{"id":258,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=258"},"modified":"2025-07-31T11:56:51","modified_gmt":"2025-07-31T04:56:51","slug":"quyen-77-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-5-nham-ty-1012","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-77-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-5-nham-ty-1012\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 77: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 5 (NH\u00c2M T\u00dd, 1012)","rendered":"QUY\u1ec2N 77: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 5 (NH\u00c2M T\u00dd, 1012)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng gi\u00eang m\u00f9a xu\u00e2n, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u T\u1ed1ng, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Duy, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf T\u00f4n Th\u00edch c\u00f9ng coi vi\u1ec7c thi c\u1eed. Vua l\u00e0m th\u01a1 khuy\u00ean b\u1ea3o \u00fd ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u sai hai vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ea7n nh\u1eadn v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[2] T\u00f4 Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 n\u1ea1n l\u1ee5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf thu cho d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[3] H\u00e0ng Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o b\u1edd s\u00f4ng Chi\u1ebft Giang b\u1ecb s\u1ea1t l\u1edf, d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn g\u1ea7n th\u00e0nh ch\u00e2u, xin sai s\u1ee9 t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u01b0a th\u1ee3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea v\u00e0 th\u1ee3 \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 thay nhau ki\u1ec3m tra.<\/p>\n\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 T\u1ed1ng B\u1ea1ch m\u1ea5t, c\u00e1c quan b\u00e0n th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ebfn. Trong cung c\u00f3 m\u1eadt t\u1ea5u n\u00f3i r\u1eb1ng B\u1ea1ch v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea9m h\u1ea1nh, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5y hi\u1ec7u n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00e0nh V\u0103n An.<\/p>\n\n<p>[5] Vua ban th\u00f3c l\u1ee5a cho x\u1eed s\u0129 Ch\u00e2u Kh\u1ea3i Minh \u1edf Ch\u00e2u X\u1eed. L\u00fac \u0111\u1ea7u khi Vua \u0111i phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, Kh\u1ea3i Minh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 t\u1eeb ch\u1ee9c v\u1ec1 qu\u00ea, kh\u00f4ng c\u00f2n \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0m quan n\u1eefa, d\u1ea1y h\u1ecdc cho h\u01a1n tr\u0103m h\u1ecdc tr\u00f2[footnote]Ch\u1eef '\u0111\u1ec7 t\u1eed' trong 'gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ec7 t\u1eed b\u00e1ch d\u01b0 nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 458 truy\u1ec7n Ch\u00e2u Kh\u1ea3i Minh s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 x\u1eed s\u0129. L\u00fac \u0111\u00f3, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ec1 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, l\u1ec7nh cho d\u00e2n thu\u00ea nh\u00e0 quan trong ba ng\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n, v\u00ec tr\u1eddi l\u1ea1nh c\u00f3 tuy\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[7] Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng ba kho T\u1ea3 t\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed7i kho \u0111\u1ec1u c\u00f3 quan l\u1ea1i ri\u00eang, nay xin h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean gi\u00e1m quan, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(\u300aVi th\u1ecb h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1ed9t kho, nay l\u1ea1i h\u1ee3p ba kho l\u00e0m m\u1ed9t, sau v\u00ec quan \u00edt vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, n\u00ean \u0111\u1ed5i nh\u01b0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 hi\u1ec7n nay. C\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[8] \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i tu\u1ea7n ki\u1ec3m Kinh \u0110\u00f4ng H\u1ed3 Th\u1ee7 Ti\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n trong v\u00f9ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u00e1t bi\u1ebft ch\u1ed7 \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, b\u00ed m\u1eadt b\u00e1o v\u1edbi quan, xin \u0111\u1ee3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1ea5y c\u1ee7a c\u01b0\u1edbp ban th\u01b0\u1edfng cho h\u1eafn. Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec nh\u00e0 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00e0ng th\u00eam thi\u1ec7t h\u1ea1i sao? N\u00ean ban ba v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, c\u1ee7a c\u01b0\u1edbp tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ch\u1ee7.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(H\u1ed3 Th\u1ee7 Ti\u1ebft, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[9] H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed Chu O\u00e1nh bu\u00f4ng l\u1ecfng, kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c v\u1ee5. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, d\u1eddi O\u00e1nh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n, l\u1ec7nh cho B\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng thay th\u1ebf. O\u00e1nh \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, b\u00ean c\u1ea1nh dinh th\u1ef1 ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng O\u00e1nh \u1edf c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb t\u01b0\u1edbng so\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng uy v\u1ecdng \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n t\u0129nh, xin d\u1eddi \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn qu\u1eadn kh\u00e1c. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1eb7t \u00f4ng ta \u1edf n\u01a1i nh\u00e0n t\u1ecbch c\u00e0ng ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng ta.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u00e1ch c\u1ee9, l\u1ec7nh cho \u00f4ng ta b\u1eaft gi\u1eef b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp. L\u00fac \u0111\u00f3 ph\u00e1t binh s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u01b0 h\u1ecfng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i vi\u1ec7c sai d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, O\u00e1nh kh\u00f4ng th\u1ec3 quan t\u00e2m, v\u00ec th\u1ebf s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n<p>[10] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i B\u1ea3o Ch\u00e2u ph\u00e1i binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, t\u1ef1 \u00fd v\u01b0\u1ee3t qua bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc. Vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng ph\u1ea3i gi\u1eef y\u00ean \u1ed5n, h\u00e3y l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u0111\u00f3 x\u00e9t t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam kh\u1eafc.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ph\u00e1i s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, Bi\u1ec7n, Ng\u1ef1 H\u00e0, truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan gi\u1eef \u0111\u00ea ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. L\u1ec7 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf c\u1eeda Ni\u1ebfp Gia, xin d\u1eddi th\u00e0nh ch\u00e2u. Vua n\u00f3i: <i>\"Th\u00e0nh c\u00e1ch ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea c\u00f2n h\u01a1n m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m, d\u00e2n c\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, ch\u01b0a th\u1ec3 v\u1ed9i d\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban S\u1eed S\u00f9ng Qu\u00fd, N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 quy ho\u1ea1ch vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, l\u1ea1i t\u00e2u r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[12] Tam ty m\u01b0\u1ee3n 50 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng.<\/p>\n\n<p>[13] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1ec7nh cho ru\u1ed9ng l\u00faa \u1edf B\u1ea3o An qu\u00e2n m\u1ed7i tu\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh khai kh\u1ea9n. Qu\u00e2n n\u00e0y gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ecba gi\u1edbi phi\u00ean, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 chi\u1ebfu tu s\u1eeda m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, t\u1eeb khi Cao Do\u00e3n \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, vi\u1ec7c \u00edt khi t\u00e2u l\u00ean, v\u00ec th\u1ebf tr\u00e1ch c\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ph\u00e1i N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn, Th\u1ecb c\u1ea5m L\u00fd Y\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i ch\u1eb7t g\u1ed7, l\u1ec7nh cho T\u1ea7n Ch\u00e2u ph\u00e1i 100 k\u1ef5 binh, 500 b\u1ed9 binh h\u1ed9 t\u1ed1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c huy \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e0m nghi ng\u1edd ng\u01b0\u1eddi Nhung.<\/p>\n\n<p>[15] Ty thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1eb7t tr\u0103ng l\u1ebd ra ph\u1ea3i khuy\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng khuy\u1ebft, t\u1ec3 th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ch\u00e2u T\u1ecbnh b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ecf v\u00e0 th\u00f3c c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c trong b\u1ed1n \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m. Vua n\u00f3i: <i>\"H\u00e0 \u0110\u00f4ng n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a n\u00ean t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c k\u1ecbp th\u1eddi \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi m\u1ea5t m\u00f9a.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf Th\u1ee5c Trung r\u1ea5t \u00edt[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Th\u1ee5c Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c, s\u1eeda l\u1ea1i. V\u00ec th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Th\u1ee5c Ch\u00e2u'.[\/footnote]. Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"Hai xuy\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1, nh\u01b0ng d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng d\u1ef1 tr\u1eef, n\u1ebfu g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1ecf th\u00ec ph\u1ea3i d\u00f9ng rau c\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0103n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"H\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu th\u00f3c, vi\u1ec7c coi tr\u1ecdng n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea1o nu\u00f4i d\u00e2n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[17] Trong c\u1eeda X\u01b0\u01a1ng H\u1ea1p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i \u0111\u00eam th\u00e2n th\u1ec3 ph\u00e1t s\u00e1ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i qua c\u00e1c khe h\u1edf m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf. Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 y\u00eau nh\u00e2n m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang.\"<\/i> Li\u1ec1n l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 c\u1ea5m ch\u1ec9.<\/p>\n\n<p>[18] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi v\u0103n v\u00f5 quan qua \u0111\u1eddi c\u1ea7n \u0111\u1ecbnh th\u1ee5y hi\u1ec7u, gia \u0111\u00ecnh xin ph\u00e9p th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u1ea5u l\u00ean ch\u1edd ch\u1ec9.<\/p>\n\n<p>[19] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n M\u00e3 B\u1ed9 tuy\u1ec3n b\u1ed5 c\u1ea5m qu\u00e2n, qu\u00e2n Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt Th\u01b0\u1ee3ng Tam m\u1ed7i ch\u1ec9 huy \u0111\u1ee7 300 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n Long V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ee9 m\u1ed7i ch\u1ec9 huy \u0111\u1ee7 250 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c qu\u00e2n C\u1ee7ng Th\u00e1nh, Ki\u00eau K\u1ecb, Ki\u00eau D\u0169ng, Ninh S\u00f3c, Th\u1ea7n K\u1ecb, V\u00e2n K\u1ecb, V\u0169 K\u1ecb m\u1ed7i ch\u1ec9 huy \u0111\u1ee7 350 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn t\u1eeb qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. Vua n\u00f3i: <i>\"Y\u00ean \u1ed5n kh\u00f4ng qu\u00ean chi\u1ebfn tranh, l\u00e0 \u0111\u1ea1o x\u01b0a.\"<\/i> L\u1ea1i l\u1ec7nh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi d\u0169ng c\u1ea3m \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1ed3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m.<\/p>\n\n<p>[20] Khi\u1ebft \u0110an th\u01b0\u1eddng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Ninh H\u00f3a qu\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u1edf ph\u1ed1 Ho\u00e0nh L\u0129nh x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u00e1n x\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng do m\u01b0a l\u1edbn l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, mi\u1ec5n thu\u1ebf thu c\u1ee7a d\u00e2n Khai Phong ph\u1ee7.<\/p>\n\n<p>[22] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, l\u1ec7nh cho H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t m\u1ed9t v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c trong kho b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n\n<p>[23] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng sau khi C\u1ed1ng vi\u1ec7n \u0111\u00f3ng c\u1eeda, gia nh\u00e2n c\u1ee7a Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 L\u00fd Duy \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh c\u1ea7u xin ti\u1ec1n b\u1ea1c, xin l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef. Vua sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u1ee5 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 L\u00fd Duy ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c n\u00e0y. S\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng lo s\u1ee3 c\u1ee7a Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 L\u00fd Duy. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu th\u01b0 an \u1ee7i hai ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[24] Kinh th\u00e0nh l\u1eadp b\u1ea3y tr\u01b0\u1eddng \u1edf kho Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u00e1n g\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn mua r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, c\u00f3 l\u00fac c\u00f2n t\u1eafc ngh\u1ebdn. Vua ra chi\u1ebfu chia th\u00e0nh m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[25] L\u1ec7nh cho Hoa Ch\u00e2u xu\u1ea5t th\u00f3c t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh b\u00e1n r\u1ebb \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua ra chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf l\u1ef1c th\u1eafng ti\u1ec1n cho thuy\u1ec1n qua s\u00f4ng H\u00e1n Giang \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[27] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng kho l\u00faa \u1edf B\u1ea3o Ch\u00e2u nhi\u1ec1u n\u0103m ch\u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, s\u1ee3 l\u00e2u ng\u00e0y h\u01b0 h\u1ecfng, l\u1ec7nh cho Tam ty quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n\n<p>[28] Quan tu\u1ea7n h\u1ea1t m\u00e3 \u0111\u1ec7 ph\u1ed1 \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean say r\u01b0\u1ee3u c\u01b0\u1edbp d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a, \u0111\u00e3 giao cho gi\u00e1m \u00e1p x\u1eed l\u00fd. Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean thu\u1ed9c h\u1ed9 d\u00e1m can thi\u1ec7p v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ec7nh, l\u1ec7nh cho b\u1ea3n l\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0111i\u1ec1u tra, x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[29] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Doanh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc mang h\u00e0ng h\u00f3a \u0111\u1ebfn ch\u00e2u bu\u00f4n b\u00e1n, b\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang \u0111e d\u1ecda, ph\u1ea3i \u0111\u00fat l\u00f3t nhi\u1ec1u m\u1edbi tho\u00e1t. Vua ra chi\u1ebfu cho an ph\u1ee7 s\u1ee9 bi\u00ean gi\u1edbi thu l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00fat l\u00f3t, tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, v\u00e0 ra l\u1ec7nh kh\u1eafp n\u01a1i b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang, n\u1ebfu mu\u1ed1n bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e9n \u0111\u1ebfn bi\u00ean qu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[30] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Li\u00eau Th\u00e0nh L\u00fd Th\u00f9y d\u00e2ng s\u00e1ch \u300a\u0110\u1ea1o H\u00e0 H\u00ecnh Th\u1ebf\u300b ba thi\u00ean c\u00f9ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng:<\/p>\n\n<p><i>\"Th\u1ea7n xin t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng qu\u1eadn C\u1ea5p, theo d\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 c\u1ee7a Vua V\u0169, d\u1ef1a v\u00e0o s\u00f4ng Ng\u1ef1, gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, ch\u1ea3y ra gi\u1eefa ba ng\u1ecdn n\u00fai \u0110\u1ea1i Phi, Th\u01b0\u1ee3ng D\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i H\u00e0nh, kh\u00f4i ph\u1ee5c d\u00f2ng c\u0169 c\u1ee7a s\u00f4ng T\u00e2y H\u00e0, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Danh, ph\u00eda nam Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng X\u00edch H\u00e0 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc r\u1ed3i \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n Ng\u1ee5y \u0111\u00e0o m\u1ed9t con k\u00eanh, h\u01b0\u1edbng ch\u00ednh b\u1eafc h\u01a1i l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, \u0111i qua s\u00f4ng Ho\u00e0nh Ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1ea3y ra H\u00ecnh, Minh, nh\u01b0 s\u00e1ch \u300aH\u1ea1 Th\u01b0\u300b ch\u00e9p v\u1ec1 s\u00f4ng Gi\u00e1ng, h\u01a1i l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng D\u1ecbch, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng B\u00e1ch T\u1ebf, g\u1eb7p s\u00f4ng Tri\u1ec1u r\u1ed3i \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n. T\u1eeb \u0110\u1ea1i Phi tr\u1edf xu\u1ed1ng, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 s\u00f4ng Ng\u1ef1 ch\u1ea3y l\u1eabn v\u00e0o nhau, d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai v\u00e0 \u0111\u00ea, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea3y xa. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec d\u1eabn n\u01b0\u1edbc l\u00ean v\u00f9ng cao m\u00e0 ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, qu\u00e2n Hung N\u00f4 t\u1eeb ph\u00eda nam x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o. \u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b ch\u00e9p \"b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n\" [footnote]\u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b ch\u00e9p 'b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n', \u300aTh\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 - V\u0169 C\u1ed1ng\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng'.[\/footnote], Kh\u1ed5ng An Qu\u1ed1c n\u00f3i: \"S\u00f4ng ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a ch\u00e2u n\u00e0y.\"<\/i><p>\n\n<p><i>Ban \u0111\u1ea7u, t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Phi 80 d\u1eb7m, ph\u00eda \u0111\u00f4ng k\u00eanh \u0111\u00e0o do T\u00e0o c\u00f4ng khai th\u00f4ng 30 d\u1eb7m, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u00ednh b\u1eafc h\u01a1i \u0111\u00f4ng 10 d\u1eb7m, ph\u00e1 \u0111\u00ea c\u1ed5 c\u1ee7a B\u00e1 V\u0169[footnote]Ph\u00e1 \u0111\u00ea c\u1ed5 c\u1ee7a B\u00e1 V\u0169, ch\u1eef 'ph\u00e1' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ecb', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 91, \u300aH\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aL\u1ecbch \u0111\u1ea1i danh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 249 ch\u00e9p s\u1edb c\u1ee7a L\u00fd Th\u00f9y n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4 c\u0169ng n\u00f3i: 'Ph\u00e1 \u0111\u00ea c\u1ed5 c\u1ee7a B\u00e1 V\u0169, ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ea7m B\u00f9i Gia, qua b\u00e3i ch\u0103n ng\u1ef1a' v.v.[\/footnote], qua b\u00e3i ch\u0103n ng\u1ef1a[footnote]Qua b\u00e3i ch\u0103n ng\u1ef1a, ch\u1eef 'b\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'd\u1ed1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], theo \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 c\u1ee7a V\u0169, l\u1ea1i \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng 30 d\u1eb7m, r\u1ebd v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Phi, ph\u00eda b\u1eafc qu\u00e2n Th\u00f4ng L\u1ee3i, d\u1ecdc theo B\u1ea1ch C\u00e2u, l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng l\u1edbn, ph\u00eda b\u1eafc qua Thanh Phong, ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Danh, qua ph\u00eda \u0111\u00f4ng huy\u1ec7n Nguy\u00ean Th\u1ee7y, huy\u1ec7n Ng\u1ee5y, \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam huy\u1ec7n Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, v\u00e0o l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 c\u1ee7a \u0110\u1ed3n Th\u1ecb, h\u1ee3p v\u1edbi X\u00edch H\u00e0 r\u1ed3i ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc ra bi\u1ec3n.