{"id":296,"date":"2025-07-04T02:37:16","date_gmt":"2025-07-04T02:37:16","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=296"},"modified":"2025-08-15T10:42:20","modified_gmt":"2025-08-15T03:42:20","slug":"beta-quyen-89-nam-thien-hi-thu-nhat-dinh-ty-1017","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-89-nam-thien-hi-thu-nhat-dinh-ty-1017\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 89: N\u0102M THI\u00caN HI TH\u1ee8 NH\u1ea4T (\u0110INH T\u1ef4, 1017)","rendered":"QUY\u1ec2N 89: N\u0102M THI\u00caN HI TH\u1ee8 NH\u1ea4T (\u0110INH T\u1ef4, 1017)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111em Thi\u00ean th\u01b0 l\u00ean \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i S\u01a1, l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng hi\u1ebfn, d\u00e2ng s\u00e1ch b\u1ea3o v\u00e0 \u00e1o c\u1ed5n. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Nh\u1ecb Th\u00e1nh d\u00e2ng \u00e1o sa \u0111\u1ecf, d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt v\u00e0 ti\u1ebfn r\u01b0\u1ee3u. C\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1ec5 \u0111\u1ea1i ti\u1ebfu La Thi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, b\u1ea3y ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5, trai gi\u1edbi, c\u1ea5m gi\u1ebft m\u1ed5, thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t, ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u xa, ba ng\u00e0y trong ph\u01b0\u1eddng ch\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n th\u1ecbt. Qu\u00e2n hi\u1ec7u, nha t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ea1o s\u0129, t\u0103ng ni, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung \u1edf ch\u00f9a chi\u1ec1n, qu\u00e2n doanh, nh\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e8n tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda c\u00fai l\u1ea1y. Quan l\u1ea1i m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tang kh\u00f4ng ph\u1ea3i tang cha m\u1eb9 \u0111\u1ec1u tham d\u1ef1, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tang. C\u00e1c l\u1ed9 sai Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ki\u1ec3m tra. H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua trai gi\u1edbi \u1edf cung C\u1ea3nh Linh. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, d\u00e2ng s\u00e1ch b\u1ea3o v\u00e0 \u00e1o ti\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean H\u01b0ng. L\u1ec5 xong, xa gi\u00e1 v\u1ec1 cung, qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 15 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc Thi\u00ean th\u01b0.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai Nhi\u1ebfp Th\u00e1i \u00fay H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung d\u00e2ng s\u00e1ch b\u1ea3o gia th\u1ee5y cho s\u00e1u t\u00f4n mi\u1ebfu.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 s\u00e1u t\u00f4n mi\u1ebfu. H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua trai gi\u1edbi \u1edf Thanh Th\u00e0nh ph\u00eda nam ngo\u1ea1i th\u00e0nh.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0111em Thi\u00ean th\u01b0 h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Xong l\u1ec5, Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Ch\u00ednh D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng x\u00e1 kh\u00f4ng tha c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u1ec7 \u0110\u00f4ng Phong. Mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u00e0 thu\u1ebf mua g\u1ea1o c\u00f2n thi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, gi\u1ea3m gi\u00e1 mu\u1ed1i \u1edf Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9. X\u00f3a b\u1ecf c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 \u0111\u1ecdng trong thi\u00ean h\u1ea1, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng kho\u1ea3n b\u1ecb chi\u1ebfm d\u1ee5ng \u0111\u00e3 qua 30 n\u0103m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a. Sai H\u1eefu ty nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 tr\u00e0 v\u00e0 mu\u1ed1i, ch\u1ec9 c\u1ed1t thu\u1eadn ti\u1ec7n cho d\u00e2n, kh\u00f4ng b\u00f3 bu\u1ed9c v\u00e0o ch\u1ec9 ti\u00eau h\u00e0ng n\u0103m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n l\u00e0m l\u1ec7nh l\u1ee5c m\u00e0 tr\u1ea3i qua c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i, L\u1ea1i b\u1ed9 x\u00e9t kh\u1ea3o kh\u00f3a r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. G\u1ea1o c\u1ed1ng c\u1ee7a Giang, Ho\u00e0i, t\u1ea1m th\u1eddi mi\u1ec5n v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ed9t l\u1ea7n trong m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay.\r\n\r\n[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm, B\u1eb1ng do ty, <i>(vi\u1ec7c th\u00e1ng 9 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 8)<\/i>, d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc n\u1ee3 quan m\u00e0 b\u1ecb giam gi\u1eef, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1ed9m c\u1eafp, n\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 \u0111\u1ed9c ngh\u00e8o kh\u00f3 b\u1ec7nh t\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ef1 tr\u1ea3, xin nh\u00e2n d\u1ecbp x\u00e9t t\u00f9 m\u00e0 mi\u1ec5n tr\u1eeb cho h\u1ecd. Vua nghe theo l\u1eddi \u1ea5y, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9.\r\n\r\n[7] Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u, s\u00e1ch b\u1ea3o \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua c\u00f9ng t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u00e1c quan tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c ty, t\u00f4ng th\u1ea5t, th\u1ee9 s\u1eed, tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay trai gi\u1edbi. L\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tuy\u00ean \u0111\u1ecdc thi\u00ean th\u01b0 l\u1ec5 nghi s\u1ee9. \u0110\u1eb7t t\u01b0\u1ee3ng Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An, v\u1ecb tr\u00ed thi\u00ean th\u01b0 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, v\u1ecb tr\u00ed Th\u00e1nh t\u1ed5 \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng.\r\n\r\nNg\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ba canh b\u1ed1n tr\u00f9, Vua \u0111\u1ee9ng h\u01b0\u1edbng t\u00e2y tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, qu\u1ea7n th\u1ea7n m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c l\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, Nghi v\u1ec7 s\u1ee9 d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng[footnote] Nghi v\u1ec7 s\u1ee9 d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng '\u0110\u1eb7t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1ch', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 Ki\u1ebfn Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1eeda.[\/footnote], Nhi\u1ebfp Trung th\u01b0 l\u1ec7nh Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00ednh qu\u1ef3 t\u00e2u: <i>\"T\u1ef1 thi\u00ean t\u1eed th\u1ea7n m\u1ed7 k\u00ednh c\u00f9ng t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u00e1c quan tuy\u00ean \u0111\u1ecdc thi\u00ean th\u01b0, gi\u1ea3ng c\u1ea7u th\u00e1nh \u00fd, k\u00ednh c\u1ea9n suy ngh\u0129 l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng d\u00e2n ch\u00fang.\"<\/i>\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n qu\u1ef3 l\u1ea5y thi\u00ean th\u01b0 \u1edf c\u1eeda T\u1ea3 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00ean \u00e1n, Nhi\u1ebfp \u0110i\u1ec7n trung gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh T\u00f4ng, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng b\u01b0ng \u00e1n, Nhi\u1ebfp T\u01b0 \u0111\u1ed3 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Nhi\u1ebfp T\u01b0 kh\u00f4ng Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch qu\u1ef3 m\u1edf ra, Nhi\u1ebfp Th\u00e1i \u00fay H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung tuy\u00ean \u0111\u1ecdc. M\u1ed7i c\u00e2u xong, li\u1ec1n suy ngh\u0129 \u00fd ch\u1ec9, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e2u n\u00e0y l\u00e0 thi\u00ean m\u1ec7nh d\u1ea1y ho\u00e0ng \u0111\u1ebf vi\u1ec7c g\u00ec, ho\u1eb7c n\u00f3i l\u00e0 ph\u1ee5ng thi\u00ean, ho\u1eb7c n\u00f3i l\u00e0 y\u00eau d\u00e2n, Nhi\u1ebfp Trung th\u01b0 l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u1ea7m b\u00fat ch\u00e9p l\u1ea1i. Tuy\u00ean \u0111\u1ecdc xong, Nhi\u1ebfp Th\u1ecb trung Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n qu\u1ef3 t\u00e2u: <i>\"T\u1ef1 thi\u00ean t\u1eed th\u1ea7n m\u1ed7 d\u00e1m kh\u00f4ng k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo thi\u00ean m\u1ec7nh.\"<\/i> Nghi v\u1ec7 s\u1ee9 qu\u1ef3 \u0111\u1eb7t thi\u00ean th\u01b0 v\u00e0o h\u1ed9p. L\u1ea1i l\u1ea5y thi\u00ean th\u01b0 \u1edf C\u00f4ng \u0110\u1ee9c c\u00e1c v\u00e0 Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u1ec3 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p \u00fd ch\u1ec9 thi\u00ean th\u01b0, Vua qu\u1ef3 nh\u1eadn, \u0111\u0103ng ca d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1eb7t thi\u00ean th\u01b0 l\u00ean ki\u1ec7u, \u00fd ch\u1ec9 thi\u00ean th\u01b0 l\u00ean xe, tr\u1edf v\u1ec1 cung. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, Vua l\u00e0m b\u00e0i \u300aKh\u00e2m th\u1eeba b\u1ea3o hu\u1ea5n thu\u1eadt\u300b \u0111\u1ec3 ban cho qu\u1ea7n th\u1ea7n.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn th\u0103m H\u1ed9i Linh Quan. <i>(Vua l\u00e0m b\u00e0i \u300aKh\u00e2m Th\u1eeba B\u1ea3o Hu\u1ea5n Thu\u1eadt\u300b, b\u1ea3n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 b\u1ea3o l\u1ee5c v\u00e0o th\u00e1ng 2 ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, nay theo b\u1ea3n k\u1ef7, ghi ch\u00e9p t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft \u1edf vi\u1ec7n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, n\u01a1i th\u1edd th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft \u1edf vi\u1ec7n Ph\u1ed5 An, n\u01a1i th\u1edd th\u00e1nh dung c\u1ee7a Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng Th\u00e1i H\u1eadu.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu l\u1ea5y ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 4 l\u00e0m ti\u1ebft Thi\u00ean Trinh, c\u00e1c quy ch\u1ebf \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 ti\u1ebft Thi\u00ean Hu\u1ed1ng. <i>(Thi\u00ean th\u01b0 \u1edf l\u1ea7u C\u00f4ng \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ed1 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao.)<\/i>\r\n\r\n[13] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf Ng\u1ee5y H\u00f3a C\u01a1 t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n ch\u1ea3y xi\u1ebft, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m h\u1ecfng thuy\u1ec1n do c\u1ed9t c\u1ea7u, b\u00e8n d\u00e2ng l\u00ean ki\u1ec3u c\u1ea7u kh\u00f4ng ch\u00e2n, l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 \u0111an l\u1ea1i, \u0111\u00f3ng \u0111inh xuy\u00ean qua, Vua ban chi\u1ebfu cho H\u00f3a C\u01a1 c\u00f9ng B\u00e1t T\u00e1c Ty x\u00e2y d\u1ef1ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Tam Ty \u01b0\u1edbc t\u00ednh chi ph\u00ed c\u00f4ng s\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ba l\u1ea7n, b\u00e8n ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu t\u00e2u l\u00ean \u00e1o c\u1ed5n c\u1ee7a Th\u00e1nh T\u1ed5 \u1edf qu\u00e1n Linh Ti\u00ean, ch\u00e2u Th\u01b0.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft b\u1ecb thi\u00ean tai, xu\u1ea5t r\u01b0\u1ee3u c\u1eb7n t\u1eeb c\u00e1c ty chuy\u00ean b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ngh\u00e8o.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m s\u1ee9 ph\u1ee5ng th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch b\u1ea3o \u1edf qu\u00e1n Th\u00e1i C\u1ef1c, ch\u00e2u Duy\u1ec7n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n[17] Quan Tri qu\u00e2n Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng[footnote]Ch\u1eef 'qu\u00e2n' trong 'Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung.[\/footnote] l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i v\u1ec1 b\u1ea3y vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu trong th\u1eddi ch\u00ednh: m\u1ed9t l\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt tai d\u1ecb, hai l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, ba l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, b\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n y ph\u1ee5c, n\u0103m l\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, s\u00e1u l\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn tu d\u01b0\u1ee1ng, b\u1ea3y l\u00e0 nghi\u00eam ng\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Vua xem xong khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn cung Th\u00e1i Nh\u1ea5t, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn thi\u1ec1n vi\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, b\u00e1i y\u1ebft ch\u00e2n dung c\u1ee7a Th\u00e1nh T\u1ed5 v\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu, d\u00e2ng l\u1ec5 \u1edf m\u1ed9 c\u1ee7a phu nh\u00e2n Th\u00e0nh Th\u00e1nh K\u1ebf Minh n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c khai th\u00e1c \u0111\u00e1 L\u00f4 Cam \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y.\r\n\r\n[20] Mi\u1ec5n ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a Ph\u00f9 Th\u1eeba L\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. Th\u1eeba L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 con c\u1ee7a Chi\u00eau Th\u1ecd, ch\u1ed3ng c\u1ee7a huy\u1ec7n ch\u00faa Gia H\u01b0ng, huy\u1ec7n ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u1eeba L\u01b0\u1ee3ng xin ra l\u00e0m quan ngo\u00e0i, Vua ban chi\u1ebfu gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m ch\u00e2u Ho\u00e0ng. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i nh\u1edd huy\u1ec7n ch\u00faa v\u00e0o t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0, Vua gi\u1eadn v\u00ec s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean tr\u00e1ch ph\u1ea1t.\r\n\r\n[21] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9 l\u00e0 Tang Qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ee9u t\u1ebf.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, C\u1ea5p s\u1ef1 trung T\u00f4n C\u1eadn m\u1ea5t. Vua n\u00f3i: <i>\"T\u00f4n C\u1eadn chuy\u00ean t\u00e2m Nho h\u1ecdc, t\u00ednh t\u00ecnh ngay th\u1eb3ng, trung l\u1eadp kh\u00f4ng tranh gi\u00e0nh, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.\"<\/i> Sai th\u0103ng ch\u1ee9c cho con \u00f4ng ta.\r\n\r\n[23] C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"T\u1ebf tr\u1eddi \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1eed 14 vi\u00ean quan d\u00e2ng l\u1ec5, nay ngh\u0129 r\u1eb1ng v\u1ecb th\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u00ean xu\u1ed1ng li\u00ean t\u1ee5c, ch\u01b0a h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh, xin t\u0103ng th\u00eam 7 vi\u00ean ngo\u00e0i s\u1ed1 c\u0169. L\u1ec5 Vu t\u1ebf v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u01b0\u1edfng, xin t\u0103ng th\u00eam 1 vi\u00ean. L\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ea5t \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y H\u1ea1 ch\u00ed v\u00e0 l\u1ec5 T\u1ebf tr\u0103m th\u1ea7n, xin t\u0103ng th\u00eam 2 vi\u00ean.\"<\/i> Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u.\r\n\r\n[24] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, b\u00e1n th\u00f3c kho Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh ch\u1ec9 thu \u0111\u00fang gi\u00e1 mua ban \u0111\u1ea7u, th\u00f3c kho T\u1ec9nh m\u1ed7i \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 100 \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, sai 29 s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i c\u00e1c l\u1ed9, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 kinh [footnote]'Qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 kinh', ch\u1eef 'qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u1ed1', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. Xem quy\u1ec3n 90 s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t, 'Chi\u1ebfu tuy\u1ec3n qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng trong thi\u00ean h\u1ea1, cho nh\u1eadp v\u00e0o qu\u00e2n C\u1ea5m t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 5000 ng\u01b0\u1eddi', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 189 ch\u00ed Binh ch\u00ed c\u0169ng ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.[\/footnote].\r\n\r\n[26] Tam ty m\u01b0\u1ee3n 50 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n kho N\u1ed9i t\u00e0ng.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Ch\u00ednh D\u01b0\u01a1ng xem l\u1ec5 B\u1ed9, t\u1eeb \u0111\u00f3 k\u00e9o d\u00e0i 5 ng\u00e0y.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, c\u1ea5p cho T\u1ea3, H\u1eefu Tu\u1ea7n s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, 2 vi\u00ean quan tr\u1ef1c \u1edf \u0111\u00e0i, 1 ch\u1ee7 b\u1ea1, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a \u0111\u00e0i ty. Vua n\u00f3i: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c \u0111\u00e0i t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 sai d\u1ecbch d\u00e2n bi\u00ean ch\u1ebf, mi\u1ec5n thu\u1ebf kh\u00f3a cho h\u1ecd. Nay \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 c\u1ea5p [footnote]'Nay \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 c\u1ea5p', ch\u1eef 'nay' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed.\"<\/i>\r\n\r\n[29] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u00e0o n\u1ed9p, gi\u1ea5y giao d\u1eabn c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ebb, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ti\u1ec1n h\u01b0 th\u1ef1c m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0n, b\u00e1n \u0111i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi hai ng\u00e0n, xin cho quan ph\u1ee7 \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Trung xu\u1ea5t ti\u1ec1n mua l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(B\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m ch\u00edn ng\u00e0n, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129 trong H\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng n\u0103m.)<\/i> Sau \u0111\u00f3, ty T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh tr\u00e0 di\u00eam l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Gi\u1ea5y giao sao t\u1ed5ng c\u1ed9ng ti\u1ec1n h\u01b0 th\u1ef1c n\u0103m ng\u00e0n[footnote]Theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch nguy\u00ean v\u0103n, 'n\u0103m ng\u00e0n' c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 sai s\u00f3t.[\/footnote], tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan ph\u1ee7 cho m\u01b0\u1eddi ba ng\u00e0n \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi ch\u00edn ng\u00e0n \u0111\u1ec3 mua, nay b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m ch\u00edn ng\u00e0n, s\u1ee3 r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n gi\u00e0u c\u00f3 s\u1ebd nh\u00e2n gi\u00e1 r\u1ebb m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0a v\u00e0o quan tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i lo qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y thi\u1ebfu h\u1ee5t, xin quan ph\u1ee7 t\u1ef1 thu mua, l\u1ea5y ch\u00edn ng\u00e0n l\u00e0m chu\u1ea9n.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng hai, nay d\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u00e2y. T\u00e0o V\u0129 t\u1eeb th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m B\u1ed9 th\u1ef1 \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho L\u00fd C\u1eadp l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c \u1edf \u0111\u00e2y l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 Tri ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129[footnote]Ch\u1eef 'tri' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ea3i', theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129 khi c\u00f2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u.)<\/i>\r\n\r\nGi\u1ea5y giao d\u1eabn c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ebb, v\u00ec tr\u00e0 c\u1ea5p cho ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng tinh, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. <i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i>\r\n\r\n[30] Ch\u00e2u B\u1ea1c t\u00e2u vi\u1ec7c tu s\u1eeda cung Thi\u00ean T\u1ecbnh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, huy\u1ec7n L\u00e2m Ho\u00e1n, ch\u00e2u T\u00fac c\u00f3 cung Thi\u00ean T\u1ecbnh, n\u00f3i l\u00e0 n\u01a1i m\u1eb9 Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1ea3m \u1ee9ng v\u1edbi sao, Vua \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u y\u1ebft Th\u00e1i Thanh cung, \u0110inh V\u1ecb v\u1ebd \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111\u1ebfn cung l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, r\u1ed3i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tu s\u1eeda l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay ho\u00e0n th\u00e0nh. Ban \u0111\u1ea7u c\u1eaft huy\u1ec7n L\u00e2m Ho\u00e1n thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea1c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c n\u1ed9p thu\u1ebf kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n ch\u1ec9 l\u1ea5y m\u1ed9t h\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1i L\u00fd c\u1ee7a L\u00e2m Ho\u00e1n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o ch\u00e2u B\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u T\u00fac th\u1ea5y ti\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(L\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung L\u00fd C\u1eadp. Vi\u1ec7c ch\u1ec9 c\u1eaft m\u1ed9t h\u01b0\u01a1ng theo \u300aph\u1ee5 truy\u1ec1n c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ecbch\u300b, l\u00e0 l\u1eddi xin c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ecbch khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ea1c. X\u00e9t L\u00fd C\u1eadp l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, L\u00fd \u0110\u1ecbch l\u00fac \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u1edf H\u00e0n l\u00e2m, nay \u0111\u1ec1u b\u1ecf t\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"H\u00e0 B\u1eafc n\u0103m ngo\u00e1i mua 30 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, nh\u01b0ng v\u00ec n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. Nay xin l\u1ec7nh cho Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9 mua 10 v\u1ea1n t\u1ea5m.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Kinh \u0110\u00f4ng b\u1ecb thi\u00ean tai c\u00f2n n\u1eb7ng h\u01a1n H\u00e0 B\u1eafc, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n ta th\u00eam n\u1eefa? H\u00e3y l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t ri\u00eang 6 vi\u00ean Gi\u00e1n quan v\u00e0 6 vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed, t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c. M\u1ed7i th\u00e1ng ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean t\u00e2u vi\u1ec7c, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u b\u1ea5t k\u1ef3 l\u00fac n\u00e0o[footnote]'\u0110\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 'Phong', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 17-31, \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Sau ba n\u0103m th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Tr\u1eabm v\u00ec n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i m\u00e0 t\u1ef1 x\u00e9t l\u1ea1i, thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u1edbn, h\u00e1 ch\u00ednh s\u1ef1 d\u00e2n sinh c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t ch\u0103ng? G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe l\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n b\u00ean ngo\u00e0i, n\u00f3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u00edt ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1eddi can gi\u00e1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng Tr\u1eabm lu\u00f4n l\u1eafng nghe l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u1ea3 th\u1ee7 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c thi h\u00e0nh, ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5 m\u00e0 th\u00f4i. Nay trong tri\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, g\u1ea7n \u0111\u00e2y xem c\u00e1c b\u00e0i ph\u00fa t\u1ee5ng, c\u00e0ng th\u1ea5y v\u0103n phong thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng n\u00f3i th\u1eadt sao? N\u00ean ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t ri\u00eang quan ch\u1ee9c \u0111\u00e0i t\u1ec9nh chuy\u00ean lo vi\u1ec7c can gi\u00e1n, nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n tr\u1ecdng, \u0111oan ch\u00ednh, hi\u1ec3u \u0111\u1ea1i th\u1ec3, c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb xu n\u1ecbnh, ph\u00f9 phi\u1ebfm th\u00ec Tr\u1eabm kh\u00f4ng d\u00f9ng.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"Th\u00e1nh ch\u00ednh c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eabn c\u1ea7n m\u1eabn t\u00ecm ki\u1ebfm, nh\u01b0 s\u1ee3 kh\u00f4ng k\u1ecbp, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 k\u1ef3 t\u00e0i \u0111\u00e1p \u1ee9ng s\u1ef1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, n\u1ebfu nguy\u1ec7n gi\u1ea3m b\u1eadc \u0111\u1ec3 l\u00e0m Ty L\u00fd Tham qu\u00e2n, t\u1eeb nay xin cho h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c nh\u01b0 L\u1ee5c s\u1ef1, t\u1ed1i \u0111a 5.000 quan, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, c\u00e1c quan trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n. T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u00e1i b\u1ea3o. Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Ung ch\u00e2u m\u1ee5c. T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea5n Ninh, ti\u1ebfn phong l\u00e0m T\u1eeb v\u01b0\u01a1ng. B\u00e0nh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u00e1i b\u1ea3o, l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Thi\u00ean B\u00ecnh. Th\u1ecd Xu\u00e2n qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5 \u00cdch ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh. Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1. \u0110\u1ecbnh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u00e1i ph\u00f3. Ba ch\u1ee9c Tam c\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m hai ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m. Ch\u1ee9c Ch\u00e2u m\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Nguy\u00ean T\u00e1.\r\n\r\n[34] Vua l\u00e0m b\u00e0i minh cho H\u1ed9i Linh Qu\u00e1n, b\u00e0i lu\u1eadn t\u1ee5ng Nguy\u00ean Ph\u00f9, b\u00e0i lu\u1eadn T\u01b0 Ch\u00ednh, l\u1ea1i xu\u1ea5t b\u1ea3n 10 quy\u1ec3n \u300aCh\u00ednh Thuy\u1ebft\u300b, 3 quy\u1ec3n \u300aXu\u00e2n Thu Y\u1ebfu Ng\u00f4n\u300b, 100 b\u00e0i th\u01a1 vi\u1ebft \u1edf Thanh C\u1ea3nh \u0111i\u1ec7n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u1ec3 xem.\r\n\r\n[35] Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf T\u1ea5n, Gi\u00e1ng c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng v\u1ecdt, d\u00e2n ch\u00fang l\u01b0u l\u1ea1c, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i t\u1eeb m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, chi\u1ebfu chu\u1ea9n. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean tai, t\u1ea1i sao v\u1eady? N\u00ean xem x\u00e9t l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd Tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ch\u00fang.\"<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La l\u00e0 H\u1ed3ng Qu\u1ea5t Ti\u00ean l\u00e0m \u0110\u00f4 tri binh m\u00e3 s\u1ee9 \u1ee8ng Thi\u00ean ph\u1ee7, ban cho y ph\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n. Qu\u1ea5t Ti\u00ean t\u1eebng l\u00e0m ch\u1ee9c Th\u1eeba ch\u1ec9 \u1edf n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, Vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y sai \u00f4ng gi\u1ea3 v\u1edd tr\u1ed1n sang Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec3 do th\u00e1m vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua l\u00e0m b\u00e0i lu\u1eadn Tam Ho\u1eb7c, b\u00e0i ca Tam Ho\u1eb7c c\u00f9ng ch\u00fa gi\u1ea3i, l\u1ea1i cho v\u1ebd tranh, kh\u1eafc b\u1ea3n in, \u0111\u1ec3 ban cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n.\r\n\r\n[38] L\u1ea5y \u0110\u00f4ng nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9, B\u00ecnh ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed T\u00e0o Kh\u1eafc Minh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf ch\u00e2u ki\u00eam \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Dung, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu M\u00e3 Ng\u1ecdc l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u00f4 gi\u00e1m c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Dung, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng. L\u1ea5y hai ch\u1ec9 huy H\u1ed5 D\u1ef1c, H\u00f9ng V\u0169 thu\u1ed9c quy\u1ec1n, n\u1ebfu gi\u1eb7c Man qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa v\u00e0 qu\u00e2n Trung C\u1ea3m m\u1edbi chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, khi gi\u1eb7c y\u00ean th\u00ec tr\u1edf l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169. Ban cho Kh\u1eafc Minh c\u00f9ng n\u1ed9i th\u1ecb V\u0103n Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Tr\u00e2n kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng d\u1eb9p y\u00ean Ph\u1ee7 Th\u1ee7y.