{"id":294,"date":"2025-07-04T02:37:16","date_gmt":"2025-07-04T02:37:16","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=294"},"modified":"2026-01-11T11:29:43","modified_gmt":"2026-01-11T04:29:43","slug":"beta-quyen-88-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-9-binh-thin-1016","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-88-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-9-binh-thin-1016\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 88: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 9 (B\u00cdNH TH\u00ccN, 1016)","rendered":"QUY\u1ec2N 88: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 9 (B\u00cdNH TH\u00ccN, 1016)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 9 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 9 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, m\u00f9ng 1, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecb X\u00edch T\u01b0 La d\u1ee5 d\u1ed7, l\u1ea1i c\u00f3 L\u1eadp Tu\u00e2n h\u1ee9a h\u1eb9n ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu kh\u00f4ng r\u00e0ng bu\u1ed9c, e r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecb \u00e9p \u0111i, xin ban cho h\u1ecd c\u00e1o th\u00e2n <i>(gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc)<\/i>. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, c\u00e1c ch\u00e2u H\u00f9ng, B\u00e1 t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng Gi\u1edbi H\u00e0 tr\u00e0n b\u1edd, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u \u0111\u00f3 ph\u00e1t binh l\u00ednh b\u1ea3o v\u1ec7.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, \u0110inh V\u1ecb, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u00ecnh Giang. V\u1ecb d\u00e2ng s\u1edb xin ra ngo\u00e0i, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c trao c\u1edd ti\u1ebft c\u1ee7a tr\u1ea5n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng \u01b0u \u00e1i. Sau \u0111\u00f3, Vua l\u1ea1i sai V\u1ecb l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u0103ng. V\u1ecb xin v\u1ec1 qu\u00ea b\u00e1i m\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(V\u1ecb \u0111\u1ed9t nhi\u00ean xin ra ngo\u00e0i, h\u1eb3n c\u00f3 l\u00fd do, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 Ch\u00ednh s\u1eed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p, nghi r\u1eb1ng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00ednh x\u00e1c.)<\/i>\r\n\r\n[4] L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu, d\u00e2ng bi\u1ec3u k\u1ec3 r\u1eb1ng t\u1ed5 ti\u00ean \u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1c B\u1ea1t T\u01b0 Cung, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh Nan, t\u01b0\u1edbc S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1edbi th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00f3 c\u00f4ng di\u1ec7t Ho\u00e0ng S\u00e0o, \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u1ecd L\u00fd; cha \u00f4ng l\u00e0 L\u00fd Kh\u1eafc V\u0103n d\u1eabn c\u1ea3 h\u1ecd v\u1ec1 tri\u1ec1u. \u00d4ng v\u1edbi L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 anh em h\u1ecd n\u0103m \u0111\u1eddi, t\u00ean gi\u1ed1ng nhau, trong l\u00f2ng th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5, xin \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Th\u1ee7 Nguy\u00ean. Vua khen ng\u1ee3i ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, th\u0103ng Th\u1ee7 Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Cung b\u1ecb kh\u1ed1.\r\n\r\n[5] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Nghe n\u00f3i gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y h\u01a1i cao, n\u00ean sai Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ph\u1ee7 d\u1ee5, m\u1edf kho quan, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i. Nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00f9 nh\u00e2n, th\u00fac gi\u1ee5c x\u1eed l\u00fd nhanh; n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00e1o \u0111\u1ed9ng.\"<\/i>\r\n\r\n[6] Vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: D\u00e2n n\u00e0o n\u1ee3 ti\u1ec1n l\u00e3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p l\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, tr\u00e2u b\u00f2 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i n\u1ee3.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, c\u00f9ng tham gia ch\u00ednh s\u1ef1. Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch, Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u1edf Trung th\u01b0, t\u1eebng nh\u00e2n l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1edd c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ee7a ng\u00e0i, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng g\u00f3p th\u00eam.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Xin nghe \u00fd ki\u1ebfn.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>\"M\u1ed7i khi th\u1ea5y t\u1ea5u s\u1ef1, c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng xem qua, ng\u00e0i ch\u1ec9 ph\u00ea ch\u1ec9 r\u1ed3i ban h\u00e0nh, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ch\u1ec9 khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ea3m \u01a1n m\u00e0 th\u00f4i.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m t\u1ea5u \u0111\u1ed1i xong, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n lui ra, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf l\u1ea1i. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ea1c nhi\u00ean h\u1ecfi: <i>\"Vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u l\u00ean?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00e8n \u0111em l\u1eddi tr\u01b0\u1edbc thu\u1eadt l\u1ea1i v\u1edbi ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\nHo\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecfi: <i>\"Vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng?\"<\/i> \u0110\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"C\u00f4ng b\u1eb1ng.\"<\/i>\r\n\r\nHo\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tr\u1eabm \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m, Tr\u1eabm x\u00e9t th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat t\u01b0 l\u1ee3i n\u00e0o. T\u1eeb sau l\u1ec5 phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p \u00f4ng \u1ea5y t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf. C\u00e1c khanh n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo.\"<\/i> Lui ra, h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u1ea3m \u01a1n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"S\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng d\u1ea1y b\u1ea3o, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f2n nh\u1edd c\u00e1c \u00f4ng ch\u1ec9 b\u1ea3o th\u00eam.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aV\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n Di S\u1ef1 L\u1ee5c\u300b, ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[8] H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u0103ng S\u00e1ch t\u1eeb Th\u00e0nh \u0110\u00f4 tr\u1edf v\u1ec1, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh th\u0103ng ch\u1ee9c cho \u00f4ng, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac L\u0103ng S\u00e1ch \u0111\u00e3 b\u1ec7nh. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n: <i>\"L\u0103ng S\u00e1ch c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, tr\u1ecb l\u00fd \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"L\u0103ng S\u00e1ch t\u00ednh t\u00ecnh thu\u1ea7n h\u1eadu, x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3.\"<\/i> Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh cho \u00f4ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng: T\u00f4ng Ca C\u1ed1t T\u01b0 La c\u00f9ng b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean l\u00e0 M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p, Ng\u01b0 Gi\u00e1c Thi\u1ec1n d\u1eabn h\u01a1n ba v\u1ea1n qu\u00e2n t\u1eeb M\u00e3 Ng\u1ef1 S\u01a1n, Lan Ch\u00e2u, Kham C\u1ed1c, Chi\u00ean Mao S\u01a1n, Th\u1ee7y H\u00e0[footnote]Th\u1ee7y H\u00e0: C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng nhau, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 492, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Th\u1ed5 Phi\u1ec1n ghi l\u00e0 '\u0110\u00e0o H\u00e0'.[\/footnote], H\u00e0 Ch\u00e2u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng \u1edf Tam \u0110\u00f4 C\u1ed1c. T\u00e0o V\u0129 li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, \u0111u\u1ed5i theo h\u01a1n 20 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, ch\u00e9m h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ba ngh\u00ecn ng\u1ef1a, tr\u00e2u, gia s\u00fac, qu\u1ea7n \u00e1o, kh\u00ed gi\u1edbi. M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n quan b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, t\u1eed tr\u1eadn s\u00e1u b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, s\u1ee9 th\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi, xin ban th\u01b0\u1edfng.\"\r\n\r\nChi\u1ebfu ban cho T\u00e0o V\u0129 c\u00f9ng Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 tr\u00fa b\u1ea1c l\u00e0 Cao K\u1ebf Trung, \u0110\u00f4 gi\u00e1m V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai v\u00e0ng, kh\u00ed t\u1ec7. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, l\u1ea1i ban th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ea5t c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd \u0110\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh so\u1ea1n chi\u1ebfu th\u01b0. Vua h\u1ecfi \u0110\u1ecbch: <i>\"T\u00e0o V\u0129 \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin th\u00eam qu\u00e2n, ch\u01b0a k\u1ecbp c\u1eed \u0111i, \u0111\u00e3 v\u1ed9i t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u00e2u s\u1ef1. V\u1eady bi\u00ean t\u01b0\u1edbng n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf V\u0129?\"<\/i> \u0110\u1ecbch \u0111\u00e1p: <i>\"V\u0129 bi\u1ebft Th\u1ed1c T\u01b0 La mu\u1ed1n x\u00e2m ph\u1ea1m, \u0111ang d\u00f2m ng\u00f3 Quan Trung, n\u00ean xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec h\u00e8n nh\u00e1t. H\u01a1n n\u1eefa, V\u0129 c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c kh\u00f4ng ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, sao c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf? B\u1ec7 h\u1ea1 coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c ph\u00e1t binh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec s\u1eafp t\u00f4n hi\u1ec7u Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, s\u1ee3 qu\u00e2n ra kh\u1ecfi c\u1eeda Nghi Thu sao? Hi\u1ec7n nay qu\u00e2n \u1edf Quan H\u1eefu nhi\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng s\u1ed1 d\u01b0 \u0111\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng cho V\u0129.\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi s\u1ed1 qu\u00e2n \u1edf Quan H\u1eefu l\u00e0 bao nhi\u00eau, \u0110\u1ecbch \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, d\u00f9ng s\u1ed5 nh\u1ecf ghi s\u1ed1 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t, nay v\u1eabn \u0111\u1ec3 trong t\u00fai \u0111eo.\"<\/i> Vua b\u1ea3o t\u1ef1 l\u1ea5y ra, sai th\u00e1i gi\u00e1m l\u1ea5y gi\u1ea5y b\u00fat, ghi r\u00f5 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i bao nhi\u00eau qu\u00e2n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i. Vua nh\u00ecn v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang l\u00e0 [Li\u00eam] Pha, [L\u00fd] M\u1ee5c trong cung v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nKh\u00f4ng l\u00e2u sau, Th\u1ed1c T\u01b0 La qu\u1ea3 nhi\u00ean x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, T\u1ea7n ch\u00e2u v\u1eeba xu\u1ea5t qu\u00e2n, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u h\u1ecfi: <i>\"V\u0129 c\u00f3 th\u1eafng tr\u1eadn kh\u00f4ng?\"<\/i> \u0110\u1ecbch \u0111\u00e1p: <i>\"T\u1ea5t th\u1eafng.\"<\/i> Khi tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a V\u0129 \u0111\u1ebfn[footnote]'Tin th\u1eafng tr\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tin th\u1eafng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Vua b\u1ea3o \u0110\u1ecbch: <i>\"Khanh sao bi\u1ebft ch\u1eafc v\u1eady?\"<\/i> \u0110\u1ecbch \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ed1c T\u01b0 La \u0111\u1ea1i c\u1eed x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, sai gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn T\u1ea7n ch\u00e2u \u0103n c\u01a1m v\u00e0o ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 k\u00edch \u0111\u1ed9ng V\u0129. V\u0129 gi\u1eef qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng, ng\u1ed3i ch\u1edd ch\u00fang \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ea5y nh\u00e0n \u0111\u1ee3i m\u1ec7t. Th\u1ea7n nh\u1edd \u0111\u00f3 bi\u1ebft ch\u1eafc s\u1ebd th\u1eafng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(T\u01b0 M\u00e3 Quang ghi vi\u1ec7c n\u00e0y nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[11] \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 l\u00e0 Chu V\u0103n Ch\u1ea5t xin l\u1ec7nh cho Tri qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung l\u00e0 L\u00fd D\u01b0 \u00dd \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh Lung Can \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 th\u1ee5c \u0111\u00e3 n\u1ed9p con tin. Chi\u1ebfu cho V\u0103n Ch\u1ea5t c\u00f9ng T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 D\u01b0 \u00dd b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[12] L\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ca, th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u00f4 t\u1ed9c Tr\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Xuy Ma thu\u1ed9c V\u1ecb ch\u00e2u, l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Thu\u1eadn ch\u00e2u; n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 Di\u1ec7p Ti\u00ean c\u00f9ng l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7 b\u1ea3n t\u1ed9c; b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh \u1edf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n, Uy Vi\u1ec5n thu\u1ed9c T\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7, gia phong ki\u1ec3m hi\u1ec7u quan giai hu\u00e2n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng vi\u1ec7c h\u1ecd quy ph\u1ee5. Ti\u1ec3u Ca d\u00f9ng qu\u00e2n gi\u00fap \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Ng\u01b0 Gi\u00e1c Thi\u1ec1n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh gia phong th\u00eam.\r\n\r\n[13] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00e1t \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i T\u1ee9 M\u00f4n, x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng b\u1ecf \u0111i. T\u00e0o V\u0129 chi\u00eau d\u1ee5 h\u1ecd tr\u1edf l\u1ea1i, l\u1ec7nh h\u1ecd n\u1ed9p ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169 l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, m\u1ed7i l\u1ea7n n\u1ed9p s\u00e1u m\u01b0\u01a1i con ng\u1ef1a th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi than phi\u1ec1n r\u1eb1ng ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng qu\u00e1 \u00edt, V\u0129 qu\u00e1t m\u1eafng b\u1ea3o h\u1ecd \u0111i: <i>\"Cho ng\u01b0\u01a1i chu\u1ed9c t\u1ed9i, c\u00f2n \u0111\u00f2i l\u1ee3i l\u1ed9c n\u1eefa sao?\"<\/i> Vua cho r\u1eb1ng V\u0129 kh\u00e9o l\u00e9o trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 v\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n<i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng ba, l\u1ea1i n\u00f3i: V\u0129 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Ng\u01b0 Gi\u00e1c Thi\u1ec1n, gi\u1ebft v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng D\u1ea1ng \u0110an. Hai t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a L\u1eadp Tu\u00e2n, t\u1eeb \u0111\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tr\u00e1nh, V\u0129 d\u1ee5 d\u1ed7 tri\u1ec7u t\u1eadp h\u1ecd. X\u00e9t vi\u1ec7c gi\u1ebft v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng D\u1ea1ng \u0110an l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng ba, c\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Ng\u01b0 Gi\u00e1c Thi\u1ec1n l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p c\u1ea3 hai vi\u1ec7c v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng ba, sai l\u1ea7m l\u1edbn. Nay b\u1ecf nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y, ch\u1ec9 l\u1ea5y v\u0103n b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u0129, ch\u00e9p th\u00eam sau vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ca l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed.)<\/i>\r\n\r\n[14] L\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh chia nhau c\u1ea7u \u0111\u1ea3o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, mi\u1ebfu x\u00e3, th\u1ea7n t\u1eeb, cung qu\u00e1n, ch\u00f9a chi\u1ec1n, v\u00ec c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n.\r\n\r\n[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Trung th\u01b0 xin l\u1ea5y C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9 l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7. Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecfi th\u00eam V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111ang b\u1ecb b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, Trung th\u01b0 \u0111em l\u1eddi Vua \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ed9 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u00edch nh\u1eadn ch\u1ee9c n\u00e0y.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 \u0110\u1ed9 qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, t\u1ef1 n\u00f3i may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1edd v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c nhi\u1ec1u v\u00e0 kh\u00f3. Trung th\u01b0 \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u00e2n nh\u1eafc t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t r\u1ea5t \u0111\u00fang, khi\u1ebfn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang v\u1ecb tr\u00ed, vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ecfi \u00f4ng \u1ea5y sao?\"<\/i> Do \u0111\u00f3, Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u1ea5y ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o ki\u00eam H\u1ed9i linh quan ph\u00e1n quan. V\u00ec v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1eadm ch\u1ea1p, tri\u1ec1u ngh\u1ecb cho l\u00e0 kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, b\u00e8n trao cho Ho\u00e0ng M\u1ee5c ch\u1ee9c H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7, \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho \u0110\u1ed9 l\u00e0m H\u1ed9i linh quan ph\u00e1n quan, Tri ch\u1ebf c\u00e1o nh\u01b0 c\u0169. Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u th\u1eed, Vua cho r\u1eb1ng Ho\u00e0ng M\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e2u l\u00e0m quan ngo\u00e0i, ch\u1ec9 th\u1eed hai b\u00e0i ch\u1ebf c\u00e1o, v\u00e0o T\u00e2y c\u00e1c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec b\u00e3i ch\u1ee9c.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Tuy\u00ean huy s\u1ee9 khi \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u1ee9 t\u1ef1.\r\n\r\n[17] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n \u0111i s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng ngo\u00e0i c\u1eeda \u1ea3i c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y ph\u1ea7n.\r\n\r\n[18] Ch\u00e2u Qu\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u bay qua bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng m\u00f9a m\u00e0ng v\u1eabn t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang Ti\u1ebft \u00c1nh l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba T\u00f4ng l\u00e0m ph\u00f3; Th\u1ecd Xu\u00e2n qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng h\u1eefu, H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba \u0110\u1ee9c l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\nTi\u1ebft \u00c1nh v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n t\u1eeb Trung Kinh \u0111i ch\u00ednh b\u1eafc 80 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn L\u00e2m \u0110\u00f4 qu\u00e1n, l\u1ea1i 40 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Quan S\u1eb1n qu\u00e1n, l\u1ea1i 70 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn T\u00f9ng S\u01a1n qu\u00e1n, l\u1ea1i 70 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn S\u00f9ng T\u00edn qu\u00e1n, l\u1ea1i 90 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ninh qu\u00e1n, l\u1ea1i 50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Di\u00eau Gia Tr\u1ea1i qu\u00e1n[footnote]50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Di\u00eau Gia Tr\u1ea1i qu\u00e1n v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu phi\u00ean di 2-9 b\u1ed5 sung[\/footnote], l\u1ea1i 50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn H\u00e0m Ninh qu\u00e1n, l\u1ea1i 30 d\u1eb7m qua c\u1ea7u \u0111\u00e1 s\u00f4ng Ho\u00e0ng, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 ch\u00e2u Nhi\u00eau, v\u1ed1n l\u00e0 Nhi\u00eau L\u1ea1c ch\u00e2u m\u00e0 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eebng \u0111\u1eb7t \u1edf Khi\u1ebft \u0110an, nay ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i \u1edf \u0111\u00f3. L\u1ea1i 50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn B\u1ea3o H\u00f2a qu\u00e1n, qua s\u00f4ng H\u1eafc, 70 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean H\u00f3a qu\u00e1n, l\u1ea1i 50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1i qu\u00e1n, ph\u00eda t\u00e2y kho\u1ea3ng 20 d\u1eb7m[footnote]ch\u1eef 'nh\u1ecb' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung[\/footnote]c\u00f3 ch\u00f9a Ph\u1eadt v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n, nghe n\u00f3i l\u00e0 T\u1ed5 ch\u00e2u, c\u0169ng c\u00f3 n\u00fai T\u1ed5, trong n\u00fai c\u00f3 mi\u1ebfu A B\u1ea3o C\u01a1, \u0111\u00f4i h\u00e0i \u00f4ng t\u1eebng \u0111i v\u1eabn c\u00f2n, d\u00e0i kho\u1ea3ng 4-5 th\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i 40 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng Kinh L\u00e2m Ho\u00e0ng ph\u1ee7.\r\n\r\nT\u1eeb khi qua S\u00f9ng T\u00edn qu\u00e1n, \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, v\u00f9ng ph\u00eda nam \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ec1. V\u00e0o c\u1eeda t\u00e2y, t\u00ean l\u00e0 Kim \u0110\u1ee9c, b\u00ean trong c\u00f3 L\u00e2m Ho\u00e0ng qu\u00e1n. C\u1eeda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a th\u00e0nh con t\u00ean l\u00e0 Thu\u1eadn D\u01b0\u01a1ng, v\u00e0o c\u1eeda \u0111i v\u1ec1 b\u1eafc \u0111\u1ebfn C\u1ea3nh Ph\u00fac m\u00f4n[footnote]C\u1ea3nh Ph\u00fac m\u00f4n nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1ea3nh Ph\u00fac qu\u00e1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda[\/footnote], l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Th\u1eeba Thi\u00ean m\u00f4n, b\u00ean trong c\u00f3 hai \u0111i\u1ec7n Chi\u00eau \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tuy\u00ean Ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, l\u1ec1u chi\u00ean c\u0169ng \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. Ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc L\u00e2m Ho\u00e0ng h\u01a1n 200 d\u1eb7m c\u00f3 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec7n, \u1edf ph\u00eda nam n\u00fai M\u1ea1n \u0110\u1ea7u, l\u00e0 n\u01a1i tr\u00e1nh n\u00f3ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ecf t\u1ed1t, \u0111\u00e0o s\u00e2u h\u01a1n m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec g\u1eb7p b\u0103ng c\u1ee9ng.\r\n\r\n<i>(L\u01b0u Th\u1eeba T\u00f4ng l\u00e0 con c\u1ee7a Tri T\u00edn. V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba \u0110\u1ee9c l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u1ea9m K\u1ef3.)<\/i>\r\n\r\n[20] L\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Cao Ch\u00ed Ninh l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, tri ch\u00e2u H\u00e3n, ban cho \u00e1o t\u00eda, \u0111ai b\u1ea1c. Ch\u00ed Ninh th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y bi\u1ebft binh ph\u00e1p nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng n\u00f3i, n\u00ean m\u1ec7nh \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.\"<\/i>\r\n\r\n[21] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u: <i>\"T\u00f4ng Ca tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i, Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n uy hi\u1ebfp d\u1ee5 d\u1ed7 c\u00e1c h\u1ed9 th\u00e2n thu\u1ed9c, sau \u0111\u00f3 tri\u1ec7u t\u1eadp l\u1ec7nh n\u1ed9p con tin \u1edf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, c\u00f3 hai t\u1ed9c L\u0169ng Ba v\u00e0 Tha T\u01b0 Ma kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Th\u1ea7n \u1edf trong th\u00e0nh m\u01b0\u1ee3n t\u1edd chi\u1ebfu m\u1eddi Cao K\u1ebf Trung, V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u0111em qu\u00e2n \u0111i chi\u00eau d\u1ee5[footnote]Th\u1ea7n \u1edf trong th\u00e0nh m\u01b0\u1ee3n t\u1edd chi\u1ebfu m\u1eddi Cao K\u1ebf Trung, V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u0111em qu\u00e2n \u0111i chi\u00eau d\u1ee5. 'D\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'Ho\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26, ch\u01b0\u01a1ng 'V\u1ecb Ch\u00e2u phi\u00ean t\u1ed9c C\u1ed1t T\u01b0 La ph\u1ea3n ph\u1ee5c' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], sau \u0111\u00f3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o c\u1ee7a K\u1ebf Trung, hai t\u1ed9c h\u1ee3p qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, chi\u1ec1u t\u1ed1i qua s\u00f4ng V\u1ecb, n\u01b0\u1edbc l\u1edbn l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecb qu\u00e2n phi\u00ean t\u1eadp k\u00edch, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, v\u00ec kh\u00f4ng m\u01b0a, b\u00e3i b\u1ecf y\u1ebfn ti\u1ec7c Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[23] Ch\u00e2u L\u1ee3i t\u00e2u n\u01b0\u1edbc l\u0169 cu\u1ed1n tr\u00f4i m\u1ed9t v\u1ea1n hai ngh\u00ecn t\u00e1m tr\u0103m gian nh\u00e0 s\u00e0n, ban ti\u1ec1n cho c\u00e1c quan gi\u00e1m tu v\u00e0 binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c.\r\n\r\n[24] Quan T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 l\u00e0 M\u1ea1ch V\u0129nh Kh\u00e1nh t\u00e2u C\u1ed1t T\u01b0 La \u0111em qu\u00e2n phi\u00ean \u0111\u1ebfn Thanh K\u00ea L\u00fd T\u1eed, T\u1ea5t L\u1eadt Xuy\u00ean, quan \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e0 Chu V\u0103n Ch\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng X\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef tr\u1ea1i Ng\u00f5a \u0110\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba, gi\u1eb7c \u0111\u00eam \u0111\u00f3 b\u1ecf ch\u1ea1y.\r\n\r\n<i>(Gi\u1eb7c \u0111\u00eam b\u1ecf ch\u1ea1y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u1ee8ng X\u01b0\u01a1ng.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ch\u00e2u T\u1ecbnh t\u00e2u m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ch\u00e2u ch\u1ea5u kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.\r\n\r\n[27] L\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u1ed1c th\u00fac d\u00e2n \u0111\u1ed1t b\u1eaft ch\u00e2u ch\u1ea5u, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang sinh s\u00f4i.\r\n\r\n[28] L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng l\u1ee5a, l\u0129nh, b\u00f4ng cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf ph\u00eda nam Giao Ch\u00e2u thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u do kinh \u0111\u00f4 v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn. Nay b\u1ed9 ch\u00fang th\u1ea7n t\u00edch tr\u1eef kh\u00e1 nhi\u1ec1u, xin cho ph\u00e9p d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban r\u1eb1ng: <i>\"V\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u00ean H\u00f9ng, T\u01b0\u01a1ng, V\u1ec7[footnote]V\u1ec7 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ho\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 88, \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, ch\u00e2u Ho\u00e0nh thu\u1ed9c Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9; c\u00f9ng s\u00e1ch quy\u1ec3n 86, \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, ch\u00e2u V\u1ec7 thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9.[\/footnote], B\u1ed1i, B\u00e1c v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169 n\u1ed9p v\u00e0o kho N\u1ed9i t\u00e0ng, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec theo l\u1eddi t\u00e2u.\"<\/i>\r\n\r\n[29] L\u00fac \u0111\u00f3 v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n k\u00e9o d\u00e0i, c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 Tr\u00ed Ng\u1ed9 \u1edf n\u00fai Quy S\u01a1n xin \u0111\u1ebfn th\u00e1p Ph\u00fac Th\u00e1nh \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o ch\u1eb7t tay tr\u00e1i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a. Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 tr\u1eddi m\u01b0a. T\u1eeb m\u00f9a thu \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng m\u01b0a, Vua lo l\u1eafng hi\u1ec7n r\u00f5 tr\u00ean n\u00e9t m\u1eb7t, gi\u1ea3m b\u1edbt \u0103n u\u1ed1ng, b\u00e3i b\u1ecf \u00e2m nh\u1ea1c, \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u01b0a l\u1edbn, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. Vua sai quan \u0111i t\u1ea1 \u01a1n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00e3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 <i>\"Cam V\u0169 \u1ee8ng K\u1ef3\"<\/i>, c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ec1u h\u1ecda theo.