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau \u0111\u00f3, t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Phi, kh\u01a1i th\u00f4ng b\u1edd t\u00e2y l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169, \u0111\u00e0o m\u1ed9t nh\u00e1nh k\u00eanh, ch\u00ednh b\u1eafc h\u01a1i t\u00e2y 5 d\u1eb7m, r\u1ed9ng s\u00e2u b\u1eb1ng k\u00eanh Bi\u1ec7n, h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng Ng\u1ef1 H\u00e0, th\u00f4ng v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc \u0110\u1ea1i Phi, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee9ng \u0111\u00e0o m\u1ed9t nh\u00e1nh k\u00eanh, \u0111\u00f4ng t\u00e2y 20 d\u1eb7m, r\u1ed9ng s\u00e2u b\u1eb1ng k\u00eanh Bi\u1ec7n, l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng l\u1edbn. Hai nh\u00e1nh k\u00eanh chia d\u00f2ng, th\u00ec ph\u00eda t\u00e2y chia ba ph\u1ea7n n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea3y v\u00e0o k\u00eanh c\u0169 Thi\u1ec1n Uy\u00ean. Ph\u1ea7n l\u1edbn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng t\u1eeb l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng b\u1eafc[footnote]Ph\u1ea7n l\u1edbn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng t\u1eeb l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, tr\u00ean d\u1eabn \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn vi\u1ebft l\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng l\u1edbn.[\/footnote], h\u1ee3p v\u1edbi X\u00edch H\u00e0 r\u1ed3i ra bi\u1ec3n, sau \u0111\u00f3 \u1edf ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n Ng\u1ee5y, kh\u01a1i th\u00f4ng b\u1edd t\u00e2y Ng\u1ef1 H\u00e0, \u0111\u00e0o m\u1ed9t nh\u00e1nh k\u00eanh, ch\u00ednh b\u1eafc h\u01a1i t\u00e2y 60 d\u1eb7m, r\u1ed9ng s\u00e2u b\u1eb1ng Ng\u1ef1 H\u00e0, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng Ho\u00e0nh Ch\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i \u1edf ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u K\u00fd, ph\u00eda t\u00e2y nam ch\u00e2u Th\u00e2m 30 d\u1eb7m, \u0111\u00e0o b\u1edd t\u00e2y s\u00f4ng Ho\u00e0nh Ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc l\u00e0m c\u1eeda, ch\u1ea3y v\u1ec1 t\u00e2y b\u1eafc v\u00e0o s\u00f4ng H\u00f4 \u0110\u00e0, khi l\u0169 th\u00ec ch\u1eb7n l\u1ea1i, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y d\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng ra bi\u1ec3n B\u1ed9t H\u1ea3i, khi h\u1ea1n th\u00ec m\u1edf ra, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi, h\u00ecnh th\u1ebf l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c v\u1eady.<\/i><p>\n\n<p>T\u1eeb th\u1eddi H\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 th\u1ee7y l\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n mu\u1ed1n t\u00ecm l\u1ea1i d\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 c\u1ee7a C\u1eedu H\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng. Nay xem x\u00e9t b\u1ea3n \u0111\u1ed3, C\u1eedu H\u00e0 \u0111\u1ec1u n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda b\u1eafc B\u00ecnh Nguy\u00ean, v\u00e0 s\u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Thi\u1ec1n, Ho\u1ea1t, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Nguy\u00ean th\u00ec \u0111\u00e3 v\u1ee1 r\u1ed3i, v\u1eady th\u00ec C\u1eedu H\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec? H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf b\u1ecf con \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 \u1edf \u0110\u1ea1i Phi, kh\u01a1i d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh \u1edf \u0110\u1ed1n Kh\u00e2u, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o Duy\u1ec5n, T\u1ebf, ti\u1ebfng t\u0103m vang kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. Ph\u00eda b\u1eafc B\u00ecnh Nguy\u00ean \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u1ea5p, tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t d\u1ec5, n\u00ean c\u00e1c \u0111\u00ea c\u0169 \u1edf gi\u1eefa Th\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng Ho\u1ea1t \u0110\u00e0i \u0111\u1ecba th\u1ebf cao b\u1eb1ng, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n h\u01a1i kh\u00f3, n\u00ean gi\u1eefa T\u1ec1, L\u1ec7 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 s\u00f3ng l\u1edbn. N\u1ebfu cho s\u00f4ng ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, th\u00ec l\u1ee3i \u00edch r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc thay, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng ph\u1eb3ng \u1edf H\u00e0 S\u00f3c, \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1 tr\u1ea3i d\u00e0i ng\u00e0n d\u1eb7m, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n \u0111\u1ecbch c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba th\u1ebf thu\u1eadn l\u1ee3i \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t, d\u00f9 t\u01b0\u1edbng t\u00e0i binh m\u1ea1nh c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn xa, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 trao \u0111\u1ea5t t\u1ed1t cho Hung N\u00f4, m\u01b0\u1ee3n qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e0m c\u00e1nh h\u1ed5. Gi\u1ea3 Ngh\u1ecb, Tri\u1ec1u Th\u00e1c th\u1eddi H\u00e1n kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00ec s\u00f4ng ch\u01b0a ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng; \u0110\u00e1i Tr\u1ee5, M\u00e3 Chu th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00ec ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf ph\u00eda b\u1eafc U Ch\u00e2u. Nay s\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, to\u00e0n b\u1ed9 Y\u00ean Ch\u00e2u l\u1ecdt v\u00e0o tay ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, th\u00ec k\u1ebf s\u00e1ch ch\u1ed1ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c tr\u1ecb s\u00f4ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng, th\u00ec tr\u0103m th\u00e0nh c\u1ee7a Tri\u1ec7u, Ng\u1ee5y, d\u00e2n gi\u00e0u mu\u00f4n v\u1ea1n[footnote] C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ph\u00fa th\u1ee9 v\u1ea1n \u1ee9c'. Trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean, ch\u1eef 'ph\u00fa' vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u00fa'.[\/footnote], ch\u00ednh l\u00e0 d\u1ea1y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp v\u00e0 m\u1eddi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn v\u1eady. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00fang th\u1eeba c\u01a1 bi\u00ean gi\u1edbi ta thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, nh\u00e2n l\u00fac h\u01b0 y\u1ebfu m\u00e0 x\u00e2m ph\u1ea1m, l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1edbi t\u00ednh k\u1ebf th\u00ec th\u1eadt kh\u00f3, chi b\u1eb1ng nh\u00e2n l\u00fac d\u00e2n \u0111\u1ee7 \u0103n, c\u1ee7a c\u1ea3i d\u1ed3i d\u00e0o, huy \u0111\u1ed9ng s\u1ee9c d\u00e2n nh\u1eb9 nh\u00e0ng m\u00e0 l\u00e0m, th\u1eadt l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i.<i>\"<\/i><\/p>\n<p><i>Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00e0n k\u1ef9. Trung Ch\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng: \"<\/i>Xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1eddi t\u00e2u, r\u1ea5t l\u00e0 chu \u0111\u00e1o. L\u1eddi t\u00e2u n\u00f3i t\u1eeb Ho\u1ea1t \u0110\u00e0i tr\u1edf xu\u1ed1ng, chia l\u00e0m s\u00e1u nh\u00e1nh, th\u00ec d\u00f2ng ch\u1ea3y xu\u00f4i d\u1ed1c, n\u01b0\u1edbc xi\u1ebft kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t, e r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u1ebd d\u1ed3n l\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t, kh\u00f4ng th\u1ec3 theo h\u01b0\u1edbng d\u1eabn. N\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh chia th\u00e0nh s\u00e1u nh\u00e1nh, th\u00ec l\u1ea1i th\u00eam s\u00e1u c\u1eeda s\u00f4ng, l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ph\u00f2ng; c\u0169ng lo r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u1ebd ch\u1ea3y v\u00e0o H\u00f4 \u0110\u00e0, Ch\u01b0\u01a1ng H\u00e0, d\u1ea7n d\u1ea7n l\u00e0m hai con s\u00f4ng n\u00e0y b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, c\u00e0ng th\u00eam h\u1ea1i cho d\u00e2n. L\u1ea1i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m, huy \u0111\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t v\u1ea1n b\u1ea3y ng\u00e0n d\u00e2n phu, l\u1ea1i t\u1ed1n nhi\u1ec1u th\u1eddi gian, chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t d\u00e2n, r\u1ea5t phi\u1ec1n ph\u00ed. S\u00e1ch v\u00e0 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tuy kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, nh\u01b0ng ki\u1ebfn th\u1ee9c uy\u00ean b\u00e1c \u0111\u00e1ng khen, xin g\u1eedi v\u00e0o S\u1eed qu\u00e1n.\" Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[31] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu d\u00f9ng g\u1ea1ch x\u00e2y th\u00e0nh ho\u00e0ng th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[32] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Canh T\u00fd, ch\u00e2u Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng con trai c\u1ee7a L\u1ec7nh H\u1ed3 Khi\u00eam, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 b\u1ed9 Phi\u00ean ch\u00e2u Linh, t\u1eeb ch\u00e2u Linh tr\u1edf v\u1ec1. Vua cho r\u1eb1ng Khi\u00eam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf ch\u00e2u Linh t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n T\u00e2y Nhung, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1. Nay con trai \u00f4ng l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 gi\u00e1o h\u00f3a, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u \u1ea5y c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, r\u1ed3i sai \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, B\u1ed9 th\u1ef1 ch\u00e2u Di\u00ean xin x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh con. Vua cho r\u1eb1ng l\u00e0m th\u1ebf s\u1ebd l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Trong c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c quy\u1ec1n, d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m ph\u00e1p v\u00ec c\u1edd b\u1ea1c, c\u00e1c ty \u0111\u00e3 ghi t\u00ean h\u1ecd, m\u1ed7i khi c\u00f3 tranh ch\u1ea5p, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u00fang sai, li\u1ec1n x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng, khi\u1ebfn d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i s\u1eeda \u0111\u1ed5i. T\u1eeb nay mong l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 c\u1ea3i t\u1ea1o, x\u1eed l\u00fd theo l\u00fd, n\u1ebfu ph\u1ea1m ba l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec t\u00e2u xin x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[35] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Ti\u1ec1n Chi\u00eau H\u1eadu, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1c m\u00f4n Chi h\u1eadu t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"L\u00ednh H\u00e0 Thanh c\u00f3 k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, d\u00f9ng li\u1ec1m r\u00ecu t\u1ef1 ch\u1eb7t ng\u00f3n ch\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn. T\u1eeb nay mong x\u1eed xong r\u1ed3i cho v\u1ec1 qu\u00e2n c\u0169.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[36] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1ed1ng s\u01b0 t\u1eed, c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf l\u1ea1i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng trong v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n. Vua lo h\u1ecd nh\u1edb qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, sai c\u1ea5p \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ty Qu\u1ea7n m\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng n\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[38] D\u1eddi m\u1ed9t ch\u1ec9 huy k\u1ef5 binh Ti\u1ec7p c\u1ee7a ch\u00e2u M\u1ea1c v\u00e0 qu\u00e2n Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2u Doanh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng khi m\u1edbi chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n n\u00e0y, to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng thanh ni\u00ean h\u01b0 h\u1ecfng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Cao D\u01b0\u01a1ng Quan. Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n khi\u1ebfn h\u1ecd sinh nghi ng\u1edd, n\u00ean sai B\u1ed9 th\u1ef1 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan m\u1ed7i qu\u00fd l\u1ea5y hai ch\u1ec9 huy \u0111\u1ec3 t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7. L\u1ea1i nghe n\u00f3i h\u1ecd m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00ec \u0111i l\u1ea1i, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[39] Th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u1ea1c Ph\u1ed1, Ma B\u00ednh l\u00e0 \u0110i\u1ec1n S\u0129 Qu\u1ef3nh c\u1ed1ng v\u1ea3i.<\/p>\n\n<p>[40] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, L\u00fd \u0110\u1ecbch, An ph\u1ee7 s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i d\u00e2ng s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u1ea1 thu c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecb thi\u00ean tai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec n\u1edbi r\u1ed9ng th\u1eddi h\u1ea1n.<\/p>\n\n<p>[41] L\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh xu\u1ea5t th\u00f3c t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, b\u00e1n r\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[42] Ban \u0111\u1ea7u, Vua sai V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u00e0n t\u1ebf \u1edf Ph\u1ea7n \u00c2m, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u00e0n tri\u1ec1u c\u1eadn, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng mi\u1ebfu H\u1eadu Th\u1ed5. Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00e2ng b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn v\u00e0 phong \u1ea5p. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129. Vua \u0111\u1ecbnh theo l\u1ec7 nh\u01b0 khi \u0111i phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, th\u0103ng ch\u1ee9c cho t\u1ea5t c\u1ea3, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n\n<p>[43] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi \u1edf Nam t\u1ec9nh, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[44] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Tri ch\u00e2u L\u1ec5 Ch\u00e2u[footnote] L\u1ec5 Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Phong Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] L\u01b0u Nh\u00e2n B\u00e1, cho \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i nhi\u1ec7m. Khi \u00f4ng m\u00e3n nhi\u1ec7m, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u xin \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i. L\u01b0u Nh\u00e2n B\u00e1 n\u00f3i r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u01b0\u1eddi b\u00e0i ca, mi\u00eau t\u1ea3 phong t\u1ee5c c\u1ee7a ch\u00e2u m\u00ecnh, v\u1edbi \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng tang, n\u00f4ng d\u00e2n h\u00e1t \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng. B\u00e0i ca truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea9m Ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Quang Thu\u1ea5n ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m th\u00eam m\u01b0\u1eddi b\u00e0i d\u00e2ng l\u00ean, Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.<\/p>\n\n<p>[45] C\u00e1c t\u00e1n vi\u00ean \u1edf Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t theo l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, sai Khu m\u1eadt tham ch\u01b0\u1edbc t\u1ed9i tr\u1ea1ng, ph\u00e2n b\u1ed5 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u00e0i; c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u c\u00f3 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 th\u1ee7y s\u1ef1 th\u00ec b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ven s\u00f4ng. T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean b\u00e1o l\u00ean, \u0111\u1ec3 x\u00e9t th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n khi thi c\u00e1c khoa, \u0111\u1ec1u b\u1eaft th\u00ed sinh c\u1edfi \u00e1o \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra, s\u1ee3 h\u1ecd gi\u1ea5u s\u00e1ch, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0m m\u1ea5t th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n L\u01b0u H\u00e0i xin r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea5u s\u00e1ch v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh c\u00f9ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t m\u1ed9t khoa. N\u0103m \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra v\u00ec gi\u1ea5u s\u00e1ch, c\u00f9ng ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 danh. C\u00e1c quan b\u00e1o l\u00ean, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho h\u1ecd d\u1ef1 thi \u0111i\u1ec7n, r\u1ed3i h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 xem x\u00e9t l\u1ea1i, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh.<\/p>\n\n<p>[47] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u1edf Khai Phong ph\u1ee7, n\u1ebfu d\u00e2n v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau ki\u1ec7n t\u1ee5ng, th\u00ec l\u1ec7nh cho Tri huy\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u00f4 gi\u00e1m c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed. V\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng huy\u1ec7n v\u00e0 qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng bao che cho b\u1ed9 h\u1ea1 c\u1ee7a m\u00ecnh, n\u00ean nhi\u1ec1u vi\u1ec7c b\u1ecb oan \u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[48] \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, n\u01a1i n\u00e0o d\u00e2n v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c nh\u00e0 c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef, n\u1ebfu ai c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf ho\u1eb7c b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ec1u ghi t\u00ean b\u00e1o l\u00ean, \u0111\u1ec3 x\u00e9t ban \u00e2n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n<p>[49] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ti\u1ec1n s\u1eaft xen v\u00e0o.<\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u1ed1ng ph\u1ee5ng \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n v\u1eadt ph\u1ea9m, c\u00f3 ph\u1ea7n n\u00e0o g\u00e2y nhi\u1ec5u d\u00e2n. N\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan t\u1ea1i ch\u1ed7 nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n b\u1ea3o.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[51] D\u00e2n l\u01b0u vong \u1edf Ho\u00e0i Ch\u00e2u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i, l\u1ec7nh c\u1ea5p ti\u1ec1n cho t\u1eebng nh\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[52] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang, Ho\u00e0i Nam ch\u1edf c\u1ee7i qua c\u00e1c b\u1ebfn s\u00f4ng, kh\u00f4ng thu thu\u1ebf; d\u00e2n \u1edf T\u00e2n Ch\u00e2u, L\u1ec7 Ch\u00e2u \u0111em v\u1eadt ph\u1ea9m v\u00e0o th\u00e0nh th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n\n<p>[53] Chi\u1ebfu cho Tam Ban vi\u1ec7n ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m do \u1ea5m t\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c, n\u00ean nay nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n b\u1ea3o.<\/p>\n\n<p>[54] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c t\u01b0 d\u1ecbch do Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n tra k\u00eanh r\u1ea1ch, nhi\u1ec1u k\u1ebb nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i g\u00e2y nhi\u1ec5u d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan t\u1eeb H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng, theo chi\u1ebfu c\u1eed 171 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 quan kinh tri\u1ec1u, n\u00ean ghi r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0m quan c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[56] Tam ty m\u01b0\u1ee3n 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[57] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n ch\u00e9p c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi ph\u00e1t gi\u1ea3i c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, v\u00ec Vua s\u1ebd th\u00e2n ch\u00ednh kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c c\u1ed1ng s\u0129, lo ng\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00f9ng l\u1eb7p. T\u1eeb \u0111\u00f3, l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc th\u01b0\u1eddng n\u1ed9p thu\u1ebf th\u1ecb ch\u00ednh b\u1eb1ng b\u1ed9t m\u00ec v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, l\u1ea5y Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u00cdch ch\u00e2u l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Vua b\u1ea3o Ch\u1ea9n r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ee5c xa c\u00e1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, vi\u1ec7c d\u00e2n gian c\u00f3 g\u00ec c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, h\u00e3y t\u00e2u l\u00ean h\u1ebft.\"<\/i> Ch\u1ea9n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u t\u1eadn t\u00e2m tra x\u00e9t, c\u00f3 ng\u00e0y d\u00e2ng t\u1edbi m\u1ea5y t\u1edd t\u1ea5u. Huy\u1ec7n B\u1ed3 Giang b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, m\u00e0 quan ph\u1ee7 l\u1ea1i b\u1eaft giam m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f4 t\u1ed9i, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp \u00e9p nh\u1eadn t\u1ed9i, r\u1ed3i kh\u1edbp l\u1eddi khai nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1edd. Ch\u1ea9n \u0111i tu\u1ea7n, nghi c\u00f3 oan, b\u00e8n v\u00e0o ngay nh\u00e0 ng\u1ee5c huy\u1ec7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng oan khu\u1ea5t, li\u1ec1n th\u1ea3 h\u1ecd ra.