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Kh\u1eafc Minh v\u00e0 Ng\u1ecdc chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Ng\u1ecdc ra s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Man. L\u00fac \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng chi\u00eau d\u1ee5, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Kh\u1eafc Minh, nh\u01b0ng Kh\u1eafc Minh c\u0169ng ng\u1ea1i ti\u1ebfn s\u00e2u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 ng\u0103n Ng\u1ecdc. Ng\u1ecdc ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nh\u01b0 M\u00f4n \u0110o\u00e0n, b\u1ecb qu\u00e2n Man ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean. Kh\u1eafc Minh ch\u1ea7n ch\u1eeb do d\u1ef1 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u, c\u00f9ng M\u00f4ng Th\u1eeba Qu\u00fd k\u1ebft \u01b0\u1edbc r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n. Tuy nhi\u00ean, sau \u0111\u00f3 qu\u00e2n Man Ph\u1ee7 Th\u1ee7y v\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e2m ph\u1ea1m. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng Ng\u1ecdc d\u00f9ng uy binh l\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t Man, ng\u01b0\u1eddi Man s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"M\u00e3 \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng\"<\/i>, nh\u01b0ng b\u1ecb Kh\u1eafc Minh ng\u0103n c\u1ea3n, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho Kh\u1eafc Minh.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u00ednh truy\u1ec1n c\u1ee7a Kh\u1eafc Minh. M\u00e3 Ng\u1ecdc kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2u, Ng\u1ecdc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 th\u00e1ng 9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.)<\/i>\r\n\r\n[39] Ph\u00e1t th\u00f3c t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh[footnote]Ch\u1eef 't\u00fac' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aTr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 v\u1ec1 Th\u00e1nh Ch\u00ednh c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], l\u1eadp 14 tr\u01b0\u1eddng, b\u00e1n th\u00f3c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ngh\u00e8o, v\u00ec gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf.\r\n\r\n[40] L\u1ec7nh cho ba cung quan gi\u1ea3m b\u1edbt gi\u1ea5y d\u00f9ng trong l\u1ec5 c\u00fang, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a vi\u1ec7c mua b\u00e1n v\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 11 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay sau l\u1ec5 t\u1ebf giao v\u00e0 ba n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t trong ngo\u00e0i, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, \u0111\u1ec1u cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u00ecnh l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n k\u1ef7 ch\u1ec9 ch\u00e9p: Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c sau ba n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t trong ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u00ecnh l\u00ean, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec chi\u1ebfu th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, nay theo b\u1ea3n ch\u00ed ghi r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n xin r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thay th\u1ebf \u0111\u1ed9t xu\u1ea5t, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c do t\u1ed9i l\u1ed7i ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3; c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, d\u00f9 \u0111\u00e3 t\u1ea1i ch\u1ee9c ba n\u0103m, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 qua kh\u1ea3o x\u00e9t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thay th\u1ebf \u0111\u1ed9t xu\u1ea5t, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u1ee7 th\u1eddi h\u1ea1n m\u00e0 ch\u01b0a qua kh\u1ea3o x\u00e9t, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 qua kh\u1ea3o x\u00e9t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ee7 hai n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, \u0111\u1ec1u cho kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u00ecnh l\u00ean.\r\n\r\nVua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"C\u00e1c quan trong tri\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i r\u00f5 r\u00e0ng, khi kh\u1ea3o x\u00e9t, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e2m ni\u00ean m\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch khuy\u1ebfn kh\u00edch. Ta t\u1eebng nh\u1edb c\u00f3 vi\u00ean quan t\u00ean l\u00e0 Tri\u1ec7u Nghi\u00eam, \u1edf H\u00e0 S\u00f3c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c do t\u1ed9i l\u1ed7i, n\u0103m ngo\u00e1i Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i say r\u01b0\u1ee3u b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, c\u1ea7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u01b0u \u00fd.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b. Vi\u1ec7c Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n xin, \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng 3, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[42] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c con c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng t\u1eed khi m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m ch\u01b0 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00f2n l\u1ea1i t\u00f9y theo ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a cha v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t cao th\u1ea5p. Chi\u1ebfu cho T\u00f4ng ch\u00ednh khanh Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n tham gia b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9, An Nh\u00e2n xin r\u1eb1ng ch\u00e1u c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5, Th\u00e1i T\u1ed5 khi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m phong th\u00ec l\u00e0m ch\u01b0 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ch\u1eaft l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, ch\u00fat l\u00e0m H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, n\u1ebfu cha c\u00f3 t\u01b0\u1edbc cao th\u00ec theo \u1ea5m phong cao, nh\u1eefng vi\u1ec7c do \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7. L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, phong cho Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, l\u00e0m Kim t\u1eed quang l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u00eam t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u1ea7n v\u00e0 th\u1ef1c \u1ea5p, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri B\u1ea1ch nh\u1edd \u01a1n t\u1ebf giao \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00eam b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho. \u00d4ng l\u1ea1i d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n thi\u1ebft xin t\u1eeb, nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y, Vua khuy\u00ean nh\u1ee7 nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i \u00fd \u00f4ng. C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n c\u00f9ng Tri B\u1ea1ch \u0111\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1eadc, th\u1ef1c kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, mong b\u1ec7 h\u1ea1 thu h\u1ed3i \u00e2n m\u1ec7nh.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tri B\u1ea1ch kh\u1ea9n thi\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 v\u00ec khanh l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean; c\u00f2n \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi. \u00d4ng \u1ea5y c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e0 mu\u1ed1n th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng. H\u01a1n n\u1eefa, v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc, n\u1ebfu ki\u00ean quy\u1ebft nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec.\"<\/i> T\u0103ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Tri B\u1ea1ch t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ed1n \u0111\u00e3 xu\u1ea5t s\u1eafc, hu\u1ed1ng chi t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u1ed5i danh, so v\u1edbi th\u1ea7n th\u1ef1c l\u00e0 b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i, mong n\u00e2ng Tri B\u1ea1ch l\u00ean \u0111\u1ee9ng tr\u00ean th\u1ea7n, nh\u01b0 v\u1eady c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u th\u1ecfa \u0111\u00e1ng.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, b\u00e8n theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tri B\u1ea1ch m\u00e0 gia th\u00eam danh hi\u1ec7u v\u00e0 b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n<i>(Truy\u1ec7n v\u1ec1 Tri B\u1ea1ch ch\u00e9p: Tri B\u1ea1ch trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, n\u00ean c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng. Nay ch\u1ec9 theo Th\u1ef1c l\u1ee5c, ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1eddi Vua. V\u1ecb tr\u00ed v\u1ed1n c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh, Tri B\u1ea1ch sao l\u1ea1i kh\u00f4ng y\u00ean? E r\u1eb1ng s\u1eed quan c\u00f3 th\u00eam th\u1eaft ch\u0103ng.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u trong \u300aXu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Hai ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ea5y quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 t\u1ef1. L\u00fd V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c V\u0103n minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1[footnote] L\u00fd V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c V\u0103n minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. 'C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang'.<\/i>\r\n\r\n<i>Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 265, truy\u1ec7n L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 quy\u1ec3n 264, truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1eeb ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 tham d\u1ef1 qu\u1ed1c ch\u00ednh, nay c\u0103n c\u1ee9 \u300aXu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f2n T\u1ed1ng Hu\u1ec7 An c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 th\u0103ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9[footnote] \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. '\u0110\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 \u300aXu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], V\u01b0\u01a1ng Nghi c\u00f4ng c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebft c\u00f4ng c\u00f9ng l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, V\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tr\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang m\u00e0 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Nghi c\u00f4ng, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng vui, b\u00e8n thu h\u1ed3i m\u1ec7nh l\u1ec7nh phong hai khanh, ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 gia th\u00eam b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ef1c \u1ea5p[footnote] Ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 gia th\u00eam b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ef1c \u1ea5p. 'Ch\u1ec9' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u01b0\u1ee3ng', c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau ch\u1ec9 l\u1ea5y th\u1ee9 t\u1ef1 v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc. S\u1eed gia th\u00eam th\u1eaft, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 theo l\u1eddi ch\u00e9p c\u1ee7a M\u1eabn C\u1ea7u, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua trai gi\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng trai, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"H\u00f4m qua Tr\u1eabm sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, m\u1edbi bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 s\u00e2u b\u1ecd \u1ea9n n\u1ea5p trong c\u00e1c k\u1ebd \u0111\u00e1, lo r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n ch\u00fang s\u1ebd s\u1ed1ng l\u1ea1i v\u00e0 l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng. N\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ed1t b\u1eaft.\"<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb c\u1ee7a Nguy\u00ean Thi\u00ean \u0110\u1ea1i Th\u00e1nh H\u1eadu \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Vua th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf, l\u1ea1y v\u00e0 trao s\u00e1ch b\u1ea3o cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, trao \u00e1o ti\u00ean cho Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan qu\u1ef3 nh\u1eadn, r\u1ed3i \u0111\u01b0a l\u00ean xe, b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng, nghi v\u1ec7. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, c\u1ea5m gi\u1ebft m\u1ed5 trong hai ng\u00e0y, quan l\u1ea1i \u0111\u00f3n l\u1ea1y. \u0110\u1ebfn Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, sai 30 vi\u00ean quan m\u1eb7c \u00e1o ng\u1eafn d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0y d\u00e2ng s\u00e1ch, Vua kh\u00f4ng thi\u1ebft tri\u1ec1u.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, phong Giao Ch\u1ec9 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n l\u00e0m Nam B\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[47] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ed9c T\u00f4ng Ca l\u00e0 M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf thung l\u0169ng Nh\u00e3 Nh\u0129 \u00d4, li\u1ec1n tuy\u1ec3n 200 qu\u00e2n Th\u1ea7n V\u0169 \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn ph\u00e1 tr\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 gia s\u00fac.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua tri\u1ec7u Th\u00e1i t\u1eed Trung Do\u00e3n, Tr\u1ef1c Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c l\u00e0 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng kinh D\u1ecbch \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda Tuy\u00ean H\u00f2a, c\u00e1c quan \u0111\u00e3i ch\u1ebf l\u00e0 Tra \u0110\u1ea1o, L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7, L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n c\u00f9ng d\u1ef1. T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i sau khi nghe ch\u00ednh s\u1ef1, Vua th\u01b0\u1eddng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi th\u0103m v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. H\u00e0nh Gi\u1ea3n kh\u00f4ng o\u00e1n gh\u00e9t ai, lu\u00f4n khen ng\u1ee3i \u01b0u \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi k\u00ednh tr\u1ecdng.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>\"Tr\u1eabm v\u00ec n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u00f9a m\u00e0ng th\u1ea5t b\u00e1t, \u0111\u00eam ng\u00e0y lo s\u1ee3, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean. Nay \u0111\u00e3 gi\u1eefa xu\u00e2n m\u00e0 m\u01b0a thu\u1eadn ch\u01b0a xu\u1ed1ng, Tr\u1eabm trai gi\u1edbi c\u1ea7u \u0111\u1ea3o nh\u01b0ng l\u00f2ng th\u00e0nh ch\u01b0a th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u1eddi. Th\u1ef1c lo r\u1eb1ng ch\u00ednh l\u1ec7nh c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i \u00fd tr\u1eddi, n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 tr\u00e0 v\u00e0 mu\u1ed1i qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc, c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i.\"<\/i> H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u00e2u: <i>\"Thi\u00ean tai c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 si\u00eang n\u0103ng khi\u00eam t\u1ed1n, lo l\u1eafng s\u1edbm khuya, n\u1ebfu vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc v\u00e0 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec thi\u1ebfu s\u00f3t th\u00ec thi\u00ean tai c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. Xin b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1edbt lo l\u1eafng.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ph\u00e9p tr\u00e0 \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh l\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f3 thay \u0111\u1ed5i ngay th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean b\u1ecf nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n v\u00e0 thu thu\u1ebf n\u1eb7ng cho d\u00e2n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[50] D\u00e2n ch\u00e2u V\u1ee5 l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u1ed5n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, ki\u1ec7n r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00e2u l\u00e0 Vi\u00ean T\u01b0\u1ee3ng nh\u00e0 c\u00f3 ch\u1ee9a s\u00e1ch c\u1ea5m, xem thi\u00ean v\u0103n, l\u00e0m \u0111i\u1ec1u y\u00eau ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3, Th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu L\u00fd Tr\u1ecdng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t. T\u01b0\u1ee3ng khai nh\u1eadn c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed3ng C\u1ee7ng, ti\u1ebfn s\u0129 Ng\u00f4 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n t\u1ef1 xem thi\u00ean v\u0103n l\u1ecbch ph\u00e1p, n\u00f3i l\u1eddi sai tr\u00e1i g\u00e2y h\u1ea1i, l\u1ea1i d\u00f9ng thu\u1eadt truy\u1ec1n cho T\u1eeb T\u00e1n, Tr\u1ecdng Nghi\u00eam, L\u1ee5c s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3n, T\u01b0 l\u00ed T\u00e0o Do\u00e3n Cung t\u1eebng sai xem m\u1ec7nh. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu x\u1eed t\u1eed T\u01b0\u1ee3ng, C\u1ee7ng, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n, T\u00e1n, Nghi\u00eam \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o, \u0110\u1ea3n, Do\u00e3n Cung b\u00e3i ch\u1ee9c, \u0111\u00e0y \u0111i ch\u00e2u \u00c2n, Ng\u00f4, cho C\u1ed5n b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[51] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ea7y b\u00f3i d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c cung c\u1ea5m, b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n, thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb qua l\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c quan xem b\u00f3i h\u1ecfi \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1eef[footnote]Thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb qua l\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c quan xem b\u00f3i h\u1ecfi \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1eef: 'D\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'D\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33, \u300a\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung c\u00f4ng v\u0103n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 22 \u300aTh\u00e1i \u00fay V\u0103n Ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi minh\u300b s\u1eeda.[\/footnote], Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, mu\u1ed1n giao h\u1ebft cho Ng\u1ef1 s\u1eed x\u00e9t t\u1ed9i. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin \u0111em v\u1ec1, h\u00f4m sau t\u00e2u Vua: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh, l\u1ea1i l\u1eddi l\u1ebd kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng x\u00e9t t\u1ed9i.\"<\/i> B\u00e8n t\u1ef1 l\u1ea5y nh\u1eefng th\u01b0 xem b\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n l\u00fac nh\u1ecf h\u00e8n, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y. N\u1ebfu cho l\u00e0 t\u1ed9i, xin b\u1eaft th\u1ea7n c\u00f9ng v\u00e0o ng\u1ee5c.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 ph\u00e1t gi\u00e1c, sao c\u00f3 th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, gi\u1eef qu\u1ed1c ph\u00e1p, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh may m\u1eafn kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c m\u00e0 k\u1ebft t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c?\"<\/i> Vua ngu\u00f4i gi\u1eadn. \u0110\u00e1n \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, \u0111\u1ed1t h\u1ebft nh\u1eefng th\u01b0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n mu\u1ed1n nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh kh\u00f4ng \u01b0a[footnote]Mu\u1ed1n nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh kh\u00f4ng \u01b0a: 'S\u1edf' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 b\u1ed5 sung.[\/footnote], h\u1ebft s\u1ee9c xin x\u00e9t t\u1ed9i, Vua sai \u0111\u1ebfn \u0110\u00e1n l\u1ea5y th\u01b0, \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t h\u1ebft r\u1ed3i.\"<\/i> Nh\u1edd v\u1eady nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aDi s\u1ef1 l\u1ee5c\u300b v\u00e0 bia m\u1ed9, ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng: Th\u1ee7 l\u0129nh qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i M\u00e3 gia t\u1ed9c \u1edf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh l\u00e0 A T\u01b0 \u0110\u1ea1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ed9 l\u1ea1c T\u00f4ng Ca l\u00e0 Tr\u00e1c T\u00e1t S\u1ea5m C\u00e1ch, xin phong ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. <i>(Theo H\u1ed9i y\u1ebfu, th\u00e1ng 6 n\u0103m n\u00e0y A T\u01b0 \u0110\u1ea1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y. L\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 nay phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u n\u00e0o, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, s\u1ee9 gi\u1ea3 ph\u1ee5ng th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch b\u1ea3o \u1edf Th\u00e1i C\u1ef1c Quan l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u1ea7n th\u1ea5y m\u00f9a xu\u00e2n v\u1eeba \u0111\u1ebfn, vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111ang b\u1eaft \u0111\u1ea7u, n\u00ean \u0111\u00e3 cho gi\u1ea3i t\u00e1n h\u1ebft.\"<\/i>\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u: <i>\"Th\u1ee7 l\u0129nh b\u1ed9 l\u1ea1c T\u00f4ng Ca l\u00e0 O\u00e1t T\u00f4n \u0111ang t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n \u1edf Nhu\u1eadn N\u1ed7 Xuy\u00ean, \u0111\u1ecbnh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Th\u1ea7n b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 l\u1ea1c, h\u1ee9a ban th\u01b0\u1edfng, b\u1ea3o h\u1ecd gi\u1ea3i t\u00e1n qu\u00e2n v\u00e0 gi\u1ebft O\u00e1t T\u00f4n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i O\u00e1t T\u00f4n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, qu\u00e2n l\u00ednh c\u0169ng tan r\u00e3, mu\u1ed1n \u0111\u1ee3i khi \u0111em \u0111\u1ea7u h\u1eafn v\u1ec1 ch\u00e2u s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"B\u1ea3o h\u1ecd gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd chi\u00eau d\u1ee5. H\u00e3y \u0111\u1ee3i khi h\u1ecd l\u1eadp c\u00f4ng kh\u00e1c r\u1ed3i s\u1ebd th\u01b0\u1edfng.\"<\/i>\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0110\u1ea1o, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u00ean cha th\u1ea7n l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng \u00e2m v\u1edbi t\u00ean ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean tr\u1ea5n c\u0169.\"<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u00f3i: <i>\"Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh t\u00ean cha l\u00e0 Trung, m\u00e0 hi\u1ec7u c\u00f4ng th\u1ea7n c\u00f3 ch\u1eef 'Suy Trung', chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng ki\u00eang h\u00fay. Hu\u1ed1ng chi T\u01b0\u01a1ng <i>(\u6e58)<\/i> v\u00e0 T\u01b0\u01a1ng <i>(\u8944)<\/i> ch\u1ec9 l\u00e0 \u00e2m g\u1ea7n, m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u00e3 ban, kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.\"<\/i> Vua b\u00e8n ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n.\r\n\r\n[56] Ban \u0111\u1ea7u, khi l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng s\u00e1ch t\u00f4n hi\u1ec7u cho t\u1ed5 ti\u00ean, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean, sau khi h\u1ea7u Vua l\u00e0m l\u1ec5 Thi\u00ean th\u01b0, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu, r\u1ed3i lui v\u1ec1 c\u00e1c trung th\u01b0, b\u1ed7ng nhi\u00ean ng\u00e3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t v\u00ec ch\u00f3ng m\u1eb7t, \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec7u v\u1ec1 nh\u00e0, Vua sai trung s\u1ee9 \u0111\u01b0a th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ch\u1eefa tr\u1ecb, ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u0103m h\u1ecfi. Sau \u0111\u00f3 th\u0103ng ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, Vua kh\u00f4ng cho. Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, \u00f4ng m\u1ea5t. Vua nghe tin, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng, kh\u00f3c l\u00f3c r\u1ea5t l\u00e2u, l\u1ea1i th\u1ea5y nh\u00e0 c\u1eeda \u00f4ng ngh\u00e8o n\u00e0n, than th\u1edf nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Hi, cho con ch\u00e1u v\u00e0 ch\u00e1u ngo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan.\r\n\r\nB\u00e0nh Ni\u00ean t\u00ednh th\u00f4ng minh, nhanh nh\u1eb9n, tr\u00ed nh\u1edb t\u1ed1t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00edch nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 nghi th\u1ee9c, ch\u1ebf \u0111\u1ed9, s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i qua c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i v\u00e0 h\u1ecdc thuy\u1ebft h\u00ecnh danh. Khi \u1edf nh\u00e0, \u00f4ng lu\u00f4n c\u1ea7m s\u00e1ch, vi\u1ebft v\u0103n ch\u1ec9 trong ch\u1ed1c l\u00e1t m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n suy ngh\u0129 nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a b\u1ed1n nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, v\u0103n th\u1ec3 phong ph\u00fa, trau chu\u1ed1t. Vua th\u01b0\u1eddng sai \u00f4ng tra c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, t\u1eeb sau ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, c\u00e1c nghi l\u1ec5 l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c, B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111\u1ec1u tham gia. Khi Vua h\u1ecfi \u1edf \u0111i\u1ec7n ri\u00eang ho\u1eb7c qua th\u01b0 tay c\u1ee7a trung s\u1ee9, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u1ee9ng \u0111\u00e1p ph\u00f9 h\u1ee3p, kh\u00f4ng ch\u00fat ng\u1eadp ng\u1eebng, \u0111\u1ec1u h\u1ee3p \u00fd Vua. Nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng, v\u0103n ph\u00e1p, Vua th\u01b0\u1eddng b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn \u00f4ng. T\u1eeb khi th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0o n\u1ed9i c\u00e1c, \u00f4ng coi vi\u1ec7c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c kh\u00e1c.\r\n\r\nKhi L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c c\u00f2n t\u1ea1i tri\u1ec1u, sau khi T\u00f4ng Ng\u1ea1c m\u1ea5t, \u1ee8c b\u1ec7nh v\u1ec1 h\u01b0u, B\u00e0nh Ni\u00ean m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c v\u0103n th\u01b0. C\u00f4ng vi\u1ec7c ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, \u00f4ng c\u00e0ng ch\u0103m ch\u1ec9, \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng \u00e2n s\u1ee7ng. Tay l\u1eadt s\u00e1ch, mi\u1ec7ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8, l\u1ea1i d\u1ecbch tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c \u0111\u1ea7y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, ho\u1eb7c b\u00ed m\u1eadt tr\u1ea3 l\u1eddi chi\u1ebfu v\u1ea5n, s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, th\u00e2n th\u1ec3 v\u00e0 tinh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u hao m\u00f2n. Lao t\u00e2m l\u00e2u ng\u00e0y, c\u1eed ch\u1ec9 th\u01b0\u1eddng sai s\u00f3t, c\u00f3 l\u00fac m\u1eb7c \u00e1o ng\u01b0\u1ee3c, tay b\u1ed1c \u0111\u1ed3 \u0103n, d\u00f9 m\u1ed3 h\u00f4i \u01b0\u1edbt \u0111\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u1eafm r\u1eeda, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nh\u1edb t\u00ean \u00f4ng. Ch\u1eef vi\u1ebft r\u1ea5t nhanh, m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft h\u01a1n v\u1ea1n ch\u1eef, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf vi\u1ec7n Kh\u1edfi c\u01b0 l\u00e0 Tri\u1ec7u Hanh \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c, Vua c\u0169ng bi\u1ebft t\u00ean \u00f4ng, sau \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban. Tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u b\u00e0i[footnote] Tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban th\u01a1 ng\u1eef ch\u1ebf t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u b\u00e0i, ch\u1eef 'ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 \u300aTr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean truy\u1ec1n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u00e2n s\u1ee7ng nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\nT\u00ednh \u00f4ng khi\u00eam t\u1ed1n, ti\u1ebft ki\u1ec7m, m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1eddng mua s\u00e1ch v\u1edf, d\u00f9 \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb cao sang v\u1eabn kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i th\u00f3i quen c\u0169. Khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc[footnote] Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ch\u1eef 'r\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.