{"id":250,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=250"},"modified":"2025-07-31T11:56:51","modified_gmt":"2025-07-31T04:56:51","slug":"quyen-73-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-3-nam-canh-tuat-1010","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-73-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-3-nam-canh-tuat-1010\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 73: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 3 (CANH TU\u1ea4T, 1010)","rendered":"QUY\u1ec2N 73: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 3 (CANH TU\u1ea4T, 1010)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, l\u00e0 ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf cung qu\u00e1n c\u00e1c l\u1ed9 thu\u1ed9c hai kinh, c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi th\u00ec cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t gia, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng l\u00e0m theo l\u1ec7 n\u00e0y.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 tu\u1ea7n tra \u1edf Nhung Ch\u00e2u v\u00e0 L\u00f4 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, quan bi\u00ean th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u01b0u tr\u00ed, chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, nay qu\u1ed1c m\u1eabu \u0111\u00e3 m\u1ea5t, \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i ch\u1ebft, trong h\u00e0ng b\u1ec1 t\u00f4i ch\u01b0a nghe c\u00f3 ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ed1c ch\u1ee7 nhu nh\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb nay e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng h\u00f2a h\u1ea3o.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta lu\u00f4n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1eb1ng th\u00e0nh t\u00edn, b\u1ed9 t\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng n\u00ean thu\u1eadn theo.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.)<\/i>\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Tuy\u1ec3n, quan L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, ki\u00eam Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, b\u1ecb ph\u1ea1t 30 c\u00e2n v\u00e0ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111i Giang Nam l\u1ed9. Tuy\u1ec3n v\u00ec giam h\u1ebft t\u00f9 nh\u00e2n trong b\u1ed9 m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c, d\u1ed1i t\u00e2u l\u00e0 ng\u1ee5c tr\u1ed1ng, b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf, Tri ch\u00e2u H\u00e0ng Ch\u00e2u ph\u00e1t gi\u00e1c, n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.\r\n\r\n<i>(L\u01b0u Qu\u00e2n vi\u1ebft m\u1ed9 ch\u00ed cho Tuy\u1ec3n, n\u00f3i: <i>\"Lo ngh\u0129 vi\u1ec7c ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng k\u1ecbp ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Th\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u00f9, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean x\u00e9t \u00e1n t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh ph\u00e1p lu\u1eadt, xem x\u00e9t h\u1ee3p l\u00fd. C\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed nh\u1eb9 m\u00e0 c\u1ee9u s\u1ed1ng h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi. Trong 13 qu\u1eadn d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, li\u00ean t\u1ee5c t\u00e2u ng\u1ee5c tr\u1ed1ng, t\u00edch l\u0169y h\u01a1n 1.500 ng\u00e0y. Nh\u1edd c\u00f4ng lao n\u00e0y, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> Ch\u1ec9 kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u1ea1t v\u00e0ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ki\u00eang k\u1ef5.)<\/i>\r\n\r\n[5] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn L\u1ee3i Ch\u00e2u l\u1ed9: t\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n mu\u1ed1n s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd thi h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng g\u1eb7p m\u01b0a l\u0169 th\u00ec \u0111\u00e1 l\u1edf ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 l\u1ea1i b\u1ecb b\u1ecf hoang. \u0110\u1ebfn nay, \u1edf L\u1ee3i Ch\u00e2u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin th\u01b0\u1edfng v\u00ec \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi, Vua bi\u1ebft t\u1ec7 h\u1ea1i n\u00e0y n\u00ean ban \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[6] Vua nghe r\u1eb1ng \u1edf L\u00f4 Ch\u00e2u t\u1eeb th\u00e1ng ba \u0111\u00e3 b\u1ecb kh\u1ed5 v\u00ec ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed \u0111\u1ed9c, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb, Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai th\u00ec d\u1eabn qu\u00e2n m\u00e3 chia nhau \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Nhung c\u00f2n d\u00e1m kh\u00e1ng c\u1ef1, th\u00ec t\u00f9y nghi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i qu\u00e2n gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1ea1i vi\u1ec7n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, th\u00ec theo nghi l\u1ec5 t\u1ebf mi\u1ebfu, \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y l\u1ea1y hai l\u1ea7n, l\u00ean \u0111i\u1ec7n, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf xong, tr\u1edf v\u1ec1 v\u1ecb tr\u00ed, \u0111\u1ee3i t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng xong, l\u1ea1i l\u1ea1y hai l\u1ea7n, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh th\u1ee9c m\u00e3i m\u00e3i.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ban cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh 12 con ng\u1ef1a c\u1ee7a ng\u1ef1 uy\u1ec3n.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, N\u1ed9i th\u1ecb ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n \u0111i s\u1ee9 H\u1ea1 Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u1edf Tuy Ch\u00e2u v\u00e0 H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u00e1n x\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 th\u1ea7n, xin \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m d\u1ecbch \u1edf h\u1ebbm Ph\u1ed1 L\u1ea1c. Vua cho r\u1eb1ng n\u01a1i \u0111\u00f3 hoang vu xa x\u00f4i, vi\u1ec7c canh gi\u1eef v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[10] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u1edf c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m thu\u1ed9c t\u1ea3 h\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 vi\u1ec7n t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ba n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3. N\u1ebfu ai quen vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a m\u00e0 mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i[footnote]N\u1ebfu ai quen vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a m\u00e0 mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 21-2 b\u1ed5 sung.[\/footnote], th\u00ec do Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd \u0111i\u1ec1u \u0111i gi\u00e1m kh\u00e1c.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Quy\u1ec1n ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u: <i>\"Huy\u1ec7n \u00fay C\u00e1t Th\u1ee7y l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf X\u01b0\u01a1ng khi t\u1ea1i ch\u1ee9c, h\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng B\u00e0nh Ph\u01b0\u1edfng t\u1ed1 c\u00e1o huy\u1ec7n \u0111i\u1ec3n V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e3 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, Th\u1ebf X\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n \u0111\u00e1nh Ph\u01b0\u1edfng ba l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 bao che cho thu\u1ed9c h\u1ea1, kh\u00f4ng cho ki\u1ec7n t\u1ee5ng. Ch\u00e2u C\u00e1t ch\u1ec9 x\u1eed t\u1ed9i c\u00f4ng, ph\u1ea1t 9 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ebfu v\u00f4 c\u1edb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean xin x\u1eed, v\u00e0 l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 x\u00e9t c\u1eed, tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb l\u1ea1i t\u00e0n b\u1ea1o.\"<\/i> Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u, nh\u01b0ng Th\u1ebf X\u01b0\u01a1ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, s\u1ee9 gi\u1ea3 sang Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u1edfi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ec5 v\u1eadt g\u1eedi cho qu\u1ed1c m\u1eabu, n\u01b0\u1edbc h\u1ecd v\u00ec m\u1eb9 \u0111\u00e3 m\u1ea5t n\u00ean kh\u1ea9n kho\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn.\r\n\r\n[13] Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng tr\u1edf v\u1ec1 n\u00fai Chung Nam. C\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb T\u1ea7n Ung \u0111\u1ebfn, mang theo n\u0103m b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u, Vua khen ng\u1ee3i, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng \u1ea9n c\u01b0 chuy\u00ean c\u1ea7n h\u1ecdc t\u1eadp, t\u1eebng n\u00f3i c\u1ed5 kim kh\u00e1c th\u1eddi, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00e1i th\u1eddi b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u1ed5 nh\u00e2n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tri\u1ec7u Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng \u0111\u1ebfn kinh. Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o t\u1eeb, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu c\u00f3 tri\u1ec7u l\u1ea1i, \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i n\u1eefa.\"<\/i> L\u1ea1i l\u00e0m th\u01a1 ban cho, c\u00f9ng t\u1eb7ng qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ec7nh cho Kinh Tri\u1ec7u ph\u1ee7 m\u1ed7i qu\u00fd c\u1eed quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u00fai th\u0103m h\u1ecfi. Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng xin quan ch\u1ee9c cho em l\u00e0 Ch\u1ee7ng M\u00e2n, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u00ednh t\u1ef1 \u1edf B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh.\r\n\r\n[14] \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n T\u00f4n Th\u00edch t\u00e2u: <i>\"L\u1ec5 Th\u00edch \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y T\u1ebf t\u1eedu, Ty nghi\u1ec7p, B\u00e1c s\u0129 l\u00e0m Tam hi\u1ebfn, l\u1ec5 m\u1edbi l\u1ea5y Tam c\u00f4ng ch\u1ee7 tr\u00ec. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u1eed hai vi\u00ean hi\u1ebfn quan ki\u00eam nhi\u1ebfp, e r\u1eb1ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00fd t\u00f4n s\u00f9ng vi\u1ec7c h\u1ecdc. Mong t\u1eeb nay c\u1eed \u0111\u1ee7 Th\u00e1i \u00fay, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Quang l\u1ed9c khanh l\u00e0m Tam hi\u1ebfn.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n ba thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf gi\u00e1m D\u1ee5c T\u1ec9nh thu\u1ed9c L\u00f4 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan kinh tri\u1ec1u \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u00f5, c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u0103n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i thi ba b\u00e0i s\u00e1ch lu\u1eadn v\u1ec1 th\u1eddi v\u1ee5, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng quen v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng cho ph\u00e9p tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u00f5 th\u00ec h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[17] L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3, s\u00e1u l\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, gi\u00e1m thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Doanh Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1eadu T\u00f9y, thanh li\u00eam c\u1ea7n m\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 giao vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1ecdc. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i h\u1eafn tham nh\u0169ng.\"<\/i> Sai \u0111i\u1ec1u tra, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f3 bi\u1ebft, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ghen gh\u00e9t. Vi\u1ec7c sai \u0111i\u1ec1u tra ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u0110\u1eadu T\u00f9y, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[19] Tri ch\u00e2u Thi\u00ean H\u00f9ng l\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u: <i>\"Qu\u00e2n s\u0129 \u1edf Ch\u1ea5n V\u0169 vi\u1ec7n chuy\u1ec3n s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an qua bi\u00ean gi\u1edbi, th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u1ea5p ti\u1ec1n trang b\u1ecb cho h\u1ecd.\"<\/i> Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n th\u00edch thu ph\u1ee5c nh\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u danh h\u00e3o, c\u00e1c khanh nay \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u1ed3i \u0111\u1ea5y.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u0103n b\u1ea3o Chu\u1ea9n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ban th\u01b0\u1edfng, v\u00e0 l\u1ec7nh ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y cho quan ph\u1ee7.\r\n\r\n<i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i ch\u00e9p V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u v\u1edbi Vua, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng l\u00e0m. M\u1ed9t b\u1ea3n kh\u00e1c l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y, e r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n qu\u1ea3 th\u1eadt kh\u00f4ng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, nay x\u00f3a b\u1ecf \u0111i.)<\/i>\r\n\r\n[20] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, d\u00e2n ch\u00fang Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb \u0111\u00f3i.\r\n\r\n[21] Vua b\u1ea3o Vi\u1ec7n Khu m\u1eadt r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u1ea3n c\u00e2u qu\u1ed1c t\u00edn l\u00e0 Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 t\u0103ng gi\u1ea3m kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u00e2u d\u00e0i, n\u00ean l\u1ea5y h\u1ebft ra xem x\u00e9t k\u1ef9, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, b\u1ea5t ti\u1ec7n v\u1ec1 l\u00fd, \u0111\u1ec1u s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, v\u00e0 ban h\u00e0nh cho tu\u00e2n theo. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng tu s\u1eeda nh\u00e0 kh\u00e1ch[footnote]D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng tu s\u1eeda nh\u00e0 kh\u00e1ch, s\u00e1ch T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, ch\u1ee9c quan 36 ch\u00e9p l\u00e0 'duy\u00ean l\u1ed9 tu s\u1ee9c qu\u00e1n x\u00e1', ngh\u0129a d\u00e0i h\u01a1n.[\/footnote], s\u1eafp x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 ch\u1ec9 th\u1ecb r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i phi\u1ec1n ph\u1ee9c, c\u00f3 th\u1ec3 ban m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u cho gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3 l\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng khi s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 theo l\u1ed9 tr\u00ecnh m\u00e0 v\u1ec1 kinh, kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u1ed9i v\u00e3. L\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi \u0111\u01b0a ti\u1ec5n s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 g\u1ea5p[footnote]L\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi \u0111\u01b0a ti\u1ec5n s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 g\u1ea5p, 'V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi', s\u00e1ch tr\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y'. V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi, s\u1eed T\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p, c\u00f2n V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y th\u00ec th\u1ea5y trong T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 311.[\/footnote], n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc n\u00e0y.\r\n\r\n[22] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, S\u1eed S\u00f9ng T\u00edn t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf ch\u00e2u L\u1ed9 c\u00f3 k\u1ebb gi\u00fap \u0110\u1ea9u D\u1eabn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c chuy\u1ec3n v\u1eadn, hi\u1ec7n \u0111ang c\u00f9ng T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb chia qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Li\u1ec1n sai s\u1ee9 th\u1ea7n ban thu\u1ed1c tr\u1eeb lam ch\u01b0\u1edbng.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i, S\u00f9ng T\u00edn v\u00e0o t\u00e2u, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u00f4n x\u00e3 chi\u00eau d\u1ee5 \u0110\u1ea9u D\u1eabn, nay v\u1eabn c\u00f2n k\u1ebb gi\u00fap \u0110\u1ea9u D\u1eabn l\u00e0m gi\u1eb7c, th\u00ec \u0110\u1ea9u D\u1eabn r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u1ec1 h\u00e0ng. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p \u0111o\u1ea1n s\u1ef1 t\u00edch n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.)<\/i>\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ch\u00e2u Duy\u1ec5n t\u00e2u r\u1eb1ng cung H\u1ed9i Ch\u00e2n \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, ban cho ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, nh\u00e0 tr\u1ecd, v\u01b0\u1eddn rau.\r\n\r\n[24] Ch\u00e2u L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf huy\u1ec7n T\u1eeb L\u1ee3i \u0111\u00e1nh nhau, b\u1eaft gi\u1eef Tri ch\u00e2u L\u01b0u Nh\u00e2n B\u00e1, xin \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vua s\u1ee3 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t Man, khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho Nh\u00e2n B\u00e1 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc chi\u1ebfu ch\u1ec9, b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u1ea3m ph\u1ee5c.\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng hi\u1ec7u \u00fay \u1edf ch\u00e2u Nghi l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ecbnh, Ho\u00e3n V\u00e3n c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, xin \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 qu\u1eadn g\u1ea7n. Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0110\u1ecbnh, V\u00e3n th\u00ec ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm ban th\u01b0\u1edfng tr\u1ecdng h\u1eadu l\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 l\u00f2ng trung ti\u1ebft, n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ecd th\u1ea5t v\u1ecdng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch khen th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u \u1ea5y c\u1ea5p nhi\u1ec1u ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed, sai nha l\u1ea1i h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1 kinh, b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu c\u1ea5m qu\u00e2n, ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng l\u1ee5a h\u1eadu h\u0129nh.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu c\u1ea5m qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ec7nh c\u1ea7n ch\u1eefa tr\u1ecb g\u1ea5p, t\u1eeb nay Ty Th\u00f4ng ti\u1ebfn ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean ngay.\r\n\r\n[27] Ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an nhu nh\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb khi m\u1eb9 v\u00e0 H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1eddi, em l\u00e0 Long Kh\u00e1nh c\u00e0ng ngang ng\u01b0\u1ee3c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u theo. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u n\u00ean nh\u00e2n c\u1eed s\u1ee9 ban \u00e2n cho Long Kh\u00e1nh, Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea1o nhu vi\u1ec5n c\u1ed1t \u1edf gi\u1eef \u0111\u1ea1i th\u1ec3, n\u00ean gi\u1ea3ng t\u00edn h\u00f2a hi\u1ebfu, khi\u1ebfn h\u1ecd h\u00f2a thu\u1eadn. N\u1ebfu h\u1ecd ph\u1ea1m ph\u00e1p, sao c\u00f3 th\u1ec3 ban th\u00eam l\u1ec5 nghi?\"<\/i>\r\n\r\n[28] L\u1ea1i b\u1ed9 d\u1eabn tuy\u1ec3n nh\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tham qu\u00e2n ch\u00e2u Giang, sau l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ebfn Ch\u1ee7 b\u1ea1, \u00day, ba nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng lao. Vua h\u1ecfi: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y n\u00ean b\u1ed5 ch\u1ee9c g\u00ec?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"Theo th\u00e2m ni\u00ean n\u00ean l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u c\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c M\u1ea1c.\"<\/i> Vua cho r\u1eb1ng v\u00ec c\u00f3 ti\u1ec1n \u00e1n n\u00ean ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong th\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng m\u00e0 bi\u1ebft t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u00f3 c\u00f4ng lao, d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed, c\u0169ng cho l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c.\r\n\r\n[29] Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u tri ch\u00e2u M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u tr\u1eddi n\u00f3ng, xin t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c t\u1eadp luy\u1ec7n qu\u00e2n s\u0129. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm nh\u1edb t\u1eeb khi l\u1eadp qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, Qu\u1ea3ng Nam, T\u00e2y Xuy\u00ean l\u00e0 n\u01a1i xa x\u00f4i, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p v\u0169 kh\u00ed, t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7. L\u01b0\u1ee3ng v\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, e kh\u00f4ng ti\u1ec7n.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Khu m\u1eadt tra x\u00e9t ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 l\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 L\u01b0\u1ee3ng, b\u1ea3o tu\u00e2n theo.\r\n\r\n[30] Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb xin v\u00e0o ti\u1ebft Th\u1eeba Thi\u00ean c\u1ea5m h\u00ecnh ph\u1ea1t, gi\u1ebft m\u1ed5, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n thu\u1ed9c Tam ban, ai c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng nh\u01b0ng l\u00e2u nay b\u1ecb ch\u00ecm \u0111\u1eafm \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea5p, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y nguy\u1ec7n v\u1ecdng.\r\n\r\n[32] Ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng Ph\u00f3 s\u1ee9 Phan Duy C\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed sang Khi\u1ebft \u0110an, \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi. Duy C\u00e1t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i t\u1ea1i tri\u1ec1u, n\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean lo an nh\u00e0n, kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o c\u00f4ng lao t\u00e0i n\u0103ng m\u00e0 th\u0103ng ti\u1ebfn, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng qu\u00fd.\"<\/i> Duy C\u00e1t li\u1ec1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c qu\u00e2n Thi\u00ean H\u00f9ng. Ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00f9ng Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c sang Khi\u1ebft \u0110an. Khi v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n nh\u1eadn m\u1ec7nh, \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e2m b\u1ec7nh. Vua th\u1ea5y \u00f4ng g\u1ea7y y\u1ebfu, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, nh\u01b0ng \u00f4ng n\u00f3i m\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1ec7nh.\r\n\r\nKhi v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc, b\u1ec7nh ph\u00e1t, li\u1ec1n d\u00f9ng ki\u1ec7u tr\u1edf v\u1ec1. Vua sai con \u00f4ng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u00f3n, \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u00f9ng th\u00ec \u00f4ng m\u1ea5t. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, l\u1ec7nh cho em \u00f4ng l\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n k\u00ec h\u1eadu Duy Thanh \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ti\u1ec1n ch\u00f4n c\u1ea5t. Duy C\u00e1t tuy l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch trong ho\u00e0ng t\u1ed9c, nh\u01b0ng bi\u1ebft d\u00f9ng l\u1ec5 ph\u00e1p \u0111\u1ec3 tu th\u00e2n, m\u1ed7i l\u1ea7n nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng v\u00e0 gi\u1ecfi giang.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, d\u00e2n ch\u00e2u Th\u0103ng v\u00ec Tri ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3, xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, li\u1ec1n phong \u00f4ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, l\u1ec7nh cho ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i nhi\u1ec7m, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[34] Qu\u1ea3ng T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>\"Giao Ch\u00e2u L\u00ea Ch\u00ed Trung h\u00e0 kh\u1eafc t\u00e0n b\u1ea1o, kh\u00f4ng theo ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ly t\u00e1n. Khi \u00f4ng ta ch\u1ebft, con trai m\u1edbi m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i, em l\u00e0 Minh \u0110\u1ec1, Minh S\u01b0\u1edbng d\u00f9ng binh tranh gi\u00e0nh ng\u00f4i v\u1ecb. \u0110\u1ea1i hi\u1ec7u L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111u\u1ed5i gi\u1ebft h\u1ecd. C\u00f4ng U\u1ea9n n\u0103m \u0111\u00f3 m\u1edbi hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00ed Trung tin d\u00f9ng nh\u1ea5t, th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o l\u1ea5y h\u1ecd L\u00ea. Sau \u0111\u00f3 t\u1ef1 l\u0129nh ch\u00e2u s\u1ef1, x\u01b0ng l\u00e0 An Nam T\u0129nh H\u1ea3i qu\u00e2n Quy\u1ec1n l\u01b0u h\u1eadu. L\u1ea1i g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111ang d\u1eabn ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, xin ban chi\u1ebfu m\u1ec7nh.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u00ed Trung kh\u00f4ng ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, C\u00f4ng U\u1ea9n l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, c\u00e0ng \u0111\u00e1ng gh\u00e9t.\"<\/i> Li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u01b0\u1ee3ng an \u1ee7i d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi, xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ch\u00ed Trung sai s\u1ee9 c\u1ed1ng n\u1ed9p, s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1eabn \u1edf kinh \u0111\u00f4, Vua l\u1ec7nh \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ea3o h\u1ecd, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 tang c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ee9 gi\u1ea3 nghe xong, ch\u1ec9 bi\u1ebft kh\u00f3c l\u00f3c.\r\n\r\n<i>(L\u00ea Ch\u00ed Trung ch\u1ebft, L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n gi\u1ebft hai em, r\u1ed3i chi\u1ebfm Giao Ch\u00e2u. Ch\u00ed Trung ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb gi\u1ebft. Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00e9p C\u00f4ng U\u1ea9n m\u01b0u h\u1ea1i Ch\u00ed Trung, l\u1ea1i ch\u00e9p Ch\u00ed Trung m\u1edbi hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u sai. Nay ch\u1ec9 theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aK\u00ea c\u1ed5 l\u1ee5c\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, t\u1eb7ng H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1 ch\u1ebft.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1, l\u1ec7nh c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nghi\u00eam c\u1ea5m d\u00e2n gian d\u00f9ng cung n\u1ecf, l\u01b0\u1edbi b\u1eaby \u0111\u1ec3 s\u0103n b\u1eaft.\r\n\r\n[37] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c man t\u1ed9c, khi v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 do th\u00e1m, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c b\u1ecb c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t. Trong tri\u1ec1u \u0111\u01b0a t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u00e1ch ph\u1ea1t. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ph\u00e1i m\u1ed9t ti\u1ec3u hi\u1ec7u \u1edf Gia Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 chi\u00eau d\u1ee5, s\u1ee3 h\u1ecd tranh c\u00f4ng, ch\u01b0a k\u1ecbp h\u1ebft l\u00f2ng gi\u1ea3i th\u00edch \u00fd ch\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho ng\u01b0\u1eddi man, khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd m\u00e0 ch\u01b0a quy ph\u1ee5c. Nay xin th\u00eam l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi man y\u00ean \u1ed5n th\u00ec ban th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ee3.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 an ph\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi man, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh. Ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng. Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi man La H\u1ed1t D\u01b0 v\u1ed1n trung thu\u1eadn, ph\u00f2ng gi\u1eef v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c gi\u1ebfng mu\u1ed1i, kh\u00f4ng ng\u1eebng b\u1eaft gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Vua sai n\u1ed9i th\u1ea7n H\u00e1c Chi\u00eau T\u00edn \u0111\u1ebfn khen ng\u1ee3i v\u00e0 an \u1ee7i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u1ee5 r\u1eb1ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc cho b\u1ecdn man, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n c\u00f4ng n\u1eefa. L\u1ea1i lo r\u1eb1ng khi qu\u00e2n c\u1ee7a Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u00fat v\u1ec1, trong hang \u0111\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 k\u1ebb t\u1ee5 t\u1eadp l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u00e8n sai S\u1eed S\u00f9ng Qu\u00fd t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n m\u00e3 \u1edf L\u1ed9 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[38] C\u00e1c quan \u1edf C\u00e1p M\u00f4n xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ngo\u00e0i Tam Ty, Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 Th\u1ea9m H\u00ecnh vi\u1ec7n, c\u00e1c quan kh\u00e1c l\u00ean \u0111i\u1ec7n t\u1ea5u s\u1ef1, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m sau. V\u00e0o ng\u00e0y c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u1ea7u, ch\u1ec9 c\u00f3 hai ban \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o t\u1eeb t\u1ea1. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[39] H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, ph\u00e1n \u0111\u00f4 t\u1ec9nh Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c v\u1ebd c\u00e1c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ee9c khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd tr\u1eddi, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin ng\u1eebng c\u00e1c vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, T\u1ec1 Hi\u1ec1n ra l\u00e0m ph\u00e1n quan \u1edf M\u1ea1nh Ch\u00e2u.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf hai kinh v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh ho\u1eb7c ph\u1ee5c d\u1ecbch, n\u1ebfu b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0y th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f2n kh\u00f4ng b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n h\u00e0ng ng\u00e0y nh\u01b0 t\u00f9 nh\u00e2n. H\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu th\u1ed1n, n\u00ean t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i c\u1ea5p theo l\u1ec7.\"<\/i>\r\n\r\n[41] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Khai Phong ph\u1ee7 c\u00fang t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 mi\u1ebfu Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, c\u1ea5m gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 t\u1ebf th\u1ea7n L\u0103ng \u0110\u1eb1ng t\u00e0 \u00e1c \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Kinh Nam.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua m\u1edf ti\u1ec7c X\u00e3 t\u1ea1i nh\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3i qu\u1ea7n th\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ng\u00e0y X\u00e3 ch\u1ec9 ban y\u1ebfn \u1edf Trung th\u01b0, kh\u00f4ng b\u00e0y nh\u1ea1c, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u1ea7u trong tri\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. \u0110\u1ebfn nay, b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1edf ti\u1ec7c t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang, b\u00e0y nh\u1ea1c, c\u00e1c ch\u1ee9c B\u1ed9c x\u1ea1, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Th\u1eeba lang, C\u1ea5p gi\u00e1n \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[44] Th\u00e1ng 2 nhu\u1eadn, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n c\u00e1c ch\u1ee9c t\u0103ng quan \u1edf hai ph\u1ed1 t\u1ea3 h\u1eefu. Theo l\u1ec7 c\u0169, vi\u1ec7c th\u0103ng b\u1ed5 ch\u1ee9c t\u0103ng ch\u1ec9 giao cho Khai Phong, n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn kh\u00f4ng \u0111\u00fang. \u0110\u1ebfn nay, Vua sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Duy c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c \u1edf l\u1ea1i Trung th\u01b0, ra \u0111\u1ec1 kinh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o th\u00ed, r\u1ed3i m\u1edbi th\u0103ng b\u1ed5 theo th\u1ee9 t\u1ef1. Ch\u1ee9c \u0111\u1ea1o quan sau \u0111\u00f3 c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o quan \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, nay ghi chung.)