<\/p>\n\n<p>[60] Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Nam Ph\u00f9ng Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>\"Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng ban \u01a1n cho ph\u00e9p ngh\u1ec9 d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh, xin mi\u1ec5n k\u00fd duy\u1ec7t c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a l\u01b0u th\u1ee7 v\u00e0 ph\u1ee7 ty.\"<\/i> Vua ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho k\u00fd duy\u1ec7t s\u1ed5 s\u00e1ch, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea5y l\u1ec7 c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ec3 d\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(L\u1ec7 c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, c\u1ea7n tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[61] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng do s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ch\u00e2u T\u00e2n, ch\u00e2u L\u1ec7, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc, d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, giao cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i b\u1ea3n l\u1ed9 h\u1ebft l\u00f2ng an \u1ee7i.<\/p>\n\n<p>[62] B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Anh ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Vi\u00ean Qu\u00fd b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua sai th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, s\u00e1ng t\u00e2u b\u1ec7nh \u0111\u1ee1, chi\u1ec1u th\u00ec m\u1ea5t. Vua tr\u00e1ch th\u00e1i y kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[63] Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng ti\u1ec1n h\u00e0nh Ph\u00ed T\u1ed1n xin theo l\u1ec7 c\u1ee7a Tr\u1ea7n O\u00e1nh chuy\u1ec3n ch\u1ee9c, Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1ea7n O\u00e1nh l\u00e0 ti\u1ec1n h\u00e0nh tr\u1ea1ch kh\u1ed1 t\u1eeb khi Th\u00e1i t\u00f4ng l\u00e0m do\u00e3n Kinh th\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c. Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u00f3 danh m\u1ee5c ti\u1ec1n h\u00e0nh, h\u1eadu h\u00e0nh t\u00e0o ty, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c c\u00e2u \u00e1p quan, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[64] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c \u00e1n t\u1ea5u l\u00ean t\u1eeb Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, n\u1ebfu t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u00e2y tr\u1edf ng\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p x\u00e9t x\u1eed ngay. N\u1ebfu s\u1ef1 vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec ch\u1ec9 ra ngay vi\u1ec7c \u0111\u00f3, giao cho quan nguy\u00ean suy x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 th\u00f4ng b\u00e1o v\u1edbi \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty. N\u1ebfu Ph\u00e1p t\u1ef1 ph\u00e1t hi\u1ec7n sai s\u00f3t th\u00ec ti\u1ebfn h\u00e0nh x\u00e9t l\u1ea1i, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac m\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u th\u00eam. Quan nguy\u00ean suy, n\u1ebfu s\u1ef1 vi\u1ec7c kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi t\u1ed9i. C\u1ea7n d\u1ee9t kho\u00e1t \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00fd quan t\u00e2m th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n B\u00e1c Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110o\u00e0n Lu\u00e2n chi\u1ebfm d\u1ee5ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u00ean thu l\u1ea1i s\u1ed1 t\u01a1 thu\u1ebf t\u00edch l\u0169y nhi\u1ec1u n\u0103m, xin cho h\u1ea1n 10 n\u0103m n\u1ed9p v\u00e0o quan. Chi\u1ebfu theo, v\u00e0 mi\u1ec5n gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 S\u00f3c c\u00f2n n\u1ee3 thu\u1ebf m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, n\u00ean t\u1ea1m ng\u1eebng thu. D\u00e2n n\u00e0o mang thu\u1ebf b\u1ecf tr\u1ed1n, giao cho quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, th\u00eam s\u1ef1 an \u1ee7i.<\/p>\n\n<p>[67] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c n\u01a1i t\u1ea5u \u00e1n n\u1ebfu c\u00f3 sai s\u00f3t trong vi\u1ec7c x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3 n\u1eeda n\u0103m, th\u00ec c\u00e1c quan nguy\u00ean kh\u00e1m, l\u1ee5c v\u1ea5n, ki\u1ec3m \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi t\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[68] Tam ty t\u00e2u xin m\u01b0\u1ee3n 24.000 t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb n\u1ed9i t\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[69] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5u danh m\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm tang ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ef1 khai b\u00e1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd tham gia \u0111i\u1ec7n th\u00ed.<\/p>\n\n<p>[70] Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ty \u0111\u01b0a s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111i, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p tuy\u1ebft l\u1ea1nh, c\u00f3 m\u1ea5t m\u00e1t \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c v\u00e0 l\u1eeba ng\u1ef1a ch\u1ebft. Chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n\n<p>[71] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u1ea5y danh s\u00e1ch c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n t\u1eebng tham gia chi\u1ebfn tr\u1eadn, c\u00f3 m\u0169i t\u00ean c\u1eafm trong ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 b\u00e1o l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u0169i t\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. M\u00e3 Tri Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean, n\u1ebfu tr\u00fang x\u01b0\u01a1ng th\u00ec ch\u1ebft ngay, kh\u00f4ng tr\u00fang x\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ea5y ra, l\u00e0m g\u00ec c\u00f3 chuy\u1ec7n m\u0169i t\u00ean c\u00f2n trong ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u n\u0103m. Ch\u1ec9 v\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ec7 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u0169i t\u00ean th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ti\u1ec3u hi\u1ec7u, n\u00ean h\u1ecd tham th\u0103ng ti\u1ebfn m\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3. Nay n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n truy c\u1ee9u, xin ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng v\u00e0ng l\u1ee5a, kh\u00f4ng th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u00ec vi\u1ec7c gian l\u1eadn s\u1ebd t\u1ef1 h\u1ebft.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n ki\u1ec3m tra, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i gian l\u1eadn th\u00ec v\u1eabn n\u00ean th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1m d\u1ee5ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 2, ph\u00e1i c\u00e1c l\u1ed9 c\u1eed th\u1ea7y thu\u1ed1c l\u1ea5y m\u0169i t\u00ean v\u1ec1 kinh.)<\/i><\/p>\n\n<p>[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh th\u00e2n h\u00e0nh kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c c\u1ed1ng s\u0129 \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi H\u1ed9i do L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c. \u1ede h\u00e0nh lang \u0111i\u1ec7n b\u1ed1 tr\u00ed ch\u1ed7 ng\u1ed3i, ghi t\u00ean h\u1ecd, r\u1ed3i d\u00e1n b\u1ea3ng \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ed7. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u in \u0111\u1ec1 thi th\u01a1, ph\u00fa, lu\u1eadn \u0111\u1ec3 ban cho th\u00ed sinh, c\u1ea5p gi\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u00e1p. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 t\u1eeb T\u1eeb Th\u00edch \u1edf Ki\u1ebfn An tr\u1edf xu\u1ed1ng 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n 26 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ed7 324 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n 52 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u1ea5m quy\u1ec3n ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0o h\u1ea1ng t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng ch\u1ec9 c\u00f3 90 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thi 5 khoa tr\u1edf l\u00ean ch\u1ea5m l\u1ea1i, m\u1edbi \u0111\u1ee7 s\u1ed1 nh\u01b0 tr\u00ean. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o h\u1ea1ng t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng th\u00ec x\u1ebfp ph\u00fa, lu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc, th\u01a1 sau. L\u1ea1i l\u1ea5y 10 quy\u1ec3n h\u1ea1ng cao, giao cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ea5m l\u1ea1i, r\u1ed3i m\u1edbi ban chi\u1ebfu cho \u0111\u1ed7.<\/p>\n\n<p>[73] Sai C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu Qu\u00e1ch Th\u1ecbnh \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn L\u1ec7 ch\u00e2u, c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 b\u00e0n vi\u1ec7c tu s\u1eeda s\u00f4ng ng\u00f2i. V\u00ec vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c t\u1ea5u b\u00e1o.<\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua l\u00e0m b\u00e0i t\u1ef1a t\u1eadp th\u01a1 x\u01b0\u1edbng h\u1ecda c\u1ee7a c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem, r\u1ed3i l\u1ec7nh \u0111\u01b0a t\u1eadp th\u01a1 v\u00e0o B\u00ed c\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[75] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng ng\u00e0y Thi\u00ean Kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u1ea5m h\u00e0nh h\u00ecnh 7 ng\u00e0y, ng\u00e0y Thi\u00ean Hu\u1ed1ng ti\u1ebft c\u1ea5m 1 ng\u00e0y, ghi v\u00e0o l\u1ec7nh.<\/p>\n\n<p>[76] L\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u01b0u Minh Th\u1ee9 l\u00e0m \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1[footnote]L\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u01b0u Minh Th\u1ee9 l\u00e0m \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, 'Ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00e2n ng\u0169 ph\u00f2ng s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 3-23 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ban th\u01b0\u1edfng 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n. Vua tri\u1ec7u d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c ng\u0169 ph\u00f2ng nhi\u1ec1u, nh\u1edd ng\u01b0\u01a1i si\u00eang n\u0103ng c\u1ea7n m\u1eabn, n\u00ean c\u00e0ng h\u1ebft l\u00f2ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu cho ph\u00e9p s\u0129 d\u00e2n vui ch\u01a1i \u1edf Kim Minh Tr\u00ec v\u00e0 Qu\u1ef3nh L\u00e2m Uy\u1ec3n, n\u1ebfu c\u00f3 x\u00edch m\u00edch nh\u1ecf, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00e1nh nhau g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng t\u00edch, th\u00ec quan ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft gi\u1eef.<\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 Ti\u00eau L\u1eadp Chi, v\u1ed1n t\u00ean l\u00e0 L\u01b0u, t\u1eebng v\u00ec \u0111\u00e1nh b\u1ea1c b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, nay \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i thi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t. Vua ra chi\u1ebfu cho quan ty tri\u1ec7u L\u1eadp Chi \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, L\u1eadp Chi nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua ra l\u1ec7nh t\u01b0\u1edbc b\u1ecf s\u1eafc ch\u1ec9, ph\u1ea1t 40 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[79] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, qu\u00e2n vi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e2u n\u0103m c\u00f4ng cao th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, c\u1ea5p nh\u00e0 \u1edf, nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u01b0 ty s\u1ee9 ph\u00f3 th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1ee1ng chi\u1ebfm. Vua ng\u1ea7m \u0111i\u1ec1u tra bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 ch\u1ed7, b\u00e8n ra chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 b\u1ea3o Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, l\u1ec7nh t\u1ea5t c\u1ea3 ph\u1ea3i d\u1ecdn ra tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng 3, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[80] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu sai quan x\u00e9t x\u1eed c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m suy \u0111i\u1ec3n, n\u1ebfu qua 7 l\u1ea7n kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1p ty b\u00e1c b\u1ecf, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tri \u0110\u00e0m ch\u00e2u L\u01b0u S\u01b0 \u0110\u1ea1o l\u00e0m T\u1ea3 ty lang trung, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri \u0110\u00e0m ch\u00e2u. S\u01b0 \u0110\u1ea1o gi\u1ecfi vi\u1ec7c quan, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t, quan d\u00e2n v\u1eeba s\u1ee3 v\u1eeba y\u00eau. Tr\u01b0\u1eddng Sa l\u00e0 n\u01a1i h\u1ed9i t\u1ee5 c\u1ee7a H\u1ed3, L\u0129nh, gi\u1ea3i quy\u1ebft vi\u1ec7c r\u1eafc r\u1ed1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[82] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i trong v\u00e0 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1ed5ng l\u01b0\u01a1ng, cho thu\u1ed9c v\u00e0o h\u00e0ng th\u1eb7ng vi\u00ean, nay c\u00f3 th\u1ec3 xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, c\u0169ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5c d\u1ecbch c\u1ee7a t\u1eebng doanh, ngo\u00e0i ra l\u1eadp ri\u00eang doanh x\u00e1 \u0111\u1ec3 s\u1eafp x\u1ebfp. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an, B\u1ed9t H\u1ea3i, N\u1eef Ch\u00e2n v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, n\u1ebfu d\u1eebng l\u1ea1i th\u00ec lo h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i quy thu\u1eadn, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. V\u1eabn l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn n\u01a1i h\u1ecd \u0111\u1ebfn, c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 th\u1ef1, ki\u1ec1m h\u1ea1t xem x\u00e9t, li\u00ean danh k\u00fd t\u00ean v\u00e0o t\u1edd tr\u00ecnh, ghi r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u00ean b\u1ecf hay gi\u1eef l\u1ea1i, c\u00f9ng d\u1eabn xem x\u00e9t c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o l\u00ean qua d\u1ecbch tr\u1ea1m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i chuy\u1ec3n sang qu\u00e2n ng\u1ea1ch kh\u00e1c, th\u00ec ph\u1ed1i ngay v\u00e0o c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn g\u1ea7n thu\u1eadn ti\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec chuy\u1ec3n v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba, c\u00f9ng v\u1edbi quan l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi \u0111i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i d\u1eebng l\u1ea1i th\u00ec c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng nh\u1eadn, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p \u1edf l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u, h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p s\u1ed5 t\u1ecbch, c\u00f9ng c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng sau, ti\u1ec1n trang b\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c h\u00e0ng ng\u00e0y r\u1ed3i cho v\u1ec1. Nh\u1eefng ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn, ch\u1ec9 nh\u1eefng con g\u00e2n y\u1ebfu, r\u0103ng y\u1ebfu, gi\u00e0 b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eefa tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i b\u00e1o l\u00ean. \u1ede kinh th\u00e0nh, c\u00e1c ty \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hay gi\u00e1ng, l\u1eadp t\u1ee9c ghi r\u00f5 danh t\u1ecbch tr\u00ecnh l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ec1u s\u1eeda l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111i th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n trang b\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u xin quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Nh\u1eefng qu\u00e2n s\u0129 ngo\u1ea1i ch\u00e2u ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng qu\u00e2n ph\u00e2n th\u1ee9 y\u1ebfu, th\u00ec ch\u00e2u qu\u1eadn n\u01a1i h\u1ecd thu\u1ed9c v\u1ec1 cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1ef1 ch\u1ecdn n\u01a1i thu\u1eadn ti\u1ec7n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ch\u00e2u T\u1eeb b\u00e1o r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u00f3i, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Ninh c\u00f3 \u0111\u00e1 th\u1ea1ch chi m\u1ecdc ra nh\u01b0 b\u1ed9t, d\u00e2n h\u00e1i l\u00e0m b\u00e1nh.<\/p>\n\n<p>[84] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n l\u1ea5y c\u00e1c chi\u1ebfu s\u1eafc tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i, bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.<\/p>\n\n<p>[85] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tu n\u1ed9i ty t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ho\u00e0ng th\u00e0nh b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5 do \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1, khi\u1ebfn 12 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ecb ch\u1ebft v\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e8. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00e9t t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i th\u00eam th\u1eddi ti\u1ebft n\u1eafng n\u00f3ng, n\u00ean t\u1ea1m d\u1eebng.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, phong T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, ki\u00eam ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. <i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ee9c c\u00f3 th\u00eam s\u00e1u ch\u1eef <i>\"T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129\"<\/i>.)<\/i> M\u1eabn Trung l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1edf l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, do t\u00ednh c\u00e1ch tr\u1ea7m t\u0129nh, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tin t\u01b0\u1edfng, Vua c\u00e0ng khen ng\u1ee3i n\u00ean l\u1ea1i phong l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n\n<p>[87] Tam ty xin cho ph\u00e9p gia \u0111\u00ecnh t\u1ed1 c\u00e1o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean n\u00f3i.\"<\/i> Kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng v\u00ec l\u1ee3i m\u00e0 l\u00e0m h\u1ecfng phong t\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u1ed1c th\u1ec3, n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p. Nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[88] Giao ch\u00e2u L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, v\u1eadt ph\u1ea9m ban t\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi v\u1ec1 cho gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>[89] Ra chi\u1ebfu tha cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf Giang Nam, Ho\u00e0i Nam kh\u00f4ng b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t ph\u1ea3i \u0111i lao d\u1ecbch, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 L\u00fd \u0110\u1ecbch.<\/p>\n\n<p>[90] H\u00f9ng ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi v\u01b0\u1ee3t sang ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt r\u1ed3i \u0111\u01b0a v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 \u1edf H\u00e0 Nam[footnote] 'H\u00e0 nam', b\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'h\u01b0\u1edbng nam'.[\/footnote]. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[91] D\u00e2n \u1edf H\u00f9ng ch\u00e2u, B\u00e1 ch\u00e2u do n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ph\u00e1 h\u1ee7y ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n n\u00ean \u0111\u00e1nh c\u00e1 t\u1ef1 cung c\u1ea5p, quan l\u1ea1i l\u1ea1i thu thu\u1ebf ch\u1ee3. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[92] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu cho qu\u00e2n l\u00ednh k\u00e9o thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc Ho\u00e0i Nam, v\u1ed1n ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c quanh n\u0103m r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n\n<p>[93] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, mi\u1ec5n cho c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng ch\u00e2u, Th\u00e1i ch\u00e2u, S\u1edf ch\u00e2u kho\u1ea3n n\u1ee3 mu\u1ed1i theo \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c l\u00e0 14 v\u1ea1n th\u1ea1ch.<\/p>\n\n<p>[94] H\u00e0ng ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc s\u00f3ng l\u1edbn \u0111\u00e1nh v\u00e0o b\u1edd s\u00f4ng, l\u00e0m s\u1ee5p \u0111\u1ed5 h\u01a1n 300 tr\u01b0\u1ee3ng. Sau khi Cao ph\u1ea9m B\u1ea1ch S\u00f9ng Kh\u00e1nh l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, s\u00f3ng y\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong th\u1ea7n s\u00f3ng l\u00e0 Anh Li\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho ch\u00e2u n\u00e0y v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng ba ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u1ea1i mi\u1ebfu, d\u00f9ng \u0111\u1ed3 chay t\u1ebf th\u1ea7n.<\/p>\n\n<p>[95] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, l\u1ec7nh cho Th\u0103ng ch\u00e2u tu s\u1eeda cung qu\u00e1n \u1edf Mao S\u01a1n.<\/p>\n\n<p>[96] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 Ki\u1ec1m h\u1ea1t T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u1ec9 huy phi\u00ean l\u1ea1c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, quen bi\u1ebft \u0111\u1ecba h\u00ecnh n\u00fai s\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean. M\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m ti\u00ean phong. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn trong b\u1ea3n ch\u1ec9 huy c\u1ee7a m\u00ecnh.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o, c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean C\u00e1p m\u00f4n \u0111\u1ec3 c\u1ea5m h\u1ecd v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham gia x\u00e9t h\u1ecfi \u00e1n ki\u1ec7n, nh\u01b0ng khi l\u00ean \u0111i\u1ec7n t\u1ea5u s\u1ef1, C\u00e1p m\u00f4n l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[98] T\u00e2n khoa ti\u1ebfn s\u0129 B\u00e0nh Th\u1eeba c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed3ng khoa l\u00ean l\u1ea7u ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u ng\u1eafm nh\u00ecn qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, vui m\u1eebng v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan. Ri\u00eang B\u00e0nh Th\u1eeba bu\u1ed3n b\u00e3 nh\u00ecn v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, n\u00f3i: <i>\"Cha m\u1eb9 \u0111\u00e3 gi\u00e0, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf vi\u1ec7c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u vinh hi\u1ec3n cho b\u1ea3n th\u00e2n?\"<\/i> H\u00f4m sau, \u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9. Vua khen ng\u1ee3i \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a \u00f4ng, ra l\u1ec7nh cho \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo l\u1ec7 v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea. B\u00e0nh Th\u1eeba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[99] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, sai trung s\u1ee9 \u0111i ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e1c ban, c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[100] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi: <i>\"Vi\u1ec7c thu c\u1ecf nu\u00f4i tr\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ecfa ho\u1ea1n, c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t vi\u1ec7c b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[101] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf mua \u0111\u1ed3ng \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng m\u1ecf thu\u1ed9c Nhi\u00eau Ch\u00e2u, T\u00edn Ch\u00e2u v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng m\u1edf g\u00f3i tr\u00e0 \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u. L\u1ea1i theo l\u1ec7 c\u0169 \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u, t\u1eadp h\u1ee3p d\u00e2n th\u00e0nh gi\u00e1p, b\u1eaft h\u1ecd mua tr\u00e0 \u1edf quan tr\u01b0\u1eddng. T\u1eeb nay cho ph\u00e9p d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do mua b\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[102] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed v\u00ec c\u00f4ng v\u1ee5, qua n\u0103m g\u1eb7p \u0111\u1ea1i x\u00e1, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 k\u00eau oan. T\u1eeb nay n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan kh\u00e1m \u00e1n, m\u1ed7i khi x\u1eed xong \u00e1n th\u00ec m\u1eddi quan kh\u00e1c \u0111\u1ebfn ghi ch\u00e9p h\u1ecfi cung, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi khai nh\u1eadn t\u1ed9i m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c x\u1eed ph\u1ea1t. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c oan sai, cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn quan ghi ch\u00e9p h\u1ecfi cung \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y, t\u1ee9c th\u00ec ch\u1ecdn quan kh\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i. N\u1ebfu quan kh\u00e1m \u00e1n thi\u00ean v\u1ecb, t\u1ee9c th\u00ec h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean; n\u1ebfu quan ghi ch\u00e9p h\u1ecfi cung kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y, cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 k\u00eau oan.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[103] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh xin c\u1eaft \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 nh\u00e2n kh\u1ea9u c\u1ee7a Ch\u00e2u Tuy \u0111\u1ec3 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ea5y b\u1ea3n th\u1ec7 th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 r\u1ed3i b\u00e1o l\u1ea1i. Ban \u0111\u1ea7u, \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u00e3 xin vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi n\u00f3i n\u00ean s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o Di\u00ean Ch\u00e2u, \u0110\u1ee9c Minh l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khi\u1ebfu n\u1ea1i, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. \u0110\u1ee9c Minh c\u00f2n n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u00ean \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t H\u1eafc L\u00e2m B\u00ecnh c\u1ee7a m\u00ecnh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u tra. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ti\u1ebft Khu\u00ea xem s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a qu\u1eadn, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0110\u1ee9c Minh th\u01b0\u1eddng xin \u0111i qua H\u1eafc L\u00e2m B\u00ecnh, li\u1ec1n sao ch\u00e9p l\u1ea1i cho \u0110\u1ee9c Minh xem, \u0110\u1ee9c Minh b\u00e8n ch\u1ecbu thua.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c H\u1eafc L\u00e2m B\u00ecnh, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTi\u1ebft Khu\u00ea truy\u1ec1n\u300b, ghi ch\u00e9p th\u00eam \u1edf \u0111\u00e2y. Ti\u1ebft Khu\u00ea l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m nay.)<\/i><\/p>\n\n<p>[104] Quan s\u00e1t s\u1ee9 \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Ch\u00e2u Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, thay th\u1ebf Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Bi\u00ean T\u00fac. Hai ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng \u01b0a nhau, T\u00fac th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1eddi, l\u1ea1i sai thu\u1ed9c h\u1ea1 \u00e9p d\u00e2n mua d\u00ea v\u00e0 mua thi\u1ebfp. T\u1ef1 T\u00f4ng b\u00e8n b\u1ea3o Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1nh v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c l\u00e0m t\u1edd t\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o. T\u1ef1 T\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c quan xin b\u1eaft giam T\u00fac, Vua n\u00f3i: <i>\"T\u00fac \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c g\u1ea7n g\u0169i, Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 \u00f4ng ta b\u1ecb giao cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed.\"<\/i> L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao gi\u1eef v\u1eefng th\u00e0nh tr\u00ec khi T\u00fac tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00ecnh Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u00e8n sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u T\u1ed1ng, Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh \u0111em t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a T\u1ef1 T\u00f4ng cho T\u00fac xem, T\u00fac \u0111\u00e0nh nh\u1eadn t\u1ed9i. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, T\u00fac b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ba ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 Nh\u1ea1c Ch\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia vi\u1ec7c ch\u00e2u. T\u1ef1 T\u00f4ng th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nh\u1eadn r\u1eb1ng vi\u1ec7c d\u1eddi Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng, \u0111\u00e0o m\u1ed9 c\u00e1o \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u v\u00e0 x\u00e9t \u00e1n Bi\u00ean T\u00fac l\u00e0 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u1ed1i h\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[105] Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: <i>\"N\u0103m ngo\u00e1i sai quan \u1edf H\u00e0 Trung ph\u1ee7, Thi\u1ec3m Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u L\u00fd \u0110\u1ed9c, Ng\u1ee5y D\u00e3, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u l\u1ea5y c\u1edb b\u1ec7nh t\u1eeb ch\u1ed1i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i h\u1ecd tr\u00e8o t\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0o v\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n c\u00f3 trung s\u1ee9 \u0111i qua \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 sai \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, \u0110\u1ed9c v\u00e0 D\u00e3 l\u1ea1i t\u1ef1 b\u00e0y t\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n lui v\u1ec1 \u1edf \u1ea9n.\"<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ed9c, D\u00e3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc nho nh\u00e3, d\u00f9 c\u00f3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m quan, nh\u01b0ng n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea5y l\u1ec5 m\u00e0 m\u1eddi, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[106] Tam ty xin m\u01b0\u1ee3n 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[107] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, ra chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed n\u0103m nay.<\/p>\n\n<p>[108] Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ea5y r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, ch\u1ec9 c\u1ea7n h\u01a1i h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e0 ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u1ea5y ba v\u1ea1n h\u1ed9c l\u00faa Chi\u00eam Th\u00e0nh chia cho ba l\u1ed9, l\u1ec7nh cho d\u00e2n ch\u1ecdn ru\u1ed9ng cao m\u00e0 gieo tr\u1ed3ng, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00faa ch\u1ecbu h\u1ea1n. L\u1ea1i ban b\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gieo tr\u1ed3ng cho c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, d\u00e1n b\u1ea3ng c\u00e1o th\u1ecb cho d\u00e2n bi\u1ebft. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u1ea5y gi\u1ed1ng l\u00faa \u1edf \u0111i\u1ec7n Ng\u1ecdc Th\u1ea7n, Th\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n c\u00f9ng xem, l\u00e0m th\u01a1 xong th\u00ec h\u1ecda l\u1ea1i, l\u1ea1i sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111em l\u00faa ra cho b\u00e1ch quan xem \u1edf \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[109] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho d\u00e2n Thi\u1ec3m T\u00e2y n\u0103m nay n\u1ed9p thu\u1ebf h\u1ea1 thu, n\u1ebfu thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00e2u qu\u00e2n xa x\u00f4i th\u00ec cho ph\u00e9p n\u1ed9p \u1edf qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111em b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 con r\u00f9a l\u00f4ng xanh do t\u00f4ng th\u1ea5t h\u1ecda l\u1ea1i cho c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n xem, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c v\u01b0\u01a1ng l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch vi\u1ebft v\u0103n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin \u0111\u1ecdc s\u1eed, Tr\u1eabm b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u1ecdc c\u1ed5 kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ecdc Ng\u0169 Kinh[footnote]Tr\u1eabm b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u1ecdc c\u1ed5 kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ecdc Ng\u0169 Kinh 'Ng\u0169 Kinh', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ch\u00ednh Kinh'.[\/footnote], \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[111] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eeb nay thay phi\u00ean nhau canh gi\u1eef hai v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[112] Vua n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i C\u1ed1t Cam Ch\u00e2u l\u00e0 D\u1ea1 L\u1ea1c H\u1ed9t v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa B\u1ea3o V\u1eadt sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[113] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c quan ng\u0169 ph\u1ea9m \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, t\u1ee9 ph\u1ea9m \u1edf Trung th\u01b0 t\u1ec9nh, tam ph\u1ea9m \u1edf c\u00e1c ty n\u1ebfu c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t \u0111i s\u1ee9, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p ti\u1ec5n \u0111\u01b0a \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, l\u1ea1i cho ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y. C\u00e1c quan kh\u00e1c n\u1ebfu th\u00e2n thu\u1ed9c, b\u1ea1n b\u00e8 \u0111i xa, t\u00f9y \u00fd ti\u1ec5n \u0111\u01b0a v\u00e0o ng\u00e0y ngh\u1ec9.<\/p>\n\n<p>[114] Ty B\u00e1t T\u00e1c xin \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng kinh th\u00e0nh l\u00e0m c\u1ea7u treo \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf c\u1ea7u Bi\u1ec7n[footnote]C\u1ea7u Bi\u1ec7n nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ec3u Ki\u1ec1u', theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 13-20 ch\u00e9p n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 5 th\u00e1ng 9, 'm\u1edbi l\u00e0m c\u1ea7u phao s\u00f4ng Bi\u1ec7n, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0', t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.[\/footnote]. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ph\u1ee7 Khai Phong quy ho\u1ea1ch, l\u1ea1i n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i, nh\u1eefng binh t\u01b0\u1ee3ng hi\u1ebfn k\u1ebf th\u00ec th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. C\u1ea7u l\u00e0m ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c thuy\u1ec1n b\u1ecb l\u1eadt, l\u1ec7nh ph\u00e1 b\u1ecf, l\u1ea1i x\u00e9t t\u1ed9i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfn k\u1ebf, l\u00e0m c\u1ea7u theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[115] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho d\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2n, L\u1ec7, thu\u00ea nh\u00e0 c\u00f4ng v\u00e0 thu\u1ebf nh\u00e0, ti\u1ec1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ee3i khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[116] Chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, t\u1eeb nay thu mua c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn g\u1ea7n s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n v\u1eadn chuy\u1ec3n.<\/p>\n\n<p>[117] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban ch\u1ebf phong Tu nghi L\u01b0u th\u1ecb l\u00e0m \u0110\u1ee9c phi, l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u00e0y chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111\u1ec3 s\u00e1ch phong[footnote]L\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u00e0y chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111\u1ec3 s\u00e1ch phong, ch\u1eef 's\u1edf' nguy\u00ean l\u00e0 'h\u1eefu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu h\u1eadu phi 3-13 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[118] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t \u00e1n t\u00f9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n\n<p>[119] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa[footnote]C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, ch\u1eef 'ph\u00e0m thi\u1ec3m' trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Xuy\u00ean Thi\u1ec3m', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.[\/footnote], th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1ecf tranh l\u1ee3p nh\u00e0, g\u1ea7n k\u1ec1 c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf, d\u1ec5 g\u00e2y ch\u00e1y lan. N\u00ean l\u1ec7nh t\u1eeb nay nh\u1eefng nh\u00e0 h\u01b0 h\u1ecfng d\u1ea7n thay b\u1eb1ng ng\u00f3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[120] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ch\u00e2u V\u1ea1n An t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u00ea gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh \u00fap, c\u00f3 binh s\u0129 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Vua nghe tin li\u1ec1n qu\u1edf tr\u00e1ch n\u1eb7ng n\u1ec1, n\u00f3i: <i>\"Man Di \u0111\u00e1nh nhau, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi h\u00f2a gi\u1ea3i, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd ph\u00e1t binh, khi\u1ebfn d\u00e2n b\u1ecb x\u00e1o tr\u1ed9n!\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[121] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Giang \u0110\u1ee9c Minh t\u00e2u r\u1eb1ng khi gi\u00e1m tu mi\u1ebfu \u0110\u00f4ng Nh\u1ea1c, d\u00e2n gian n\u00f3i n\u00fai c\u00f3 m\u1ecf \u0111\u1ed3ng, khai th\u00e1c v\u00e0 luy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng th\u1eadt, xin cho l\u1eadp x\u01b0\u1edfng luy\u1ec7n kim. Chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[122] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho ph\u00e1t v\u1eadn ty Giang, Ho\u00e0i Nam l\u01b0u l\u1ea1i hai tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c g\u1ea1o cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u1ee9u \u0111\u00f3i.<\/p>\n\n<p>[123] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, mi\u1ec5n cho ch\u00e2u L\u1ec7 ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf thu.<\/p>\n\n<p>[124] L\u1ec7nh cho Giang, Ho\u00e0i Nam t\u1eeb nay mi\u1ec5n thu ti\u1ec1n \u0111inh th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n mu\u1ed1i g\u1ea1o <i>(tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 mi\u1ec5n ti\u1ec1n \u0111inh th\u00e2n, nay l\u1ea1i mi\u1ec5n thu\u1ebf chi\u1ebft khoa, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao. C\u1ea7n xem x\u00e9t)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[125] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n l\u00faa m\u1ea1ch tr\u1ed3ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Kim Hoa.<\/p>\n\n<p>[126] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 ty, x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft v\u1edbi qu\u00e2n nh\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, ch\u1ec9 ghi \u00e1n g\u1eedi H\u00ecnh b\u1ed9, t\u1eeb nay ph\u1ea3i ghi r\u00f5 t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m g\u1eedi Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, t\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t.<\/p>\n\n<p>[127] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1eeb b\u1ed9, tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ti\u1ec1n D\u1ecbch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ecdt m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t y\u00eau c\u1ea7u trong k\u1ef3 thi c\u1eed nh\u00e2n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m gi\u00e1m thu\u1ebf c\u00e1c ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[128] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n chuy\u1ec3n sang ch\u1ee9c v\u00f5 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 v\u00f5 ngh\u1ec7.<\/p>\n\n<p>[129] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc tuy\u1ec3n ch\u1ecdn binh s\u0129 trong th\u00e0nh \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0, b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu c\u1ee7a c\u1ea5m qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[130] Quan Tri ch\u00e2u Vi\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 H\u00e0 M\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Xin cho hai lo\u1ea1i thu\u1ebf c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p b\u1eb1ng v\u00e0ng.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu l\u00e0m th\u1ebf th\u00ec s\u1ebd b\u1ecf h\u1ebft vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y.\"<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng gi\u00eang m\u00f9a xu\u00e2n, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u T\u1ed1ng, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Duy, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf T\u00f4n Th\u00edch c\u00f9ng coi vi\u1ec7c thi c\u1eed. Vua l\u00e0m th\u01a1 khuy\u00ean b\u1ea3o \u00fd ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u sai hai vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ea7n nh\u1eadn v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[2] T\u00f4 Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 n\u1ea1n l\u1ee5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf thu cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>[3] H\u00e0ng Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o b\u1edd s\u00f4ng Chi\u1ebft Giang b\u1ecb s\u1ea1t l\u1edf, d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn g\u1ea7n th\u00e0nh ch\u00e2u, xin sai s\u1ee9 t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u01b0a th\u1ee3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea v\u00e0 th\u1ee3 \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 thay nhau ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 T\u1ed1ng B\u1ea1ch m\u1ea5t, c\u00e1c quan b\u00e0n th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ebfn. Trong cung c\u00f3 m\u1eadt t\u1ea5u n\u00f3i r\u1eb1ng B\u1ea1ch v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea9m h\u1ea1nh, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5y hi\u1ec7u n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00e0nh V\u0103n An.