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n D\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n, ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, \u0110\u00f4 quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u1ebfn l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ea5p. Hu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u00ecnh V\u0129, v\u00ec t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng thanh li\u00eam c\u1ea9n th\u1eadn n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n. L\u1ea1i sai Trung th\u01b0 khuy\u00ean r\u0103n \u00f4ng ta.\r\n\r\n[31] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, nay m\u1edbi c\u00f3 m\u01b0a, \u0111ang khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c n\u00f4ng, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00f4ng vi\u1ec7c. Nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 c\u1ea7n ho\u00e3n l\u1ea1i, xin ho\u00e3n th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng. Nh\u1eefng v\u1ee5 ki\u1ec7n v\u1ec1 h\u00f4n nh\u00e2n, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i nh\u01b0 c\u0169. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1u t\u1ea1m d\u1eebng.\"<\/i>\r\n\r\n[32] T\u00e0o Kh\u1eafc Minh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ph\u1ee7 Th\u1ee7y tuy \u0111\u00e3 ch\u1ecbu t\u1ed9i, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i, xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho Kh\u1eafc Minh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u xin d\u00f9ng qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 trai tr\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. L\u1ea1i c\u00f3 Du Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ec9 hai ba ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu ph\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng d\u1eb9p y\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh lo ng\u1ea1i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i khinh \u0111\u1ecbch, n\u00ean ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u1ebfn h\u1ed7 tr\u1ee3. Vi\u1ec7c h\u01b0ng binh kh\u1edfi s\u1ef1 c\u00e0ng ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng, nghe \u0111\u1ed3n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ecbnh th\u00e1ng n\u00e0y ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00edn ch\u00e2u m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi Man ra th\u00ec gi\u1eef l\u1ea1i. N\u1ebfu tin \u0111\u1ed3n nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang \u1eaft s\u1ebd ph\u00f2ng b\u1ecb, vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f3 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eef th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a ch\u00fang, \u0111\u00f2i l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft, r\u1ed3i nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, c\u0169ng l\u00e0 c\u00f4ng lao c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, Kh\u1eafc Minh v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Tr\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng Ch\u01b0\u01a1ng L\u0129nh thu\u1ed9c Ho\u00e0n Ch\u00e2u, M\u00e3 Ng\u1ecdc c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y Nghi Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh, theo truy\u1ec7n Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Man, c\u00f9ng v\u1edbi M\u00e3 Ng\u1ecdc \u0111\u1ec1u l\u00e0 An ph\u1ee7 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, truy\u1ec7n Kh\u1eafc Minh c\u0169ng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00fac n\u00e0o, n\u00ean ch\u1ec9 ghi ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i l\u1ec7nh cho Nghi, Qu\u1ebf \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m[footnote] Nghi Qu\u1ebf \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nghi Ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-6, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26 Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Man ph\u1ea3n c\u1ea3i.[\/footnote] Tr\u00ecnh H\u00f3a B\u1eb1ng \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng C\u1ed5 Lao \u1ea2i ph\u00eda t\u00e2y Ch\u01b0\u01a1ng L\u0129nh \u0111\u1ec3 h\u1ed9i qu\u00e2n. H\u00f3a B\u1eb1ng g\u1eb7p qu\u00e2n Man \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00f2ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang. V\u0103n Kh\u00e1nh v\u00e0 M\u00e3 Ng\u1ecdc \u0111\u1ebfn Nh\u01b0 M\u00f4n \u0110o\u00e0n, b\u1ecb qu\u00e2n Man ch\u1eb7n l\u1ea1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean. Kh\u1eafc Minh v\u00e0 Th\u1ee7 Tr\u00e2n b\u00e8n v\u01b0\u1ee3t qua Ho\u00e0nh Kh\u00ea, T\u01b0 \u0110\u1ee9c Tr\u1ea1i, tri\u1ec7u t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi L\u00e3o \u1edf n\u00fai l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n. Qu\u00e2n Man \u1ea9n n\u1ea5p trong r\u1eebng tr\u00fac, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n giao chi\u1ebfn, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ph\u1ea3i r\u00fat ch\u1ea1y.\r\n\r\nH\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau, qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean Ho\u00e0ng N\u00ea L\u0129nh, \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea3i Sam M\u1ed9c, khe n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, qu\u00e2n Man chi\u1ebfm gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd th\u00ec \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. \u0110\u1ea3ng qu\u00e2n Man b\u00e8n v\u01b0\u1ee3t qua B\u00e1 Uy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Tr\u1eedu \u0110\u1ed9ng, r\u1ed3i ti\u1ebfn v\u00e0o th\u00f4n Ti\u1ec1n Trung Ph\u00f2ng. Kh\u1eafc Minh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n h\u1ea1 tr\u1ea1i, n\u1eeda \u0111\u00eam, qu\u00e2n Man \u1ed3n \u00e0o l\u1edbn, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng khua chi\u00eang, t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u1ea1i r\u1ea5t g\u1ea5p. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh l\u1ea1i, gi\u1ebft v\u00e0 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 kho t\u00e0ng c\u1ee7a ch\u00fang, t\u1eeb \u0111\u00f3 qu\u00e2n Man s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai r\u1eebng.\r\n\r\nL\u1ea1i men theo b\u1edd nam s\u00f4ng Long Giang \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u1eddi t\u1ed1i, v\u01b0\u1ee3t qua Th\u1ea1ch H\u1ea1p, \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea3i hi\u1ec3m tr\u1edf, qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i song song. Qu\u00e2n Man l\u1ea1i b\u1eafn n\u1ecf li\u00ean ti\u1ebfp t\u1eeb b\u1edd b\u1eafc, Kh\u1eafc Minh sai d\u0169ng s\u0129 l\u1ed9i qua s\u00f4ng giao chi\u1ebfn[footnote] Kh\u1eafc Minh sai d\u0169ng s\u0129 l\u1ed9i qua s\u00f4ng giao chi\u1ebfn, ch\u1eef 'thi\u1ec7p' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec qu\u00e2n Man r\u00fat ch\u1ea1y, \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf th\u00f4n B\u00e1c H\u1ea1, H\u1ea1 Ph\u00f2ng, Kh\u1eafc Minh b\u1ed1 tr\u00ed ph\u1ee5c binh b\u00ean ngo\u00e0i tr\u1ea1i. \u0110\u00eam \u0111\u00f3, qu\u00e2n Man l\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, g\u1eb7p ph\u1ea3i ph\u1ee5c binh, c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n trong tr\u1ea1i h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh, truy k\u00edch gi\u1ebft s\u1ea1ch. Th\u1eeba th\u1eafng l\u00f9ng s\u1ee5c kh\u1eafp n\u00fai, thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u1ef1a tr\u00e2u \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n s\u0129[footnote] Thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u1ef1a tr\u00e2u \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n s\u0129, ch\u1eef 'h\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 495 truy\u1ec7n Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\nKh\u1eafc Minh bi\u1ebft h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, b\u00e8n ra l\u1ec7nh ban \u01a1n, h\u1ee9a cho h\u1ecd s\u1eeda l\u1ed7i. Do \u0111\u00f3, th\u1ee7 l\u0129nh M\u00f4ng Th\u1eeba Qu\u00fd c\u00f9ng c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng kh\u00e1c t\u1ef1 tr\u00f3i m\u00ecnh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n doanh \u0111\u1ea7u th\u00fa. Kh\u1eafc Minh h\u1eadu \u0111\u00e3i h\u1ecd b\u1eb1ng y\u1ebfn ti\u1ec7c, r\u1ed3i tr\u00e1ch m\u1eafng, h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u nh\u1eadn t\u1ed9i. Khi nghe chi\u1ebfu ch\u1ec9 tha t\u1ed9i ch\u1ebft, h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc x\u01b0ng v\u1ea1n tu\u1ebf, tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf H\u00e1n Kh\u1ea9u v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef, r\u1ed3i u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, th\u1ec1 r\u1eb1ng: <i>\"N\u00fai N\u00f4 s\u1ee5p \u0111\u1ed5, s\u00f4ng Long Giang ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 t\u00e2y, kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea3n l\u1ea1i n\u1eefa\"<\/i>, v\u00e0 kh\u1eafc ch\u1eef l\u00ean n\u00fai N\u00f4. Hai ng\u00e0y sau, g\u1eb7p V\u0103n Kh\u00e1nh v\u00e0 Ng\u1ecdc \u1edf tr\u1ea1i Nh\u01b0 M\u00f4n, r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Nghi Ch\u00e2u n\u1ed9p h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn b\u1ed9 kh\u00ed gi\u00e1p, b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi nguy\u1ec7n di c\u01b0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t H\u00e1n. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 chia h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u00e2y v\u00e0 Kinh H\u1ed3, c\u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng.\r\n\r\nHi\u1ebfn Kh\u1ea3 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"\u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c M\u00f4ng \u0110\u1ed7 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Quy H\u00f3a, ch\u00e2u n\u00e0y ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Ph\u1ee7 Th\u1ee7y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai con l\u00e0 V\u0103n B\u1ea3o v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng b\u00ean v\u1ee3 l\u00e0 Cam \u0110\u01b0\u1eddng do th\u00e1m qu\u00e2n s\u1ef1. Con trai \u00f4ng ta l\u00e0 C\u00e1ch c\u0169ng t\u1eebng giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Xin b\u1eaft gi\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1ec1 kinh.\"<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean M\u00f4ng Ch\u00edch, c\u0169ng l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u1ed7, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng t\u1ed1 gi\u00e1c gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u00c1p nha ch\u00e2u Chi\u00eau. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng Ch\u00e2u, Lai Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Kh\u1eafc Minh v\u00e0o Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0o. Theo ch\u00ednh truy\u1ec1n c\u1ee7a Kh\u1eafc Minh, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng th\u00e1ng 9 ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, c\u00f2n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kh\u1eafc Minh n\u00f3i r\u1eb1ng h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u. \u01af\u1edbc ch\u1eebng cu\u1ed1i thu kh\u1edfi binh, \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c. Nay ghi ch\u00e9p sau chi\u1ebfu th\u01b0. Chi\u1ebfu th\u01b0 ban ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, t\u1ee9c ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 9. Vi\u1ec7c \u0111\u00e0y M\u00f4ng \u0110\u1ed7 v\u00e0 con trai, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o th\u00e1ng 11 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, nay c\u0169ng ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ra l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c l\u1ed9 d\u00e2ng v\u1eadt c\u00e1t t\u01b0\u1eddng. V\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 Li\u00eau Ch\u00e2u d\u00e2ng th\u1ecf tr\u1eafng, Kinh M\u00f4n Qu\u00e2n d\u00e2ng r\u00f9a l\u00f4ng xanh.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eeb th\u00e1ng 7 tr\u1edf \u0111i, n\u1ebfu c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng v\u1ec1 thi\u00ean tai, theo l\u1ec7 c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn. Nh\u01b0ng n\u0103m nay c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ph\u00e9p nh\u1eadn \u0111\u01a1n ki\u1ec7n.\r\n\r\n[35] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh L\u00fd \u1ee8ng C\u01a1 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, xin c\u1eed c\u00e1c ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3, ph\u00e1n quan, ho\u1eb7c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh, n\u0103ng c\u00e1n \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o ch\u1ee9c s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ecb b\u1ea1c ty \u1edf Qu\u1ea3ng Nam.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[36] Ch\u00e2u B\u00e1c b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang k\u00eau ca nh\u01b0ng ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u1eabn b\u1eaft n\u1ed9p thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng, ty v\u1eadn kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai quan \u0111i xem x\u00e9t, li\u1ec1n mi\u1ec5n thu\u1ebf cho d\u00e2n.\r\n\r\n[37] Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 khai th\u00e1c g\u1ed7 \u1edf qu\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, sau l\u1ea1i b\u1eaft qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m. Nay \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ng\u00e0y c\u00e0ng xa, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 khi g\u1eb7p vi\u1ec7c \u00edt ai bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u h\u00f2a th\u00edch \u0111\u00e1ng, k\u1ebb l\u1ea5y l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n l\u00e0m tr\u1ecdng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129, k\u1ebb coi tr\u1ecdng qu\u00e2n s\u0129 th\u00ec kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1i g\u1ed1c c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 h\u1ee7 b\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[38] Ty an ph\u1ee7 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 \u0111\u1eadu trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd l\u00e0 19 \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, T\u00e2n \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng L\u00ea Ph\u1ec7, \u0110\u00f4 qu\u1ef7 v\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tr\u0103m man \u1edf tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau n\u00fai Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean, sai Quy \u0111\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tri\u1ec7u V\u1eadt B\u00e0 c\u00f9ng 43 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3 c\u00f9ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n t\u00e2u vi\u1ec7c, ph\u00e1n quan c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111i\u1ec7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 theo l\u1ec7 c\u0169.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Tri ch\u00e2u Ch\u00e2u Kh\u1edfi \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Lam, Th\u1ea1ch \u0111\u1ec1u g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, xin cho ty an ph\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00fd. Vua nghe theo.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, khi tu s\u1eeda b\u1edd s\u00f4ng, l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n. N\u00ean sai Tri ch\u00e2u M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng c\u1ee9u ch\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u nh\u1eadm ch\u1ee9c ngo\u00e0i kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m c\u1ea7n kh\u1ea3o kh\u00f3a, cho ph\u00e9p g\u1eedi tr\u1ea1ng l\u00ean qua d\u1ecbch tr\u1ea1m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan thay nhau v\u1ec1 kinh, nh\u01b0ng ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 h\u1ea1n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o kh\u00f3a, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n ch\u1ee9c nhi\u1ec1u n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[44] V\u00ec cung quan \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, t\u1ea1m th\u1eddi c\u1ea5m khai th\u00e1c g\u1ed7 \u0111\u00e1 c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0. L\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 t\u1eebng khai th\u00e1c g\u1ed7 \u0111\u00e1, sai tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i v\u00e0 t\u00e1 quan l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, thi\u1ebft l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u00e1o t\u1ea1, ho\u1eb7c b\u1ea3y ng\u00e0y, ho\u1eb7c ba ng\u00e0y.\r\n\r\n[45] Thanh Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u bay \u0111\u00e2m \u0111\u1ea7u xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i g\u1ea7n tr\u0103m d\u1eb7m.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nghe tin \u00cdch Ch\u00e2u m\u01b0a nhi\u1ec1u, gi\u00e1 l\u00faa cao, l\u1ec7nh m\u1edf kho quan \u0111\u1ec3 b\u00e1n l\u00faa c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n, vi\u1ec7c tu s\u1eeda Ng\u1ecdc C\u1ee5c quan v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Thanh cung \u0111\u1ec1u t\u1ea1m d\u1eebng.\r\n\r\n[47] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng Cung, C\u1ea3nh Linh Cung v\u00e0 H\u1ed9i Linh Qu\u00e1n khi chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do ch\u00ednh s\u1ee9 k\u00fd ki\u1ec3m, ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng k\u00fd t\u00ean r\u1ed3i m\u1edbi ph\u00e1t \u0111i.\r\n\r\n[48] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng kho ri\u00eang c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o, th\u00ec hai ngh\u00ecn th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Nhi\u1ebfp Tr\u1ee3 Gi\u00e1o, ba ngh\u00ecn th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tr\u1ee3 Gi\u00e1o \u1edf \u0111\u1ea1i qu\u1eadn, t\u1eeb n\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn t\u00e1m ngh\u00ecn th\u1ea1ch th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m V\u0103n H\u1ecdc, T\u01b0 M\u00e3, Tr\u01b0\u1edfng S\u1eed, Bi\u1ec7t Gi\u00e1 c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111\u00f3.\r\n\r\n[49] Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e2y du li\u1ec5u tr\u1ed3ng \u1edf \u0111\u1ea5t quan d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i quan l\u1ea1i ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 ki\u1ec3m tra, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, trong cung \u0111\u01b0a ra b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e2y du li\u1ec5u ph\u00eda b\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ba tri\u1ec7u c\u00e2y. Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00e2y n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf h\u00e0ng r\u00e0o gai. L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u r\u1ea5t ch\u00fa t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e0y, Tr\u1eabm t\u1eebng h\u1ecfi \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 ghi ch\u00e9p th\u00e0nh t\u00edch lao \u0111\u1ed9ng qua c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 kh\u00f4ng? \u00d4ng \u1ea5y tr\u1ea3 l\u1eddi: '\u0110\u1eb7t quan ch\u1ee9c v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c, ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c[footnote]ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c, 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u01b0\u1ee3c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], sao l\u1ea1i c\u00f2n m\u01b0u c\u1ea7u th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t nh\u1ea5t?' L\u1eddi n\u00f3i n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen.\"<\/i>\r\n\r\n[51] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y v\u00e0 Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9 tuy\u1ec3n m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n, h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ed1n tr\u0103m qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 <i>\"Trung C\u1ea3m\"<\/i>, chia l\u00e0m ba ch\u1ec9 huy, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Nghi, Qu\u1ebf, T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c man.\r\n\r\n[52] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng T\u1ea7n Ch\u00e2u tuy\u1ec3n hai tr\u0103m qu\u00e2n s\u0129 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m th\u1ee7 n\u1ecf s\u00e0ng t\u1eed, l\u1eadp th\u00e0nh ch\u1ec9 huy \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng, theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129. L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c tr\u1ea1i \u1edf ch\u00e2u n\u00e0y h\u00e0ng ng\u00e0y thu ti\u1ec1n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, tr\u1ea1i ch\u1ee7, gi\u00e1m \u00e1p tuy l\u1ea5y danh ngh\u0129a c\u00f4ng d\u1ee5ng, nh\u01b0ng ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u nh\u1eadp v\u00e0o t\u00fai ri\u00eang. Xin t\u1eeb nay quan l\u1ea1i ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[53] N\u0103m \u0111\u00f3, th\u00e1ng 6, ch\u00e2u Kinh K\u1ef3, Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u li\u00ean ti\u1ebfp sinh s\u00f4i, ph\u1ee7 k\u00edn \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i, \u0103n s\u1ea1ch ru\u1ed9ng d\u00e2n, x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f4ng t\u01b0. Th\u00e1ng 7, ch\u00e2u ch\u1ea5u bay qua kinh th\u00e0nh, t\u1eebng \u0111\u00e0n che k\u00edn b\u1ea7u tr\u1eddi, lan \u0111\u1ebfn Giang, Ho\u00e0i Nam[footnote]Ch\u1eef 'Nam' trong 'Giang Ho\u00e0i Nam' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung.[\/footnote], h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ebfn khi s\u01b0\u01a1ng l\u1ea1nh m\u1edbi h\u1ebft. Khi ch\u00e2u ch\u1ea5u bay qua kinh th\u00e0nh, Vua \u0111ang ng\u1ed3i \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf d\u00f9ng b\u1eefa, t\u1ea3 h\u1eefu b\u00e1o l\u1ea1i, Vua \u0111\u1ee9ng d\u1eady, ra hi\u00ean ng\u01b0\u1edbc nh\u00ecn, th\u1ea5y \u0111\u00e0n ch\u00e2u ch\u1ea5u li\u1ec1n m\u00e2y che k\u00edn m\u1eb7t tr\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u1edd b\u1ebfn. Vua l\u1eb7ng l\u1ebd tr\u1edf v\u00e0o ng\u1ed3i, l\u00f2ng r\u1ea5t bu\u1ed3n b\u00e3, b\u00e8n sai d\u1eb9p b\u1eefa \u0103n, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e1nh th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfe.\r\n\r\n<i>(Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh, c\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1ec1u n\u00f3i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, \u0111\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aV\u01b0\u01a1ng T\u0103ng B\u00fat L\u1ee5c\u300b, ch\u1eafc l\u00e0 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 9.)<\/i>\r\n\r\n[54] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng sang n\u0103m v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng gi\u00eang s\u1ebd \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh, d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Th\u00e1nh T\u1ed5. Vi\u1ec7n L\u1ec5 Nghi t\u00e2u r\u1eb1ng th\u00e1ng gi\u00eang c\u00f3 thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng, d\u00f9ng ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean tri\u1ec1u b\u00e1i cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, th\u00e1ng 10 Th\u00e1nh T\u1ed5 gi\u00e1ng, xin d\u00f9ng ng\u00e0y H\u1ea1 Nguy\u00ean tri\u1ec1u b\u00e1i cung C\u1ea3nh Linh, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[55] D\u00e2n ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n k\u00eau o\u00e1n v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n m\u00f9a thu, l\u1ea1i n\u00f3i quan b\u1ed9 kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01a1n t\u1eeb. Chi\u1ebfu sai quan \u0111i xem x\u00e9t, mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ecd.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, l\u1ea5y S\u00f9ng Nghi s\u1ee9 C\u1ed5 T\u00f4ng l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u B\u00ecnh. Sau \u0111\u00f3 T\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u B\u00ecnh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u01b0 t\u1eeb qua l\u1ea1i, t\u00ean g\u1ecdi kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n \u0111\u1ed5i l\u0129nh ch\u00e2u Cao.\r\n\r\n[57] Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u1ea3 V\u0169 V\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 V\u0169 V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Cao Ch\u00e2u, r\u1ed3i \u0111\u1ed5i sang ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed \u0110inh Ch\u00e2u, sau l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n[footnote] 'H\u1eefu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Quan', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aV\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh truy\u1ec1n\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 20, 'S\u00f9ng ph\u1ee5ng Th\u00e1nh t\u1ed5' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Khang Ch\u00e2u.\r\n\r\nM\u1ed7i khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng, Trung Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean linh v\u1eadt, hi\u1ebfn v\u00e0ng b\u1ea1c l\u00e0m thu\u1ed1c, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00edch l\u0169y l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng b\u1ec7nh m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9[footnote] T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'truy t\u1eb7ng Tr\u1ea5n Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9'.[\/footnote], t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng th\u1edd t\u1ea1i C\u1ea3nh Linh cung, sai N\u1ed9i th\u1ecb Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, chi ph\u00ed do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea5p, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t phong v\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 Thi Th\u1ecb l\u00e0m Ng\u00f4 H\u01b0ng qu\u1eadn phu nh\u00e2n, c\u00e1c con trai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c[footnote] D\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ch\u01b0 t\u1eed' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef '\u0111\u1ec7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aV\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh truy\u1ec1n\u300b b\u1ecf \u0111i.[\/footnote].\r\n\r\nTrung Ch\u00ednh ban \u0111\u1ea7u h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadt th\u1ea7n k\u1ef3 khi c\u00f2n ngh\u00e8o kh\u00f3, b\u1ecb quy\u1ec1n h\u00e0o uy hi\u1ebfp, d\u1ee5 d\u1ed7, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 ti\u1ebft l\u1ed9. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, b\u1ed5ng l\u1ed9c r\u1ea5t h\u1eadu, nh\u01b0ng \u00f4ng ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3, s\u00f9ng b\u00e1i \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt m\u00e0 th\u00f4i. Vua l\u00e0m b\u00e0i t\u00e1n <i>\"Linh Ng\u1ed9\"<\/i> k\u1ec3 l\u1ea1i qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u1ee7a \u00f4ng.\r\n\r\n[58] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, S\u1ee9 th\u1ea7n, Huy\u1ec7n \u00fay \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c m\u00e0 tang v\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng, s\u1ef1 vi\u1ec7c minh b\u1ea1ch, nh\u01b0ng ch\u00fang kh\u00e1ng c\u1ef1 kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn t\u1ed9i ho\u1eb7c che gi\u1ea5u \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn, th\u00ec cho ph\u00e9p tra kh\u1ea3o, nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u1ea7n kh\u00f4ng qu\u00e1 hai m\u01b0\u01a1i. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e0nh ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c vu kh\u1ed1ng, g\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh sai nha hi\u1ec7u L\u01b0u Nh\u00e2n H\u00fac d\u00e2ng 20 con ng\u1ef1a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"K\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y ngh\u0129 r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi b\u1ed9 l\u1ea1c, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1eabn l\u1ed9n, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng, k\u1ebb tr\u1ed1n ch\u1ea1y kh\u00f4ng \u00edt. Th\u1ea7n t\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng ban chi\u1ebfu th\u01b0, quy \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n ch\u1ea1y t\u1eeb hai b\u00ean, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung t\u00fang, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao tr\u1ea3 l\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u00f3 th\u1ea7n c\u1ea9n th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi, gi\u1eef g\u00ecn tr\u1eadt t\u1ef1.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u1ec1 kinh, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd qua \u0111\u1eddi, c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi sau n\u00e0y \u00edt tu\u00e2n th\u1ee7 quy ch\u1ebf c\u0169. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xa x\u00f4i, bi\u00ean \u1ea3i c\u00e1ch tr\u1edf, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c g\u00e2y s\u1ef1, d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u00f9ng Tuy, Di\u00ean, Kinh, Nguy\u00ean, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ed9ng binh, x\u00e2m nh\u1eadp l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a th\u1ea7n. Nh\u1eefng b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u1ea3n lo\u1ea1n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00e0i s\u1ea3n, k\u1ebb b\u1ecf \u0111i h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n, tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi. Quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a th\u1ea7n c\u0169ng c\u1ed1 t\u00ecnh che gi\u1ea5u. C\u1ea3 hai b\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o, d\u1ea7n d\u1ea7n vi ph\u1ea1m minh \u01b0\u1edbc.