[\/footnote], v\u1ee3 \u00f4ng m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, c\u00f3 l\u1ea7n Vua \u0111\u01b0a b\u1ee9c h\u1ecda B\u00e0nh Ni\u00ean cho b\u00e0 xem. Vua c\u00f2n n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c: <i>\"B\u00e0nh Ni\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, sao l\u1ea1i m\u1ea5t s\u1edbm nh\u01b0 v\u1eady. V\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng ki\u00eam b\u1ecb, h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean b\u00e1c, nay hi\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1ede b\u00ean c\u1ea1nh Tr\u1eabm, l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1edbm khuya, lo l\u1eafng c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e1 m\u1ee9c, ch\u01b0a t\u1eebng ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean \u00f4ng \u1ea5y ngh\u1ec9 ng\u01a1i, nh\u01b0ng t\u00ednh \u00f4ng \u1ea5y c\u1ea7n c\u00f9, c\u1ea9n th\u1eadn, c\u00e0ng l\u00e0m c\u00e0ng chuy\u00ean t\u00e2m, kh\u00f4ng may qua \u0111\u1eddi, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do m\u1ec7nh tr\u1eddi sao?\"<\/i>\r\n\r\nTuy nhi\u00ean, B\u00e0nh Ni\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb gian ngoan xu n\u1ecbnh, b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"C\u1eedu v\u0129 d\u00e3 h\u1ed3\"<\/i>. Khi c\u00f2n \u1edf H\u00e0n L\u00e2m, \u00f4ng t\u1eebng \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 y\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng g\u1eb7p. H\u00f4m sau, \u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, t\u1ef1 n\u00f3i c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n b\u1ea3o \u00f4ng \u0111\u1ebfn g\u1eb7p H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, M\u1eabn Trung sai l\u1ea1i l\u1ea5y nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 m\u00e0 B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u01b0a cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n nh\u1eafm m\u1eaft l\u1ea5y gi\u1ea5y b\u1ecdc l\u1ea1i. M\u1eabn Trung h\u1ecfi: <i>\"Sao kh\u00f4ng xem qua?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>\"Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi x\u01b0ng t\u1ee5ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, m\u01b0u c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Ban \u0111\u1ea7u, B\u00e0nh Ni\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba v\u1ecb, xin l\u00e0m quan t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n \u1edf \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, v\u1eeba g\u1eb7p li\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ng\u01b0\u1eddi ta h\u1ecfi nguy\u00ean do, T\u1ec1 Hi\u1ec1n n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u1edf tri\u1ec1u, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m lo\u1ea1n ch\u00ednh s\u1ef1.\"<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nghi ng\u1edd T\u1ec1 Hi\u1ec1n qu\u00e1 kh\u1eaft khe, nh\u01b0ng sau n\u00e0y m\u1edbi ph\u1ee5c \u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(L\u1eddi c\u1ee7a T\u1ec1 Hi\u1ec1n, theo \u300aV\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o b\u00e1ch nh\u1ea5t thi\u00ean\u300b, ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[57] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua \u0111em m\u1ea1ch \u0111\u1eadu \u1edf kinh \u0111\u00f4 cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem, n\u00f3i: <i>\"Nay r\u1ec5 th\u00e2n d\u00f9 t\u1ed1t, nh\u01b0ng n\u1ebfu m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y kh\u00f4ng m\u01b0a, s\u1ebd m\u1ea5t h\u1ebft. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, vi\u1ec7c gieo tr\u1ed3ng m\u00f9a thu \u0111ang v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y, n\u00ean sai quan \u0111i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o kh\u1eafp c\u00e1c mi\u1ebfu x\u00e3, danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean trong thi\u00ean h\u1ea1, may ra \u0111\u01b0\u1ee3c linh \u1ee9ng.\"<\/i> Trung th\u01b0 n\u00f3i theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf b\u1ed1n bi\u1ec3n, Vua n\u00f3i: <i>\"B\u00e1ch c\u1ed1c l\u00e0 ch\u1ee7, th\u1ea5m nhu\u1ea7n v\u1ea1n v\u1eadt, sao c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebfu l\u1ec5?\"<\/i> \u0110\u1eb7c m\u1ec7nh l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.\r\n\r\n[58] V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng \u0110\u1ee9c, quan th\u1eeba th\u1ee5 \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u l\u1ed9, t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1ea5y ch\u1ee5c k\u1ef5 binh gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m trung t\u00e1 Chu H\u01b0ng b\u1ecb gi\u1eb7c h\u1ea1i, xin t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa. H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Nhung c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u1eabn nhau, v\u1ed1n l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1c quan Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c xa, th\u00edch chi\u1ebfn tranh khinh \u0111\u1ecbch, g\u00e2y vi\u1ec7c cho n\u01b0\u1edbc. Mong h\u00e3y l\u1ec7nh cho r\u00fat d\u1ea7n qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi.\"<\/i> Vua r\u1ea5t t\u00e1n th\u00e0nh.\r\n\r\n[59] V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Ch\u00e1nh, quan Nh\u1eadp n\u1ed9i cao ban, t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m ngo\u00e1i \u1edf \u0110\u1ed3ng S\u01a1n, Ch\u00e2n Ch\u00e2u c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay l\u1ea1i th\u1ea5y m\u1ed9t \u00edt bay, c\u00f9ng v\u1edbi \u1ea5u tr\u00f9ng. Vua l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o v\u00e0 \u0111\u1ed1t b\u1eaft.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua b\u00e3i y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00ec lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebfu m\u01b0a.\r\n\r\n[61] S\u1ee9 gi\u1ea3 nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1edf T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 Tang H\u1ed7 t\u00e2u: <i>\"C\u00f4ng th\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Nhung, L\u00f4, T\u01b0, Vinh Ch\u00e2u v\u00e0 Ph\u00fa Thu\u1eadn Gi\u00e1m \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Nhung Ch\u00e2u, c\u00e1ch D\u1ee5c T\u1ec9nh Gi\u00e1m h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m, n\u1ebfu gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean g\u00e2y r\u1ed1i th\u00ec vi\u1ec7n binh kh\u00f4ng k\u1ecbp \u1ee9ng c\u1ee9u, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Giang An.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban chi\u1ebfu: <i>\"Nghe n\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ea1y n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m, khi \u0111i qua c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ng\u0103n ch\u1eb7n. N\u00ean l\u1ec7nh cho Khai Phong Ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty th\u00f4ng b\u00e1o r\u00f5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Th\u01b0\u1eddng Hy C\u1ed5, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh \u0110\u00f4ng, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, t\u00e2u: <i>\"N\u0103m ngo\u00e1i, m\u00f9a h\u1ea1 c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u00f9a thu h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang thi\u1ebfu th\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, tri ch\u00e2u, th\u00f4ng ph\u00e1n, l\u1ec7nh t\u00e1 khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y, tr\u1ed3ng d\u00e2u, mong r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u0111ai kh\u00f4ng b\u1ecf hoang, nh\u00e0 nh\u00e0 c\u00f3 d\u01b0 th\u00f3c. Ph\u00e0m c\u00e1c quan l\u1ea1i th\u00e2n d\u00e2n khi t\u00e2u c\u1eed, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 th\u00e0nh t\u00edch khuy\u1ebfn n\u00f4ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf th\u0103ng gi\u00e1ng.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n ch\u01b0a tu\u00e2n th\u1ee7 m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, m\u01b0a to.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u0103ng S\u00e1ch, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, tri Tuy\u00ean Ch\u00e2u. S\u00e1ch b\u1ec7nh n\u1eb7ng, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan t\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng m\u1ed7i n\u0103m, c\u0169ng theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng.\r\n\r\n[66] L\u01b0\u01a1ng S\u1edf, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung, tri H\u01b0ng Ch\u00e2u, v\u1ec1 kinh thay ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed. Vua nh\u1edb t\u00ean \u00f4ng, b\u00e8n l\u1ec7nh cho S\u1edf l\u00e0m ph\u00e1n quan \u1edf H\u1ed9 b\u1ed9 c\u00e2u vi\u1ec7n. <i>(S\u1edf xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 3.)<\/i>\r\n\r\n[67] Ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay, ng\u01b0\u1eddi \u0111i du h\u00e0nh n\u00fai Nga Mi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i qu\u00e1 n\u0103m kh\u00f4ng v\u1ec1, r\u1ed3i l\u00e0m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc n\u00e0y.\r\n\r\n[68] V\u1ec7 Ch\u00e2u t\u00e2u d\u00e2n \u0111\u00f3i, l\u1ec7nh ph\u00e1t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho ra cho vay.\r\n\r\n[69] V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n, Duy\u1ec7n Ch\u00e2u h\u1ea1n h\u00e1n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam h\u00e0nh l\u1ec5 th\u00ec m\u01b0a xu\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110o\u00e0n Duy K\u1ef7 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ed9 h\u1ea1 m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho c\u00e1c qu\u00e2n hai tr\u0103m v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a may \u00e1o, \u0111\u1ec1u do Xuy\u00ean H\u1ea1p ch\u1edf \u0111\u1ebfn. Nay xin l\u1ea5y s\u1ed1 d\u01b0 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1ea5m d\u00e2ng l\u00ean cung c\u1ea5p[footnote]\u0110\u1ec1u do Xuy\u00ean H\u1ea1p ch\u1edf \u0111\u1ebfn, nay xin l\u1ea5y s\u1ed1 d\u01b0 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1ea5m d\u00e2ng l\u00ean cung c\u1ea5p. M\u01b0\u1eddi s\u00e1u ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29, ph\u1ea7n T\u1ed5 t\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u1ed9 t\u1ed5n \u00edch b\u1ed5 sung.[\/footnote]\"<\/i>. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho n\u01a1i \u0111\u00f3 c\u1ea5t v\u00e0o kho ri\u00eang.\r\n\r\n[71] \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch t\u00e2u: <i>\"M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay l\u1ea1i h\u1ea1n h\u00e1n. Xin ch\u1ecdn tri\u1ec1u th\u1ea7n chia nhau \u0111i c\u00e1c l\u1ed9, c\u00f9ng v\u1edbi chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, c\u1ee9u t\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.\"<\/i>\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u00e1n g\u1ea1o \u1edf m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng trong kinh th\u00e0nh l\u00ean m\u1ed9t tr\u0103m th\u1ea1ch.\r\n\r\n[73] H\u00f2a Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng, h\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 h\u1ea1t l\u00faa nh\u01b0ng nh\u1ecf h\u01a1n.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong cho D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Quy H\u00f3a, Kh\u1ea3 h\u00e3n v\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i C\u1ed1t Cam Ch\u00e2u l\u00e0m Ho\u00e0i Ninh Thu\u1eadn H\u00f3a Kh\u1ea3 h\u00e3n v\u01b0\u01a1ng, ban cho \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"\u0110\u1ea1o s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh kh\u00f4ng qua kh\u1ea3o th\u00ed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u0169 \u00e1o, t\u1eeb nay trong v\u00f2ng n\u0103m n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eddi kh\u1ecfi cung qu\u00e1n. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban \u00e1o t\u00eda, trong v\u00f2ng ba n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb gi\u1ea3 d\u1ed1i ra ngo\u00e0i. Ai xin v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng xa g\u1ea7n m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e9p.\"<\/i> Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Tri V\u1ec7 Ch\u00e2n huy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Trung Phu.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c hai l\u1ed9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng, Chi\u1ebft T\u00e2y l\u00e0 Chung Ly C\u1ea9n ng\u01b0\u1eddi H\u1ee3p Ph\u00ec t\u00e2u: <i>\"Hai ch\u00e2u C\u00f9, Nhu\u1eadn thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, quan ph\u1ee7 n\u1ea5u ch\u00e1o ph\u00e1t ch\u1ea9n, d\u00e2n ch\u00fang tranh nhau \u0111\u1ebfn l\u1ea5y, l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00f4ng. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1ea5p hai v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf, m\u1ed7i nh\u00e0 kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t h\u1ed9c.\"<\/i> Vua nghe theo. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o c\u0169ng t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n ch\u00fang trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t b\u1ecb \u0111\u00f3i, ch\u00e2u ph\u1ee7 n\u1ea5u ch\u00e1o ph\u00e1t ch\u1ea9n, nh\u01b0ng c\u00e1c huy\u1ec7n xa x\u00f4i, s\u1ee3 b\u1ecf b\u00ea vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y. \u0110\u00e3 ra l\u1ec7nh c\u1ea5p g\u1ea1o tr\u1ef1c ti\u1ebfp, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y ba h\u1ee3p, gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u kh\u00f4ng th\u00e0nh tai h\u1ecda, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eady c\u1ea3.\"<\/i>\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, l\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1ed9i linh quan s\u1ee9. Khi m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c H\u1ed9i linh quan s\u1ee9, l\u1ec7nh cho Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 ki\u00eam nhi\u1ec7m, l\u00fac \u1ea5y \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, nh\u01b0ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111ang d\u1ef1a v\u00e0o \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 \u00e2n s\u1ee7ng, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c n\u00e0y, n\u00ean T\u0103ng c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i. Vua kh\u00f4ng vui, b\u1ea3o T\u0103ng r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea1i th\u1ea7n n\u00ean ph\u00f2 t\u00e1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, sao l\u1ea1i v\u1ed9i t\u1ef1 l\u00e0m kh\u00e1c \u0111i?\"<\/i> T\u0103ng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 t\u1ed9i n\u00f3i: <i>\"Vua nghe can gi\u00e1n l\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t, b\u1ec1 t\u00f4i h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0 ngh\u0129a. B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ea7n ngu h\u00e8n, cho th\u1ea7n \u1edf trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ea7n ch\u1ec9 bi\u1ebft ngh\u0129a m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec kh\u00e1c.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aDi\u1ec7p Thanh Th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Ng\u00f4n H\u00e0nh L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: T\u0103ng v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y v\u00e0o t\u1ea1, thu\u1eadt l\u1ea1i vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1n t\u1ef1 l\u00e0m quan s\u1ee9, Vua ch\u1ee3t hi\u1ec3u ra, b\u00e8n cho Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u D\u01b0 H\u00e0ng. Vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u D\u01b0 H\u00e0ng th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y, s\u00e1ch n\u00e0y ch\u00e9p sai, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i c\u00f2n n\u1ee3 \u1edf Ch\u00e2u Tri\u1ec1u l\u00e0 3.732.000 c\u00e2n[footnote]Mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i c\u00f2n n\u1ee3 \u1edf Ch\u00e2u Tri\u1ec1u l\u00e0 3.732.000 c\u00e2n, ch\u1eef 'thi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, v\u00ec d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n t\u1eeb Ho\u00e0i, V\u1ec7 \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, l\u1ec7nh cho Tam ty n\u1ea5u ch\u00e1o c\u1ee9u t\u1ebf.\r\n\r\n[80] Giang Nam \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Ph\u1ea1m \u1ee8ng Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y trong chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m T\u00e2n H\u1ee3i, nh\u1eefng t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng x\u00e1 kh\u00f4ng tha \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a b\u1ecf. Th\u1ea7n k\u00ednh c\u1ea9n x\u00e9t theo s\u00e1ch \u300aL\u00e3 H\u00ecnh\u300b n\u00f3i: 'Hai b\u00ean \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, quan x\u00e9t nghe n\u0103m l\u1eddi khai, n\u0103m l\u1eddi khai r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e1ng tin, th\u00ec x\u1eed theo n\u0103m h\u00ecnh ph\u1ea1t; n\u0103m h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec x\u1eed theo n\u0103m m\u1ee9c ph\u1ea1t; n\u0103m m\u1ee9c ph\u1ea1t kh\u00f4ng ph\u1ee5c, th\u00ec x\u1eed theo n\u0103m m\u1ee9c l\u1ed7i.' Do \u0111\u00f3, v\u0103n x\u00e1 t\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5, n\u00ean n\u00f3i: 'Nghi ng\u1edd v\u1ec1 n\u0103m h\u00ecnh ph\u1ea1t th\u00ec c\u00f3 x\u00e1, nghi ng\u1edd v\u1ec1 n\u0103m m\u1ee9c ph\u1ea1t th\u00ec c\u00f3 x\u00e1.'<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nay xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1eeb trung tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang tr\u1edf \u0111i t\u00e2u l\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i do l\u1ed7i l\u1ea7m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tha tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng nh\u1eefng k\u1ebb g\u00e2y h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. B\u1ecdn gian \u00e1c n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u00f2 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 x\u00e1 t\u1ed9i, tr\u0103m k\u1ebf kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m, mu\u00f4n \u0111\u01b0\u1eddng t\u00e0n b\u1ea1o. Ho\u1eb7c b\u1ed9c l\u1ed9 m\u1ed1i th\u00f9 c\u0169, th\u1ecfa m\u00e3n l\u00f2ng h\u1eadn th\u00f9, k\u1ebb y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ecbu t\u1ed9i, k\u1ebb c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. Ho\u1eb7c gi\u1ebft c\u1ea3 nh\u00e0, ho\u1eb7c c\u01b0\u1edbp s\u1ea1ch c\u1ee7a c\u1ea3i, ho\u1eb7c c\u1ea7m dao gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, ho\u1eb7c ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t nh\u00e0, t\u00e0i s\u1ea3n ti\u00eau tan. C\u00f3 k\u1ebb t\u1eadp h\u1ee3p b\u1ecdn li\u1ec1u ch\u1ebft, l\u00e0m c\u01b0\u1edbp c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o, c\u00f4ng khai g\u00e2y h\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i. Quan tu\u1ea7n c\u1ea3nh tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ee9c b\u00e1ch. Ho\u1eb7c b\u00e0y m\u01b0u b\u1eaft gi\u1eef, ho\u1eb7c li\u1ec1u m\u00ecnh \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch. Tra x\u00e9t k\u1ef3 ng\u0169, ghi ph\u1ea1t l\u1ec7nh \u00fay, v\u1eeba m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i x\u1eed theo lu\u1eadt. G\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 n\u00e0y, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y kh\u1eafp n\u01a1i \u0111ang \u0111\u00f3i kh\u1ed5, m\u00e0 b\u1ecdn n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o, th\u00ec kh\u00e1c g\u00ec th\u01b0\u1edfng cho k\u1ebb l\u00e0m c\u01b0\u1edbp? So v\u1edbi vi\u1ec7c nghi ng\u1edd th\u00ec tha, th\u1eadt c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/i>\r\n\r\n<i>Mong t\u1eeb nay nh\u1eefng k\u1ebb bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc s\u1eafp c\u00f3 x\u00e1 t\u1ed9i m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u1ebfu sau khi x\u00e1 t\u1ed9i m\u00e0 vi\u1ec7c ph\u1ea1m ph\u00e1p r\u00f5 r\u00e0ng, t\u00ecnh ti\u1ebft nghi\u00eam tr\u1ecdng, th\u00ec t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng, gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc x\u1eed ph\u1ea1t. Nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc khi x\u00e1 t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, sau khi x\u00e1 t\u1ed9i tuy kh\u00f4ng t\u00e1i ph\u1ea1m, nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ecb b\u1eaft v\u00ec vi\u1ec7c kh\u00e1c, xin \u0111\u1ec1u x\u1eed l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u qu\u00e2n xa x\u00f4i hi\u1ec3m \u00e1c. Nh\u1eefng k\u1ebb \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eebng gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng h\u1ecfa, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00e0i s\u1ea3n, \u0111\u00e3 theo l\u1ec7nh x\u00e1 t\u1ed9i m\u00e0 sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169, xin ch\u1ec9 b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eb7ng t\u1ea1i ch\u1ed7, n\u1ebfu l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e0o ng\u0169, c\u1edd b\u1ea1c, th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt c\u1ea5m qu\u00e2n.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 t\u1ed9i, nh\u01b0ng t\u1ed9i n\u1eb7ng m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft nghi\u00eam tr\u1ecdng, xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u00e0o ng\u00e0y x\u00e1 t\u1ed9i, trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb nguy\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u01b0u s\u00e1t, \u0111\u1ea5u s\u00e1t, ghi t\u00ean h\u1ecd, n\u1ebfu l\u1ea1i ph\u1ea1m ph\u00e1p[footnote] N\u1ebfu l\u1ea1i ph\u1ea1m ph\u00e1p, ch\u1eef 'n\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, ch\u1eef 'ph\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'c\u01b0\u01a1ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda b\u1ed5.[\/footnote], kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u1ed9i danh l\u1edbn nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u b\u1eaft giam t\u00e2u l\u00ean x\u1eed l\u00fd.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111i ki\u1ec3m tra thi\u00ean tai, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, ho\u1eb7c v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac ho\u1eb7c ch\u01b0a ph\u00e1t gi\u00e1c, xin theo l\u1ec7nh x\u00e1 t\u1ed9i tha t\u1ed9i nh\u01b0ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao, b\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e1 t\u1ed9i, \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc khi trai gi\u1edbi[footnote] \u0110\u00eam tr\u01b0\u1edbc khi trai gi\u1edbi, ch\u1eef 'trai' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ec1', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], c\u00f3 quan tri\u1ec1u l\u00e0 T\u1ea7n T\u00e1i T\u01b0 d\u00e2ng th\u01b0, xin \u0111\u1eebng x\u00e1 t\u1ed9i, l\u1ea1i d\u1eabn chuy\u1ec7n Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng gi\u00fap L\u01b0u B\u1ecb m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m kh\u00f4ng x\u00e1 t\u1ed9i, ti\u00ean \u0111\u1ebf r\u1ea5t nghi ng\u1edd. L\u00fac \u0111\u00f3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, nh\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u00e2u r\u1eb1ng: 'Th\u00e1nh tri\u1ec1u khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u1ee9 ba n\u0103m t\u1ebf giao th\u00ec x\u00e1 t\u1ed9i, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o nh\u00e2n t\u1eeb nh\u01b0 tr\u1eddi, \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n. C\u00f2n nh\u01b0 L\u01b0u B\u1ecb chi\u1ebfm c\u1ee9 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, d\u1ee5ng t\u00e2m nh\u1ecf h\u1eb9p, th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng n\u00ean theo.' Ti\u00ean \u0111\u1ebf khen l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y, v\u0103n x\u00e1 t\u1ed9i b\u00e8n \u0111\u1ecbnh. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u1ee8ng Th\u1ea7n, r\u1ea5t l\u00e0 t\u1eadn t\u00e2m, nh\u01b0ng n\u1ebfu ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng x\u00e1 t\u1ed9i, e c\u0169ng kh\u00f3 thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i nhi\u1ec1u th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00ec th\u1eadt kh\u00f3, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\n[81] Ch\u00e2u T\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf tr\u1ea5n Linh B\u00edch c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u sinh s\u00f4i.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, c\u1ea5p cho 200 qu\u00e2n Uy M\u00e3nh thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u1edf B\u00e2n, L\u1ecbch, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft c\u01b0\u1edbp th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u B\u00e2n, L\u1ecbch, Truy, T\u1ec1, V\u1eadn, B\u00e1c c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ecf r\u1eadm r\u1ea1p, l\u00e0 n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ecba b\u00e0n tu\u1ea7n tra l\u1ea1i r\u1ed9ng, xin t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Ty Thi\u00ean Gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m \u0110inh T\u1ef5, t\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, thi\u00ean \u0111\u1ea1o l\u1ee3i cho kh\u00e1ch. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c quan \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c nh\u1ecf x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean c\u1ed1 th\u1ee7 trong th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi. Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea1i th\u00edch l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn xem x\u00e9t, d\u1ec5 d\u00e0ng truy k\u00edch. Ch\u1ec9 c\u1ea7n hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, k\u00ednh s\u1ee3 thi\u00ean \u0111\u1ea1o, t\u1ef1 nhi\u00ean ti\u1ebfng t\u0103m vang xa, phong t\u1ee5c y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Ng\u1ef1 S\u1eed \u0110\u00e0i t\u00e2u r\u1eb1ng trong bu\u1ed5i ch\u1ea7u th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ban v\u00f5, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin ngh\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n ai. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u1ed9i ch\u1ee9c b\u1ecb b\u1ec7nh[footnote] Chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u1ed9i ch\u1ee9c b\u1ecb b\u1ec7nh, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 33-6 ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u1ed9i ch\u1ee9c gi\u00e0 y\u1ebfu', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.[\/footnote], b\u1ed5 l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 v\u00e0 Su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 12 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[85] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n, t\u1eeb nay c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ki\u1ec3m h\u1ed9i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do quan ph\u00e1n vi\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 k\u00fd t\u00ean, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p. L\u00fac \u0111\u00f3 T\u1eeb V\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn ng\u00e0y th\u00e0nh h\u00f4n m\u00e0 phu nh\u00e2n c\u1ee7a An V\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t, N\u1ed9i Th\u1ecb t\u1ec9nh g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n h\u1ecfi L\u1ec5 vi\u1ec7n, L\u1ec5 tr\u1ef1c quan L\u00fd Duy C\u00e1t d\u00f9ng t\u1edd t\u00e2u tr\u1eafng tr\u1ea3 l\u1eddi, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc n\u00e0y.\r\n\r\n[86] M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, kinh k\u1ef3 b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n.\r\n\r\n[87] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u1eeb ch\u00e2u Duy\u1ec5n v\u1ec1.\r\n\r\n[88] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c n\u01a1i t\u00e2u l\u00ean c\u00f4ng \u00e1n, x\u1eed t\u1ed9i c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, s\u1ee9 th\u1ea7n b\u1ecb thay th\u1ebf, r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf, c\u00e1c quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng trong nhi\u1ec7m k\u1ef3, h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i khi r\u1eddi ch\u1ee9c, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu x\u1eed \u00e1n, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, t\u1eeb nay cho ph\u00e9p \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o cho Th\u1ea9m quan, Tam ban, L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean t\u00e0o, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1.