<\/p>\n<p>[5] Vua ban th\u00f3c l\u1ee5a cho x\u1eed s\u0129 Ch\u00e2u Kh\u1ea3i Minh \u1edf Ch\u00e2u X\u1eed. L\u00fac \u0111\u1ea7u khi Vua \u0111i phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, Kh\u1ea3i Minh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 t\u1eeb ch\u1ee9c v\u1ec1 qu\u00ea, kh\u00f4ng c\u00f2n \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0m quan n\u1eefa, d\u1ea1y h\u1ecdc cho h\u01a1n tr\u0103m h\u1ecdc tr\u00f2<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111\u1ec7 t\u1eed' trong 'gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ec7 t\u1eed b\u00e1ch d\u01b0 nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 458 truy\u1ec7n Ch\u00e2u Kh\u1ea3i Minh s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-258-1\" href=\"#footnote-258-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 x\u1eed s\u0129. L\u00fac \u0111\u00f3, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ec1 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, l\u1ec7nh cho d\u00e2n thu\u00ea nh\u00e0 quan trong ba ng\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n, v\u00ec tr\u1eddi l\u1ea1nh c\u00f3 tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[7] Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng ba kho T\u1ea3 t\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed7i kho \u0111\u1ec1u c\u00f3 quan l\u1ea1i ri\u00eang, nay xin h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean gi\u00e1m quan, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(\u300aVi th\u1ecb h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1ed9t kho, nay l\u1ea1i h\u1ee3p ba kho l\u00e0m m\u1ed9t, sau v\u00ec quan \u00edt vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, n\u00ean \u0111\u1ed5i nh\u01b0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 hi\u1ec7n nay. C\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[8] \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i tu\u1ea7n ki\u1ec3m Kinh \u0110\u00f4ng H\u1ed3 Th\u1ee7 Ti\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n trong v\u00f9ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u00e1t bi\u1ebft ch\u1ed7 \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, b\u00ed m\u1eadt b\u00e1o v\u1edbi quan, xin \u0111\u1ee3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1ea5y c\u1ee7a c\u01b0\u1edbp ban th\u01b0\u1edfng cho h\u1eafn. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec nh\u00e0 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00e0ng th\u00eam thi\u1ec7t h\u1ea1i sao? N\u00ean ban ba v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, c\u1ee7a c\u01b0\u1edbp tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ch\u1ee7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(H\u1ed3 Th\u1ee7 Ti\u1ebft, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[9] H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed Chu O\u00e1nh bu\u00f4ng l\u1ecfng, kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c v\u1ee5. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, d\u1eddi O\u00e1nh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n, l\u1ec7nh cho B\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng thay th\u1ebf. O\u00e1nh \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, b\u00ean c\u1ea1nh dinh th\u1ef1 ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng O\u00e1nh \u1edf c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb t\u01b0\u1edbng so\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng uy v\u1ecdng \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n t\u0129nh, xin d\u1eddi \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn qu\u1eadn kh\u00e1c. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1eb7t \u00f4ng ta \u1edf n\u01a1i nh\u00e0n t\u1ecbch c\u00e0ng ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng ta.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u00e1ch c\u1ee9, l\u1ec7nh cho \u00f4ng ta b\u1eaft gi\u1eef b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp. L\u00fac \u0111\u00f3 ph\u00e1t binh s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u01b0 h\u1ecfng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i vi\u1ec7c sai d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, O\u00e1nh kh\u00f4ng th\u1ec3 quan t\u00e2m, v\u00ec th\u1ebf s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>[10] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i B\u1ea3o Ch\u00e2u ph\u00e1i binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, t\u1ef1 \u00fd v\u01b0\u1ee3t qua bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc. Vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng ph\u1ea3i gi\u1eef y\u00ean \u1ed5n, h\u00e3y l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u0111\u00f3 x\u00e9t t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam kh\u1eafc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[11] Ph\u00e1i s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, Bi\u1ec7n, Ng\u1ef1 H\u00e0, truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan gi\u1eef \u0111\u00ea ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. L\u1ec7 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf c\u1eeda Ni\u1ebfp Gia, xin d\u1eddi th\u00e0nh ch\u00e2u. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e0nh c\u00e1ch ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea c\u00f2n h\u01a1n m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m, d\u00e2n c\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, ch\u01b0a th\u1ec3 v\u1ed9i d\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban S\u1eed S\u00f9ng Qu\u00fd, N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 quy ho\u1ea1ch vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, l\u1ea1i t\u00e2u r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[12] Tam ty m\u01b0\u1ee3n 50 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1ec7nh cho ru\u1ed9ng l\u00faa \u1edf B\u1ea3o An qu\u00e2n m\u1ed7i tu\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh khai kh\u1ea9n. Qu\u00e2n n\u00e0y gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ecba gi\u1edbi phi\u00ean, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 chi\u1ebfu tu s\u1eeda m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, t\u1eeb khi Cao Do\u00e3n \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, vi\u1ec7c \u00edt khi t\u00e2u l\u00ean, v\u00ec th\u1ebf tr\u00e1ch c\u1ee9.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ph\u00e1i N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn, Th\u1ecb c\u1ea5m L\u00fd Y\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i ch\u1eb7t g\u1ed7, l\u1ec7nh cho T\u1ea7n Ch\u00e2u ph\u00e1i 100 k\u1ef5 binh, 500 b\u1ed9 binh h\u1ed9 t\u1ed1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c huy \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e0m nghi ng\u1edd ng\u01b0\u1eddi Nhung.<\/p>\n<p>[15] Ty thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1eb7t tr\u0103ng l\u1ebd ra ph\u1ea3i khuy\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng khuy\u1ebft, t\u1ec3 th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ch\u00e2u T\u1ecbnh b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ecf v\u00e0 th\u00f3c c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c trong b\u1ed1n \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e0 \u0110\u00f4ng n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a n\u00ean t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c k\u1ecbp th\u1eddi \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi m\u1ea5t m\u00f9a.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf Th\u1ee5c Trung r\u1ea5t \u00edt<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Th\u1ee5c Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c, s\u1eeda l\u1ea1i. V\u00ec th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Th\u1ee5c Ch\u00e2u'.\" id=\"return-footnote-258-2\" href=\"#footnote-258-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;Hai xuy\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1, nh\u01b0ng d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng d\u1ef1 tr\u1eef, n\u1ebfu g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1ecf th\u00ec ph\u1ea3i d\u00f9ng rau c\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0103n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu th\u00f3c, vi\u1ec7c coi tr\u1ecdng n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea1o nu\u00f4i d\u00e2n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[17] Trong c\u1eeda X\u01b0\u01a1ng H\u1ea1p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i \u0111\u00eam th\u00e2n th\u1ec3 ph\u00e1t s\u00e1ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i qua c\u00e1c khe h\u1edf m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf. Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 y\u00eau nh\u00e2n m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 c\u1ea5m ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[18] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi v\u0103n v\u00f5 quan qua \u0111\u1eddi c\u1ea7n \u0111\u1ecbnh th\u1ee5y hi\u1ec7u, gia \u0111\u00ecnh xin ph\u00e9p th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u1ea5u l\u00ean ch\u1edd ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[19] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n M\u00e3 B\u1ed9 tuy\u1ec3n b\u1ed5 c\u1ea5m qu\u00e2n, qu\u00e2n Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt Th\u01b0\u1ee3ng Tam m\u1ed7i ch\u1ec9 huy \u0111\u1ee7 300 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n Long V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ee9 m\u1ed7i ch\u1ec9 huy \u0111\u1ee7 250 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c qu\u00e2n C\u1ee7ng Th\u00e1nh, Ki\u00eau K\u1ecb, Ki\u00eau D\u0169ng, Ninh S\u00f3c, Th\u1ea7n K\u1ecb, V\u00e2n K\u1ecb, V\u0169 K\u1ecb m\u1ed7i ch\u1ec9 huy \u0111\u1ee7 350 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn t\u1eeb qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Y\u00ean \u1ed5n kh\u00f4ng qu\u00ean chi\u1ebfn tranh, l\u00e0 \u0111\u1ea1o x\u01b0a.&#8221;<\/i> L\u1ea1i l\u1ec7nh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi d\u0169ng c\u1ea3m \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1ed3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[20] Khi\u1ebft \u0110an th\u01b0\u1eddng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Ninh H\u00f3a qu\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u1edf ph\u1ed1 Ho\u00e0nh L\u0129nh x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u00e1n x\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng do m\u01b0a l\u1edbn l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, mi\u1ec5n thu\u1ebf thu c\u1ee7a d\u00e2n Khai Phong ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, l\u1ec7nh cho H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t m\u1ed9t v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c trong kho b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n<p>[23] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng sau khi C\u1ed1ng vi\u1ec7n \u0111\u00f3ng c\u1eeda, gia nh\u00e2n c\u1ee7a Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 L\u00fd Duy \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh c\u1ea7u xin ti\u1ec1n b\u1ea1c, xin l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef. Vua sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u1ee5 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 L\u00fd Duy ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c n\u00e0y. S\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng lo s\u1ee3 c\u1ee7a Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 L\u00fd Duy. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu th\u01b0 an \u1ee7i hai ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[24] Kinh th\u00e0nh l\u1eadp b\u1ea3y tr\u01b0\u1eddng \u1edf kho Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u00e1n g\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn mua r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, c\u00f3 l\u00fac c\u00f2n t\u1eafc ngh\u1ebdn. Vua ra chi\u1ebfu chia th\u00e0nh m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>[25] L\u1ec7nh cho Hoa Ch\u00e2u xu\u1ea5t th\u00f3c t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh b\u00e1n r\u1ebb \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua ra chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf l\u1ef1c th\u1eafng ti\u1ec1n cho thuy\u1ec1n qua s\u00f4ng H\u00e1n Giang \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[27] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng kho l\u00faa \u1edf B\u1ea3o Ch\u00e2u nhi\u1ec1u n\u0103m ch\u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, s\u1ee3 l\u00e2u ng\u00e0y h\u01b0 h\u1ecfng, l\u1ec7nh cho Tam ty quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n<p>[28] Quan tu\u1ea7n h\u1ea1t m\u00e3 \u0111\u1ec7 ph\u1ed1 \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean say r\u01b0\u1ee3u c\u01b0\u1edbp d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a, \u0111\u00e3 giao cho gi\u00e1m \u00e1p x\u1eed l\u00fd. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean thu\u1ed9c h\u1ed9 d\u00e1m can thi\u1ec7p v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ec7nh, l\u1ec7nh cho b\u1ea3n l\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0111i\u1ec1u tra, x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Doanh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc mang h\u00e0ng h\u00f3a \u0111\u1ebfn ch\u00e2u bu\u00f4n b\u00e1n, b\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang \u0111e d\u1ecda, ph\u1ea3i \u0111\u00fat l\u00f3t nhi\u1ec1u m\u1edbi tho\u00e1t. Vua ra chi\u1ebfu cho an ph\u1ee7 s\u1ee9 bi\u00ean gi\u1edbi thu l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00fat l\u00f3t, tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, v\u00e0 ra l\u1ec7nh kh\u1eafp n\u01a1i b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang, n\u1ebfu mu\u1ed1n bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e9n \u0111\u1ebfn bi\u00ean qu\u1eadn.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Li\u00eau Th\u00e0nh L\u00fd Th\u00f9y d\u00e2ng s\u00e1ch \u300a\u0110\u1ea1o H\u00e0 H\u00ecnh Th\u1ebf\u300b ba thi\u00ean c\u00f9ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n xin t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng qu\u1eadn C\u1ea5p, theo d\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 c\u1ee7a Vua V\u0169, d\u1ef1a v\u00e0o s\u00f4ng Ng\u1ef1, gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, ch\u1ea3y ra gi\u1eefa ba ng\u1ecdn n\u00fai \u0110\u1ea1i Phi, Th\u01b0\u1ee3ng D\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i H\u00e0nh, kh\u00f4i ph\u1ee5c d\u00f2ng c\u0169 c\u1ee7a s\u00f4ng T\u00e2y H\u00e0, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Danh, ph\u00eda nam Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng X\u00edch H\u00e0 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc r\u1ed3i \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n Ng\u1ee5y \u0111\u00e0o m\u1ed9t con k\u00eanh, h\u01b0\u1edbng ch\u00ednh b\u1eafc h\u01a1i l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, \u0111i qua s\u00f4ng Ho\u00e0nh Ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1ea3y ra H\u00ecnh, Minh, nh\u01b0 s\u00e1ch \u300aH\u1ea1 Th\u01b0\u300b ch\u00e9p v\u1ec1 s\u00f4ng Gi\u00e1ng, h\u01a1i l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng D\u1ecbch, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng B\u00e1ch T\u1ebf, g\u1eb7p s\u00f4ng Tri\u1ec1u r\u1ed3i \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n. T\u1eeb \u0110\u1ea1i Phi tr\u1edf xu\u1ed1ng, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 s\u00f4ng Ng\u1ef1 ch\u1ea3y l\u1eabn v\u00e0o nhau, d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai v\u00e0 \u0111\u00ea, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea3y xa. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec d\u1eabn n\u01b0\u1edbc l\u00ean v\u00f9ng cao m\u00e0 ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, qu\u00e2n Hung N\u00f4 t\u1eeb ph\u00eda nam x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o. \u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b ch\u00e9p &#8220;b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n&#8221; <a class=\"footnote\" title=\"\u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b ch\u00e9p 'b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n', \u300aTh\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 - V\u0169 C\u1ed1ng\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng'.\" id=\"return-footnote-258-3\" href=\"#footnote-258-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, Kh\u1ed5ng An Qu\u1ed1c n\u00f3i: &#8220;S\u00f4ng ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a ch\u00e2u n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Ban \u0111\u1ea7u, t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Phi 80 d\u1eb7m, ph\u00eda \u0111\u00f4ng k\u00eanh \u0111\u00e0o do T\u00e0o c\u00f4ng khai th\u00f4ng 30 d\u1eb7m, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u00ednh b\u1eafc h\u01a1i \u0111\u00f4ng 10 d\u1eb7m, ph\u00e1 \u0111\u00ea c\u1ed5 c\u1ee7a B\u00e1 V\u0169<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00e1 \u0111\u00ea c\u1ed5 c\u1ee7a B\u00e1 V\u0169, ch\u1eef 'ph\u00e1' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ecb', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 91, \u300aH\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aL\u1ecbch \u0111\u1ea1i danh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 249 ch\u00e9p s\u1edb c\u1ee7a L\u00fd Th\u00f9y n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4 c\u0169ng n\u00f3i: 'Ph\u00e1 \u0111\u00ea c\u1ed5 c\u1ee7a B\u00e1 V\u0169, ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ea7m B\u00f9i Gia, qua b\u00e3i ch\u0103n ng\u1ef1a' v.v.\" id=\"return-footnote-258-4\" href=\"#footnote-258-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, qua b\u00e3i ch\u0103n ng\u1ef1a<a class=\"footnote\" title=\"Qua b\u00e3i ch\u0103n ng\u1ef1a, ch\u1eef 'b\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'd\u1ed1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-258-5\" href=\"#footnote-258-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, theo \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 c\u1ee7a V\u0169, l\u1ea1i \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng 30 d\u1eb7m, r\u1ebd v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Phi, ph\u00eda b\u1eafc qu\u00e2n Th\u00f4ng L\u1ee3i, d\u1ecdc theo B\u1ea1ch C\u00e2u, l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng l\u1edbn, ph\u00eda b\u1eafc qua Thanh Phong, ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Danh, qua ph\u00eda \u0111\u00f4ng huy\u1ec7n Nguy\u00ean Th\u1ee7y, huy\u1ec7n Ng\u1ee5y, \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam huy\u1ec7n Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, v\u00e0o l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 c\u1ee7a \u0110\u1ed3n Th\u1ecb, h\u1ee3p v\u1edbi X\u00edch H\u00e0 r\u1ed3i ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc ra bi\u1ec3n.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau \u0111\u00f3, t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ea1i Phi, kh\u01a1i th\u00f4ng b\u1edd t\u00e2y l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169, \u0111\u00e0o m\u1ed9t nh\u00e1nh k\u00eanh, ch\u00ednh b\u1eafc h\u01a1i t\u00e2y 5 d\u1eb7m, r\u1ed9ng s\u00e2u b\u1eb1ng k\u00eanh Bi\u1ec7n, h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng Ng\u1ef1 H\u00e0, th\u00f4ng v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc \u0110\u1ea1i Phi, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee9ng \u0111\u00e0o m\u1ed9t nh\u00e1nh k\u00eanh, \u0111\u00f4ng t\u00e2y 20 d\u1eb7m, r\u1ed9ng s\u00e2u b\u1eb1ng k\u00eanh Bi\u1ec7n, l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng l\u1edbn. Hai nh\u00e1nh k\u00eanh chia d\u00f2ng, th\u00ec ph\u00eda t\u00e2y chia ba ph\u1ea7n n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea3y v\u00e0o k\u00eanh c\u0169 Thi\u1ec1n Uy\u00ean. Ph\u1ea7n l\u1edbn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng t\u1eeb l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng b\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u1ea7n l\u1edbn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng t\u1eeb l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, tr\u00ean d\u1eabn \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn vi\u1ebft l\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng l\u1edbn.\" id=\"return-footnote-258-6\" href=\"#footnote-258-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, h\u1ee3p v\u1edbi X\u00edch H\u00e0 r\u1ed3i ra bi\u1ec3n, sau \u0111\u00f3 \u1edf ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n Ng\u1ee5y, kh\u01a1i th\u00f4ng b\u1edd t\u00e2y Ng\u1ef1 H\u00e0, \u0111\u00e0o m\u1ed9t nh\u00e1nh k\u00eanh, ch\u00ednh b\u1eafc h\u01a1i t\u00e2y 60 d\u1eb7m, r\u1ed9ng s\u00e2u b\u1eb1ng Ng\u1ef1 H\u00e0, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng Ho\u00e0nh Ch\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i \u1edf ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u K\u00fd, ph\u00eda t\u00e2y nam ch\u00e2u Th\u00e2m 30 d\u1eb7m, \u0111\u00e0o b\u1edd t\u00e2y s\u00f4ng Ho\u00e0nh Ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc l\u00e0m c\u1eeda, ch\u1ea3y v\u1ec1 t\u00e2y b\u1eafc v\u00e0o s\u00f4ng H\u00f4 \u0110\u00e0, khi l\u0169 th\u00ec ch\u1eb7n l\u1ea1i, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y d\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng ra bi\u1ec3n B\u1ed9t H\u1ea3i, khi h\u1ea1n th\u00ec m\u1edf ra, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi, h\u00ecnh th\u1ebf l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c v\u1eady.