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0110\u00f4ng quan ch\u00ednh H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 ch\u1ebf t\u1ea1o xong d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111o th\u1eddi gian b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, v\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean 10 quy\u1ec3n kinh s\u00e1ch do \u00f4ng bi\u00ean so\u1ea1n. C\u00e1ch ch\u1ebf t\u1ea1o n\u00e0y d\u1ef1a theo di ph\u00e1p c\u1ee7a L\u00fd Thu\u1ea7n Phong v\u00e0 Nh\u1ea5t H\u1ea1nh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[46] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, qu\u00e2n c\u1ee7a T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u1edf v\u00f9ng n\u00fai, \u0111\u1ed1t nhi\u1ec1u kho l\u01b0\u01a1ng. Vua n\u00f3i: <i>\"H\u1ecd tuy l\u00e0 man di, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 h\u1ecd thi\u1ebfu \u0103n.\"<\/i> Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 cho h\u1ecd vay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c binh l\u00ednh \u0111\u00e0o ng\u0169, c\u00f3 n\u01a1i d\u00f9ng s\u1eaft nung \u0111\u1ed1t c\u1ed5 tay v\u00e0 \u0111\u1eadp v\u1ee1 x\u01b0\u01a1ng \u1ed1ng ch\u00e2n r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m \u0111\u1ea7u. \u1ede v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc, t\u1eeb khi c\u00f3 chi\u1ebfn s\u1ef1, qu\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00ec b\u1ecb ch\u1eb7t tay ch\u00e2n r\u1ed3i gi\u1ebft, t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ch\u1ebft c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh qu\u00e1 s\u1ed1 roi. T\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t ngo\u00e0i lu\u1eadt \u0111\u1ecbnh.\"<\/i>\r\n\r\n[48] Ban \u0111\u1ea7u, khi qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9, xin c\u1ea5p ng\u1ef1a, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea chu\u1ea9n ngay, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, n\u00ean Vua sai Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.\r\n\r\n[49] T\u0103ng ni, \u0111\u1ea1o s\u0129, n\u1eef quan ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c cho chu\u1ed9c t\u1ed9i.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua sai quan tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n Linh Ti\u00ean \u1edf Th\u01b0 ch\u00e2u v\u00e0 \u0111\u1ec1n \u0110\u1ed9ng Linh \u1edf Nghi H\u01b0ng, Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u.\r\n\r\n[51] K\u1ef7 M\u00f9i, H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c qu\u00e2n trong l\u1ed9 n\u00e0y m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 70 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a. V\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu th\u1ed1n, ph\u1ea3i vay m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e0u, \u0111\u1ebfn khi n\u1ed9p thu\u1ebf t\u00f4[footnote]'thu\u1ebf t\u00f4' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00f4 ph\u00fa', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ea1i ph\u1ea3i tr\u1ea3 n\u1ee3 c\u0169, n\u00ean l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb vi\u1ec7c d\u1ec7t l\u1ee5a ng\u00e0y c\u00e0ng \u00edt. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n mua l\u1ee5a, \u0111\u1ec3 d\u00e2n k\u1ecbp th\u1eddi n\u1ed9p l\u1ee5a, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, quan c\u0169ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng[footnote]'\u0111\u1ee7 d\u00f9ng' nguy\u00ean vi\u1ebft ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea1i l\u1ec7nh tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu. Sau \u0111\u00f3, ph\u00e9p n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1.\r\n\r\n<i>(N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, vi\u1ec7c c\u1ee7a M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n n\u00e0y, \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch r\u00f5 \u1edf ph\u1ea7n \u0111\u00f3.)<\/i>\r\n\r\n[52] Th\u00e1i T\u00f4ng, T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u1ee9a v\u01b0\u01a1ng khi gi\u1eef ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n <i>(tr\u1ea5n th\u1ee7 Khai Phong)<\/i>, \u0111\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Nam Nha. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng <i>(Ch\u00e2n T\u00f4ng)<\/i> m\u1edbi d\u1eddi v\u1ec1 ph\u1ee7 th\u1ef1. Th\u00e1i T\u00f4ng sai x\u00e2y m\u1ed9t t\u00f2a nh\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1eadp b\u1eafn. B\u1ea5y gi\u1edd, quy\u1ec1n tri ph\u1ee7 s\u1ef1 Ch\u00e2u Kh\u1edfi t\u1ea5u r\u1eb1ng: \u2018\u0110i\u1ec7n n\u01a1i b\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng ng\u1ef1 tri\u1ec1u, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m \u1edf\u2019, n\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u1eadp b\u1eafn, m\u1edf ti\u1ec7c thi b\u1eafn, r\u1ed3i sang T\u00e2y \u0110\u01b0\u1eddng xem ng\u1ef1 th\u01b0 v\u00e0 tranh v\u1ebd c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m th\u01a1, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u h\u1ecda v\u1ea7n, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a cho t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i ph\u1ee7 Khai Phong.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n trong kinh k\u1ef3 t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng, ban v\u1eadt ph\u1ea9m cho t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 phi\u00ean c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 Khai Phong th\u1ebft y\u1ebfn cha gi\u00e0 trong huy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi 90 tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m nhi\u1ebfp quan, ban th\u00f3c l\u1ee5a su\u1ed1t \u0111\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi 80 tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t t\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, tu s\u1eeda nh\u00e0 t\u1eadp b\u1eafn th\u00e0nh K\u1ebf Chi\u1ebfu \u0110\u01b0\u1eddng, b\u00e0y r\u00e8m c\u1eeda, d\u00e0n nh\u1ea1c, cho ph\u00e9p s\u0129 d\u00e2n v\u00e0o xem trong ba ng\u00e0y.\r\n\r\n[55] Theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n, khi so\u1ea1n chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ea1i x\u00e1 ho\u1eb7c \u0111\u1ee9c \u00e2m th\u00ec kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 'kh\u00f3a vi\u1ec7n' <i>(ND: phong t\u1ecfa vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u00ed m\u1eadt)<\/i>. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tri\u1ec7u Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u1ebfn h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn. Hu\u00fdnh t\u00e2u: \u2018Tr\u1eeb chi\u1ebfu \u0111\u1ea1i x\u00e1 Nam Giao, c\u00f2n l\u1ea1i c\u00e1c chi\u1ebfu \u0111\u1ea1i x\u00e1 v\u00e0 \u0111\u1ee9c \u00e2m kh\u00e1c, xin t\u1eeb nay tu\u00e2n theo l\u1ec7 \u2018gi\u00e1ng ma\u2019, ph\u1ea3i kh\u00f3a vi\u1ec7n.\u2019 Vua ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[56] Vua n\u01b0\u1edbc Quy T\u1eeb sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.\r\n\r\n[57] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, m\u00f9ng 1, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng quan l\u1ea1i \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u v\u00ec Tri ch\u00e2u L\u01b0u T\u1ed1ng \u0111\u00e3 m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3, li\u1ec7t k\u00ea t\u00ecnh h\u00ecnh xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, Vua ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, T\u1ef7 b\u1ed9 Lang trung Th\u00e1i M\u00e2n \u0111i s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p m\u1ed7i m\u00f9a xu\u00e2n, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1ee5 t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n thu\u1ed1c, g\u1ecdi l\u00e0 ch\u1ee3 thu\u1ed1c, xin l\u1ec7nh c\u1ea5m ch\u1ec9. Vua n\u00f3i: <i>\"Ph\u01b0\u01a1ng xa m\u1ed7i n\u01a1i theo phong t\u1ee5c ri\u00eang, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ru\u1ed9ng d\u00e2n b\u1ecb d\u1eabm n\u00e1t hoa m\u00e0u do vi\u1ec7c khai th\u00e1c \u0111\u00e1 bia v\u00e0 \u0111\u1ed1t v\u00f4i \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[60] H\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ban chi\u1ebfu khoan h\u1ed3ng h\u00ecnh ph\u1ea1t, Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u01a1 l\u00e0, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu nh\u1eafc nh\u1edf.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m \u0110\u00f4 hi\u1ec7u c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, H\u1ea1p, n\u1ebfu khi tr\u1edf v\u1ec1 kh\u00f4ng c\u00f3 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, phong T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb l\u00e0m T\u00e2y Nhi\u1ec5m Vi\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ecb K\u1ef3 H\u00fac l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ebf, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh ng\u01b0\u1eddi Di. Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n \u0111\u00e3 m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ban chi\u1ebfu cho con ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m. C\u00e1c binh s\u0129 C\u1ea5m qu\u00e2n, S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n v\u00e0 con em binh l\u00ednh tham gia h\u1ed9 t\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, qu\u00e2n hi\u1ec7u v\u00e0 nha l\u1ea1i \u0111i theo, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u00f4ng lao m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n<i>(Con K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0i T\u00edn l\u00e0m Nh\u1eadp n\u1ed9i Cao ban, K\u1ebf Hu\u00e2n h\u1eb3n c\u0169ng l\u00e0 n\u1ed9i th\u1ea7n.)<\/i>\r\n\r\n[63] L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n sai s\u1ee9 sang c\u1ed1ng. Vua cho r\u1eb1ng man di kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch, b\u00e8n theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a L\u00ea Ho\u00e0n, phong C\u00f4ng U\u1ea9n l\u00e0m T\u0129nh H\u1ea3i Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc Giao Ch\u1ec9 Qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, ban y ph\u1ee5c, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb khi bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc h\u00f2a h\u1ea3o, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, Tr\u1eabm \u1edf y\u00ean lo nguy, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c, th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft v\u0103n t\u1ef1 r\u0103n m\u00ecnh, \u0111\u1eb7t b\u00ean c\u1ea1nh.\"<\/i> R\u1ed3i \u0111\u01b0a ra b\u00e0i \u300aQu\u00fd L\u1eabm Th\u1ef1c Ng\u00e2m\u300b, \u300aCh\u1ea9n \u0110i\u1ec1n Phu Ng\u00e2m\u300b[footnote]'N\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1eadp', ch\u1eef 'Ng\u00e2m' tr\u00ean b\u1ecb thi\u1ebfu, 'Ch\u1ea9n' nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u00e2n', theo \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b s\u1eeda b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u300aNi\u1ec7m N\u00f4ng Ca\u300b, \u300aT\u1ef1 Gi\u1edbi Ch\u00e2m\u300b cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem.\r\n\r\n[65] D\u00e2n huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang c\u00f3 k\u1ebb d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd y\u00eau qu\u00e1i \u0111\u1ec3 t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 c\u1ea5m ch\u1ec9.\r\n\r\n[66] Tam ty m\u01b0\u1ee3n 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7.\r\n\r\n[67] L\u1ec7nh H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Xung, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y t\u1edb say r\u01b0\u1ee3u, Nh\u01b0\u1ee3c Xung \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n tr\u0103m c\u00e1i. \u0110\u00eam \u0111\u00f3, t\u00ean \u0111\u1ea7y t\u1edb c\u1ea7m dao d\u00e0i l\u1ebbn v\u00e0o ph\u00f2ng, ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t c\u00e1nh tay c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Xung. Nh\u01b0\u1ee3c Xung k\u00eau la, may kh\u00f4ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng ch\u00e1u trai c\u1ee7a \u00f4ng th\u00ec ch\u1ebft, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u00e1nh th\u01b0\u01a1ng hai ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. Nh\u01b0\u1ee3c Xung l\u00e0 em c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y. L\u00fac \u0111\u00f3 m\u1eb9 c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y v\u1eabn c\u00f2n s\u1ed1ng, Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, ban t\u1eb7ng nhi\u1ec1u l\u1ee5a l\u00e0, d\u00ea v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, l\u1ea1i ban cho Nh\u01b0\u1ee3c Xung ba m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a, k\u00e8m theo thu\u1ed1c men, v\u00e0 ra l\u1ec7nh x\u1eed t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec t\u00ean \u0111\u1ea7y t\u1edb tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda nh\u00e0 \u00f4ng.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Quan coi v\u1ec1 h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn k\u1ef9 c\u00e0ng. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ee5 ki\u1ec7n t\u1ee5ng kh\u1eafp n\u01a1i, n\u1ebfu quan l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 oan sai! H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00eau oan, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 vi\u00ean l\u1ea1i huy\u1ec7n say r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi l\u00ednh tr\u1ea1m[footnote]ch\u1eef 'ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote], \u0111\u00eam v\u1ec1, vi\u00ean l\u1ea1i ng\u00e3 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o v\u1edbi l\u00ednh tr\u1ea1m r\u1eb1ng \u0111\u00eam l\u1ea1nh[footnote]ch\u1eef 'ng\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung[\/footnote], s\u1ee3 ch\u1ebft c\u00f3ng. L\u00ednh tr\u1ea1m v\u1ed9i \u0111\u1ebfn xem th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Quan l\u1ea1i b\u1eaft ngay l\u00ednh tr\u1ea1m, k\u1ebft t\u1ed9i \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. M\u1eb9 c\u1ee7a l\u00ednh tr\u1ea1m k\u00eau oan l\u00ean ch\u00e2u, ch\u00e2u kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng b\u00e0. B\u00e0 v\u1ec1, con d\u00e2u n\u00f3i[footnote]ch\u1eef 'c\u00e1o' tr\u00ean ch\u1eef 'k\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ecf[\/footnote]: 'Sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 con ch\u1ebft oan!' B\u00e0 li\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng k\u00eau oan, Vua sai ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t l\u1ea1i, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eadt. B\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i vu c\u00e1o, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o l\u01b0ng r\u1ed3i tha v\u1ec1, con d\u00e2u \u0111\u00e3 b\u00e1n h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ecf \u0111i, l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. \u0110\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do quan h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, khi\u1ebfn k\u1ebb y\u1ebfu th\u1ebf b\u1ecb h\u1ea1i sao?\"<\/i>\r\n\r\n[69] \u0110i\u1ec7n Thi\u00ean Th\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, Vua k\u1ec3 l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u00ed th\u00e0nh ph\u1ee5ng s\u1ef1 tr\u1eddi, tr\u1eddi ban b\u1ea3o ph\u00f9, th\u1ea7n v\u1eadt gi\u00fap \u0111\u1ee1, \u0111\u00fang l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, ra chi\u1ebfu cho hai ch\u00e2u Nhung v\u00e0 L\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m, nh\u1eefng d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u t\u1ebf.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, d\u1eddi T\u00e0o V\u0129, ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Cao, l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh. Vua cho r\u1eb1ng V\u0129 \u0111\u00e3 l\u1eadp c\u00f4ng \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, mu\u1ed1n \u00f4ng quen thu\u1ed9c vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[72] Vua l\u00e0m th\u01a1 nh\u1edb bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n h\u1ecda theo.\r\n\r\n[73] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00e2u Ki\u1ec1n ch\u1ebf t\u1ea1o keo li.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>\"T\u01b0\u1edbng so\u00e1i t\u00e0i n\u0103ng kh\u00f3 t\u00ecm. Hi\u1ec7n nay trong h\u00e0ng v\u0103n v\u00f5 tuy c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i chi\u1ebfn tr\u1eadn, n\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. D\u00f9 thi\u00ean h\u1ea1 v\u00f4 s\u1ef1, nh\u01b0ng binh l\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, chi\u1ebfn tranh kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o x\u01b0a.\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng so\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1ed3i m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 xem l\u00fac g\u1eb7p vi\u1ec7c bi\u1ebfn h\u00f3a th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00f4i. N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh, t\u01b0\u1edbng so\u00e1i t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ai bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, s\u1eafp \u0111\u1eb7t ch\u01b0a thu\u1eadn, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft gi\u1ebft gi\u1eb7c, v\u00ec ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh binh m\u00e3 h\u00f9ng m\u1ea1nh, th\u00e0nh l\u0169y ki\u00ean c\u1ed1, kh\u00ed gi\u1edbi s\u1eafc b\u00e9n, n\u1ebfu Khi\u1ebft \u0110an tr\u00e1i \u01b0\u1edbc, bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, giao cho k\u1ebf s\u00e1ch, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed1ng n\u00e0o.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb khi Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, k\u1ebf s\u00e1ch ph\u00f2ng th\u1ee7, ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng b\u00e0n b\u1ea1c, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng so\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3 quy\u1ebft th\u1eafng, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u bi\u1ebft r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i> Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh, Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean \u1ea3i, qu\u1ed1c gia n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu. N\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, ch\u00fang k\u00e9o c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u xin ph\u00f2ng th\u1ee7 l\u1edbn, b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 tay vi\u1ebft chi\u1ebfu, h\u1ecfi \u00fd trong ngo\u00e0i, tuy nhi\u1ec1u k\u1ebf s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1eadt t\u1ed1t, b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, n\u1eafm gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, b\u00e0y binh b\u1ed1 tr\u1eadn, l\u1ea1i ch\u1ecdn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 l\u00e0m k\u1ef3 binh, \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda nam, li\u1ec1n l\u1ec7nh c\u00e1c l\u1ed9 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn U Y\u1ebfn, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y xe tr\u01b0\u1edbng, khi\u1ebfn c\u00e1c qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi \u1ee9ng c\u1ee9u, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 b\u1ea3o, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng so\u00e1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, n\u00ean c\u00f4ng l\u1edbn kh\u00f4ng th\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi: <i>\"Khanh l\u00e2u n\u0103m \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, cho r\u1eb1ng k\u1ebf s\u00e1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 gi\u1eb7c, th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 t\u1ed1t?\"<\/i> Tri Ti\u1ebft \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u1ea5t bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, tuy d\u00e0i ngang, nh\u01b0ng n\u1eafm ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1ee7a ch\u00fang. Ch\u1ec9 t\u1eeb qu\u00e2n Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn T\u00e2y S\u01a1n kh\u00f4ng qu\u00e1 hai tr\u0103m d\u1eb7m, n\u1ebfu b\u00e0y tr\u1eadn \u1edf \u0111\u00e2y, \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u1ee9ng chi\u1ebfn, khi\u1ebfn ch\u00fang l\u00e2u kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng d\u00f9ng k\u1ef3 binh khinh k\u1ef5 \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y r\u1ed1i, n\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n l\u1ec7nh t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, ch\u00fang t\u1ea5t kh\u00f4ng k\u1ecbp tr\u1edf tay. Nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng th\u00edch d\u00f9ng k\u1ef5 binh, l\u1ea5y nhi\u1ec1u l\u00e0m th\u1eafng, k\u1ef5 binh nhi\u1ec1u th\u00ec \u0111\u1ea7y kh\u1eafp thung l\u0169ng, nh\u01b0ng d\u00f9ng c\u00f3 h\u1ea1n, n\u1ebfu ti\u1ebfn l\u00ean m\u00e0 g\u1eb7p b\u1ea5t l\u1ee3i nh\u1ecf, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt. Th\u1ea7n t\u1eebng n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi d\u00f9ng k\u1ef5 binh, kh\u00f4ng l\u1ea5y nhi\u1ec1u l\u00e0m qu\u00fd, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh, xem gi\u1eb7c nhi\u1ec1u \u00edt, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m d\u1ec5, gi\u1eb7c \u00edt th\u00ec \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, nhi\u1ec1u th\u00ec t\u1eadp trung \u0111\u00e1nh, th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh \u1ea5p l\u00e0m n\u01a1i lui qu\u00e2n, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng th\u1eafng.\"<\/i> R\u1ed3i t\u1ef1 n\u00f3i tu\u1ed5i ch\u01b0a gi\u00e0, trong n\u0103m b\u1ea3y n\u0103m n\u1eefa, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 x\u00f4ng pha, n\u1ebfu bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia, ch\u1ec9 c\u1ea7n danh hi\u1ec7u Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 v\u00e0 v\u00e0i con ng\u1ef1a t\u1ed1t, m\u1ed9t b\u1ed9 gi\u00e1p nh\u1eb9 l\u00e0 \u0111\u1ee7.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm bi\u1ebft khanh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng v\u00f4 s\u1ef1.\"<\/i> B\u00e8n sai ch\u1ebf \u00e1o gi\u00e1p s\u1eaft kh\u00f3a li\u1ec1n \u0111\u1ec3 ban cho.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ty M\u00e3 qu\u00e2n Th\u1ecb v\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n kh\u00ed c\u1ea5m c\u1ee7a H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng qua s\u00f4ng, d\u1ecdc theo c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n[footnote]Theo v\u0103n b\u1ea3n, ch\u1eef 'duy\u00ean' d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd thi\u1ebfu ch\u1eef 'H\u00e0' ho\u1eb7c 'Bi\u00ean'.[\/footnote]c\u1ea7n d\u00f9ng gi\u00e1o g\u1ed7, d\u00e2y n\u1ecf \u0111\u1ec3 t\u1eadp luy\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u00eam phong theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i mang \u0111i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[76] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, l\u1ed9 Phu Di\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1eb9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh qua \u0111\u1eddi. C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ee9c Minh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u00e1o tang m\u1eb9, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ban l\u1ec7nh kh\u1edfi ph\u1ee5c v\u00e0 t\u1eb7ng l\u1ec5 v\u1eadt. Nay l\u1ea1i tang m\u1eb9, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do t\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u1eb9, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean tu\u00e2n theo l\u1ec5 ph\u00e1p m\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1ee3i khi h\u1ecd c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u, s\u1ebd b\u00e0n th\u00eam.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Minh cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng t\u1ef1 n\u00f3i g\u00ec.\r\n\r\n[77] T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Do\u00e3n Ng\u00f4n \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u g\u00e1i v\u00f4 l\u00fd, anh l\u00e0 Do\u00e3n Th\u0103ng khuy\u00ean r\u0103n, Do\u00e3n Ng\u00f4n n\u00f3i n\u0103ng b\u1ea5t k\u00ednh. Vua bi\u1ebft chuy\u1ec7n, sai Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c Nam Cung v\u00e0 B\u1eafc Tr\u1ea1ch, x\u00e9t t\u1ed9i \u00f4ng. Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, gi\u00e1ng Do\u00e3n Ng\u00f4n l\u00e0m Ph\u00f3 su\u1ea5t ph\u1ee7 T\u1ea3 V\u1ec7 su\u1ea5t c\u1ee7a Th\u00e1i t\u1eed, c\u1ea5m kh\u00f4ng cho v\u00e0o ch\u1ea7u.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c vi\u00ean v\u00e0 qu\u00e2n s\u0129 \u1edf l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng b\u00e8 g\u1ed7 v\u1ec1 kinh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u00e1ng. D\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u \u00d4n, \u0110\u00e0i hi\u1ebfn g\u1ed7 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu h\u0129nh.\r\n\r\n[79] Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i kinh s\u01b0. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00eam \u0111\u00e3 khuya, tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn, Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai T\u1ea7n H\u00e0n, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri, m\u1edf c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169 \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5. B\u00e3i tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, th\u1ee5y l\u00e0 Trang V\u0169. \u0110ang l\u00fac th\u00e1ng t\u01b0 t\u1ebf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 b\u00e1o tin, khi l\u1ec5 xong, Vua m\u1edbi \u0111\u1ebfn kh\u00f3c.\r\n\r\nTh\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t d\u00e1ng v\u1ebb cao l\u1edbn, c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 ngh\u1ec7. Gia \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, gi\u00e0u c\u00f3, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 nh\u00e0 c\u1eeda, bi\u1ec7t th\u1ef1, ngay c\u1ea3 \u0111\u1ed3 \u0103n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c trang tr\u00ed b\u1eb1ng m\u00e0u s\u1eafc. T\u00ednh t\u00ecnh ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u00edch gi\u1ebft ch\u00f3c. Khi tr\u1ea5n nh\u1eadm c\u00e1c n\u01a1i, th\u01b0\u1eddng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec5. Khi l\u00e0m quan \u1edf \u0110\u1ea1i Danh, Di\u1ec7p T\u1ec1 v\u00e0 Tra \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u00e0 danh s\u0129 n\u1ed5i ti\u1ebfng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng b\u1eaft \u0111eo g\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u00ecnh N\u0103ng l\u00e0m quan v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Kinh T\u00e2y, B\u1ea3o C\u00e1t nh\u1edd \u00f4ng ta thu n\u1ee3 ri\u00eang, nh\u01b0ng N\u0103ng kh\u00f4ng nghe. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, con trai c\u1ee7a N\u0103ng l\u00e0 Tr\u00ecnh T\u00fac c\u0169ng l\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ea1, B\u1ea3o C\u00e1t \u0111\u1ecbnh l\u00e0m nh\u1ee5c, nh\u01b0ng may \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c m\u1eddi \u0111i n\u00ean m\u1edbi th\u00f4i.\r\n\r\n\u00d4ng th\u00edch s\u0103n b\u1eafn, nu\u00f4i h\u00e0ng tr\u0103m chim \u01b0ng, sai l\u00ednh b\u1eaft chim ch\u00f3c \u0111\u1ec3 nu\u00f4i ch\u00fang, ai khuy\u00ean can \u0111\u1ec1u b\u1ecb m\u1eafng ch\u1eedi. \u1ede Tr\u1ea7n Ch\u00e2u, \u00f4ng trang ho\u00e0ng nh\u00e0 c\u1eeda l\u1ed9ng l\u1eaby \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n c\u00f4ng ch\u00faa. \u00d4ng c\u00f2n s\u1eeda sang th\u00e0nh l\u0169y, m\u1edf c\u1eeda s\u1ed5 tr\u00ean cao \u0111\u1ec3 nh\u00ecn xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 l\u1ed7 ch\u00e2u mai, ch\u01b0a t\u1eebng t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00e1c quan khuy\u00ean can nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng nghe, n\u00ean b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u00ea tr\u00e1ch.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"B\u1ea3o C\u00e1t d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc, kh\u00f4ng ban \u01a1n cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi ch\u00ea tr\u00e1ch.\"<\/i> Vua b\u00e8n ban chi\u1ebfu m\u1eadt khuy\u00ean r\u0103n \u00f4ng.\r\n\r\n[80] Tri ch\u00e2u Thi Ch\u00e2u, Th\u1ecb c\u1ea5m T\u00f4n H\u1ee7 ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd thu thu\u1ebf \u0111\u1ec3 v\u00e0o t\u00fai ri\u00eang, sai khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 20 t\u1ea5m l\u1ee5a, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u1ecbch, l\u00e0m d\u00e2n th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, Vua ban t\u1eb7ng ng\u1ef1a v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a h\u1ecd. Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Chi\u00eam Th\u00e0nh n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u1ef1a tr\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c ban tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi kh\u00ed h\u1eadu n\u00f3ng, xin \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ng\u1ef1a m\u00e0u v\u00e0ng ho\u1eb7c \u0111\u1ecf, Vua c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(Chi\u00eam Th\u00e0nh n\u0103m nay th\u00e1ng n\u00e0y c\u1ed1ng m\u1ed9t l\u1ea7n, Vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0 Thi Li H\u00e0 T\u1ecb Ma \u0110\u1ec3. S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b nh\u1ea7m cho l\u00e0 Ph\u1ed5 C\u01b0 B\u00ec Tr\u00e0 Th\u1ea5t C\u1ea7m, n\u00ean th\u00e1ng 7 l\u1ea1i ghi ch\u00e9p l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3, nay b\u1ecf \u0111i.)<\/i>\r\n\r\n[82] D\u00e2n ch\u00fang Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb d\u1ecbch b\u1ec7nh. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 mang thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ban cho.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u: <i>\"T\u01b0 ph\u00e1p tham qu\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c x\u00e9t ph\u00e1p kh\u00f4ng \u0111\u00fang, d\u1eabn \u0111\u1ebfn sai l\u1ea7m trong vi\u1ec7c x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu ba l\u1ea7n ph\u1ea1m sai l\u1ea7m, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u00e3n nhi\u1ec7m, b\u1eaft ph\u1ea3i ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i, v\u00e0 giao cho tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i xem x\u00e9t ti\u1ebfn c\u1eed.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 hai l\u1ed9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng, Chi\u1ebft T\u00e2y l\u00e0 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1.\r\n\r\nNh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00e0 do t\u00ednh th\u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc kinh, d\u00f9 \u0111\u1ecdc l\u00e2u ng\u00e0y, v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a. Quan ph\u00e1p n\u1ebfu hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd lu\u1eadt, c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd kinh, d\u00f9 c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi th\u1eddi s\u1ef1, nh\u01b0ng c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen.\"<\/i>\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 s\u00e1ch \u300aTh\u1ea7n ch\u01b0\u01a1ng t\u1eadp\u300b g\u1ed3m 25 quy\u1ec3n, bi\u00ean so\u1ea1n theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng qua c\u00e1c \u0111\u1eddi. Vua t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a.\r\n\r\n[85] L\u00fac \u0111\u00f3, \u1edf kinh s\u01b0, tre c\u00f3 hoa, Ty thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a. Vua n\u00f3i: <i>\"M\u1ea5y n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 c\u1ea3 r\u1ea5t r\u1ebb, nh\u01b0ng d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebft ki\u1ec7m, \u0103n u\u1ed1ng xong th\u01b0\u1eddng v\u1ee9t b\u1ecf nhi\u1ec1u. N\u00ean l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"Tr\u1eabm x\u00e9t v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u1edbn, vi\u1ec7c ch\u1ecdn quan r\u1ea5t kh\u00f3, tuy ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9 c\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u00fang, nh\u01b0ng quy ch\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, n\u1ebfu ti\u1ebfn c\u1eed r\u1ed9ng r\u00e3i th\u00ec d\u1ec5 sinh ra tranh gi\u00e0nh, n\u1ebfu b\u1ecf h\u1eb3n vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec s\u1ee3 b\u1ecf m\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c ch\u1ecdn c\u00e1ch trung dung, l\u1eadp th\u00e0nh quy ch\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba vi\u1ec7c nghe l\u1ea7m, mong h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ki\u1ebfn chung.