\r\n\r\n[89] Vua n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 l\u00e0 H\u00e0 Tr\u00ec T\u00f4 V\u1eadt Tr\u00e1 B\u1ed3 M\u00ea sai s\u1ee9 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u1eef v\u00e0ng xin c\u1ed1ng.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e0o, T\u1ebf, T\u1eeb, V\u1eadn v\u00e0 qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u1ebf, Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng thuy\u1ec1n 37 v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u1ea5u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00e0 cho ph\u00e9p chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i chi ph\u00ed. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, c\u00e1c ch\u00e2u T\u1eeb, T\u01b0\u01a1ng, Thi\u1ec1n, qu\u00e2n Th\u00f4ng L\u1ee3i, c\u00e1c ch\u00e2u Vi\u1ec7t, M\u1ee5c, X\u1eed b\u1ecb thi\u00ean tai m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, d\u00e2n ch\u00fang thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, l\u1ec7nh cho ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf.\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 Kh\u1ea5u Giam t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0i, V\u1ec7 c\u00f3 \u00edt s\u00e2u non, \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t v\u00e0 b\u1eaft gi\u1ebft.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Tam ty t\u00e2u: <i>\"Ti\u1ec1n nh\u1eadp v\u00e0o ty Gi\u00e1c h\u00f3a \u1edf kinh \u0111\u00f4[footnote]Ch\u1eef 'T\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'T\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 55 t\u1edd 24 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], xin l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n h\u01a1n 261 v\u1ea1n quan n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7 l\u00e0m m\u1ee9c \u0111\u1ecbnh. H\u00e0ng n\u0103m so s\u00e1nh n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, quan l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ee9c s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[94] Ty T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh tr\u00e0 di\u00eam t\u00e2u: <i>\"Ti\u1ec1n nh\u1eadp trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u thu theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n. Xin l\u1ec7nh cho n\u1ed9p 4 \u0111\u1ebfn 5 ph\u1ea7n 10 b\u1eb1ng ti\u1ec1n, v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c ch\u00eanh l\u1ec7ch v\u1ec1 chi\u1ebft kh\u1ea5u v\u00e0 ph\u1ee5 thu.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 b\u1ea3n ch\u00ed, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban ra b\u1ea3o b\u00e0i v\u00e0ng th\u1ea7n h\u00f3a c\u1ee7a Th\u00e1nh T\u1ed5, chia cho c\u00e1c ch\u00f9a chi\u1ec1n trong kinh th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c danh s\u01a1n trong thi\u00ean h\u1ea1. B\u00e0i d\u00e0i kho\u1ea3ng 2 t\u1ea5c[footnote]Ch\u1eef 'Nh\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Tam', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 20 thi\u00ean S\u00f9ng ph\u1ee5ng Th\u00e1nh T\u1ed5 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], r\u1ed9ng h\u01a1n 1 t\u1ea5c, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc ch\u1eef <i>\"Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng Cung Th\u00e0nh Thi\u00ean T\u00f4n V\u1ea1n Th\u1ecd Kim B\u1ea3o\"<\/i>, m\u1eb7t sau kh\u1eafc ch\u1eef <i>\"V\u0129nh Tr\u1ea5n Ph\u00fac \u0110\u1ecba\"<\/i>, xung quanh c\u00f3 hoa v\u0103n r\u1ed3ng r\u1eafn v\u00e0 hoa l\u00e1 n\u1ed5i l\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'X\u00e0' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u1ecba', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ef1ng trong h\u1ed9p s\u01a1n \u0111\u1ecf v\u00e0 t\u00fai t\u00eda, do Vua \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ec1 t\u00ean.\r\n\r\n[96] T\u00e0o Kh\u1eafc Minh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00e2ng danh s\u00e1ch c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c man \u1edf ch\u00e2u Ph\u1ee7 Th\u1ee7y, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 1.816 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 theo th\u1ee9 b\u1eadc v\u00e0 \u01b0u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ban cho kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng, l\u1ee5a v\u00e0 ti\u1ec1n, quan l\u1ea1i ph\u1ee5ng s\u1ef1 trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi T\u1ebf \u00c2m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Gi\u00e1m t\u1ebf s\u1ee9, lo vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ecbch nguy\u1ec7t <i>(t\u1ebf tr\u0103ng v\u00e0o bu\u1ed5i t\u1ed1i)<\/i>, ng\u00e0y \u1ea5y l\u00e0m l\u1ec5 v\u00e0o gi\u1edd Th\u00ecn, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd T\u1ef5 th\u00ec l\u1ec5 xong. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, l\u1ec5 g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecbch nguy\u1ec7t, \u0111\u00e0n hi\u1ec7u l\u00e0 D\u1ea1 Minh, v\u1ed1n thu\u1ed9c v\u1ec1 \u00e2m linh, l\u1ea1i c\u1eed h\u00e0nh v\u00e0o ban ng\u00e0y, theo \u00fd th\u1ea7n, e l\u00e0 ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ebd. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 v\u00e0 b\u00e1c s\u0129 xem x\u00e9t l\u1ea1i cho k\u1ef9.\"<\/i> Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng cho H\u1eefu ty b\u00e0n b\u1ea1c.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Theo l\u1ec5, ng\u00e0y thu ph\u00e2n t\u1ebf t\u1ecbch nguy\u1ec7t \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4 ph\u00eda t\u00e2y. \u300aQu\u1ed1c ng\u1eef\u300b c\u00f3 n\u00f3i: '\u0110\u1ea1i th\u00e1i tri\u1ec1u nh\u1eadt, thi\u1ebfu th\u00e1i t\u1ecbch nguy\u1ec7t.' L\u1ea1i n\u00f3i: 'Xu\u00e2n tri\u1ec1u tri\u1ec1u nh\u1eadt, thu t\u1ecbch t\u1ecbch nguy\u1ec7t.' \u0110\u01b0\u1eddng Li\u1ec5u T\u00f4ng Nguy\u00ean b\u00e0n r\u1eb1ng: 'T\u00ean g\u1ecdi t\u1ecbch l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri\u1ec1u b\u00e1i. X\u01b0a, s\u00e1ng g\u1eb7p g\u1ecdi l\u00e0 tri\u1ec1u, chi\u1ec1u g\u1eb7p g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecbch. V\u00ec th\u1ebf \u300aThi\u300b n\u00f3i \"<\/i>M\u1ea1c kh\u1eb3ng tri\u00eau t\u1ecbch<i>\", \u300aT\u1ea3 truy\u1ec7n\u300b n\u00f3i \"<\/i>Tri\u1ec1u nhi b\u1ea5t t\u1ecbch<i>\", \u300aK\u00fd\u300b n\u00f3i \"<\/i>Tri\u1ec1u b\u1ea5t ph\u1ebf tri\u1ec1u, m\u1ed9 b\u1ea5t ph\u1ebf t\u1ecbch<i>\".' X\u00e9t theo v\u0103n l\u1ec5, ng\u00e0y thu ph\u00e2n t\u1ebf t\u1ecbch nguy\u1ec7t[footnote] Ch\u1eef 'ph\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ef1', theo \u300aTh\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 48 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 103 \u300aL\u1ec5 ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], b\u1edfi l\u00fac \u0111\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u00eam d\u00e0i b\u1eb1ng nhau, m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u00fang ng\u1ecd m\u00e0 \u00e2m ph\u00e1ch \u0111\u00e3 sinh, n\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 t\u1ecbch b\u00e1i \u0111\u1ec3 t\u1ebf tr\u0103ng. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd M\u00f9i m\u01b0\u1eddi kh\u1eafc, Th\u00e1i quan l\u1ec7nh d\u1eabn c\u00e1c t\u1ec3 nh\u00e2n d\u00f9ng dao Loan c\u1eaft th\u1ecbt t\u1ebf, sau gi\u1edd M\u00f9i hai kh\u1eafc th\u00ec c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5. \u0110\u01b0\u1eddng L\u01b0u V\u0169 T\u00edch khi l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c t\u1ebf \u0111\u00e0n t\u1ecbch nguy\u1ec7t, c\u00f3 th\u01a1 ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u00fa r\u1eb1ng: 'L\u1ec5 n\u00e0y d\u00f9ng ban ng\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 c\u1ed5 l\u1ec5 d\u00f9ng bu\u1ed5i t\u1ed1i \u0111\u1ec3 h\u00e0nh l\u1ec5 tri\u1ec1u t\u1ebf.' L\u1ea1i x\u00e9t theo l\u1ec5, t\u1eeb gi\u1edd T\u00fd \u0111\u1ebfn gi\u1edd T\u1ef5 l\u00e0 d\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd H\u1ee3i l\u00e0 \u00e2m, tham kh\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, n\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 v\u00e0o sau gi\u1edd M\u00f9i ba kh\u1eafc.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Giang Nam, \u00cdch Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng m\u01b0a \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7.\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u Gi\u00e1ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy T\u1ebf \u0111\u1ebfn l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u1ed9 Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Duy T\u1ebf t\u1ef1 xin th\u1eed s\u1ee9c \u1edf qu\u1eadn[footnote] 'Th\u1ec9nh' trong 'Duy T\u1ebf t\u1ef1 th\u1ec9nh th\u00ed qu\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 480 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t Ti\u1ec1n th\u1ecb th\u1ebf gia s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u Gi\u00e1ng Ch\u00e2u. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n h\u00e1i d\u00e2u, k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp d\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n t\u1ef1 c\u1eaft tay m\u00ecnh, vu c\u00e1o ch\u1ee7 nh\u00e2n v\u01b0\u1eddn d\u00e2u mu\u1ed1n gi\u1ebft m\u00ecnh, b\u1ecb giam gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n x\u1eed. Duy T\u1ebf b\u1eaft k\u1ebb tr\u1ed9m v\u00e0 cho \u0103n, quan s\u00e1t th\u1ea5y k\u1ebb tr\u1ed9m d\u00f9ng tay tr\u00e1i c\u1ea7m th\u00eca. Duy T\u1ebf n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng tay ph\u1ea3i c\u1eaft ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng tr\u00ean n\u1eb7ng d\u01b0\u1edbi nh\u1eb9[footnote] 'H\u1eefu th\u1ee7' trong 'D\u0129 h\u1eefu th\u1ee7 s\u00e1ng tha nh\u00e2n gi\u1ea3 th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ecdng h\u1ea1 khinh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea3 th\u1ee7', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nay v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1eb7ng \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi, ch\u00ednh l\u00e0 d\u00f9ng tay tr\u00e1i l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng tay ph\u1ea3i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 l\u00e0m sao?\"<\/i> K\u1ebb tr\u1ed9m li\u1ec1n th\u00fa nh\u1eadn. Vua nghe chuy\u1ec7n, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung r\u1eb1ng: <i>\"Duy T\u1ebf th\u1eed l\u00e0m qu\u1eadn th\u1ee7 \u0111\u00e3 bi\u1ec7n minh r\u00f5 r\u00e0ng, sau n\u00e0y \u1eaft s\u1ebd l\u00e0 quan l\u1ea1i t\u00e0i n\u0103ng.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Duy T\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn L\u1ed9 Ch\u00e2u. D\u00e2n ch\u00fang ho\u1ea3ng s\u1ee3 c\u00f3 gi\u1eb7c ngo\u00e0i, ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh ng\u00e3 l\u0103n l\u1ed9n, Duy T\u1ebf thong th\u1ea3 \u0111i ra, t\u00f9y t\u00f9ng r\u1ea5t \u00edt, b\u00ed m\u1eadt b\u1eaft nh\u1eefng k\u1ebb g\u00e2y hoang mang \u0111\u01b0a v\u00e0o ng\u1ee5c, m\u1ed9t l\u00fac sau t\u1ef1 y\u00ean \u1ed5n. Nh\u00e0 s\u01b0 \u1edf n\u00fai B\u1ea1ch C\u1ed1t t\u1ef1 n\u00f3i ng\u00e0y ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n xa \u0111\u1ed5 x\u00f4 \u0111\u1ebfn, tranh nhau c\u00fang v\u00e0ng l\u1ee5a. Duy T\u1ebf sai ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ebft, b\u00e8n \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i. Anh c\u1ee7a Duy T\u1ebf l\u00e0 Duy Di\u1ec5n \u1edf trong cung, t\u1eebng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Duy T\u1ebf l\u00e2u ng\u00e0y \u1edf ngo\u00e0i, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 an \u1ee7i t\u00ecnh anh em.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i t\u00ecnh c\u1ea3m anh em, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 tri\u1ec7u v\u1ec1.\r\n\r\n[100] H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, th\u1ee5y hi\u1ec7u V\u0103n Hu\u1ec7 <i>(T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c: Nghi\u00eau T\u1ea9u c\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1eddng minh bi\u1ec7n, si\u00eang n\u0103ng trong c\u00f4ng vi\u1ec7c, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, nhi\u1ec1u m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, l\u00e2u n\u0103m n\u1eafm gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch qu\u00e2n m\u00e3 c\u01a1 m\u1eadt, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edb r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Tri\u1ec7u Ch\u00e2u xu\u1ea5t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ngh\u00e8o.\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban cho ti\u1ebfn s\u0129 D\u01b0\u01a1ng V\u0129 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p, Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n. L\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1i l\u1ec5, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n d\u00e2ng ph\u00fa t\u1ee5ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u00e0i c\u1ee7a V\u0129 v\u00e0 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u l\u00e0 kh\u1ea3 th\u1ee7, n\u00ean tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n kh\u1ea3o th\u00ed r\u1ed3i ban ch\u1ee9c. V\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ki\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng. X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ho\u1ea1ch L\u1ed9c, ch\u00e1u c\u1ee7a Li\u1ec5n.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c quan t\u1ea1i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, v\u1ee5, ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m \u1edf kinh th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 tang cha m\u1eb9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 5 ng\u00e0y, nghe tin tang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 2 ng\u00e0y; tang \u00f4ng b\u00e0, ch\u00fa b\u00e1c, c\u00f4 d\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 3 ng\u00e0y, nghe tin tang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 1 ng\u00e0y; tang anh em h\u1ecd h\u00e0ng xa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 1 ng\u00e0y.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi xin c\u1ee7a quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[104] H\u1eefu ty lang trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tra \u0110\u1ea1o v\u00ec b\u1ecb \u0111i\u1ebfc, kh\u00f3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ra ngo\u00e0i l\u00e0m quan. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1eafc. Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c ban ti\u1ec7c ti\u1ec5n. L\u00fac \u0111\u00f3 ch\u00e2u Qu\u1eafc b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, \u0110\u1ea1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i t\u00e2u b\u00e1o, li\u1ec1n m\u1edf kho l\u1ea5y g\u1ea1o n\u1ea5u ch\u00e1o ch\u1ea9n c\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i, ph\u00e1t 4.000 h\u1ed9c l\u00faa m\u1ea1ch c\u1ee7a ch\u00e2u l\u00e0m gi\u1ed1ng, nh\u00e2n d\u00e2n nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u gi\u00fap, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n.\r\n\r\n[105] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Tri th\u00f4ng ti\u1ebfn ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 phong b\u00e1c s\u1ef1 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, L\u00fd Duy t\u00e2u: <i>\"Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 c\u00f3 t\u1edd tr\u00e1t g\u1eedi ch\u00e2u \u0110\u0103ng, theo l\u1eddi khai c\u1ee7a h\u1ecdc c\u1eedu huy\u1ec7n M\u00e2u B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh H\u00e0, n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00e2u n\u00e0y thi\u1ebfu \u0103n, xin hi\u1ebfn 5.600 th\u1ea1ch th\u00f3c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf, mong ban cho em l\u00e0 T\u1ed1n m\u1ed9t ch\u1ee9c quan. \u0110\u00e3 ph\u1ee5ng th\u00e1nh ch\u1ec9 kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129, l\u1ea5y c\u1ee7a d\u01b0 b\u00f9 ch\u1ed7 thi\u1ebfu, \u00edch l\u1ee3i c\u0169ng l\u1edbn, mong cho t\u1ec3 th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi xin, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t th\u00ec ng\u1eebng l\u1ea1i. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec nh\u1eefng nh\u00e0 t\u00edch tr\u1eef s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch, c\u1ee9u gi\u00fap l\u1edbn cho n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m, tr\u00ean l\u00e0m v\u01a1i b\u1edbt n\u1ed7i lo c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ed5 T\u1ed1n l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c. T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.\r\n\r\n[106] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Tr\u1ee9 t\u00e1c lang L\u01b0u Di\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n. L\u00fac \u0111\u00f3, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ri\u00eang, ch\u1ee9c gi\u00e1n quan \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, L\u01b0u Di\u1ec7p l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee9c v\u1ee5 gi\u00e1n quan, ng\u1ef1 s\u1eed th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ph\u00f9 h\u1ee3p. C\u1ea7n ph\u1ea3i hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ec3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00f4ng su\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u1ea1o ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 h\u00ecnh ph\u00e1p, l\u1eddi n\u00f3i ph\u1ea3i h\u1ee3p l\u00fd, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5.\"<\/i> L\u01b0u Di\u1ec7p l\u00e0 con c\u1ee7a \u00d4n T\u1ea9u. \u00d4ng t\u1eebng l\u00e0m tri huy\u1ec7n Long M\u00f4n, khi b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, L\u01b0u Di\u1ec7p b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang, \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3i v\u1ec1 ph\u1ee7, s\u1ee3 ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u k\u00ednh ph\u1ee5c s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng.\r\n\r\nL\u01b0u Di\u1ec7p l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf \u00cdch Ch\u00e2u, sau \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 \u0111ang cai tr\u1ecb Th\u1ee5c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng h\u00e0 kh\u1eafc v\u00e0 t\u00e0n b\u1ea1o. Nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh cai tr\u1ecb c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 so v\u1edbi L\u0103ng S\u00e1ch ai h\u01a1n[footnote] 'tr\u1ecb' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 262, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 b\u1ed5 sung.[\/footnote], L\u01b0u Di\u1ec7p tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"L\u0103ng S\u00e1ch \u1edf Th\u1ee5c, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 khoan dung v\u1edbi d\u00e2n. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ea5t m\u00f9a, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng nh\u1eefng vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 l\u00e0m c\u0169ng kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, b\u1ea5t k\u1ec3 tang v\u1eadt nhi\u1ec1u hay \u00edt \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u run s\u1ee3. Sau v\u00e0i th\u00e1ng, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp tr\u1ed1n ch\u1ea1y[footnote] 'b\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ecbnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u1edf Th\u1ee5c c\u1eeda ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00f3ng. C\u00f3 l\u1ea7n m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh ban \u0111\u00eam b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u00e0 gi\u1ea3, li\u1ec1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u. D\u00e2n ch\u00fang y\u00ean \u1ed5n v\u1edbi ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng, so s\u00e1nh v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc V\u01b0\u01a1ng sau\"<\/i>.\r\n\r\n[107] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Thi\u1ec7u Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o c\u00f3 tr\u00fac d\u1ea1i ra qu\u1ea3, d\u00e2n ch\u00fang h\u00e1i \u0103n, gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o n\u1ea1n \u0111\u00f3i.\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0i, V\u1ec7 v\u1ee5 m\u00f9a thu tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb thi\u00ean tai, nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u00e2u Gi\u00e1ng, Tr\u1ea1ch trong l\u1ed9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1eeba, xin v\u1eadn 5 v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c t\u1eeb Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i Ch\u00e2u, v\u00e0 20 v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c t\u1eeb Gi\u00e1ng Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[109] Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u00e1o c\u00e1o c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, Gi\u00e1ng c\u00f3 s\u00e2u non sinh s\u00f4i[footnote] 'sinh' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u00fd v\u0103n v\u00e0 v\u00ed d\u1ee5 'Th\u0103ng Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o s\u00e2u non sinh s\u00f4i' b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Tr\u1eabm nghe n\u00f3i Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u L\u00fd \u1ee8ng C\u01a1 cai tr\u1ecb h\u00e0 kh\u1eafc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m Qu\u1ea3ng Nam Chuy\u1ec3n V\u1eadn S\u1ee9, \u00f4ng ta t\u1eebng n\u00f3i d\u00e2n Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111inh b\u1eb1ng g\u1ea1o, b\u00e8n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb thu thu\u1ebf. Sau \u0111\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xem x\u00e9t, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec1u th\u1ea5y kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nay \u1ee8ng C\u01a1 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf qu\u1eadn, mu\u1ed1n th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a m\u00ecnh. D\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng xa c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, n\u1ebfu \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t t\u0103ng thu\u1ebf, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[111] T\u00e0o Kh\u1eafc Minh t\u00e2u r\u1eb1ng Tri ph\u1ee7 Th\u1ee7y ch\u00e2u M\u00f4ng Ho\u00e0i T\u1ea5t xin \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[112] Ch\u00e2u Th\u0103ng b\u00e1o c\u00e1o c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u.\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, c\u1ea5p cho \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 ch\u00e2u Th\u00e1i l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ung, \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 ch\u00e2u Nh\u1eef l\u00e0 \u0110\u1ee9c V\u0103n, \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Duy Ch\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng m\u1ed7i n\u0103m.\r\n\r\n[114] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9t n\u0103m ti\u1ebfn c\u1eed h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i c\u00f3 quan gi\u00e1m s\u00e1t t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn c\u1eed quan ch\u1ee9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n m\u00ecnh[footnote]ch\u1eef 'c\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u1eef', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 27 trang 16 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], ho\u1eb7c qu\u00e1 l\u1ea1m d\u1ee5ng, ho\u1eb7c d\u1ec5 g\u00e2y hi\u1ec1m nghi, xin s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"H\u00e3y xem x\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n.\"<\/i>\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vi\u1ec7n Truy\u1ec1n Ph\u00e1p d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n d\u1ecbch m\u1edbi kinh \u300aT\u1ea7n Na D\u1ea1 Nh\u01b0\u300b, Vua th\u1ea5y trong kinh c\u00f3 l\u1eddi d\u00f9ng m\u00e1u th\u1ecbt \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u1ea5n, tr\u00e1i v\u1edbi gi\u00e1o l\u00fd, b\u00e8n ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t b\u1ecf, v\u00e0 t\u1eeb nay nh\u1eefng kinh s\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u1ecbch n\u1eefa.\r\n\r\n[116] Vua n\u01b0\u1edbc C\u01b0u T\u01b0 l\u00e0 Kh\u1ea3 H\u00e3n V\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed H\u1ea3i sai s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, c\u00e1c ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ch\u00e2u Gi\u1ea3i, ch\u00e2u Qu\u1eafc \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n.\r\n\r\n[118] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Ph\u00e1t V\u1eadn S\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ed5 t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m ngo\u00e1i v\u00f9ng Giang, Ho\u00e0i thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 nh\u00e0 gi\u00e0u b\u1ecf ra m\u01b0\u1eddi s\u00e1u v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho ri\u00eang \u0111\u1ec3 b\u00e1n c\u1ee9u \u0111\u00f3i cho d\u00e2n.\r\n\r\n[119] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, d\u00f9 n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed[footnote]ch\u1eef 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u00ed', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c t\u1ee7 s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], c\u00f2n c\u00e1c t\u1ed9i t\u1eeb tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec kh\u00f4ng truy c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 L\u00fd H\u01b0 K\u1ec9. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p trong \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 4 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2)<\/i>.\r\n\r\n[120] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n v\u00ec thi\u00ean tai, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng c\u1ee9u gi\u00fap, ai kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 \u1edf th\u00ec cho t\u1ea1m tr\u00fa \u1edf ch\u00f9a chi\u1ec1n, \u0111\u00ecnh c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.\r\n\r\n[121] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Tu\u1ea5n, tri huy\u1ec7n T\u00e2n Cam, qu\u00e2n L\u00e2m Giang, v\u00ec \u0111\u00e3 th\u00e2n chinh d\u1eabn d\u00e2n huy\u1ec7n b\u00e1n th\u00f3c gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i.\r\n\r\n[122] Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n T\u1ea1 Th\u01b0\u01a1ng t\u00e2u:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y n\u0103m ngo\u00e1i n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u g\u00e2y h\u1ea1i, ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, tuy l\u00e0 thi\u00ean tai nh\u01b0ng vi\u1ec7c tr\u1eeb di\u1ec7t c\u0169ng do s\u1ee9c d\u00e2n. Tuy \u0111\u00e3 sai quan l\u1ea1i c\u00f9ng l\u1ec7nh t\u00e1 \u0111\u1ed1t b\u1eaft, nh\u01b0ng nghe n\u00f3i h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c l\u01a1 l\u00e0, \u00edt ai t\u1eadn t\u00e2m. Ho\u1eb7c b\u00e1o c\u00e1o ch\u1eadm tr\u1ec5, khi\u1ebfn s\u00e2u b\u1ecd sinh s\u00f4i, ho\u1eb7c g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, dung t\u00fang cho nha l\u1ea1i tham nh\u0169ng, g\u1ea7n nh\u01b0 m\u1eebng khi c\u00f3 tai h\u1ecda, l\u1ed7i t\u1ea1i bu\u00f4ng l\u1ecfng ch\u1ee9c tr\u00e1ch, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u1ec3 tr\u1ee9ng r\u1ea3i r\u00e1c ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, kh\u00f3 tr\u00e1nh t\u00e1i sinh.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i Vua Nghi\u00eau g\u1eb7p l\u0169 l\u1ee5t, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 B\u00e1 Tr\u1ee7ng; Vua Thang g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf Tang L\u00e2m. Tuy l\u00f2ng Vua lo l\u1eafng, \u0111\u1ee9c th\u00e1nh kh\u00f4ng suy[footnote] 'V\u00f5ng' nguy\u00ean l\u00e0 'Ph\u1ee5', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda.[\/footnote], nh\u01b0ng m\u1ec7nh l\u1ec7nh di\u1ec7t ch\u00e2u ch\u1ea5u, c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3. Lo ng\u1ea1i k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng ch\u1ec9 vin v\u00e0o thi\u00ean tai, x\u00fai gi\u1ee5c d\u00e2n ch\u00fang, c\u00e0ng th\u00eam ch\u1eadm tr\u1ec5. N\u00ean nh\u00e2n l\u00fac ch\u00e2u ch\u1ea5u non m\u1edbi n\u1edf, c\u00f9ng nhau ra s\u1ee9c ti\u00eau di\u1ec7t, mong r\u1eb1ng l\u00faa m\u00f9a thu kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i, tr\u1ee9ng ch\u01b0a k\u1ecbp sinh.