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u1eddi H\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 th\u1ee7y l\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n mu\u1ed1n t\u00ecm l\u1ea1i d\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 c\u1ee7a C\u1eedu H\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng. Nay xem x\u00e9t b\u1ea3n \u0111\u1ed3, C\u1eedu H\u00e0 \u0111\u1ec1u n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda b\u1eafc B\u00ecnh Nguy\u00ean, v\u00e0 s\u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Thi\u1ec1n, Ho\u1ea1t, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Nguy\u00ean th\u00ec \u0111\u00e3 v\u1ee1 r\u1ed3i, v\u1eady th\u00ec C\u1eedu H\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec? H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf b\u1ecf con \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 \u1edf \u0110\u1ea1i Phi, kh\u01a1i d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh \u1edf \u0110\u1ed1n Kh\u00e2u, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o Duy\u1ec5n, T\u1ebf, ti\u1ebfng t\u0103m vang kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. Ph\u00eda b\u1eafc B\u00ecnh Nguy\u00ean \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u1ea5p, tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t d\u1ec5, n\u00ean c\u00e1c \u0111\u00ea c\u0169 \u1edf gi\u1eefa Th\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng Ho\u1ea1t \u0110\u00e0i \u0111\u1ecba th\u1ebf cao b\u1eb1ng, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n h\u01a1i kh\u00f3, n\u00ean gi\u1eefa T\u1ec1, L\u1ec7 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 s\u00f3ng l\u1edbn. N\u1ebfu cho s\u00f4ng ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, th\u00ec l\u1ee3i \u00edch r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc thay, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng ph\u1eb3ng \u1edf H\u00e0 S\u00f3c, \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1 tr\u1ea3i d\u00e0i ng\u00e0n d\u1eb7m, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n \u0111\u1ecbch c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba th\u1ebf thu\u1eadn l\u1ee3i \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t, d\u00f9 t\u01b0\u1edbng t\u00e0i binh m\u1ea1nh c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn xa, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 trao \u0111\u1ea5t t\u1ed1t cho Hung N\u00f4, m\u01b0\u1ee3n qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e0m c\u00e1nh h\u1ed5. Gi\u1ea3 Ngh\u1ecb, Tri\u1ec1u Th\u00e1c th\u1eddi H\u00e1n kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00ec s\u00f4ng ch\u01b0a ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng; \u0110\u00e1i Tr\u1ee5, M\u00e3 Chu th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00ec ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf ph\u00eda b\u1eafc U Ch\u00e2u. Nay s\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, to\u00e0n b\u1ed9 Y\u00ean Ch\u00e2u l\u1ecdt v\u00e0o tay ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, th\u00ec k\u1ebf s\u00e1ch ch\u1ed1ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c tr\u1ecb s\u00f4ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng, th\u00ec tr\u0103m th\u00e0nh c\u1ee7a Tri\u1ec7u, Ng\u1ee5y, d\u00e2n gi\u00e0u mu\u00f4n v\u1ea1n<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ph\u00fa th\u1ee9 v\u1ea1n \u1ee9c'. Trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean, ch\u1eef 'ph\u00fa' vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u00fa'.\" id=\"return-footnote-258-7\" href=\"#footnote-258-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, ch\u00ednh l\u00e0 d\u1ea1y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp v\u00e0 m\u1eddi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn v\u1eady. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00fang th\u1eeba c\u01a1 bi\u00ean gi\u1edbi ta thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, nh\u00e2n l\u00fac h\u01b0 y\u1ebfu m\u00e0 x\u00e2m ph\u1ea1m, l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1edbi t\u00ednh k\u1ebf th\u00ec th\u1eadt kh\u00f3, chi b\u1eb1ng nh\u00e2n l\u00fac d\u00e2n \u0111\u1ee7 \u0103n, c\u1ee7a c\u1ea3i d\u1ed3i d\u00e0o, huy \u0111\u1ed9ng s\u1ee9c d\u00e2n nh\u1eb9 nh\u00e0ng m\u00e0 l\u00e0m, th\u1eadt l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i.<i>&#8220;<\/i><\/p>\n<p><i>Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00e0n k\u1ef9. Trung Ch\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng: &#8220;<\/i>Xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1eddi t\u00e2u, r\u1ea5t l\u00e0 chu \u0111\u00e1o. L\u1eddi t\u00e2u n\u00f3i t\u1eeb Ho\u1ea1t \u0110\u00e0i tr\u1edf xu\u1ed1ng, chia l\u00e0m s\u00e1u nh\u00e1nh, th\u00ec d\u00f2ng ch\u1ea3y xu\u00f4i d\u1ed1c, n\u01b0\u1edbc xi\u1ebft kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t, e r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u1ebd d\u1ed3n l\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t, kh\u00f4ng th\u1ec3 theo h\u01b0\u1edbng d\u1eabn. N\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh chia th\u00e0nh s\u00e1u nh\u00e1nh, th\u00ec l\u1ea1i th\u00eam s\u00e1u c\u1eeda s\u00f4ng, l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ph\u00f2ng; c\u0169ng lo r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u1ebd ch\u1ea3y v\u00e0o H\u00f4 \u0110\u00e0, Ch\u01b0\u01a1ng H\u00e0, d\u1ea7n d\u1ea7n l\u00e0m hai con s\u00f4ng n\u00e0y b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, c\u00e0ng th\u00eam h\u1ea1i cho d\u00e2n. L\u1ea1i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m, huy \u0111\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t v\u1ea1n b\u1ea3y ng\u00e0n d\u00e2n phu, l\u1ea1i t\u1ed1n nhi\u1ec1u th\u1eddi gian, chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t d\u00e2n, r\u1ea5t phi\u1ec1n ph\u00ed. S\u00e1ch v\u00e0 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tuy kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, nh\u01b0ng ki\u1ebfn th\u1ee9c uy\u00ean b\u00e1c \u0111\u00e1ng khen, xin g\u1eedi v\u00e0o S\u1eed qu\u00e1n.&#8221; Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[31] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu d\u00f9ng g\u1ea1ch x\u00e2y th\u00e0nh ho\u00e0ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[32] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Canh T\u00fd, ch\u00e2u Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng con trai c\u1ee7a L\u1ec7nh H\u1ed3 Khi\u00eam, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 b\u1ed9 Phi\u00ean ch\u00e2u Linh, t\u1eeb ch\u00e2u Linh tr\u1edf v\u1ec1. Vua cho r\u1eb1ng Khi\u00eam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf ch\u00e2u Linh t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n T\u00e2y Nhung, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1. Nay con trai \u00f4ng l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 gi\u00e1o h\u00f3a, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u \u1ea5y c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, r\u1ed3i sai \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, B\u1ed9 th\u1ef1 ch\u00e2u Di\u00ean xin x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh con. Vua cho r\u1eb1ng l\u00e0m th\u1ebf s\u1ebd l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Trong c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c quy\u1ec1n, d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m ph\u00e1p v\u00ec c\u1edd b\u1ea1c, c\u00e1c ty \u0111\u00e3 ghi t\u00ean h\u1ecd, m\u1ed7i khi c\u00f3 tranh ch\u1ea5p, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u00fang sai, li\u1ec1n x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng, khi\u1ebfn d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i s\u1eeda \u0111\u1ed5i. T\u1eeb nay mong l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 c\u1ea3i t\u1ea1o, x\u1eed l\u00fd theo l\u00fd, n\u1ebfu ph\u1ea1m ba l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec t\u00e2u xin x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Ti\u1ec1n Chi\u00eau H\u1eadu, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1c m\u00f4n Chi h\u1eadu t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00ednh H\u00e0 Thanh c\u00f3 k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, d\u00f9ng li\u1ec1m r\u00ecu t\u1ef1 ch\u1eb7t ng\u00f3n ch\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn. T\u1eeb nay mong x\u1eed xong r\u1ed3i cho v\u1ec1 qu\u00e2n c\u0169.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[36] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1ed1ng s\u01b0 t\u1eed, c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf l\u1ea1i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng trong v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n. Vua lo h\u1ecd nh\u1edb qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, sai c\u1ea5p \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ty Qu\u1ea7n m\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng n\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[38] D\u1eddi m\u1ed9t ch\u1ec9 huy k\u1ef5 binh Ti\u1ec7p c\u1ee7a ch\u00e2u M\u1ea1c v\u00e0 qu\u00e2n Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2u Doanh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng khi m\u1edbi chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n n\u00e0y, to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng thanh ni\u00ean h\u01b0 h\u1ecfng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Cao D\u01b0\u01a1ng Quan. Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n khi\u1ebfn h\u1ecd sinh nghi ng\u1edd, n\u00ean sai B\u1ed9 th\u1ef1 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan m\u1ed7i qu\u00fd l\u1ea5y hai ch\u1ec9 huy \u0111\u1ec3 t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7. L\u1ea1i nghe n\u00f3i h\u1ecd m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00ec \u0111i l\u1ea1i, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[39] Th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u1ea1c Ph\u1ed1, Ma B\u00ednh l\u00e0 \u0110i\u1ec1n S\u0129 Qu\u1ef3nh c\u1ed1ng v\u1ea3i.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, L\u00fd \u0110\u1ecbch, An ph\u1ee7 s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i d\u00e2ng s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u1ea1 thu c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecb thi\u00ean tai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec n\u1edbi r\u1ed9ng th\u1eddi h\u1ea1n.<\/p>\n<p>[41] L\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh xu\u1ea5t th\u00f3c t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, b\u00e1n r\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>[42] Ban \u0111\u1ea7u, Vua sai V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u00e0n t\u1ebf \u1edf Ph\u1ea7n \u00c2m, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u00e0n tri\u1ec1u c\u1eadn, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u so\u1ea1n b\u00e0i t\u1ee5ng mi\u1ebfu H\u1eadu Th\u1ed5. Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00e2ng b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn v\u00e0 phong \u1ea5p. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129. Vua \u0111\u1ecbnh theo l\u1ec7 nh\u01b0 khi \u0111i phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, th\u0103ng ch\u1ee9c cho t\u1ea5t c\u1ea3, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>[43] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi \u1edf Nam t\u1ec9nh, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Tri ch\u00e2u L\u1ec5 Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ec5 Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Phong Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-258-8\" href=\"#footnote-258-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a> L\u01b0u Nh\u00e2n B\u00e1, cho \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i nhi\u1ec7m. Khi \u00f4ng m\u00e3n nhi\u1ec7m, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u xin \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i. L\u01b0u Nh\u00e2n B\u00e1 n\u00f3i r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u01b0\u1eddi b\u00e0i ca, mi\u00eau t\u1ea3 phong t\u1ee5c c\u1ee7a ch\u00e2u m\u00ecnh, v\u1edbi \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng tang, n\u00f4ng d\u00e2n h\u00e1t \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng. B\u00e0i ca truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea9m Ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Quang Thu\u1ea5n ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m th\u00eam m\u01b0\u1eddi b\u00e0i d\u00e2ng l\u00ean, Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.<\/p>\n<p>[45] C\u00e1c t\u00e1n vi\u00ean \u1edf Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t theo l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, sai Khu m\u1eadt tham ch\u01b0\u1edbc t\u1ed9i tr\u1ea1ng, ph\u00e2n b\u1ed5 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u00e0i; c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u c\u00f3 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 th\u1ee7y s\u1ef1 th\u00ec b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ven s\u00f4ng. T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean b\u00e1o l\u00ean, \u0111\u1ec3 x\u00e9t th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n khi thi c\u00e1c khoa, \u0111\u1ec1u b\u1eaft th\u00ed sinh c\u1edfi \u00e1o \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra, s\u1ee3 h\u1ecd gi\u1ea5u s\u00e1ch, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0m m\u1ea5t th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n L\u01b0u H\u00e0i xin r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea5u s\u00e1ch v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh c\u00f9ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t m\u1ed9t khoa. N\u0103m \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra v\u00ec gi\u1ea5u s\u00e1ch, c\u00f9ng ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 danh. C\u00e1c quan b\u00e1o l\u00ean, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho h\u1ecd d\u1ef1 thi \u0111i\u1ec7n, r\u1ed3i h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 xem x\u00e9t l\u1ea1i, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh.<\/p>\n<p>[47] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u1edf Khai Phong ph\u1ee7, n\u1ebfu d\u00e2n v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau ki\u1ec7n t\u1ee5ng, th\u00ec l\u1ec7nh cho Tri huy\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u00f4 gi\u00e1m c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed. V\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng huy\u1ec7n v\u00e0 qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng bao che cho b\u1ed9 h\u1ea1 c\u1ee7a m\u00ecnh, n\u00ean nhi\u1ec1u vi\u1ec7c b\u1ecb oan \u1ee9c.<\/p>\n<p>[48] \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, n\u01a1i n\u00e0o d\u00e2n v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c nh\u00e0 c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef, n\u1ebfu ai c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf ho\u1eb7c b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ec1u ghi t\u00ean b\u00e1o l\u00ean, \u0111\u1ec3 x\u00e9t ban \u00e2n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[49] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ti\u1ec1n s\u1eaft xen v\u00e0o.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u1ed1ng ph\u1ee5ng \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n v\u1eadt ph\u1ea9m, c\u00f3 ph\u1ea7n n\u00e0o g\u00e2y nhi\u1ec5u d\u00e2n. N\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan t\u1ea1i ch\u1ed7 nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n b\u1ea3o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[51] D\u00e2n l\u01b0u vong \u1edf Ho\u00e0i Ch\u00e2u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i, l\u1ec7nh c\u1ea5p ti\u1ec1n cho t\u1eebng nh\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[52] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang, Ho\u00e0i Nam ch\u1edf c\u1ee7i qua c\u00e1c b\u1ebfn s\u00f4ng, kh\u00f4ng thu thu\u1ebf; d\u00e2n \u1edf T\u00e2n Ch\u00e2u, L\u1ec7 Ch\u00e2u \u0111em v\u1eadt ph\u1ea9m v\u00e0o th\u00e0nh th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>[53] Chi\u1ebfu cho Tam Ban vi\u1ec7n ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m do \u1ea5m t\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c, n\u00ean nay nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n b\u1ea3o.<\/p>\n<p>[54] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c t\u01b0 d\u1ecbch do Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n tra k\u00eanh r\u1ea1ch, nhi\u1ec1u k\u1ebb nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i g\u00e2y nhi\u1ec5u d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan t\u1eeb H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng, theo chi\u1ebfu c\u1eed 171 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 quan kinh tri\u1ec1u, n\u00ean ghi r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0m quan c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>[56] Tam ty m\u01b0\u1ee3n 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n ch\u00e9p c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi ph\u00e1t gi\u1ea3i c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, v\u00ec Vua s\u1ebd th\u00e2n ch\u00ednh kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c c\u1ed1ng s\u0129, lo ng\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00f9ng l\u1eb7p. T\u1eeb \u0111\u00f3, l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc th\u01b0\u1eddng n\u1ed9p thu\u1ebf th\u1ecb ch\u00ednh b\u1eb1ng b\u1ed9t m\u00ec v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, l\u1ea5y Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u00cdch ch\u00e2u l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Vua b\u1ea3o Ch\u1ea9n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ee5c xa c\u00e1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, vi\u1ec7c d\u00e2n gian c\u00f3 g\u00ec c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, h\u00e3y t\u00e2u l\u00ean h\u1ebft.&#8221;<\/i> Ch\u1ea9n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u t\u1eadn t\u00e2m tra x\u00e9t, c\u00f3 ng\u00e0y d\u00e2ng t\u1edbi m\u1ea5y t\u1edd t\u1ea5u. Huy\u1ec7n B\u1ed3 Giang b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, m\u00e0 quan ph\u1ee7 l\u1ea1i b\u1eaft giam m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f4 t\u1ed9i, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp \u00e9p nh\u1eadn t\u1ed9i, r\u1ed3i kh\u1edbp l\u1eddi khai nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1edd. Ch\u1ea9n \u0111i tu\u1ea7n, nghi c\u00f3 oan, b\u00e8n v\u00e0o ngay nh\u00e0 ng\u1ee5c huy\u1ec7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng oan khu\u1ea5t, li\u1ec1n th\u1ea3 h\u1ecd ra.<\/p>\n<p>[60] Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Nam Ph\u00f9ng Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng ban \u01a1n cho ph\u00e9p ngh\u1ec9 d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh, xin mi\u1ec5n k\u00fd duy\u1ec7t c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a l\u01b0u th\u1ee7 v\u00e0 ph\u1ee7 ty.&#8221;<\/i> Vua ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho k\u00fd duy\u1ec7t s\u1ed5 s\u00e1ch, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea5y l\u1ec7 c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ec3 d\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(L\u1ec7 c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, c\u1ea7n tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng do s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ch\u00e2u T\u00e2n, ch\u00e2u L\u1ec7, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc, d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, giao cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i b\u1ea3n l\u1ed9 h\u1ebft l\u00f2ng an \u1ee7i.<\/p>\n<p>[62] B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Anh ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Vi\u00ean Qu\u00fd b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua sai th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, s\u00e1ng t\u00e2u b\u1ec7nh \u0111\u1ee1, chi\u1ec1u th\u00ec m\u1ea5t. Vua tr\u00e1ch th\u00e1i y kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[63] Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng ti\u1ec1n h\u00e0nh Ph\u00ed T\u1ed1n xin theo l\u1ec7 c\u1ee7a Tr\u1ea7n O\u00e1nh chuy\u1ec3n ch\u1ee9c, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1ea7n O\u00e1nh l\u00e0 ti\u1ec1n h\u00e0nh tr\u1ea1ch kh\u1ed1 t\u1eeb khi Th\u00e1i t\u00f4ng l\u00e0m do\u00e3n Kinh th\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c. Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u00f3 danh m\u1ee5c ti\u1ec1n h\u00e0nh, h\u1eadu h\u00e0nh t\u00e0o ty, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c c\u00e2u \u00e1p quan, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[64] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c \u00e1n t\u1ea5u l\u00ean t\u1eeb Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, n\u1ebfu t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u00e2y tr\u1edf ng\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p x\u00e9t x\u1eed ngay. N\u1ebfu s\u1ef1 vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec ch\u1ec9 ra ngay vi\u1ec7c \u0111\u00f3, giao cho quan nguy\u00ean suy x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 th\u00f4ng b\u00e1o v\u1edbi \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty. N\u1ebfu Ph\u00e1p t\u1ef1 ph\u00e1t hi\u1ec7n sai s\u00f3t th\u00ec ti\u1ebfn h\u00e0nh x\u00e9t l\u1ea1i, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac m\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u th\u00eam. Quan nguy\u00ean suy, n\u1ebfu s\u1ef1 vi\u1ec7c kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi t\u1ed9i. C\u1ea7n d\u1ee9t kho\u00e1t \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00fd quan t\u00e2m th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n B\u00e1c Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110o\u00e0n Lu\u00e2n chi\u1ebfm d\u1ee5ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u00ean thu l\u1ea1i s\u1ed1 t\u01a1 thu\u1ebf t\u00edch l\u0169y nhi\u1ec1u n\u0103m, xin cho h\u1ea1n 10 n\u0103m n\u1ed9p v\u00e0o quan. Chi\u1ebfu theo, v\u00e0 mi\u1ec5n gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 S\u00f3c c\u00f2n n\u1ee3 thu\u1ebf m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, n\u00ean t\u1ea1m ng\u1eebng thu. D\u00e2n n\u00e0o mang thu\u1ebf b\u1ecf tr\u1ed1n, giao cho quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, th\u00eam s\u1ef1 an \u1ee7i.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c n\u01a1i t\u1ea5u \u00e1n n\u1ebfu c\u00f3 sai s\u00f3t trong vi\u1ec7c x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3 n\u1eeda n\u0103m, th\u00ec c\u00e1c quan nguy\u00ean kh\u00e1m, l\u1ee5c v\u1ea5n, ki\u1ec3m \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[68] Tam ty t\u00e2u xin m\u01b0\u1ee3n 24.000 t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb n\u1ed9i t\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5u danh m\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm tang ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ef1 khai b\u00e1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd tham gia \u0111i\u1ec7n th\u00ed.<\/p>\n<p>[70] Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ty \u0111\u01b0a s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111i, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p tuy\u1ebft l\u1ea1nh, c\u00f3 m\u1ea5t m\u00e1t \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c v\u00e0 l\u1eeba ng\u1ef1a ch\u1ebft. Chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u1ea5y danh s\u00e1ch c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n t\u1eebng tham gia chi\u1ebfn tr\u1eadn, c\u00f3 m\u0169i t\u00ean c\u1eafm trong ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 b\u00e1o l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u0169i t\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. M\u00e3 Tri Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean, n\u1ebfu tr\u00fang x\u01b0\u01a1ng th\u00ec ch\u1ebft ngay, kh\u00f4ng tr\u00fang x\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ea5y ra, l\u00e0m g\u00ec c\u00f3 chuy\u1ec7n m\u0169i t\u00ean c\u00f2n trong ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u n\u0103m. Ch\u1ec9 v\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ec7 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u0169i t\u00ean th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ti\u1ec3u hi\u1ec7u, n\u00ean h\u1ecd tham th\u0103ng ti\u1ebfn m\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3. Nay n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n truy c\u1ee9u, xin ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng v\u00e0ng l\u1ee5a, kh\u00f4ng th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u00ec vi\u1ec7c gian l\u1eadn s\u1ebd t\u1ef1 h\u1ebft.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n ki\u1ec3m tra, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i gian l\u1eadn th\u00ec v\u1eabn n\u00ean th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1m d\u1ee5ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 2, ph\u00e1i c\u00e1c l\u1ed9 c\u1eed th\u1ea7y thu\u1ed1c l\u1ea5y m\u0169i t\u00ean v\u1ec1 kinh.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh th\u00e2n h\u00e0nh kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c c\u1ed1ng s\u0129 \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi H\u1ed9i do L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c. \u1ede h\u00e0nh lang \u0111i\u1ec7n b\u1ed1 tr\u00ed ch\u1ed7 ng\u1ed3i, ghi t\u00ean h\u1ecd, r\u1ed3i d\u00e1n b\u1ea3ng \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ed7. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u in \u0111\u1ec1 thi th\u01a1, ph\u00fa, lu\u1eadn \u0111\u1ec3 ban cho th\u00ed sinh, c\u1ea5p gi\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u00e1p. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 t\u1eeb T\u1eeb Th\u00edch \u1edf Ki\u1ebfn An tr\u1edf xu\u1ed1ng 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n 26 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ed7 324 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n 52 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u1ea5m quy\u1ec3n ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0o h\u1ea1ng t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng ch\u1ec9 c\u00f3 90 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thi 5 khoa tr\u1edf l\u00ean ch\u1ea5m l\u1ea1i, m\u1edbi \u0111\u1ee7 s\u1ed1 nh\u01b0 tr\u00ean. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o h\u1ea1ng t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng th\u00ec x\u1ebfp ph\u00fa, lu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc, th\u01a1 sau. L\u1ea1i l\u1ea5y 10 quy\u1ec3n h\u1ea1ng cao, giao cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ea5m l\u1ea1i, r\u1ed3i m\u1edbi ban chi\u1ebfu cho \u0111\u1ed7.<\/p>\n<p>[73] Sai C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu Qu\u00e1ch Th\u1ecbnh \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn L\u1ec7 ch\u00e2u, c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 b\u00e0n vi\u1ec7c tu s\u1eeda s\u00f4ng ng\u00f2i. V\u00ec vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c t\u1ea5u b\u00e1o.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua l\u00e0m b\u00e0i t\u1ef1a t\u1eadp th\u01a1 x\u01b0\u1edbng h\u1ecda c\u1ee7a c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem, r\u1ed3i l\u1ec7nh \u0111\u01b0a t\u1eadp th\u01a1 v\u00e0o B\u00ed c\u00e1c.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng ng\u00e0y Thi\u00ean Kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u1ea5m h\u00e0nh h\u00ecnh 7 ng\u00e0y, ng\u00e0y Thi\u00ean Hu\u1ed1ng ti\u1ebft c\u1ea5m 1 ng\u00e0y, ghi v\u00e0o l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[76] L\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u01b0u Minh Th\u1ee9 l\u00e0m \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u01b0u Minh Th\u1ee9 l\u00e0m \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, 'Ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00e2n ng\u0169 ph\u00f2ng s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 3-23 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-258-9\" href=\"#footnote-258-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, ban th\u01b0\u1edfng 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n. Vua tri\u1ec7u d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ng\u0169 ph\u00f2ng nhi\u1ec1u, nh\u1edd ng\u01b0\u01a1i si\u00eang n\u0103ng c\u1ea7n m\u1eabn, n\u00ean c\u00e0ng h\u1ebft l\u00f2ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu cho ph\u00e9p s\u0129 d\u00e2n vui ch\u01a1i \u1edf Kim Minh Tr\u00ec v\u00e0 Qu\u1ef3nh L\u00e2m Uy\u1ec3n, n\u1ebfu c\u00f3 x\u00edch m\u00edch nh\u1ecf, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00e1nh nhau g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng t\u00edch, th\u00ec quan ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft gi\u1eef.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 Ti\u00eau L\u1eadp Chi, v\u1ed1n t\u00ean l\u00e0 L\u01b0u, t\u1eebng v\u00ec \u0111\u00e1nh b\u1ea1c b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, nay \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i thi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t. Vua ra chi\u1ebfu cho quan ty tri\u1ec7u L\u1eadp Chi \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, L\u1eadp Chi nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua ra l\u1ec7nh t\u01b0\u1edbc b\u1ecf s\u1eafc ch\u1ec9, ph\u1ea1t 40 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i v\u1ec1.<\/p>\n<p>[79] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, qu\u00e2n vi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e2u n\u0103m c\u00f4ng cao th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, c\u1ea5p nh\u00e0 \u1edf, nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u01b0 ty s\u1ee9 ph\u00f3 th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1ee1ng chi\u1ebfm. Vua ng\u1ea7m \u0111i\u1ec1u tra bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 ch\u1ed7, b\u00e8n ra chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 b\u1ea3o Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, l\u1ec7nh t\u1ea5t c\u1ea3 ph\u1ea3i d\u1ecdn ra tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng 3, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[80] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu sai quan x\u00e9t x\u1eed c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m suy \u0111i\u1ec3n, n\u1ebfu qua 7 l\u1ea7n kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1p ty b\u00e1c b\u1ecf, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tri \u0110\u00e0m ch\u00e2u L\u01b0u S\u01b0 \u0110\u1ea1o l\u00e0m T\u1ea3 ty lang trung, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri \u0110\u00e0m ch\u00e2u. S\u01b0 \u0110\u1ea1o gi\u1ecfi vi\u1ec7c quan, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t, quan d\u00e2n v\u1eeba s\u1ee3 v\u1eeba y\u00eau. Tr\u01b0\u1eddng Sa l\u00e0 n\u01a1i h\u1ed9i t\u1ee5 c\u1ee7a H\u1ed3, L\u0129nh, gi\u1ea3i quy\u1ebft vi\u1ec7c r\u1eafc r\u1ed1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[82] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i trong v\u00e0 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1ed5ng l\u01b0\u01a1ng, cho thu\u1ed9c v\u00e0o h\u00e0ng th\u1eb7ng vi\u00ean, nay c\u00f3 th\u1ec3 xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, c\u0169ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5c d\u1ecbch c\u1ee7a t\u1eebng doanh, ngo\u00e0i ra l\u1eadp ri\u00eang doanh x\u00e1 \u0111\u1ec3 s\u1eafp x\u1ebfp. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an, B\u1ed9t H\u1ea3i, N\u1eef Ch\u00e2n v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, n\u1ebfu d\u1eebng l\u1ea1i th\u00ec lo h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i quy thu\u1eadn, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. V\u1eabn l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn n\u01a1i h\u1ecd \u0111\u1ebfn, c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 th\u1ef1, ki\u1ec1m h\u1ea1t xem x\u00e9t, li\u00ean danh k\u00fd t\u00ean v\u00e0o t\u1edd tr\u00ecnh, ghi r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u00ean b\u1ecf hay gi\u1eef l\u1ea1i, c\u00f9ng d\u1eabn xem x\u00e9t c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o l\u00ean qua d\u1ecbch tr\u1ea1m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i chuy\u1ec3n sang qu\u00e2n ng\u1ea1ch kh\u00e1c, th\u00ec ph\u1ed1i ngay v\u00e0o c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn g\u1ea7n thu\u1eadn ti\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec chuy\u1ec3n v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba, c\u00f9ng v\u1edbi quan l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi \u0111i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i d\u1eebng l\u1ea1i th\u00ec c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng nh\u1eadn, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p \u1edf l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u, h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p s\u1ed5 t\u1ecbch, c\u00f9ng c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng sau, ti\u1ec1n trang b\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c h\u00e0ng ng\u00e0y r\u1ed3i cho v\u1ec1. Nh\u1eefng ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn, ch\u1ec9 nh\u1eefng con g\u00e2n y\u1ebfu, r\u0103ng y\u1ebfu, gi\u00e0 b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eefa tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i b\u00e1o l\u00ean. \u1ede kinh th\u00e0nh, c\u00e1c ty \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hay gi\u00e1ng, l\u1eadp t\u1ee9c ghi r\u00f5 danh t\u1ecbch tr\u00ecnh l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ec1u s\u1eeda l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111i th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n trang b\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u xin quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Nh\u1eefng qu\u00e2n s\u0129 ngo\u1ea1i ch\u00e2u ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng qu\u00e2n ph\u00e2n th\u1ee9 y\u1ebfu, th\u00ec ch\u00e2u qu\u1eadn n\u01a1i h\u1ecd thu\u1ed9c v\u1ec1 cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1ef1 ch\u1ecdn n\u01a1i thu\u1eadn ti\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ch\u00e2u T\u1eeb b\u00e1o r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u00f3i, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Ninh c\u00f3 \u0111\u00e1 th\u1ea1ch chi m\u1ecdc ra nh\u01b0 b\u1ed9t, d\u00e2n h\u00e1i l\u00e0m b\u00e1nh.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n l\u1ea5y c\u00e1c chi\u1ebfu s\u1eafc tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i, bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tu n\u1ed9i ty t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ho\u00e0ng th\u00e0nh b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5 do \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1, khi\u1ebfn 12 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ecb ch\u1ebft v\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e8. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00e9t t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i th\u00eam th\u1eddi ti\u1ebft n\u1eafng n\u00f3ng, n\u00ean t\u1ea1m d\u1eebng.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, phong T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, ki\u00eam ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. <i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ee9c c\u00f3 th\u00eam s\u00e1u ch\u1eef <i>&#8220;T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129&#8221;<\/i>.)<\/i> M\u1eabn Trung l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1edf l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, do t\u00ednh c\u00e1ch tr\u1ea7m t\u0129nh, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tin t\u01b0\u1edfng, Vua c\u00e0ng khen ng\u1ee3i n\u00ean l\u1ea1i phong l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>[87] Tam ty xin cho ph\u00e9p gia \u0111\u00ecnh t\u1ed1 c\u00e1o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean n\u00f3i.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng v\u00ec l\u1ee3i m\u00e0 l\u00e0m h\u1ecfng phong t\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u1ed1c th\u1ec3, n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p. Nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[88] Giao ch\u00e2u L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, v\u1eadt ph\u1ea9m ban t\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi v\u1ec1 cho gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[89] Ra chi\u1ebfu tha cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf Giang Nam, Ho\u00e0i Nam kh\u00f4ng b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t ph\u1ea3i \u0111i lao d\u1ecbch, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 L\u00fd \u0110\u1ecbch.<\/p>\n<p>[90] H\u00f9ng ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi v\u01b0\u1ee3t sang ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt r\u1ed3i \u0111\u01b0a v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 \u1edf H\u00e0 Nam<a class=\"footnote\" title=\"'H\u00e0 nam', b\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'h\u01b0\u1edbng nam'.\" id=\"return-footnote-258-10\" href=\"#footnote-258-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[91] D\u00e2n \u1edf H\u00f9ng ch\u00e2u, B\u00e1 ch\u00e2u do n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ph\u00e1 h\u1ee7y ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n n\u00ean \u0111\u00e1nh c\u00e1 t\u1ef1 cung c\u1ea5p, quan l\u1ea1i l\u1ea1i thu thu\u1ebf ch\u1ee3. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu cho qu\u00e2n l\u00ednh k\u00e9o thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc Ho\u00e0i Nam, v\u1ed1n ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c quanh n\u0103m r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, mi\u1ec5n cho c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng ch\u00e2u, Th\u00e1i ch\u00e2u, S\u1edf ch\u00e2u kho\u1ea3n n\u1ee3 mu\u1ed1i theo \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c l\u00e0 14 v\u1ea1n th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[94] H\u00e0ng ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc s\u00f3ng l\u1edbn \u0111\u00e1nh v\u00e0o b\u1edd s\u00f4ng, l\u00e0m s\u1ee5p \u0111\u1ed5 h\u01a1n 300 tr\u01b0\u1ee3ng. Sau khi Cao ph\u1ea9m B\u1ea1ch S\u00f9ng Kh\u00e1nh l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, s\u00f3ng y\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong th\u1ea7n s\u00f3ng l\u00e0 Anh Li\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho ch\u00e2u n\u00e0y v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng ba ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u1ea1i mi\u1ebfu, d\u00f9ng \u0111\u1ed3 chay t\u1ebf th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, l\u1ec7nh cho Th\u0103ng ch\u00e2u tu s\u1eeda cung qu\u00e1n \u1edf Mao S\u01a1n.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 Ki\u1ec1m h\u1ea1t T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ec9 huy phi\u00ean l\u1ea1c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, quen bi\u1ebft \u0111\u1ecba h\u00ecnh n\u00fai s\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean. M\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m ti\u00ean phong. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn trong b\u1ea3n ch\u1ec9 huy c\u1ee7a m\u00ecnh.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o, c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean C\u00e1p m\u00f4n \u0111\u1ec3 c\u1ea5m h\u1ecd v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham gia x\u00e9t h\u1ecfi \u00e1n ki\u1ec7n, nh\u01b0ng khi l\u00ean \u0111i\u1ec7n t\u1ea5u s\u1ef1, C\u00e1p m\u00f4n l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p>[98] T\u00e2n khoa ti\u1ebfn s\u0129 B\u00e0nh Th\u1eeba c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed3ng khoa l\u00ean l\u1ea7u ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u ng\u1eafm nh\u00ecn qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, vui m\u1eebng v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan. Ri\u00eang B\u00e0nh Th\u1eeba bu\u1ed3n b\u00e3 nh\u00ecn v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, n\u00f3i: <i>&#8220;Cha m\u1eb9 \u0111\u00e3 gi\u00e0, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf vi\u1ec7c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u vinh hi\u1ec3n cho b\u1ea3n th\u00e2n?&#8221;<\/i> H\u00f4m sau, \u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9. Vua khen ng\u1ee3i \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a \u00f4ng, ra l\u1ec7nh cho \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo l\u1ec7 v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea. B\u00e0nh Th\u1eeba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, sai trung s\u1ee9 \u0111i ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e1c ban, c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi: <i>&#8220;Vi\u1ec7c thu c\u1ecf nu\u00f4i tr\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ecfa ho\u1ea1n, c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t vi\u1ec7c b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf mua \u0111\u1ed3ng \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng m\u1ecf thu\u1ed9c Nhi\u00eau Ch\u00e2u, T\u00edn Ch\u00e2u v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng m\u1edf g\u00f3i tr\u00e0 \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u. L\u1ea1i theo l\u1ec7 c\u0169 \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u, t\u1eadp h\u1ee3p d\u00e2n th\u00e0nh gi\u00e1p, b\u1eaft h\u1ecd mua tr\u00e0 \u1edf quan tr\u01b0\u1eddng. T\u1eeb nay cho ph\u00e9p d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do mua b\u00e1n.