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb nay, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m, t\u1eeb H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f9ng ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u \u1edf ngo\u00e0i, s\u1ee9 th\u1ea7n tam ban, quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, quan ch\u00e2u huy\u1ec7n[footnote] \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f9ng ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u \u1edf ngo\u00e0i, s\u1ee9 th\u1ea7n tam ban, quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, quan ch\u00e2u huy\u1ec7n, hai ch\u1eef '\u0111\u1ed3ng t\u1ed9i' v\u00e0 ch\u1eef 'quan' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ch\u00e2u huy\u1ec7n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7 b\u1ed5 sung.[\/footnote], n\u00f3i r\u00f5 t\u00e0i n\u0103ng tr\u1ecb d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u00ec, ho\u1eb7c do m\u00ecnh hi\u1ec3u r\u00f5, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng suy t\u00f4n. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n, l\u1ec7nh cho C\u00e1p m\u00f4n, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i h\u1ecdp b\u00e0n th\u00fac gi\u1ee5c. N\u1ebfu cu\u1ed1i n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n ti\u1ebfn c\u1eed quan, th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. N\u1ebfu trong th\u00e1ng 12 \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, c\u0169ng ph\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1eed quan r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t. C\u00e1c quan t\u1eeb Ch\u01b0 ty s\u1ee9 \u0111\u1ebfn N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u00e0 Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, ki\u1ec1m h\u1ea1t th\u00e2n d\u00e2n[footnote] t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u00e0 Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, ki\u1ec1m h\u1ea1t th\u00e2n d\u00e2n, hai ch\u1eef 'H\u00e0 B\u1eafc' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/10, \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 165 chi\u1ebfu l\u1ec7nh H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebfn c\u1eed quan b\u1ed5 sung.[\/footnote], c\u0169ng theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3[footnote] c\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, ch\u1eef 'ph\u00f3' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. Xem v\u0103n d\u01b0\u1edbi c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3'.[\/footnote], \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan, Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n, ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed quan thu\u1ed9c trong b\u1ed9, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, n\u00f3i r\u00f5 c\u00f4ng lao trong nhi\u1ec7m k\u1ef3. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m l\u1ed7i r\u00f5 r\u00e0ng, c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e9 tr\u00e1nh. Ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn kinh tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m th\u1eddi h\u1ea1n, giao cho \u0110\u00f4 ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n li\u1ec7t t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd x\u1eed ph\u1ea1t theo l\u1ec7 kh\u00f4ng n\u1ed9p s\u1ed5 kh\u1ea3o c\u00f4ng. Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3, ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed quan kinh tri\u1ec1u, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kinh, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0 l\u1eadp s\u1ed5, tr\u01b0\u1edbc ghi t\u00ean h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, sau ghi c\u00f4ng t\u1ed9i qua c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 v\u00e0 t\u00ean h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, s\u1ed1 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, m\u1ed9t b\u1ea3n l\u01b0u \u1edf Trung th\u01b0, m\u1ed9t b\u1ea3n th\u01b0\u1eddng v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 5 d\u00e2ng l\u00ean. N\u0103m sau trong s\u1ed5 v\u1eabn t\u00ednh c\u00f4ng t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 s\u1ed1 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. S\u1ee9 th\u1ea7n th\u00ec do Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u1eadp s\u1ed5.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e1c quan \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, ph\u00e0m \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u1ecb an, thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i m\u00ecnh \u0111\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c v\u00f9ng l\u00e2n c\u1eadn. Khi c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1ec1 n\u0103ng l\u1ef1c v\u00e0 th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i trong khu v\u1ef1c m\u00ecnh ph\u1ee5 tr\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e2n c\u1eadn ho\u1eb7c n\u01a1i m\u00ecnh \u0111i qua, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u00f9ng l\u00fac, nh\u01b0ng ph\u1ea3i n\u1ed9p b\u00e1o c\u00e1o t\u1ea1i c\u00e1c m\u00f4n tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn[footnote]'C\u00e1c m\u00f4n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'c\u00e1c n\u1ed9i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/11, c\u0169ng nh\u01b0 T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 giao vi\u1ec7c ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 gi\u1ea3i quy\u1ebft, th\u00ec s\u1ebd ch\u1ecdn t\u1eeb danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00edt ph\u1ea1m l\u1ed7i[footnote]'Ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u00edt ph\u1ea1m l\u1ed7i', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp v\u00e0 Th\u00f4ng kh\u1ea3o quy\u1ec3n 38 Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ed1 l\u1ed7i \u00edt'.[\/footnote], c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi trong s\u1eafc ch\u1ec9 ph\u1ea3i ghi r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed. N\u1ebfu ho\u00e0n th\u00e0nh t\u1ed1t nhi\u1ec7m v\u1ee5, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c[footnote]23[\/footnote]; n\u1ebfu kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh, d\u00f9 kh\u00f4ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa x\u00f4i, \u00edt quan tr\u1ecdng.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e1c quan trong ngo\u00e0i n\u1ebfu c\u00f9ng ti\u1ebfn c\u1eed ba ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, th\u00ec Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh danh s\u00e1ch l\u00ean \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng; n\u1ebfu c\u00f9ng ti\u1ebfn c\u1eed ba ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m v\u1ee5, d\u00f9 t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd, s\u1ebd b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c; n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea3 th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0 sai s\u00f3t, th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t c\u00e2n nh\u1eafc.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e1c ty chuy\u1ec3n v\u1eadn \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ea7n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ecdn quan \u0111\u1ebfn x\u1eed l\u00fd, ho\u1eb7c Tam ty, Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n ti\u1ec1n t\u1ec7, h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ed9i th\u1ea3o nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u1eed l\u00fd xong, m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft d\u1ee9t \u0111i\u1ec3m, c\u1ea7n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed quan \u0111\u1ebfn x\u1eed l\u00fd, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn t\u1eeb trong danh s\u00e1ch.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ea1c li\u00eau, ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3, b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o s\u00e1t tr\u1edf l\u00ean, ho\u1eb7c s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1i ch\u1ee9c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, trong qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0, th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y qua c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n, sau \u0111\u00f3 quan ch\u1ee7 ph\u00e1n s\u1ebd xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c c\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p hay kh\u00f4ng, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thi v\u1ec1 h\u00ecnh danh, th\u1eddi v\u1ee5 m\u1ed7i lo\u1ea1i ba \u0111\u1ec1.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u1ebfu s\u1ee9 th\u1ea7n mu\u1ed1n thi v\u1ec1 bi\u00ean s\u1ef1 v\u00e0 h\u00ecnh danh, th\u1eddi v\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t th\u00eam v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, Tam ban vi\u1ec7n x\u00e9t th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn, s\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m g\u00ec, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p g\u1eedi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o, sau \u0111\u00f3 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn ri\u00eang. M\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y con em nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1. C\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n, ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c t\u1ebf giao, l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i c\u00f3 \u00e2n l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n xin \u00e2n hu\u1ec7 cho th\u00e2n th\u00edch.\"<\/i>\r\n\r\n[87] Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, quy\u1ec1n ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh Th\u1ee9c t\u00e2u: <i>\"Quan thu\u1ed9c c\u1ee7a b\u1ea3n t\u1ef1 ph\u1ea7n l\u1edbn tr\u00e1nh nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u1ee9c t\u1ea1p. T\u1eeb nay mong l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan quy\u1ec1n t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n, ch\u01b0a h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin chuy\u1ec3n sang vi\u1ec7c kh\u00e1c; n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 lu\u1eadt ph\u00e1p, s\u1ebd do c\u00e1c quan trong t\u1ef1 xem x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p nh\u1eadn ch\u1ee9c ngo\u00e0i. C\u00e1c quan ch\u00ednh t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n v\u00e0 ki\u1ec3m ph\u00e1p khi h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf[footnote]25[\/footnote], m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eddi kh\u1ecfi t\u1ef1.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u, quy \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n cho quan quy\u1ec1n t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n l\u00e0 n\u1eeda n\u0103m.\r\n\r\n[88] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n, n\u00fai s\u00f4ng, th\u00e0nh tr\u1ea1i c\u1ee7a hai l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua \u0111\u01b0a b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ra cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c b\u1ed1 tr\u00ed \u0111\u1ec1u r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd, vi\u1ec7c d\u1ef1 tr\u1eef c\u0169ng r\u1ea5t chi ti\u1ebft. N\u00ean l\u1ec7nh v\u1ebd th\u00eam hai b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u1eefa, d\u00f9ng \u1ea5n c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, m\u1ed9t b\u1ea3n giao cho b\u1ea3n l\u1ed9, m\u1ed9t b\u1ea3n l\u01b0u l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c.\"<\/i>\r\n\r\n[89] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn c\u00e1c ch\u1ee9c S\u1ee9, Ph\u00f3 \u1edf c\u00e1c ty c\u00f9ng c\u00e1c quan Trung t\u00e1 \u1edf Ng\u1ef1 ti\u1ec1n l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c, l\u1ec7nh cho h\u1ecd th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean hu\u1ea5n luy\u1ec7n.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban hi\u1ec7u Trinh T\u1ed1 ti\u00ean sinh cho \u1ea9n s\u0129 T\u1ea7n Bi\u1ec7n \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, r\u1ed3i cho tr\u1edf v\u1ec1 n\u00fai. Bi\u1ec7n t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh \u0111\u00e3 130 tu\u1ed5i, Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn kinh, n\u00f3i chuy\u1ec7n, \u00f4ng ta k\u1ec3 nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1eadt g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0103n u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng l\u00e2u m\u00e0 th\u00f4i.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fac Ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, th\u00ec nh\u1eefng n\u01a1i xa nh\u01b0 Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ven bi\u00ean \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u cho \u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc hai th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n nh\u1eefng n\u01a1i g\u1ea7n th\u00ec \u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t th\u00e1ng.\r\n\r\n[92] H\u00f4m \u1ea5y, cung nh\u00e2n h\u1ecd L\u00fd \u1edf h\u1eadu cung sinh con, quan Tri Khai Phong ph\u1ee7 l\u00e0 Chu Kh\u1edfi \u0111ang t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua b\u1ea3o Kh\u1edfi: <i>\"Khanh bi\u1ebft Tr\u1eabm c\u00f3 tin vui kh\u00f4ng?\"<\/i> Kh\u1edfi th\u01b0a: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm v\u1eeba sinh con trai.\"<\/i> Li\u1ec1n v\u00e0o cung, b\u1ecdc ti\u1ec1n v\u00e0ng \u0111em ra, l\u1ea5y tay m\u00f2 r\u1ed3i ban cho Kh\u1edfi.\r\n\r\nL\u00fd th\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0ng Ch\u00e2u, m\u1edbi v\u00e0o cung, h\u1ea7u h\u1ea1 L\u01b0u Tu nghi, t\u00ednh c\u00e1ch trang tr\u1ecdng \u00edt n\u00f3i, Vua cho l\u00e0m Ty t\u1ea9m. Khi c\u00f3 thai, theo Vua l\u00ean \u0111\u00e0i X\u1ebf, chi\u1ebfc tr\u00e2m ng\u1ecdc r\u01a1i xu\u1ed1ng, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng vui. Vua b\u00f3i ri\u00eang, th\u1ea5y tr\u00e2m c\u00f2n nguy\u00ean th\u00ec s\u1ebd sinh con trai, t\u1ea3 h\u1eefu nh\u1eb7t tr\u00e2m d\u00e2ng l\u00ean, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng v\u1ee1, Vua r\u1ea5t m\u1eebng. Sau \u0111\u00f3 qu\u1ea3 nhi\u00ean sinh con trai, sau phong L\u00fd th\u1ecb l\u00e0m S\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n qu\u00e2n, l\u1ea1i sinh m\u1ed9t con g\u00e1i nh\u01b0ng kh\u00f4ng nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n<i>(Con trai c\u1ee7a L\u00fd th\u1ecb ch\u00ednh l\u00e0 Nh\u00e2n T\u00f4ng.)<\/i>\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua Khi\u1ebft \u0110an ch\u00f4n m\u1eb9 \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Hi\u1ec3n Ch\u00e2u 20 d\u1eb7m, chi\u1ebfu r\u1eb1ng h\u00f4m \u1ea5y b\u00e3i tri\u1ec1u, l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ea5m nh\u1ea1c ba ng\u00e0y.\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c khai th\u00e1c g\u1ed7 \u1edf Ph\u00e1 Tha L\u0129nh thu\u1ed9c T\u1ea7n ch\u00e2u. Vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n do D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Trung thi\u1ebft l\u1eadp, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng xe c\u1ed9 qua l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u00f3 kh\u0103n n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf. Thi\u00eam th\u1ef1 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n ch\u00e2u, th\u1ea9m tra th\u1ea5y \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi phi\u00ean thu\u1ed9c c\u00f3 c\u00e1c n\u01a1i \u0110\u1ea1i L\u1ea1c M\u00f4n v\u00e0 Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u g\u1ed7 qu\u00fd. \u0110\u00e3 cho \u0111\u1eb7t c\u00e1c doanh tr\u1ea1i ngh\u1ec9 ng\u01a1i cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y v\u00e0 d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Khi\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ea3m k\u00edch s\u1ef1 v\u1ed7 v\u1ec1 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean gi\u1edbi. Xin sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ed9c, l\u1ec7nh cho qu\u00e2n s\u0129 ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00e0 vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u00f9ng nhau khai th\u00e1c. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y g\u1ea7n s\u00f4ng V\u1ecb, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c k\u00e9o xe v\u1ea5t v\u1ea3.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1ea5t c\u1ea3 quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb tra x\u00e9t, s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn t\u1ed9i, c\u00f2n tr\u00ec ho\u00e3n ch\u1edd \u0111\u1ee3i, \u0111\u1ec1u t\u1ea1m th\u1eddi c\u1eaft b\u1ed5ng l\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri th\u00f4ng ch\u00e2u L\u00fd Th\u00e1i Thanh v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n vi\u1ec7c quan tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tra nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn t\u1ed9i, b\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1ed1 c\u00e1o, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[96] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Th\u1ea1ch \u0110\u00e3i V\u1ea5n d\u00e2ng l\u00ean m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y \u0111i\u1ec1u s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u1eddi v\u1ee5, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i: <i>\"Bi\u1ebfn c\u1ed1 hung hi\u1ec3m \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ecd vi ph\u1ea1m minh \u01b0\u1edbc v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ecb em trai so\u00e1n \u0111o\u1ea1t ng\u00f4i v\u1ecb. Xin ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng luy\u1ec7n binh, chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ho\u1ea1n quan, \u1ee9c hi\u1ebfp t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, n\u00ean \u00edt khi th\u00e0nh c\u00f4ng.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"B\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ec9 tr\u00edch ch\u00ednh s\u1ef1 th\u1eddi cu\u1ed9c, c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a Tr\u1eabm, d\u00f9 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd c\u0169ng n\u00ean khoan dung. \u0110\u00e3i V\u1ea5n l\u1ea1i d\u00f9ng nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecba \u0111\u1eb7t, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9. \u0110\u00e3i V\u1ea5n \u0111\u1ed7 ch\u1ebf khoa, t\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng d\u1ee5ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef g\u00ecn ph\u1ea9m h\u1ea1nh, vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, sao l\u1ea1i t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y t\u1ed9i n\u00f3ng n\u1ea3y h\u1ed3 \u0111\u1ed3?\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c ch\u1ea5t v\u1ea5n, \u0110\u00e3i V\u1ea5n kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1eeb ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300a\u00c2u T\u0129nh Th\u00e1nh T\u1ed1ng Xuy\u1ebft Di\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng \u0110\u00e3i V\u1ea5n d\u00e2ng s\u1edb can ng\u0103n vi\u1ec7c tu s\u1eeda cung Chi\u00eau \u1ee8ng, n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 h\u01a1n c\u1ea3 Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, nh\u01b0ng th\u1ea7n cho r\u1eb1ng c\u00f2n k\u00e9m xa \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng\"<\/i>, v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ghi ch\u00e9p th\u00eam \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[97] Ban \u0111\u1ea7u, khi phong t\u1ebf n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, Vua sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng v\u1ec1 \u0111\u00e0n phong t\u1ebf, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng v\u1ec1 \u0111\u00e0n X\u00e3 Th\u1ee7, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng v\u1ec1 \u0111\u00e0n tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng khi c\u00e1c b\u00e0i t\u1ee5ng ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ea5t 500 v\u1ea1n ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ea1i dinh th\u1ef1 c\u0169 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan ban cho con trai \u00f4ng l\u00e0 L\u00e3 Phi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c con c\u1ee7a L\u00e3 \u0110oan \u0111\u1ec1u c\u00f2n nh\u1ecf, con tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 L\u00e3 Phi\u00ean b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u00e2n, vi\u1ec7c nh\u00e0 kh\u00f4ng ai qu\u1ea3n l\u00fd, dinh th\u1ef1 c\u0169 \u0111\u00e3 c\u1ea7m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, anh em kh\u00f4ng s\u1ed1ng chung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem, L\u00e3 Phi\u00ean ch\u1ed1ng g\u1eady d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c. Tr\u1eabm ngh\u0129, chi b\u1eb1ng xu\u1ea5t ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 chu\u1ed9c l\u1ea1i dinh th\u1ef1 c\u0169, \u0111\u1ec3 h\u1ecd s\u1ed1ng chung. H\u01a1n n\u1eefa, ti\u1ec1n thu\u00ea nh\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0n, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng. Tuy nhi\u00ean, L\u00e3 Phi\u00ean h\u01a1i nhu nh\u01b0\u1ee3c, n\u00ean d\u1ee5 ch\u1ec9 r\u1eb1ng m\u1ecdi chi ti\u00eau ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5, h\u00e0ng n\u0103m tr\u00ecnh l\u00ean N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh.\"<\/i>\r\n\r\nS\u00e1u n\u0103m sau, L\u00e3 Phi\u00ean lo vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi v\u1ee3 cho em l\u00e0 L\u00e3 U\u1ea5t, l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn dinh th\u1ef1, xin th\u00eam ban th\u01b0\u1edfng, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ee3 l\u00e3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb c\u00f4 qu\u1ea3, nh\u1edb \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch b\u1ec1 t\u00f4i, nh\u01b0ng L\u00e3 Phi\u00ean l\u1ea1i l\u00e0m phi\u1ec1n th\u00e1nh \u00fd, kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u00ean xu\u1ea5t th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 ban cho, \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3 c\u0169. Em c\u1ee7a L\u00e3 Phi\u00ean l\u00e0 L\u00e3 Tu\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf T\u00e2y Kinh, cho L\u00e3 Phi\u00ean c\u00f9ng \u0111i. T\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, sai quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c thu\u00ea nh\u00e0 c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, l\u1ea1i sai Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xem x\u00e9t vi\u1ec7c chi ti\u00eau phung ph\u00ed.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ban \u01a1n \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c r\u1ed3i. Th\u1eddi Nguy\u00ean H\u00f2a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, tr\u1ea3 l\u1ea1i dinh th\u1ef1 c\u0169 c\u1ee7a Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng, ch\u1ec9 h\u1ea1 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o chi\u1ebfu, \u0111\u00e2u c\u00f3 c\u1ea9n th\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y?\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 8, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[99] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf ch\u00e2u Nhung, ch\u00e2u L\u1ed9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc g\u00e2y r\u1ed1i, l\u00e0 do gi\u00e1m D\u1ee5c T\u1ec9nh n\u1eb1m s\u00e2u trong hang \u0111\u1ed9ng, quan l\u1ea1i \u00edt lui t\u1edbi, n\u00ean m\u1edbi sinh ra t\u1ec7 n\u1ea1n. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho gi\u00e1m qu\u00e2n huy\u1ec7n Giang An ph\u00e2n binh tu\u1ea7n tra c\u1ea3nh gi\u00e1c.\r\n\r\n[100] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng Quan H\u1eefu m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 t\u1eadp t\u1ea1i ch\u00f9a Ph\u00e1p M\u00f4n, huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n, ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ed9i x\u00e3, nh\u1eefng k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng vui ch\u01a1i su\u1ed1t ng\u00e0y \u0111\u00eam, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb gian tr\u00e1 g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng t\u00edch v\u00e0 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. N\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch \u1ea5n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u00e0y t\u1ee5 h\u1ed9i, c\u1ea5m t\u1ee5 t\u1eadp ban \u0111\u00eam, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t ki\u1ec3m so\u00e1t.\"<\/i>\r\n\r\n[101] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Kh\u1ea5t Ph\u1ee5c C\u1ee7 t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n h\u1ed9 l\u00e0m ngh\u1ec1 cung th\u1ee7 \u1edf v\u00f9ng Xuy\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ngh\u00e8o kh\u00f3, kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ph\u1ee5c d\u1ecbch l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u1ee9 theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u00e1 s\u1ea3n. H\u01a1n n\u1eefa, h\u1ea1ng nh\u1ea5t v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecb sung l\u00e0m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edfng, l\u00fd ch\u00ednh kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ecf ngh\u1ec1, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1eddi h\u1ea1n; c\u00f2n cung th\u1ee7 thu\u1ed9c h\u1ea1ng ba, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n. Xin t\u1eeb nay sau ba n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c thay, n\u1ebfu ai mu\u1ed1n ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ee5c d\u1ecbch c\u0169ng cho ph\u00e9p, n\u1ebfu h\u1ea1ng ba kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u1ed5 sung t\u1eeb h\u1ea1ng nh\u1ecb.\"<\/i> T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 3)<\/i>.\r\n\r\n[102] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u ki\u00eam H\u00e0 B\u1eafc An ph\u1ee7 s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e2u ng\u00e0y, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ph\u00e9p t\u1ea1m th\u1eddi \u0111\u1ec3 v\u1ec1 kinh. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i>\r\n\r\nDo\u00e3n T\u1eafc \u0111i qua Thi\u00ean H\u00f9ng, l\u00fac \u0111\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111ang qu\u1ea3n l\u00fd ph\u1ee7 s\u1ef1, n\u00f3i v\u1edbi Do\u00e3n T\u1eafc: <i>\"Nghe n\u00f3i ng\u00e0i \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t b\u1eefa ti\u1ec7c nh\u1ecf cho t\u00f4i kh\u00f4ng?\"<\/i> Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u00e1p: <i>\"T\u00f4i \u0111ang tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o kinh t\u00e2u vi\u1ec7c, kh\u00f4ng d\u00e1m \u1edf l\u1ea1i. Khi tr\u1edf v\u1ec1, t\u00f4i s\u1ebd tu\u00e2n l\u1ec7nh.\"<\/i>\r\n\r\nKhi tr\u1edf v\u1ec1, Chu\u1ea9n m\u1eddi Do\u00e3n T\u1eafc u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, ca k\u1ef9 v\u00e0 nh\u1ea1c c\u1ee5 \u0111\u1ec1u r\u1ea5t xa hoa, \u00fd mu\u1ed1n \u00e1p \u0111\u1ea3o Do\u00e3n T\u1eafc, n\u00f3i: <i>\"H\u00f4m nay ng\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u1ed3ng \u00fd. Chu\u1ea9n b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Ca k\u1ef9 nh\u01b0 h\u00f4m nay, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0y tr\u00f2 tr\u0103m tr\u00f2 ch\u01a1i. L\u1ec1u tr\u1ea1i v\u00e0 gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho h\u1ecd m\u01b0\u1ee3n.\"<\/i> Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>\"Ca k\u1ef9 nh\u01b0 h\u00f4m nay. Nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c t\u00f9y \u00fd, c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u01a1 s\u00e0i.\"<\/i>\r\n\r\nS\u00e1ng h\u00f4m sau, Chu\u1ea9n th\u1ea5y l\u1ec1u tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 g\u1ea5m v\u00f3c Th\u1ee5c, gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 s\u01a1n m\u00e0i Ng\u00f4, Vi\u1ec7t, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u tinh x\u1ea3o, Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 kinh ng\u1ea1c. Khi tr\u0103m tr\u00f2 ch\u01a1i v\u00e0o, Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>\"E r\u1eb1ng b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c tr\u00f2 t\u1ea1p k\u1ef9.\"<\/i> Sai ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi v\u00e0o, th\u00ec c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi tinh nhu\u1ec7 t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn. Chu\u1ea9n nh\u00ecn th\u1ea5y, r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c, sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi, th\u00ec gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e1o r\u1eddi, b\u1ecdc trong chi\u1ebfu, ch\u1edf b\u1eb1ng l\u1ea1c \u0111\u00e0, c\u00e1c tr\u00f2 t\u1ea1p k\u1ef9 c\u1ea3i trang th\u00e0nh th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 v\u00e0o. Chu\u1ea9n r\u1ea5t ph\u1ee5c t\u00e0i c\u1ee7a Do\u00e3n T\u1eafc, li\u1ec1n ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean Vua. C\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u tr\u00e1ch Do\u00e3n T\u1eafc: <i>\"Kh\u1ea5u c\u00f4ng t\u00ednh kh\u00ed cao ng\u1ea1o, sao l\u1ea1i d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ec3 th\u1eafng \u00f4ng ta?\"<\/i> Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>\"T\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u1eafng \u00f4ng ta, ch\u1ec9 mu\u1ed1n cho th\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00e9o l\u00e9o khi bi\u1ebfn hi\u1ec7n c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nGi\u00e1n \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u1eebng b\u00e1o r\u1eb1ng quan ch\u1ee9c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Li\u00eau Qu\u1ed1c \u00e2m th\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, ch\u1ebf t\u1ea1o l\u1ed3ng tr\u00e0 v\u00e0 l\u00f2 s\u01b0\u1edfi. Do\u00e3n T\u1eafc c\u0169ng sai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m g\u1ea5p \u0111\u00f4i gi\u00e1 tr\u1ecb, tinh x\u1ea3o kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1edbm h\u01a1n, r\u1ed3i mang v\u00e0o ch\u1ee3 bi\u00ean gi\u1edbi, sai nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi pha tr\u00e0 v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u nhi\u1ec1u l\u1eddi khen ng\u1ee3i s\u1ef1 kh\u00e9o l\u00e9o, khi\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc xem kh\u1eafp, l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Bi\u1ebft r\u1eb1ng quan ch\u1ee9c Li\u00eau \u0111\u00e3 mua xong, li\u1ec1n thu l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u00e0y ra n\u1eefa. Trong Li\u00eau Qu\u1ed1c truy\u1ec1n nhau r\u1eb1ng Do\u00e3n T\u1eafc h\u1ed1i l\u1ed9, s\u1ee3 c\u00f3 bi\u1ebfn lo\u1ea1n, quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 minh oan, n\u00ean b\u1ecb gi\u1ebft. T\u00e0i tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aLong Xuy\u00ean bi\u1ec7t ch\u00ed\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[103] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, trong cung ban ra t\u1edd chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n s\u1ef1 t\u00edch qu\u00e2n th\u1ea7n, n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i t\u01b0 m\u00e3, k\u1ebb d\u01b0\u1edbi m\u01b0u ph\u1ea3n, li\u1ec1n tha kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i, l\u1ea1i x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng nh\u00e2n \u00e1i, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t kh\u00f4ng n\u00ean. H\u01a1n n\u1eefa, th\u1ec3 c\u00e1ch c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u00fay kh\u00e1c v\u1edbi quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i d\u00f9ng uy nghi\u00eam \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1ebft ch\u00f3c. Nay k\u1ebb c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u x\u1ea5u \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u1ea1i \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi h\u1ecd b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00e0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u00fay. Th\u1eddi Xu\u00e2n Thu, T\u1ee9c h\u1ea7u \u0111\u00e1nh Tr\u1ecbnh, \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1ed9i k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, n\u00ean m\u1edbi m\u1ea5t qu\u00e2n. Nay Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 uy h\u00ecnh, k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ecfi t\u1ed9i, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1ed9i k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i. C\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c s\u1eeda \u0111\u1ed5i ngay.