<\/i>\r\n\r\n<i>Mong ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, xu\u1ed1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn b\u1ecb thi\u00ean tai n\u0103m ngo\u00e1i, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u non t\u00e1i sinh, c\u00e1c k\u1ef3 tr\u01b0\u1edfng, tr\u00e1ng \u0111inh trong v\u00f9ng ph\u1ea3i b\u00e1o ngay l\u00ean huy\u1ec7n. Huy\u1ec7n l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o l\u00ean ch\u00e2u, qu\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, ch\u1ecdn quan ch\u1ee9c, c\u00f9ng l\u1ec7nh t\u00e1 d\u1eabn d\u00e2n phu \u0111\u00e1nh b\u1eaft cho h\u1ebft, v\u00e0 ghi v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, t\u00ednh l\u00e0 c\u00f4ng lao. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb tham nh\u0169ng, thu g\u00f3p l\u01a1 l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c, xin x\u1eed theo lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00ed, l\u1ea1i \u1ee7y th\u00f4ng ph\u00e1n s\u1edf t\u1ea1i th\u00e2n xu\u1ed1ng huy\u1ec7n \u0111\u1ed1c th\u00fac, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u0111i l\u1ea1i ki\u1ec3m tra.\"<\/i>\r\n\r\n\u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[123] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Quy\u1ec1n Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 tr\u00fa b\u1ea1c ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u00e1c Vinh t\u00e2u vi\u1ec7c \u0111\u00e0o h\u00e0o th\u00e0nh Lung Can t\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng Th\u1ea1ch M\u00f4n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n \u0111\u00e3 xong. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i ban cho kh\u00ed b\u1ea1ch, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129.\r\n\r\n[124] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00ec b\u1ec7nh, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[125] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ea1m ng\u1eebng thi c\u1eed n\u0103m nay.\r\n\r\n[126] \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u: <i>\"V\u00e2ng chi\u1ebfu, l\u1ea5y 15 v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c \u1edf Ch\u00e2u Gi\u00e1ng c\u1ea5p cho v\u00f9ng Kinh T\u00e2y \u0111ang thi\u1ebfu h\u1ee5t. \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ee7y kh\u00e1 xa, xin ch\u1ec9 ch\u1edf 5 v\u1ea1n h\u1ed9c l\u00faa m\u1ea1ch \u1edf Ch\u00e2u Ho\u00e0i.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[127] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua kh\u00f4ng cho.\r\n\r\n[128] Quan Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng Thi\u1ec7u V\u0103n Nh\u00e3 t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0i, V\u1ec7, H\u00ecnh, Minh \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t v\u00e0 b\u1eaft h\u1ebft ch\u00e2u ch\u1ea5u.\r\n\r\n[129] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1ea5y \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u01b0u B\u00ecnh l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, theo chi\u1ebfu m\u1edbi. B\u00ecnh t\u1eebng l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Nam Sung, g\u1eb7p l\u00fac ng\u01b0\u1eddi Di c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 Gi\u00e1m D\u1ee5c T\u1ec9nh, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ra l\u1ec7nh cho B\u00ecnh t\u1ea1m quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c \u1edf Ch\u00e2u L\u00f4, B\u00ecnh \u0111em 3.000 d\u00e2n \u0111inh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang. Sau nh\u1edd Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ti\u1ebfn c\u1eed, l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u00f4, ng\u01b0\u1eddi Di s\u1ee3 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi.\r\n\r\n[130] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ed5i Ch\u00e2u Ph\u1ee7 Th\u1ee7y th\u00e0nh Ch\u00e2u An H\u00f3a, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh b\u1ea3n ch\u00e2u l\u00e0 M\u00f4ng Th\u1eeba Qu\u00fd.\r\n\r\n[131] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, S\u1edf T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh tr\u00e0 di\u00eam t\u00e2u xin l\u1ec7nh cho L\u00fd Ph\u1ed5 tu\u00e2n theo c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n S\u1edf T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e3 t\u00e2u, nhanh ch\u00f3ng xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i th\u00ec thi h\u00e0nh xong r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu vi\u1ec7c ch\u01b0a ti\u1ec7n th\u00ec b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 Ph\u1ed5 \u0111ang \u1edf kinh s\u01b0, Vua ra chi\u1ebfu cho Ph\u1ed5 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf lo li\u1ec7u, nh\u01b0ng Ph\u1ed5 c\u1ee9 kh\u0103ng kh\u0103ng gi\u1eef ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u00edt thay \u0111\u1ed5i.\r\n\r\n[132] Th\u00e1i b\u1ea3o, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi t\u00e1m n\u0103m, l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng g\u1ea7n m\u1ed9t k\u1ef7, t\u00ednh c\u00e1ch khi\u00eam t\u1ed1n, c\u1ea9n tr\u1ecdng, m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c hay ban th\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra \u00e1i ng\u1ea1i v\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i. V\u1ed1n th\u1ec3 ch\u1ea5t y\u1ebfu \u0111a b\u1ec7nh, l\u1ea1i th\u1ea5y danh v\u1ecb qu\u00e1 cao, n\u00ean th\u01b0\u1eddng lo l\u1eafng, b\u1ea5t an. T\u1eeb khi \u0111i s\u1ee9 \u0110\u00f4ng L\u1ed7 tr\u1edf v\u1ec1, c\u00e0ng g\u1ea7y y\u1ebfu, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c v\u00e0o ch\u1ea7u, li\u00ean t\u1ee5c d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u1ed1n tr\u1ecdng v\u1ecdng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng, tin d\u00f9ng kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng, nghe tin \u00f4ng xin lui, r\u1ea5t kh\u00f4ng vui, ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, r\u1ed3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1ee5 b\u1ea3o.\r\n\r\nNg\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban ch\u1ebf ch\u1ec9 phong l\u00e0m Th\u00e1i \u00fay, ki\u00eam Th\u1ecb trung, cho ph\u00e9p n\u0103m ng\u00e0y v\u00e0o ch\u1ea7u m\u1ed9t l\u1ea7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 v\u00e0o Trung th\u01b0, g\u1eb7p vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ea1n th\u1eddi gian, \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n nghe l\u1ec7nh c\u00e0ng lo s\u1ee3, \u1edf nh\u00e0 kh\u00f4ng ra, vi\u1ebft s\u1edb kh\u1ea9n thi\u1ebft xin t\u1eeb ch\u1ee9c, n\u00f3i r\u1eb1ng trong nh\u00e0 c\u00f3 tr\u0103m mi\u1ec7ng \u0103n, b\u1ec7nh t\u1eadt lan kh\u1eafp, mu\u1ed1n lui v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh tai h\u1ecda, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c cao nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec c\u00e0ng th\u00eam t\u1ed9i l\u1ed7i, l\u1eddi l\u1ebd ki\u00ean quy\u1ebft v\u00e0 kh\u1ed5 s\u1edf. <i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh v\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u1ea1 \u01a1n, nh\u01b0ng c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c m\u1edbi. Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi, \u00f4ng kh\u00f4ng ra. S\u1ee3 \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin ho\u00e0n to\u00e0n, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i> L\u1ea1i sai con \u0111\u1ebfn H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung ph\u1ee5 t\u1ea5u, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>\"Mu\u1ed1n lui v\u1ec1 th\u00ec ch\u01b0a th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u01b0ng th\u1ec3 ch\u1ea5t y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i c\u0169ng \u0111\u00e1ng lo. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e2u n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc sau nh\u01b0 m\u1ed9t, gi\u1eef y\u00ean trong ngo\u00e0i, th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng lao, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m phi\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ee9c, ho\u1eb7c kh\u00f3 tr\u00e1i \u00fd \u00f4ng.\"<\/i> Sau m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, m\u1edbi ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 gia phong \u1ea5p, c\u00e1c \u01b0u \u0111\u00e3i kh\u00e1c v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n<i>(Theo l\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, ch\u1ebf th\u01b0 ban ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, nay g\u1ed9p ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[133] Kinh Tri\u1ec7u ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft v\u00e0 ch\u00f4n h\u1ebft ch\u00e2u ch\u1ea5u.\r\n\r\n[134] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t \u00e1n c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n trong kinh th\u00e0nh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9 th\u00ec \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o xa, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc[footnote]T\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 l\u01b0u gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, ch\u1eef '\u0111\u1ec7' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u00ec', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\n[135] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu v\u00ec n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1c, sai:\r\n\r\n- \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch \u0111i Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9[footnote]Sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch \u0111i Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, 'Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kinh T\u00e2y l\u1ed9', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 152, chi\u1ebfu 'Khi\u1ec3n s\u1ee9 tu\u1ea7n h\u00e0nh c\u00e1c qu\u1eadn' s\u1eeda l\u1ea1i. Xem ph\u1ea7n sau s\u00e1ch n\u00e0y c\u00f3 ghi: '\u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u1ee5ng chi\u1ebfu \u0111i an ph\u1ee7 Kinh \u0110\u00f4ng', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 41-87 c\u0169ng c\u00f3 ghi: '\u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch \u0111i Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9', \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng minh.[\/footnote], Ti\u1ebft Khu\u00ea \u0111i H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9;\r\n\r\n- Gi\u00e1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ph\u00e1n Tam ty Di\u00eam thi\u1ebft c\u00e2u vi\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n \u0111i L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9;\r\n\r\n- Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, ph\u00e1n Tam ty \u0110\u1ed9 chi c\u00e2u vi\u1ec7n H\u00e0n Th\u1ee9, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Gi\u1ea3 T\u01b0\u1ee3ng Chi \u0111i Giang Nam l\u1ed9;\r\n\r\n- Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, ph\u00e1n Tam ty \u0110\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c[footnote]Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, ph\u00e1n Tam ty \u0110\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, ch\u1eef 'l\u00fd' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n s\u00e1ch th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i b\u1ed5 sung. Xem 'L\u00fd khi\u1ebfm ty' thu\u1ed9c Tam ty. N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u00e1ng 7 nhu\u1eadn, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee7a Tam ty, s\u00e1p nh\u1eadp v\u1edbi \u0110\u00f4 b\u1eb1ng do ty th\u00e0nh m\u1ed9t, g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty. L\u1ea1i n\u1eefa, 'L\u00fd khi\u1ebfm ty', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b d\u1eabn tr\u00ean c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00f4i khi\u1ebfm ty'.[\/footnote], Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u00e0o Tu\u00e2n \u0111i Ho\u00e0i Nam l\u1ed9 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7, \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfn ti\u1ec7c vui ch\u01a1i v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a quan qu\u00e2n, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n ti\u1ec5n. <i>(Tu\u00e2n l\u00e0 con th\u1ee9 s\u00e1u c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n.)<\/i>\r\n\r\n[136] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u00e8 n\u0103m nay cho c\u00e1c h\u1ed9 b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, cho ph\u00e9p n\u1ed9p thu\u1ebf theo c\u00e1ch thu\u1eadn ti\u1ec7n.\r\n\r\n[137] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng h\u00e0ng n\u0103m B\u1eafc Nhung d\u00e2ng chim s\u0103n, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ch\u00fang b\u1ecb tr\u00f3i bu\u1ed9c, n\u00ean th\u1ea3 h\u1ebft \u0111i.\r\n\r\n[138] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea1m thu\u1ebf d\u1ecdc s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p chi tr\u1ea3 nh\u01b0 c\u0169 hai ph\u1ea7n tr\u00e0 hao h\u1ee5t. L\u00fd Ph\u1ed5 v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua \u0111\u01b0a chi\u1ebfu cho Ph\u1ed5 mang \u0111i thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[139] Cho d\u00e2n qu\u00e2n Cao B\u01b0u l\u00e0 Tu\u00e2n Ho\u00e0i Ng\u1ecdc l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u00f3, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 xu\u1ea5t ra 3000 h\u1ed9c g\u1ea1o v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n, v\u00e0 ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7. Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb x\u01b0a d\u00e2ng th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u quy v\u1ec1 kho c\u00f4ng, nay th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady. D\u00e2n c\u00f3 khi \u0111\u00f3i k\u00e9m, t\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, quan nh\u1eadn l\u1ea5y r\u1ed3i chia \u0111\u1ec1u cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o. B\u1ec7 h\u1ea1 r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t.\"<\/i>\r\n\r\n[140] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ph\u1ee7 Khai Phong c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 g\u1ed3m 130 ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng sau th\u00e1ng hai c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0103n l\u00faa. Chi\u1ebfu sai s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f9ng quan l\u1ea1i huy\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1t b\u1eaft, c\u1ee9 ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ch\u00e2u th\u00ec sai m\u1ed9t ho\u1ea1n quan \u0111\u1ee9ng ra ph\u1ee5 tr\u00e1ch.\r\n\r\n[141] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Tri ch\u00e2u Minh Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u X\u01b0\u1edbc t\u00e2u xin t\u1eeb nay c\u00e1c quan ch\u00e2u \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf v\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0103n chay s\u1ea1ch s\u1ebd, \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft r\u1ed3i t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua nghe theo. <i>(L\u01b0u X\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[142] T\u1ea1i T\u00e2y Kinh, \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf ch\u00f9a \u1ee8ng Thi\u1ec1n vi\u1ec7n x\u00e2y xong[footnote]T\u00e2y Kinh \u1ee8ng Thi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf x\u00e2y xong, ch\u1eef 'Th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u00e1nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ea1o th\u00edch quy\u1ec3n 2 t\u1edd 10 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], g\u1ed3m 991 gian. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung l\u00e0m s\u1ee9 L\u1ec5 nghi ph\u1ee5ng an Th\u00e1nh dung, N\u1ed9i \u0111\u00f4 tri l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh T\u00f4ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Th\u00edch Lu\u00e2n c\u00e1o \u1edf l\u0103ng V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[143] B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ebfu l\u00e0 L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, theo chi\u1ebfu m\u1edbi.\r\n\r\n[144] Chi\u1ebfu cho l\u1ed9 Ph\u00fac Ki\u1ebfn mua tr\u00e0 c\u1ee7a d\u00e2n, m\u1ed7i c\u00e2n t\u0103ng th\u00eam 10 \u0111\u1ed3ng, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Tu\u00e2n.\r\n\r\n[145] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua \u0111\u01b0a s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho ng\u1ef1a qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh cho c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch mu\u1ed1n bi\u1ebft s\u1ed1 n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u00e1c khanh xem. Ph\u00e0m vi\u1ec7c qu\u1ed1c d\u1ee5ng c\u00f3 chu\u1ea9n b\u1ecb th\u00ec m\u1edbi kh\u00f4ng lo l\u1eafng.\"<\/i> H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eebng nh\u1edb l\u00fac \u0111\u1ea7u qu\u1ed1c gia d\u1ef1 tr\u1eef qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong hai ba n\u0103m, so v\u1edbi nay th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y kho l\u1eabm \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.\"<\/i>\r\n\r\n[146] \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch t\u00e2u: <i>\"Ph\u1ee5ng chi\u1ebfu \u0111i an ph\u1ee7 v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng[footnote]Ph\u1ee5ng chi\u1ebfu Kinh \u0110\u00f4ng an ph\u1ee7, hai ch\u1eef 'an ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh\u300b, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], d\u00e2n c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, mu\u1ed1n khuy\u00ean h\u1ecd cho vay \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i theo l\u1ec7 l\u00e0ng, n\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu n\u1ee3, quan ph\u1ee7 s\u1ebd x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[147] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 L\u1eef Di Gi\u1ea3n xin t\u1eeb nay ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed quan thu\u1ed9c trong b\u1ed9 m\u00ecnh, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u1ee5[footnote]Ch\u1eef 'v\u1eadt v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/16 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Tri huy\u1ec7n l\u00e0 quan kinh tri\u1ec1u v\u00e0 quan th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u t\u1ea1i kinh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t do ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed quan, c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m Tri huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed M\u1ea1c ch\u1ee9c, T\u00e0o quan trong ch\u00e2u qu\u00e2n m\u00ecnh[footnote]Ch\u1eef 'b\u1ea3n' nguy\u00ean l\u00e0 'tri', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 qua b\u1ed1n k\u1ef3 kh\u1ea3o s\u00e1t th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[148] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, l\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u1ee5ng an Th\u00e1i T\u1ed5 th\u00e1nh dung l\u1ec5 nghi s\u1ee9, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn xa gi\u00e1. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, t\u1eeb trong cung \u0111\u01b0a th\u00e1nh dung \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, chu\u1ea9n b\u1ecb nghi v\u1ec7, nh\u1ea1c Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ea7u. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua m\u1eb7c \u00e1o b\u00e0o, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf, l\u1ec5 xong, \u0111\u01b0a l\u00ean ki\u1ec7u m\u00e0 \u0111i, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1ed7 b\u1ed9, c\u1ed5 x\u00fay, uy nghi \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u00e0 t\u0103ng nh\u00e2n. Vua ra kh\u1ecfi ch\u1ed7 ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 ti\u1ec5n, qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u00e1i bi\u1ec7t \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m. Ng\u00e0y ph\u1ee5ng an, Vua kh\u00f4ng thi\u1ebft tri\u1ec1u. T\u1eeb \u0111\u00f3, v\u00e0o c\u00e1c ng\u00e0y ch\u00ednh, ch\u00ed, s\u00f3c, v\u1ecdng, l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i \u1edf kinh ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 ri\u00eang v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang ch\u1ecdn ng\u00e0y tri\u1ec1u b\u00e1i, ng\u00e0y k\u1ef5 th\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n thi\u1ebft trai h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111em Thi\u00ean th\u01b0 l\u00ean \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i S\u01a1, l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng hi\u1ebfn, d\u00e2ng s\u00e1ch b\u1ea3o v\u00e0 \u00e1o c\u1ed5n. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Nh\u1ecb Th\u00e1nh d\u00e2ng \u00e1o sa \u0111\u1ecf, d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt v\u00e0 ti\u1ebfn r\u01b0\u1ee3u. C\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1ec5 \u0111\u1ea1i ti\u1ebfu La Thi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, b\u1ea3y ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5, trai gi\u1edbi, c\u1ea5m gi\u1ebft m\u1ed5, thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t, ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u xa, ba ng\u00e0y trong ph\u01b0\u1eddng ch\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n th\u1ecbt. Qu\u00e2n hi\u1ec7u, nha t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ea1o s\u0129, t\u0103ng ni, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung \u1edf ch\u00f9a chi\u1ec1n, qu\u00e2n doanh, nh\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e8n tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda c\u00fai l\u1ea1y. Quan l\u1ea1i m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tang kh\u00f4ng ph\u1ea3i tang cha m\u1eb9 \u0111\u1ec1u tham d\u1ef1, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tang. C\u00e1c l\u1ed9 sai Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ki\u1ec3m tra. H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua trai gi\u1edbi \u1edf cung C\u1ea3nh Linh. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, d\u00e2ng s\u00e1ch b\u1ea3o v\u00e0 \u00e1o ti\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean H\u01b0ng. L\u1ec5 xong, xa gi\u00e1 v\u1ec1 cung, qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 15 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc Thi\u00ean th\u01b0.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai Nhi\u1ebfp Th\u00e1i \u00fay H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung d\u00e2ng s\u00e1ch b\u1ea3o gia th\u1ee5y cho s\u00e1u t\u00f4n mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 s\u00e1u t\u00f4n mi\u1ebfu. H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua trai gi\u1edbi \u1edf Thanh Th\u00e0nh ph\u00eda nam ngo\u1ea1i th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0111em Thi\u00ean th\u01b0 h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Xong l\u1ec5, Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Ch\u00ednh D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng x\u00e1 kh\u00f4ng tha c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u1ec7 \u0110\u00f4ng Phong. Mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u00e0 thu\u1ebf mua g\u1ea1o c\u00f2n thi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, gi\u1ea3m gi\u00e1 mu\u1ed1i \u1edf Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9. X\u00f3a b\u1ecf c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 \u0111\u1ecdng trong thi\u00ean h\u1ea1, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng kho\u1ea3n b\u1ecb chi\u1ebfm d\u1ee5ng \u0111\u00e3 qua 30 n\u0103m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a. Sai H\u1eefu ty nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 tr\u00e0 v\u00e0 mu\u1ed1i, ch\u1ec9 c\u1ed1t thu\u1eadn ti\u1ec7n cho d\u00e2n, kh\u00f4ng b\u00f3 bu\u1ed9c v\u00e0o ch\u1ec9 ti\u00eau h\u00e0ng n\u0103m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n l\u00e0m l\u1ec7nh l\u1ee5c m\u00e0 tr\u1ea3i qua c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i, L\u1ea1i b\u1ed9 x\u00e9t kh\u1ea3o kh\u00f3a r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. G\u1ea1o c\u1ed1ng c\u1ee7a Giang, Ho\u00e0i, t\u1ea1m th\u1eddi mi\u1ec5n v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ed9t l\u1ea7n trong m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm, B\u1eb1ng do ty, <i>(vi\u1ec7c th\u00e1ng 9 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 8)<\/i>, d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc n\u1ee3 quan m\u00e0 b\u1ecb giam gi\u1eef, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1ed9m c\u1eafp, n\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 \u0111\u1ed9c ngh\u00e8o kh\u00f3 b\u1ec7nh t\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ef1 tr\u1ea3, xin nh\u00e2n d\u1ecbp x\u00e9t t\u00f9 m\u00e0 mi\u1ec5n tr\u1eeb cho h\u1ecd. Vua nghe theo l\u1eddi \u1ea5y, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9.<\/p>\n<p>[7] Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u, s\u00e1ch b\u1ea3o \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua c\u00f9ng t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u00e1c quan tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c ty, t\u00f4ng th\u1ea5t, th\u1ee9 s\u1eed, tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay trai gi\u1edbi. L\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tuy\u00ean \u0111\u1ecdc thi\u00ean th\u01b0 l\u1ec5 nghi s\u1ee9. \u0110\u1eb7t t\u01b0\u1ee3ng Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An, v\u1ecb tr\u00ed thi\u00ean th\u01b0 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, v\u1ecb tr\u00ed Th\u00e1nh t\u1ed5 \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ba canh b\u1ed1n tr\u00f9, Vua \u0111\u1ee9ng h\u01b0\u1edbng t\u00e2y tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, qu\u1ea7n th\u1ea7n m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c l\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, Nghi v\u1ec7 s\u1ee9 d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng<a class=\"footnote\" title=\"Nghi v\u1ec7 s\u1ee9 d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng '\u0110\u1eb7t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1ch', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 Ki\u1ebfn Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-296-1\" href=\"#footnote-296-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, Nhi\u1ebfp Trung th\u01b0 l\u1ec7nh Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00ednh qu\u1ef3 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1ef1 thi\u00ean t\u1eed th\u1ea7n m\u1ed7 k\u00ednh c\u00f9ng t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u00e1c quan tuy\u00ean \u0111\u1ecdc thi\u00ean th\u01b0, gi\u1ea3ng c\u1ea7u th\u00e1nh \u00fd, k\u00ednh c\u1ea9n suy ngh\u0129 l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng d\u00e2n ch\u00fang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n qu\u1ef3 l\u1ea5y thi\u00ean th\u01b0 \u1edf c\u1eeda T\u1ea3 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00ean \u00e1n, Nhi\u1ebfp \u0110i\u1ec7n trung gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh T\u00f4ng, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng b\u01b0ng \u00e1n, Nhi\u1ebfp T\u01b0 \u0111\u1ed3 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Nhi\u1ebfp T\u01b0 kh\u00f4ng Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch qu\u1ef3 m\u1edf ra, Nhi\u1ebfp Th\u00e1i \u00fay H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung tuy\u00ean \u0111\u1ecdc. M\u1ed7i c\u00e2u xong, li\u1ec1n suy ngh\u0129 \u00fd ch\u1ec9, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e2u n\u00e0y l\u00e0 thi\u00ean m\u1ec7nh d\u1ea1y ho\u00e0ng \u0111\u1ebf vi\u1ec7c g\u00ec, ho\u1eb7c n\u00f3i l\u00e0 ph\u1ee5ng thi\u00ean, ho\u1eb7c n\u00f3i l\u00e0 y\u00eau d\u00e2n, Nhi\u1ebfp Trung th\u01b0 l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u1ea7m b\u00fat ch\u00e9p l\u1ea1i. Tuy\u00ean \u0111\u1ecdc xong, Nhi\u1ebfp Th\u1ecb trung Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n qu\u1ef3 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1ef1 thi\u00ean t\u1eed th\u1ea7n m\u1ed7 d\u00e1m kh\u00f4ng k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo thi\u00ean m\u1ec7nh.&#8221;<\/i> Nghi v\u1ec7 s\u1ee9 qu\u1ef3 \u0111\u1eb7t thi\u00ean th\u01b0 v\u00e0o h\u1ed9p. L\u1ea1i l\u1ea5y thi\u00ean th\u01b0 \u1edf C\u00f4ng \u0110\u1ee9c c\u00e1c v\u00e0 Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u1ec3 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p \u00fd ch\u1ec9 thi\u00ean th\u01b0, Vua qu\u1ef3 nh\u1eadn, \u0111\u0103ng ca d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1eb7t thi\u00ean th\u01b0 l\u00ean ki\u1ec7u, \u00fd ch\u1ec9 thi\u00ean th\u01b0 l\u00ean xe, tr\u1edf v\u1ec1 cung. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, Vua l\u00e0m b\u00e0i \u300aKh\u00e2m th\u1eeba b\u1ea3o hu\u1ea5n thu\u1eadt\u300b \u0111\u1ec3 ban cho qu\u1ea7n th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn th\u0103m H\u1ed9i Linh Quan. <i>(Vua l\u00e0m b\u00e0i \u300aKh\u00e2m Th\u1eeba B\u1ea3o Hu\u1ea5n Thu\u1eadt\u300b, b\u1ea3n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 b\u1ea3o l\u1ee5c v\u00e0o th\u00e1ng 2 ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, nay theo b\u1ea3n k\u1ef7, ghi ch\u00e9p t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft \u1edf vi\u1ec7n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, n\u01a1i th\u1edd th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft \u1edf vi\u1ec7n Ph\u1ed5 An, n\u01a1i th\u1edd th\u00e1nh dung c\u1ee7a Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng Th\u00e1i H\u1eadu.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu l\u1ea5y ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 4 l\u00e0m ti\u1ebft Thi\u00ean Trinh, c\u00e1c quy ch\u1ebf \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 ti\u1ebft Thi\u00ean Hu\u1ed1ng. <i>(Thi\u00ean th\u01b0 \u1edf l\u1ea7u C\u00f4ng \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ed1 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao.)<\/i><\/p>\n<p>[13] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf Ng\u1ee5y H\u00f3a C\u01a1 t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n ch\u1ea3y xi\u1ebft, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m h\u1ecfng thuy\u1ec1n do c\u1ed9t c\u1ea7u, b\u00e8n d\u00e2ng l\u00ean ki\u1ec3u c\u1ea7u kh\u00f4ng ch\u00e2n, l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 \u0111an l\u1ea1i, \u0111\u00f3ng \u0111inh xuy\u00ean qua, Vua ban chi\u1ebfu cho H\u00f3a C\u01a1 c\u00f9ng B\u00e1t T\u00e1c Ty x\u00e2y d\u1ef1ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Tam Ty \u01b0\u1edbc t\u00ednh chi ph\u00ed c\u00f4ng s\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ba l\u1ea7n, b\u00e8n ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu t\u00e2u l\u00ean \u00e1o c\u1ed5n c\u1ee7a Th\u00e1nh T\u1ed5 \u1edf qu\u00e1n Linh Ti\u00ean, ch\u00e2u Th\u01b0.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft b\u1ecb thi\u00ean tai, xu\u1ea5t r\u01b0\u1ee3u c\u1eb7n t\u1eeb c\u00e1c ty chuy\u00ean b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m s\u1ee9 ph\u1ee5ng th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch b\u1ea3o \u1edf qu\u00e1n Th\u00e1i C\u1ef1c, ch\u00e2u Duy\u1ec7n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[17] Quan Tri qu\u00e2n Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'qu\u00e2n' trong 'Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-296-2\" href=\"#footnote-296-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a> l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i v\u1ec1 b\u1ea3y vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu trong th\u1eddi ch\u00ednh: m\u1ed9t l\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt tai d\u1ecb, hai l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, ba l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, b\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n y ph\u1ee5c, n\u0103m l\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, s\u00e1u l\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn tu d\u01b0\u1ee1ng, b\u1ea3y l\u00e0 nghi\u00eam ng\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Vua xem xong khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn cung Th\u00e1i Nh\u1ea5t, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn thi\u1ec1n vi\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, b\u00e1i y\u1ebft ch\u00e2n dung c\u1ee7a Th\u00e1nh T\u1ed5 v\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu, d\u00e2ng l\u1ec5 \u1edf m\u1ed9 c\u1ee7a phu nh\u00e2n Th\u00e0nh Th\u00e1nh K\u1ebf Minh n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c khai th\u00e1c \u0111\u00e1 L\u00f4 Cam \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y.<\/p>\n<p>[20] Mi\u1ec5n ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a Ph\u00f9 Th\u1eeba L\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. Th\u1eeba L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 con c\u1ee7a Chi\u00eau Th\u1ecd, ch\u1ed3ng c\u1ee7a huy\u1ec7n ch\u00faa Gia H\u01b0ng, huy\u1ec7n ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u1eeba L\u01b0\u1ee3ng xin ra l\u00e0m quan ngo\u00e0i, Vua ban chi\u1ebfu gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m ch\u00e2u Ho\u00e0ng. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i nh\u1edd huy\u1ec7n ch\u00faa v\u00e0o t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0, Vua gi\u1eadn v\u00ec s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[21] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9 l\u00e0 Tang Qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, C\u1ea5p s\u1ef1 trung T\u00f4n C\u1eadn m\u1ea5t. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4n C\u1eadn chuy\u00ean t\u00e2m Nho h\u1ecdc, t\u00ednh t\u00ecnh ngay th\u1eb3ng, trung l\u1eadp kh\u00f4ng tranh gi\u00e0nh, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.&#8221;<\/i> Sai th\u0103ng ch\u1ee9c cho con \u00f4ng ta.<\/p>\n<p>[23] C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1ebf tr\u1eddi \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1eed 14 vi\u00ean quan d\u00e2ng l\u1ec5, nay ngh\u0129 r\u1eb1ng v\u1ecb th\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u00ean xu\u1ed1ng li\u00ean t\u1ee5c, ch\u01b0a h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh, xin t\u0103ng th\u00eam 7 vi\u00ean ngo\u00e0i s\u1ed1 c\u0169. L\u1ec5 Vu t\u1ebf v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u01b0\u1edfng, xin t\u0103ng th\u00eam 1 vi\u00ean. L\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ea5t \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y H\u1ea1 ch\u00ed v\u00e0 l\u1ec5 T\u1ebf tr\u0103m th\u1ea7n, xin t\u0103ng th\u00eam 2 vi\u00ean.&#8221;<\/i> Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n<p>[24] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, b\u00e1n th\u00f3c kho Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh ch\u1ec9 thu \u0111\u00fang gi\u00e1 mua ban \u0111\u1ea7u, th\u00f3c kho T\u1ec9nh m\u1ed7i \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 100 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, sai 29 s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i c\u00e1c l\u1ed9, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 kinh <a class=\"footnote\" title=\"'Qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 kinh', ch\u1eef 'qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u1ed1', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. Xem quy\u1ec3n 90 s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t, 'Chi\u1ebfu tuy\u1ec3n qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng trong thi\u00ean h\u1ea1, cho nh\u1eadp v\u00e0o qu\u00e2n C\u1ea5m t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 5000 ng\u01b0\u1eddi', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 189 ch\u00ed Binh ch\u00ed c\u0169ng ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.\" id=\"return-footnote-296-3\" href=\"#footnote-296-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[26] Tam ty m\u01b0\u1ee3n 50 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n kho N\u1ed9i t\u00e0ng.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Ch\u00ednh D\u01b0\u01a1ng xem l\u1ec5 B\u1ed9, t\u1eeb \u0111\u00f3 k\u00e9o d\u00e0i 5 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, c\u1ea5p cho T\u1ea3, H\u1eefu Tu\u1ea7n s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, 2 vi\u00ean quan tr\u1ef1c \u1edf \u0111\u00e0i, 1 ch\u1ee7 b\u1ea1, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a \u0111\u00e0i ty. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c \u0111\u00e0i t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 sai d\u1ecbch d\u00e2n bi\u00ean ch\u1ebf, mi\u1ec5n thu\u1ebf kh\u00f3a cho h\u1ecd. Nay \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 c\u1ea5p <a class=\"footnote\" title=\"'Nay \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 c\u1ea5p', ch\u1eef 'nay' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-296-4\" href=\"#footnote-296-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[29] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u00e0o n\u1ed9p, gi\u1ea5y giao d\u1eabn c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ebb, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ti\u1ec1n h\u01b0 th\u1ef1c m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0n, b\u00e1n \u0111i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi hai ng\u00e0n, xin cho quan ph\u1ee7 \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Trung xu\u1ea5t ti\u1ec1n mua l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(B\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m ch\u00edn ng\u00e0n, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129 trong H\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng n\u0103m.)<\/i> Sau \u0111\u00f3, ty T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh tr\u00e0 di\u00eam l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Gi\u1ea5y giao sao t\u1ed5ng c\u1ed9ng ti\u1ec1n h\u01b0 th\u1ef1c n\u0103m ng\u00e0n<a class=\"footnote\" title=\"Theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch nguy\u00ean v\u0103n, 'n\u0103m ng\u00e0n' c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 sai s\u00f3t.\" id=\"return-footnote-296-5\" href=\"#footnote-296-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan ph\u1ee7 cho m\u01b0\u1eddi ba ng\u00e0n \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi ch\u00edn ng\u00e0n \u0111\u1ec3 mua, nay b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m ch\u00edn ng\u00e0n, s\u1ee3 r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n gi\u00e0u c\u00f3 s\u1ebd nh\u00e2n gi\u00e1 r\u1ebb m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0a v\u00e0o quan tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i lo qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y thi\u1ebfu h\u1ee5t, xin quan ph\u1ee7 t\u1ef1 thu mua, l\u1ea5y ch\u00edn ng\u00e0n l\u00e0m chu\u1ea9n.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng hai, nay d\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u00e2y. T\u00e0o V\u0129 t\u1eeb th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m B\u1ed9 th\u1ef1 \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho L\u00fd C\u1eadp l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c \u1edf \u0111\u00e2y l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 Tri ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'tri' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ea3i', theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-296-6\" href=\"#footnote-296-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129 khi c\u00f2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>Gi\u1ea5y giao d\u1eabn c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ebb, v\u00ec tr\u00e0 c\u1ea5p cho ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng tinh, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. <i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Ch\u00e2u B\u1ea1c t\u00e2u vi\u1ec7c tu s\u1eeda cung Thi\u00ean T\u1ecbnh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, huy\u1ec7n L\u00e2m Ho\u00e1n, ch\u00e2u T\u00fac c\u00f3 cung Thi\u00ean T\u1ecbnh, n\u00f3i l\u00e0 n\u01a1i m\u1eb9 Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1ea3m \u1ee9ng v\u1edbi sao, Vua \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u y\u1ebft Th\u00e1i Thanh cung, \u0110inh V\u1ecb v\u1ebd \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111\u1ebfn cung l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, r\u1ed3i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tu s\u1eeda l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay ho\u00e0n th\u00e0nh. Ban \u0111\u1ea7u c\u1eaft huy\u1ec7n L\u00e2m Ho\u00e1n thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea1c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c n\u1ed9p thu\u1ebf kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n ch\u1ec9 l\u1ea5y m\u1ed9t h\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1i L\u00fd c\u1ee7a L\u00e2m Ho\u00e1n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o ch\u00e2u B\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u T\u00fac th\u1ea5y ti\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(L\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung L\u00fd C\u1eadp. Vi\u1ec7c ch\u1ec9 c\u1eaft m\u1ed9t h\u01b0\u01a1ng theo \u300aph\u1ee5 truy\u1ec1n c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ecbch\u300b, l\u00e0 l\u1eddi xin c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ecbch khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ea1c. X\u00e9t L\u00fd C\u1eadp l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, L\u00fd \u0110\u1ecbch l\u00fac \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u1edf H\u00e0n l\u00e2m, nay \u0111\u1ec1u b\u1ecf t\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00e0 B\u1eafc n\u0103m ngo\u00e1i mua 30 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, nh\u01b0ng v\u00ec n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. Nay xin l\u1ec7nh cho Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9 mua 10 v\u1ea1n t\u1ea5m.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Kinh \u0110\u00f4ng b\u1ecb thi\u00ean tai c\u00f2n n\u1eb7ng h\u01a1n H\u00e0 B\u1eafc, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n ta th\u00eam n\u1eefa? H\u00e3y l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t ri\u00eang 6 vi\u00ean Gi\u00e1n quan v\u00e0 6 vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed, t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c. M\u1ed7i th\u00e1ng ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean t\u00e2u vi\u1ec7c, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u b\u1ea5t k\u1ef3 l\u00fac n\u00e0o<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 'Phong', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 17-31, \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-7\" href=\"#footnote-296-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>. Sau ba n\u0103m th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u00ec n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i m\u00e0 t\u1ef1 x\u00e9t l\u1ea1i, thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u1edbn, h\u00e1 ch\u00ednh s\u1ef1 d\u00e2n sinh c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t ch\u0103ng? G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe l\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n b\u00ean ngo\u00e0i, n\u00f3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u00edt ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1eddi can gi\u00e1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng Tr\u1eabm lu\u00f4n l\u1eafng nghe l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u1ea3 th\u1ee7 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c thi h\u00e0nh, ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5 m\u00e0 th\u00f4i. Nay trong tri\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, g\u1ea7n \u0111\u00e2y xem c\u00e1c b\u00e0i ph\u00fa t\u1ee5ng, c\u00e0ng th\u1ea5y v\u0103n phong thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng n\u00f3i th\u1eadt sao? N\u00ean ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t ri\u00eang quan ch\u1ee9c \u0111\u00e0i t\u1ec9nh chuy\u00ean lo vi\u1ec7c can gi\u00e1n, nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n tr\u1ecdng, \u0111oan ch\u00ednh, hi\u1ec3u \u0111\u1ea1i th\u1ec3, c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb xu n\u1ecbnh, ph\u00f9 phi\u1ebfm th\u00ec Tr\u1eabm kh\u00f4ng d\u00f9ng.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e1nh ch\u00ednh c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eabn c\u1ea7n m\u1eabn t\u00ecm ki\u1ebfm, nh\u01b0 s\u1ee3 kh\u00f4ng k\u1ecbp, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 k\u1ef3 t\u00e0i \u0111\u00e1p \u1ee9ng s\u1ef1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, n\u1ebfu nguy\u1ec7n gi\u1ea3m b\u1eadc \u0111\u1ec3 l\u00e0m Ty L\u00fd Tham qu\u00e2n, t\u1eeb nay xin cho h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c nh\u01b0 L\u1ee5c s\u1ef1, t\u1ed1i \u0111a 5.000 quan, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, c\u00e1c quan trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n. T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u00e1i b\u1ea3o. Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Ung ch\u00e2u m\u1ee5c. T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea5n Ninh, ti\u1ebfn phong l\u00e0m T\u1eeb v\u01b0\u01a1ng. B\u00e0nh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u00e1i b\u1ea3o, l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Thi\u00ean B\u00ecnh. Th\u1ecd Xu\u00e2n qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5 \u00cdch ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh. Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1. \u0110\u1ecbnh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u00e1i ph\u00f3. Ba ch\u1ee9c Tam c\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m hai ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m. Ch\u1ee9c Ch\u00e2u m\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Nguy\u00ean T\u00e1.<\/p>\n<p>[34] Vua l\u00e0m b\u00e0i minh cho H\u1ed9i Linh Qu\u00e1n, b\u00e0i lu\u1eadn t\u1ee5ng Nguy\u00ean Ph\u00f9, b\u00e0i lu\u1eadn T\u01b0 Ch\u00ednh, l\u1ea1i xu\u1ea5t b\u1ea3n 10 quy\u1ec3n \u300aCh\u00ednh Thuy\u1ebft\u300b, 3 quy\u1ec3n \u300aXu\u00e2n Thu Y\u1ebfu Ng\u00f4n\u300b, 100 b\u00e0i th\u01a1 vi\u1ebft \u1edf Thanh C\u1ea3nh \u0111i\u1ec7n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n<p>[35] Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf T\u1ea5n, Gi\u00e1ng c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng v\u1ecdt, d\u00e2n ch\u00fang l\u01b0u l\u1ea1c, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i t\u1eeb m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, chi\u1ebfu chu\u1ea9n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean tai, t\u1ea1i sao v\u1eady? N\u00ean xem x\u00e9t l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd Tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ch\u00fang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La l\u00e0 H\u1ed3ng Qu\u1ea5t Ti\u00ean l\u00e0m \u0110\u00f4 tri binh m\u00e3 s\u1ee9 \u1ee8ng Thi\u00ean ph\u1ee7, ban cho y ph\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n. Qu\u1ea5t Ti\u00ean t\u1eebng l\u00e0m ch\u1ee9c Th\u1eeba ch\u1ec9 \u1edf n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, Vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y sai \u00f4ng gi\u1ea3 v\u1edd tr\u1ed1n sang Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec3 do th\u00e1m vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua l\u00e0m b\u00e0i lu\u1eadn Tam Ho\u1eb7c, b\u00e0i ca Tam Ho\u1eb7c c\u00f9ng ch\u00fa gi\u1ea3i, l\u1ea1i cho v\u1ebd tranh, kh\u1eafc b\u1ea3n in, \u0111\u1ec3 ban cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[38] L\u1ea5y \u0110\u00f4ng nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9, B\u00ecnh ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed T\u00e0o Kh\u1eafc Minh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf ch\u00e2u ki\u00eam \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Dung, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu M\u00e3 Ng\u1ecdc l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u00f4 gi\u00e1m c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Dung, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng. L\u1ea5y hai ch\u1ec9 huy H\u1ed5 D\u1ef1c, H\u00f9ng V\u0169 thu\u1ed9c quy\u1ec1n, n\u1ebfu gi\u1eb7c Man qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa v\u00e0 qu\u00e2n Trung C\u1ea3m m\u1edbi chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, khi gi\u1eb7c y\u00ean th\u00ec tr\u1edf l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169. Ban cho Kh\u1eafc Minh c\u00f9ng n\u1ed9i th\u1ecb V\u0103n Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Tr\u00e2n kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng d\u1eb9p y\u00ean Ph\u1ee7 Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Kh\u1eafc Minh v\u00e0 Ng\u1ecdc chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Ng\u1ecdc ra s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Man. L\u00fac \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng chi\u00eau d\u1ee5, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Kh\u1eafc Minh, nh\u01b0ng Kh\u1eafc Minh c\u0169ng ng\u1ea1i ti\u1ebfn s\u00e2u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 ng\u0103n Ng\u1ecdc. Ng\u1ecdc ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nh\u01b0 M\u00f4n \u0110o\u00e0n, b\u1ecb qu\u00e2n Man ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean. Kh\u1eafc Minh ch\u1ea7n ch\u1eeb do d\u1ef1 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 Th\u1ee7y Ch\u00e2u, c\u00f9ng M\u00f4ng Th\u1eeba Qu\u00fd k\u1ebft \u01b0\u1edbc r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n. Tuy nhi\u00ean, sau \u0111\u00f3 qu\u00e2n Man Ph\u1ee7 Th\u1ee7y v\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e2m ph\u1ea1m. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng Ng\u1ecdc d\u00f9ng uy binh l\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t Man, ng\u01b0\u1eddi Man s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;M\u00e3 \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng&#8221;<\/i>, nh\u01b0ng b\u1ecb Kh\u1eafc Minh ng\u0103n c\u1ea3n, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho Kh\u1eafc Minh.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u00ednh truy\u1ec1n c\u1ee7a Kh\u1eafc Minh. M\u00e3 Ng\u1ecdc kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2u, Ng\u1ecdc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 th\u00e1ng 9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.)<\/i><\/p>\n<p>[39] Ph\u00e1t th\u00f3c t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u00fac' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aTr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 v\u1ec1 Th\u00e1nh Ch\u00ednh c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-296-8\" href=\"#footnote-296-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, l\u1eadp 14 tr\u01b0\u1eddng, b\u00e1n th\u00f3c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ngh\u00e8o, v\u00ec gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf.<\/p>\n<p>[40] L\u1ec7nh cho ba cung quan gi\u1ea3m b\u1edbt gi\u1ea5y d\u00f9ng trong l\u1ec5 c\u00fang, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a vi\u1ec7c mua b\u00e1n v\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 11 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay sau l\u1ec5 t\u1ebf giao v\u00e0 ba n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t trong ngo\u00e0i, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, \u0111\u1ec1u cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u00ecnh l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n k\u1ef7 ch\u1ec9 ch\u00e9p: Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c sau ba n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t trong ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u00ecnh l\u00ean, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec chi\u1ebfu th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, nay theo b\u1ea3n ch\u00ed ghi r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n xin r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thay th\u1ebf \u0111\u1ed9t xu\u1ea5t, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c do t\u1ed9i l\u1ed7i ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3; c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, d\u00f9 \u0111\u00e3 t\u1ea1i ch\u1ee9c ba n\u0103m, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 qua kh\u1ea3o x\u00e9t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thay th\u1ebf \u0111\u1ed9t xu\u1ea5t, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u1ee7 th\u1eddi h\u1ea1n m\u00e0 ch\u01b0a qua kh\u1ea3o x\u00e9t, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 qua kh\u1ea3o x\u00e9t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ee7 hai n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, \u0111\u1ec1u cho kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u00ecnh l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;C\u00e1c quan trong tri\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i r\u00f5 r\u00e0ng, khi kh\u1ea3o x\u00e9t, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e2m ni\u00ean m\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch khuy\u1ebfn kh\u00edch. Ta t\u1eebng nh\u1edb c\u00f3 vi\u00ean quan t\u00ean l\u00e0 Tri\u1ec7u Nghi\u00eam, \u1edf H\u00e0 S\u00f3c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c do t\u1ed9i l\u1ed7i, n\u0103m ngo\u00e1i Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i say r\u01b0\u1ee3u b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, c\u1ea7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u01b0u \u00fd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b. Vi\u1ec7c Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n xin, \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng 3, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[42] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c con c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng t\u1eed khi m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m ch\u01b0 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00f2n l\u1ea1i t\u00f9y theo ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a cha v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t cao th\u1ea5p. Chi\u1ebfu cho T\u00f4ng ch\u00ednh khanh Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n tham gia b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9, An Nh\u00e2n xin r\u1eb1ng ch\u00e1u c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5, Th\u00e1i T\u1ed5 khi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m phong th\u00ec l\u00e0m ch\u01b0 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ch\u1eaft l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, ch\u00fat l\u00e0m H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, n\u1ebfu cha c\u00f3 t\u01b0\u1edbc cao th\u00ec theo \u1ea5m phong cao, nh\u1eefng vi\u1ec7c do \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7. L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, phong cho Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, l\u00e0m Kim t\u1eed quang l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u00eam t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u1ea7n v\u00e0 th\u1ef1c \u1ea5p, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri B\u1ea1ch nh\u1edd \u01a1n t\u1ebf giao \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00eam b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho. \u00d4ng l\u1ea1i d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n thi\u1ebft xin t\u1eeb, nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y, Vua khuy\u00ean nh\u1ee7 nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i \u00fd \u00f4ng. C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n c\u00f9ng Tri B\u1ea1ch \u0111\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1eadc, th\u1ef1c kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, mong b\u1ec7 h\u1ea1 thu h\u1ed3i \u00e2n m\u1ec7nh.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tri B\u1ea1ch kh\u1ea9n thi\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 v\u00ec khanh l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean; c\u00f2n \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi. \u00d4ng \u1ea5y c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e0 mu\u1ed1n th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng. H\u01a1n n\u1eefa, v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc, n\u1ebfu ki\u00ean quy\u1ebft nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec.&#8221;<\/i> T\u0103ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Tri B\u1ea1ch t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ed1n \u0111\u00e3 xu\u1ea5t s\u1eafc, hu\u1ed1ng chi t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u1ed5i danh, so v\u1edbi th\u1ea7n th\u1ef1c l\u00e0 b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i, mong n\u00e2ng Tri B\u1ea1ch l\u00ean \u0111\u1ee9ng tr\u00ean th\u1ea7n, nh\u01b0 v\u1eady c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u th\u1ecfa \u0111\u00e1ng.