<\/p>\n<p>[102] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed v\u00ec c\u00f4ng v\u1ee5, qua n\u0103m g\u1eb7p \u0111\u1ea1i x\u00e1, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 k\u00eau oan. T\u1eeb nay n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan kh\u00e1m \u00e1n, m\u1ed7i khi x\u1eed xong \u00e1n th\u00ec m\u1eddi quan kh\u00e1c \u0111\u1ebfn ghi ch\u00e9p h\u1ecfi cung, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi khai nh\u1eadn t\u1ed9i m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c x\u1eed ph\u1ea1t. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c oan sai, cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn quan ghi ch\u00e9p h\u1ecfi cung \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y, t\u1ee9c th\u00ec ch\u1ecdn quan kh\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i. N\u1ebfu quan kh\u00e1m \u00e1n thi\u00ean v\u1ecb, t\u1ee9c th\u00ec h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean; n\u1ebfu quan ghi ch\u00e9p h\u1ecfi cung kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y, cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 k\u00eau oan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh xin c\u1eaft \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 nh\u00e2n kh\u1ea9u c\u1ee7a Ch\u00e2u Tuy \u0111\u1ec3 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ea5y b\u1ea3n th\u1ec7 th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 r\u1ed3i b\u00e1o l\u1ea1i. Ban \u0111\u1ea7u, \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u00e3 xin vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi n\u00f3i n\u00ean s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o Di\u00ean Ch\u00e2u, \u0110\u1ee9c Minh l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khi\u1ebfu n\u1ea1i, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. \u0110\u1ee9c Minh c\u00f2n n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u00ean \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t H\u1eafc L\u00e2m B\u00ecnh c\u1ee7a m\u00ecnh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u tra. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ti\u1ebft Khu\u00ea xem s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a qu\u1eadn, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0110\u1ee9c Minh th\u01b0\u1eddng xin \u0111i qua H\u1eafc L\u00e2m B\u00ecnh, li\u1ec1n sao ch\u00e9p l\u1ea1i cho \u0110\u1ee9c Minh xem, \u0110\u1ee9c Minh b\u00e8n ch\u1ecbu thua.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c H\u1eafc L\u00e2m B\u00ecnh, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTi\u1ebft Khu\u00ea truy\u1ec1n\u300b, ghi ch\u00e9p th\u00eam \u1edf \u0111\u00e2y. Ti\u1ebft Khu\u00ea l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m nay.)<\/i><\/p>\n<p>[104] Quan s\u00e1t s\u1ee9 \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Ch\u00e2u Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, thay th\u1ebf Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Bi\u00ean T\u00fac. Hai ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng \u01b0a nhau, T\u00fac th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1eddi, l\u1ea1i sai thu\u1ed9c h\u1ea1 \u00e9p d\u00e2n mua d\u00ea v\u00e0 mua thi\u1ebfp. T\u1ef1 T\u00f4ng b\u00e8n b\u1ea3o Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1nh v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c l\u00e0m t\u1edd t\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o. T\u1ef1 T\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c quan xin b\u1eaft giam T\u00fac, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00fac \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c g\u1ea7n g\u0169i, Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 \u00f4ng ta b\u1ecb giao cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed.&#8221;<\/i> L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao gi\u1eef v\u1eefng th\u00e0nh tr\u00ec khi T\u00fac tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00ecnh Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u00e8n sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u T\u1ed1ng, Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh \u0111em t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a T\u1ef1 T\u00f4ng cho T\u00fac xem, T\u00fac \u0111\u00e0nh nh\u1eadn t\u1ed9i. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, T\u00fac b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ba ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 Nh\u1ea1c Ch\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia vi\u1ec7c ch\u00e2u. T\u1ef1 T\u00f4ng th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nh\u1eadn r\u1eb1ng vi\u1ec7c d\u1eddi Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng, \u0111\u00e0o m\u1ed9 c\u00e1o \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u v\u00e0 x\u00e9t \u00e1n Bi\u00ean T\u00fac l\u00e0 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u1ed1i h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[105] Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u0103m ngo\u00e1i sai quan \u1edf H\u00e0 Trung ph\u1ee7, Thi\u1ec3m Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u L\u00fd \u0110\u1ed9c, Ng\u1ee5y D\u00e3, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u l\u1ea5y c\u1edb b\u1ec7nh t\u1eeb ch\u1ed1i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i h\u1ecd tr\u00e8o t\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0o v\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n c\u00f3 trung s\u1ee9 \u0111i qua \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 sai \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, \u0110\u1ed9c v\u00e0 D\u00e3 l\u1ea1i t\u1ef1 b\u00e0y t\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n lui v\u1ec1 \u1edf \u1ea9n.&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ed9c, D\u00e3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc nho nh\u00e3, d\u00f9 c\u00f3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m quan, nh\u01b0ng n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea5y l\u1ec5 m\u00e0 m\u1eddi, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[106] Tam ty xin m\u01b0\u1ee3n 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[107] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, ra chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[108] Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ea5y r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, ch\u1ec9 c\u1ea7n h\u01a1i h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e0 ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u1ea5y ba v\u1ea1n h\u1ed9c l\u00faa Chi\u00eam Th\u00e0nh chia cho ba l\u1ed9, l\u1ec7nh cho d\u00e2n ch\u1ecdn ru\u1ed9ng cao m\u00e0 gieo tr\u1ed3ng, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00faa ch\u1ecbu h\u1ea1n. L\u1ea1i ban b\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gieo tr\u1ed3ng cho c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, d\u00e1n b\u1ea3ng c\u00e1o th\u1ecb cho d\u00e2n bi\u1ebft. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u1ea5y gi\u1ed1ng l\u00faa \u1edf \u0111i\u1ec7n Ng\u1ecdc Th\u1ea7n, Th\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n c\u00f9ng xem, l\u00e0m th\u01a1 xong th\u00ec h\u1ecda l\u1ea1i, l\u1ea1i sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111em l\u00faa ra cho b\u00e1ch quan xem \u1edf \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho d\u00e2n Thi\u1ec3m T\u00e2y n\u0103m nay n\u1ed9p thu\u1ebf h\u1ea1 thu, n\u1ebfu thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00e2u qu\u00e2n xa x\u00f4i th\u00ec cho ph\u00e9p n\u1ed9p \u1edf qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111em b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 con r\u00f9a l\u00f4ng xanh do t\u00f4ng th\u1ea5t h\u1ecda l\u1ea1i cho c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n xem, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c v\u01b0\u01a1ng l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch vi\u1ebft v\u0103n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin \u0111\u1ecdc s\u1eed, Tr\u1eabm b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u1ecdc c\u1ed5 kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ecdc Ng\u0169 Kinh<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1eabm b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u1ecdc c\u1ed5 kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ecdc Ng\u0169 Kinh 'Ng\u0169 Kinh', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ch\u00ednh Kinh'.\" id=\"return-footnote-258-11\" href=\"#footnote-258-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eeb nay thay phi\u00ean nhau canh gi\u1eef hai v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[112] Vua n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i C\u1ed1t Cam Ch\u00e2u l\u00e0 D\u1ea1 L\u1ea1c H\u1ed9t v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa B\u1ea3o V\u1eadt sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c quan ng\u0169 ph\u1ea9m \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, t\u1ee9 ph\u1ea9m \u1edf Trung th\u01b0 t\u1ec9nh, tam ph\u1ea9m \u1edf c\u00e1c ty n\u1ebfu c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t \u0111i s\u1ee9, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p ti\u1ec5n \u0111\u01b0a \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, l\u1ea1i cho ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y. C\u00e1c quan kh\u00e1c n\u1ebfu th\u00e2n thu\u1ed9c, b\u1ea1n b\u00e8 \u0111i xa, t\u00f9y \u00fd ti\u1ec5n \u0111\u01b0a v\u00e0o ng\u00e0y ngh\u1ec9.<\/p>\n<p>[114] Ty B\u00e1t T\u00e1c xin \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng kinh th\u00e0nh l\u00e0m c\u1ea7u treo \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf c\u1ea7u Bi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ea7u Bi\u1ec7n nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ec3u Ki\u1ec1u', theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 13-20 ch\u00e9p n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 5 th\u00e1ng 9, 'm\u1edbi l\u00e0m c\u1ea7u phao s\u00f4ng Bi\u1ec7n, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0', t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.\" id=\"return-footnote-258-12\" href=\"#footnote-258-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ph\u1ee7 Khai Phong quy ho\u1ea1ch, l\u1ea1i n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i, nh\u1eefng binh t\u01b0\u1ee3ng hi\u1ebfn k\u1ebf th\u00ec th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. C\u1ea7u l\u00e0m ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c thuy\u1ec1n b\u1ecb l\u1eadt, l\u1ec7nh ph\u00e1 b\u1ecf, l\u1ea1i x\u00e9t t\u1ed9i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfn k\u1ebf, l\u00e0m c\u1ea7u theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho d\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2n, L\u1ec7, thu\u00ea nh\u00e0 c\u00f4ng v\u00e0 thu\u1ebf nh\u00e0, ti\u1ec1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ee3i khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[116] Chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, t\u1eeb nay thu mua c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn g\u1ea7n s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n v\u1eadn chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban ch\u1ebf phong Tu nghi L\u01b0u th\u1ecb l\u00e0m \u0110\u1ee9c phi, l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u00e0y chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111\u1ec3 s\u00e1ch phong<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u00e0y chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111\u1ec3 s\u00e1ch phong, ch\u1eef 's\u1edf' nguy\u00ean l\u00e0 'h\u1eefu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu h\u1eadu phi 3-13 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-258-13\" href=\"#footnote-258-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t \u00e1n t\u00f9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[119] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, ch\u1eef 'ph\u00e0m thi\u1ec3m' trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Xuy\u00ean Thi\u1ec3m', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-258-14\" href=\"#footnote-258-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1ecf tranh l\u1ee3p nh\u00e0, g\u1ea7n k\u1ec1 c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf, d\u1ec5 g\u00e2y ch\u00e1y lan. N\u00ean l\u1ec7nh t\u1eeb nay nh\u1eefng nh\u00e0 h\u01b0 h\u1ecfng d\u1ea7n thay b\u1eb1ng ng\u00f3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ch\u00e2u V\u1ea1n An t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u00ea gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh \u00fap, c\u00f3 binh s\u0129 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Vua nghe tin li\u1ec1n qu\u1edf tr\u00e1ch n\u1eb7ng n\u1ec1, n\u00f3i: <i>&#8220;Man Di \u0111\u00e1nh nhau, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi h\u00f2a gi\u1ea3i, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd ph\u00e1t binh, khi\u1ebfn d\u00e2n b\u1ecb x\u00e1o tr\u1ed9n!&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[121] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Giang \u0110\u1ee9c Minh t\u00e2u r\u1eb1ng khi gi\u00e1m tu mi\u1ebfu \u0110\u00f4ng Nh\u1ea1c, d\u00e2n gian n\u00f3i n\u00fai c\u00f3 m\u1ecf \u0111\u1ed3ng, khai th\u00e1c v\u00e0 luy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng th\u1eadt, xin cho l\u1eadp x\u01b0\u1edfng luy\u1ec7n kim. Chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho ph\u00e1t v\u1eadn ty Giang, Ho\u00e0i Nam l\u01b0u l\u1ea1i hai tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c g\u1ea1o cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u1ee9u \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, mi\u1ec5n cho ch\u00e2u L\u1ec7 ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf thu.<\/p>\n<p>[124] L\u1ec7nh cho Giang, Ho\u00e0i Nam t\u1eeb nay mi\u1ec5n thu ti\u1ec1n \u0111inh th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n mu\u1ed1i g\u1ea1o <i>(tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 mi\u1ec5n ti\u1ec1n \u0111inh th\u00e2n, nay l\u1ea1i mi\u1ec5n thu\u1ebf chi\u1ebft khoa, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao. C\u1ea7n xem x\u00e9t)<\/i>.<\/p>\n<p>[125] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n l\u00faa m\u1ea1ch tr\u1ed3ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Kim Hoa.<\/p>\n<p>[126] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 ty, x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft v\u1edbi qu\u00e2n nh\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, ch\u1ec9 ghi \u00e1n g\u1eedi H\u00ecnh b\u1ed9, t\u1eeb nay ph\u1ea3i ghi r\u00f5 t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m g\u1eedi Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, t\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>[127] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1eeb b\u1ed9, tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ti\u1ec1n D\u1ecbch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ecdt m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t y\u00eau c\u1ea7u trong k\u1ef3 thi c\u1eed nh\u00e2n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m gi\u00e1m thu\u1ebf c\u00e1c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n chuy\u1ec3n sang ch\u1ee9c v\u00f5 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 v\u00f5 ngh\u1ec7.<\/p>\n<p>[129] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc tuy\u1ec3n ch\u1ecdn binh s\u0129 trong th\u00e0nh \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0, b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu c\u1ee7a c\u1ea5m qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[130] Quan Tri ch\u00e2u Vi\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 H\u00e0 M\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Xin cho hai lo\u1ea1i thu\u1ebf c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p b\u1eb1ng v\u00e0ng.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu l\u00e0m th\u1ebf th\u00ec s\u1ebd b\u1ecf h\u1ebft vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-258-1\">Ch\u1eef '\u0111\u1ec7 t\u1eed' trong 'gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ec7 t\u1eed b\u00e1ch d\u01b0 nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 458 truy\u1ec7n Ch\u00e2u Kh\u1ea3i Minh s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-258-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-2\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Th\u1ee5c Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c, s\u1eeda l\u1ea1i. V\u00ec th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Th\u1ee5c Ch\u00e2u'. <a href=\"#return-footnote-258-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-3\">\u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b ch\u00e9p 'b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n', \u300aTh\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 - V\u0169 C\u1ed1ng\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng'. <a href=\"#return-footnote-258-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-4\">Ph\u00e1 \u0111\u00ea c\u1ed5 c\u1ee7a B\u00e1 V\u0169, ch\u1eef 'ph\u00e1' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ecb', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 91, \u300aH\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aL\u1ecbch \u0111\u1ea1i danh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 249 ch\u00e9p s\u1edb c\u1ee7a L\u00fd Th\u00f9y n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4 c\u0169ng n\u00f3i: 'Ph\u00e1 \u0111\u00ea c\u1ed5 c\u1ee7a B\u00e1 V\u0169, ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ea7m B\u00f9i Gia, qua b\u00e3i ch\u0103n ng\u1ef1a' v.v. <a href=\"#return-footnote-258-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-5\">Qua b\u00e3i ch\u0103n ng\u1ef1a, ch\u1eef 'b\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'd\u1ed1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-258-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-6\">Ph\u1ea7n l\u1edbn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng t\u1eeb l\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, tr\u00ean d\u1eabn \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn vi\u1ebft l\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng l\u1edbn. <a href=\"#return-footnote-258-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-7\"> C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ph\u00fa th\u1ee9 v\u1ea1n \u1ee9c'. Trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean, ch\u1eef 'ph\u00fa' vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u00fa'. <a href=\"#return-footnote-258-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-8\"> L\u1ec5 Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Phong Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-258-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-9\">L\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u01b0u Minh Th\u1ee9 l\u00e0m \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, 'Ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00e2n ng\u0169 ph\u00f2ng s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 3-23 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-258-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-10\"> 'H\u00e0 nam', b\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'h\u01b0\u1edbng nam'. <a href=\"#return-footnote-258-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-11\">Tr\u1eabm b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u1ecdc c\u1ed5 kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ecdc Ng\u0169 Kinh 'Ng\u0169 Kinh', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ch\u00ednh Kinh'. <a href=\"#return-footnote-258-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-12\">C\u1ea7u Bi\u1ec7n nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ec3u Ki\u1ec1u', theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 13-20 ch\u00e9p n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 5 th\u00e1ng 9, 'm\u1edbi l\u00e0m c\u1ea7u phao s\u00f4ng Bi\u1ec7n, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0', t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y. <a href=\"#return-footnote-258-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-13\">L\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u00e0y chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111\u1ec3 s\u00e1ch phong, ch\u1eef 's\u1edf' nguy\u00ean l\u00e0 'h\u1eefu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu h\u1eadu phi 3-13 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-258-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-258-14\">C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, ch\u1eef 'ph\u00e0m thi\u1ec3m' trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Xuy\u00ean Thi\u1ec3m', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-258-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":35,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-258","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/258","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/258\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":259,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/258\/revisions\/259"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/258\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=258"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=258"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}