\"<\/i>\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, v\u00ec t\u1ed9c Tr\u1ee5 N\u1eb7c \u1edf T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 b\u1ecb d\u1ecbch b\u1ec7nh, ban chi\u1ebfu c\u1ea5p thu\u1ed1c cho th\u1ee7 l\u0129nh \u00d4n B\u00f4 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\n[105] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"\u1ede bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i bu\u00f4n mu\u1ed1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean khoan h\u1ed3ng h\u01a1n n\u1eefa.\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Khoan h\u1ed3ng th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00e0ng nhi\u1ec1u, chi b\u1eb1ng gi\u1ea3m gi\u00e1 mu\u1ed1i \u1edf Gi\u1ea3i Tr\u00ec.\"<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"Mu\u1ed1i \u1edf Gi\u1ea3i Tr\u00ec \u0111\u00e3 giao cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3m gi\u00e1. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1, th\u00ec l\u1ec7nh c\u1ea5m mu\u1ed1i Thanh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u1edbi l\u1ecfng.\"<\/i>\r\n\r\n[106] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban chi\u1ebfu t\u1ea1m d\u1eebng thi c\u1eed n\u0103m nay.\r\n\r\n[107] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh T\u00e2y, Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao Th\u00e2n tu s\u1eeda b\u1edd s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, d\u00f9ng \u0111\u00e1 b\u1ecf \u0111i \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp, t\u00ednh ra ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00f4ng s\u1ee9c, m\u00e0 l\u1ea1i v\u1eefng ch\u1eafc, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng Cao Th\u00e2n.\r\n\r\n[108] N\u0103m \u0110\u00f4ng Phong, Khang Hi\u1ebfu v\u01b0\u01a1ng Duy C\u00e1t \u1edf qu\u1eadn Nam D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i theo, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu th\u01b0, khuy\u00ean nh\u1ee7 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec3 b\u1ec7nh thuy\u00ean gi\u1ea3m, r\u1ed3i v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. Xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 d\u1eebng \u1edf Ch\u00e2u V\u1eadn, Duy C\u00e1t ra \u0111\u00f3n, Vua th\u00e2n h\u1ecfi han nhi\u1ec1u l\u1ea7n, v\u1ebb m\u1eb7t vui m\u1eebng. N\u0103m sau, b\u1ec7nh t\u00e1i ph\u00e1t, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn. Xa gi\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u0103m, c\u00f3 khi t\u1ef1 tay xem x\u00e9t vi\u1ec7c ch\u00e2m c\u1ee9u. H\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng ng\u1ef1 thi\u1ec7n, l\u00e0m vi\u1ec7c Ph\u1eadt s\u1ef1, thi\u1ebft l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, sai ph\u1ee7 Khai Phong d\u00e1n b\u1ea3ng t\u00ecm th\u1ea7y thu\u1ed1c gi\u1ecfi. Khi b\u1ec7nh tr\u1edf n\u1eb7ng, trong v\u00f2ng t\u00e1m ng\u00e0y, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m n\u0103m l\u1ea7n.\r\n\r\nNg\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, xa gi\u00e1 v\u1eeba t\u1eeb ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Duy C\u00e1t tr\u1edf v\u1ec1, nghe tin \u00f4ng kh\u00f4ng qua kh\u1ecfi, li\u1ec1n quay l\u1ea1i, kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft. H\u00f4m sau, khi n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Vua l\u1ea1i r\u01a1i l\u1ec7. Duy C\u00e1t ham h\u1ecdc, th\u00edch l\u00e0m v\u0103n, gi\u1ecfi th\u1ea3o th\u01b0, phi b\u1ea1ch, t\u00ednh t\u00ecnh r\u1ea5t hi\u1ebfu th\u1ea3o.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i T\u1ed5 sai Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng h\u1eadu nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u00f4ng, ho\u00e0ng h\u1eadu t\u1ef1 tay ch\u1ea3i t\u1eafm cho \u00f4ng. Khi ho\u00e0ng h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0, Duy C\u00e1t \u0111au bu\u1ed3n h\u01a1n c\u1ea3 cha m\u1eb9 ru\u1ed9t. N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Vua ban cho c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng t\u00f4n b\u1ee9c ch\u00e2n dung Th\u00e1i T\u00f4ng, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho Duy C\u00e1t ch\u00e2n dung Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i. M\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn ng\u00e0y gi\u1ed7, Duy C\u00e1t \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb kh\u00f4ng ngu\u00f4i. M\u1ed7i khi \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn c\u00e2u <i>\"Cha m\u1eb9 nh\u1ecdc nh\u1eb1n\"<\/i> trong b\u00e0i th\u01a1 <i>\"Li\u1ec5u Nga\"<\/i>, n\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u00f4ng l\u1ea1i tu\u00f4n r\u01a1i. Trong ho\u00e0ng t\u1ed9c, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n minh.\r\n\r\n[109] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan T\u00e0o C\u1ed1c t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan trong ngo\u00e0i d\u00e2ng s\u1edb r\u1ea5t nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u1ea5t phi\u1ec1n ph\u1ee9c. T\u1eeb nay xin l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, l\u00faa g\u1ea1o ph\u1ea3i tra c\u1ee9u c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a Tam ty; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u1ea1t ph\u1ea3i d\u1eabn lu\u1eadt l\u1ec7nh, c\u00e1ch th\u1ee9c, h\u00ecnh th\u1ed1ng, chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 thu\u1ebf m\u00e1 ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1eafc l\u1ec7nh v\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u1ed1 s\u1ef1. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi r\u00f5 trong s\u1edb t\u1ea5u c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau. N\u1ebfu \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 r\u1ed3i th\u00ec ph\u1ea3i n\u00f3i r\u00f5 r\u1eb1ng tuy c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m n\u00e0o \u0111\u00f3, nh\u01b0ng nay kh\u00f4ng c\u00f2n th\u00edch h\u1ee3p, xin \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n<i>(T\u00e0o C\u1ed1c, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch. N\u0103m \u0111\u00f3 c\u00f3 T\u00e0o C\u1ed1c l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf H\u00e0 Trung, l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1eefa.)<\/i>\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u1eeda n\u0103m v\u00e0o t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00e0y.\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, b\u1ed5 nhi\u1ec7m qu\u00e2n s\u0129 H\u1ed5 D\u1ef1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u00fac, Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i>, L\u00f4 H\u01b0ng l\u00e0m Ti\u1ec3u hi\u1ec7u, L\u01b0u Ph\u00fac l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ban cho \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c. Ph\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thu\u1ed9c quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf Nhung Ch\u00e2u, L\u00f4 Ch\u00e2u, \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, gi\u1eef v\u1eefng \u1edf n\u00fai Nh\u00e2n Bang thu\u1ed9c thung l\u0169ng B\u00e1ch T\u1ec9nh. Tr\u1ea1i gi\u1eb7c d\u1ef1ng tr\u00ean n\u00fai cao hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f3 leo l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00fac v\u00e0 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nguy\u1ec7n xung phong leo l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, b\u00e1m v\u00e0o d\u00e2y leo, \u0111\u1ea1p l\u00ean \u0111\u00e1, t\u1eebng b\u01b0\u1edbc m\u1ed9t m\u00e0 l\u00ean, cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i, hai ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn. H\u00f4m \u0111\u00f3, qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i ri\u00eang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c. C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch xem x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch, th\u1ea5y c\u00f3 125 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu n\u00ean ph\u1ea3i cho v\u1ec1 h\u01b0u l\u00e0m th\u1eb7ng vi\u00ean. Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng binh s\u0129 n\u00e0y v\u1eeba \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c tr\u1edf v\u1ec1, kh\u00f4ng n\u00ean \u00e1p d\u1ee5ng quy \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng.\"<\/i> Li\u1ec1n ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n ng\u0169.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00fac m\u1edbi v\u00e0o \u0111\u1ea5t Man, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Gi\u00e1p Than. Ng\u01b0\u1eddi Man chi\u1ebfm c\u1ee9 n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf l\u00e0m tr\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u1eb9p v\u00e0 d\u1ed1c, nh\u00ecn l\u00ean t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 leo l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 qu\u00e2n s\u0129 xung phong leo l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, th\u1eb3ng v\u00e0o tr\u1ea1i gi\u1eb7c, ng\u01b0\u1eddi Man b\u1ecf ch\u1ea1y h\u1ebft, m\u1edbi bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i. Nh\u01b0ng Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c khi g\u1eb7p gi\u1eb7c, gi\u1ebft h\u1ea1i kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec c\u00f2n \u0111\u00e0nh, nh\u01b0ng tr\u1ebb con v\u00f4 t\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng tha, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Ta bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ed7i khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ra tr\u1eadn, \u1eaft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i b\u1ecb h\u1ea1i, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea3nh gi\u00e1c sao?\"<\/i>\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng Tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u l\u00e0 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh, v\u00ec Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang d\u00e2ng s\u1edb xin l\u01b0u l\u1ea1i \u00f4ng. Trung Ch\u00e1nh v\u00e0 L\u01b0u T\u1ed1ng \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, trong tri\u1ec1u c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1edf c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ea1i quan, c\u00e1c khanh n\u00ean ghi nh\u1edb.\"<\/i>\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eeb t\u1eed t\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc.\r\n\r\n[114] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y n\u1ed9p thu\u1ebf h\u1ea1 thu v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, kinh th\u00e0nh m\u01b0a l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp v\u00e0i th\u01b0\u1edbc, l\u00e0m \u0111\u1ed5 doanh tr\u1ea1i v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, ban cho v\u00e0ng l\u1ee5a.\r\n\r\n[116] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 T\u1eeb, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 \u00cdch Ch\u00e2u l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 \u0110\u1ed9 chi; L\u00fd S\u0129 Long, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 \u0110\u00f4 quan, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf Nhung, L\u00f4.\r\n\r\n[117] Cao K\u1ebf Trung \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c \u0111\u1ed3n qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a qu\u1ed1c gia n\u00ean th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tu s\u1eeda. Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh tuy x\u01b0ng l\u00e0 phi\u00ean thu\u1ed9c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng tu\u00e2n th\u1ee7 l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1eafn n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u, m\u1eddi c\u00e1c h\u1ed9 n\u1ed9i thu\u1ed9c u\u1ed1ng, mu\u1ed1n d\u1ee5 h\u1ecd l\u00e0m ph\u1ea3n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi u\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn b\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\nVua b\u1ea3o t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Hi\u1ec7n nay b\u1ed1n bi\u1ec3n y\u00ean \u1ed5n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00f3i r\u1eb1ng l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c ho\u00e0 hi\u1ebfu v\u1edbi Nhung kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1ee9c m\u1ea1nh qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Ng\u1eebng chi\u1ebfn tranh m\u1edbi l\u00e0 v\u0169 l\u1ef1c th\u1ef1c s\u1ef1. D\u00f9ng binh l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u00e0nh. T\u1ed5 ti\u00ean b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh thi\u00ean h\u1ea1, lu\u00f4n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c h\u01b0ng binh \u0111\u1ed9ng ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Th\u1eddi Ti\u00ean \u0111\u1ebf, \u0111\u00e3 ch\u00e1n gh\u00e9t chi\u1ebfn tranh. Nay khu\u1ea5t ph\u1ee5c c\u00e1c n\u01a1i xa x\u00f4i, gi\u1eef y\u00ean b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng k\u1ebb v\u0169 phu h\u00e3n t\u01b0\u1edbng, c\u00f3 ch\u00fat th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u00f2i t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng qu\u00e1 m\u1ee9c, uy v\u1ecdng \u0111\u00e3 l\u1edbn th\u00ec ph\u1ea3i nu\u00f4ng chi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh, g\u00e2y h\u1ecda cho n\u01b0\u1edbc v\u00e0 h\u1ea1i cho nh\u00e0, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9.\"<\/i> Vua r\u1ea5t t\u00e1n th\u00e0nh.\r\n\r\n[118] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy T\u1ebf d\u00e2ng th\u01a1 do m\u00ecnh l\u00e0m. Vua cho r\u1eb1ng \u00f4ng l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, ch\u00fa tr\u1ecdng v\u0103n h\u1ecdc, n\u00ean r\u1ea5t khen ng\u1ee3i. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ec3 c\u00e1ch v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n nay kh\u00e1c v\u1edbi th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i. C\u00e1c quan trong Qu\u00e1n c\u00e1c r\u1ea5t ch\u0103m ch\u1ec9 v\u1edbi ch\u1ee9c nghi\u1ec7p, m\u1ed7i khi xem c\u00e1c b\u00e0i ca t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y s\u1ef1 \u0111i\u1ec3n nh\u00e3 l\u00e0m tr\u1ecd. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi uy\u00ean b\u00e1c nh\u01b0 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o c\u0169ng hi\u1ebfm.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"H\u1ea1o tuy gi\u00e0, nh\u01b0ng tay kh\u00f4ng r\u1eddi s\u00e1ch. Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean c\u0169ng ch\u0103m ch\u1ec9 vi\u1ebft l\u00e1ch, th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y vi\u1ebft c\u1ea3 v\u1ea1n ch\u1eef.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c v\u00e0 Th\u00e1i Thanh l\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1edf bi\u00ean tu s\u1ef1 t\u00edch qu\u00e2n th\u1ea7n \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb th\u1ea3o lu\u1eadn. \u00d4ng c\u00f2n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c ki\u1ec3m th\u1ea3o \u1edf Tam qu\u00e1n, tu so\u1ea1n Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa. H\u1ec5 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec h\u1ecfi han, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u1ee9ng \u0111\u00e1p r\u1ea5t nhanh, c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm c\u00f3.\"<\/i>\r\n\r\n[119] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an nh\u01b0 Nam B\u1eafc \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng, B\u00ec Th\u1ea5t, \u1ea4t Th\u1ea5t, T\u1ea7n T\u1ea5t Th\u00e1i S\u01b0, H\u1ec1, Th\u1ea5t Vi, H\u1eafc Th\u1ee7y N\u1eef Ch\u00e2n \u0111\u1ec1u cung c\u1ea5p 2000 xe, ch\u1edf v\u0169 kh\u00ed \u1edf U Ch\u00e2u, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u00e1nh Cao Ly. <i>(Ch\u00fa th\u00edch: N\u1eef Ch\u00e2n kh\u00f4ng thu\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an, l\u1ea7n n\u00e0y l\u1ea1i b\u1ecb Cao Ly v\u00e0 N\u1eef Ch\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u1ea1i sao l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng xe c\u1ed9 \u0111\u1ebfn N\u1eef Ch\u00e2n, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 t\u1ed9c kh\u00e1c ch\u0103ng?)<\/i> Gi\u1ebft quan th\u1ea7n H\u00ecnh B\u00e3o Ph\u00e1c, tri\u1ec7u L\u01b0u Th\u1ecbnh \u0111\u1ebfn lo vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea1i tri\u1ec7u Long Kh\u00e1nh. Long Kh\u00e1nh c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n lo\u1ea1n, c\u00e1o b\u1ec7nh tr\u00e1nh n\u1eafng, kh\u00f4ng \u0111i, b\u00e8n s\u1eeda sang binh gi\u00e1p, sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn mang th\u01b0 ri\u00eang k\u1ebft giao v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n qu\u00fd trong n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a h\u1eafn sao ch\u00e9p th\u01b0 \u0111\u1ebfn b\u00e1o cho H\u00f9ng Ch\u00e2u, t\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ee7 nh\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi th\u00e2n t\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc nh\u1edb nh\u00e0 H\u00e1n. Vua bi\u1ebft Long Kh\u00e1nh x\u00fai gi\u1ee5c vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ea3o quan bi\u00ean gi\u1edbi ng\u0103n ch\u1eb7n \u00fd \u0111\u1ed3 c\u1ee7a h\u1eafn.\r\n\r\n[120] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ban th\u01b0\u1edfng cho Cao V\u0103n T\u00f9ng, ch\u1ee9c \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n Ki\u1ec3m S\u1ee9 Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, Nh\u1eef Ch\u00e2u Ph\u00f2ng Ng\u1ef1 S\u1ee9, 200 t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0 100 c\u00e2n tr\u00e0. M\u1eb9 c\u1ee7a V\u0103n T\u00f9ng \u1edf T\u1ea5n Ch\u00e2u, nh\u00e2n \u00f4ng xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 th\u0103m, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban th\u01b0\u1edfng. V\u0103n T\u00f9ng sau \u0111\u00f3 v\u00ec tang m\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n kh\u1edfi ph\u1ee5c, nay ghi chung.)<\/i>\r\n\r\n[121] Cung B\u1ecb Kh\u1ed1 S\u1ee9 T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng b\u00ean c\u1ea1nh Th\u00e1i Nh\u1ea5t Cung. Nay \u0111\u00e0o k\u00eanh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n Tr\u1ea7n L\u01b0u, ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng Oa thu\u1ed9c B\u1ea1c Ch\u00e2u. Xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi r\u00e0ng bu\u1ed9c c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ven s\u00f4ng n\u1ea1o v\u00e9t s\u1eeda ch\u1eefa.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[122] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0110\u1ed3n \u0110i\u1ec1n Vi\u00ean Ngo\u1ea1i Lang, Tri H\u00e0 Trung Ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00e1nh t\u00e2u, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1ng c\u1ee7a 1290 ph\u1ee5 l\u00e3o, t\u0103ng \u0111\u1ea1o trong ph\u1ee7, xin Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf t\u1ef1 H\u1eadu Th\u1ed5. Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9 Ninh V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c c\u0169ng xin nh\u01b0 v\u1eady. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn.\"<\/i> H\u1ea1 chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, nh\u1eefng ph\u1ee5 l\u00e3o, t\u0103ng \u0111\u1ea1o mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 th\u00ec ng\u0103n l\u1ea1i.\r\n\r\n[123] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n c\u1ea1n, l\u1ec7nh cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u00f4n C\u1eadn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1o, sau \u0111\u00f3 m\u01b0a l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i.\r\n\r\n[124] Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc t\u00e2u, bi\u00ean gi\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an nhi\u1ec1u n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a thi\u1ebfu \u0103n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Chi\u1ebfu cho ch\u00e2u n\u00e0y xu\u1ea5t 2 v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho, b\u00e1n r\u1ebb \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i.\r\n\r\n[125] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ban b\u1ed1 nghi th\u1ee9c t\u1ebf t\u1ef1 v\u00e0 h\u00ecnh v\u1ebd \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00ed \u1edf mi\u1ebfu Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c ch\u00e2u.\r\n\r\n[126] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n con, gi\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho quan mua chu\u1ed9c \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 con v\u1ec1 nh\u00e0.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang ch\u00e9p r\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u00f3 Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 n\u1ea1n \u0111\u00f3i nh\u1ecf. Nay l\u1ea1i ch\u00e9p n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1ecf, d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n con. Hai s\u00e1ch ch\u00e9p kh\u00e1c nhau, n\u00ean l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda.)<\/i>\r\n\r\n[127] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 \u1edf trong kinh th\u00e0nh ch\u1ec9 l\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u0169 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n t\u0103ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t.\r\n\r\n[128] H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Qu\u00e1ch Ch\u00ed qua \u0111\u1eddi. Theo l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng tang. Vua v\u00ec t\u00ecnh ngh\u0129a th\u1ea7y tr\u00f2 c\u0169, n\u00ean th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn kh\u00f3c, b\u00e3i tri\u1ec1u hai ng\u00e0y. Truy t\u1eb7ng T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n \u00dd. Cho ba con \u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba v\u00e0 B\u00ecnh s\u1ef1.\r\n\r\n[129] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c tu s\u1eeda cung mi\u1ebfu \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[130] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a nh\u01b0ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi. Vua cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt c\u0169 ch\u01b0a th\u00edch h\u1ee3p, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan t\u01b0 ph\u00e1p th\u1ea3o lu\u1eadn v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u00ecnh ph\u1ea1t.\r\n\r\n[131] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ea5y \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, Tri Duy\u1ec7n Ch\u00e2u Chu Tuy\u1ec3n l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u01b0 hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao tu s\u1eeda \u0111\u00e0n t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, qu\u00e2n hi\u1ec7u, binh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[132] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, B\u1ea3o An qu\u00e2n b\u00e1o r\u1eb1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf n\u00fai T\u01b0 T\u1eed, x\u00e2y d\u1ef1ng dinh th\u1ef1 l\u1edbn.\r\n\r\n[133] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Khai Phong ph\u1ee7 b\u00e1o r\u1eb1ng huy\u1ec7n H\u00e0m B\u00ecnh, U\u00fd Th\u1ecb c\u00f3 s\u00e2u l\u1ea1 sinh s\u00f4i.\r\n\r\n[134] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ea1i h\u00ecnh t\u1eeb n\u0103m ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i m\u1eddi m\u1ed9t quan th\u00f4ng ph\u00e1n ho\u1eb7c m\u1ea1c ch\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i r\u1ed3i m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.\r\n\r\n[135] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ec7nh cho quan tr\u01b0\u1edfng \u1edf Nam Khang qu\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf giao. Khi \u1ea5y, n\u1ed9i th\u1ecb Tri\u1ec7u \u0110\u00f4n T\u00edn \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng trong s\u00f4ng c\u00f3 giao long l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, thuy\u1ec1n b\u00e8 b\u1ecb l\u1eadt ch\u00ecm nhi\u1ec1u, n\u00ean xin tu s\u1eeda mi\u1ebfu th\u1edd. Vua n\u00f3i: <i>\"H\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0 c\u1edb sao?\"<\/i> B\u00e8n ra chi\u1ebfu cho An ph\u1ee7 s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u tra. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i so\u1ea1n b\u00e0i v\u0103n r\u0103n giao long, kh\u1eafc \u1edf b\u00ean s\u00f4ng.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c so\u1ea1n b\u00e0i v\u0103n r\u0103n giao long l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 6, nay ch\u00e9p chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[136] H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh B\u00ednh b\u1ecb b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u00e1i y vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn kh\u00e1m. Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m, ban cho m\u1ed9t h\u1ed9p thu\u1ed1c qu\u00fd, m\u1ed9t ng\u00e0n l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t ng\u00e0n t\u1ea5m l\u1ee5a. Theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00f4ng th\u1ea5t, t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u1ec7nh ho\u1eb7c d\u1ef1 tang l\u1ec5, ch\u1ec9 c\u00f3 H\u00ecnh B\u00ednh v\u00e0 Qu\u00e1ch Ch\u00ed v\u00ec \u00e2n t\u00ecnh c\u0169 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u00f9ng l\u1ec5 n\u00e0y, c\u00e1c nho s\u0129 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m vinh. Hai con trai c\u1ee7a H\u00ecnh B\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0m quan ngo\u00e0i, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb truy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 tri\u1ec7u v\u1ec1 th\u0103m b\u1ec7nh. Khi \u00f4ng m\u1ea5t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngh\u1ec9 ch\u1ea7u hai ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u1ea3 B\u1ed9c x\u1ea1, ba con trai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[137] Th\u1eddi Ung Hi, H\u00ecnh B\u00ednh d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aL\u1ec5 Tuy\u1ec3n\u300b 20 quy\u1ec3n, Vua th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n d\u1ecbp ph\u01a1i s\u00e1ch trong n\u1ed9i c\u00e1c, xem qua khen hay, tri\u1ec7u H\u00ecnh B\u00ednh v\u00e0o c\u00f9ng xem, l\u00e0m b\u00e0i t\u00e1n \u300aL\u1ec5 Tuy\u1ec3n\u300b ban cho. H\u00ecnh B\u00ednh n\u00f3i nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ea3n th\u1ea3o, xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n sao. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp ch\u00e9p xong th\u00ec H\u00ecnh B\u00ednh m\u1ea5t, Vua v\u1ed9i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sao hai b\u1ea3n, m\u1ed9t b\u1ea3n ban cho nh\u00e0 H\u00ecnh B\u00ednh, m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 trong m\u1ed9. H\u00ecnh B\u00ednh khi gi\u1ea3ng \u1edf \u0110\u00f4ng cung v\u00e0 n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, gi\u1ea3ng \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b, \u300aL\u1ec5 K\u00fd\u300b hai l\u1ea7n, \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n, \u300aTh\u01b0\u300b m\u01b0\u1eddi ba l\u1ea7n, \u300aD\u1ecbch\u300b hai l\u1ea7n, \u300aThi\u300b, \u300aT\u1ea3 Truy\u1ec7n\u300b m\u1ed7i lo\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, ngo\u00e0i vi\u1ec7c d\u1ef1a v\u00e0o truy\u1ec7n s\u1edb \u0111\u1ec3 di\u1ec5n gi\u1ea3i, c\u00f2n th\u01b0\u1eddng d\u1eabn vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i nhi\u1ec1u. Khi H\u1ed3ng Tr\u1ea1m ph\u1ea1m t\u1ed9i, H\u00ecnh B\u00ednh c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c mang \u01a1n, H\u00ecnh B\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i c\u0169ng nh\u1edd V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1.\r\n\r\nSau n\u00e0y, v\u1ee3 H\u00ecnh B\u00ednh m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3n ti\u1ebfp r\u1ea5t cung k\u00ednh. Con trai H\u00ecnh B\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ecdng B\u1ea3o, tham lam h\u00e8n k\u00e9m, c\u1eed ch\u1ec9 th\u00f4 l\u1ed7, c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu \u0111\u1ec1u khinh b\u1ec9 c\u01b0\u1eddi nh\u1ea1o, nh\u01b0ng khi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u1edf Trung th\u01b0, v\u1eabn d\u00f9ng l\u00e0m Tam ty Ph\u00e1n quan.\r\n\r\n[138] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Th\u00e1i Th\u1ee7 Nh\u01b0\u1ee3ng gi\u1ecfi b\u1eafn cung, Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng sai \u00f4ng v\u00e0o \u0110\u00f4ng cung d\u1ea1y b\u1eafn, sau l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c. Khi Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u1ec7nh H\u00ecnh B\u00ednh, nh\u1edb \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Th\u1ee7 Nh\u01b0\u1ee3ng, sai t\u00ecm con ch\u00e1u \u00f4ng, nh\u01b0ng con trai \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u00e1u n\u1ed9i m\u1edbi ba tu\u1ed5i, b\u00e8n cho l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[139] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu x\u00e2y l\u1ea1i th\u00e0nh Phong Ch\u00e2u.\r\n\r\n[140] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, v\u00ec m\u01b0a nhi\u1ec1u, sai t\u00e1m qu\u00e2n s\u0129 Ho\u00e0ng th\u00e0nh Th\u00e2n t\u00f2ng \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n xung quanh kinh th\u00e0nh xem x\u00e9t ru\u1ed9ng d\u00e2n. Khi v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng nhi\u1ec1u r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y b\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng l\u00faa m\u00e1 kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i g\u00ec.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, l\u00e0 ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf cung qu\u00e1n c\u00e1c l\u1ed9 thu\u1ed9c hai kinh, c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi th\u00ec cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t gia, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng l\u00e0m theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 tu\u1ea7n tra \u1edf Nhung Ch\u00e2u v\u00e0 L\u00f4 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, quan bi\u00ean th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u01b0u tr\u00ed, chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, nay qu\u1ed1c m\u1eabu \u0111\u00e3 m\u1ea5t, \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i ch\u1ebft, trong h\u00e0ng b\u1ec1 t\u00f4i ch\u01b0a nghe c\u00f3 ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ed1c ch\u1ee7 nhu nh\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb nay e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng h\u00f2a h\u1ea3o.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta lu\u00f4n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1eb1ng th\u00e0nh t\u00edn, b\u1ed9 t\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng n\u00ean thu\u1eadn theo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.)<\/i><\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Tuy\u1ec3n, quan L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, ki\u00eam Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, b\u1ecb ph\u1ea1t 30 c\u00e2n v\u00e0ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111i Giang Nam l\u1ed9. Tuy\u1ec3n v\u00ec giam h\u1ebft t\u00f9 nh\u00e2n trong b\u1ed9 m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c, d\u1ed1i t\u00e2u l\u00e0 ng\u1ee5c tr\u1ed1ng, b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf, Tri ch\u00e2u H\u00e0ng Ch\u00e2u ph\u00e1t gi\u00e1c, n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u Qu\u00e2n vi\u1ebft m\u1ed9 ch\u00ed cho Tuy\u1ec3n, n\u00f3i: <i>&#8220;Lo ngh\u0129 vi\u1ec7c ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng k\u1ecbp ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Th\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u00f9, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean x\u00e9t \u00e1n t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh ph\u00e1p lu\u1eadt, xem x\u00e9t h\u1ee3p l\u00fd. C\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed nh\u1eb9 m\u00e0 c\u1ee9u s\u1ed1ng h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi. Trong 13 qu\u1eadn d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, li\u00ean t\u1ee5c t\u00e2u ng\u1ee5c tr\u1ed1ng, t\u00edch l\u0169y h\u01a1n 1.500 ng\u00e0y. Nh\u1edd c\u00f4ng lao n\u00e0y, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> Ch\u1ec9 kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u1ea1t v\u00e0ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ki\u00eang k\u1ef5.