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, b\u00e8n theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tri B\u1ea1ch m\u00e0 gia th\u00eam danh hi\u1ec7u v\u00e0 b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n v\u1ec1 Tri B\u1ea1ch ch\u00e9p: Tri B\u1ea1ch trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, n\u00ean c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng. Nay ch\u1ec9 theo Th\u1ef1c l\u1ee5c, ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1eddi Vua. V\u1ecb tr\u00ed v\u1ed1n c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh, Tri B\u1ea1ch sao l\u1ea1i kh\u00f4ng y\u00ean? E r\u1eb1ng s\u1eed quan c\u00f3 th\u00eam th\u1eaft ch\u0103ng.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u trong \u300aXu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Hai ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ea5y quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 t\u1ef1. L\u00fd V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c V\u0103n minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fd V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c V\u0103n minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. 'C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang'.\n\nTheo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 265, truy\u1ec7n L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 quy\u1ec3n 264, truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1eeb ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 tham d\u1ef1 qu\u1ed1c ch\u00ednh, nay c\u0103n c\u1ee9 \u300aXu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-9\" href=\"#footnote-296-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, c\u00f2n T\u1ed1ng Hu\u1ec7 An c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 th\u0103ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. '\u0110\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 \u300aXu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-10\" href=\"#footnote-296-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, V\u01b0\u01a1ng Nghi c\u00f4ng c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebft c\u00f4ng c\u00f9ng l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, V\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tr\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang m\u00e0 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Nghi c\u00f4ng, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng vui, b\u00e8n thu h\u1ed3i m\u1ec7nh l\u1ec7nh phong hai khanh, ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 gia th\u00eam b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ef1c \u1ea5p<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 gia th\u00eam b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ef1c \u1ea5p. 'Ch\u1ec9' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u01b0\u1ee3ng', c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-11\" href=\"#footnote-296-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau ch\u1ec9 l\u1ea5y th\u1ee9 t\u1ef1 v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc. S\u1eed gia th\u00eam th\u1eaft, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 theo l\u1eddi ch\u00e9p c\u1ee7a M\u1eabn C\u1ea7u, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua trai gi\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng trai, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00f4m qua Tr\u1eabm sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, m\u1edbi bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 s\u00e2u b\u1ecd \u1ea9n n\u1ea5p trong c\u00e1c k\u1ebd \u0111\u00e1, lo r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n ch\u00fang s\u1ebd s\u1ed1ng l\u1ea1i v\u00e0 l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng. N\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ed1t b\u1eaft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb c\u1ee7a Nguy\u00ean Thi\u00ean \u0110\u1ea1i Th\u00e1nh H\u1eadu \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Vua th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf, l\u1ea1y v\u00e0 trao s\u00e1ch b\u1ea3o cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, trao \u00e1o ti\u00ean cho Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan qu\u1ef3 nh\u1eadn, r\u1ed3i \u0111\u01b0a l\u00ean xe, b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng, nghi v\u1ec7. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, c\u1ea5m gi\u1ebft m\u1ed5 trong hai ng\u00e0y, quan l\u1ea1i \u0111\u00f3n l\u1ea1y. \u0110\u1ebfn Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, sai 30 vi\u00ean quan m\u1eb7c \u00e1o ng\u1eafn d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0y d\u00e2ng s\u00e1ch, Vua kh\u00f4ng thi\u1ebft tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, phong Giao Ch\u1ec9 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n l\u00e0m Nam B\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[47] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ed9c T\u00f4ng Ca l\u00e0 M\u00e3 Ba S\u1ea5t L\u1ea1p d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf thung l\u0169ng Nh\u00e3 Nh\u0129 \u00d4, li\u1ec1n tuy\u1ec3n 200 qu\u00e2n Th\u1ea7n V\u0169 \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn ph\u00e1 tr\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 gia s\u00fac.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua tri\u1ec7u Th\u00e1i t\u1eed Trung Do\u00e3n, Tr\u1ef1c Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c l\u00e0 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng kinh D\u1ecbch \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda Tuy\u00ean H\u00f2a, c\u00e1c quan \u0111\u00e3i ch\u1ebf l\u00e0 Tra \u0110\u1ea1o, L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7, L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n c\u00f9ng d\u1ef1. T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i sau khi nghe ch\u00ednh s\u1ef1, Vua th\u01b0\u1eddng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi th\u0103m v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. H\u00e0nh Gi\u1ea3n kh\u00f4ng o\u00e1n gh\u00e9t ai, lu\u00f4n khen ng\u1ee3i \u01b0u \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi k\u00ednh tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u00ec n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u00f9a m\u00e0ng th\u1ea5t b\u00e1t, \u0111\u00eam ng\u00e0y lo s\u1ee3, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean. Nay \u0111\u00e3 gi\u1eefa xu\u00e2n m\u00e0 m\u01b0a thu\u1eadn ch\u01b0a xu\u1ed1ng, Tr\u1eabm trai gi\u1edbi c\u1ea7u \u0111\u1ea3o nh\u01b0ng l\u00f2ng th\u00e0nh ch\u01b0a th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u1eddi. Th\u1ef1c lo r\u1eb1ng ch\u00ednh l\u1ec7nh c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i \u00fd tr\u1eddi, n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 tr\u00e0 v\u00e0 mu\u1ed1i qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc, c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i> H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u00e2u: <i>&#8220;Thi\u00ean tai c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 si\u00eang n\u0103ng khi\u00eam t\u1ed1n, lo l\u1eafng s\u1edbm khuya, n\u1ebfu vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc v\u00e0 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec thi\u1ebfu s\u00f3t th\u00ec thi\u00ean tai c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. Xin b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1edbt lo l\u1eafng.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u00e9p tr\u00e0 \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh l\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f3 thay \u0111\u1ed5i ngay th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean b\u1ecf nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n v\u00e0 thu thu\u1ebf n\u1eb7ng cho d\u00e2n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[50] D\u00e2n ch\u00e2u V\u1ee5 l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u1ed5n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, ki\u1ec7n r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00e2u l\u00e0 Vi\u00ean T\u01b0\u1ee3ng nh\u00e0 c\u00f3 ch\u1ee9a s\u00e1ch c\u1ea5m, xem thi\u00ean v\u0103n, l\u00e0m \u0111i\u1ec1u y\u00eau ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3, Th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu L\u00fd Tr\u1ecdng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t. T\u01b0\u1ee3ng khai nh\u1eadn c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed3ng C\u1ee7ng, ti\u1ebfn s\u0129 Ng\u00f4 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n t\u1ef1 xem thi\u00ean v\u0103n l\u1ecbch ph\u00e1p, n\u00f3i l\u1eddi sai tr\u00e1i g\u00e2y h\u1ea1i, l\u1ea1i d\u00f9ng thu\u1eadt truy\u1ec1n cho T\u1eeb T\u00e1n, Tr\u1ecdng Nghi\u00eam, L\u1ee5c s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3n, T\u01b0 l\u00ed T\u00e0o Do\u00e3n Cung t\u1eebng sai xem m\u1ec7nh. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu x\u1eed t\u1eed T\u01b0\u1ee3ng, C\u1ee7ng, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n, T\u00e1n, Nghi\u00eam \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o, \u0110\u1ea3n, Do\u00e3n Cung b\u00e3i ch\u1ee9c, \u0111\u00e0y \u0111i ch\u00e2u \u00c2n, Ng\u00f4, cho C\u1ed5n b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[51] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ea7y b\u00f3i d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c cung c\u1ea5m, b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n, thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb qua l\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c quan xem b\u00f3i h\u1ecfi \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1eef<a class=\"footnote\" title=\"Thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb qua l\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c quan xem b\u00f3i h\u1ecfi \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1eef: 'D\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'D\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33, \u300a\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung c\u00f4ng v\u0103n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 22 \u300aTh\u00e1i \u00fay V\u0103n Ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi minh\u300b s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-296-12\" href=\"#footnote-296-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, mu\u1ed1n giao h\u1ebft cho Ng\u1ef1 s\u1eed x\u00e9t t\u1ed9i. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin \u0111em v\u1ec1, h\u00f4m sau t\u00e2u Vua: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh, l\u1ea1i l\u1eddi l\u1ebd kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng x\u00e9t t\u1ed9i.&#8221;<\/i> B\u00e8n t\u1ef1 l\u1ea5y nh\u1eefng th\u01b0 xem b\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n l\u00fac nh\u1ecf h\u00e8n, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y. N\u1ebfu cho l\u00e0 t\u1ed9i, xin b\u1eaft th\u1ea7n c\u00f9ng v\u00e0o ng\u1ee5c.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 ph\u00e1t gi\u00e1c, sao c\u00f3 th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, gi\u1eef qu\u1ed1c ph\u00e1p, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh may m\u1eafn kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c m\u00e0 k\u1ebft t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c?&#8221;<\/i> Vua ngu\u00f4i gi\u1eadn. \u0110\u00e1n \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, \u0111\u1ed1t h\u1ebft nh\u1eefng th\u01b0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n mu\u1ed1n nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh kh\u00f4ng \u01b0a<a class=\"footnote\" title=\"Mu\u1ed1n nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh kh\u00f4ng \u01b0a: 'S\u1edf' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-296-13\" href=\"#footnote-296-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, h\u1ebft s\u1ee9c xin x\u00e9t t\u1ed9i, Vua sai \u0111\u1ebfn \u0110\u00e1n l\u1ea5y th\u01b0, \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t h\u1ebft r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Nh\u1edd v\u1eady nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aDi s\u1ef1 l\u1ee5c\u300b v\u00e0 bia m\u1ed9, ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng: Th\u1ee7 l\u0129nh qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i M\u00e3 gia t\u1ed9c \u1edf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh l\u00e0 A T\u01b0 \u0110\u1ea1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ed9 l\u1ea1c T\u00f4ng Ca l\u00e0 Tr\u00e1c T\u00e1t S\u1ea5m C\u00e1ch, xin phong ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. <i>(Theo H\u1ed9i y\u1ebfu, th\u00e1ng 6 n\u0103m n\u00e0y A T\u01b0 \u0110\u1ea1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y. L\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 nay phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u n\u00e0o, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, s\u1ee9 gi\u1ea3 ph\u1ee5ng th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch b\u1ea3o \u1edf Th\u00e1i C\u1ef1c Quan l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u1ea7n th\u1ea5y m\u00f9a xu\u00e2n v\u1eeba \u0111\u1ebfn, vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111ang b\u1eaft \u0111\u1ea7u, n\u00ean \u0111\u00e3 cho gi\u1ea3i t\u00e1n h\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ee7 l\u0129nh b\u1ed9 l\u1ea1c T\u00f4ng Ca l\u00e0 O\u00e1t T\u00f4n \u0111ang t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n \u1edf Nhu\u1eadn N\u1ed7 Xuy\u00ean, \u0111\u1ecbnh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Th\u1ea7n b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 l\u1ea1c, h\u1ee9a ban th\u01b0\u1edfng, b\u1ea3o h\u1ecd gi\u1ea3i t\u00e1n qu\u00e2n v\u00e0 gi\u1ebft O\u00e1t T\u00f4n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i O\u00e1t T\u00f4n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, qu\u00e2n l\u00ednh c\u0169ng tan r\u00e3, mu\u1ed1n \u0111\u1ee3i khi \u0111em \u0111\u1ea7u h\u1eafn v\u1ec1 ch\u00e2u s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ea3o h\u1ecd gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd chi\u00eau d\u1ee5. H\u00e3y \u0111\u1ee3i khi h\u1ecd l\u1eadp c\u00f4ng kh\u00e1c r\u1ed3i s\u1ebd th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0110\u1ea1o, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u00ean cha th\u1ea7n l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng \u00e2m v\u1edbi t\u00ean ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean tr\u1ea5n c\u0169.&#8221;<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u00f3i: <i>&#8220;Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh t\u00ean cha l\u00e0 Trung, m\u00e0 hi\u1ec7u c\u00f4ng th\u1ea7n c\u00f3 ch\u1eef &#8216;Suy Trung&#8217;, chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng ki\u00eang h\u00fay. Hu\u1ed1ng chi T\u01b0\u01a1ng <i>(\u6e58)<\/i> v\u00e0 T\u01b0\u01a1ng <i>(\u8944)<\/i> ch\u1ec9 l\u00e0 \u00e2m g\u1ea7n, m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u00e3 ban, kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[56] Ban \u0111\u1ea7u, khi l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng s\u00e1ch t\u00f4n hi\u1ec7u cho t\u1ed5 ti\u00ean, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean, sau khi h\u1ea7u Vua l\u00e0m l\u1ec5 Thi\u00ean th\u01b0, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu, r\u1ed3i lui v\u1ec1 c\u00e1c trung th\u01b0, b\u1ed7ng nhi\u00ean ng\u00e3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t v\u00ec ch\u00f3ng m\u1eb7t, \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec7u v\u1ec1 nh\u00e0, Vua sai trung s\u1ee9 \u0111\u01b0a th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ch\u1eefa tr\u1ecb, ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u0103m h\u1ecfi. Sau \u0111\u00f3 th\u0103ng ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, Vua kh\u00f4ng cho. Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, \u00f4ng m\u1ea5t. Vua nghe tin, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng, kh\u00f3c l\u00f3c r\u1ea5t l\u00e2u, l\u1ea1i th\u1ea5y nh\u00e0 c\u1eeda \u00f4ng ngh\u00e8o n\u00e0n, than th\u1edf nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Hi, cho con ch\u00e1u v\u00e0 ch\u00e1u ngo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>B\u00e0nh Ni\u00ean t\u00ednh th\u00f4ng minh, nhanh nh\u1eb9n, tr\u00ed nh\u1edb t\u1ed1t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00edch nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 nghi th\u1ee9c, ch\u1ebf \u0111\u1ed9, s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i qua c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i v\u00e0 h\u1ecdc thuy\u1ebft h\u00ecnh danh. Khi \u1edf nh\u00e0, \u00f4ng lu\u00f4n c\u1ea7m s\u00e1ch, vi\u1ebft v\u0103n ch\u1ec9 trong ch\u1ed1c l\u00e1t m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n suy ngh\u0129 nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a b\u1ed1n nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, v\u0103n th\u1ec3 phong ph\u00fa, trau chu\u1ed1t. Vua th\u01b0\u1eddng sai \u00f4ng tra c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, t\u1eeb sau ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, c\u00e1c nghi l\u1ec5 l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c, B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111\u1ec1u tham gia. Khi Vua h\u1ecfi \u1edf \u0111i\u1ec7n ri\u00eang ho\u1eb7c qua th\u01b0 tay c\u1ee7a trung s\u1ee9, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u1ee9ng \u0111\u00e1p ph\u00f9 h\u1ee3p, kh\u00f4ng ch\u00fat ng\u1eadp ng\u1eebng, \u0111\u1ec1u h\u1ee3p \u00fd Vua. Nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng, v\u0103n ph\u00e1p, Vua th\u01b0\u1eddng b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn \u00f4ng. T\u1eeb khi th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0o n\u1ed9i c\u00e1c, \u00f4ng coi vi\u1ec7c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Khi L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c c\u00f2n t\u1ea1i tri\u1ec1u, sau khi T\u00f4ng Ng\u1ea1c m\u1ea5t, \u1ee8c b\u1ec7nh v\u1ec1 h\u01b0u, B\u00e0nh Ni\u00ean m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c v\u0103n th\u01b0. C\u00f4ng vi\u1ec7c ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, \u00f4ng c\u00e0ng ch\u0103m ch\u1ec9, \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng \u00e2n s\u1ee7ng. Tay l\u1eadt s\u00e1ch, mi\u1ec7ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8, l\u1ea1i d\u1ecbch tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c \u0111\u1ea7y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, ho\u1eb7c b\u00ed m\u1eadt tr\u1ea3 l\u1eddi chi\u1ebfu v\u1ea5n, s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, th\u00e2n th\u1ec3 v\u00e0 tinh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u hao m\u00f2n. Lao t\u00e2m l\u00e2u ng\u00e0y, c\u1eed ch\u1ec9 th\u01b0\u1eddng sai s\u00f3t, c\u00f3 l\u00fac m\u1eb7c \u00e1o ng\u01b0\u1ee3c, tay b\u1ed1c \u0111\u1ed3 \u0103n, d\u00f9 m\u1ed3 h\u00f4i \u01b0\u1edbt \u0111\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u1eafm r\u1eeda, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nh\u1edb t\u00ean \u00f4ng. Ch\u1eef vi\u1ebft r\u1ea5t nhanh, m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft h\u01a1n v\u1ea1n ch\u1eef, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf vi\u1ec7n Kh\u1edfi c\u01b0 l\u00e0 Tri\u1ec7u Hanh \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c, Vua c\u0169ng bi\u1ebft t\u00ean \u00f4ng, sau \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban. Tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u b\u00e0i<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban th\u01a1 ng\u1eef ch\u1ebf t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u b\u00e0i, ch\u1eef 'ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 \u300aTr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean truy\u1ec1n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-296-14\" href=\"#footnote-296-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, \u00e2n s\u1ee7ng nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>T\u00ednh \u00f4ng khi\u00eam t\u1ed1n, ti\u1ebft ki\u1ec7m, m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1eddng mua s\u00e1ch v\u1edf, d\u00f9 \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb cao sang v\u1eabn kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i th\u00f3i quen c\u0169. Khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc<a class=\"footnote\" title=\"Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ch\u1eef 'r\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-296-15\" href=\"#footnote-296-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, v\u1ee3 \u00f4ng m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, c\u00f3 l\u1ea7n Vua \u0111\u01b0a b\u1ee9c h\u1ecda B\u00e0nh Ni\u00ean cho b\u00e0 xem. Vua c\u00f2n n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c: <i>&#8220;B\u00e0nh Ni\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, sao l\u1ea1i m\u1ea5t s\u1edbm nh\u01b0 v\u1eady. V\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng ki\u00eam b\u1ecb, h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean b\u00e1c, nay hi\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1ede b\u00ean c\u1ea1nh Tr\u1eabm, l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1edbm khuya, lo l\u1eafng c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e1 m\u1ee9c, ch\u01b0a t\u1eebng ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean \u00f4ng \u1ea5y ngh\u1ec9 ng\u01a1i, nh\u01b0ng t\u00ednh \u00f4ng \u1ea5y c\u1ea7n c\u00f9, c\u1ea9n th\u1eadn, c\u00e0ng l\u00e0m c\u00e0ng chuy\u00ean t\u00e2m, kh\u00f4ng may qua \u0111\u1eddi, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do m\u1ec7nh tr\u1eddi sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, B\u00e0nh Ni\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb gian ngoan xu n\u1ecbnh, b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;C\u1eedu v\u0129 d\u00e3 h\u1ed3&#8221;<\/i>. Khi c\u00f2n \u1edf H\u00e0n L\u00e2m, \u00f4ng t\u1eebng \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 y\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng g\u1eb7p. H\u00f4m sau, \u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, t\u1ef1 n\u00f3i c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n b\u1ea3o \u00f4ng \u0111\u1ebfn g\u1eb7p H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, M\u1eabn Trung sai l\u1ea1i l\u1ea5y nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 m\u00e0 B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u01b0a cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n nh\u1eafm m\u1eaft l\u1ea5y gi\u1ea5y b\u1ecdc l\u1ea1i. M\u1eabn Trung h\u1ecfi: <i>&#8220;Sao kh\u00f4ng xem qua?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi x\u01b0ng t\u1ee5ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, m\u01b0u c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Ban \u0111\u1ea7u, B\u00e0nh Ni\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba v\u1ecb, xin l\u00e0m quan t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n \u1edf \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, v\u1eeba g\u1eb7p li\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ng\u01b0\u1eddi ta h\u1ecfi nguy\u00ean do, T\u1ec1 Hi\u1ec1n n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u1edf tri\u1ec1u, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m lo\u1ea1n ch\u00ednh s\u1ef1.&#8221;<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nghi ng\u1edd T\u1ec1 Hi\u1ec1n qu\u00e1 kh\u1eaft khe, nh\u01b0ng sau n\u00e0y m\u1edbi ph\u1ee5c \u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(L\u1eddi c\u1ee7a T\u1ec1 Hi\u1ec1n, theo \u300aV\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o b\u00e1ch nh\u1ea5t thi\u00ean\u300b, ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua \u0111em m\u1ea1ch \u0111\u1eadu \u1edf kinh \u0111\u00f4 cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem, n\u00f3i: <i>&#8220;Nay r\u1ec5 th\u00e2n d\u00f9 t\u1ed1t, nh\u01b0ng n\u1ebfu m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y kh\u00f4ng m\u01b0a, s\u1ebd m\u1ea5t h\u1ebft. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, vi\u1ec7c gieo tr\u1ed3ng m\u00f9a thu \u0111ang v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y, n\u00ean sai quan \u0111i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o kh\u1eafp c\u00e1c mi\u1ebfu x\u00e3, danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean trong thi\u00ean h\u1ea1, may ra \u0111\u01b0\u1ee3c linh \u1ee9ng.&#8221;<\/i> Trung th\u01b0 n\u00f3i theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf b\u1ed1n bi\u1ec3n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;B\u00e1ch c\u1ed1c l\u00e0 ch\u1ee7, th\u1ea5m nhu\u1ea7n v\u1ea1n v\u1eadt, sao c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebfu l\u1ec5?&#8221;<\/i> \u0110\u1eb7c m\u1ec7nh l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>[58] V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng \u0110\u1ee9c, quan th\u1eeba th\u1ee5 \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u l\u1ed9, t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1ea5y ch\u1ee5c k\u1ef5 binh gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m trung t\u00e1 Chu H\u01b0ng b\u1ecb gi\u1eb7c h\u1ea1i, xin t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa. H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Nhung c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u1eabn nhau, v\u1ed1n l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1c quan Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c xa, th\u00edch chi\u1ebfn tranh khinh \u0111\u1ecbch, g\u00e2y vi\u1ec7c cho n\u01b0\u1edbc. Mong h\u00e3y l\u1ec7nh cho r\u00fat d\u1ea7n qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t t\u00e1n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[59] V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Ch\u00e1nh, quan Nh\u1eadp n\u1ed9i cao ban, t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m ngo\u00e1i \u1edf \u0110\u1ed3ng S\u01a1n, Ch\u00e2n Ch\u00e2u c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay l\u1ea1i th\u1ea5y m\u1ed9t \u00edt bay, c\u00f9ng v\u1edbi \u1ea5u tr\u00f9ng. Vua l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o v\u00e0 \u0111\u1ed1t b\u1eaft.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua b\u00e3i y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00ec lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebfu m\u01b0a.<\/p>\n<p>[61] S\u1ee9 gi\u1ea3 nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1edf T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 Tang H\u1ed7 t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00f4ng th\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Nhung, L\u00f4, T\u01b0, Vinh Ch\u00e2u v\u00e0 Ph\u00fa Thu\u1eadn Gi\u00e1m \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Nhung Ch\u00e2u, c\u00e1ch D\u1ee5c T\u1ec9nh Gi\u00e1m h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m, n\u1ebfu gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean g\u00e2y r\u1ed1i th\u00ec vi\u1ec7n binh kh\u00f4ng k\u1ecbp \u1ee9ng c\u1ee9u, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Giang An.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ea1y n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m, khi \u0111i qua c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ng\u0103n ch\u1eb7n. N\u00ean l\u1ec7nh cho Khai Phong Ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty th\u00f4ng b\u00e1o r\u00f5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Th\u01b0\u1eddng Hy C\u1ed5, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh \u0110\u00f4ng, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m ngo\u00e1i, m\u00f9a h\u1ea1 c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u00f9a thu h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang thi\u1ebfu th\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, tri ch\u00e2u, th\u00f4ng ph\u00e1n, l\u1ec7nh t\u00e1 khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y, tr\u1ed3ng d\u00e2u, mong r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u0111ai kh\u00f4ng b\u1ecf hoang, nh\u00e0 nh\u00e0 c\u00f3 d\u01b0 th\u00f3c. Ph\u00e0m c\u00e1c quan l\u1ea1i th\u00e2n d\u00e2n khi t\u00e2u c\u1eed, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 th\u00e0nh t\u00edch khuy\u1ebfn n\u00f4ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf th\u0103ng gi\u00e1ng.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n ch\u01b0a tu\u00e2n th\u1ee7 m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, m\u01b0a to.