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay th\u1ea7n mu\u1ed1n \u0111\u00f2i l\u1ea1i nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng Nam tr\u1ed1n sang, xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi giao tr\u1ea3. C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c t\u1eeb \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1ea7n tr\u1ed1n sang ph\u01b0\u01a1ng Nam sau khi d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1[footnote] C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c t\u1eeb \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1ea7n tr\u1ed1n sang ph\u01b0\u01a1ng Nam sau khi d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1 'h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ed9 l\u1ea1c', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u01b0a v\u1ec1, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Nay mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y quan bi\u00ean gi\u1edbi tu\u00e2n th\u1ee7 chi\u1ebfu \u01b0\u1edbc, ng\u0103n ch\u1eb7n b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp qua l\u1ea1i, ch\u1ea5m d\u1ee9t vi\u1ec7c tr\u1ed1n ch\u1ea1y gi\u1eefa hai b\u00ean. \u0110\u1ec3 th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi trong n\u01b0\u1edbc, d\u1eb9p y\u00ean b\u1ed9 l\u1ea1c b\u00ean ngo\u00e0i. H\u00e1 d\u00e1m tr\u00e1i minh \u01b0\u1edbc, c\u00f3 \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111u\u00f4i, h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc v\u1ecb h\u00e3o, \u0111\u1ec3 thi\u00ean h\u1ea1 ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.<\/i>\r\n\r\n<i>Ch\u1ec9 s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y[footnote] Ch\u1ec9 s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00e2u n\u00e0y \u00fd kh\u00f4ng r\u00f5, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'u\u1ef7' l\u00e0 sai, n\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 't\u1ea5t'.[\/footnote], chi\u1ebfu th\u01b0 ch\u01b0a th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u00f2ng th\u1ea7n[footnote] Chi\u1ebfu th\u01b0 ch\u01b0a th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u00f2ng th\u1ea7n 'chi\u1ebfu th\u01b0' nghi l\u00e0 't\u1ea5u th\u01b0' sai.[\/footnote], n\u00ean ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghe x\u00e9t.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu \u0111\u00e1p: <i>\"Khanh \u0111\u1eddi n\u1ed1i ti\u1ebfp c\u00f4ng lao, gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, gi\u00fap \u0111\u1ee1 k\u1ebf ho\u1ea1ch trung th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n lu\u1eadt \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng tr\u1eddi. B\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n, d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 xem x\u00e9t k\u1ef9, th\u1ea5y r\u00f5 t\u1ea5m l\u00f2ng trung th\u00e0nh. V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u1ed1c gia ta bao tr\u00f9m trung nguy\u00ean, th\u1ed1ng tr\u1ecb b\u1ed1n bi\u1ec3n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd \u01a1n che ch\u1edf, \u0111\u00e2u c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t xa g\u1ea7n. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef v\u1eefng ph\u00f2ng b\u1ecb, m\u1ecdi v\u0103n th\u01b0 qua l\u1ea1i, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00e1c bi\u1ec7t, b\u1ed9 t\u1ed9c tham t\u00e0n[footnote] b\u1ed9 t\u1ed9c tham t\u00e0n 'tham t\u00e0n' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ea7n ti\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 233, chi\u1ebfu \u0111\u00e1p T\u00e2y B\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i b\u00e1o c\u00e1o, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao tr\u1ea3 cho nhau. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ea5y r\u00f5 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i, l\u1ea1i vu c\u00e1o l\u1eabn nhau, ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c[footnote] ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c 'c\u01b0\u1edbp' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u00e0i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u00eam th\u1eaft y\u00eau s\u00e1ch, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, bi\u00ean gi\u1edbi c\u0169ng coi l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay xem x\u00e9t t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, th\u1ea5y r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1ec7 n\u1ea1n, kh\u00f3 m\u00e0 truy c\u1ee9u h\u1ebft, n\u00ean ph\u1ea3i si\u1ebft ch\u1eb7t k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e3 l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 Phu Di\u00ean, Kinh Nguy\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, L\u00e2n Ph\u1ee7 b\u1ed1 tr\u00ed ki\u1ec1m h\u1ea1t ty, t\u1eeb nay ph\u1ea3i r\u0103n \u0111e c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u1ed9ng binh, m\u1ecdi tranh ch\u1ea5p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng minh. Nh\u1eefng k\u1ebb chi\u1ebfm nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, che gi\u1ea5u k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tra, \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 n\u01a1i qu\u1ea3n l\u00fd. Khanh c\u0169ng ph\u1ea3i nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y thu\u1ed9c h\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c che gi\u1ea5u n\u1eefa.<\/i>\r\n\r\n<i>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7 k\u1ef7 lu\u1eadt, c\u00f9ng nhau gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, l\u00f2ng Tr\u1eabm khen ng\u1ee3i, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1eeb khi \u0110\u1ee9c Minh quy ph\u1ee5, m\u1ecdi bi\u1ec3u t\u1ea5u \u0111\u1ec1u giao cho Di\u00ean Ch\u00e2u ti\u1ebfp nh\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, s\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. Sau \u0111\u00f3, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u00e2u: <i>\"C\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, xin cho Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u01b0a \u0111i.\"<\/i> Khi Nh\u00e2n H\u00fac \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u, th\u1ea5y t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, li\u1ec1n gi\u1eef Nh\u00e2n H\u00fac l\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ho\u00e0i Nam[footnote]Chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ho\u00e0i Nam, ch\u1eef 's\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7.0.162 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], c\u0103n c\u1ee9 theo vi\u1ec7c c\u1eed quan x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngo\u00e0i[footnote]C\u0103n c\u1ee9 theo vi\u1ec7c c\u1eed quan x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngo\u00e0i, 'h\u1ee3p ph\u00f3ng s\u1ed1' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi l\u00e0 'h\u1ee3p ph\u00f3ng ph\u1eadn s\u1ed1', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang[\/footnote], nh\u1eefng ru\u1ed9ng n\u1ed9p thu\u1ebf d\u01b0\u1edbi ba ph\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, t\u1eeb b\u1ed1n ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec mi\u1ec5n th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea5u \u300aD\u1ef1c Th\u00e1nh B\u1ea3o \u0110\u1ee9c Ch\u00e2n Qu\u00e2n Truy\u1ec7n\u300b ba quy\u1ec3n, Vua t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng c\u00f9ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c tr\u1edf l\u00ean, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea3i c\u00f3 hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ho\u1eb7c Gi\u00e1m \u00e1p, m\u1ed7i nhi\u1ec7m k\u1ef3 hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 v\u00e0 n\u0103m l\u1ea7n kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u r\u1eb1ng, theo l\u1ec7nh Vua, n\u0103m sau s\u1ebd th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng s\u00e1ch b\u00e1u l\u00ean s\u00e1u t\u00f4ng th\u1ea5t, l\u1ea1i th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y qu\u00e1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c, xin theo \u0111i\u1ec3n c\u0169, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft cho quan h\u1eefu ty thay m\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec5, sau \u0111\u00f3 Vua th\u00e2n h\u00e0nh ti\u1ebfn h\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau ba l\u1ea7n th\u1ec9nh c\u1ea7u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[64] C\u00f9ng ng\u00e0y, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, xu\u1ea5t ra c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m nh\u01b0 thi\u00ean h\u00e0n, thu\u1ed1c, t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c, c\u00e2y hoa c\u1ee7a Th\u00e1nh t\u1ed5, c\u00f9ng s\u00e1ch \u300aGi\u00e1ng L\u00e2m N\u1ed9i K\u00fd\u300b v\u00e0 \u300aCh\u00e2n K\u1ef7\u300b \u0111\u1ec3 xem.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh.\r\n\r\n[66] Mi\u1ec5n ph\u00e2n n\u1eeda thu\u1ebf ru\u1ed9ng quan trang \u1edf L\u1ee3i Ch\u00e2u b\u1ecb ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, phong D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, Anh Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129 l\u00e0m Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, ki\u00eam l\u0129nh Khang Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. S\u00f9ng nghi s\u1ee9, T\u1ea7n Ch\u00e2u Tr\u00fa b\u1ea1c Ki\u1ec1m h\u1ea1t Cao K\u1ebf Trung ki\u00eam l\u0129nh Cao Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed. Cung b\u1ecb kh\u1ed1 Ph\u00f3 s\u1ee9, Tr\u00fa b\u1ea1c \u0110\u00f4 gi\u00e1m V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn l\u00e0m T\u00e2y Kinh T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng Ph\u00f3 s\u1ee9, ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169. B\u1ed9t H\u1ea3i \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu ki\u00eam Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u L\u00fd Th\u1ee9 l\u00e0m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u, ki\u00eam l\u0129nh T\u01b0\u1edfng Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i T\u00f4ng Ca.\r\n\r\n[68] Ti\u1ec1n T\u01b0 m\u00e3 ch\u00e2u T\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh b\u1ea3n ch\u00e2u c\u1ee7a ch\u00e2u Mai, g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u l\u1ec7nh cho T\u00f2ng Ch\u00ednh h\u00f2a gi\u1ea3i c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean, nh\u01b0ng h\u1eafn l\u1ea1i c\u1ea5u k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u s\u1ef1 khoan dung, v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 b\u1ea3n t\u00ednh x\u1ea3o tr\u00e1, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p. Do \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u00e0y h\u1eafn \u0111\u1ebfn nha ti\u1ec1n ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng. Sau \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng lo ng\u1ea1i sau n\u00e0y h\u1eafn tr\u1ed1n tho\u00e1t qua c\u1eeda \u1ea3i, ho\u1eb7c ch\u1ea1y sang ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, n\u00ean xin \u0111\u00e0y h\u1eafn \u0111\u1ebfn v\u00f9ng xa, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u00e0y h\u1eafn \u0111\u1ebfn L\u0129nh Bi\u1ec3u.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, l\u1ea5y Kim b\u1ed9 lang trung L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7 l\u00e0m Binh b\u1ed9 lang trung, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u00f9ng sung ch\u1ee9c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf; \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n ki\u1ec3m th\u1ea3o, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m tr\u1ef1c gi\u1ea3ng Ph\u00f9ng Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng. Vua l\u00e0m hai b\u00e0i th\u01a1 ban cho h\u1ecd. Ch\u1ee9c Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Ph\u00f9ng Nguy\u00ean, v\u1ecb tr\u00ed x\u1ebfp tr\u00ean c\u00e1c quan c\u00f9ng ch\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c kh\u1edfi c\u01b0 \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 khen H\u00e0nh Gi\u1ea3n ch\u0103m h\u1ecdc v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u1ea1o, trong \u0111\u00e0i khi x\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u giao cho ch\u1ee7 b\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc, khi t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi t\u1ef1 m\u00ecnh th\u1ea9m v\u1ea5n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u0111\u1eafc th\u1ec3. C\u00e1c quan trong \u0111\u00e0i v\u00ec ti\u1ec1n tr\u00e0 c\u1ea5p h\u00e0ng th\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, mu\u1ed1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u0103ng th\u00eam, nh\u01b0ng H\u00e0nh Gi\u1ea3n m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng k\u00fd t\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[70] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1eeb b\u1ed9 L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Khi \u0111\u00f3, kinh s\u01b0 \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1edbn c\u00e1c cung qu\u00e1n, ch\u1eb7t g\u1ed7 \u1edf ph\u01b0\u01a1ng nam. C\u00e1c quan ch\u1ee9c b\u1eaft ph\u1ea3i ho\u00e0n th\u00e0nh g\u1ea5p, th\u1ee3 thuy\u1ec1n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, b\u00e8n b\u1eaft v\u1ee3 con c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n. Di Gi\u1ea3n d\u00e2ng s\u1edb xin ho\u00e3n vi\u1ec7c, l\u1ea1i n\u00f3i m\u00f9a \u0111\u00f4ng kh\u00f3 kh\u0103n v\u1eadn chuy\u1ec3n, n\u00ean \u0111\u1ee3i s\u00f4ng ng\u00f2i th\u00f4ng su\u1ed1t, d\u00f9ng binh l\u00ednh thay phi\u00ean \u0111\u01b0a \u0111i. Khi v\u1ec1 kinh, Vua b\u1ea3o: <i>\"Xem t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a khanh, c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n.\"<\/i> B\u00e8n th\u0103ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1, ban \u00e1o t\u00eda.\r\n\r\nN\u0103m \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, Di Gi\u1ea3n xin Vua t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, s\u1eeda sang ch\u00ednh s\u1ef1, nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ngh\u0129 c\u00e1ch thu\u1eadn theo \u00fd tr\u1eddi, l\u1ea1i t\u1ea5u \u0111\u00e0n h\u1eb7c L\u00fd Ph\u1ed5 chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u1ee3i, l\u1eeba d\u1ed1i Vua.\r\n\r\nKh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00e1n quan \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng, x\u0103m m\u1eb7t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i r\u1ed3i \u0111\u00e0y sang H\u1ed3 Nam, \u0111i qua kinh s\u01b0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y. Di Gi\u1ea3n n\u00f3i: <i>\"Chu\u1ea9n tr\u1ecb d\u00e2n qu\u00e1 g\u1ea5p, \u0111\u00e2y l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ea1i Chu\u1ea9n, n\u00ean kh\u00f4ng h\u1ecfi, m\u00e0 \u0111\u00e0y h\u1ecd \u0111i xa h\u01a1n.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n<i>(Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ee7a Di Gi\u1ea3n ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00fac, nay ghi ch\u00e9p th\u00eam, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[71] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110inh V\u1ecb ra s\u1ee9c b\u1ea3o v\u1ec7 L\u00fd Ph\u1ed5, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng thi h\u00e0nh ph\u00e9p m\u1edbi, d\u00f9 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, nh\u01b0ng \u0110inh V\u1ecb c\u00e0ng ki\u00ean quy\u1ebft gi\u1eef v\u1eefng. \u0110\u1ebfn khi \u0110inh V\u1ecb b\u00e3i ch\u00ednh, c\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean, Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ee3i \u00edch t\u1eeb tr\u00e0 v\u00e0 mu\u1ed1i c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m cho qu\u1ed1c d\u1ee5ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7y, l\u00f2ng d\u00e2n ho\u00e0 h\u1ee3p vui v\u1ebb. C\u00e1c khanh n\u00ean suy ngh\u0129 k\u1ef9.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y thu\u1ed9c v\u1ec1 k\u1ebf ho\u1ea1ch qu\u1ed1c gia, xin ch\u1ecdn quan c\u00f9ng Tam ty b\u00e0n b\u1ea1c l\u1ea1i, th\u1ea7n s\u1ebd tham kh\u1ea3o v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean xin quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c khanh n\u00ean so\u1ea1n ngay chi\u1ebfu ch\u1ec9, n\u00f3i r\u00f5 \u00fd mu\u1ed1n th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n.\"<\/i> Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm ngh\u0129 c\u00f9ng mu\u00f4n d\u00e2n, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng ph\u00fa qu\u00fd tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd. L\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00fai r\u1eebng tuy c\u00f3 t\u1eeb x\u01b0a, nh\u01b0ng c\u00e1ch thi h\u00e0nh c\u1ea7n tr\u00e1nh thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1. Mong mu\u1ed1n ban \u01a1n cho d\u00e2n, kh\u00f4ng ng\u1ea1i khoan dung, sai tri\u1ec1u th\u1ea7n b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u1ed1c k\u1ebf, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u1ebf \u0111\u1ed9, h\u1ee3p l\u00f2ng d\u00e2n. N\u00ean sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd \u0110\u1ecbch, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u0103ng S\u00e1ch, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef Di Gi\u1ea3n c\u00f9ng Tam ty b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. C\u1ea7n l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0, l\u00e0m mu\u1ed1i kh\u00f4ng qu\u00e1 kh\u1ed5 c\u1ef1c, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n thu\u1eadn ti\u1ec7n bu\u00f4n b\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng tr\u00e0 mu\u1ed1i t\u1ed1t. L\u1ea1i g\u1eedi Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 tham kh\u1ea3o, v\u00e0 b\u1ea3o C\u1ee5c chuy\u00ean tr\u00e1ch th\u00f4ng b\u00e1o cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n tr\u00e0 mu\u1ed1n v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t th\u00eam kho\u1ea3n m\u1ee5c, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh hi\u1ec3u l\u1ea7m v\u00e0 thi\u1ec7t h\u1ea1i. Mu\u1ed1n gi\u00fap d\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec l\u1ee3i, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n h\u00e3y y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m \u0103n, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui v\u1edbi th\u00e0nh qu\u1ea3, c\u00e1c quan ch\u1edb b\u1ecf l\u1eddi Tr\u1eabm, tr\u00e1nh vi\u1ec7c b\u00f3c l\u1ed9t.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y 15 \u0110inh D\u1eadu, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b. \u0110inh V\u1ecb b\u00e3i ch\u00ednh, m\u1edbi sai L\u00fd \u0110\u1ecbch, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i>\r\n\r\n[72] Th\u00e1ng n\u00e0y, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ea3n ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u1ea3n l\u00fd s\u00e1u ch\u1ec9 huy B\u1ea3o Ngh\u1ecb, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, sau \u0111\u00f3 th\u1ea3 b\u1ed1n ch\u1ec9 huy v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. V\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh phi\u00ean, quen thu\u1ed9c b\u1eafn cung, h\u01a1n n\u1eefa hi\u1ec7n nay danh s\u00e1ch t\u1eebng h\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd v\u1eabn c\u00f2n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m danh v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7.\"<\/i>\r\n\r\nKhu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, ba ngh\u00ecn qu\u00e2n B\u1ea3o Ngh\u1ecb Ngh\u0129a qu\u00e2n \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u v\u1ed1n chia phi\u00ean canh gi\u1eef c\u00e1c tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 v\u00e0 kh\u00f4ng quen luy\u1ec7n t\u1eadp, hao t\u1ed5n t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u00ean \u0111\u00e3 l\u1ec7nh ch\u1ecdn gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kh\u1ecfe c\u00f3 t\u00e0i s\u1ea3n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Kh\u00e1n, D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Trung nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin th\u1ea3 c\u1ea3 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ea3o T\u00e0o V\u0129, l\u1ec7nh xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. T\u00e0o V\u0129 sau \u0111\u00f3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ba tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 <i>\"Ki\u1ebfn Uy\"<\/i>.\r\n\r\n<i>(Chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean <i>\"Ki\u1ebfn Uy\"<\/i>, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o th\u00e1ng n\u0103m n\u0103m sau, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[73] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f2n n\u1ee3 ti\u1ec1n phi\u1ebfu c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, xin b\u00e3i vi\u1ec7c mua l\u1ee5a v\u1ea3i c\u1ee7a quan ph\u1ee7 n\u0103m sau \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3, chi\u1ebfu ph\u00e1t hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, c\u00e1ch ch\u1ee9c Thi\u00ean V\u0169 H\u1eefu S\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9, H\u01b0ng Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 L\u1ed9c T\u00edn l\u00e0m Tr\u1ea7n Ch\u00e2u M\u00e3 B\u1ed9 Qu\u00e2n \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c qu\u1eadn nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc kinh th\u00e0nh b\u1ecb ch\u00e1y, T\u00edn d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, b\u1ed9 h\u1ea1 l\u00e0 V\u00f4 Khi\u00eam n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0103n tr\u1ed9m n\u0103m tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ee7a nh\u00e0 d\u00e2n, l\u1ec7nh ch\u00e9m Khi\u00eam, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ch\u1eb7t tay ch\u00e2n. T\u00edn v\u00ec qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ed9 h\u1ea1 kh\u00f4ng nghi\u00eam n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, t\u1eeb \u0110\u00f4 Ngu H\u1eadu tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Giang, Ho\u00e0i b\u1ea3n th\u00e0nh.\r\n\r\n[75] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u ch\u1ecdn n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7, s\u1ebd th\u0103ng l\u00e0m c\u1ea5m qu\u00e2n.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea1i Tam D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng, T\u0129nh Nhung, D\u00e3 Ph\u01b0\u1eddng, Tam M\u00f4n[footnote]Tam M\u00f4n: Theo \u300aV\u0169 Kinh T\u1ed5ng Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 18 th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u300aNguy\u00ean Phong C\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3, \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u1ea1i Cung M\u00f4n, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba L\u00fd Ch\u00ed v\u1ec1 T\u1ea7n Ch\u00e2u c\u0169ng ghi ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.[\/footnote], <i>(Qu\u1ea3ng Ho\u00e0)<\/i> Nh\u01b0\u01a1ng, v.v., t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ea3y tr\u1ea1i, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh c\u00f9ng thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean thu\u1ed9c h\u1ed9 th\u1ee5c <i>(ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c)<\/i> t\u1ed5ng c\u1ed9ng 146 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, xin ban cho c\u00e1o th\u00e2n <i>(gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5)<\/i>. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu phong hai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0110\u00f4 Qu\u00e2n Ch\u1ee7, 41 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Qu\u00e2n Ch\u1ee7, 57 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan Phi\u00ean.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang \u1edf \u0110\u1ea1i Danh Ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, T\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n \u0111\u1ec3 t\u1ed1 c\u00e1o v\u1ec1 n\u1ea1n s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n. C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n xin l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n V\u1eadn S\u1ee9 \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t t\u00ecnh h\u00ecnh. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chuy\u1ec3n V\u1eadn S\u1ee9 \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean tai, n\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng gi\u1ea3m thu\u1ebf. Tuy lo ng\u1ea1i v\u1ec1 vi\u1ec7c chi ti\u00eau kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng \u00fd t\u1eeb bi c\u1ee9u gi\u00fap c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u chia nhau \u0111i xem x\u00e9t v\u00e0 mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf.\r\n\r\n[78] Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9 H\u00e0 T\u00e2y, Tri H\u1ee9a Ch\u00e2u Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"V\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u00edn, nh\u1eadt th\u1ef1c s\u1ebd x\u1ea3y ra ba l\u1ea7n.\"<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1eeb T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn, n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u00f4i T\u01b0 La mu\u1ed1n b\u00ed m\u1eadt b\u00e1o th\u00f9 T\u00e0o V\u0129, xin \u0111em tr\u1eadn \u0111\u1ed3 m\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u00e3 d\u00e2ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y giao cho V\u0129, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap V\u0129 ch\u1eafc ch\u1eafn th\u1eafng l\u1ee3i.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111ang s\u00f9ng b\u00e1i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, m\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam ng\u00e2n s\u00e1ch qu\u1ed1c gia, do \u0111\u00f3 tr\u00e1i \u00fd Vua. Vua c\u00e0ng th\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Ph\u1ed5 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ph\u1eadn, v\u00e0 Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng Ph\u1ed5 mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, mu\u1ed1n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tra, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tri\u1ec7u h\u1ed3i v\u1ec1, sai Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef Di Gi\u1ea3n \u0111\u1eb7t ty x\u00e9t x\u1eed \u1edf ph\u00eda nam kinh th\u00e0nh, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh gi\u00e1m s\u00e1t.\r\n\r\nKhi v\u1ee5 \u00e1n xong, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan \u0111\u1ec3 th\u1ea9m tra, cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u00edn, kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 b\u1ecb t\u1ed9i t\u00e0ng tr\u1eef s\u00e1ch thi\u00ean v\u0103n, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft nh\u01b0ng quan l\u1ea1i b\u00e0n lu\u1eadn, b\u00e8n \u0111\u01b0a ra cho b\u00e1 quan. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan b\u00e0n x\u1eed t\u1eed, chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u, sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y.\r\n\r\nVua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 xu\u1ea5t th\u00e2n th\u1ea5p h\u00e8n, t\u00ednh khinh b\u1ea1c, tham c\u1ea7u kh\u00f4ng ng\u1eebng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c vi\u1ebft s\u00e1ch \u0111\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n th\u1eddi cu\u1ed9c. Tr\u1eabm v\u00ec t\u00ecnh ngh\u0129a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng dung th\u1ee9, nh\u01b0ng l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Ph\u1ed5 c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, ghi nh\u1eadn c\u00f4ng lao nh\u1ecf, \u0111\u1ec3 tha t\u1ed9i ch\u1ebft. Nghe n\u00f3i Ph\u1ed5 \u1edf n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y nh\u1edb con nh\u1ecf m\u00e0 kh\u00f3c, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p mang theo gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>\"Lu\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p mang theo gia quy\u1ebfn. V\u1eeba \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 thanh \u0111\u1ea1o su\u1ea5t ph\u1ee7 Ph\u00f3 su\u1ea5t, an tr\u00ed \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aH\u00f9ng Kh\u1eafc C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c\u300b: D\u1eddi \u0111\u1ebfn H\u00e0ng Ch\u00e2u an tr\u00ed.)<\/i>\r\n\r\nTh\u1ea1ch Ph\u1ed5 ph\u00f3ng kho\u00e1ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, m\u1ed7i khi tham gia \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nghe tin \u0111\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2u li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Hai l\u1ea7n d\u1eb9p lo\u1ea1n \u1edf Th\u1ee5c, tr\u1ea3i qua h\u00e0ng tr\u0103m tr\u1eadn l\u1edbn nh\u1ecf, x\u00f4ng pha \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c t\u00e0i d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng c\u0169ng r\u1ea5t th\u00f4ng th\u1ea1o binh ph\u00e1p, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5c gi\u00e1p, thi\u00ean v\u0103n l\u1ecbch s\u1ed1.\r\n\r\nTh\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>\"T\u00ednh Ph\u1ed5 c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, \u00edt h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng.\"<\/i> Nh\u01b0ng nh\u1edd t\u00e0i n\u0103ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, n\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129nh. C\u00f3 l\u1ea7n sai th\u1ee3 gi\u1ecfi l\u00e0m \u0111ai v\u00e0ng, l\u00fac \u0111\u00f3 Ph\u1ed5 \u0111ang mang kh\u00ed gi\u1edbi h\u1ea7u c\u1eadn, li\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean n\u00f3i: <i>\"Xin ban cho th\u1ea7n.\"<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng li\u1ec1n ban cho \u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi Ph\u1ed5 b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ebf tru\u1ea5t, m\u1ed7i d\u1ecbp gi\u1ed7 Th\u00e1i T\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng v\u1eady.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ea5y Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Khang Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129 l\u00e0m T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, v\u1eabn ki\u00eam ch\u1ee9c Kinh Nguy\u00ean Nghi V\u1ecb Ch\u00e2u Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 s\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea5y L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung L\u00fd C\u1eadp l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u00e2u s\u1ef1. Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ai c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf V\u0129, \u0110\u00e1n ti\u1ebfn c\u1eed Tri\u1ec7u C\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, Vua li\u1ec1n ph\u00e1i C\u1eadp \u0111i. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u00e0n r\u1eb1ng C\u1eadp tuy c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i th\u1ee7 bi\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 k\u1ebf nhi\u1ec7m V\u0129. B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c \u0111em l\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o v\u1edbi \u0110\u00e1n, \u0110\u00e1n kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\nKhi C\u1eadp \u0111\u1ebfn T\u1ea7n ch\u00e2u, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i trong ch\u00e2u c\u0169ng khinh th\u01b0\u1eddng \u00f4ng. G\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ban ng\u00e0y gi\u1eadt tr\u1ed9m tr\u00e2m b\u1ea1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef \u1edf ch\u1ee3, quan l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em tr\u00ecnh, C\u1eadp \u0111ang ng\u1ed3i xem s\u00e1ch, g\u1ecdi t\u00ean l\u00ednh \u1ea5y \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, h\u1ecfi qua loa, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y nh\u1eadn t\u1ed9i, C\u1eadp kh\u00f4ng giao xu\u1ed1ng cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed, l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh ch\u00e9m, r\u1ed3i l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c xem s\u00e1ch nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u00ec, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u kinh ng\u1ea1c v\u00e0 k\u00ednh ph\u1ee5c.\r\n\r\nCh\u1eb3ng bao l\u00e2u, ti\u1ebfng t\u0103m c\u1ee7a C\u1eadp vang \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. \u1ee8c nghe chuy\u1ec7n, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn g\u1eb7p \u0110\u00e1n k\u1ec3 l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00fac m\u1edbi d\u00f9ng C\u1eadp, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u lo \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, nay C\u1eadp c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00fang l\u00e0 ng\u00e0i c\u00f3 con m\u1eaft nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng su\u1ed1t.\"<\/i> \u0110\u00e1n c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"L\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n b\u00ean ngo\u00e0i, sao m\u00e0 d\u1ec5 tin v\u1eady. Qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 ra bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00f2ng th\u1ee7, ban ng\u00e0y l\u00e0m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf ch\u1ee3, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i ch\u00e9m, sao \u0111\u1ee7 g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch l\u1ea1 l\u00f9ng? Ta d\u00f9ng C\u1eadp, \u00fd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00f3. T\u00e0o V\u0129 l\u00e0m tri ch\u00e2u T\u1ea7n ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ph\u1ee5c, vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, V\u0129 \u0111\u00e3 x\u1eed l\u00fd r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd r\u1ed3i, n\u1ebfu sai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, \u1eaft s\u1ebd khoe khoang th\u00f4ng minh, thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, l\u00e0m h\u1ecfng th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a V\u0129. Ta d\u00f9ng C\u1eadp, ch\u1ec9 v\u00ec C\u1eadp tr\u1ea7m t\u0129nh, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, \u1eaft s\u1ebd c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef g\u00ecn quy m\u00f4 c\u1ee7a V\u0129 m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> \u1ee8c t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e0ng th\u00eam k\u00ednh ph\u1ee5c t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a \u0110\u00e1n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n\u300b. Nh\u01b0ng Quang n\u00f3i V\u0129 \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u b\u1ea3y n\u0103m, C\u1eadp l\u1ea5y ch\u1ee9c Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 thay th\u1ebf, th\u00ec sai. C\u1eadp thay V\u0129 l\u00e0m tri ch\u00e2u s\u1ef1 th\u00f4i, V\u0129 v\u1eabn n\u1eafm qu\u00e2n m\u00e3 nh\u01b0 c\u0169. V\u1ea3 l\u1ea1i, V\u0129 th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m ngo\u00e1i m\u1edbi t\u1eeb V\u1ecb ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn T\u1ea7n ch\u00e2u, \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u01b0a l\u00e2u. C\u1eadp l\u00e0m Khu m\u1eadt h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 t\u01b0, hi\u1ec7n ch\u1ec9 l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh. V\u0129 tuy n\u1eafm qu\u00e2n m\u00e3, nh\u01b0ng C\u1eadp l\u00e0m tri ch\u00e2u s\u1ef1, qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 ban ng\u00e0y c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a d\u00e2n, quan gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e9m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng. Quang l\u1ea1i n\u00f3i C\u1eadp l\u00e0 ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, e c\u0169ng sai, c\u00f3 l\u1ebd nh\u1ea7m t\u01b0\u1edfng C\u1eadp thay th\u1ebf V\u0129 n\u1eafm qu\u00e2n m\u00e3, n\u00ean n\u00f3i v\u1eady. Nay l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf s\u1eeda \u0111\u1ed5i, cho kh\u1ecfi m\u00e2u thu\u1eabn, c\u1ea7n ph\u1ea3i tra c\u1ee9u th\u00eam. C\u1eadp \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u kh\u00f4ng r\u00f5 bao nhi\u00eau n\u0103m, c\u1ea7n ph\u1ea3i tra c\u1ee9u.)<\/i>\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu v\u00ec l\u0169 l\u1ee5t \u1edf Qu\u1ea3 Ch\u00e2u, mi\u1ec5n gi\u1ea3m 30% thu\u1ebf thu n\u0103m nay. T\u1ebf Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf huy\u1ec7n Nh\u1eadm Th\u00e0nh, \u0111\u1ea7m L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n m\u1ecdc ra r\u1ec5 sen v\u00e0 b\u00f4ng lau, d\u00e2n \u0111\u00e0o gi\u00e3 l\u00e0m b\u1ed9t, gi\u00fap \u0111\u1ee1 ph\u1ea7n n\u00e0o n\u1ea1n \u0111\u00f3i.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u n\u0103m sau l\u00e0 Thi\u00ean Hi.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 C\u00e1c xem s\u00e1ch[footnote]'Tri\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda[\/footnote], B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef Di Gi\u1ea3n \u0111\u1ec1u tham d\u1ef1. Vua l\u00e0m n\u0103m b\u00e0i th\u01a1, ban cho t\u1ec3 ph\u1ee5, t\u00f4ng th\u1ea5t, hai ch\u1ebf, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00e3i ch\u1ebf, v.v., l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan nho ngay t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Di\u00ean Ninh, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 S\u00f9ng L\u1ed9c khanh Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, L\u1ea1i b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u1ef1u l\u1ec7nh huy\u1ec7n H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 H\u1ed3 T\u1ecbch khi v\u00e0o ch\u1ea7u, gi\u1ea5u bi\u1ec3u trong tay \u00e1o d\u00e2ng l\u00ean, xin giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t t\u1ed9i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ec3u s\u1edb, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, cho ph\u00e9p L\u1ea1i b\u1ed9 thu nh\u1eadn \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean.\r\n\r\n[85] Ban chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Dung, Ho\u00e0n[footnote]'Ho\u00e0n' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u00f4i', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-7 s\u1eeda[\/footnote], Tr\u1ea5n Ninh, Ho\u00e0i Vi\u1ec5n, v.v., nh\u1eefng tr\u00e1ng \u0111inh theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ph\u1ee7 Th\u1ee7y, giao cho T\u00e0o Kh\u1eafc Minh \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i v\u1ed7 v\u1ec1, ai c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t th\u00ec th\u01b0\u1edfng.\"<\/i>\r\n\r\n[86] C\u1ea5m d\u00f9ng s\u00e1p tr\u1eafng \u1edf l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y.\r\n\r\n[87] V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u1eebng t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng khi \u0111i qua Ph\u1ed1 \u0110i\u1ec1n, ban \u0111\u00eam tr\u00f4ng th\u1ea5y tr\u00ean tr\u1eddi c\u00f3 ch\u1eef <i>\"T\u1eed vi\"<\/i> m\u00e0u \u0111\u1ecf. Sau \u0111\u00f3, khi \u0111i s\u1ee9 sang Th\u1ee5c, \u0111\u1ebfn B\u00e3o Th\u00e0nh, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 d\u1ecb, b\u1ea3o r\u1eb1ng sau n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Khi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111i r\u1ed3i, xem ch\u1eef vi\u1ebft[footnote] xem ch\u1eef vi\u1ebft, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u00e0 'xem ch\u1eef kh\u1eafc'.[\/footnote], th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9, t\u01b0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn khi l\u00e0m quan l\u1edbn, \u00f4ng b\u00e8n th\u00edch vi\u1ec7c th\u1ea7n ti\u00ean, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng nghi l\u1ec5 \u0111\u1ea1o gia l\u1eadp \u0111\u00e0n tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u1ebf th\u1ea7n, vi\u1ebft hai ch\u1eef <i>\"T\u1eed vi\"<\/i> b\u1eb1ng m\u1ef1c \u0111\u1ecf, \u0111\u1eb7t tr\u00ean \u0111\u00e0n.\r\n\r\nNg\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1ed9 c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9 \u1edf Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1n th\u1edd b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, mu\u1ed1n d\u00f9ng ti\u1ec1n nh\u00e0 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda, Vua chu\u1ea9n y, l\u1ea1i cho ch\u00e1u c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Th\u1ea3n l\u00e0m tr\u1ee3 gi\u00e1o \u1edf Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u[footnote] B\u00f9i Th\u1ea3n, nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 B\u00f9i Vi\u00ean, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 22, s\u1ef1 t\u00edch V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i xin \u0111\u01b0a ng\u00f4i \u0111\u1ec1n m\u1edbi v\u00e0o \u0111i\u1ec3n th\u1edd, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea1i l\u00e0m v\u0103n bia ghi vi\u1ec7c n\u00e0y. Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 thi\u00ean th\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u do Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng, tuy l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ecfa m\u00e3n s\u1ef1 n\u1ecbnh h\u00f3t gian tr\u00e1 c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch l\u0169y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh[footnote] 'c\u0169ng l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch l\u0169y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'c\u0169ng l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch l\u0169y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 6 n\u0103m sau, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c m\u1edbi d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0a ng\u00f4i \u0111\u1ec1n m\u1edbi v\u00e0o \u0111i\u1ec3n th\u1edd, nay ch\u00e9p chung. V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o trong \u300aB\u00e1ch nh\u1ea5t bi\u00ean\u300b ch\u00e9p: D\u01b0\u01a1ng V\u0103n c\u00f4ng \u1ee8c t\u00e0i gi\u1ecfi s\u00e1ng su\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi k\u00ednh ph\u1ee5c. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c th\u00edch l\u00e0m chuy\u1ec7n k\u1ef3 l\u1ea1, th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 n\u00f3i m\u00ecnh sinh \u1edf Ho\u00e0ng H\u1ea1c L\u00e2u[footnote] 'sinh', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ch\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. 'Ho\u00e0ng H\u1ea1c L\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'Ho\u00e0ng H\u1ea1c', kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'l\u00e2u'.[\/footnote], l\u1ea1i t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 h\u1eadu th\u00e2n c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9. V\u0103n C\u00f4ng b\u00e8n b\u1ebb l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>\"Kh\u00f4ng ph\u1ea3i. N\u1ebfu n\u00f3i l\u00e0 h\u1eadu th\u00e2n c\u1ee7a Cao, Qu\u1ef3, T\u1eafc, Ti\u1ebft[footnote] 'T\u1eafc', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u1eadp', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ee9ng minh; nh\u01b0ng n\u1ebfu cho l\u00e0 h\u1eadu th\u00e2n c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9, t\u00f4i cho r\u1eb1ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Nh\u00e0 Ph\u1eadt cho r\u1eb1ng s\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 gi\u1ea5c ng\u1ee7, nh\u01b0 l\u1eadt b\u00e0n tay. Khi B\u00f9i \u0110\u1ed9 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Chi\u1ebft T\u00e2y t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc th\u00e1nh xu\u1ea5t hi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi u\u1ed1ng v\u00e0o kh\u1ecfi b\u1ec7nh, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ed5 x\u00f4 \u0111\u1ebfn xin u\u1ed1ng, \u00f4ng li\u1ec1n ph\u00ea v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u, giao cho quan s\u00e1t s\u1ee9 l\u1ea5p l\u1ea1i c\u1ea5m ch\u1ec9, vi\u1ec7c y\u00eau d\u1ecb li\u1ec1n d\u1ee9t. Nay K\u00fd C\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean Qu\u00e1n, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 x\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ti\u1ec1n th\u00e2n v\u00e0 h\u1eadu th\u00e2n, \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u1ee7a \u00f4ng.\"<\/i> C\u00e1c quan nghe xong \u0111\u1ec1u th\u00edch th\u00fa, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u00e0m lu\u1eadn. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 x\u00f3a b\u1ecf ho\u1eb7c th\u00eam v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[88] Chi\u1ebfu cho T\u1ea7n Ch\u00e2u tri ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129, trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u01b0 ty s\u1ee9, c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Tri qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n, b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u t\u00ean l\u00ean.\r\n\r\n[89] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ng\u00e0y l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c, d\u00f9ng \u0111\u1ed3 chay. C\u00e1c c\u01a1 quan chu\u1ea9n b\u1ecb nghi tr\u01b0\u1ee3ng, uy nghi \u0111\u1ea1o m\u00f4n, nh\u1ea1c Qu\u00e2n Dung, d\u1eabn b\u00e0i t\u1ee5ng <i>\"Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng Cung\"<\/i> do Th\u00e1nh ch\u1ebf t\u00e1c \u0111\u1ebfn cung.\r\n\r\n[90] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i, qua c\u00e1c d\u1ecbp Nam Giao v\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft, t\u00e2u xin \u1ea5m b\u1ed5 cho th\u00e2n thu\u1ed9c, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c xin m\u1ed9t l\u1ea7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin tr\u00f9ng l\u1eb7p.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng n\u00e0y, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu mi\u1ec5n 3\/10 thu\u1ebf thu n\u0103m nay cho ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf L\u1ee3i Ch\u00e2u b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u0169 l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i.\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng qu\u00e2n m\u00e3 t\u1eeb Xuy\u00ean H\u1ea1p v\u1ec1, n\u1ebfu g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng cao, \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1eebng c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c xem b\u1ea3o s\u00e1ch, c\u1ed5n ph\u1ee5c, ti\u00ean y m\u1edbi ch\u1ebf t\u00e1c, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh xem c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u1ee5 ph\u00e1p t\u00f2ng c\u1ee7a Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng.\r\n\r\n[94] H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u1ea5n t\u1eeb L\u1ec7 Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, l\u1ec7nh cho l\u00e0m Tri Ch\u00e2u T\u1eed Ch\u00e2u. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng \u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch v\u00e0 danh v\u1ecdng c\u00f2n nh\u1eb9, Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f4ng Xuy\u00ean l\u00e0 phi\u00ean tr\u1ea5n l\u1edbn, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh l\u00e2u n\u0103m.\"<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u1ed9.\r\n\r\n[95] Theo nghi th\u1ee9c c\u0169 c\u1ee7a Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, \u0111\u1eb7t b\u1ea3n v\u1ecb c\u1ee7a Vua \u1edf \u0111an tr\u00ec, b\u1ea3n v\u1ecb c\u1ee7a \u00c1 hi\u1ebfn v\u00e0 Tam hi\u1ebfn \u1edf long tr\u00ec. Vua cho r\u1eb1ng \u0111ang d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, m\u00e0 b\u1ea3n v\u1ecb l\u1ea1i \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o s\u00e1ch, ch\u01b0a th\u1ec3 hi\u1ec7n h\u1ebft \u00fd t\u00f4n k\u00ednh. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, chi\u1ebfu d\u1eddi b\u1ea3n v\u1ecb \u1edf \u0111an tr\u00ec xu\u1ed1ng long tr\u00ec, b\u1ea3n v\u1ecb \u1edf long tr\u00ec xu\u1ed1ng sa tr\u00ec, \u0111\u1ee3i khi d\u00e2ng b\u1ea3o s\u00e1ch xong, th\u00ec ti\u1ebfn hi\u1ebfn nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u1edf Tam Kinh v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf thu, nh\u01b0ng v\u1eabn lo d\u00e2n l\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan t\u1ea1i ch\u1ed7 xem x\u00e9t th\u00eam r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>\"Ty Thi\u00ean n\u00f3i, tinh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1m tai d\u1ecb, thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ea5t T\u1ea7n L\u0169ng. C\u00f3 th\u1ec3 d\u1ee5 T\u00e0o V\u0129: c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y nghe n\u00f3i \u0111\u00e3 s\u1ee3 ph\u1ee5c, nh\u1eefng k\u1ebb ch\u01b0a thu\u1eadn th\u00ec n\u00ean d\u1ea7n d\u1ea7n chi\u00eau d\u1ee5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t b\u00e0n chuy\u1ec7n xu\u1ea5t binh.\"<\/i>\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Kinh \u0110\u00f4ng d\u00f9ng xe ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111i mua b\u00e1n, c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 d\u1ecdc s\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu thu\u1ebf, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu s\u1ebd t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5.\r\n\r\n[98] Kh\u1ea3 h\u00e3n V\u01b0\u01a1ng D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Quy H\u00f3a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i H\u1ed9t \u1edf Cam Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, n\u00f3i r\u1eb1ng cha \u00f4ng l\u00e0 D\u1ea1 L\u1ea1c H\u1ed9t \u0111\u00e3 m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 3 n\u0103m nay, c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 t\u00f4n D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Quy H\u00f3a l\u00ean l\u00e0m ch\u1ee7 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng T\u00f4 Th\u1ee7 T\u00edn \u0111\u00e3 ch\u1ebft, con \u00f4ng l\u00e0 La M\u00e3ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o vi\u1ec7c \u1edf T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i H\u1ed9t \u0111\u00e3 sai qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 h\u01a1n tr\u0103m tr\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ba tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u1ef1a, tr\u00e2u, d\u00ea.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng B\u1ea3o V\u1eadt C\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng T\u00e1c \u00d4n Th\u1ee7 Qu\u00fd c\u00f9ng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, nay b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 ch\u00e9p t\u00ean D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Quy H\u00f3a. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4n M\u1eabn v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng B\u1ea3o V\u1eadt C\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u00e3 ch\u1ebft, kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea3o V\u1eadt C\u00f4ng ch\u00faa b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 ai, c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m sau t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ed9i b\u1ed9, v\u00ec C\u1ea3nh Linh cung \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, ban \u00e2n \u0111\u1ee9c.\r\n\r\n[100] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu L\u00e2m Nha, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ti\u00eau Di\u00ean Ninh, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay khanh L\u00fd Kh\u1ea3 C\u1eed \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, d\u00e2ng l\u00ean c\u1ed7 xe kim h\u1ea1ch m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u1ec3 ch\u1edf thi\u00ean th\u01b0. Vua m\u1eb7c \u00e1o b\u00e0o, sai c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn xem.\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u00e1c quan ph\u1ee5ng mang b\u1ea3o s\u00e1ch, c\u1ed5n ph\u1ee5c c\u1ee7a Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, b\u1ea3o s\u00e1ch, ti\u00ean y c\u1ee7a Th\u00e1nh T\u1ed5, v\u00e0 \u00e1o b\u00e0o t\u00eda c\u1ee7a Nh\u1ecb Th\u00e1nh \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n. C\u00e1c ph\u00f3 s\u1ee9 ph\u1ee5ng s\u1eed b\u1ea3o s\u00e1ch c\u1ee7a Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u00f3n l\u1ea1y \u1edf s\u00e2n, c\u00e1c nghi th\u1ee9c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o m\u00f4n, qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 h\u1ed9 t\u1ed1ng, \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, \u0111em thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An, b\u1ea3o s\u00e1ch, c\u1ed5n ph\u1ee5c c\u1ee7a Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, v\u00e0 \u00e1o b\u00e0o t\u00eda c\u1ee7a Nh\u1ecb Th\u00e1nh \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c. Vua trai gi\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua d\u00e2ng l\u1ec5 r\u01b0\u1ee3u xong, \u0111em s\u00e1ch tr\u1eddi c\u00f9ng s\u00e1ch b\u00e1u Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, \u00e1o c\u1ed5n \u0111\u1ebfn cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, s\u00e1ch b\u00e1u Th\u00e1nh T\u1ed5 v\u00e0 \u00e1o ti\u00ean \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh[footnote]S\u00e1ch b\u00e1u Th\u00e1nh T\u1ed5 v\u00e0 \u00e1o ti\u00ean \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh: '\u00c1o ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u00c1o c\u1ed5n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n x\u00e2y cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean c\u0169ng c\u00f3 c\u00e2u 'S\u00e1ch b\u00e1u Th\u00e1nh T\u1ed5, \u00e1o ti\u00ean'.[\/footnote]. Vua b\u00e8n \u1edf l\u1ea1i trai gi\u1edbi t\u1ea1i cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 9 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 9 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, m\u00f9ng 1, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecb X\u00edch T\u01b0 La d\u1ee5 d\u1ed7, l\u1ea1i c\u00f3 L\u1eadp Tu\u00e2n h\u1ee9a h\u1eb9n ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu kh\u00f4ng r\u00e0ng bu\u1ed9c, e r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecb \u00e9p \u0111i, xin ban cho h\u1ecd c\u00e1o th\u00e2n <i>(gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc)<\/i>. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, c\u00e1c ch\u00e2u H\u00f9ng, B\u00e1 t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng Gi\u1edbi H\u00e0 tr\u00e0n b\u1edd, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u \u0111\u00f3 ph\u00e1t binh l\u00ednh b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, \u0110inh V\u1ecb, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u00ecnh Giang. V\u1ecb d\u00e2ng s\u1edb xin ra ngo\u00e0i, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c trao c\u1edd ti\u1ebft c\u1ee7a tr\u1ea5n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng \u01b0u \u00e1i. Sau \u0111\u00f3, Vua l\u1ea1i sai V\u1ecb l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u0103ng. V\u1ecb xin v\u1ec1 qu\u00ea b\u00e1i m\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(V\u1ecb \u0111\u1ed9t nhi\u00ean xin ra ngo\u00e0i, h\u1eb3n c\u00f3 l\u00fd do, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 Ch\u00ednh s\u1eed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p, nghi r\u1eb1ng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00ednh x\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>[4] L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu, d\u00e2ng bi\u1ec3u k\u1ec3 r\u1eb1ng t\u1ed5 ti\u00ean \u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1c B\u1ea1t T\u01b0 Cung, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh Nan, t\u01b0\u1edbc S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1edbi th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00f3 c\u00f4ng di\u1ec7t Ho\u00e0ng S\u00e0o, \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u1ecd L\u00fd; cha \u00f4ng l\u00e0 L\u00fd Kh\u1eafc V\u0103n d\u1eabn c\u1ea3 h\u1ecd v\u1ec1 tri\u1ec1u. \u00d4ng v\u1edbi L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 anh em h\u1ecd n\u0103m \u0111\u1eddi, t\u00ean gi\u1ed1ng nhau, trong l\u00f2ng th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5, xin \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Th\u1ee7 Nguy\u00ean. Vua khen ng\u1ee3i ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, th\u0103ng Th\u1ee7 Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Cung b\u1ecb kh\u1ed1.<\/p>\n<p>[5] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y h\u01a1i cao, n\u00ean sai Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ph\u1ee7 d\u1ee5, m\u1edf kho quan, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i. Nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00f9 nh\u00e2n, th\u00fac gi\u1ee5c x\u1eed l\u00fd nhanh; n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00e1o \u0111\u1ed9ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[6] Vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: D\u00e2n n\u00e0o n\u1ee3 ti\u1ec1n l\u00e3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p l\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, tr\u00e2u b\u00f2 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i n\u1ee3.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, c\u00f9ng tham gia ch\u00ednh s\u1ef1. Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch, Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u1edf Trung th\u01b0, t\u1eebng nh\u00e2n l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1edd c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ee7a ng\u00e0i, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng g\u00f3p th\u00eam.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Xin nghe \u00fd ki\u1ebfn.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>&#8220;M\u1ed7i khi th\u1ea5y t\u1ea5u s\u1ef1, c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng xem qua, ng\u00e0i ch\u1ec9 ph\u00ea ch\u1ec9 r\u1ed3i ban h\u00e0nh, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ch\u1ec9 khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ea3m \u01a1n m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m t\u1ea5u \u0111\u1ed1i xong, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n lui ra, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf l\u1ea1i. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ea1c nhi\u00ean h\u1ecfi: <i>&#8220;Vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u l\u00ean?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00e8n \u0111em l\u1eddi tr\u01b0\u1edbc thu\u1eadt l\u1ea1i v\u1edbi ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecfi: <i>&#8220;Vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;C\u00f4ng b\u1eb1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tr\u1eabm \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m, Tr\u1eabm x\u00e9t th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat t\u01b0 l\u1ee3i n\u00e0o. T\u1eeb sau l\u1ec5 phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p \u00f4ng \u1ea5y t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf. C\u00e1c khanh n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo.&#8221;<\/i> Lui ra, h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u1ea3m \u01a1n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;S\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng d\u1ea1y b\u1ea3o, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f2n nh\u1edd c\u00e1c \u00f4ng ch\u1ec9 b\u1ea3o th\u00eam.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aV\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n Di S\u1ef1 L\u1ee5c\u300b, ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[8] H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u0103ng S\u00e1ch t\u1eeb Th\u00e0nh \u0110\u00f4 tr\u1edf v\u1ec1, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh th\u0103ng ch\u1ee9c cho \u00f4ng, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac L\u0103ng S\u00e1ch \u0111\u00e3 b\u1ec7nh. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n: <i>&#8220;L\u0103ng S\u00e1ch c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, tr\u1ecb l\u00fd \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;L\u0103ng S\u00e1ch t\u00ednh t\u00ecnh thu\u1ea7n h\u1eadu, x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3.&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh cho \u00f4ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng: T\u00f4ng Ca C\u1ed1t T\u01b0 La c\u00f9ng b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean l\u00e0 M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p, Ng\u01b0 Gi\u00e1c Thi\u1ec1n d\u1eabn h\u01a1n ba v\u1ea1n qu\u00e2n t\u1eeb M\u00e3 Ng\u1ef1 S\u01a1n, Lan Ch\u00e2u, Kham C\u1ed1c, Chi\u00ean Mao S\u01a1n, Th\u1ee7y H\u00e0<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ee7y H\u00e0: C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng nhau, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 492, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Th\u1ed5 Phi\u1ec1n ghi l\u00e0 '\u0110\u00e0o H\u00e0'.\" id=\"return-footnote-294-1\" href=\"#footnote-294-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, H\u00e0 Ch\u00e2u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng \u1edf Tam \u0110\u00f4 C\u1ed1c. T\u00e0o V\u0129 li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, \u0111u\u1ed5i theo h\u01a1n 20 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, ch\u00e9m h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ba ngh\u00ecn ng\u1ef1a, tr\u00e2u, gia s\u00fac, qu\u1ea7n \u00e1o, kh\u00ed gi\u1edbi. M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n quan b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, t\u1eed tr\u1eadn s\u00e1u b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, s\u1ee9 th\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi, xin ban th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu ban cho T\u00e0o V\u0129 c\u00f9ng Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 tr\u00fa b\u1ea1c l\u00e0 Cao K\u1ebf Trung, \u0110\u00f4 gi\u00e1m V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai v\u00e0ng, kh\u00ed t\u1ec7. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, l\u1ea1i ban th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ea5t c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd \u0110\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh so\u1ea1n chi\u1ebfu th\u01b0. Vua h\u1ecfi \u0110\u1ecbch: <i>&#8220;T\u00e0o V\u0129 \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin th\u00eam qu\u00e2n, ch\u01b0a k\u1ecbp c\u1eed \u0111i, \u0111\u00e3 v\u1ed9i t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u00e2u s\u1ef1. V\u1eady bi\u00ean t\u01b0\u1edbng n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf V\u0129?&#8221;<\/i> \u0110\u1ecbch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;V\u0129 bi\u1ebft Th\u1ed1c T\u01b0 La mu\u1ed1n x\u00e2m ph\u1ea1m, \u0111ang d\u00f2m ng\u00f3 Quan Trung, n\u00ean xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec h\u00e8n nh\u00e1t. H\u01a1n n\u1eefa, V\u0129 c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c kh\u00f4ng ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, sao c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf? B\u1ec7 h\u1ea1 coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c ph\u00e1t binh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec s\u1eafp t\u00f4n hi\u1ec7u Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, s\u1ee3 qu\u00e2n ra kh\u1ecfi c\u1eeda Nghi Thu sao? Hi\u1ec7n nay qu\u00e2n \u1edf Quan H\u1eefu nhi\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng s\u1ed1 d\u01b0 \u0111\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng cho V\u0129.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi s\u1ed1 qu\u00e2n \u1edf Quan H\u1eefu l\u00e0 bao nhi\u00eau, \u0110\u1ecbch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, d\u00f9ng s\u1ed5 nh\u1ecf ghi s\u1ed1 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t, nay v\u1eabn \u0111\u1ec3 trong t\u00fai \u0111eo.&#8221;<\/i> Vua b\u1ea3o t\u1ef1 l\u1ea5y ra, sai th\u00e1i gi\u00e1m l\u1ea5y gi\u1ea5y b\u00fat, ghi r\u00f5 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i bao nhi\u00eau qu\u00e2n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i. Vua nh\u00ecn v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang l\u00e0 [Li\u00eam] Pha, [L\u00fd] M\u1ee5c trong cung v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, Th\u1ed1c T\u01b0 La qu\u1ea3 nhi\u00ean x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, T\u1ea7n ch\u00e2u v\u1eeba xu\u1ea5t qu\u00e2n, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u h\u1ecfi: <i>&#8220;V\u0129 c\u00f3 th\u1eafng tr\u1eadn kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> \u0110\u1ecbch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u1ea5t th\u1eafng.&#8221;<\/i> Khi tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a V\u0129 \u0111\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"'Tin th\u1eafng tr\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tin th\u1eafng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-2\" href=\"#footnote-294-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, Vua b\u1ea3o \u0110\u1ecbch: <i>&#8220;Khanh sao bi\u1ebft ch\u1eafc v\u1eady?&#8221;<\/i> \u0110\u1ecbch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ed1c T\u01b0 La \u0111\u1ea1i c\u1eed x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, sai gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn T\u1ea7n ch\u00e2u \u0103n c\u01a1m v\u00e0o ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 k\u00edch \u0111\u1ed9ng V\u0129. V\u0129 gi\u1eef qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng, ng\u1ed3i ch\u1edd ch\u00fang \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ea5y nh\u00e0n \u0111\u1ee3i m\u1ec7t. Th\u1ea7n nh\u1edd \u0111\u00f3 bi\u1ebft ch\u1eafc s\u1ebd th\u1eafng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u01b0 M\u00e3 Quang ghi vi\u1ec7c n\u00e0y nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[11] \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 l\u00e0 Chu V\u0103n Ch\u1ea5t xin l\u1ec7nh cho Tri qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung l\u00e0 L\u00fd D\u01b0 \u00dd \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh Lung Can \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 th\u1ee5c \u0111\u00e3 n\u1ed9p con tin. Chi\u1ebfu cho V\u0103n Ch\u1ea5t c\u00f9ng T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 D\u01b0 \u00dd b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[12] L\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ca, th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u00f4 t\u1ed9c Tr\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Xuy Ma thu\u1ed9c V\u1ecb ch\u00e2u, l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Thu\u1eadn ch\u00e2u; n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 Di\u1ec7p Ti\u00ean c\u00f9ng l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7 b\u1ea3n t\u1ed9c; b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh \u1edf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n, Uy Vi\u1ec5n thu\u1ed9c T\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7, gia phong ki\u1ec3m hi\u1ec7u quan giai hu\u00e2n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng vi\u1ec7c h\u1ecd quy ph\u1ee5. Ti\u1ec3u Ca d\u00f9ng qu\u00e2n gi\u00fap \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Ng\u01b0 Gi\u00e1c Thi\u1ec1n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh gia phong th\u00eam.<\/p>\n<p>[13] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00e1t \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i T\u1ee9 M\u00f4n, x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng b\u1ecf \u0111i. T\u00e0o V\u0129 chi\u00eau d\u1ee5 h\u1ecd tr\u1edf l\u1ea1i, l\u1ec7nh h\u1ecd n\u1ed9p ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169 l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, m\u1ed7i l\u1ea7n n\u1ed9p s\u00e1u m\u01b0\u01a1i con ng\u1ef1a th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi than phi\u1ec1n r\u1eb1ng ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng qu\u00e1 \u00edt, V\u0129 qu\u00e1t m\u1eafng b\u1ea3o h\u1ecd \u0111i: <i>&#8220;Cho ng\u01b0\u01a1i chu\u1ed9c t\u1ed9i, c\u00f2n \u0111\u00f2i l\u1ee3i l\u1ed9c n\u1eefa sao?&#8221;<\/i> Vua cho r\u1eb1ng V\u0129 kh\u00e9o l\u00e9o trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 v\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng ba, l\u1ea1i n\u00f3i: V\u0129 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Ng\u01b0 Gi\u00e1c Thi\u1ec1n, gi\u1ebft v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng D\u1ea1ng \u0110an. Hai t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a L\u1eadp Tu\u00e2n, t\u1eeb \u0111\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tr\u00e1nh, V\u0129 d\u1ee5 d\u1ed7 tri\u1ec7u t\u1eadp h\u1ecd. X\u00e9t vi\u1ec7c gi\u1ebft v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng D\u1ea1ng \u0110an l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng ba, c\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Ng\u01b0 Gi\u00e1c Thi\u1ec1n l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p c\u1ea3 hai vi\u1ec7c v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng ba, sai l\u1ea7m l\u1edbn. Nay b\u1ecf nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y, ch\u1ec9 l\u1ea5y v\u0103n b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u0129, ch\u00e9p th\u00eam sau vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ca l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed.)<\/i><\/p>\n<p>[14] L\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh chia nhau c\u1ea7u \u0111\u1ea3o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, mi\u1ebfu x\u00e3, th\u1ea7n t\u1eeb, cung qu\u00e1n, ch\u00f9a chi\u1ec1n, v\u00ec c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n<p>[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Trung th\u01b0 xin l\u1ea5y C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9 l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecfi th\u00eam V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111ang b\u1ecb b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, Trung th\u01b0 \u0111em l\u1eddi Vua \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ed9 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u00edch nh\u1eadn ch\u1ee9c n\u00e0y.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 \u0110\u1ed9 qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, t\u1ef1 n\u00f3i may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1edd v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c nhi\u1ec1u v\u00e0 kh\u00f3. Trung th\u01b0 \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u00e2n nh\u1eafc t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t r\u1ea5t \u0111\u00fang, khi\u1ebfn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang v\u1ecb tr\u00ed, vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ecfi \u00f4ng \u1ea5y sao?&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u1ea5y ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o ki\u00eam H\u1ed9i linh quan ph\u00e1n quan. V\u00ec v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1eadm ch\u1ea1p, tri\u1ec1u ngh\u1ecb cho l\u00e0 kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, b\u00e8n trao cho Ho\u00e0ng M\u1ee5c ch\u1ee9c H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7, \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho \u0110\u1ed9 l\u00e0m H\u1ed9i linh quan ph\u00e1n quan, Tri ch\u1ebf c\u00e1o nh\u01b0 c\u0169. Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u th\u1eed, Vua cho r\u1eb1ng Ho\u00e0ng M\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e2u l\u00e0m quan ngo\u00e0i, ch\u1ec9 th\u1eed hai b\u00e0i ch\u1ebf c\u00e1o, v\u00e0o T\u00e2y c\u00e1c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Tuy\u00ean huy s\u1ee9 khi \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u1ee9 t\u1ef1.<\/p>\n<p>[17] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n \u0111i s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng ngo\u00e0i c\u1eeda \u1ea3i c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>[18] Ch\u00e2u Qu\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u bay qua bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng m\u00f9a m\u00e0ng v\u1eabn t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang Ti\u1ebft \u00c1nh l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba T\u00f4ng l\u00e0m ph\u00f3; Th\u1ecd Xu\u00e2n qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng h\u1eefu, H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba \u0110\u1ee9c l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u00c1nh v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n t\u1eeb Trung Kinh \u0111i ch\u00ednh b\u1eafc 80 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn L\u00e2m \u0110\u00f4 qu\u00e1n, l\u1ea1i 40 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Quan S\u1eb1n qu\u00e1n, l\u1ea1i 70 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn T\u00f9ng S\u01a1n qu\u00e1n, l\u1ea1i 70 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn S\u00f9ng T\u00edn qu\u00e1n, l\u1ea1i 90 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ninh qu\u00e1n, l\u1ea1i 50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Di\u00eau Gia Tr\u1ea1i qu\u00e1n<a class=\"footnote\" title=\"50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Di\u00eau Gia Tr\u1ea1i qu\u00e1n v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu phi\u00ean di 2-9 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-294-3\" href=\"#footnote-294-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i 50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn H\u00e0m Ninh qu\u00e1n, l\u1ea1i 30 d\u1eb7m qua c\u1ea7u \u0111\u00e1 s\u00f4ng Ho\u00e0ng, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 ch\u00e2u Nhi\u00eau, v\u1ed1n l\u00e0 Nhi\u00eau L\u1ea1c ch\u00e2u m\u00e0 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eebng \u0111\u1eb7t \u1edf Khi\u1ebft \u0110an, nay ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i \u1edf \u0111\u00f3. L\u1ea1i 50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn B\u1ea3o H\u00f2a qu\u00e1n, qua s\u00f4ng H\u1eafc, 70 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean H\u00f3a qu\u00e1n, l\u1ea1i 50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1i qu\u00e1n, ph\u00eda t\u00e2y kho\u1ea3ng 20 d\u1eb7m<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'nh\u1ecb' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-294-4\" href=\"#footnote-294-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>c\u00f3 ch\u00f9a Ph\u1eadt v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n, nghe n\u00f3i l\u00e0 T\u1ed5 ch\u00e2u, c\u0169ng c\u00f3 n\u00fai T\u1ed5, trong n\u00fai c\u00f3 mi\u1ebfu A B\u1ea3o C\u01a1, \u0111\u00f4i h\u00e0i \u00f4ng t\u1eebng \u0111i v\u1eabn c\u00f2n, d\u00e0i kho\u1ea3ng 4-5 th\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i 40 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng Kinh L\u00e2m Ho\u00e0ng ph\u1ee7.<\/p>\n<p>T\u1eeb khi qua S\u00f9ng T\u00edn qu\u00e1n, \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, v\u00f9ng ph\u00eda nam \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ec1. V\u00e0o c\u1eeda t\u00e2y, t\u00ean l\u00e0 Kim \u0110\u1ee9c, b\u00ean trong c\u00f3 L\u00e2m Ho\u00e0ng qu\u00e1n. C\u1eeda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a th\u00e0nh con t\u00ean l\u00e0 Thu\u1eadn D\u01b0\u01a1ng, v\u00e0o c\u1eeda \u0111i v\u1ec1 b\u1eafc \u0111\u1ebfn C\u1ea3nh Ph\u00fac m\u00f4n<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ea3nh Ph\u00fac m\u00f4n nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1ea3nh Ph\u00fac qu\u00e1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda\" id=\"return-footnote-294-5\" href=\"#footnote-294-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Th\u1eeba Thi\u00ean m\u00f4n, b\u00ean trong c\u00f3 hai \u0111i\u1ec7n Chi\u00eau \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tuy\u00ean Ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, l\u1ec1u chi\u00ean c\u0169ng \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. Ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc L\u00e2m Ho\u00e0ng h\u01a1n 200 d\u1eb7m c\u00f3 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec7n, \u1edf ph\u00eda nam n\u00fai M\u1ea1n \u0110\u1ea7u, l\u00e0 n\u01a1i tr\u00e1nh n\u00f3ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ecf t\u1ed1t, \u0111\u00e0o s\u00e2u h\u01a1n m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec g\u1eb7p b\u0103ng c\u1ee9ng.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u Th\u1eeba T\u00f4ng l\u00e0 con c\u1ee7a Tri T\u00edn. V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba \u0110\u1ee9c l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u1ea9m K\u1ef3.)<\/i><\/p>\n<p>[20] L\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Cao Ch\u00ed Ninh l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, tri ch\u00e2u H\u00e3n, ban cho \u00e1o t\u00eda, \u0111ai b\u1ea1c. Ch\u00ed Ninh th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y bi\u1ebft binh ph\u00e1p nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng n\u00f3i, n\u00ean m\u1ec7nh \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u00f4ng Ca tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i, Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n uy hi\u1ebfp d\u1ee5 d\u1ed7 c\u00e1c h\u1ed9 th\u00e2n thu\u1ed9c, sau \u0111\u00f3 tri\u1ec7u t\u1eadp l\u1ec7nh n\u1ed9p con tin \u1edf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, c\u00f3 hai t\u1ed9c L\u0169ng Ba v\u00e0 Tha T\u01b0 Ma kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Th\u1ea7n \u1edf trong th\u00e0nh m\u01b0\u1ee3n t\u1edd chi\u1ebfu m\u1eddi Cao K\u1ebf Trung, V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u0111em qu\u00e2n \u0111i chi\u00eau d\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ea7n \u1edf trong th\u00e0nh m\u01b0\u1ee3n t\u1edd chi\u1ebfu m\u1eddi Cao K\u1ebf Trung, V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u0111em qu\u00e2n \u0111i chi\u00eau d\u1ee5. 'D\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'Ho\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26, ch\u01b0\u01a1ng 'V\u1ecb Ch\u00e2u phi\u00ean t\u1ed9c C\u1ed1t T\u01b0 La ph\u1ea3n ph\u1ee5c' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-6\" href=\"#footnote-294-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, sau \u0111\u00f3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o c\u1ee7a K\u1ebf Trung, hai t\u1ed9c h\u1ee3p qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, chi\u1ec1u t\u1ed1i qua s\u00f4ng V\u1ecb, n\u01b0\u1edbc l\u1edbn l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecb qu\u00e2n phi\u00ean t\u1eadp k\u00edch, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, v\u00ec kh\u00f4ng m\u01b0a, b\u00e3i b\u1ecf y\u1ebfn ti\u1ec7c Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[23] Ch\u00e2u L\u1ee3i t\u00e2u n\u01b0\u1edbc l\u0169 cu\u1ed1n tr\u00f4i m\u1ed9t v\u1ea1n hai ngh\u00ecn t\u00e1m tr\u0103m gian nh\u00e0 s\u00e0n, ban ti\u1ec1n cho c\u00e1c quan gi\u00e1m tu v\u00e0 binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[24] Quan T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 l\u00e0 M\u1ea1ch V\u0129nh Kh\u00e1nh t\u00e2u C\u1ed1t T\u01b0 La \u0111em qu\u00e2n phi\u00ean \u0111\u1ebfn Thanh K\u00ea L\u00fd T\u1eed, T\u1ea5t L\u1eadt Xuy\u00ean, quan \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e0 Chu V\u0103n Ch\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng X\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef tr\u1ea1i Ng\u00f5a \u0110\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba, gi\u1eb7c \u0111\u00eam \u0111\u00f3 b\u1ecf ch\u1ea1y.<\/p>\n<p><i>(Gi\u1eb7c \u0111\u00eam b\u1ecf ch\u1ea1y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u1ee8ng X\u01b0\u01a1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ch\u00e2u T\u1ecbnh t\u00e2u m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ch\u00e2u ch\u1ea5u kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>[27] L\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u1ed1c th\u00fac d\u00e2n \u0111\u1ed1t b\u1eaft ch\u00e2u ch\u1ea5u, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang sinh s\u00f4i.<\/p>\n<p>[28] L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng l\u1ee5a, l\u0129nh, b\u00f4ng cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf ph\u00eda nam Giao Ch\u00e2u thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u do kinh \u0111\u00f4 v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn. Nay b\u1ed9 ch\u00fang th\u1ea7n t\u00edch tr\u1eef kh\u00e1 nhi\u1ec1u, xin cho ph\u00e9p d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u00ean H\u00f9ng, T\u01b0\u01a1ng, V\u1ec7<a class=\"footnote\" title=\"V\u1ec7 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ho\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 88, \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, ch\u00e2u Ho\u00e0nh thu\u1ed9c Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9; c\u00f9ng s\u00e1ch quy\u1ec3n 86, \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, ch\u00e2u V\u1ec7 thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9.\" id=\"return-footnote-294-7\" href=\"#footnote-294-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, B\u1ed1i, B\u00e1c v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169 n\u1ed9p v\u00e0o kho N\u1ed9i t\u00e0ng, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec theo l\u1eddi t\u00e2u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[29] L\u00fac \u0111\u00f3 v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n k\u00e9o d\u00e0i, c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 Tr\u00ed Ng\u1ed9 \u1edf n\u00fai Quy S\u01a1n xin \u0111\u1ebfn th\u00e1p Ph\u00fac Th\u00e1nh \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o ch\u1eb7t tay tr\u00e1i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a. Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 tr\u1eddi m\u01b0a. T\u1eeb m\u00f9a thu \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng m\u01b0a, Vua lo l\u1eafng hi\u1ec7n r\u00f5 tr\u00ean n\u00e9t m\u1eb7t, gi\u1ea3m b\u1edbt \u0103n u\u1ed1ng, b\u00e3i b\u1ecf \u00e2m nh\u1ea1c, \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u01b0a l\u1edbn, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. Vua sai quan \u0111i t\u1ea1 \u01a1n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00e3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 <i>&#8220;Cam V\u0169 \u1ee8ng K\u1ef3&#8221;<\/i>, c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ec1u h\u1ecda theo.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n D\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n, ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, \u0110\u00f4 quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u1ebfn l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ea5p. Hu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u00ecnh V\u0129, v\u00ec t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng thanh li\u00eam c\u1ea9n th\u1eadn n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n. L\u1ea1i sai Trung th\u01b0 khuy\u00ean r\u0103n \u00f4ng ta.<\/p>\n<p>[31] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, nay m\u1edbi c\u00f3 m\u01b0a, \u0111ang khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c n\u00f4ng, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00f4ng vi\u1ec7c. Nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 c\u1ea7n ho\u00e3n l\u1ea1i, xin ho\u00e3n th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng. Nh\u1eefng v\u1ee5 ki\u1ec7n v\u1ec1 h\u00f4n nh\u00e2n, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i nh\u01b0 c\u0169. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1u t\u1ea1m d\u1eebng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[32] T\u00e0o Kh\u1eafc Minh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ph\u1ee7 Th\u1ee7y tuy \u0111\u00e3 ch\u1ecbu t\u1ed9i, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i, xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho Kh\u1eafc Minh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u xin d\u00f9ng qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 trai tr\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. L\u1ea1i c\u00f3 Du Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ec9 hai ba ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu ph\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng d\u1eb9p y\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh lo ng\u1ea1i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i khinh \u0111\u1ecbch, n\u00ean ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u1ebfn h\u1ed7 tr\u1ee3. Vi\u1ec7c h\u01b0ng binh kh\u1edfi s\u1ef1 c\u00e0ng ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng, nghe \u0111\u1ed3n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ecbnh th\u00e1ng n\u00e0y ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00edn ch\u00e2u m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi Man ra th\u00ec gi\u1eef l\u1ea1i. N\u1ebfu tin \u0111\u1ed3n nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang \u1eaft s\u1ebd ph\u00f2ng b\u1ecb, vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f3 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eef th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a ch\u00fang, \u0111\u00f2i l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft, r\u1ed3i nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, c\u0169ng l\u00e0 c\u00f4ng lao c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Kh\u1eafc Minh v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Tr\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng Ch\u01b0\u01a1ng L\u0129nh thu\u1ed9c Ho\u00e0n Ch\u00e2u, M\u00e3 Ng\u1ecdc c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y Nghi Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh, theo truy\u1ec7n Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Man, c\u00f9ng v\u1edbi M\u00e3 Ng\u1ecdc \u0111\u1ec1u l\u00e0 An ph\u1ee7 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, truy\u1ec7n Kh\u1eafc Minh c\u0169ng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00fac n\u00e0o, n\u00ean ch\u1ec9 ghi ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Nghi, Qu\u1ebf \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m<a class=\"footnote\" title=\"Nghi Qu\u1ebf \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nghi Ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-6, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26 Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Man ph\u1ea3n c\u1ea3i.\" id=\"return-footnote-294-8\" href=\"#footnote-294-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a> Tr\u00ecnh H\u00f3a B\u1eb1ng \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng C\u1ed5 Lao \u1ea2i ph\u00eda t\u00e2y Ch\u01b0\u01a1ng L\u0129nh \u0111\u1ec3 h\u1ed9i qu\u00e2n. H\u00f3a B\u1eb1ng g\u1eb7p qu\u00e2n Man \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00f2ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang. V\u0103n Kh\u00e1nh v\u00e0 M\u00e3 Ng\u1ecdc \u0111\u1ebfn Nh\u01b0 M\u00f4n \u0110o\u00e0n, b\u1ecb qu\u00e2n Man ch\u1eb7n l\u1ea1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean. Kh\u1eafc Minh v\u00e0 Th\u1ee7 Tr\u00e2n b\u00e8n v\u01b0\u1ee3t qua Ho\u00e0nh Kh\u00ea, T\u01b0 \u0110\u1ee9c Tr\u1ea1i, tri\u1ec7u t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi L\u00e3o \u1edf n\u00fai l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n. Qu\u00e2n Man \u1ea9n n\u1ea5p trong r\u1eebng tr\u00fac, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n giao chi\u1ebfn, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ph\u1ea3i r\u00fat ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>H\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau, qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean Ho\u00e0ng N\u00ea L\u0129nh, \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea3i Sam M\u1ed9c, khe n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, qu\u00e2n Man chi\u1ebfm gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd th\u00ec \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. \u0110\u1ea3ng qu\u00e2n Man b\u00e8n v\u01b0\u1ee3t qua B\u00e1 Uy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Tr\u1eedu \u0110\u1ed9ng, r\u1ed3i ti\u1ebfn v\u00e0o th\u00f4n Ti\u1ec1n Trung Ph\u00f2ng. Kh\u1eafc Minh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n h\u1ea1 tr\u1ea1i, n\u1eeda \u0111\u00eam, qu\u00e2n Man \u1ed3n \u00e0o l\u1edbn, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng khua chi\u00eang, t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u1ea1i r\u1ea5t g\u1ea5p. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh l\u1ea1i, gi\u1ebft v\u00e0 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 kho t\u00e0ng c\u1ee7a ch\u00fang, t\u1eeb \u0111\u00f3 qu\u00e2n Man s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai r\u1eebng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i men theo b\u1edd nam s\u00f4ng Long Giang \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u1eddi t\u1ed1i, v\u01b0\u1ee3t qua Th\u1ea1ch H\u1ea1p, \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea3i hi\u1ec3m tr\u1edf, qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i song song. Qu\u00e2n Man l\u1ea1i b\u1eafn n\u1ecf li\u00ean ti\u1ebfp t\u1eeb b\u1edd b\u1eafc, Kh\u1eafc Minh sai d\u0169ng s\u0129 l\u1ed9i qua s\u00f4ng giao chi\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"Kh\u1eafc Minh sai d\u0169ng s\u0129 l\u1ed9i qua s\u00f4ng giao chi\u1ebfn, ch\u1eef 'thi\u1ec7p' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-294-9\" href=\"#footnote-294-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec qu\u00e2n Man r\u00fat ch\u1ea1y, \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf th\u00f4n B\u00e1c H\u1ea1, H\u1ea1 Ph\u00f2ng, Kh\u1eafc Minh b\u1ed1 tr\u00ed ph\u1ee5c binh b\u00ean ngo\u00e0i tr\u1ea1i. \u0110\u00eam \u0111\u00f3, qu\u00e2n Man l\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, g\u1eb7p ph\u1ea3i ph\u1ee5c binh, c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n trong tr\u1ea1i h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh, truy k\u00edch gi\u1ebft s\u1ea1ch. Th\u1eeba th\u1eafng l\u00f9ng s\u1ee5c kh\u1eafp n\u00fai, thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u1ef1a tr\u00e2u \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n s\u0129<a class=\"footnote\" title=\"Thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u1ef1a tr\u00e2u \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n s\u0129, ch\u1eef 'h\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 495 truy\u1ec7n Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-294-10\" href=\"#footnote-294-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Kh\u1eafc Minh bi\u1ebft h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, b\u00e8n ra l\u1ec7nh ban \u01a1n, h\u1ee9a cho h\u1ecd s\u1eeda l\u1ed7i. Do \u0111\u00f3, th\u1ee7 l\u0129nh M\u00f4ng Th\u1eeba Qu\u00fd c\u00f9ng c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng kh\u00e1c t\u1ef1 tr\u00f3i m\u00ecnh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n doanh \u0111\u1ea7u th\u00fa. Kh\u1eafc Minh h\u1eadu \u0111\u00e3i h\u1ecd b\u1eb1ng y\u1ebfn ti\u1ec7c, r\u1ed3i tr\u00e1ch m\u1eafng, h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u nh\u1eadn t\u1ed9i. Khi nghe chi\u1ebfu ch\u1ec9 tha t\u1ed9i ch\u1ebft, h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc x\u01b0ng v\u1ea1n tu\u1ebf, tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf H\u00e1n Kh\u1ea9u v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef, r\u1ed3i u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, th\u1ec1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u00fai N\u00f4 s\u1ee5p \u0111\u1ed5, s\u00f4ng Long Giang ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 t\u00e2y, kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea3n l\u1ea1i n\u1eefa&#8221;<\/i>, v\u00e0 kh\u1eafc ch\u1eef l\u00ean n\u00fai N\u00f4. Hai ng\u00e0y sau, g\u1eb7p V\u0103n Kh\u00e1nh v\u00e0 Ng\u1ecdc \u1edf tr\u1ea1i Nh\u01b0 M\u00f4n, r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Nghi Ch\u00e2u n\u1ed9p h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn b\u1ed9 kh\u00ed gi\u00e1p, b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi nguy\u1ec7n di c\u01b0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t H\u00e1n. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 chia h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u00e2y v\u00e0 Kinh H\u1ed3, c\u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c M\u00f4ng \u0110\u1ed7 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Quy H\u00f3a, ch\u00e2u n\u00e0y ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Ph\u1ee7 Th\u1ee7y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai con l\u00e0 V\u0103n B\u1ea3o v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng b\u00ean v\u1ee3 l\u00e0 Cam \u0110\u01b0\u1eddng do th\u00e1m qu\u00e2n s\u1ef1. Con trai \u00f4ng ta l\u00e0 C\u00e1ch c\u0169ng t\u1eebng giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Xin b\u1eaft gi\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1ec1 kinh.&#8221;<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean M\u00f4ng Ch\u00edch, c\u0169ng l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u1ed7, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng t\u1ed1 gi\u00e1c gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u00c1p nha ch\u00e2u Chi\u00eau. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng Ch\u00e2u, Lai Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Kh\u1eafc Minh v\u00e0o Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0o. Theo ch\u00ednh truy\u1ec1n c\u1ee7a Kh\u1eafc Minh, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng th\u00e1ng 9 ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, c\u00f2n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kh\u1eafc Minh n\u00f3i r\u1eb1ng h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u. \u01af\u1edbc ch\u1eebng cu\u1ed1i thu kh\u1edfi binh, \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c. Nay ghi ch\u00e9p sau chi\u1ebfu th\u01b0. Chi\u1ebfu th\u01b0 ban ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, t\u1ee9c ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 9. Vi\u1ec7c \u0111\u00e0y M\u00f4ng \u0110\u1ed7 v\u00e0 con trai, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o th\u00e1ng 11 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, nay c\u0169ng ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ra l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c l\u1ed9 d\u00e2ng v\u1eadt c\u00e1t t\u01b0\u1eddng. V\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 Li\u00eau Ch\u00e2u d\u00e2ng th\u1ecf tr\u1eafng, Kinh M\u00f4n Qu\u00e2n d\u00e2ng r\u00f9a l\u00f4ng xanh.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eeb th\u00e1ng 7 tr\u1edf \u0111i, n\u1ebfu c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng v\u1ec1 thi\u00ean tai, theo l\u1ec7 c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn. Nh\u01b0ng n\u0103m nay c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ph\u00e9p nh\u1eadn \u0111\u01a1n ki\u1ec7n.<\/p>\n<p>[35] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh L\u00fd \u1ee8ng C\u01a1 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, xin c\u1eed c\u00e1c ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3, ph\u00e1n quan, ho\u1eb7c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh, n\u0103ng c\u00e1n \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o ch\u1ee9c s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ecb b\u1ea1c ty \u1edf Qu\u1ea3ng Nam.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[36] Ch\u00e2u B\u00e1c b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang k\u00eau ca nh\u01b0ng ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u1eabn b\u1eaft n\u1ed9p thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng, ty v\u1eadn kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai quan \u0111i xem x\u00e9t, li\u1ec1n mi\u1ec5n thu\u1ebf cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>[37] Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 khai th\u00e1c g\u1ed7 \u1edf qu\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, sau l\u1ea1i b\u1eaft qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m. Nay \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ng\u00e0y c\u00e0ng xa, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 khi g\u1eb7p vi\u1ec7c \u00edt ai bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u h\u00f2a th\u00edch \u0111\u00e1ng, k\u1ebb l\u1ea5y l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n l\u00e0m tr\u1ecdng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129, k\u1ebb coi tr\u1ecdng qu\u00e2n s\u0129 th\u00ec kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1i g\u1ed1c c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 h\u1ee7 b\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[38] Ty an ph\u1ee7 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 \u0111\u1eadu trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd l\u00e0 19 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, T\u00e2n \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng L\u00ea Ph\u1ec7, \u0110\u00f4 qu\u1ef7 v\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tr\u0103m man \u1edf tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau n\u00fai Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean, sai Quy \u0111\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tri\u1ec7u V\u1eadt B\u00e0 c\u00f9ng 43 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3 c\u00f9ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n t\u00e2u vi\u1ec7c, ph\u00e1n quan c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111i\u1ec7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Tri ch\u00e2u Ch\u00e2u Kh\u1edfi \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Lam, Th\u1ea1ch \u0111\u1ec1u g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, xin cho ty an ph\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00fd. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, khi tu s\u1eeda b\u1edd s\u00f4ng, l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n. N\u00ean sai Tri ch\u00e2u M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng c\u1ee9u ch\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u nh\u1eadm ch\u1ee9c ngo\u00e0i kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m c\u1ea7n kh\u1ea3o kh\u00f3a, cho ph\u00e9p g\u1eedi tr\u1ea1ng l\u00ean qua d\u1ecbch tr\u1ea1m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan thay nhau v\u1ec1 kinh, nh\u01b0ng ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 h\u1ea1n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o kh\u00f3a, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n ch\u1ee9c nhi\u1ec1u n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[44] V\u00ec cung quan \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, t\u1ea1m th\u1eddi c\u1ea5m khai th\u00e1c g\u1ed7 \u0111\u00e1 c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0. L\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 t\u1eebng khai th\u00e1c g\u1ed7 \u0111\u00e1, sai tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i v\u00e0 t\u00e1 quan l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, thi\u1ebft l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u00e1o t\u1ea1, ho\u1eb7c b\u1ea3y ng\u00e0y, ho\u1eb7c ba ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[45] Thanh Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u bay \u0111\u00e2m \u0111\u1ea7u xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i g\u1ea7n tr\u0103m d\u1eb7m.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nghe tin \u00cdch Ch\u00e2u m\u01b0a nhi\u1ec1u, gi\u00e1 l\u00faa cao, l\u1ec7nh m\u1edf kho quan \u0111\u1ec3 b\u00e1n l\u00faa c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n, vi\u1ec7c tu s\u1eeda Ng\u1ecdc C\u1ee5c quan v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Thanh cung \u0111\u1ec1u t\u1ea1m d\u1eebng.<\/p>\n<p>[47] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng Cung, C\u1ea3nh Linh Cung v\u00e0 H\u1ed9i Linh Qu\u00e1n khi chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do ch\u00ednh s\u1ee9 k\u00fd ki\u1ec3m, ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng k\u00fd t\u00ean r\u1ed3i m\u1edbi ph\u00e1t \u0111i.<\/p>\n<p>[48] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng kho ri\u00eang c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o, th\u00ec hai ngh\u00ecn th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Nhi\u1ebfp Tr\u1ee3 Gi\u00e1o, ba ngh\u00ecn th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tr\u1ee3 Gi\u00e1o \u1edf \u0111\u1ea1i qu\u1eadn, t\u1eeb n\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn t\u00e1m ngh\u00ecn th\u1ea1ch th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m V\u0103n H\u1ecdc, T\u01b0 M\u00e3, Tr\u01b0\u1edfng S\u1eed, Bi\u1ec7t Gi\u00e1 c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[49] Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e2y du li\u1ec5u tr\u1ed3ng \u1edf \u0111\u1ea5t quan d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i quan l\u1ea1i ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 ki\u1ec3m tra, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, trong cung \u0111\u01b0a ra b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e2y du li\u1ec5u ph\u00eda b\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ba tri\u1ec7u c\u00e2y. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e2y n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf h\u00e0ng r\u00e0o gai. L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u r\u1ea5t ch\u00fa t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e0y, Tr\u1eabm t\u1eebng h\u1ecfi \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 ghi ch\u00e9p th\u00e0nh t\u00edch lao \u0111\u1ed9ng qua c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 kh\u00f4ng? \u00d4ng \u1ea5y tr\u1ea3 l\u1eddi: &#8216;\u0110\u1eb7t quan ch\u1ee9c v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c, ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c, 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u01b0\u1ee3c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-11\" href=\"#footnote-294-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, sao l\u1ea1i c\u00f2n m\u01b0u c\u1ea7u th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t nh\u1ea5t?&#8217; L\u1eddi n\u00f3i n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[51] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y v\u00e0 Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9 tuy\u1ec3n m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n, h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ed1n tr\u0103m qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 <i>&#8220;Trung C\u1ea3m&#8221;<\/i>, chia l\u00e0m ba ch\u1ec9 huy, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Nghi, Qu\u1ebf, T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c man.<\/p>\n<p>[52] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng T\u1ea7n Ch\u00e2u tuy\u1ec3n hai tr\u0103m qu\u00e2n s\u0129 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m th\u1ee7 n\u1ecf s\u00e0ng t\u1eed, l\u1eadp th\u00e0nh ch\u1ec9 huy \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng, theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129. L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c tr\u1ea1i \u1edf ch\u00e2u n\u00e0y h\u00e0ng ng\u00e0y thu ti\u1ec1n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, tr\u1ea1i ch\u1ee7, gi\u00e1m \u00e1p tuy l\u1ea5y danh ngh\u0129a c\u00f4ng d\u1ee5ng, nh\u01b0ng ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u nh\u1eadp v\u00e0o t\u00fai ri\u00eang. Xin t\u1eeb nay quan l\u1ea1i ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[53] N\u0103m \u0111\u00f3, th\u00e1ng 6, ch\u00e2u Kinh K\u1ef3, Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u li\u00ean ti\u1ebfp sinh s\u00f4i, ph\u1ee7 k\u00edn \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i, \u0103n s\u1ea1ch ru\u1ed9ng d\u00e2n, x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f4ng t\u01b0. Th\u00e1ng 7, ch\u00e2u ch\u1ea5u bay qua kinh th\u00e0nh, t\u1eebng \u0111\u00e0n che k\u00edn b\u1ea7u tr\u1eddi, lan \u0111\u1ebfn Giang, Ho\u00e0i Nam<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Nam' trong 'Giang Ho\u00e0i Nam' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-294-12\" href=\"#footnote-294-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ebfn khi s\u01b0\u01a1ng l\u1ea1nh m\u1edbi h\u1ebft. Khi ch\u00e2u ch\u1ea5u bay qua kinh th\u00e0nh, Vua \u0111ang ng\u1ed3i \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf d\u00f9ng b\u1eefa, t\u1ea3 h\u1eefu b\u00e1o l\u1ea1i, Vua \u0111\u1ee9ng d\u1eady, ra hi\u00ean ng\u01b0\u1edbc nh\u00ecn, th\u1ea5y \u0111\u00e0n ch\u00e2u ch\u1ea5u li\u1ec1n m\u00e2y che k\u00edn m\u1eb7t tr\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u1edd b\u1ebfn. Vua l\u1eb7ng l\u1ebd tr\u1edf v\u00e0o ng\u1ed3i, l\u00f2ng r\u1ea5t bu\u1ed3n b\u00e3, b\u00e8n sai d\u1eb9p b\u1eefa \u0103n, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e1nh th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfe.<\/p>\n<p><i>(Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh, c\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1ec1u n\u00f3i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, \u0111\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aV\u01b0\u01a1ng T\u0103ng B\u00fat L\u1ee5c\u300b, ch\u1eafc l\u00e0 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 9.)<\/i><\/p>\n<p>[54] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng sang n\u0103m v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng gi\u00eang s\u1ebd \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh, d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Th\u00e1nh T\u1ed5. Vi\u1ec7n L\u1ec5 Nghi t\u00e2u r\u1eb1ng th\u00e1ng gi\u00eang c\u00f3 thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng, d\u00f9ng ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean tri\u1ec1u b\u00e1i cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, th\u00e1ng 10 Th\u00e1nh T\u1ed5 gi\u00e1ng, xin d\u00f9ng ng\u00e0y H\u1ea1 Nguy\u00ean tri\u1ec1u b\u00e1i cung C\u1ea3nh Linh, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[55] D\u00e2n ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n k\u00eau o\u00e1n v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n m\u00f9a thu, l\u1ea1i n\u00f3i quan b\u1ed9 kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01a1n t\u1eeb. Chi\u1ebfu sai quan \u0111i xem x\u00e9t, mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, l\u1ea5y S\u00f9ng Nghi s\u1ee9 C\u1ed5 T\u00f4ng l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u B\u00ecnh. Sau \u0111\u00f3 T\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u B\u00ecnh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u01b0 t\u1eeb qua l\u1ea1i, t\u00ean g\u1ecdi kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n \u0111\u1ed5i l\u0129nh ch\u00e2u Cao.<\/p>\n<p>[57] Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u1ea3 V\u0169 V\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 V\u0169 V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Cao Ch\u00e2u, r\u1ed3i \u0111\u1ed5i sang ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed \u0110inh Ch\u00e2u, sau l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1eefu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Quan', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aV\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh truy\u1ec1n\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 20, 'S\u00f9ng ph\u1ee5ng Th\u00e1nh t\u1ed5' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-13\" href=\"#footnote-294-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Khang Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>M\u1ed7i khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng, Trung Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean linh v\u1eadt, hi\u1ebfn v\u00e0ng b\u1ea1c l\u00e0m thu\u1ed1c, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00edch l\u0169y l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng b\u1ec7nh m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'truy t\u1eb7ng Tr\u1ea5n Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9'.\" id=\"return-footnote-294-14\" href=\"#footnote-294-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng th\u1edd t\u1ea1i C\u1ea3nh Linh cung, sai N\u1ed9i th\u1ecb Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, chi ph\u00ed do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea5p, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t phong v\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 Thi Th\u1ecb l\u00e0m Ng\u00f4 H\u01b0ng qu\u1eadn phu nh\u00e2n, c\u00e1c con trai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c<a class=\"footnote\" title=\"D\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ch\u01b0 t\u1eed' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef '\u0111\u1ec7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aV\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh truy\u1ec1n\u300b b\u1ecf \u0111i.\" id=\"return-footnote-294-15\" href=\"#footnote-294-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Trung Ch\u00ednh ban \u0111\u1ea7u h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadt th\u1ea7n k\u1ef3 khi c\u00f2n ngh\u00e8o kh\u00f3, b\u1ecb quy\u1ec1n h\u00e0o uy hi\u1ebfp, d\u1ee5 d\u1ed7, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 ti\u1ebft l\u1ed9. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, b\u1ed5ng l\u1ed9c r\u1ea5t h\u1eadu, nh\u01b0ng \u00f4ng ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3, s\u00f9ng b\u00e1i \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt m\u00e0 th\u00f4i. Vua l\u00e0m b\u00e0i t\u00e1n <i>&#8220;Linh Ng\u1ed9&#8221;<\/i> k\u1ec3 l\u1ea1i qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[58] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, S\u1ee9 th\u1ea7n, Huy\u1ec7n \u00fay \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c m\u00e0 tang v\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng, s\u1ef1 vi\u1ec7c minh b\u1ea1ch, nh\u01b0ng ch\u00fang kh\u00e1ng c\u1ef1 kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn t\u1ed9i ho\u1eb7c che gi\u1ea5u \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn, th\u00ec cho ph\u00e9p tra kh\u1ea3o, nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u1ea7n kh\u00f4ng qu\u00e1 hai m\u01b0\u01a1i. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e0nh ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c vu kh\u1ed1ng, g\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh sai nha hi\u1ec7u L\u01b0u Nh\u00e2n H\u00fac d\u00e2ng 20 con ng\u1ef1a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;K\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y ngh\u0129 r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi b\u1ed9 l\u1ea1c, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1eabn l\u1ed9n, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng, k\u1ebb tr\u1ed1n ch\u1ea1y kh\u00f4ng \u00edt. Th\u1ea7n t\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng ban chi\u1ebfu th\u01b0, quy \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n ch\u1ea1y t\u1eeb hai b\u00ean, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung t\u00fang, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao tr\u1ea3 l\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u00f3 th\u1ea7n c\u1ea9n th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi, gi\u1eef g\u00ecn tr\u1eadt t\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u1ec1 kinh, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd qua \u0111\u1eddi, c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi sau n\u00e0y \u00edt tu\u00e2n th\u1ee7 quy ch\u1ebf c\u0169. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xa x\u00f4i, bi\u00ean \u1ea3i c\u00e1ch tr\u1edf, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c g\u00e2y s\u1ef1, d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u00f9ng Tuy, Di\u00ean, Kinh, Nguy\u00ean, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ed9ng binh, x\u00e2m nh\u1eadp l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a th\u1ea7n. Nh\u1eefng b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u1ea3n lo\u1ea1n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00e0i s\u1ea3n, k\u1ebb b\u1ecf \u0111i h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n, tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi. Quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a th\u1ea7n c\u0169ng c\u1ed1 t\u00ecnh che gi\u1ea5u. C\u1ea3 hai b\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o, d\u1ea7n d\u1ea7n vi ph\u1ea1m minh \u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay th\u1ea7n mu\u1ed1n \u0111\u00f2i l\u1ea1i nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng Nam tr\u1ed1n sang, xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi giao tr\u1ea3. C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c t\u1eeb \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1ea7n tr\u1ed1n sang ph\u01b0\u01a1ng Nam sau khi d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1<a class=\"footnote\" title=\"C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c t\u1eeb \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1ea7n tr\u1ed1n sang ph\u01b0\u01a1ng Nam sau khi d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1 'h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ed9 l\u1ea1c', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-16\" href=\"#footnote-294-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u01b0a v\u1ec1, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Nay mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y quan bi\u00ean gi\u1edbi tu\u00e2n th\u1ee7 chi\u1ebfu \u01b0\u1edbc, ng\u0103n ch\u1eb7n b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp qua l\u1ea1i, ch\u1ea5m d\u1ee9t vi\u1ec7c tr\u1ed1n ch\u1ea1y gi\u1eefa hai b\u00ean. \u0110\u1ec3 th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi trong n\u01b0\u1edbc, d\u1eb9p y\u00ean b\u1ed9 l\u1ea1c b\u00ean ngo\u00e0i. H\u00e1 d\u00e1m tr\u00e1i minh \u01b0\u1edbc, c\u00f3 \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111u\u00f4i, h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc v\u1ecb h\u00e3o, \u0111\u1ec3 thi\u00ean h\u1ea1 ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1ec9 s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00e2u n\u00e0y \u00fd kh\u00f4ng r\u00f5, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'u\u1ef7' l\u00e0 sai, n\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 't\u1ea5t'.\" id=\"return-footnote-294-17\" href=\"#footnote-294-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, chi\u1ebfu th\u01b0 ch\u01b0a th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u00f2ng th\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu th\u01b0 ch\u01b0a th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u00f2ng th\u1ea7n 'chi\u1ebfu th\u01b0' nghi l\u00e0 't\u1ea5u th\u01b0' sai.\" id=\"return-footnote-294-18\" href=\"#footnote-294-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, n\u00ean ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghe x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Khanh \u0111\u1eddi n\u1ed1i ti\u1ebfp c\u00f4ng lao, gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, gi\u00fap \u0111\u1ee1 k\u1ebf ho\u1ea1ch trung th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n lu\u1eadt \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng tr\u1eddi. B\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n, d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 xem x\u00e9t k\u1ef9, th\u1ea5y r\u00f5 t\u1ea5m l\u00f2ng trung th\u00e0nh. V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u1ed1c gia ta bao tr\u00f9m trung nguy\u00ean, th\u1ed1ng tr\u1ecb b\u1ed1n bi\u1ec3n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd \u01a1n che ch\u1edf, \u0111\u00e2u c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t xa g\u1ea7n. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef v\u1eefng ph\u00f2ng b\u1ecb, m\u1ecdi v\u0103n th\u01b0 qua l\u1ea1i, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00e1c bi\u1ec7t, b\u1ed9 t\u1ed9c tham t\u00e0n<a class=\"footnote\" title=\"b\u1ed9 t\u1ed9c tham t\u00e0n 'tham t\u00e0n' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ea7n ti\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 233, chi\u1ebfu \u0111\u00e1p T\u00e2y B\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-19\" href=\"#footnote-294-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i b\u00e1o c\u00e1o, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao tr\u1ea3 cho nhau. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ea5y r\u00f5 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i, l\u1ea1i vu c\u00e1o l\u1eabn nhau, ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c<a class=\"footnote\" title=\"ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c 'c\u01b0\u1edbp' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u00e0i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-20\" href=\"#footnote-294-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, th\u00eam th\u1eaft y\u00eau s\u00e1ch, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, bi\u00ean gi\u1edbi c\u0169ng coi l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay xem x\u00e9t t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, th\u1ea5y r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1ec7 n\u1ea1n, kh\u00f3 m\u00e0 truy c\u1ee9u h\u1ebft, n\u00ean ph\u1ea3i si\u1ebft ch\u1eb7t k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e3 l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 Phu Di\u00ean, Kinh Nguy\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, L\u00e2n Ph\u1ee7 b\u1ed1 tr\u00ed ki\u1ec1m h\u1ea1t ty, t\u1eeb nay ph\u1ea3i r\u0103n \u0111e c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u1ed9ng binh, m\u1ecdi tranh ch\u1ea5p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng minh. Nh\u1eefng k\u1ebb chi\u1ebfm nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, che gi\u1ea5u k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tra, \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 n\u01a1i qu\u1ea3n l\u00fd. Khanh c\u0169ng ph\u1ea3i nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y thu\u1ed9c h\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c che gi\u1ea5u n\u1eefa.<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7 k\u1ef7 lu\u1eadt, c\u00f9ng nhau gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, l\u00f2ng Tr\u1eabm khen ng\u1ee3i, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1eeb khi \u0110\u1ee9c Minh quy ph\u1ee5, m\u1ecdi bi\u1ec3u t\u1ea5u \u0111\u1ec1u giao cho Di\u00ean Ch\u00e2u ti\u1ebfp nh\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, s\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. Sau \u0111\u00f3, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, xin cho Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u01b0a \u0111i.&#8221;<\/i> Khi Nh\u00e2n H\u00fac \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u, th\u1ea5y t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, li\u1ec1n gi\u1eef Nh\u00e2n H\u00fac l\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ho\u00e0i Nam<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ho\u00e0i Nam, ch\u1eef 's\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7.0.162 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-294-21\" href=\"#footnote-294-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, c\u0103n c\u1ee9 theo vi\u1ec7c c\u1eed quan x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngo\u00e0i<a class=\"footnote\" title=\"C\u0103n c\u1ee9 theo vi\u1ec7c c\u1eed quan x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngo\u00e0i, 'h\u1ee3p ph\u00f3ng s\u1ed1' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi l\u00e0 'h\u1ee3p ph\u00f3ng ph\u1eadn s\u1ed1', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang\" id=\"return-footnote-294-22\" href=\"#footnote-294-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, nh\u1eefng ru\u1ed9ng n\u1ed9p thu\u1ebf d\u01b0\u1edbi ba ph\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, t\u1eeb b\u1ed1n ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec mi\u1ec5n th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea5u \u300aD\u1ef1c Th\u00e1nh B\u1ea3o \u0110\u1ee9c Ch\u00e2n Qu\u00e2n Truy\u1ec7n\u300b ba quy\u1ec3n, Vua t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng c\u00f9ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c tr\u1edf l\u00ean, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea3i c\u00f3 hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ho\u1eb7c Gi\u00e1m \u00e1p, m\u1ed7i nhi\u1ec7m k\u1ef3 hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 v\u00e0 n\u0103m l\u1ea7n kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u r\u1eb1ng, theo l\u1ec7nh Vua, n\u0103m sau s\u1ebd th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng s\u00e1ch b\u00e1u l\u00ean s\u00e1u t\u00f4ng th\u1ea5t, l\u1ea1i th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y qu\u00e1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c, xin theo \u0111i\u1ec3n c\u0169, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft cho quan h\u1eefu ty thay m\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec5, sau \u0111\u00f3 Vua th\u00e2n h\u00e0nh ti\u1ebfn h\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau ba l\u1ea7n th\u1ec9nh c\u1ea7u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[64] C\u00f9ng ng\u00e0y, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, xu\u1ea5t ra c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m nh\u01b0 thi\u00ean h\u00e0n, thu\u1ed1c, t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c, c\u00e2y hoa c\u1ee7a Th\u00e1nh t\u1ed5, c\u00f9ng s\u00e1ch \u300aGi\u00e1ng L\u00e2m N\u1ed9i K\u00fd\u300b v\u00e0 \u300aCh\u00e2n K\u1ef7\u300b \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh.<\/p>\n<p>[66] Mi\u1ec5n ph\u00e2n n\u1eeda thu\u1ebf ru\u1ed9ng quan trang \u1edf L\u1ee3i Ch\u00e2u b\u1ecb ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, phong D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, Anh Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129 l\u00e0m Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, ki\u00eam l\u0129nh Khang Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. S\u00f9ng nghi s\u1ee9, T\u1ea7n Ch\u00e2u Tr\u00fa b\u1ea1c Ki\u1ec1m h\u1ea1t Cao K\u1ebf Trung ki\u00eam l\u0129nh Cao Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed. Cung b\u1ecb kh\u1ed1 Ph\u00f3 s\u1ee9, Tr\u00fa b\u1ea1c \u0110\u00f4 gi\u00e1m V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn l\u00e0m T\u00e2y Kinh T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng Ph\u00f3 s\u1ee9, ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169. B\u1ed9t H\u1ea3i \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu ki\u00eam Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u L\u00fd Th\u1ee9 l\u00e0m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u, ki\u00eam l\u0129nh T\u01b0\u1edfng Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i T\u00f4ng Ca.<\/p>\n<p>[68] Ti\u1ec1n T\u01b0 m\u00e3 ch\u00e2u T\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh b\u1ea3n ch\u00e2u c\u1ee7a ch\u00e2u Mai, g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u l\u1ec7nh cho T\u00f2ng Ch\u00ednh h\u00f2a gi\u1ea3i c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean, nh\u01b0ng h\u1eafn l\u1ea1i c\u1ea5u k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u s\u1ef1 khoan dung, v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 b\u1ea3n t\u00ednh x\u1ea3o tr\u00e1, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p. Do \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u00e0y h\u1eafn \u0111\u1ebfn nha ti\u1ec1n ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng. Sau \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng lo ng\u1ea1i sau n\u00e0y h\u1eafn tr\u1ed1n tho\u00e1t qua c\u1eeda \u1ea3i, ho\u1eb7c ch\u1ea1y sang ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, n\u00ean xin \u0111\u00e0y h\u1eafn \u0111\u1ebfn v\u00f9ng xa, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u00e0y h\u1eafn \u0111\u1ebfn L\u0129nh Bi\u1ec3u.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, l\u1ea5y Kim b\u1ed9 lang trung L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7 l\u00e0m Binh b\u1ed9 lang trung, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u00f9ng sung ch\u1ee9c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf; \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n ki\u1ec3m th\u1ea3o, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m tr\u1ef1c gi\u1ea3ng Ph\u00f9ng Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng. Vua l\u00e0m hai b\u00e0i th\u01a1 ban cho h\u1ecd. Ch\u1ee9c Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Ph\u00f9ng Nguy\u00ean, v\u1ecb tr\u00ed x\u1ebfp tr\u00ean c\u00e1c quan c\u00f9ng ch\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c kh\u1edfi c\u01b0 \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 khen H\u00e0nh Gi\u1ea3n ch\u0103m h\u1ecdc v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u1ea1o, trong \u0111\u00e0i khi x\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u giao cho ch\u1ee7 b\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc, khi t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi t\u1ef1 m\u00ecnh th\u1ea9m v\u1ea5n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u0111\u1eafc th\u1ec3. C\u00e1c quan trong \u0111\u00e0i v\u00ec ti\u1ec1n tr\u00e0 c\u1ea5p h\u00e0ng th\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, mu\u1ed1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u0103ng th\u00eam, nh\u01b0ng H\u00e0nh Gi\u1ea3n m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng k\u00fd t\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[70] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1eeb b\u1ed9 L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Khi \u0111\u00f3, kinh s\u01b0 \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1edbn c\u00e1c cung qu\u00e1n, ch\u1eb7t g\u1ed7 \u1edf ph\u01b0\u01a1ng nam. C\u00e1c quan ch\u1ee9c b\u1eaft ph\u1ea3i ho\u00e0n th\u00e0nh g\u1ea5p, th\u1ee3 thuy\u1ec1n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, b\u00e8n b\u1eaft v\u1ee3 con c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n. Di Gi\u1ea3n d\u00e2ng s\u1edb xin ho\u00e3n vi\u1ec7c, l\u1ea1i n\u00f3i m\u00f9a \u0111\u00f4ng kh\u00f3 kh\u0103n v\u1eadn chuy\u1ec3n, n\u00ean \u0111\u1ee3i s\u00f4ng ng\u00f2i th\u00f4ng su\u1ed1t, d\u00f9ng binh l\u00ednh thay phi\u00ean \u0111\u01b0a \u0111i. Khi v\u1ec1 kinh, Vua b\u1ea3o: <i>&#8220;Xem t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a khanh, c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n.&#8221;<\/i> B\u00e8n th\u0103ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1, ban \u00e1o t\u00eda.<\/p>\n<p>N\u0103m \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, Di Gi\u1ea3n xin Vua t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, s\u1eeda sang ch\u00ednh s\u1ef1, nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ngh\u0129 c\u00e1ch thu\u1eadn theo \u00fd tr\u1eddi, l\u1ea1i t\u1ea5u \u0111\u00e0n h\u1eb7c L\u00fd Ph\u1ed5 chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u1ee3i, l\u1eeba d\u1ed1i Vua.<\/p>\n<p>Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00e1n quan \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng, x\u0103m m\u1eb7t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i r\u1ed3i \u0111\u00e0y sang H\u1ed3 Nam, \u0111i qua kinh s\u01b0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y. Di Gi\u1ea3n n\u00f3i: <i>&#8220;Chu\u1ea9n tr\u1ecb d\u00e2n qu\u00e1 g\u1ea5p, \u0111\u00e2y l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ea1i Chu\u1ea9n, n\u00ean kh\u00f4ng h\u1ecfi, m\u00e0 \u0111\u00e0y h\u1ecd \u0111i xa h\u01a1n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ee7a Di Gi\u1ea3n ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00fac, nay ghi ch\u00e9p th\u00eam, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110inh V\u1ecb ra s\u1ee9c b\u1ea3o v\u1ec7 L\u00fd Ph\u1ed5, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng thi h\u00e0nh ph\u00e9p m\u1edbi, d\u00f9 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, nh\u01b0ng \u0110inh V\u1ecb c\u00e0ng ki\u00ean quy\u1ebft gi\u1eef v\u1eefng. \u0110\u1ebfn khi \u0110inh V\u1ecb b\u00e3i ch\u00ednh, c\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean, Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ee3i \u00edch t\u1eeb tr\u00e0 v\u00e0 mu\u1ed1i c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m cho qu\u1ed1c d\u1ee5ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7y, l\u00f2ng d\u00e2n ho\u00e0 h\u1ee3p vui v\u1ebb. C\u00e1c khanh n\u00ean suy ngh\u0129 k\u1ef9.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y thu\u1ed9c v\u1ec1 k\u1ebf ho\u1ea1ch qu\u1ed1c gia, xin ch\u1ecdn quan c\u00f9ng Tam ty b\u00e0n b\u1ea1c l\u1ea1i, th\u1ea7n s\u1ebd tham kh\u1ea3o v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean xin quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c khanh n\u00ean so\u1ea1n ngay chi\u1ebfu ch\u1ec9, n\u00f3i r\u00f5 \u00fd mu\u1ed1n th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm ngh\u0129 c\u00f9ng mu\u00f4n d\u00e2n, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng ph\u00fa qu\u00fd tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd. L\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00fai r\u1eebng tuy c\u00f3 t\u1eeb x\u01b0a, nh\u01b0ng c\u00e1ch thi h\u00e0nh c\u1ea7n tr\u00e1nh thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1. Mong mu\u1ed1n ban \u01a1n cho d\u00e2n, kh\u00f4ng ng\u1ea1i khoan dung, sai tri\u1ec1u th\u1ea7n b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u1ed1c k\u1ebf, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u1ebf \u0111\u1ed9, h\u1ee3p l\u00f2ng d\u00e2n. N\u00ean sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd \u0110\u1ecbch, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u0103ng S\u00e1ch, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef Di Gi\u1ea3n c\u00f9ng Tam ty b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. C\u1ea7n l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0, l\u00e0m mu\u1ed1i kh\u00f4ng qu\u00e1 kh\u1ed5 c\u1ef1c, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n thu\u1eadn ti\u1ec7n bu\u00f4n b\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng tr\u00e0 mu\u1ed1i t\u1ed1t. L\u1ea1i g\u1eedi Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 tham kh\u1ea3o, v\u00e0 b\u1ea3o C\u1ee5c chuy\u00ean tr\u00e1ch th\u00f4ng b\u00e1o cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n tr\u00e0 mu\u1ed1n v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t th\u00eam kho\u1ea3n m\u1ee5c, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh hi\u1ec3u l\u1ea7m v\u00e0 thi\u1ec7t h\u1ea1i. Mu\u1ed1n gi\u00fap d\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec l\u1ee3i, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n h\u00e3y y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m \u0103n, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui v\u1edbi th\u00e0nh qu\u1ea3, c\u00e1c quan ch\u1edb b\u1ecf l\u1eddi Tr\u1eabm, tr\u00e1nh vi\u1ec7c b\u00f3c l\u1ed9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y 15 \u0110inh D\u1eadu, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b. \u0110inh V\u1ecb b\u00e3i ch\u00ednh, m\u1edbi sai L\u00fd \u0110\u1ecbch, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Th\u00e1ng n\u00e0y, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ea3n ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u1ea3n l\u00fd s\u00e1u ch\u1ec9 huy B\u1ea3o Ngh\u1ecb, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, sau \u0111\u00f3 th\u1ea3 b\u1ed1n ch\u1ec9 huy v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. V\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh phi\u00ean, quen thu\u1ed9c b\u1eafn cung, h\u01a1n n\u1eefa hi\u1ec7n nay danh s\u00e1ch t\u1eebng h\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd v\u1eabn c\u00f2n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m danh v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, ba ngh\u00ecn qu\u00e2n B\u1ea3o Ngh\u1ecb Ngh\u0129a qu\u00e2n \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u v\u1ed1n chia phi\u00ean canh gi\u1eef c\u00e1c tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 v\u00e0 kh\u00f4ng quen luy\u1ec7n t\u1eadp, hao t\u1ed5n t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u00ean \u0111\u00e3 l\u1ec7nh ch\u1ecdn gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kh\u1ecfe c\u00f3 t\u00e0i s\u1ea3n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Kh\u00e1n, D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Trung nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin th\u1ea3 c\u1ea3 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ea3o T\u00e0o V\u0129, l\u1ec7nh xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. T\u00e0o V\u0129 sau \u0111\u00f3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ba tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 <i>&#8220;Ki\u1ebfn Uy&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean <i>&#8220;Ki\u1ebfn Uy&#8221;<\/i>, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o th\u00e1ng n\u0103m n\u0103m sau, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[73] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f2n n\u1ee3 ti\u1ec1n phi\u1ebfu c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, xin b\u00e3i vi\u1ec7c mua l\u1ee5a v\u1ea3i c\u1ee7a quan ph\u1ee7 n\u0103m sau \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3, chi\u1ebfu ph\u00e1t hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, c\u00e1ch ch\u1ee9c Thi\u00ean V\u0169 H\u1eefu S\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9, H\u01b0ng Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 L\u1ed9c T\u00edn l\u00e0m Tr\u1ea7n Ch\u00e2u M\u00e3 B\u1ed9 Qu\u00e2n \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c qu\u1eadn nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc kinh th\u00e0nh b\u1ecb ch\u00e1y, T\u00edn d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, b\u1ed9 h\u1ea1 l\u00e0 V\u00f4 Khi\u00eam n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0103n tr\u1ed9m n\u0103m tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ee7a nh\u00e0 d\u00e2n, l\u1ec7nh ch\u00e9m Khi\u00eam, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ch\u1eb7t tay ch\u00e2n. T\u00edn v\u00ec qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ed9 h\u1ea1 kh\u00f4ng nghi\u00eam n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, t\u1eeb \u0110\u00f4 Ngu H\u1eadu tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Giang, Ho\u00e0i b\u1ea3n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[75] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u ch\u1ecdn n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7, s\u1ebd th\u0103ng l\u00e0m c\u1ea5m qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea1i Tam D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng, T\u0129nh Nhung, D\u00e3 Ph\u01b0\u1eddng, Tam M\u00f4n<a class=\"footnote\" title=\"Tam M\u00f4n: Theo \u300aV\u0169 Kinh T\u1ed5ng Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 18 th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u300aNguy\u00ean Phong C\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3, \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u1ea1i Cung M\u00f4n, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba L\u00fd Ch\u00ed v\u1ec1 T\u1ea7n Ch\u00e2u c\u0169ng ghi ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.\" id=\"return-footnote-294-23\" href=\"#footnote-294-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, <i>(Qu\u1ea3ng Ho\u00e0)<\/i> Nh\u01b0\u01a1ng, v.v., t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ea3y tr\u1ea1i, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh c\u00f9ng thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean thu\u1ed9c h\u1ed9 th\u1ee5c <i>(ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c)<\/i> t\u1ed5ng c\u1ed9ng 146 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, xin ban cho c\u00e1o th\u00e2n <i>(gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5)<\/i>. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu phong hai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0110\u00f4 Qu\u00e2n Ch\u1ee7, 41 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Qu\u00e2n Ch\u1ee7, 57 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan Phi\u00ean.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang \u1edf \u0110\u1ea1i Danh Ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, T\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n \u0111\u1ec3 t\u1ed1 c\u00e1o v\u1ec1 n\u1ea1n s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n. C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n xin l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n V\u1eadn S\u1ee9 \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t t\u00ecnh h\u00ecnh. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chuy\u1ec3n V\u1eadn S\u1ee9 \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean tai, n\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng gi\u1ea3m thu\u1ebf. Tuy lo ng\u1ea1i v\u1ec1 vi\u1ec7c chi ti\u00eau kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng \u00fd t\u1eeb bi c\u1ee9u gi\u00fap c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u chia nhau \u0111i xem x\u00e9t v\u00e0 mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[78] Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9 H\u00e0 T\u00e2y, Tri H\u1ee9a Ch\u00e2u Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u00edn, nh\u1eadt th\u1ef1c s\u1ebd x\u1ea3y ra ba l\u1ea7n.&#8221;<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1eeb T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn, n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u00f4i T\u01b0 La mu\u1ed1n b\u00ed m\u1eadt b\u00e1o th\u00f9 T\u00e0o V\u0129, xin \u0111em tr\u1eadn \u0111\u1ed3 m\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u00e3 d\u00e2ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y giao cho V\u0129, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap V\u0129 ch\u1eafc ch\u1eafn th\u1eafng l\u1ee3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111ang s\u00f9ng b\u00e1i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, m\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam ng\u00e2n s\u00e1ch qu\u1ed1c gia, do \u0111\u00f3 tr\u00e1i \u00fd Vua. Vua c\u00e0ng th\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Ph\u1ed5 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ph\u1eadn, v\u00e0 Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng Ph\u1ed5 mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, mu\u1ed1n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tra, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tri\u1ec7u h\u1ed3i v\u1ec1, sai Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef Di Gi\u1ea3n \u0111\u1eb7t ty x\u00e9t x\u1eed \u1edf ph\u00eda nam kinh th\u00e0nh, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>Khi v\u1ee5 \u00e1n xong, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan \u0111\u1ec3 th\u1ea9m tra, cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u00edn, kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 b\u1ecb t\u1ed9i t\u00e0ng tr\u1eef s\u00e1ch thi\u00ean v\u0103n, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft nh\u01b0ng quan l\u1ea1i b\u00e0n lu\u1eadn, b\u00e8n \u0111\u01b0a ra cho b\u00e1 quan. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan b\u00e0n x\u1eed t\u1eed, chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u, sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 xu\u1ea5t th\u00e2n th\u1ea5p h\u00e8n, t\u00ednh khinh b\u1ea1c, tham c\u1ea7u kh\u00f4ng ng\u1eebng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c vi\u1ebft s\u00e1ch \u0111\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n th\u1eddi cu\u1ed9c. Tr\u1eabm v\u00ec t\u00ecnh ngh\u0129a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng dung th\u1ee9, nh\u01b0ng l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Ph\u1ed5 c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, ghi nh\u1eadn c\u00f4ng lao nh\u1ecf, \u0111\u1ec3 tha t\u1ed9i ch\u1ebft. Nghe n\u00f3i Ph\u1ed5 \u1edf n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y nh\u1edb con nh\u1ecf m\u00e0 kh\u00f3c, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p mang theo gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>&#8220;Lu\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p mang theo gia quy\u1ebfn. V\u1eeba \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 thanh \u0111\u1ea1o su\u1ea5t ph\u1ee7 Ph\u00f3 su\u1ea5t, an tr\u00ed \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aH\u00f9ng Kh\u1eafc C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c\u300b: D\u1eddi \u0111\u1ebfn H\u00e0ng Ch\u00e2u an tr\u00ed.)<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 ph\u00f3ng kho\u00e1ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, m\u1ed7i khi tham gia \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nghe tin \u0111\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2u li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Hai l\u1ea7n d\u1eb9p lo\u1ea1n \u1edf Th\u1ee5c, tr\u1ea3i qua h\u00e0ng tr\u0103m tr\u1eadn l\u1edbn nh\u1ecf, x\u00f4ng pha \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c t\u00e0i d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng c\u0169ng r\u1ea5t th\u00f4ng th\u1ea1o binh ph\u00e1p, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5c gi\u00e1p, thi\u00ean v\u0103n l\u1ecbch s\u1ed1.<\/p>\n<p>Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00ednh Ph\u1ed5 c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, \u00edt h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng nh\u1edd t\u00e0i n\u0103ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, n\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129nh. C\u00f3 l\u1ea7n sai th\u1ee3 gi\u1ecfi l\u00e0m \u0111ai v\u00e0ng, l\u00fac \u0111\u00f3 Ph\u1ed5 \u0111ang mang kh\u00ed gi\u1edbi h\u1ea7u c\u1eadn, li\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean n\u00f3i: <i>&#8220;Xin ban cho th\u1ea7n.&#8221;<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng li\u1ec1n ban cho \u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi Ph\u1ed5 b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ebf tru\u1ea5t, m\u1ed7i d\u1ecbp gi\u1ed7 Th\u00e1i T\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng v\u1eady.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ea5y Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Khang Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129 l\u00e0m T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, v\u1eabn ki\u00eam ch\u1ee9c Kinh Nguy\u00ean Nghi V\u1ecb Ch\u00e2u Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 s\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea5y L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung L\u00fd C\u1eadp l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u00e2u s\u1ef1. Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ai c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf V\u0129, \u0110\u00e1n ti\u1ebfn c\u1eed Tri\u1ec7u C\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, Vua li\u1ec1n ph\u00e1i C\u1eadp \u0111i. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u00e0n r\u1eb1ng C\u1eadp tuy c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i th\u1ee7 bi\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 k\u1ebf nhi\u1ec7m V\u0129. B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c \u0111em l\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o v\u1edbi \u0110\u00e1n, \u0110\u00e1n kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>Khi C\u1eadp \u0111\u1ebfn T\u1ea7n ch\u00e2u, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i trong ch\u00e2u c\u0169ng khinh th\u01b0\u1eddng \u00f4ng. G\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ban ng\u00e0y gi\u1eadt tr\u1ed9m tr\u00e2m b\u1ea1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef \u1edf ch\u1ee3, quan l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em tr\u00ecnh, C\u1eadp \u0111ang ng\u1ed3i xem s\u00e1ch, g\u1ecdi t\u00ean l\u00ednh \u1ea5y \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, h\u1ecfi qua loa, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y nh\u1eadn t\u1ed9i, C\u1eadp kh\u00f4ng giao xu\u1ed1ng cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed, l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh ch\u00e9m, r\u1ed3i l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c xem s\u00e1ch nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u00ec, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u kinh ng\u1ea1c v\u00e0 k\u00ednh ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, ti\u1ebfng t\u0103m c\u1ee7a C\u1eadp vang \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. \u1ee8c nghe chuy\u1ec7n, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn g\u1eb7p \u0110\u00e1n k\u1ec3 l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00fac m\u1edbi d\u00f9ng C\u1eadp, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u lo \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, nay C\u1eadp c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00fang l\u00e0 ng\u00e0i c\u00f3 con m\u1eaft nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng su\u1ed1t.