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn L\u1ee3i Ch\u00e2u l\u1ed9: t\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n mu\u1ed1n s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd thi h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng g\u1eb7p m\u01b0a l\u0169 th\u00ec \u0111\u00e1 l\u1edf ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 l\u1ea1i b\u1ecb b\u1ecf hoang. \u0110\u1ebfn nay, \u1edf L\u1ee3i Ch\u00e2u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin th\u01b0\u1edfng v\u00ec \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi, Vua bi\u1ebft t\u1ec7 h\u1ea1i n\u00e0y n\u00ean ban \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[6] Vua nghe r\u1eb1ng \u1edf L\u00f4 Ch\u00e2u t\u1eeb th\u00e1ng ba \u0111\u00e3 b\u1ecb kh\u1ed5 v\u00ec ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed \u0111\u1ed9c, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb, Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai th\u00ec d\u1eabn qu\u00e2n m\u00e3 chia nhau \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Nhung c\u00f2n d\u00e1m kh\u00e1ng c\u1ef1, th\u00ec t\u00f9y nghi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i qu\u00e2n gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1ea1i vi\u1ec7n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, th\u00ec theo nghi l\u1ec5 t\u1ebf mi\u1ebfu, \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y l\u1ea1y hai l\u1ea7n, l\u00ean \u0111i\u1ec7n, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf xong, tr\u1edf v\u1ec1 v\u1ecb tr\u00ed, \u0111\u1ee3i t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng xong, l\u1ea1i l\u1ea1y hai l\u1ea7n, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh th\u1ee9c m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ban cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh 12 con ng\u1ef1a c\u1ee7a ng\u1ef1 uy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, N\u1ed9i th\u1ecb ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n \u0111i s\u1ee9 H\u1ea1 Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u1edf Tuy Ch\u00e2u v\u00e0 H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u00e1n x\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 th\u1ea7n, xin \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m d\u1ecbch \u1edf h\u1ebbm Ph\u1ed1 L\u1ea1c. Vua cho r\u1eb1ng n\u01a1i \u0111\u00f3 hoang vu xa x\u00f4i, vi\u1ec7c canh gi\u1eef v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[10] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u1edf c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m thu\u1ed9c t\u1ea3 h\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 vi\u1ec7n t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ba n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3. N\u1ebfu ai quen vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a m\u00e0 mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"N\u1ebfu ai quen vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a m\u00e0 mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 21-2 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-250-1\" href=\"#footnote-250-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, th\u00ec do Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd \u0111i\u1ec1u \u0111i gi\u00e1m kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Quy\u1ec1n ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u: <i>&#8220;Huy\u1ec7n \u00fay C\u00e1t Th\u1ee7y l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf X\u01b0\u01a1ng khi t\u1ea1i ch\u1ee9c, h\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng B\u00e0nh Ph\u01b0\u1edfng t\u1ed1 c\u00e1o huy\u1ec7n \u0111i\u1ec3n V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e3 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, Th\u1ebf X\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n \u0111\u00e1nh Ph\u01b0\u1edfng ba l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 bao che cho thu\u1ed9c h\u1ea1, kh\u00f4ng cho ki\u1ec7n t\u1ee5ng. Ch\u00e2u C\u00e1t ch\u1ec9 x\u1eed t\u1ed9i c\u00f4ng, ph\u1ea1t 9 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ebfu v\u00f4 c\u1edb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean xin x\u1eed, v\u00e0 l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 x\u00e9t c\u1eed, tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb l\u1ea1i t\u00e0n b\u1ea1o.&#8221;<\/i> Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u, nh\u01b0ng Th\u1ebf X\u01b0\u01a1ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, s\u1ee9 gi\u1ea3 sang Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u1edfi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ec5 v\u1eadt g\u1eedi cho qu\u1ed1c m\u1eabu, n\u01b0\u1edbc h\u1ecd v\u00ec m\u1eb9 \u0111\u00e3 m\u1ea5t n\u00ean kh\u1ea9n kho\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[13] Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng tr\u1edf v\u1ec1 n\u00fai Chung Nam. C\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb T\u1ea7n Ung \u0111\u1ebfn, mang theo n\u0103m b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u, Vua khen ng\u1ee3i, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng \u1ea9n c\u01b0 chuy\u00ean c\u1ea7n h\u1ecdc t\u1eadp, t\u1eebng n\u00f3i c\u1ed5 kim kh\u00e1c th\u1eddi, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00e1i th\u1eddi b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u1ed5 nh\u00e2n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tri\u1ec7u Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng \u0111\u1ebfn kinh. Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o t\u1eeb, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu c\u00f3 tri\u1ec7u l\u1ea1i, \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i n\u1eefa.&#8221;<\/i> L\u1ea1i l\u00e0m th\u01a1 ban cho, c\u00f9ng t\u1eb7ng qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ec7nh cho Kinh Tri\u1ec7u ph\u1ee7 m\u1ed7i qu\u00fd c\u1eed quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u00fai th\u0103m h\u1ecfi. Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng xin quan ch\u1ee9c cho em l\u00e0 Ch\u1ee7ng M\u00e2n, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u00ednh t\u1ef1 \u1edf B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>[14] \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n T\u00f4n Th\u00edch t\u00e2u: <i>&#8220;L\u1ec5 Th\u00edch \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y T\u1ebf t\u1eedu, Ty nghi\u1ec7p, B\u00e1c s\u0129 l\u00e0m Tam hi\u1ebfn, l\u1ec5 m\u1edbi l\u1ea5y Tam c\u00f4ng ch\u1ee7 tr\u00ec. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u1eed hai vi\u00ean hi\u1ebfn quan ki\u00eam nhi\u1ebfp, e r\u1eb1ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00fd t\u00f4n s\u00f9ng vi\u1ec7c h\u1ecdc. Mong t\u1eeb nay c\u1eed \u0111\u1ee7 Th\u00e1i \u00fay, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Quang l\u1ed9c khanh l\u00e0m Tam hi\u1ebfn.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n ba thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf gi\u00e1m D\u1ee5c T\u1ec9nh thu\u1ed9c L\u00f4 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan kinh tri\u1ec1u \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u00f5, c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u0103n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i thi ba b\u00e0i s\u00e1ch lu\u1eadn v\u1ec1 th\u1eddi v\u1ee5, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng quen v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng cho ph\u00e9p tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u00f5 th\u00ec h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[17] L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3, s\u00e1u l\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, gi\u00e1m thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Doanh Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1eadu T\u00f9y, thanh li\u00eam c\u1ea7n m\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 giao vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1ecdc. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i h\u1eafn tham nh\u0169ng.&#8221;<\/i> Sai \u0111i\u1ec1u tra, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f3 bi\u1ebft, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ghen gh\u00e9t. Vi\u1ec7c sai \u0111i\u1ec1u tra ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110\u1eadu T\u00f9y, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Tri ch\u00e2u Thi\u00ean H\u00f9ng l\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u00e2n s\u0129 \u1edf Ch\u1ea5n V\u0169 vi\u1ec7n chuy\u1ec3n s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an qua bi\u00ean gi\u1edbi, th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u1ea5p ti\u1ec1n trang b\u1ecb cho h\u1ecd.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n th\u00edch thu ph\u1ee5c nh\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u danh h\u00e3o, c\u00e1c khanh nay \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u1ed3i \u0111\u1ea5y.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u0103n b\u1ea3o Chu\u1ea9n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ban th\u01b0\u1edfng, v\u00e0 l\u1ec7nh ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y cho quan ph\u1ee7.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i ch\u00e9p V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u v\u1edbi Vua, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng l\u00e0m. M\u1ed9t b\u1ea3n kh\u00e1c l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y, e r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n qu\u1ea3 th\u1eadt kh\u00f4ng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, nay x\u00f3a b\u1ecf \u0111i.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, d\u00e2n ch\u00fang Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[21] Vua b\u1ea3o Vi\u1ec7n Khu m\u1eadt r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u1ea3n c\u00e2u qu\u1ed1c t\u00edn l\u00e0 Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 t\u0103ng gi\u1ea3m kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u00e2u d\u00e0i, n\u00ean l\u1ea5y h\u1ebft ra xem x\u00e9t k\u1ef9, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, b\u1ea5t ti\u1ec7n v\u1ec1 l\u00fd, \u0111\u1ec1u s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, v\u00e0 ban h\u00e0nh cho tu\u00e2n theo. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng tu s\u1eeda nh\u00e0 kh\u00e1ch<a class=\"footnote\" title=\"D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng tu s\u1eeda nh\u00e0 kh\u00e1ch, s\u00e1ch T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, ch\u1ee9c quan 36 ch\u00e9p l\u00e0 'duy\u00ean l\u1ed9 tu s\u1ee9c qu\u00e1n x\u00e1', ngh\u0129a d\u00e0i h\u01a1n.\" id=\"return-footnote-250-2\" href=\"#footnote-250-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, s\u1eafp x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 ch\u1ec9 th\u1ecb r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i phi\u1ec1n ph\u1ee9c, c\u00f3 th\u1ec3 ban m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u cho gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng khi s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 theo l\u1ed9 tr\u00ecnh m\u00e0 v\u1ec1 kinh, kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u1ed9i v\u00e3. L\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi \u0111\u01b0a ti\u1ec5n s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 g\u1ea5p<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi \u0111\u01b0a ti\u1ec5n s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 g\u1ea5p, 'V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi', s\u00e1ch tr\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y'. V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi, s\u1eed T\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p, c\u00f2n V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y th\u00ec th\u1ea5y trong T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 311.\" id=\"return-footnote-250-3\" href=\"#footnote-250-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc n\u00e0y.<\/p>\n<p>[22] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, S\u1eed S\u00f9ng T\u00edn t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf ch\u00e2u L\u1ed9 c\u00f3 k\u1ebb gi\u00fap \u0110\u1ea9u D\u1eabn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c chuy\u1ec3n v\u1eadn, hi\u1ec7n \u0111ang c\u00f9ng T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb chia qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Li\u1ec1n sai s\u1ee9 th\u1ea7n ban thu\u1ed1c tr\u1eeb lam ch\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i, S\u00f9ng T\u00edn v\u00e0o t\u00e2u, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u00f4n x\u00e3 chi\u00eau d\u1ee5 \u0110\u1ea9u D\u1eabn, nay v\u1eabn c\u00f2n k\u1ebb gi\u00fap \u0110\u1ea9u D\u1eabn l\u00e0m gi\u1eb7c, th\u00ec \u0110\u1ea9u D\u1eabn r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u1ec1 h\u00e0ng. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p \u0111o\u1ea1n s\u1ef1 t\u00edch n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ch\u00e2u Duy\u1ec5n t\u00e2u r\u1eb1ng cung H\u1ed9i Ch\u00e2n \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, ban cho ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, nh\u00e0 tr\u1ecd, v\u01b0\u1eddn rau.<\/p>\n<p>[24] Ch\u00e2u L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf huy\u1ec7n T\u1eeb L\u1ee3i \u0111\u00e1nh nhau, b\u1eaft gi\u1eef Tri ch\u00e2u L\u01b0u Nh\u00e2n B\u00e1, xin \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vua s\u1ee3 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t Man, khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho Nh\u00e2n B\u00e1 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc chi\u1ebfu ch\u1ec9, b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u1ea3m ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng hi\u1ec7u \u00fay \u1edf ch\u00e2u Nghi l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ecbnh, Ho\u00e3n V\u00e3n c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, xin \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 qu\u1eadn g\u1ea7n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0110\u1ecbnh, V\u00e3n th\u00ec ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm ban th\u01b0\u1edfng tr\u1ecdng h\u1eadu l\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 l\u00f2ng trung ti\u1ebft, n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ecd th\u1ea5t v\u1ecdng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch khen th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u \u1ea5y c\u1ea5p nhi\u1ec1u ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed, sai nha l\u1ea1i h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1 kinh, b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu c\u1ea5m qu\u00e2n, ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng l\u1ee5a h\u1eadu h\u0129nh.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu c\u1ea5m qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ec7nh c\u1ea7n ch\u1eefa tr\u1ecb g\u1ea5p, t\u1eeb nay Ty Th\u00f4ng ti\u1ebfn ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean ngay.<\/p>\n<p>[27] Ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an nhu nh\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb khi m\u1eb9 v\u00e0 H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1eddi, em l\u00e0 Long Kh\u00e1nh c\u00e0ng ngang ng\u01b0\u1ee3c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u theo. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u n\u00ean nh\u00e2n c\u1eed s\u1ee9 ban \u00e2n cho Long Kh\u00e1nh, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea1o nhu vi\u1ec5n c\u1ed1t \u1edf gi\u1eef \u0111\u1ea1i th\u1ec3, n\u00ean gi\u1ea3ng t\u00edn h\u00f2a hi\u1ebfu, khi\u1ebfn h\u1ecd h\u00f2a thu\u1eadn. N\u1ebfu h\u1ecd ph\u1ea1m ph\u00e1p, sao c\u00f3 th\u1ec3 ban th\u00eam l\u1ec5 nghi?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[28] L\u1ea1i b\u1ed9 d\u1eabn tuy\u1ec3n nh\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tham qu\u00e2n ch\u00e2u Giang, sau l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ebfn Ch\u1ee7 b\u1ea1, \u00day, ba nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng lao. Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y n\u00ean b\u1ed5 ch\u1ee9c g\u00ec?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo th\u00e2m ni\u00ean n\u00ean l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u c\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c M\u1ea1c.&#8221;<\/i> Vua cho r\u1eb1ng v\u00ec c\u00f3 ti\u1ec1n \u00e1n n\u00ean ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong th\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng m\u00e0 bi\u1ebft t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u00f3 c\u00f4ng lao, d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed, c\u0169ng cho l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c.<\/p>\n<p>[29] Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u tri ch\u00e2u M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u tr\u1eddi n\u00f3ng, xin t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c t\u1eadp luy\u1ec7n qu\u00e2n s\u0129. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm nh\u1edb t\u1eeb khi l\u1eadp qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, Qu\u1ea3ng Nam, T\u00e2y Xuy\u00ean l\u00e0 n\u01a1i xa x\u00f4i, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p v\u0169 kh\u00ed, t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7. L\u01b0\u1ee3ng v\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, e kh\u00f4ng ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Khu m\u1eadt tra x\u00e9t ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 l\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 L\u01b0\u1ee3ng, b\u1ea3o tu\u00e2n theo.<\/p>\n<p>[30] Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb xin v\u00e0o ti\u1ebft Th\u1eeba Thi\u00ean c\u1ea5m h\u00ecnh ph\u1ea1t, gi\u1ebft m\u1ed5, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n thu\u1ed9c Tam ban, ai c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng nh\u01b0ng l\u00e2u nay b\u1ecb ch\u00ecm \u0111\u1eafm \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea5p, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y nguy\u1ec7n v\u1ecdng.<\/p>\n<p>[32] Ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng Ph\u00f3 s\u1ee9 Phan Duy C\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed sang Khi\u1ebft \u0110an, \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi. Duy C\u00e1t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i t\u1ea1i tri\u1ec1u, n\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean lo an nh\u00e0n, kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o c\u00f4ng lao t\u00e0i n\u0103ng m\u00e0 th\u0103ng ti\u1ebfn, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng qu\u00fd.&#8221;<\/i> Duy C\u00e1t li\u1ec1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c qu\u00e2n Thi\u00ean H\u00f9ng. Ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00f9ng Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c sang Khi\u1ebft \u0110an. Khi v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n nh\u1eadn m\u1ec7nh, \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e2m b\u1ec7nh. Vua th\u1ea5y \u00f4ng g\u1ea7y y\u1ebfu, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, nh\u01b0ng \u00f4ng n\u00f3i m\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Khi v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc, b\u1ec7nh ph\u00e1t, li\u1ec1n d\u00f9ng ki\u1ec7u tr\u1edf v\u1ec1. Vua sai con \u00f4ng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u00f3n, \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u00f9ng th\u00ec \u00f4ng m\u1ea5t. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, l\u1ec7nh cho em \u00f4ng l\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n k\u00ec h\u1eadu Duy Thanh \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ti\u1ec1n ch\u00f4n c\u1ea5t. Duy C\u00e1t tuy l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch trong ho\u00e0ng t\u1ed9c, nh\u01b0ng bi\u1ebft d\u00f9ng l\u1ec5 ph\u00e1p \u0111\u1ec3 tu th\u00e2n, m\u1ed7i l\u1ea7n nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng v\u00e0 gi\u1ecfi giang.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, d\u00e2n ch\u00e2u Th\u0103ng v\u00ec Tri ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3, xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, li\u1ec1n phong \u00f4ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, l\u1ec7nh cho ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i nhi\u1ec7m, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[34] Qu\u1ea3ng T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>&#8220;Giao Ch\u00e2u L\u00ea Ch\u00ed Trung h\u00e0 kh\u1eafc t\u00e0n b\u1ea1o, kh\u00f4ng theo ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ly t\u00e1n. Khi \u00f4ng ta ch\u1ebft, con trai m\u1edbi m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i, em l\u00e0 Minh \u0110\u1ec1, Minh S\u01b0\u1edbng d\u00f9ng binh tranh gi\u00e0nh ng\u00f4i v\u1ecb. \u0110\u1ea1i hi\u1ec7u L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111u\u1ed5i gi\u1ebft h\u1ecd. C\u00f4ng U\u1ea9n n\u0103m \u0111\u00f3 m\u1edbi hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00ed Trung tin d\u00f9ng nh\u1ea5t, th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o l\u1ea5y h\u1ecd L\u00ea. Sau \u0111\u00f3 t\u1ef1 l\u0129nh ch\u00e2u s\u1ef1, x\u01b0ng l\u00e0 An Nam T\u0129nh H\u1ea3i qu\u00e2n Quy\u1ec1n l\u01b0u h\u1eadu. L\u1ea1i g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111ang d\u1eabn ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, xin ban chi\u1ebfu m\u1ec7nh.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00ed Trung kh\u00f4ng ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, C\u00f4ng U\u1ea9n l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, c\u00e0ng \u0111\u00e1ng gh\u00e9t.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u01b0\u1ee3ng an \u1ee7i d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi, xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ch\u00ed Trung sai s\u1ee9 c\u1ed1ng n\u1ed9p, s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1eabn \u1edf kinh \u0111\u00f4, Vua l\u1ec7nh \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ea3o h\u1ecd, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 tang c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ee9 gi\u1ea3 nghe xong, ch\u1ec9 bi\u1ebft kh\u00f3c l\u00f3c.<\/p>\n<p><i>(L\u00ea Ch\u00ed Trung ch\u1ebft, L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n gi\u1ebft hai em, r\u1ed3i chi\u1ebfm Giao Ch\u00e2u. Ch\u00ed Trung ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb gi\u1ebft. Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00e9p C\u00f4ng U\u1ea9n m\u01b0u h\u1ea1i Ch\u00ed Trung, l\u1ea1i ch\u00e9p Ch\u00ed Trung m\u1edbi hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u sai. Nay ch\u1ec9 theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aK\u00ea c\u1ed5 l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, t\u1eb7ng H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1, l\u1ec7nh c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nghi\u00eam c\u1ea5m d\u00e2n gian d\u00f9ng cung n\u1ecf, l\u01b0\u1edbi b\u1eaby \u0111\u1ec3 s\u0103n b\u1eaft.<\/p>\n<p>[37] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c man t\u1ed9c, khi v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 do th\u00e1m, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c b\u1ecb c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t. Trong tri\u1ec1u \u0111\u01b0a t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u00e1ch ph\u1ea1t. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ph\u00e1i m\u1ed9t ti\u1ec3u hi\u1ec7u \u1edf Gia Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 chi\u00eau d\u1ee5, s\u1ee3 h\u1ecd tranh c\u00f4ng, ch\u01b0a k\u1ecbp h\u1ebft l\u00f2ng gi\u1ea3i th\u00edch \u00fd ch\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho ng\u01b0\u1eddi man, khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd m\u00e0 ch\u01b0a quy ph\u1ee5c. Nay xin th\u00eam l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi man y\u00ean \u1ed5n th\u00ec ban th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ee3.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 an ph\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi man, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh. Ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng. Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi man La H\u1ed1t D\u01b0 v\u1ed1n trung thu\u1eadn, ph\u00f2ng gi\u1eef v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c gi\u1ebfng mu\u1ed1i, kh\u00f4ng ng\u1eebng b\u1eaft gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Vua sai n\u1ed9i th\u1ea7n H\u00e1c Chi\u00eau T\u00edn \u0111\u1ebfn khen ng\u1ee3i v\u00e0 an \u1ee7i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u1ee5 r\u1eb1ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc cho b\u1ecdn man, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n c\u00f4ng n\u1eefa. L\u1ea1i lo r\u1eb1ng khi qu\u00e2n c\u1ee7a Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u00fat v\u1ec1, trong hang \u0111\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 k\u1ebb t\u1ee5 t\u1eadp l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u00e8n sai S\u1eed S\u00f9ng Qu\u00fd t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n m\u00e3 \u1edf L\u1ed9 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[38] C\u00e1c quan \u1edf C\u00e1p M\u00f4n xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ngo\u00e0i Tam Ty, Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 Th\u1ea9m H\u00ecnh vi\u1ec7n, c\u00e1c quan kh\u00e1c l\u00ean \u0111i\u1ec7n t\u1ea5u s\u1ef1, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m sau. V\u00e0o ng\u00e0y c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u1ea7u, ch\u1ec9 c\u00f3 hai ban \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o t\u1eeb t\u1ea1. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[39] H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, ph\u00e1n \u0111\u00f4 t\u1ec9nh Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c v\u1ebd c\u00e1c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ee9c khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd tr\u1eddi, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin ng\u1eebng c\u00e1c vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, T\u1ec1 Hi\u1ec1n ra l\u00e0m ph\u00e1n quan \u1edf M\u1ea1nh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf hai kinh v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh ho\u1eb7c ph\u1ee5c d\u1ecbch, n\u1ebfu b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0y th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f2n kh\u00f4ng b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n h\u00e0ng ng\u00e0y nh\u01b0 t\u00f9 nh\u00e2n. H\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu th\u1ed1n, n\u00ean t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i c\u1ea5p theo l\u1ec7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[41] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Khai Phong ph\u1ee7 c\u00fang t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 mi\u1ebfu Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, c\u1ea5m gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 t\u1ebf th\u1ea7n L\u0103ng \u0110\u1eb1ng t\u00e0 \u00e1c \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Kinh Nam.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua m\u1edf ti\u1ec7c X\u00e3 t\u1ea1i nh\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3i qu\u1ea7n th\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ng\u00e0y X\u00e3 ch\u1ec9 ban y\u1ebfn \u1edf Trung th\u01b0, kh\u00f4ng b\u00e0y nh\u1ea1c, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u1ea7u trong tri\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. \u0110\u1ebfn nay, b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1edf ti\u1ec7c t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang, b\u00e0y nh\u1ea1c, c\u00e1c ch\u1ee9c B\u1ed9c x\u1ea1, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Th\u1eeba lang, C\u1ea5p gi\u00e1n \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[44] Th\u00e1ng 2 nhu\u1eadn, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n c\u00e1c ch\u1ee9c t\u0103ng quan \u1edf hai ph\u1ed1 t\u1ea3 h\u1eefu. Theo l\u1ec7 c\u0169, vi\u1ec7c th\u0103ng b\u1ed5 ch\u1ee9c t\u0103ng ch\u1ec9 giao cho Khai Phong, n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn kh\u00f4ng \u0111\u00fang. \u0110\u1ebfn nay, Vua sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Duy c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c \u1edf l\u1ea1i Trung th\u01b0, ra \u0111\u1ec1 kinh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o th\u00ed, r\u1ed3i m\u1edbi th\u0103ng b\u1ed5 theo th\u1ee9 t\u1ef1. Ch\u1ee9c \u0111\u1ea1o quan sau \u0111\u00f3 c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o quan \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, nay ghi chung.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0110\u00f4ng quan ch\u00ednh H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 ch\u1ebf t\u1ea1o xong d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111o th\u1eddi gian b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, v\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean 10 quy\u1ec3n kinh s\u00e1ch do \u00f4ng bi\u00ean so\u1ea1n. C\u00e1ch ch\u1ebf t\u1ea1o n\u00e0y d\u1ef1a theo di ph\u00e1p c\u1ee7a L\u00fd Thu\u1ea7n Phong v\u00e0 Nh\u1ea5t H\u1ea1nh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[46] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, qu\u00e2n c\u1ee7a T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u1edf v\u00f9ng n\u00fai, \u0111\u1ed1t nhi\u1ec1u kho l\u01b0\u01a1ng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ecd tuy l\u00e0 man di, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 h\u1ecd thi\u1ebfu \u0103n.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 cho h\u1ecd vay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c binh l\u00ednh \u0111\u00e0o ng\u0169, c\u00f3 n\u01a1i d\u00f9ng s\u1eaft nung \u0111\u1ed1t c\u1ed5 tay v\u00e0 \u0111\u1eadp v\u1ee1 x\u01b0\u01a1ng \u1ed1ng ch\u00e2n r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m \u0111\u1ea7u. \u1ede v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc, t\u1eeb khi c\u00f3 chi\u1ebfn s\u1ef1, qu\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00ec b\u1ecb ch\u1eb7t tay ch\u00e2n r\u1ed3i gi\u1ebft, t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ch\u1ebft c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh qu\u00e1 s\u1ed1 roi. T\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t ngo\u00e0i lu\u1eadt \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[48] Ban \u0111\u1ea7u, khi qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9, xin c\u1ea5p ng\u1ef1a, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea chu\u1ea9n ngay, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, n\u00ean Vua sai Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.<\/p>\n<p>[49] T\u0103ng ni, \u0111\u1ea1o s\u0129, n\u1eef quan ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c cho chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua sai quan tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n Linh Ti\u00ean \u1edf Th\u01b0 ch\u00e2u v\u00e0 \u0111\u1ec1n \u0110\u1ed9ng Linh \u1edf Nghi H\u01b0ng, Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[51] K\u1ef7 M\u00f9i, H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c qu\u00e2n trong l\u1ed9 n\u00e0y m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 70 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a. V\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu th\u1ed1n, ph\u1ea3i vay m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e0u, \u0111\u1ebfn khi n\u1ed9p thu\u1ebf t\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"'thu\u1ebf t\u00f4' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00f4 ph\u00fa', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-250-4\" href=\"#footnote-250-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i ph\u1ea3i tr\u1ea3 n\u1ee3 c\u0169, n\u00ean l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb vi\u1ec7c d\u1ec7t l\u1ee5a ng\u00e0y c\u00e0ng \u00edt. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n mua l\u1ee5a, \u0111\u1ec3 d\u00e2n k\u1ecbp th\u1eddi n\u1ed9p l\u1ee5a, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, quan c\u0169ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng<a class=\"footnote\" title=\"'\u0111\u1ee7 d\u00f9ng' nguy\u00ean vi\u1ebft ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-250-5\" href=\"#footnote-250-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea1i l\u1ec7nh tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu. Sau \u0111\u00f3, ph\u00e9p n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, vi\u1ec7c c\u1ee7a M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n n\u00e0y, \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch r\u00f5 \u1edf ph\u1ea7n \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[52] Th\u00e1i T\u00f4ng, T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u1ee9a v\u01b0\u01a1ng khi gi\u1eef ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n <i>(tr\u1ea5n th\u1ee7 Khai Phong)<\/i>, \u0111\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Nam Nha. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng <i>(Ch\u00e2n T\u00f4ng)<\/i> m\u1edbi d\u1eddi v\u1ec1 ph\u1ee7 th\u1ef1. Th\u00e1i T\u00f4ng sai x\u00e2y m\u1ed9t t\u00f2a nh\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1eadp b\u1eafn. B\u1ea5y gi\u1edd, quy\u1ec1n tri ph\u1ee7 s\u1ef1 Ch\u00e2u Kh\u1edfi t\u1ea5u r\u1eb1ng: \u2018\u0110i\u1ec7n n\u01a1i b\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng ng\u1ef1 tri\u1ec1u, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m \u1edf\u2019, n\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u1eadp b\u1eafn, m\u1edf ti\u1ec7c thi b\u1eafn, r\u1ed3i sang T\u00e2y \u0110\u01b0\u1eddng xem ng\u1ef1 th\u01b0 v\u00e0 tranh v\u1ebd c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m th\u01a1, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u h\u1ecda v\u1ea7n, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a cho t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i ph\u1ee7 Khai Phong.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n trong kinh k\u1ef3 t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng, ban v\u1eadt ph\u1ea9m cho t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 phi\u00ean c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 Khai Phong th\u1ebft y\u1ebfn cha gi\u00e0 trong huy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi 90 tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m nhi\u1ebfp quan, ban th\u00f3c l\u1ee5a su\u1ed1t \u0111\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi 80 tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t t\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, tu s\u1eeda nh\u00e0 t\u1eadp b\u1eafn th\u00e0nh K\u1ebf Chi\u1ebfu \u0110\u01b0\u1eddng, b\u00e0y r\u00e8m c\u1eeda, d\u00e0n nh\u1ea1c, cho ph\u00e9p s\u0129 d\u00e2n v\u00e0o xem trong ba ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[55] Theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n, khi so\u1ea1n chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ea1i x\u00e1 ho\u1eb7c \u0111\u1ee9c \u00e2m th\u00ec kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 &#8216;kh\u00f3a vi\u1ec7n&#8217; <i>(ND: phong t\u1ecfa vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u00ed m\u1eadt)<\/i>. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tri\u1ec7u Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u1ebfn h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn. Hu\u00fdnh t\u00e2u: \u2018Tr\u1eeb chi\u1ebfu \u0111\u1ea1i x\u00e1 Nam Giao, c\u00f2n l\u1ea1i c\u00e1c chi\u1ebfu \u0111\u1ea1i x\u00e1 v\u00e0 \u0111\u1ee9c \u00e2m kh\u00e1c, xin t\u1eeb nay tu\u00e2n theo l\u1ec7 \u2018gi\u00e1ng ma\u2019, ph\u1ea3i kh\u00f3a vi\u1ec7n.\u2019 Vua ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[56] Vua n\u01b0\u1edbc Quy T\u1eeb sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.<\/p>\n<p>[57] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, m\u00f9ng 1, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng quan l\u1ea1i \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u v\u00ec Tri ch\u00e2u L\u01b0u T\u1ed1ng \u0111\u00e3 m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3, li\u1ec7t k\u00ea t\u00ecnh h\u00ecnh xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, Vua ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, T\u1ef7 b\u1ed9 Lang trung Th\u00e1i M\u00e2n \u0111i s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p m\u1ed7i m\u00f9a xu\u00e2n, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1ee5 t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n thu\u1ed1c, g\u1ecdi l\u00e0 ch\u1ee3 thu\u1ed1c, xin l\u1ec7nh c\u1ea5m ch\u1ec9. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u01b0\u01a1ng xa m\u1ed7i n\u01a1i theo phong t\u1ee5c ri\u00eang, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ru\u1ed9ng d\u00e2n b\u1ecb d\u1eabm n\u00e1t hoa m\u00e0u do vi\u1ec7c khai th\u00e1c \u0111\u00e1 bia v\u00e0 \u0111\u1ed1t v\u00f4i \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[60] H\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ban chi\u1ebfu khoan h\u1ed3ng h\u00ecnh ph\u1ea1t, Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u01a1 l\u00e0, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu nh\u1eafc nh\u1edf.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m \u0110\u00f4 hi\u1ec7u c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, H\u1ea1p, n\u1ebfu khi tr\u1edf v\u1ec1 kh\u00f4ng c\u00f3 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, phong T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb l\u00e0m T\u00e2y Nhi\u1ec5m Vi\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ecb K\u1ef3 H\u00fac l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ebf, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh ng\u01b0\u1eddi Di. Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n \u0111\u00e3 m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ban chi\u1ebfu cho con ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m. C\u00e1c binh s\u0129 C\u1ea5m qu\u00e2n, S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n v\u00e0 con em binh l\u00ednh tham gia h\u1ed9 t\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, qu\u00e2n hi\u1ec7u v\u00e0 nha l\u1ea1i \u0111i theo, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u00f4ng lao m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p><i>(Con K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0i T\u00edn l\u00e0m Nh\u1eadp n\u1ed9i Cao ban, K\u1ebf Hu\u00e2n h\u1eb3n c\u0169ng l\u00e0 n\u1ed9i th\u1ea7n.)<\/i><\/p>\n<p>[63] L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n sai s\u1ee9 sang c\u1ed1ng. Vua cho r\u1eb1ng man di kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch, b\u00e8n theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a L\u00ea Ho\u00e0n, phong C\u00f4ng U\u1ea9n l\u00e0m T\u0129nh H\u1ea3i Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc Giao Ch\u1ec9 Qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, ban y ph\u1ee5c, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb khi bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc h\u00f2a h\u1ea3o, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, Tr\u1eabm \u1edf y\u00ean lo nguy, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c, th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft v\u0103n t\u1ef1 r\u0103n m\u00ecnh, \u0111\u1eb7t b\u00ean c\u1ea1nh.&#8221;<\/i> R\u1ed3i \u0111\u01b0a ra b\u00e0i \u300aQu\u00fd L\u1eabm Th\u1ef1c Ng\u00e2m\u300b, \u300aCh\u1ea9n \u0110i\u1ec1n Phu Ng\u00e2m\u300b<a class=\"footnote\" title=\"'N\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1eadp', ch\u1eef 'Ng\u00e2m' tr\u00ean b\u1ecb thi\u1ebfu, 'Ch\u1ea9n' nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u00e2n', theo \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b s\u1eeda b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-250-6\" href=\"#footnote-250-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, \u300aNi\u1ec7m N\u00f4ng Ca\u300b, \u300aT\u1ef1 Gi\u1edbi Ch\u00e2m\u300b cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem.<\/p>\n<p>[65] D\u00e2n huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang c\u00f3 k\u1ebb d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd y\u00eau qu\u00e1i \u0111\u1ec3 t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 c\u1ea5m ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[66] Tam ty m\u01b0\u1ee3n 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[67] L\u1ec7nh H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Xung, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y t\u1edb say r\u01b0\u1ee3u, Nh\u01b0\u1ee3c Xung \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n tr\u0103m c\u00e1i. \u0110\u00eam \u0111\u00f3, t\u00ean \u0111\u1ea7y t\u1edb c\u1ea7m dao d\u00e0i l\u1ebbn v\u00e0o ph\u00f2ng, ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t c\u00e1nh tay c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Xung. Nh\u01b0\u1ee3c Xung k\u00eau la, may kh\u00f4ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng ch\u00e1u trai c\u1ee7a \u00f4ng th\u00ec ch\u1ebft, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u00e1nh th\u01b0\u01a1ng hai ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. Nh\u01b0\u1ee3c Xung l\u00e0 em c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y. L\u00fac \u0111\u00f3 m\u1eb9 c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y v\u1eabn c\u00f2n s\u1ed1ng, Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, ban t\u1eb7ng nhi\u1ec1u l\u1ee5a l\u00e0, d\u00ea v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, l\u1ea1i ban cho Nh\u01b0\u1ee3c Xung ba m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a, k\u00e8m theo thu\u1ed1c men, v\u00e0 ra l\u1ec7nh x\u1eed t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec t\u00ean \u0111\u1ea7y t\u1edb tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda nh\u00e0 \u00f4ng.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Quan coi v\u1ec1 h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn k\u1ef9 c\u00e0ng. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ee5 ki\u1ec7n t\u1ee5ng kh\u1eafp n\u01a1i, n\u1ebfu quan l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 oan sai! H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00eau oan, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 vi\u00ean l\u1ea1i huy\u1ec7n say r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi l\u00ednh tr\u1ea1m<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-250-7\" href=\"#footnote-250-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, \u0111\u00eam v\u1ec1, vi\u00ean l\u1ea1i ng\u00e3 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o v\u1edbi l\u00ednh tr\u1ea1m r\u1eb1ng \u0111\u00eam l\u1ea1nh<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'ng\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-250-8\" href=\"#footnote-250-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, s\u1ee3 ch\u1ebft c\u00f3ng. L\u00ednh tr\u1ea1m v\u1ed9i \u0111\u1ebfn xem th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Quan l\u1ea1i b\u1eaft ngay l\u00ednh tr\u1ea1m, k\u1ebft t\u1ed9i \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. M\u1eb9 c\u1ee7a l\u00ednh tr\u1ea1m k\u00eau oan l\u00ean ch\u00e2u, ch\u00e2u kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng b\u00e0. B\u00e0 v\u1ec1, con d\u00e2u n\u00f3i<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'c\u00e1o' tr\u00ean ch\u1eef 'k\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ecf\" id=\"return-footnote-250-9\" href=\"#footnote-250-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>: &#8216;Sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 con ch\u1ebft oan!&#8217; B\u00e0 li\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng k\u00eau oan, Vua sai ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t l\u1ea1i, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eadt. B\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i vu c\u00e1o, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o l\u01b0ng r\u1ed3i tha v\u1ec1, con d\u00e2u \u0111\u00e3 b\u00e1n h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ecf \u0111i, l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. \u0110\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do quan h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, khi\u1ebfn k\u1ebb y\u1ebfu th\u1ebf b\u1ecb h\u1ea1i sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[69] \u0110i\u1ec7n Thi\u00ean Th\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, Vua k\u1ec3 l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u00ed th\u00e0nh ph\u1ee5ng s\u1ef1 tr\u1eddi, tr\u1eddi ban b\u1ea3o ph\u00f9, th\u1ea7n v\u1eadt gi\u00fap \u0111\u1ee1, \u0111\u00fang l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, ra chi\u1ebfu cho hai ch\u00e2u Nhung v\u00e0 L\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m, nh\u1eefng d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, d\u1eddi T\u00e0o V\u0129, ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Cao, l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh. Vua cho r\u1eb1ng V\u0129 \u0111\u00e3 l\u1eadp c\u00f4ng \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, mu\u1ed1n \u00f4ng quen thu\u1ed9c vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[72] Vua l\u00e0m th\u01a1 nh\u1edb bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n h\u1ecda theo.<\/p>\n<p>[73] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00e2u Ki\u1ec1n ch\u1ebf t\u1ea1o keo li.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng so\u00e1i t\u00e0i n\u0103ng kh\u00f3 t\u00ecm. Hi\u1ec7n nay trong h\u00e0ng v\u0103n v\u00f5 tuy c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i chi\u1ebfn tr\u1eadn, n\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. D\u00f9 thi\u00ean h\u1ea1 v\u00f4 s\u1ef1, nh\u01b0ng binh l\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, chi\u1ebfn tranh kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o x\u01b0a.&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng so\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1ed3i m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 xem l\u00fac g\u1eb7p vi\u1ec7c bi\u1ebfn h\u00f3a th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00f4i. N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh, t\u01b0\u1edbng so\u00e1i t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ai bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, s\u1eafp \u0111\u1eb7t ch\u01b0a thu\u1eadn, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft gi\u1ebft gi\u1eb7c, v\u00ec ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh binh m\u00e3 h\u00f9ng m\u1ea1nh, th\u00e0nh l\u0169y ki\u00ean c\u1ed1, kh\u00ed gi\u1edbi s\u1eafc b\u00e9n, n\u1ebfu Khi\u1ebft \u0110an tr\u00e1i \u01b0\u1edbc, bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, giao cho k\u1ebf s\u00e1ch, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed1ng n\u00e0o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb khi Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, k\u1ebf s\u00e1ch ph\u00f2ng th\u1ee7, ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng b\u00e0n b\u1ea1c, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng so\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3 quy\u1ebft th\u1eafng, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u bi\u1ebft r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i> Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh, Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean \u1ea3i, qu\u1ed1c gia n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu. N\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, ch\u00fang k\u00e9o c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u xin ph\u00f2ng th\u1ee7 l\u1edbn, b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 tay vi\u1ebft chi\u1ebfu, h\u1ecfi \u00fd trong ngo\u00e0i, tuy nhi\u1ec1u k\u1ebf s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1eadt t\u1ed1t, b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, n\u1eafm gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, b\u00e0y binh b\u1ed1 tr\u1eadn, l\u1ea1i ch\u1ecdn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 l\u00e0m k\u1ef3 binh, \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda nam, li\u1ec1n l\u1ec7nh c\u00e1c l\u1ed9 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn U Y\u1ebfn, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y xe tr\u01b0\u1edbng, khi\u1ebfn c\u00e1c qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi \u1ee9ng c\u1ee9u, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 b\u1ea3o, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng so\u00e1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, n\u00ean c\u00f4ng l\u1edbn kh\u00f4ng th\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Khanh l\u00e2u n\u0103m \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, cho r\u1eb1ng k\u1ebf s\u00e1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 gi\u1eb7c, th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 t\u1ed1t?&#8221;<\/i> Tri Ti\u1ebft \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u1ea5t bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, tuy d\u00e0i ngang, nh\u01b0ng n\u1eafm ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1ee7a ch\u00fang. Ch\u1ec9 t\u1eeb qu\u00e2n Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn T\u00e2y S\u01a1n kh\u00f4ng qu\u00e1 hai tr\u0103m d\u1eb7m, n\u1ebfu b\u00e0y tr\u1eadn \u1edf \u0111\u00e2y, \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u1ee9ng chi\u1ebfn, khi\u1ebfn ch\u00fang l\u00e2u kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng d\u00f9ng k\u1ef3 binh khinh k\u1ef5 \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y r\u1ed1i, n\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n l\u1ec7nh t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, ch\u00fang t\u1ea5t kh\u00f4ng k\u1ecbp tr\u1edf tay. Nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng th\u00edch d\u00f9ng k\u1ef5 binh, l\u1ea5y nhi\u1ec1u l\u00e0m th\u1eafng, k\u1ef5 binh nhi\u1ec1u th\u00ec \u0111\u1ea7y kh\u1eafp thung l\u0169ng, nh\u01b0ng d\u00f9ng c\u00f3 h\u1ea1n, n\u1ebfu ti\u1ebfn l\u00ean m\u00e0 g\u1eb7p b\u1ea5t l\u1ee3i nh\u1ecf, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt. Th\u1ea7n t\u1eebng n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi d\u00f9ng k\u1ef5 binh, kh\u00f4ng l\u1ea5y nhi\u1ec1u l\u00e0m qu\u00fd, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh, xem gi\u1eb7c nhi\u1ec1u \u00edt, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m d\u1ec5, gi\u1eb7c \u00edt th\u00ec \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, nhi\u1ec1u th\u00ec t\u1eadp trung \u0111\u00e1nh, th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh \u1ea5p l\u00e0m n\u01a1i lui qu\u00e2n, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng th\u1eafng.&#8221;<\/i> R\u1ed3i t\u1ef1 n\u00f3i tu\u1ed5i ch\u01b0a gi\u00e0, trong n\u0103m b\u1ea3y n\u0103m n\u1eefa, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 x\u00f4ng pha, n\u1ebfu bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia, ch\u1ec9 c\u1ea7n danh hi\u1ec7u Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 v\u00e0 v\u00e0i con ng\u1ef1a t\u1ed1t, m\u1ed9t b\u1ed9 gi\u00e1p nh\u1eb9 l\u00e0 \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm bi\u1ebft khanh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng v\u00f4 s\u1ef1.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai ch\u1ebf \u00e1o gi\u00e1p s\u1eaft kh\u00f3a li\u1ec1n \u0111\u1ec3 ban cho.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ty M\u00e3 qu\u00e2n Th\u1ecb v\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n kh\u00ed c\u1ea5m c\u1ee7a H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng qua s\u00f4ng, d\u1ecdc theo c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Theo v\u0103n b\u1ea3n, ch\u1eef 'duy\u00ean' d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd thi\u1ebfu ch\u1eef 'H\u00e0' ho\u1eb7c 'Bi\u00ean'.\" id=\"return-footnote-250-10\" href=\"#footnote-250-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>c\u1ea7n d\u00f9ng gi\u00e1o g\u1ed7, d\u00e2y n\u1ecf \u0111\u1ec3 t\u1eadp luy\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u00eam phong theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i mang \u0111i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[76] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, l\u1ed9 Phu Di\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1eb9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh qua \u0111\u1eddi. C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ee9c Minh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u00e1o tang m\u1eb9, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ban l\u1ec7nh kh\u1edfi ph\u1ee5c v\u00e0 t\u1eb7ng l\u1ec5 v\u1eadt. Nay l\u1ea1i tang m\u1eb9, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do t\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u1eb9, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean tu\u00e2n theo l\u1ec5 ph\u00e1p m\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1ee3i khi h\u1ecd c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u, s\u1ebd b\u00e0n th\u00eam.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Minh cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng t\u1ef1 n\u00f3i g\u00ec.<\/p>\n<p>[77] T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Do\u00e3n Ng\u00f4n \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u g\u00e1i v\u00f4 l\u00fd, anh l\u00e0 Do\u00e3n Th\u0103ng khuy\u00ean r\u0103n, Do\u00e3n Ng\u00f4n n\u00f3i n\u0103ng b\u1ea5t k\u00ednh. Vua bi\u1ebft chuy\u1ec7n, sai Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c Nam Cung v\u00e0 B\u1eafc Tr\u1ea1ch, x\u00e9t t\u1ed9i \u00f4ng. Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, gi\u00e1ng Do\u00e3n Ng\u00f4n l\u00e0m Ph\u00f3 su\u1ea5t ph\u1ee7 T\u1ea3 V\u1ec7 su\u1ea5t c\u1ee7a Th\u00e1i t\u1eed, c\u1ea5m kh\u00f4ng cho v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c vi\u00ean v\u00e0 qu\u00e2n s\u0129 \u1edf l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng b\u00e8 g\u1ed7 v\u1ec1 kinh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u00e1ng. D\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u \u00d4n, \u0110\u00e0i hi\u1ebfn g\u1ed7 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu h\u0129nh.<\/p>\n<p>[79] Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i kinh s\u01b0. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00eam \u0111\u00e3 khuya, tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn, Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai T\u1ea7n H\u00e0n, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri, m\u1edf c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169 \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5. B\u00e3i tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, th\u1ee5y l\u00e0 Trang V\u0169. \u0110ang l\u00fac th\u00e1ng t\u01b0 t\u1ebf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 b\u00e1o tin, khi l\u1ec5 xong, Vua m\u1edbi \u0111\u1ebfn kh\u00f3c.<\/p>\n<p>Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t d\u00e1ng v\u1ebb cao l\u1edbn, c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 ngh\u1ec7. Gia \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, gi\u00e0u c\u00f3, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 nh\u00e0 c\u1eeda, bi\u1ec7t th\u1ef1, ngay c\u1ea3 \u0111\u1ed3 \u0103n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c trang tr\u00ed b\u1eb1ng m\u00e0u s\u1eafc. T\u00ednh t\u00ecnh ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u00edch gi\u1ebft ch\u00f3c. Khi tr\u1ea5n nh\u1eadm c\u00e1c n\u01a1i, th\u01b0\u1eddng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec5. Khi l\u00e0m quan \u1edf \u0110\u1ea1i Danh, Di\u1ec7p T\u1ec1 v\u00e0 Tra \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u00e0 danh s\u0129 n\u1ed5i ti\u1ebfng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng b\u1eaft \u0111eo g\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u00ecnh N\u0103ng l\u00e0m quan v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Kinh T\u00e2y, B\u1ea3o C\u00e1t nh\u1edd \u00f4ng ta thu n\u1ee3 ri\u00eang, nh\u01b0ng N\u0103ng kh\u00f4ng nghe. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, con trai c\u1ee7a N\u0103ng l\u00e0 Tr\u00ecnh T\u00fac c\u0169ng l\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ea1, B\u1ea3o C\u00e1t \u0111\u1ecbnh l\u00e0m nh\u1ee5c, nh\u01b0ng may \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c m\u1eddi \u0111i n\u00ean m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u00d4ng th\u00edch s\u0103n b\u1eafn, nu\u00f4i h\u00e0ng tr\u0103m chim \u01b0ng, sai l\u00ednh b\u1eaft chim ch\u00f3c \u0111\u1ec3 nu\u00f4i ch\u00fang, ai khuy\u00ean can \u0111\u1ec1u b\u1ecb m\u1eafng ch\u1eedi. \u1ede Tr\u1ea7n Ch\u00e2u, \u00f4ng trang ho\u00e0ng nh\u00e0 c\u1eeda l\u1ed9ng l\u1eaby \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n c\u00f4ng ch\u00faa. \u00d4ng c\u00f2n s\u1eeda sang th\u00e0nh l\u0169y, m\u1edf c\u1eeda s\u1ed5 tr\u00ean cao \u0111\u1ec3 nh\u00ecn xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 l\u1ed7 ch\u00e2u mai, ch\u01b0a t\u1eebng t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00e1c quan khuy\u00ean can nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng nghe, n\u00ean b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u00ea tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ea3o C\u00e1t d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc, kh\u00f4ng ban \u01a1n cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi ch\u00ea tr\u00e1ch.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n ban chi\u1ebfu m\u1eadt khuy\u00ean r\u0103n \u00f4ng.<\/p>\n<p>[80] Tri ch\u00e2u Thi Ch\u00e2u, Th\u1ecb c\u1ea5m T\u00f4n H\u1ee7 ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd thu thu\u1ebf \u0111\u1ec3 v\u00e0o t\u00fai ri\u00eang, sai khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 20 t\u1ea5m l\u1ee5a, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u1ecbch, l\u00e0m d\u00e2n th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, Vua ban t\u1eb7ng ng\u1ef1a v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a h\u1ecd. Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Chi\u00eam Th\u00e0nh n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u1ef1a tr\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c ban tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi kh\u00ed h\u1eadu n\u00f3ng, xin \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ng\u1ef1a m\u00e0u v\u00e0ng ho\u1eb7c \u0111\u1ecf, Vua c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Chi\u00eam Th\u00e0nh n\u0103m nay th\u00e1ng n\u00e0y c\u1ed1ng m\u1ed9t l\u1ea7n, Vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0 Thi Li H\u00e0 T\u1ecb Ma \u0110\u1ec3. S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b nh\u1ea7m cho l\u00e0 Ph\u1ed5 C\u01b0 B\u00ec Tr\u00e0 Th\u1ea5t C\u1ea7m, n\u00ean th\u00e1ng 7 l\u1ea1i ghi ch\u00e9p l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3, nay b\u1ecf \u0111i.)<\/i><\/p>\n<p>[82] D\u00e2n ch\u00fang Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb d\u1ecbch b\u1ec7nh. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 mang thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ban cho.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u: <i>&#8220;T\u01b0 ph\u00e1p tham qu\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c x\u00e9t ph\u00e1p kh\u00f4ng \u0111\u00fang, d\u1eabn \u0111\u1ebfn sai l\u1ea7m trong vi\u1ec7c x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu ba l\u1ea7n ph\u1ea1m sai l\u1ea7m, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u00e3n nhi\u1ec7m, b\u1eaft ph\u1ea3i ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i, v\u00e0 giao cho tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i xem x\u00e9t ti\u1ebfn c\u1eed.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 hai l\u1ed9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng, Chi\u1ebft T\u00e2y l\u00e0 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00e0 do t\u00ednh th\u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc kinh, d\u00f9 \u0111\u1ecdc l\u00e2u ng\u00e0y, v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a. Quan ph\u00e1p n\u1ebfu hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd lu\u1eadt, c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd kinh, d\u00f9 c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi th\u1eddi s\u1ef1, nh\u01b0ng c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 s\u00e1ch \u300aTh\u1ea7n ch\u01b0\u01a1ng t\u1eadp\u300b g\u1ed3m 25 quy\u1ec3n, bi\u00ean so\u1ea1n theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng qua c\u00e1c \u0111\u1eddi. Vua t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a.<\/p>\n<p>[85] L\u00fac \u0111\u00f3, \u1edf kinh s\u01b0, tre c\u00f3 hoa, Ty thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;M\u1ea5y n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 c\u1ea3 r\u1ea5t r\u1ebb, nh\u01b0ng d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebft ki\u1ec7m, \u0103n u\u1ed1ng xong th\u01b0\u1eddng v\u1ee9t b\u1ecf nhi\u1ec1u. N\u00ean l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Tr\u1eabm x\u00e9t v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u1edbn, vi\u1ec7c ch\u1ecdn quan r\u1ea5t kh\u00f3, tuy ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9 c\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u00fang, nh\u01b0ng quy ch\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, n\u1ebfu ti\u1ebfn c\u1eed r\u1ed9ng r\u00e3i th\u00ec d\u1ec5 sinh ra tranh gi\u00e0nh, n\u1ebfu b\u1ecf h\u1eb3n vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec s\u1ee3 b\u1ecf m\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c ch\u1ecdn c\u00e1ch trung dung, l\u1eadp th\u00e0nh quy ch\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba vi\u1ec7c nghe l\u1ea7m, mong h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ki\u1ebfn chung.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb nay, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m, t\u1eeb H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f9ng ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u \u1edf ngo\u00e0i, s\u1ee9 th\u1ea7n tam ban, quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, quan ch\u00e2u huy\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"\u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f9ng ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u \u1edf ngo\u00e0i, s\u1ee9 th\u1ea7n tam ban, quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, quan ch\u00e2u huy\u1ec7n, hai ch\u1eef '\u0111\u1ed3ng t\u1ed9i' v\u00e0 ch\u1eef 'quan' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ch\u00e2u huy\u1ec7n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-250-11\" href=\"#footnote-250-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, n\u00f3i r\u00f5 t\u00e0i n\u0103ng tr\u1ecb d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u00ec, ho\u1eb7c do m\u00ecnh hi\u1ec3u r\u00f5, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng suy t\u00f4n. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n, l\u1ec7nh cho C\u00e1p m\u00f4n, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i h\u1ecdp b\u00e0n th\u00fac gi\u1ee5c. N\u1ebfu cu\u1ed1i n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n ti\u1ebfn c\u1eed quan, th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. N\u1ebfu trong th\u00e1ng 12 \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, c\u0169ng ph\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1eed quan r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t. C\u00e1c quan t\u1eeb Ch\u01b0 ty s\u1ee9 \u0111\u1ebfn N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u00e0 Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, ki\u1ec1m h\u1ea1t th\u00e2n d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u00e0 Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, ki\u1ec1m h\u1ea1t th\u00e2n d\u00e2n, hai ch\u1eef 'H\u00e0 B\u1eafc' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/10, \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 165 chi\u1ebfu l\u1ec7nh H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebfn c\u1eed quan b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-250-12\" href=\"#footnote-250-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, c\u0169ng theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3<a class=\"footnote\" title=\"c\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, ch\u1eef 'ph\u00f3' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. Xem v\u0103n d\u01b0\u1edbi c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3'.\" id=\"return-footnote-250-13\" href=\"#footnote-250-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan, Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n, ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed quan thu\u1ed9c trong b\u1ed9, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, n\u00f3i r\u00f5 c\u00f4ng lao trong nhi\u1ec7m k\u1ef3. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m l\u1ed7i r\u00f5 r\u00e0ng, c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e9 tr\u00e1nh. Ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn kinh tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m th\u1eddi h\u1ea1n, giao cho \u0110\u00f4 ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n li\u1ec7t t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd x\u1eed ph\u1ea1t theo l\u1ec7 kh\u00f4ng n\u1ed9p s\u1ed5 kh\u1ea3o c\u00f4ng. Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3, ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed quan kinh tri\u1ec1u, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kinh, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0 l\u1eadp s\u1ed5, tr\u01b0\u1edbc ghi t\u00ean h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, sau ghi c\u00f4ng t\u1ed9i qua c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 v\u00e0 t\u00ean h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, s\u1ed1 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, m\u1ed9t b\u1ea3n l\u01b0u \u1edf Trung th\u01b0, m\u1ed9t b\u1ea3n th\u01b0\u1eddng v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 5 d\u00e2ng l\u00ean. N\u0103m sau trong s\u1ed5 v\u1eabn t\u00ednh c\u00f4ng t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 s\u1ed1 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. S\u1ee9 th\u1ea7n th\u00ec do Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u1eadp s\u1ed5.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c quan \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, ph\u00e0m \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u1ecb an, thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i m\u00ecnh \u0111\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c v\u00f9ng l\u00e2n c\u1eadn. Khi c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1ec1 n\u0103ng l\u1ef1c v\u00e0 th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i trong khu v\u1ef1c m\u00ecnh ph\u1ee5 tr\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e2n c\u1eadn ho\u1eb7c n\u01a1i m\u00ecnh \u0111i qua, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u00f9ng l\u00fac, nh\u01b0ng ph\u1ea3i n\u1ed9p b\u00e1o c\u00e1o t\u1ea1i c\u00e1c m\u00f4n tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"'C\u00e1c m\u00f4n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'c\u00e1c n\u1ed9i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/11, c\u0169ng nh\u01b0 T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-250-14\" href=\"#footnote-250-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 giao vi\u1ec7c ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 gi\u1ea3i quy\u1ebft, th\u00ec s\u1ebd ch\u1ecdn t\u1eeb danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00edt ph\u1ea1m l\u1ed7i<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u00edt ph\u1ea1m l\u1ed7i', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp v\u00e0 Th\u00f4ng kh\u1ea3o quy\u1ec3n 38 Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ed1 l\u1ed7i \u00edt'.\" id=\"return-footnote-250-15\" href=\"#footnote-250-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi trong s\u1eafc ch\u1ec9 ph\u1ea3i ghi r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed. N\u1ebfu ho\u00e0n th\u00e0nh t\u1ed1t nhi\u1ec7m v\u1ee5, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"23\" id=\"return-footnote-250-16\" href=\"#footnote-250-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>; n\u1ebfu kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh, d\u00f9 kh\u00f4ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa x\u00f4i, \u00edt quan tr\u1ecdng.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c quan trong ngo\u00e0i n\u1ebfu c\u00f9ng ti\u1ebfn c\u1eed ba ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, th\u00ec Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh danh s\u00e1ch l\u00ean \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng; n\u1ebfu c\u00f9ng ti\u1ebfn c\u1eed ba ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m v\u1ee5, d\u00f9 t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd, s\u1ebd b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c; n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea3 th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0 sai s\u00f3t, th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t c\u00e2n nh\u1eafc.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c ty chuy\u1ec3n v\u1eadn \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ea7n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ecdn quan \u0111\u1ebfn x\u1eed l\u00fd, ho\u1eb7c Tam ty, Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n ti\u1ec1n t\u1ec7, h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ed9i th\u1ea3o nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u1eed l\u00fd xong, m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft d\u1ee9t \u0111i\u1ec3m, c\u1ea7n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed quan \u0111\u1ebfn x\u1eed l\u00fd, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn t\u1eeb trong danh s\u00e1ch.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ea1c li\u00eau, ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3, b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o s\u00e1t tr\u1edf l\u00ean, ho\u1eb7c s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1i ch\u1ee9c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, trong qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0, th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y qua c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n, sau \u0111\u00f3 quan ch\u1ee7 ph\u00e1n s\u1ebd xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c c\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p hay kh\u00f4ng, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thi v\u1ec1 h\u00ecnh danh, th\u1eddi v\u1ee5 m\u1ed7i lo\u1ea1i ba \u0111\u1ec1.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu s\u1ee9 th\u1ea7n mu\u1ed1n thi v\u1ec1 bi\u00ean s\u1ef1 v\u00e0 h\u00ecnh danh, th\u1eddi v\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t th\u00eam v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, Tam ban vi\u1ec7n x\u00e9t th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn, s\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m g\u00ec, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p g\u1eedi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o, sau \u0111\u00f3 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn ri\u00eang. M\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y con em nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1. C\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n, ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c t\u1ebf giao, l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i c\u00f3 \u00e2n l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n xin \u00e2n hu\u1ec7 cho th\u00e2n th\u00edch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[87] Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, quy\u1ec1n ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh Th\u1ee9c t\u00e2u: <i>&#8220;Quan thu\u1ed9c c\u1ee7a b\u1ea3n t\u1ef1 ph\u1ea7n l\u1edbn tr\u00e1nh nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u1ee9c t\u1ea1p. T\u1eeb nay mong l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan quy\u1ec1n t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n, ch\u01b0a h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin chuy\u1ec3n sang vi\u1ec7c kh\u00e1c; n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 lu\u1eadt ph\u00e1p, s\u1ebd do c\u00e1c quan trong t\u1ef1 xem x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p nh\u1eadn ch\u1ee9c ngo\u00e0i. C\u00e1c quan ch\u00ednh t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n v\u00e0 ki\u1ec3m ph\u00e1p khi h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"25\" id=\"return-footnote-250-17\" href=\"#footnote-250-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eddi kh\u1ecfi t\u1ef1.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u, quy \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n cho quan quy\u1ec1n t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n l\u00e0 n\u1eeda n\u0103m.<\/p>\n<p>[88] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n, n\u00fai s\u00f4ng, th\u00e0nh tr\u1ea1i c\u1ee7a hai l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua \u0111\u01b0a b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ra cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c b\u1ed1 tr\u00ed \u0111\u1ec1u r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd, vi\u1ec7c d\u1ef1 tr\u1eef c\u0169ng r\u1ea5t chi ti\u1ebft. N\u00ean l\u1ec7nh v\u1ebd th\u00eam hai b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u1eefa, d\u00f9ng \u1ea5n c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, m\u1ed9t b\u1ea3n giao cho b\u1ea3n l\u1ed9, m\u1ed9t b\u1ea3n l\u01b0u l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[89] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn c\u00e1c ch\u1ee9c S\u1ee9, Ph\u00f3 \u1edf c\u00e1c ty c\u00f9ng c\u00e1c quan Trung t\u00e1 \u1edf Ng\u1ef1 ti\u1ec1n l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c, l\u1ec7nh cho h\u1ecd th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean hu\u1ea5n luy\u1ec7n.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban hi\u1ec7u Trinh T\u1ed1 ti\u00ean sinh cho \u1ea9n s\u0129 T\u1ea7n Bi\u1ec7n \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, r\u1ed3i cho tr\u1edf v\u1ec1 n\u00fai. Bi\u1ec7n t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh \u0111\u00e3 130 tu\u1ed5i, Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn kinh, n\u00f3i chuy\u1ec7n, \u00f4ng ta k\u1ec3 nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1eadt g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0103n u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng l\u00e2u m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fac Ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, th\u00ec nh\u1eefng n\u01a1i xa nh\u01b0 Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ven bi\u00ean \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u cho \u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc hai th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n nh\u1eefng n\u01a1i g\u1ea7n th\u00ec \u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>[92] H\u00f4m \u1ea5y, cung nh\u00e2n h\u1ecd L\u00fd \u1edf h\u1eadu cung sinh con, quan Tri Khai Phong ph\u1ee7 l\u00e0 Chu Kh\u1edfi \u0111ang t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua b\u1ea3o Kh\u1edfi: <i>&#8220;Khanh bi\u1ebft Tr\u1eabm c\u00f3 tin vui kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Kh\u1edfi th\u01b0a: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1eeba sinh con trai.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n v\u00e0o cung, b\u1ecdc ti\u1ec1n v\u00e0ng \u0111em ra, l\u1ea5y tay m\u00f2 r\u1ed3i ban cho Kh\u1edfi.<\/p>\n<p>L\u00fd th\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0ng Ch\u00e2u, m\u1edbi v\u00e0o cung, h\u1ea7u h\u1ea1 L\u01b0u Tu nghi, t\u00ednh c\u00e1ch trang tr\u1ecdng \u00edt n\u00f3i, Vua cho l\u00e0m Ty t\u1ea9m. Khi c\u00f3 thai, theo Vua l\u00ean \u0111\u00e0i X\u1ebf, chi\u1ebfc tr\u00e2m ng\u1ecdc r\u01a1i xu\u1ed1ng, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng vui. Vua b\u00f3i ri\u00eang, th\u1ea5y tr\u00e2m c\u00f2n nguy\u00ean th\u00ec s\u1ebd sinh con trai, t\u1ea3 h\u1eefu nh\u1eb7t tr\u00e2m d\u00e2ng l\u00ean, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng v\u1ee1, Vua r\u1ea5t m\u1eebng. Sau \u0111\u00f3 qu\u1ea3 nhi\u00ean sinh con trai, sau phong L\u00fd th\u1ecb l\u00e0m S\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n qu\u00e2n, l\u1ea1i sinh m\u1ed9t con g\u00e1i nh\u01b0ng kh\u00f4ng nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p><i>(Con trai c\u1ee7a L\u00fd th\u1ecb ch\u00ednh l\u00e0 Nh\u00e2n T\u00f4ng.)<\/i><\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua Khi\u1ebft \u0110an ch\u00f4n m\u1eb9 \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Hi\u1ec3n Ch\u00e2u 20 d\u1eb7m, chi\u1ebfu r\u1eb1ng h\u00f4m \u1ea5y b\u00e3i tri\u1ec1u, l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ea5m nh\u1ea1c ba ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c khai th\u00e1c g\u1ed7 \u1edf Ph\u00e1 Tha L\u0129nh thu\u1ed9c T\u1ea7n ch\u00e2u. Vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n do D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Trung thi\u1ebft l\u1eadp, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng xe c\u1ed9 qua l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u00f3 kh\u0103n n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf. Thi\u00eam th\u1ef1 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n ch\u00e2u, th\u1ea9m tra th\u1ea5y \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi phi\u00ean thu\u1ed9c c\u00f3 c\u00e1c n\u01a1i \u0110\u1ea1i L\u1ea1c M\u00f4n v\u00e0 Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u g\u1ed7 qu\u00fd. \u0110\u00e3 cho \u0111\u1eb7t c\u00e1c doanh tr\u1ea1i ngh\u1ec9 ng\u01a1i cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y v\u00e0 d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Khi\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ea3m k\u00edch s\u1ef1 v\u1ed7 v\u1ec1 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean gi\u1edbi. Xin sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ed9c, l\u1ec7nh cho qu\u00e2n s\u0129 ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00e0 vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u00f9ng nhau khai th\u00e1c. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y g\u1ea7n s\u00f4ng V\u1ecb, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c k\u00e9o xe v\u1ea5t v\u1ea3.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1ea5t c\u1ea3 quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb tra x\u00e9t, s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn t\u1ed9i, c\u00f2n tr\u00ec ho\u00e3n ch\u1edd \u0111\u1ee3i, \u0111\u1ec1u t\u1ea1m th\u1eddi c\u1eaft b\u1ed5ng l\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri th\u00f4ng ch\u00e2u L\u00fd Th\u00e1i Thanh v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n vi\u1ec7c quan tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tra nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn t\u1ed9i, b\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1ed1 c\u00e1o, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[96] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Th\u1ea1ch \u0110\u00e3i V\u1ea5n d\u00e2ng l\u00ean m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y \u0111i\u1ec1u s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u1eddi v\u1ee5, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i: <i>&#8220;Bi\u1ebfn c\u1ed1 hung hi\u1ec3m \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ecd vi ph\u1ea1m minh \u01b0\u1edbc v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ecb em trai so\u00e1n \u0111o\u1ea1t ng\u00f4i v\u1ecb. Xin ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng luy\u1ec7n binh, chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ho\u1ea1n quan, \u1ee9c hi\u1ebfp t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, n\u00ean \u00edt khi th\u00e0nh c\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ec9 tr\u00edch ch\u00ednh s\u1ef1 th\u1eddi cu\u1ed9c, c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a Tr\u1eabm, d\u00f9 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd c\u0169ng n\u00ean khoan dung. \u0110\u00e3i V\u1ea5n l\u1ea1i d\u00f9ng nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecba \u0111\u1eb7t, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9. \u0110\u00e3i V\u1ea5n \u0111\u1ed7 ch\u1ebf khoa, t\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng d\u1ee5ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef g\u00ecn ph\u1ea9m h\u1ea1nh, vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, sao l\u1ea1i t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y t\u1ed9i n\u00f3ng n\u1ea3y h\u1ed3 \u0111\u1ed3?&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c ch\u1ea5t v\u1ea5n, \u0110\u00e3i V\u1ea5n kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1eeb ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300a\u00c2u T\u0129nh Th\u00e1nh T\u1ed1ng Xuy\u1ebft Di\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng \u0110\u00e3i V\u1ea5n d\u00e2ng s\u1edb can ng\u0103n vi\u1ec7c tu s\u1eeda cung Chi\u00eau \u1ee8ng, n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 h\u01a1n c\u1ea3 Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, nh\u01b0ng th\u1ea7n cho r\u1eb1ng c\u00f2n k\u00e9m xa \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng&#8221;<\/i>, v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ghi ch\u00e9p th\u00eam \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[97] Ban \u0111\u1ea7u, khi phong t\u1ebf n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, Vua sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng v\u1ec1 \u0111\u00e0n phong t\u1ebf, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng v\u1ec1 \u0111\u00e0n X\u00e3 Th\u1ee7, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng v\u1ec1 \u0111\u00e0n tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng khi c\u00e1c b\u00e0i t\u1ee5ng ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ea5t 500 v\u1ea1n ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ea1i dinh th\u1ef1 c\u0169 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan ban cho con trai \u00f4ng l\u00e0 L\u00e3 Phi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c con c\u1ee7a L\u00e3 \u0110oan \u0111\u1ec1u c\u00f2n nh\u1ecf, con tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 L\u00e3 Phi\u00ean b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u00e2n, vi\u1ec7c nh\u00e0 kh\u00f4ng ai qu\u1ea3n l\u00fd, dinh th\u1ef1 c\u0169 \u0111\u00e3 c\u1ea7m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, anh em kh\u00f4ng s\u1ed1ng chung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem, L\u00e3 Phi\u00ean ch\u1ed1ng g\u1eady d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c. Tr\u1eabm ngh\u0129, chi b\u1eb1ng xu\u1ea5t ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 chu\u1ed9c l\u1ea1i dinh th\u1ef1 c\u0169, \u0111\u1ec3 h\u1ecd s\u1ed1ng chung. H\u01a1n n\u1eefa, ti\u1ec1n thu\u00ea nh\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0n, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng. Tuy nhi\u00ean, L\u00e3 Phi\u00ean h\u01a1i nhu nh\u01b0\u1ee3c, n\u00ean d\u1ee5 ch\u1ec9 r\u1eb1ng m\u1ecdi chi ti\u00eau ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5, h\u00e0ng n\u0103m tr\u00ecnh l\u00ean N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>S\u00e1u n\u0103m sau, L\u00e3 Phi\u00ean lo vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi v\u1ee3 cho em l\u00e0 L\u00e3 U\u1ea5t, l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn dinh th\u1ef1, xin th\u00eam ban th\u01b0\u1edfng, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ee3 l\u00e3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb c\u00f4 qu\u1ea3, nh\u1edb \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch b\u1ec1 t\u00f4i, nh\u01b0ng L\u00e3 Phi\u00ean l\u1ea1i l\u00e0m phi\u1ec1n th\u00e1nh \u00fd, kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u00ean xu\u1ea5t th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 ban cho, \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3 c\u0169. Em c\u1ee7a L\u00e3 Phi\u00ean l\u00e0 L\u00e3 Tu\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf T\u00e2y Kinh, cho L\u00e3 Phi\u00ean c\u00f9ng \u0111i. T\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, sai quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c thu\u00ea nh\u00e0 c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, l\u1ea1i sai Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xem x\u00e9t vi\u1ec7c chi ti\u00eau phung ph\u00ed.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ban \u01a1n \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c r\u1ed3i. Th\u1eddi Nguy\u00ean H\u00f2a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, tr\u1ea3 l\u1ea1i dinh th\u1ef1 c\u0169 c\u1ee7a Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng, ch\u1ec9 h\u1ea1 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o chi\u1ebfu, \u0111\u00e2u c\u00f3 c\u1ea9n th\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 8, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[99] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf ch\u00e2u Nhung, ch\u00e2u L\u1ed9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc g\u00e2y r\u1ed1i, l\u00e0 do gi\u00e1m D\u1ee5c T\u1ec9nh n\u1eb1m s\u00e2u trong hang \u0111\u1ed9ng, quan l\u1ea1i \u00edt lui t\u1edbi, n\u00ean m\u1edbi sinh ra t\u1ec7 n\u1ea1n. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho gi\u00e1m qu\u00e2n huy\u1ec7n Giang An ph\u00e2n binh tu\u1ea7n tra c\u1ea3nh gi\u00e1c.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng Quan H\u1eefu m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 t\u1eadp t\u1ea1i ch\u00f9a Ph\u00e1p M\u00f4n, huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n, ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ed9i x\u00e3, nh\u1eefng k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng vui ch\u01a1i su\u1ed1t ng\u00e0y \u0111\u00eam, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb gian tr\u00e1 g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng t\u00edch v\u00e0 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. N\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch \u1ea5n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u00e0y t\u1ee5 h\u1ed9i, c\u1ea5m t\u1ee5 t\u1eadp ban \u0111\u00eam, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t ki\u1ec3m so\u00e1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[101] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Kh\u1ea5t Ph\u1ee5c C\u1ee7 t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n h\u1ed9 l\u00e0m ngh\u1ec1 cung th\u1ee7 \u1edf v\u00f9ng Xuy\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ngh\u00e8o kh\u00f3, kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ph\u1ee5c d\u1ecbch l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u1ee9 theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u00e1 s\u1ea3n. H\u01a1n n\u1eefa, h\u1ea1ng nh\u1ea5t v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecb sung l\u00e0m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edfng, l\u00fd ch\u00ednh kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ecf ngh\u1ec1, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1eddi h\u1ea1n; c\u00f2n cung th\u1ee7 thu\u1ed9c h\u1ea1ng ba, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n. Xin t\u1eeb nay sau ba n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c thay, n\u1ebfu ai mu\u1ed1n ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ee5c d\u1ecbch c\u0169ng cho ph\u00e9p, n\u1ebfu h\u1ea1ng ba kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u1ed5 sung t\u1eeb h\u1ea1ng nh\u1ecb.&#8221;<\/i> T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 3)<\/i>.<\/p>\n<p>[102] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u ki\u00eam H\u00e0 B\u1eafc An ph\u1ee7 s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e2u ng\u00e0y, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ph\u00e9p t\u1ea1m th\u1eddi \u0111\u1ec3 v\u1ec1 kinh. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>Do\u00e3n T\u1eafc \u0111i qua Thi\u00ean H\u00f9ng, l\u00fac \u0111\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111ang qu\u1ea3n l\u00fd ph\u1ee7 s\u1ef1, n\u00f3i v\u1edbi Do\u00e3n T\u1eafc: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i ng\u00e0i \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t b\u1eefa ti\u1ec7c nh\u1ecf cho t\u00f4i kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u00f4i \u0111ang tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o kinh t\u00e2u vi\u1ec7c, kh\u00f4ng d\u00e1m \u1edf l\u1ea1i. Khi tr\u1edf v\u1ec1, t\u00f4i s\u1ebd tu\u00e2n l\u1ec7nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Khi tr\u1edf v\u1ec1, Chu\u1ea9n m\u1eddi Do\u00e3n T\u1eafc u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, ca k\u1ef9 v\u00e0 nh\u1ea1c c\u1ee5 \u0111\u1ec1u r\u1ea5t xa hoa, \u00fd mu\u1ed1n \u00e1p \u0111\u1ea3o Do\u00e3n T\u1eafc, n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00f4m nay ng\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u1ed3ng \u00fd. Chu\u1ea9n b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Ca k\u1ef9 nh\u01b0 h\u00f4m nay, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0y tr\u00f2 tr\u0103m tr\u00f2 ch\u01a1i. L\u1ec1u tr\u1ea1i v\u00e0 gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho h\u1ecd m\u01b0\u1ee3n.&#8221;<\/i> Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>&#8220;Ca k\u1ef9 nh\u01b0 h\u00f4m nay. Nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c t\u00f9y \u00fd, c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u01a1 s\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>S\u00e1ng h\u00f4m sau, Chu\u1ea9n th\u1ea5y l\u1ec1u tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 g\u1ea5m v\u00f3c Th\u1ee5c, gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 s\u01a1n m\u00e0i Ng\u00f4, Vi\u1ec7t, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u tinh x\u1ea3o, Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 kinh ng\u1ea1c. Khi tr\u0103m tr\u00f2 ch\u01a1i v\u00e0o, Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>&#8220;E r\u1eb1ng b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c tr\u00f2 t\u1ea1p k\u1ef9.&#8221;<\/i> Sai ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi v\u00e0o, th\u00ec c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi tinh nhu\u1ec7 t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn. Chu\u1ea9n nh\u00ecn th\u1ea5y, r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c, sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi, th\u00ec gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e1o r\u1eddi, b\u1ecdc trong chi\u1ebfu, ch\u1edf b\u1eb1ng l\u1ea1c \u0111\u00e0, c\u00e1c tr\u00f2 t\u1ea1p k\u1ef9 c\u1ea3i trang th\u00e0nh th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 v\u00e0o. Chu\u1ea9n r\u1ea5t ph\u1ee5c t\u00e0i c\u1ee7a Do\u00e3n T\u1eafc, li\u1ec1n ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean Vua. C\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u tr\u00e1ch Do\u00e3n T\u1eafc: <i>&#8220;Kh\u1ea5u c\u00f4ng t\u00ednh kh\u00ed cao ng\u1ea1o, sao l\u1ea1i d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ec3 th\u1eafng \u00f4ng ta?&#8221;<\/i> Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u1eafng \u00f4ng ta, ch\u1ec9 mu\u1ed1n cho th\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00e9o l\u00e9o khi bi\u1ebfn hi\u1ec7n c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u1eebng b\u00e1o r\u1eb1ng quan ch\u1ee9c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Li\u00eau Qu\u1ed1c \u00e2m th\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, ch\u1ebf t\u1ea1o l\u1ed3ng tr\u00e0 v\u00e0 l\u00f2 s\u01b0\u1edfi. Do\u00e3n T\u1eafc c\u0169ng sai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m g\u1ea5p \u0111\u00f4i gi\u00e1 tr\u1ecb, tinh x\u1ea3o kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1edbm h\u01a1n, r\u1ed3i mang v\u00e0o ch\u1ee3 bi\u00ean gi\u1edbi, sai nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi pha tr\u00e0 v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u nhi\u1ec1u l\u1eddi khen ng\u1ee3i s\u1ef1 kh\u00e9o l\u00e9o, khi\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc xem kh\u1eafp, l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Bi\u1ebft r\u1eb1ng quan ch\u1ee9c Li\u00eau \u0111\u00e3 mua xong, li\u1ec1n thu l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u00e0y ra n\u1eefa. Trong Li\u00eau Qu\u1ed1c truy\u1ec1n nhau r\u1eb1ng Do\u00e3n T\u1eafc h\u1ed1i l\u1ed9, s\u1ee3 c\u00f3 bi\u1ebfn lo\u1ea1n, quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 minh oan, n\u00ean b\u1ecb gi\u1ebft. T\u00e0i tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aLong Xuy\u00ean bi\u1ec7t ch\u00ed\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[103] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, trong cung ban ra t\u1edd chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n s\u1ef1 t\u00edch qu\u00e2n th\u1ea7n, n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i t\u01b0 m\u00e3, k\u1ebb d\u01b0\u1edbi m\u01b0u ph\u1ea3n, li\u1ec1n tha kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i, l\u1ea1i x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng nh\u00e2n \u00e1i, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t kh\u00f4ng n\u00ean. H\u01a1n n\u1eefa, th\u1ec3 c\u00e1ch c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u00fay kh\u00e1c v\u1edbi quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i d\u00f9ng uy nghi\u00eam \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1ebft ch\u00f3c. Nay k\u1ebb c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u x\u1ea5u \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u1ea1i \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi h\u1ecd b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00e0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u00fay. Th\u1eddi Xu\u00e2n Thu, T\u1ee9c h\u1ea7u \u0111\u00e1nh Tr\u1ecbnh, \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1ed9i k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, n\u00ean m\u1edbi m\u1ea5t qu\u00e2n. Nay Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 uy h\u00ecnh, k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ecfi t\u1ed9i, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1ed9i k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i. C\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c s\u1eeda \u0111\u1ed5i ngay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, v\u00ec t\u1ed9c Tr\u1ee5 N\u1eb7c \u1edf T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 b\u1ecb d\u1ecbch b\u1ec7nh, ban chi\u1ebfu c\u1ea5p thu\u1ed1c cho th\u1ee7 l\u0129nh \u00d4n B\u00f4 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[105] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;\u1ede bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i bu\u00f4n mu\u1ed1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean khoan h\u1ed3ng h\u01a1n n\u1eefa.&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Khoan h\u1ed3ng th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00e0ng nhi\u1ec1u, chi b\u1eb1ng gi\u1ea3m gi\u00e1 mu\u1ed1i \u1edf Gi\u1ea3i Tr\u00ec.&#8221;<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;Mu\u1ed1i \u1edf Gi\u1ea3i Tr\u00ec \u0111\u00e3 giao cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3m gi\u00e1. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1, th\u00ec l\u1ec7nh c\u1ea5m mu\u1ed1i Thanh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u1edbi l\u1ecfng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban chi\u1ebfu t\u1ea1m d\u1eebng thi c\u1eed n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh T\u00e2y, Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao Th\u00e2n tu s\u1eeda b\u1edd s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, d\u00f9ng \u0111\u00e1 b\u1ecf \u0111i \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp, t\u00ednh ra ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00f4ng s\u1ee9c, m\u00e0 l\u1ea1i v\u1eefng ch\u1eafc, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng Cao Th\u00e2n.