&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n b\u00ean ngo\u00e0i, sao m\u00e0 d\u1ec5 tin v\u1eady. Qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 ra bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00f2ng th\u1ee7, ban ng\u00e0y l\u00e0m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf ch\u1ee3, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i ch\u00e9m, sao \u0111\u1ee7 g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch l\u1ea1 l\u00f9ng? Ta d\u00f9ng C\u1eadp, \u00fd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00f3. T\u00e0o V\u0129 l\u00e0m tri ch\u00e2u T\u1ea7n ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ph\u1ee5c, vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, V\u0129 \u0111\u00e3 x\u1eed l\u00fd r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd r\u1ed3i, n\u1ebfu sai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, \u1eaft s\u1ebd khoe khoang th\u00f4ng minh, thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, l\u00e0m h\u1ecfng th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a V\u0129. Ta d\u00f9ng C\u1eadp, ch\u1ec9 v\u00ec C\u1eadp tr\u1ea7m t\u0129nh, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, \u1eaft s\u1ebd c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef g\u00ecn quy m\u00f4 c\u1ee7a V\u0129 m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> \u1ee8c t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e0ng th\u00eam k\u00ednh ph\u1ee5c t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a \u0110\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n\u300b. Nh\u01b0ng Quang n\u00f3i V\u0129 \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u b\u1ea3y n\u0103m, C\u1eadp l\u1ea5y ch\u1ee9c Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 thay th\u1ebf, th\u00ec sai. C\u1eadp thay V\u0129 l\u00e0m tri ch\u00e2u s\u1ef1 th\u00f4i, V\u0129 v\u1eabn n\u1eafm qu\u00e2n m\u00e3 nh\u01b0 c\u0169. V\u1ea3 l\u1ea1i, V\u0129 th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m ngo\u00e1i m\u1edbi t\u1eeb V\u1ecb ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn T\u1ea7n ch\u00e2u, \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u01b0a l\u00e2u. C\u1eadp l\u00e0m Khu m\u1eadt h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 t\u01b0, hi\u1ec7n ch\u1ec9 l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh. V\u0129 tuy n\u1eafm qu\u00e2n m\u00e3, nh\u01b0ng C\u1eadp l\u00e0m tri ch\u00e2u s\u1ef1, qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 ban ng\u00e0y c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a d\u00e2n, quan gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e9m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng. Quang l\u1ea1i n\u00f3i C\u1eadp l\u00e0 ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, e c\u0169ng sai, c\u00f3 l\u1ebd nh\u1ea7m t\u01b0\u1edfng C\u1eadp thay th\u1ebf V\u0129 n\u1eafm qu\u00e2n m\u00e3, n\u00ean n\u00f3i v\u1eady. Nay l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf s\u1eeda \u0111\u1ed5i, cho kh\u1ecfi m\u00e2u thu\u1eabn, c\u1ea7n ph\u1ea3i tra c\u1ee9u th\u00eam. C\u1eadp \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u kh\u00f4ng r\u00f5 bao nhi\u00eau n\u0103m, c\u1ea7n ph\u1ea3i tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu v\u00ec l\u0169 l\u1ee5t \u1edf Qu\u1ea3 Ch\u00e2u, mi\u1ec5n gi\u1ea3m 30% thu\u1ebf thu n\u0103m nay. T\u1ebf Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf huy\u1ec7n Nh\u1eadm Th\u00e0nh, \u0111\u1ea7m L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n m\u1ecdc ra r\u1ec5 sen v\u00e0 b\u00f4ng lau, d\u00e2n \u0111\u00e0o gi\u00e3 l\u00e0m b\u1ed9t, gi\u00fap \u0111\u1ee1 ph\u1ea7n n\u00e0o n\u1ea1n \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u n\u0103m sau l\u00e0 Thi\u00ean Hi.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 C\u00e1c xem s\u00e1ch<a class=\"footnote\" title=\"'Tri\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda\" id=\"return-footnote-294-24\" href=\"#footnote-294-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef Di Gi\u1ea3n \u0111\u1ec1u tham d\u1ef1. Vua l\u00e0m n\u0103m b\u00e0i th\u01a1, ban cho t\u1ec3 ph\u1ee5, t\u00f4ng th\u1ea5t, hai ch\u1ebf, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00e3i ch\u1ebf, v.v., l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan nho ngay t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Di\u00ean Ninh, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 S\u00f9ng L\u1ed9c khanh Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, L\u1ea1i b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u1ef1u l\u1ec7nh huy\u1ec7n H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 H\u1ed3 T\u1ecbch khi v\u00e0o ch\u1ea7u, gi\u1ea5u bi\u1ec3u trong tay \u00e1o d\u00e2ng l\u00ean, xin giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t t\u1ed9i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ec3u s\u1edb, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, cho ph\u00e9p L\u1ea1i b\u1ed9 thu nh\u1eadn \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>[85] Ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Dung, Ho\u00e0n<a class=\"footnote\" title=\"'Ho\u00e0n' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u00f4i', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-7 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-294-25\" href=\"#footnote-294-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, Tr\u1ea5n Ninh, Ho\u00e0i Vi\u1ec5n, v.v., nh\u1eefng tr\u00e1ng \u0111inh theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ph\u1ee7 Th\u1ee7y, giao cho T\u00e0o Kh\u1eafc Minh \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i v\u1ed7 v\u1ec1, ai c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t th\u00ec th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[86] C\u1ea5m d\u00f9ng s\u00e1p tr\u1eafng \u1edf l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y.<\/p>\n<p>[87] V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u1eebng t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng khi \u0111i qua Ph\u1ed1 \u0110i\u1ec1n, ban \u0111\u00eam tr\u00f4ng th\u1ea5y tr\u00ean tr\u1eddi c\u00f3 ch\u1eef <i>&#8220;T\u1eed vi&#8221;<\/i> m\u00e0u \u0111\u1ecf. Sau \u0111\u00f3, khi \u0111i s\u1ee9 sang Th\u1ee5c, \u0111\u1ebfn B\u00e3o Th\u00e0nh, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 d\u1ecb, b\u1ea3o r\u1eb1ng sau n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Khi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111i r\u1ed3i, xem ch\u1eef vi\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"xem ch\u1eef vi\u1ebft, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u00e0 'xem ch\u1eef kh\u1eafc'.\" id=\"return-footnote-294-26\" href=\"#footnote-294-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9, t\u01b0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn khi l\u00e0m quan l\u1edbn, \u00f4ng b\u00e8n th\u00edch vi\u1ec7c th\u1ea7n ti\u00ean, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng nghi l\u1ec5 \u0111\u1ea1o gia l\u1eadp \u0111\u00e0n tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u1ebf th\u1ea7n, vi\u1ebft hai ch\u1eef <i>&#8220;T\u1eed vi&#8221;<\/i> b\u1eb1ng m\u1ef1c \u0111\u1ecf, \u0111\u1eb7t tr\u00ean \u0111\u00e0n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1ed9 c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9 \u1edf Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1n th\u1edd b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, mu\u1ed1n d\u00f9ng ti\u1ec1n nh\u00e0 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda, Vua chu\u1ea9n y, l\u1ea1i cho ch\u00e1u c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Th\u1ea3n l\u00e0m tr\u1ee3 gi\u00e1o \u1edf Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"B\u00f9i Th\u1ea3n, nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 B\u00f9i Vi\u00ean, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 22, s\u1ef1 t\u00edch V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-27\" href=\"#footnote-294-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i xin \u0111\u01b0a ng\u00f4i \u0111\u1ec1n m\u1edbi v\u00e0o \u0111i\u1ec3n th\u1edd, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea1i l\u00e0m v\u0103n bia ghi vi\u1ec7c n\u00e0y. Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 thi\u00ean th\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u do Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng, tuy l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ecfa m\u00e3n s\u1ef1 n\u1ecbnh h\u00f3t gian tr\u00e1 c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch l\u0169y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"'c\u0169ng l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch l\u0169y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'c\u0169ng l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch l\u0169y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-28\" href=\"#footnote-294-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 6 n\u0103m sau, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c m\u1edbi d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0a ng\u00f4i \u0111\u1ec1n m\u1edbi v\u00e0o \u0111i\u1ec3n th\u1edd, nay ch\u00e9p chung. V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o trong \u300aB\u00e1ch nh\u1ea5t bi\u00ean\u300b ch\u00e9p: D\u01b0\u01a1ng V\u0103n c\u00f4ng \u1ee8c t\u00e0i gi\u1ecfi s\u00e1ng su\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi k\u00ednh ph\u1ee5c. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c th\u00edch l\u00e0m chuy\u1ec7n k\u1ef3 l\u1ea1, th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 n\u00f3i m\u00ecnh sinh \u1edf Ho\u00e0ng H\u1ea1c L\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'sinh', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ch\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. 'Ho\u00e0ng H\u1ea1c L\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'Ho\u00e0ng H\u1ea1c', kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'l\u00e2u'.\" id=\"return-footnote-294-29\" href=\"#footnote-294-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 h\u1eadu th\u00e2n c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9. V\u0103n C\u00f4ng b\u00e8n b\u1ebb l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i. N\u1ebfu n\u00f3i l\u00e0 h\u1eadu th\u00e2n c\u1ee7a Cao, Qu\u1ef3, T\u1eafc, Ti\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1eafc', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u1eadp', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-294-30\" href=\"#footnote-294-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>, t\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ee9ng minh; nh\u01b0ng n\u1ebfu cho l\u00e0 h\u1eadu th\u00e2n c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u1ed9, t\u00f4i cho r\u1eb1ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Nh\u00e0 Ph\u1eadt cho r\u1eb1ng s\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 gi\u1ea5c ng\u1ee7, nh\u01b0 l\u1eadt b\u00e0n tay. Khi B\u00f9i \u0110\u1ed9 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Chi\u1ebft T\u00e2y t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc th\u00e1nh xu\u1ea5t hi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi u\u1ed1ng v\u00e0o kh\u1ecfi b\u1ec7nh, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ed5 x\u00f4 \u0111\u1ebfn xin u\u1ed1ng, \u00f4ng li\u1ec1n ph\u00ea v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u, giao cho quan s\u00e1t s\u1ee9 l\u1ea5p l\u1ea1i c\u1ea5m ch\u1ec9, vi\u1ec7c y\u00eau d\u1ecb li\u1ec1n d\u1ee9t. Nay K\u00fd C\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean Qu\u00e1n, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 x\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ti\u1ec1n th\u00e2n v\u00e0 h\u1eadu th\u00e2n, \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u1ee7a \u00f4ng.&#8221;<\/i> C\u00e1c quan nghe xong \u0111\u1ec1u th\u00edch th\u00fa, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u00e0m lu\u1eadn. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 x\u00f3a b\u1ecf ho\u1eb7c th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[88] Chi\u1ebfu cho T\u1ea7n Ch\u00e2u tri ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129, trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u01b0 ty s\u1ee9, c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Tri qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n, b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u t\u00ean l\u00ean.<\/p>\n<p>[89] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ng\u00e0y l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c, d\u00f9ng \u0111\u1ed3 chay. C\u00e1c c\u01a1 quan chu\u1ea9n b\u1ecb nghi tr\u01b0\u1ee3ng, uy nghi \u0111\u1ea1o m\u00f4n, nh\u1ea1c Qu\u00e2n Dung, d\u1eabn b\u00e0i t\u1ee5ng <i>&#8220;Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng Cung&#8221;<\/i> do Th\u00e1nh ch\u1ebf t\u00e1c \u0111\u1ebfn cung.<\/p>\n<p>[90] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i, qua c\u00e1c d\u1ecbp Nam Giao v\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft, t\u00e2u xin \u1ea5m b\u1ed5 cho th\u00e2n thu\u1ed9c, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c xin m\u1ed9t l\u1ea7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin tr\u00f9ng l\u1eb7p.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng n\u00e0y, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu mi\u1ec5n 3\/10 thu\u1ebf thu n\u0103m nay cho ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf L\u1ee3i Ch\u00e2u b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u0169 l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng qu\u00e2n m\u00e3 t\u1eeb Xuy\u00ean H\u1ea1p v\u1ec1, n\u1ebfu g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng cao, \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1eebng c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c xem b\u1ea3o s\u00e1ch, c\u1ed5n ph\u1ee5c, ti\u00ean y m\u1edbi ch\u1ebf t\u00e1c, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh xem c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u1ee5 ph\u00e1p t\u00f2ng c\u1ee7a Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng.<\/p>\n<p>[94] H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u1ea5n t\u1eeb L\u1ec7 Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, l\u1ec7nh cho l\u00e0m Tri Ch\u00e2u T\u1eed Ch\u00e2u. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng \u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch v\u00e0 danh v\u1ecdng c\u00f2n nh\u1eb9, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f4ng Xuy\u00ean l\u00e0 phi\u00ean tr\u1ea5n l\u1edbn, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh l\u00e2u n\u0103m.&#8221;<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u1ed9.<\/p>\n<p>[95] Theo nghi th\u1ee9c c\u0169 c\u1ee7a Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, \u0111\u1eb7t b\u1ea3n v\u1ecb c\u1ee7a Vua \u1edf \u0111an tr\u00ec, b\u1ea3n v\u1ecb c\u1ee7a \u00c1 hi\u1ebfn v\u00e0 Tam hi\u1ebfn \u1edf long tr\u00ec. Vua cho r\u1eb1ng \u0111ang d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, m\u00e0 b\u1ea3n v\u1ecb l\u1ea1i \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o s\u00e1ch, ch\u01b0a th\u1ec3 hi\u1ec7n h\u1ebft \u00fd t\u00f4n k\u00ednh. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, chi\u1ebfu d\u1eddi b\u1ea3n v\u1ecb \u1edf \u0111an tr\u00ec xu\u1ed1ng long tr\u00ec, b\u1ea3n v\u1ecb \u1edf long tr\u00ec xu\u1ed1ng sa tr\u00ec, \u0111\u1ee3i khi d\u00e2ng b\u1ea3o s\u00e1ch xong, th\u00ec ti\u1ebfn hi\u1ebfn nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u1edf Tam Kinh v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf thu, nh\u01b0ng v\u1eabn lo d\u00e2n l\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan t\u1ea1i ch\u1ed7 xem x\u00e9t th\u00eam r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ty Thi\u00ean n\u00f3i, tinh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1m tai d\u1ecb, thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ea5t T\u1ea7n L\u0169ng. C\u00f3 th\u1ec3 d\u1ee5 T\u00e0o V\u0129: c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y nghe n\u00f3i \u0111\u00e3 s\u1ee3 ph\u1ee5c, nh\u1eefng k\u1ebb ch\u01b0a thu\u1eadn th\u00ec n\u00ean d\u1ea7n d\u1ea7n chi\u00eau d\u1ee5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t b\u00e0n chuy\u1ec7n xu\u1ea5t binh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Kinh \u0110\u00f4ng d\u00f9ng xe ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111i mua b\u00e1n, c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 d\u1ecdc s\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu thu\u1ebf, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu s\u1ebd t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5.<\/p>\n<p>[98] Kh\u1ea3 h\u00e3n V\u01b0\u01a1ng D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Quy H\u00f3a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i H\u1ed9t \u1edf Cam Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, n\u00f3i r\u1eb1ng cha \u00f4ng l\u00e0 D\u1ea1 L\u1ea1c H\u1ed9t \u0111\u00e3 m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 3 n\u0103m nay, c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 t\u00f4n D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Quy H\u00f3a l\u00ean l\u00e0m ch\u1ee7 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng T\u00f4 Th\u1ee7 T\u00edn \u0111\u00e3 ch\u1ebft, con \u00f4ng l\u00e0 La M\u00e3ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o vi\u1ec7c \u1edf T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i H\u1ed9t \u0111\u00e3 sai qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 h\u01a1n tr\u0103m tr\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ba tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u1ef1a, tr\u00e2u, d\u00ea.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng B\u1ea3o V\u1eadt C\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng T\u00e1c \u00d4n Th\u1ee7 Qu\u00fd c\u00f9ng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, nay b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 ch\u00e9p t\u00ean D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Quy H\u00f3a. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4n M\u1eabn v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng B\u1ea3o V\u1eadt C\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u00e3 ch\u1ebft, kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea3o V\u1eadt C\u00f4ng ch\u00faa b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 ai, c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m sau t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ed9i b\u1ed9, v\u00ec C\u1ea3nh Linh cung \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, ban \u00e2n \u0111\u1ee9c.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu L\u00e2m Nha, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ti\u00eau Di\u00ean Ninh, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay khanh L\u00fd Kh\u1ea3 C\u1eed \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, d\u00e2ng l\u00ean c\u1ed7 xe kim h\u1ea1ch m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u1ec3 ch\u1edf thi\u00ean th\u01b0. Vua m\u1eb7c \u00e1o b\u00e0o, sai c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u00e1c quan ph\u1ee5ng mang b\u1ea3o s\u00e1ch, c\u1ed5n ph\u1ee5c c\u1ee7a Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, b\u1ea3o s\u00e1ch, ti\u00ean y c\u1ee7a Th\u00e1nh T\u1ed5, v\u00e0 \u00e1o b\u00e0o t\u00eda c\u1ee7a Nh\u1ecb Th\u00e1nh \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n. C\u00e1c ph\u00f3 s\u1ee9 ph\u1ee5ng s\u1eed b\u1ea3o s\u00e1ch c\u1ee7a Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u00f3n l\u1ea1y \u1edf s\u00e2n, c\u00e1c nghi th\u1ee9c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o m\u00f4n, qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 h\u1ed9 t\u1ed1ng, \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, \u0111em thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An, b\u1ea3o s\u00e1ch, c\u1ed5n ph\u1ee5c c\u1ee7a Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, v\u00e0 \u00e1o b\u00e0o t\u00eda c\u1ee7a Nh\u1ecb Th\u00e1nh \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c. Vua trai gi\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua d\u00e2ng l\u1ec5 r\u01b0\u1ee3u xong, \u0111em s\u00e1ch tr\u1eddi c\u00f9ng s\u00e1ch b\u00e1u Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, \u00e1o c\u1ed5n \u0111\u1ebfn cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, s\u00e1ch b\u00e1u Th\u00e1nh T\u1ed5 v\u00e0 \u00e1o ti\u00ean \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh<a class=\"footnote\" title=\"S\u00e1ch b\u00e1u Th\u00e1nh T\u1ed5 v\u00e0 \u00e1o ti\u00ean \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh: '\u00c1o ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u00c1o c\u1ed5n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n x\u00e2y cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean c\u0169ng c\u00f3 c\u00e2u 'S\u00e1ch b\u00e1u Th\u00e1nh T\u1ed5, \u00e1o ti\u00ean'.\" id=\"return-footnote-294-31\" href=\"#footnote-294-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>. Vua b\u00e8n \u1edf l\u1ea1i trai gi\u1edbi t\u1ea1i cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-294-1\">Th\u1ee7y H\u00e0: C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng nhau, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 492, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Th\u1ed5 Phi\u1ec1n ghi l\u00e0 '\u0110\u00e0o H\u00e0'. <a href=\"#return-footnote-294-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-2\">'Tin th\u1eafng tr\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tin th\u1eafng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-3\">50 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Di\u00eau Gia Tr\u1ea1i qu\u00e1n v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu phi\u00ean di 2-9 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-294-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-4\">ch\u1eef 'nh\u1ecb' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-294-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-5\">C\u1ea3nh Ph\u00fac m\u00f4n nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1ea3nh Ph\u00fac qu\u00e1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-294-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-6\">Th\u1ea7n \u1edf trong th\u00e0nh m\u01b0\u1ee3n t\u1edd chi\u1ebfu m\u1eddi Cao K\u1ebf Trung, V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u0111em qu\u00e2n \u0111i chi\u00eau d\u1ee5. 'D\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'Ho\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26, ch\u01b0\u01a1ng 'V\u1ecb Ch\u00e2u phi\u00ean t\u1ed9c C\u1ed1t T\u01b0 La ph\u1ea3n ph\u1ee5c' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-7\">V\u1ec7 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ho\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 88, \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, ch\u00e2u Ho\u00e0nh thu\u1ed9c Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9; c\u00f9ng s\u00e1ch quy\u1ec3n 86, \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, ch\u00e2u V\u1ec7 thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9. <a href=\"#return-footnote-294-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-8\"> Nghi Qu\u1ebf \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nghi Ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-6, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 26 Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Man ph\u1ea3n c\u1ea3i. <a href=\"#return-footnote-294-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-9\"> Kh\u1eafc Minh sai d\u0169ng s\u0129 l\u1ed9i qua s\u00f4ng giao chi\u1ebfn, ch\u1eef 'thi\u1ec7p' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-294-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-10\"> Thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u1ef1a tr\u00e2u \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n s\u0129, ch\u1eef 'h\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 495 truy\u1ec7n Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-294-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-11\">ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c, 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u01b0\u1ee3c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-12\">Ch\u1eef 'Nam' trong 'Giang Ho\u00e0i Nam' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-294-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-13\"> 'H\u1eefu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Quan', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aV\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh truy\u1ec1n\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 20, 'S\u00f9ng ph\u1ee5ng Th\u00e1nh t\u1ed5' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-14\"> T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'truy t\u1eb7ng Tr\u1ea5n Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9'. <a href=\"#return-footnote-294-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-15\"> D\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ch\u01b0 t\u1eed' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef '\u0111\u1ec7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aV\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh truy\u1ec1n\u300b b\u1ecf \u0111i. <a href=\"#return-footnote-294-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-16\"> C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c t\u1eeb \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1ea7n tr\u1ed1n sang ph\u01b0\u01a1ng Nam sau khi d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1 'h\u1ed9 d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ed9 l\u1ea1c', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-17\"> Ch\u1ec9 s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00e2u n\u00e0y \u00fd kh\u00f4ng r\u00f5, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'u\u1ef7' l\u00e0 sai, n\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 't\u1ea5t'. <a href=\"#return-footnote-294-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-18\"> Chi\u1ebfu th\u01b0 ch\u01b0a th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u00f2ng th\u1ea7n 'chi\u1ebfu th\u01b0' nghi l\u00e0 't\u1ea5u th\u01b0' sai. <a href=\"#return-footnote-294-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-19\"> b\u1ed9 t\u1ed9c tham t\u00e0n 'tham t\u00e0n' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ea7n ti\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 233, chi\u1ebfu \u0111\u00e1p T\u00e2y B\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-20\"> ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c 'c\u01b0\u1edbp' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u00e0i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-21\">Chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ho\u00e0i Nam, ch\u1eef 's\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7.0.162 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-294-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-22\">C\u0103n c\u1ee9 theo vi\u1ec7c c\u1eed quan x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngo\u00e0i, 'h\u1ee3p ph\u00f3ng s\u1ed1' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi l\u00e0 'h\u1ee3p ph\u00f3ng ph\u1eadn s\u1ed1', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang <a href=\"#return-footnote-294-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-23\">Tam M\u00f4n: Theo \u300aV\u0169 Kinh T\u1ed5ng Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 18 th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u300aNguy\u00ean Phong C\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3, \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u1ea1i Cung M\u00f4n, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba L\u00fd Ch\u00ed v\u1ec1 T\u1ea7n Ch\u00e2u c\u0169ng ghi ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. <a href=\"#return-footnote-294-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-24\">'Tri\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-294-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-25\">'Ho\u00e0n' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u00f4i', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-7 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-294-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-26\"> xem ch\u1eef vi\u1ebft, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u00e0 'xem ch\u1eef kh\u1eafc'. <a href=\"#return-footnote-294-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-27\"> B\u00f9i Th\u1ea3n, nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 B\u00f9i Vi\u00ean, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 22, s\u1ef1 t\u00edch V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-28\"> 'c\u0169ng l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch l\u0169y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'c\u0169ng l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch l\u0169y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-29\"> 'sinh', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ch\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. 'Ho\u00e0ng H\u1ea1c L\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'Ho\u00e0ng H\u1ea1c', kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'l\u00e2u'. <a href=\"#return-footnote-294-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-30\"> 'T\u1eafc', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u1eadp', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-294-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-294-31\">S\u00e1ch b\u00e1u Th\u00e1nh T\u1ed5 v\u00e0 \u00e1o ti\u00ean \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh: '\u00c1o ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u00c1o c\u1ed5n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n x\u00e2y cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean c\u0169ng c\u00f3 c\u00e2u 'S\u00e1ch b\u00e1u Th\u00e1nh T\u1ed5, \u00e1o ti\u00ean'. <a href=\"#return-footnote-294-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":46,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-294","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2509,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/294\/revisions\/2509"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/294\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=294"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=294"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}