<\/p>\n<p>[108] N\u0103m \u0110\u00f4ng Phong, Khang Hi\u1ebfu v\u01b0\u01a1ng Duy C\u00e1t \u1edf qu\u1eadn Nam D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i theo, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu th\u01b0, khuy\u00ean nh\u1ee7 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec3 b\u1ec7nh thuy\u00ean gi\u1ea3m, r\u1ed3i v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. Xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 d\u1eebng \u1edf Ch\u00e2u V\u1eadn, Duy C\u00e1t ra \u0111\u00f3n, Vua th\u00e2n h\u1ecfi han nhi\u1ec1u l\u1ea7n, v\u1ebb m\u1eb7t vui m\u1eebng. N\u0103m sau, b\u1ec7nh t\u00e1i ph\u00e1t, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn. Xa gi\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u0103m, c\u00f3 khi t\u1ef1 tay xem x\u00e9t vi\u1ec7c ch\u00e2m c\u1ee9u. H\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng ng\u1ef1 thi\u1ec7n, l\u00e0m vi\u1ec7c Ph\u1eadt s\u1ef1, thi\u1ebft l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, sai ph\u1ee7 Khai Phong d\u00e1n b\u1ea3ng t\u00ecm th\u1ea7y thu\u1ed1c gi\u1ecfi. Khi b\u1ec7nh tr\u1edf n\u1eb7ng, trong v\u00f2ng t\u00e1m ng\u00e0y, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m n\u0103m l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, xa gi\u00e1 v\u1eeba t\u1eeb ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Duy C\u00e1t tr\u1edf v\u1ec1, nghe tin \u00f4ng kh\u00f4ng qua kh\u1ecfi, li\u1ec1n quay l\u1ea1i, kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft. H\u00f4m sau, khi n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Vua l\u1ea1i r\u01a1i l\u1ec7. Duy C\u00e1t ham h\u1ecdc, th\u00edch l\u00e0m v\u0103n, gi\u1ecfi th\u1ea3o th\u01b0, phi b\u1ea1ch, t\u00ednh t\u00ecnh r\u1ea5t hi\u1ebfu th\u1ea3o.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i T\u1ed5 sai Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng h\u1eadu nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u00f4ng, ho\u00e0ng h\u1eadu t\u1ef1 tay ch\u1ea3i t\u1eafm cho \u00f4ng. Khi ho\u00e0ng h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0, Duy C\u00e1t \u0111au bu\u1ed3n h\u01a1n c\u1ea3 cha m\u1eb9 ru\u1ed9t. N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Vua ban cho c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng t\u00f4n b\u1ee9c ch\u00e2n dung Th\u00e1i T\u00f4ng, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho Duy C\u00e1t ch\u00e2n dung Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i. M\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn ng\u00e0y gi\u1ed7, Duy C\u00e1t \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb kh\u00f4ng ngu\u00f4i. M\u1ed7i khi \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn c\u00e2u <i>&#8220;Cha m\u1eb9 nh\u1ecdc nh\u1eb1n&#8221;<\/i> trong b\u00e0i th\u01a1 <i>&#8220;Li\u1ec5u Nga&#8221;<\/i>, n\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u00f4ng l\u1ea1i tu\u00f4n r\u01a1i. Trong ho\u00e0ng t\u1ed9c, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n minh.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan T\u00e0o C\u1ed1c t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan trong ngo\u00e0i d\u00e2ng s\u1edb r\u1ea5t nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u1ea5t phi\u1ec1n ph\u1ee9c. T\u1eeb nay xin l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, l\u00faa g\u1ea1o ph\u1ea3i tra c\u1ee9u c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a Tam ty; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u1ea1t ph\u1ea3i d\u1eabn lu\u1eadt l\u1ec7nh, c\u00e1ch th\u1ee9c, h\u00ecnh th\u1ed1ng, chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 thu\u1ebf m\u00e1 ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1eafc l\u1ec7nh v\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u1ed1 s\u1ef1. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi r\u00f5 trong s\u1edb t\u1ea5u c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau. N\u1ebfu \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 r\u1ed3i th\u00ec ph\u1ea3i n\u00f3i r\u00f5 r\u1eb1ng tuy c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m n\u00e0o \u0111\u00f3, nh\u01b0ng nay kh\u00f4ng c\u00f2n th\u00edch h\u1ee3p, xin \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(T\u00e0o C\u1ed1c, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch. N\u0103m \u0111\u00f3 c\u00f3 T\u00e0o C\u1ed1c l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf H\u00e0 Trung, l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u1eeda n\u0103m v\u00e0o t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00e0y.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, b\u1ed5 nhi\u1ec7m qu\u00e2n s\u0129 H\u1ed5 D\u1ef1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u00fac, Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i>, L\u00f4 H\u01b0ng l\u00e0m Ti\u1ec3u hi\u1ec7u, L\u01b0u Ph\u00fac l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ban cho \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c. Ph\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thu\u1ed9c quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf Nhung Ch\u00e2u, L\u00f4 Ch\u00e2u, \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, gi\u1eef v\u1eefng \u1edf n\u00fai Nh\u00e2n Bang thu\u1ed9c thung l\u0169ng B\u00e1ch T\u1ec9nh. Tr\u1ea1i gi\u1eb7c d\u1ef1ng tr\u00ean n\u00fai cao hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f3 leo l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00fac v\u00e0 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nguy\u1ec7n xung phong leo l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, b\u00e1m v\u00e0o d\u00e2y leo, \u0111\u1ea1p l\u00ean \u0111\u00e1, t\u1eebng b\u01b0\u1edbc m\u1ed9t m\u00e0 l\u00ean, cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i, hai ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn. H\u00f4m \u0111\u00f3, qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i ri\u00eang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c. C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch xem x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch, th\u1ea5y c\u00f3 125 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu n\u00ean ph\u1ea3i cho v\u1ec1 h\u01b0u l\u00e0m th\u1eb7ng vi\u00ean. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng binh s\u0129 n\u00e0y v\u1eeba \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c tr\u1edf v\u1ec1, kh\u00f4ng n\u00ean \u00e1p d\u1ee5ng quy \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n ng\u0169.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00fac m\u1edbi v\u00e0o \u0111\u1ea5t Man, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Gi\u00e1p Than. Ng\u01b0\u1eddi Man chi\u1ebfm c\u1ee9 n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf l\u00e0m tr\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u1eb9p v\u00e0 d\u1ed1c, nh\u00ecn l\u00ean t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 leo l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 qu\u00e2n s\u0129 xung phong leo l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, th\u1eb3ng v\u00e0o tr\u1ea1i gi\u1eb7c, ng\u01b0\u1eddi Man b\u1ecf ch\u1ea1y h\u1ebft, m\u1edbi bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i. Nh\u01b0ng Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c khi g\u1eb7p gi\u1eb7c, gi\u1ebft h\u1ea1i kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec c\u00f2n \u0111\u00e0nh, nh\u01b0ng tr\u1ebb con v\u00f4 t\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng tha, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Ta bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ed7i khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ra tr\u1eadn, \u1eaft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i b\u1ecb h\u1ea1i, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea3nh gi\u00e1c sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng Tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u l\u00e0 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh, v\u00ec Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang d\u00e2ng s\u1edb xin l\u01b0u l\u1ea1i \u00f4ng. Trung Ch\u00e1nh v\u00e0 L\u01b0u T\u1ed1ng \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, trong tri\u1ec1u c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1edf c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ea1i quan, c\u00e1c khanh n\u00ean ghi nh\u1edb.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eeb t\u1eed t\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y n\u1ed9p thu\u1ebf h\u1ea1 thu v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, kinh th\u00e0nh m\u01b0a l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp v\u00e0i th\u01b0\u1edbc, l\u00e0m \u0111\u1ed5 doanh tr\u1ea1i v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, ban cho v\u00e0ng l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[116] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 T\u1eeb, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 \u00cdch Ch\u00e2u l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 \u0110\u1ed9 chi; L\u00fd S\u0129 Long, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 \u0110\u00f4 quan, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf Nhung, L\u00f4.<\/p>\n<p>[117] Cao K\u1ebf Trung \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c \u0111\u1ed3n qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a qu\u1ed1c gia n\u00ean th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tu s\u1eeda. Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh tuy x\u01b0ng l\u00e0 phi\u00ean thu\u1ed9c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng tu\u00e2n th\u1ee7 l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1eafn n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u, m\u1eddi c\u00e1c h\u1ed9 n\u1ed9i thu\u1ed9c u\u1ed1ng, mu\u1ed1n d\u1ee5 h\u1ecd l\u00e0m ph\u1ea3n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi u\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn b\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay b\u1ed1n bi\u1ec3n y\u00ean \u1ed5n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00f3i r\u1eb1ng l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c ho\u00e0 hi\u1ebfu v\u1edbi Nhung kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1ee9c m\u1ea1nh qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u1eebng chi\u1ebfn tranh m\u1edbi l\u00e0 v\u0169 l\u1ef1c th\u1ef1c s\u1ef1. D\u00f9ng binh l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u00e0nh. T\u1ed5 ti\u00ean b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh thi\u00ean h\u1ea1, lu\u00f4n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c h\u01b0ng binh \u0111\u1ed9ng ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Th\u1eddi Ti\u00ean \u0111\u1ebf, \u0111\u00e3 ch\u00e1n gh\u00e9t chi\u1ebfn tranh. Nay khu\u1ea5t ph\u1ee5c c\u00e1c n\u01a1i xa x\u00f4i, gi\u1eef y\u00ean b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng k\u1ebb v\u0169 phu h\u00e3n t\u01b0\u1edbng, c\u00f3 ch\u00fat th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u00f2i t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng qu\u00e1 m\u1ee9c, uy v\u1ecdng \u0111\u00e3 l\u1edbn th\u00ec ph\u1ea3i nu\u00f4ng chi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh, g\u00e2y h\u1ecda cho n\u01b0\u1edbc v\u00e0 h\u1ea1i cho nh\u00e0, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t t\u00e1n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy T\u1ebf d\u00e2ng th\u01a1 do m\u00ecnh l\u00e0m. Vua cho r\u1eb1ng \u00f4ng l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, ch\u00fa tr\u1ecdng v\u0103n h\u1ecdc, n\u00ean r\u1ea5t khen ng\u1ee3i. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ec3 c\u00e1ch v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n nay kh\u00e1c v\u1edbi th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i. C\u00e1c quan trong Qu\u00e1n c\u00e1c r\u1ea5t ch\u0103m ch\u1ec9 v\u1edbi ch\u1ee9c nghi\u1ec7p, m\u1ed7i khi xem c\u00e1c b\u00e0i ca t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y s\u1ef1 \u0111i\u1ec3n nh\u00e3 l\u00e0m tr\u1ecd. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi uy\u00ean b\u00e1c nh\u01b0 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o c\u0169ng hi\u1ebfm.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ea1o tuy gi\u00e0, nh\u01b0ng tay kh\u00f4ng r\u1eddi s\u00e1ch. Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean c\u0169ng ch\u0103m ch\u1ec9 vi\u1ebft l\u00e1ch, th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y vi\u1ebft c\u1ea3 v\u1ea1n ch\u1eef.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c v\u00e0 Th\u00e1i Thanh l\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1edf bi\u00ean tu s\u1ef1 t\u00edch qu\u00e2n th\u1ea7n \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb th\u1ea3o lu\u1eadn. \u00d4ng c\u00f2n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c ki\u1ec3m th\u1ea3o \u1edf Tam qu\u00e1n, tu so\u1ea1n Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa. H\u1ec5 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec h\u1ecfi han, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u1ee9ng \u0111\u00e1p r\u1ea5t nhanh, c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm c\u00f3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[119] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an nh\u01b0 Nam B\u1eafc \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng, B\u00ec Th\u1ea5t, \u1ea4t Th\u1ea5t, T\u1ea7n T\u1ea5t Th\u00e1i S\u01b0, H\u1ec1, Th\u1ea5t Vi, H\u1eafc Th\u1ee7y N\u1eef Ch\u00e2n \u0111\u1ec1u cung c\u1ea5p 2000 xe, ch\u1edf v\u0169 kh\u00ed \u1edf U Ch\u00e2u, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u00e1nh Cao Ly. <i>(Ch\u00fa th\u00edch: N\u1eef Ch\u00e2n kh\u00f4ng thu\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an, l\u1ea7n n\u00e0y l\u1ea1i b\u1ecb Cao Ly v\u00e0 N\u1eef Ch\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u1ea1i sao l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng xe c\u1ed9 \u0111\u1ebfn N\u1eef Ch\u00e2n, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 t\u1ed9c kh\u00e1c ch\u0103ng?)<\/i> Gi\u1ebft quan th\u1ea7n H\u00ecnh B\u00e3o Ph\u00e1c, tri\u1ec7u L\u01b0u Th\u1ecbnh \u0111\u1ebfn lo vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea1i tri\u1ec7u Long Kh\u00e1nh. Long Kh\u00e1nh c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n lo\u1ea1n, c\u00e1o b\u1ec7nh tr\u00e1nh n\u1eafng, kh\u00f4ng \u0111i, b\u00e8n s\u1eeda sang binh gi\u00e1p, sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn mang th\u01b0 ri\u00eang k\u1ebft giao v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n qu\u00fd trong n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a h\u1eafn sao ch\u00e9p th\u01b0 \u0111\u1ebfn b\u00e1o cho H\u00f9ng Ch\u00e2u, t\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ee7 nh\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi th\u00e2n t\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc nh\u1edb nh\u00e0 H\u00e1n. Vua bi\u1ebft Long Kh\u00e1nh x\u00fai gi\u1ee5c vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ea3o quan bi\u00ean gi\u1edbi ng\u0103n ch\u1eb7n \u00fd \u0111\u1ed3 c\u1ee7a h\u1eafn.<\/p>\n<p>[120] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ban th\u01b0\u1edfng cho Cao V\u0103n T\u00f9ng, ch\u1ee9c \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n Ki\u1ec3m S\u1ee9 Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, Nh\u1eef Ch\u00e2u Ph\u00f2ng Ng\u1ef1 S\u1ee9, 200 t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0 100 c\u00e2n tr\u00e0. M\u1eb9 c\u1ee7a V\u0103n T\u00f9ng \u1edf T\u1ea5n Ch\u00e2u, nh\u00e2n \u00f4ng xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 th\u0103m, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban th\u01b0\u1edfng. V\u0103n T\u00f9ng sau \u0111\u00f3 v\u00ec tang m\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n kh\u1edfi ph\u1ee5c, nay ghi chung.)<\/i><\/p>\n<p>[121] Cung B\u1ecb Kh\u1ed1 S\u1ee9 T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng b\u00ean c\u1ea1nh Th\u00e1i Nh\u1ea5t Cung. Nay \u0111\u00e0o k\u00eanh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n Tr\u1ea7n L\u01b0u, ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng Oa thu\u1ed9c B\u1ea1c Ch\u00e2u. Xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi r\u00e0ng bu\u1ed9c c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ven s\u00f4ng n\u1ea1o v\u00e9t s\u1eeda ch\u1eefa.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0110\u1ed3n \u0110i\u1ec1n Vi\u00ean Ngo\u1ea1i Lang, Tri H\u00e0 Trung Ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00e1nh t\u00e2u, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1ng c\u1ee7a 1290 ph\u1ee5 l\u00e3o, t\u0103ng \u0111\u1ea1o trong ph\u1ee7, xin Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf t\u1ef1 H\u1eadu Th\u1ed5. Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9 Ninh V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c c\u0169ng xin nh\u01b0 v\u1eady. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn.&#8221;<\/i> H\u1ea1 chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, nh\u1eefng ph\u1ee5 l\u00e3o, t\u0103ng \u0111\u1ea1o mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 th\u00ec ng\u0103n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n c\u1ea1n, l\u1ec7nh cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u00f4n C\u1eadn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1o, sau \u0111\u00f3 m\u01b0a l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>[124] Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc t\u00e2u, bi\u00ean gi\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an nhi\u1ec1u n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a thi\u1ebfu \u0103n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Chi\u1ebfu cho ch\u00e2u n\u00e0y xu\u1ea5t 2 v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho, b\u00e1n r\u1ebb \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[125] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ban b\u1ed1 nghi th\u1ee9c t\u1ebf t\u1ef1 v\u00e0 h\u00ecnh v\u1ebd \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00ed \u1edf mi\u1ebfu Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[126] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n con, gi\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho quan mua chu\u1ed9c \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 con v\u1ec1 nh\u00e0.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang ch\u00e9p r\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u00f3 Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 n\u1ea1n \u0111\u00f3i nh\u1ecf. Nay l\u1ea1i ch\u00e9p n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1ecf, d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n con. Hai s\u00e1ch ch\u00e9p kh\u00e1c nhau, n\u00ean l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda.)<\/i><\/p>\n<p>[127] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 \u1edf trong kinh th\u00e0nh ch\u1ec9 l\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u0169 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n t\u0103ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p>[128] H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Qu\u00e1ch Ch\u00ed qua \u0111\u1eddi. Theo l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng tang. Vua v\u00ec t\u00ecnh ngh\u0129a th\u1ea7y tr\u00f2 c\u0169, n\u00ean th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn kh\u00f3c, b\u00e3i tri\u1ec1u hai ng\u00e0y. Truy t\u1eb7ng T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n \u00dd. Cho ba con \u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba v\u00e0 B\u00ecnh s\u1ef1.<\/p>\n<p>[129] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c tu s\u1eeda cung mi\u1ebfu \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[130] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a nh\u01b0ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi. Vua cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt c\u0169 ch\u01b0a th\u00edch h\u1ee3p, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan t\u01b0 ph\u00e1p th\u1ea3o lu\u1eadn v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u00ecnh ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[131] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ea5y \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, Tri Duy\u1ec7n Ch\u00e2u Chu Tuy\u1ec3n l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u01b0 hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao tu s\u1eeda \u0111\u00e0n t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, qu\u00e2n hi\u1ec7u, binh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[132] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, B\u1ea3o An qu\u00e2n b\u00e1o r\u1eb1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf n\u00fai T\u01b0 T\u1eed, x\u00e2y d\u1ef1ng dinh th\u1ef1 l\u1edbn.<\/p>\n<p>[133] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Khai Phong ph\u1ee7 b\u00e1o r\u1eb1ng huy\u1ec7n H\u00e0m B\u00ecnh, U\u00fd Th\u1ecb c\u00f3 s\u00e2u l\u1ea1 sinh s\u00f4i.<\/p>\n<p>[134] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ea1i h\u00ecnh t\u1eeb n\u0103m ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i m\u1eddi m\u1ed9t quan th\u00f4ng ph\u00e1n ho\u1eb7c m\u1ea1c ch\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i r\u1ed3i m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[135] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ec7nh cho quan tr\u01b0\u1edfng \u1edf Nam Khang qu\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf giao. Khi \u1ea5y, n\u1ed9i th\u1ecb Tri\u1ec7u \u0110\u00f4n T\u00edn \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng trong s\u00f4ng c\u00f3 giao long l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, thuy\u1ec1n b\u00e8 b\u1ecb l\u1eadt ch\u00ecm nhi\u1ec1u, n\u00ean xin tu s\u1eeda mi\u1ebfu th\u1edd. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0 c\u1edb sao?&#8221;<\/i> B\u00e8n ra chi\u1ebfu cho An ph\u1ee7 s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u tra. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i so\u1ea1n b\u00e0i v\u0103n r\u0103n giao long, kh\u1eafc \u1edf b\u00ean s\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c so\u1ea1n b\u00e0i v\u0103n r\u0103n giao long l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 6, nay ch\u00e9p chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[136] H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh B\u00ednh b\u1ecb b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u00e1i y vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn kh\u00e1m. Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m, ban cho m\u1ed9t h\u1ed9p thu\u1ed1c qu\u00fd, m\u1ed9t ng\u00e0n l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t ng\u00e0n t\u1ea5m l\u1ee5a. Theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00f4ng th\u1ea5t, t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u1ec7nh ho\u1eb7c d\u1ef1 tang l\u1ec5, ch\u1ec9 c\u00f3 H\u00ecnh B\u00ednh v\u00e0 Qu\u00e1ch Ch\u00ed v\u00ec \u00e2n t\u00ecnh c\u0169 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u00f9ng l\u1ec5 n\u00e0y, c\u00e1c nho s\u0129 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m vinh. Hai con trai c\u1ee7a H\u00ecnh B\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0m quan ngo\u00e0i, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb truy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 tri\u1ec7u v\u1ec1 th\u0103m b\u1ec7nh. Khi \u00f4ng m\u1ea5t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngh\u1ec9 ch\u1ea7u hai ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u1ea3 B\u1ed9c x\u1ea1, ba con trai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[137] Th\u1eddi Ung Hi, H\u00ecnh B\u00ednh d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aL\u1ec5 Tuy\u1ec3n\u300b 20 quy\u1ec3n, Vua th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n d\u1ecbp ph\u01a1i s\u00e1ch trong n\u1ed9i c\u00e1c, xem qua khen hay, tri\u1ec7u H\u00ecnh B\u00ednh v\u00e0o c\u00f9ng xem, l\u00e0m b\u00e0i t\u00e1n \u300aL\u1ec5 Tuy\u1ec3n\u300b ban cho. H\u00ecnh B\u00ednh n\u00f3i nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ea3n th\u1ea3o, xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n sao. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp ch\u00e9p xong th\u00ec H\u00ecnh B\u00ednh m\u1ea5t, Vua v\u1ed9i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sao hai b\u1ea3n, m\u1ed9t b\u1ea3n ban cho nh\u00e0 H\u00ecnh B\u00ednh, m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 trong m\u1ed9. H\u00ecnh B\u00ednh khi gi\u1ea3ng \u1edf \u0110\u00f4ng cung v\u00e0 n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, gi\u1ea3ng \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b, \u300aL\u1ec5 K\u00fd\u300b hai l\u1ea7n, \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n, \u300aTh\u01b0\u300b m\u01b0\u1eddi ba l\u1ea7n, \u300aD\u1ecbch\u300b hai l\u1ea7n, \u300aThi\u300b, \u300aT\u1ea3 Truy\u1ec7n\u300b m\u1ed7i lo\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, ngo\u00e0i vi\u1ec7c d\u1ef1a v\u00e0o truy\u1ec7n s\u1edb \u0111\u1ec3 di\u1ec5n gi\u1ea3i, c\u00f2n th\u01b0\u1eddng d\u1eabn vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i nhi\u1ec1u. Khi H\u1ed3ng Tr\u1ea1m ph\u1ea1m t\u1ed9i, H\u00ecnh B\u00ednh c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c mang \u01a1n, H\u00ecnh B\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i c\u0169ng nh\u1edd V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n<p>Sau n\u00e0y, v\u1ee3 H\u00ecnh B\u00ednh m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3n ti\u1ebfp r\u1ea5t cung k\u00ednh. Con trai H\u00ecnh B\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ecdng B\u1ea3o, tham lam h\u00e8n k\u00e9m, c\u1eed ch\u1ec9 th\u00f4 l\u1ed7, c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu \u0111\u1ec1u khinh b\u1ec9 c\u01b0\u1eddi nh\u1ea1o, nh\u01b0ng khi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u1edf Trung th\u01b0, v\u1eabn d\u00f9ng l\u00e0m Tam ty Ph\u00e1n quan.<\/p>\n<p>[138] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Th\u00e1i Th\u1ee7 Nh\u01b0\u1ee3ng gi\u1ecfi b\u1eafn cung, Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng sai \u00f4ng v\u00e0o \u0110\u00f4ng cung d\u1ea1y b\u1eafn, sau l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c. Khi Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u1ec7nh H\u00ecnh B\u00ednh, nh\u1edb \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Th\u1ee7 Nh\u01b0\u1ee3ng, sai t\u00ecm con ch\u00e1u \u00f4ng, nh\u01b0ng con trai \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u00e1u n\u1ed9i m\u1edbi ba tu\u1ed5i, b\u00e8n cho l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[139] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu x\u00e2y l\u1ea1i th\u00e0nh Phong Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, v\u00ec m\u01b0a nhi\u1ec1u, sai t\u00e1m qu\u00e2n s\u0129 Ho\u00e0ng th\u00e0nh Th\u00e2n t\u00f2ng \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n xung quanh kinh th\u00e0nh xem x\u00e9t ru\u1ed9ng d\u00e2n. Khi v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng nhi\u1ec1u r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y b\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng l\u00faa m\u00e1 kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i g\u00ec.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-250-1\">N\u1ebfu ai quen vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a m\u00e0 mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 21-2 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-250-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-2\">D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng tu s\u1eeda nh\u00e0 kh\u00e1ch, s\u00e1ch T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, ch\u1ee9c quan 36 ch\u00e9p l\u00e0 'duy\u00ean l\u1ed9 tu s\u1ee9c qu\u00e1n x\u00e1', ngh\u0129a d\u00e0i h\u01a1n. <a href=\"#return-footnote-250-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-3\">L\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi \u0111\u01b0a ti\u1ec5n s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 g\u1ea5p, 'V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi', s\u00e1ch tr\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y'. V\u01b0\u01a1ng Th\u1eddi, s\u1eed T\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p, c\u00f2n V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y th\u00ec th\u1ea5y trong T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 311. <a href=\"#return-footnote-250-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-4\">'thu\u1ebf t\u00f4' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00f4 ph\u00fa', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-250-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-5\">'\u0111\u1ee7 d\u00f9ng' nguy\u00ean vi\u1ebft ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-250-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-6\">'N\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1eadp', ch\u1eef 'Ng\u00e2m' tr\u00ean b\u1ecb thi\u1ebfu, 'Ch\u1ea9n' nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u00e2n', theo \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b s\u1eeda b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-250-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-7\">ch\u1eef 'ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-250-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-8\">ch\u1eef 'ng\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-250-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-9\">ch\u1eef 'c\u00e1o' tr\u00ean ch\u1eef 'k\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ecf <a href=\"#return-footnote-250-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-10\">Theo v\u0103n b\u1ea3n, ch\u1eef 'duy\u00ean' d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd thi\u1ebfu ch\u1eef 'H\u00e0' ho\u1eb7c 'Bi\u00ean'. <a href=\"#return-footnote-250-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-11\"> \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f9ng ch\u1ecbu t\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u \u1edf ngo\u00e0i, s\u1ee9 th\u1ea7n tam ban, quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, quan ch\u00e2u huy\u1ec7n, hai ch\u1eef '\u0111\u1ed3ng t\u1ed9i' v\u00e0 ch\u1eef 'quan' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ch\u00e2u huy\u1ec7n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-250-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-12\"> t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u00e0 Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, ki\u1ec1m h\u1ea1t th\u00e2n d\u00e2n, hai ch\u1eef 'H\u00e0 B\u1eafc' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/10, \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 165 chi\u1ebfu l\u1ec7nh H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebfn c\u1eed quan b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-250-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-13\"> c\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, ch\u1eef 'ph\u00f3' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. Xem v\u0103n d\u01b0\u1edbi c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3'. <a href=\"#return-footnote-250-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-14\">'C\u00e1c m\u00f4n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'c\u00e1c n\u1ed9i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/11, c\u0169ng nh\u01b0 T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-250-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-15\">'Ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u00edt ph\u1ea1m l\u1ed7i', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp v\u00e0 Th\u00f4ng kh\u1ea3o quy\u1ec3n 38 Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ed1 l\u1ed7i \u00edt'. <a href=\"#return-footnote-250-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-16\">23 <a href=\"#return-footnote-250-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-250-17\">25 <a href=\"#return-footnote-250-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":31,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-250","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/250","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/250\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":272,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/250\/revisions\/272"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/250\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=250"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=250"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=250"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=250"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}