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u0103ng S\u00e1ch, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, tri Tuy\u00ean Ch\u00e2u. S\u00e1ch b\u1ec7nh n\u1eb7ng, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan t\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng m\u1ed7i n\u0103m, c\u0169ng theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[66] L\u01b0\u01a1ng S\u1edf, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung, tri H\u01b0ng Ch\u00e2u, v\u1ec1 kinh thay ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed. Vua nh\u1edb t\u00ean \u00f4ng, b\u00e8n l\u1ec7nh cho S\u1edf l\u00e0m ph\u00e1n quan \u1edf H\u1ed9 b\u1ed9 c\u00e2u vi\u1ec7n. <i>(S\u1edf xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 3.)<\/i><\/p>\n<p>[67] Ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay, ng\u01b0\u1eddi \u0111i du h\u00e0nh n\u00fai Nga Mi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i qu\u00e1 n\u0103m kh\u00f4ng v\u1ec1, r\u1ed3i l\u00e0m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc n\u00e0y.<\/p>\n<p>[68] V\u1ec7 Ch\u00e2u t\u00e2u d\u00e2n \u0111\u00f3i, l\u1ec7nh ph\u00e1t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho ra cho vay.<\/p>\n<p>[69] V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n, Duy\u1ec7n Ch\u00e2u h\u1ea1n h\u00e1n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam h\u00e0nh l\u1ec5 th\u00ec m\u01b0a xu\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110o\u00e0n Duy K\u1ef7 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ed9 h\u1ea1 m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho c\u00e1c qu\u00e2n hai tr\u0103m v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a may \u00e1o, \u0111\u1ec1u do Xuy\u00ean H\u1ea1p ch\u1edf \u0111\u1ebfn. Nay xin l\u1ea5y s\u1ed1 d\u01b0 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1ea5m d\u00e2ng l\u00ean cung c\u1ea5p<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ec1u do Xuy\u00ean H\u1ea1p ch\u1edf \u0111\u1ebfn, nay xin l\u1ea5y s\u1ed1 d\u01b0 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1ea5m d\u00e2ng l\u00ean cung c\u1ea5p. M\u01b0\u1eddi s\u00e1u ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29, ph\u1ea7n T\u1ed5 t\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u1ed9 t\u1ed5n \u00edch b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-296-16\" href=\"#footnote-296-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>&#8220;<\/i>. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho n\u01a1i \u0111\u00f3 c\u1ea5t v\u00e0o kho ri\u00eang.<\/p>\n<p>[71] \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch t\u00e2u: <i>&#8220;M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay l\u1ea1i h\u1ea1n h\u00e1n. Xin ch\u1ecdn tri\u1ec1u th\u1ea7n chia nhau \u0111i c\u00e1c l\u1ed9, c\u00f9ng v\u1edbi chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, c\u1ee9u t\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u00e1n g\u1ea1o \u1edf m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng trong kinh th\u00e0nh l\u00ean m\u1ed9t tr\u0103m th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[73] H\u00f2a Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng, h\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 h\u1ea1t l\u00faa nh\u01b0ng nh\u1ecf h\u01a1n.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong cho D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Quy H\u00f3a, Kh\u1ea3 h\u00e3n v\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i C\u1ed1t Cam Ch\u00e2u l\u00e0m Ho\u00e0i Ninh Thu\u1eadn H\u00f3a Kh\u1ea3 h\u00e3n v\u01b0\u01a1ng, ban cho \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u0110\u1ea1o s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh kh\u00f4ng qua kh\u1ea3o th\u00ed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u0169 \u00e1o, t\u1eeb nay trong v\u00f2ng n\u0103m n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eddi kh\u1ecfi cung qu\u00e1n. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban \u00e1o t\u00eda, trong v\u00f2ng ba n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb gi\u1ea3 d\u1ed1i ra ngo\u00e0i. Ai xin v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng xa g\u1ea7n m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e9p.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Tri V\u1ec7 Ch\u00e2n huy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Trung Phu.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c hai l\u1ed9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng, Chi\u1ebft T\u00e2y l\u00e0 Chung Ly C\u1ea9n ng\u01b0\u1eddi H\u1ee3p Ph\u00ec t\u00e2u: <i>&#8220;Hai ch\u00e2u C\u00f9, Nhu\u1eadn thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, quan ph\u1ee7 n\u1ea5u ch\u00e1o ph\u00e1t ch\u1ea9n, d\u00e2n ch\u00fang tranh nhau \u0111\u1ebfn l\u1ea5y, l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00f4ng. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1ea5p hai v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf, m\u1ed7i nh\u00e0 kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t h\u1ed9c.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o c\u0169ng t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u00fang trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t b\u1ecb \u0111\u00f3i, ch\u00e2u ph\u1ee7 n\u1ea5u ch\u00e1o ph\u00e1t ch\u1ea9n, nh\u01b0ng c\u00e1c huy\u1ec7n xa x\u00f4i, s\u1ee3 b\u1ecf b\u00ea vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y. \u0110\u00e3 ra l\u1ec7nh c\u1ea5p g\u1ea1o tr\u1ef1c ti\u1ebfp, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y ba h\u1ee3p, gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u kh\u00f4ng th\u00e0nh tai h\u1ecda, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eady c\u1ea3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, l\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1ed9i linh quan s\u1ee9. Khi m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c H\u1ed9i linh quan s\u1ee9, l\u1ec7nh cho Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 ki\u00eam nhi\u1ec7m, l\u00fac \u1ea5y \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, nh\u01b0ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111ang d\u1ef1a v\u00e0o \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 \u00e2n s\u1ee7ng, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c n\u00e0y, n\u00ean T\u0103ng c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i. Vua kh\u00f4ng vui, b\u1ea3o T\u0103ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i th\u1ea7n n\u00ean ph\u00f2 t\u00e1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, sao l\u1ea1i v\u1ed9i t\u1ef1 l\u00e0m kh\u00e1c \u0111i?&#8221;<\/i> T\u0103ng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 t\u1ed9i n\u00f3i: <i>&#8220;Vua nghe can gi\u00e1n l\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t, b\u1ec1 t\u00f4i h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0 ngh\u0129a. B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ea7n ngu h\u00e8n, cho th\u1ea7n \u1edf trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ea7n ch\u1ec9 bi\u1ebft ngh\u0129a m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec kh\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aDi\u1ec7p Thanh Th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Ng\u00f4n H\u00e0nh L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: T\u0103ng v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y v\u00e0o t\u1ea1, thu\u1eadt l\u1ea1i vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1n t\u1ef1 l\u00e0m quan s\u1ee9, Vua ch\u1ee3t hi\u1ec3u ra, b\u00e8n cho Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u D\u01b0 H\u00e0ng. Vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u D\u01b0 H\u00e0ng th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y, s\u00e1ch n\u00e0y ch\u00e9p sai, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i c\u00f2n n\u1ee3 \u1edf Ch\u00e2u Tri\u1ec1u l\u00e0 3.732.000 c\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i c\u00f2n n\u1ee3 \u1edf Ch\u00e2u Tri\u1ec1u l\u00e0 3.732.000 c\u00e2n, ch\u1eef 'thi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-17\" href=\"#footnote-296-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, v\u00ec d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n t\u1eeb Ho\u00e0i, V\u1ec7 \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, l\u1ec7nh cho Tam ty n\u1ea5u ch\u00e1o c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[80] Giang Nam \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Ph\u1ea1m \u1ee8ng Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y trong chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m T\u00e2n H\u1ee3i, nh\u1eefng t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng x\u00e1 kh\u00f4ng tha \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a b\u1ecf. Th\u1ea7n k\u00ednh c\u1ea9n x\u00e9t theo s\u00e1ch \u300aL\u00e3 H\u00ecnh\u300b n\u00f3i: &#8216;Hai b\u00ean \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, quan x\u00e9t nghe n\u0103m l\u1eddi khai, n\u0103m l\u1eddi khai r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e1ng tin, th\u00ec x\u1eed theo n\u0103m h\u00ecnh ph\u1ea1t; n\u0103m h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec x\u1eed theo n\u0103m m\u1ee9c ph\u1ea1t; n\u0103m m\u1ee9c ph\u1ea1t kh\u00f4ng ph\u1ee5c, th\u00ec x\u1eed theo n\u0103m m\u1ee9c l\u1ed7i.&#8217; Do \u0111\u00f3, v\u0103n x\u00e1 t\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5, n\u00ean n\u00f3i: &#8216;Nghi ng\u1edd v\u1ec1 n\u0103m h\u00ecnh ph\u1ea1t th\u00ec c\u00f3 x\u00e1, nghi ng\u1edd v\u1ec1 n\u0103m m\u1ee9c ph\u1ea1t th\u00ec c\u00f3 x\u00e1.&#8217;<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nay xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1eeb trung tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang tr\u1edf \u0111i t\u00e2u l\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i do l\u1ed7i l\u1ea7m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tha tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng nh\u1eefng k\u1ebb g\u00e2y h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. B\u1ecdn gian \u00e1c n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u00f2 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 x\u00e1 t\u1ed9i, tr\u0103m k\u1ebf kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m, mu\u00f4n \u0111\u01b0\u1eddng t\u00e0n b\u1ea1o. Ho\u1eb7c b\u1ed9c l\u1ed9 m\u1ed1i th\u00f9 c\u0169, th\u1ecfa m\u00e3n l\u00f2ng h\u1eadn th\u00f9, k\u1ebb y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ecbu t\u1ed9i, k\u1ebb c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. Ho\u1eb7c gi\u1ebft c\u1ea3 nh\u00e0, ho\u1eb7c c\u01b0\u1edbp s\u1ea1ch c\u1ee7a c\u1ea3i, ho\u1eb7c c\u1ea7m dao gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, ho\u1eb7c ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t nh\u00e0, t\u00e0i s\u1ea3n ti\u00eau tan. C\u00f3 k\u1ebb t\u1eadp h\u1ee3p b\u1ecdn li\u1ec1u ch\u1ebft, l\u00e0m c\u01b0\u1edbp c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o, c\u00f4ng khai g\u00e2y h\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i. Quan tu\u1ea7n c\u1ea3nh tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ee9c b\u00e1ch. Ho\u1eb7c b\u00e0y m\u01b0u b\u1eaft gi\u1eef, ho\u1eb7c li\u1ec1u m\u00ecnh \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch. Tra x\u00e9t k\u1ef3 ng\u0169, ghi ph\u1ea1t l\u1ec7nh \u00fay, v\u1eeba m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i x\u1eed theo lu\u1eadt. G\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 n\u00e0y, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y kh\u1eafp n\u01a1i \u0111ang \u0111\u00f3i kh\u1ed5, m\u00e0 b\u1ecdn n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o, th\u00ec kh\u00e1c g\u00ec th\u01b0\u1edfng cho k\u1ebb l\u00e0m c\u01b0\u1edbp? So v\u1edbi vi\u1ec7c nghi ng\u1edd th\u00ec tha, th\u1eadt c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong t\u1eeb nay nh\u1eefng k\u1ebb bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc s\u1eafp c\u00f3 x\u00e1 t\u1ed9i m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u1ebfu sau khi x\u00e1 t\u1ed9i m\u00e0 vi\u1ec7c ph\u1ea1m ph\u00e1p r\u00f5 r\u00e0ng, t\u00ecnh ti\u1ebft nghi\u00eam tr\u1ecdng, th\u00ec t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng, gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc x\u1eed ph\u1ea1t. Nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc khi x\u00e1 t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, sau khi x\u00e1 t\u1ed9i tuy kh\u00f4ng t\u00e1i ph\u1ea1m, nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ecb b\u1eaft v\u00ec vi\u1ec7c kh\u00e1c, xin \u0111\u1ec1u x\u1eed l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u qu\u00e2n xa x\u00f4i hi\u1ec3m \u00e1c. Nh\u1eefng k\u1ebb \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eebng gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng h\u1ecfa, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00e0i s\u1ea3n, \u0111\u00e3 theo l\u1ec7nh x\u00e1 t\u1ed9i m\u00e0 sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169, xin ch\u1ec9 b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eb7ng t\u1ea1i ch\u1ed7, n\u1ebfu l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e0o ng\u0169, c\u1edd b\u1ea1c, th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt c\u1ea5m qu\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 t\u1ed9i, nh\u01b0ng t\u1ed9i n\u1eb7ng m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft nghi\u00eam tr\u1ecdng, xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u00e0o ng\u00e0y x\u00e1 t\u1ed9i, trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb nguy\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u01b0u s\u00e1t, \u0111\u1ea5u s\u00e1t, ghi t\u00ean h\u1ecd, n\u1ebfu l\u1ea1i ph\u1ea1m ph\u00e1p<a class=\"footnote\" title=\"N\u1ebfu l\u1ea1i ph\u1ea1m ph\u00e1p, ch\u1eef 'n\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, ch\u1eef 'ph\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'c\u01b0\u01a1ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda b\u1ed5.\" id=\"return-footnote-296-18\" href=\"#footnote-296-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u1ed9i danh l\u1edbn nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u b\u1eaft giam t\u00e2u l\u00ean x\u1eed l\u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111i ki\u1ec3m tra thi\u00ean tai, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, ho\u1eb7c v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac ho\u1eb7c ch\u01b0a ph\u00e1t gi\u00e1c, xin theo l\u1ec7nh x\u00e1 t\u1ed9i tha t\u1ed9i nh\u01b0ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao, b\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e1 t\u1ed9i, \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc khi trai gi\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u00eam tr\u01b0\u1edbc khi trai gi\u1edbi, ch\u1eef 'trai' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ec1', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-296-19\" href=\"#footnote-296-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, c\u00f3 quan tri\u1ec1u l\u00e0 T\u1ea7n T\u00e1i T\u01b0 d\u00e2ng th\u01b0, xin \u0111\u1eebng x\u00e1 t\u1ed9i, l\u1ea1i d\u1eabn chuy\u1ec7n Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng gi\u00fap L\u01b0u B\u1ecb m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m kh\u00f4ng x\u00e1 t\u1ed9i, ti\u00ean \u0111\u1ebf r\u1ea5t nghi ng\u1edd. L\u00fac \u0111\u00f3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, nh\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u00e2u r\u1eb1ng: &#8216;Th\u00e1nh tri\u1ec1u khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u1ee9 ba n\u0103m t\u1ebf giao th\u00ec x\u00e1 t\u1ed9i, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o nh\u00e2n t\u1eeb nh\u01b0 tr\u1eddi, \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n. C\u00f2n nh\u01b0 L\u01b0u B\u1ecb chi\u1ebfm c\u1ee9 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, d\u1ee5ng t\u00e2m nh\u1ecf h\u1eb9p, th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng n\u00ean theo.&#8217; Ti\u00ean \u0111\u1ebf khen l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y, v\u0103n x\u00e1 t\u1ed9i b\u00e8n \u0111\u1ecbnh. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u1ee8ng Th\u1ea7n, r\u1ea5t l\u00e0 t\u1eadn t\u00e2m, nh\u01b0ng n\u1ebfu ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng x\u00e1 t\u1ed9i, e c\u0169ng kh\u00f3 thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i nhi\u1ec1u th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00ec th\u1eadt kh\u00f3, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[81] Ch\u00e2u T\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf tr\u1ea5n Linh B\u00edch c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u sinh s\u00f4i.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, c\u1ea5p cho 200 qu\u00e2n Uy M\u00e3nh thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u1edf B\u00e2n, L\u1ecbch, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft c\u01b0\u1edbp th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u B\u00e2n, L\u1ecbch, Truy, T\u1ec1, V\u1eadn, B\u00e1c c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ecf r\u1eadm r\u1ea1p, l\u00e0 n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ecba b\u00e0n tu\u1ea7n tra l\u1ea1i r\u1ed9ng, xin t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Ty Thi\u00ean Gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m \u0110inh T\u1ef5, t\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, thi\u00ean \u0111\u1ea1o l\u1ee3i cho kh\u00e1ch. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c quan \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c nh\u1ecf x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean c\u1ed1 th\u1ee7 trong th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi. Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea1i th\u00edch l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn xem x\u00e9t, d\u1ec5 d\u00e0ng truy k\u00edch. Ch\u1ec9 c\u1ea7n hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, k\u00ednh s\u1ee3 thi\u00ean \u0111\u1ea1o, t\u1ef1 nhi\u00ean ti\u1ebfng t\u0103m vang xa, phong t\u1ee5c y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Ng\u1ef1 S\u1eed \u0110\u00e0i t\u00e2u r\u1eb1ng trong bu\u1ed5i ch\u1ea7u th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ban v\u00f5, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin ngh\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n ai. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u1ed9i ch\u1ee9c b\u1ecb b\u1ec7nh<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u1ed9i ch\u1ee9c b\u1ecb b\u1ec7nh, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 33-6 ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u1ed9i ch\u1ee9c gi\u00e0 y\u1ebfu', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-296-20\" href=\"#footnote-296-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, b\u1ed5 l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 v\u00e0 Su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 12 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[85] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n, t\u1eeb nay c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ki\u1ec3m h\u1ed9i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do quan ph\u00e1n vi\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 k\u00fd t\u00ean, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p. L\u00fac \u0111\u00f3 T\u1eeb V\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn ng\u00e0y th\u00e0nh h\u00f4n m\u00e0 phu nh\u00e2n c\u1ee7a An V\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t, N\u1ed9i Th\u1ecb t\u1ec9nh g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n h\u1ecfi L\u1ec5 vi\u1ec7n, L\u1ec5 tr\u1ef1c quan L\u00fd Duy C\u00e1t d\u00f9ng t\u1edd t\u00e2u tr\u1eafng tr\u1ea3 l\u1eddi, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc n\u00e0y.<\/p>\n<p>[86] M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, kinh k\u1ef3 b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n<p>[87] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u1eeb ch\u00e2u Duy\u1ec5n v\u1ec1.<\/p>\n<p>[88] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c n\u01a1i t\u00e2u l\u00ean c\u00f4ng \u00e1n, x\u1eed t\u1ed9i c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, s\u1ee9 th\u1ea7n b\u1ecb thay th\u1ebf, r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf, c\u00e1c quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng trong nhi\u1ec7m k\u1ef3, h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i khi r\u1eddi ch\u1ee9c, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu x\u1eed \u00e1n, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, t\u1eeb nay cho ph\u00e9p \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o cho Th\u1ea9m quan, Tam ban, L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean t\u00e0o, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>[89] Vua n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 l\u00e0 H\u00e0 Tr\u00ec T\u00f4 V\u1eadt Tr\u00e1 B\u1ed3 M\u00ea sai s\u1ee9 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u1eef v\u00e0ng xin c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e0o, T\u1ebf, T\u1eeb, V\u1eadn v\u00e0 qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u1ebf, Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng thuy\u1ec1n 37 v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u1ea5u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00e0 cho ph\u00e9p chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i chi ph\u00ed. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, c\u00e1c ch\u00e2u T\u1eeb, T\u01b0\u01a1ng, Thi\u1ec1n, qu\u00e2n Th\u00f4ng L\u1ee3i, c\u00e1c ch\u00e2u Vi\u1ec7t, M\u1ee5c, X\u1eed b\u1ecb thi\u00ean tai m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, d\u00e2n ch\u00fang thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, l\u1ec7nh cho ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 Kh\u1ea5u Giam t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0i, V\u1ec7 c\u00f3 \u00edt s\u00e2u non, \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t v\u00e0 b\u1eaft gi\u1ebft.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;Ti\u1ec1n nh\u1eadp v\u00e0o ty Gi\u00e1c h\u00f3a \u1edf kinh \u0111\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'T\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'T\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 55 t\u1edd 24 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-21\" href=\"#footnote-296-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, xin l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n h\u01a1n 261 v\u1ea1n quan n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7 l\u00e0m m\u1ee9c \u0111\u1ecbnh. H\u00e0ng n\u0103m so s\u00e1nh n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, quan l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ee9c s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[94] Ty T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh tr\u00e0 di\u00eam t\u00e2u: <i>&#8220;Ti\u1ec1n nh\u1eadp trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u thu theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n. Xin l\u1ec7nh cho n\u1ed9p 4 \u0111\u1ebfn 5 ph\u1ea7n 10 b\u1eb1ng ti\u1ec1n, v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c ch\u00eanh l\u1ec7ch v\u1ec1 chi\u1ebft kh\u1ea5u v\u00e0 ph\u1ee5 thu.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 b\u1ea3n ch\u00ed, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban ra b\u1ea3o b\u00e0i v\u00e0ng th\u1ea7n h\u00f3a c\u1ee7a Th\u00e1nh T\u1ed5, chia cho c\u00e1c ch\u00f9a chi\u1ec1n trong kinh th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c danh s\u01a1n trong thi\u00ean h\u1ea1. B\u00e0i d\u00e0i kho\u1ea3ng 2 t\u1ea5c<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Nh\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Tam', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 20 thi\u00ean S\u00f9ng ph\u1ee5ng Th\u00e1nh T\u1ed5 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-22\" href=\"#footnote-296-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, r\u1ed9ng h\u01a1n 1 t\u1ea5c, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc ch\u1eef <i>&#8220;Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng Cung Th\u00e0nh Thi\u00ean T\u00f4n V\u1ea1n Th\u1ecd Kim B\u1ea3o&#8221;<\/i>, m\u1eb7t sau kh\u1eafc ch\u1eef <i>&#8220;V\u0129nh Tr\u1ea5n Ph\u00fac \u0110\u1ecba&#8221;<\/i>, xung quanh c\u00f3 hoa v\u0103n r\u1ed3ng r\u1eafn v\u00e0 hoa l\u00e1 n\u1ed5i l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'X\u00e0' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u1ecba', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-23\" href=\"#footnote-296-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ef1ng trong h\u1ed9p s\u01a1n \u0111\u1ecf v\u00e0 t\u00fai t\u00eda, do Vua \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ec1 t\u00ean.<\/p>\n<p>[96] T\u00e0o Kh\u1eafc Minh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00e2ng danh s\u00e1ch c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c man \u1edf ch\u00e2u Ph\u1ee7 Th\u1ee7y, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 1.816 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 theo th\u1ee9 b\u1eadc v\u00e0 \u01b0u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ban cho kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng, l\u1ee5a v\u00e0 ti\u1ec1n, quan l\u1ea1i ph\u1ee5ng s\u1ef1 trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi T\u1ebf \u00c2m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Gi\u00e1m t\u1ebf s\u1ee9, lo vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ecbch nguy\u1ec7t <i>(t\u1ebf tr\u0103ng v\u00e0o bu\u1ed5i t\u1ed1i)<\/i>, ng\u00e0y \u1ea5y l\u00e0m l\u1ec5 v\u00e0o gi\u1edd Th\u00ecn, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd T\u1ef5 th\u00ec l\u1ec5 xong. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, l\u1ec5 g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecbch nguy\u1ec7t, \u0111\u00e0n hi\u1ec7u l\u00e0 D\u1ea1 Minh, v\u1ed1n thu\u1ed9c v\u1ec1 \u00e2m linh, l\u1ea1i c\u1eed h\u00e0nh v\u00e0o ban ng\u00e0y, theo \u00fd th\u1ea7n, e l\u00e0 ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ebd. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 v\u00e0 b\u00e1c s\u0129 xem x\u00e9t l\u1ea1i cho k\u1ef9.&#8221;<\/i> Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng cho H\u1eefu ty b\u00e0n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Theo l\u1ec5, ng\u00e0y thu ph\u00e2n t\u1ebf t\u1ecbch nguy\u1ec7t \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4 ph\u00eda t\u00e2y. \u300aQu\u1ed1c ng\u1eef\u300b c\u00f3 n\u00f3i: &#8216;\u0110\u1ea1i th\u00e1i tri\u1ec1u nh\u1eadt, thi\u1ebfu th\u00e1i t\u1ecbch nguy\u1ec7t.&#8217; L\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;Xu\u00e2n tri\u1ec1u tri\u1ec1u nh\u1eadt, thu t\u1ecbch t\u1ecbch nguy\u1ec7t.&#8217; \u0110\u01b0\u1eddng Li\u1ec5u T\u00f4ng Nguy\u00ean b\u00e0n r\u1eb1ng: &#8216;T\u00ean g\u1ecdi t\u1ecbch l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri\u1ec1u b\u00e1i. X\u01b0a, s\u00e1ng g\u1eb7p g\u1ecdi l\u00e0 tri\u1ec1u, chi\u1ec1u g\u1eb7p g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecbch. V\u00ec th\u1ebf \u300aThi\u300b n\u00f3i &#8220;<\/i>M\u1ea1c kh\u1eb3ng tri\u00eau t\u1ecbch<i>&#8220;, \u300aT\u1ea3 truy\u1ec7n\u300b n\u00f3i &#8220;<\/i>Tri\u1ec1u nhi b\u1ea5t t\u1ecbch<i>&#8220;, \u300aK\u00fd\u300b n\u00f3i &#8220;<\/i>Tri\u1ec1u b\u1ea5t ph\u1ebf tri\u1ec1u, m\u1ed9 b\u1ea5t ph\u1ebf t\u1ecbch<i>&#8220;.&#8217; X\u00e9t theo v\u0103n l\u1ec5, ng\u00e0y thu ph\u00e2n t\u1ebf t\u1ecbch nguy\u1ec7t<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ph\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ef1', theo \u300aTh\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 48 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 103 \u300aL\u1ec5 ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-24\" href=\"#footnote-296-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, b\u1edfi l\u00fac \u0111\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u00eam d\u00e0i b\u1eb1ng nhau, m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u00fang ng\u1ecd m\u00e0 \u00e2m ph\u00e1ch \u0111\u00e3 sinh, n\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 t\u1ecbch b\u00e1i \u0111\u1ec3 t\u1ebf tr\u0103ng. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd M\u00f9i m\u01b0\u1eddi kh\u1eafc, Th\u00e1i quan l\u1ec7nh d\u1eabn c\u00e1c t\u1ec3 nh\u00e2n d\u00f9ng dao Loan c\u1eaft th\u1ecbt t\u1ebf, sau gi\u1edd M\u00f9i hai kh\u1eafc th\u00ec c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5. \u0110\u01b0\u1eddng L\u01b0u V\u0169 T\u00edch khi l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c t\u1ebf \u0111\u00e0n t\u1ecbch nguy\u1ec7t, c\u00f3 th\u01a1 ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u00fa r\u1eb1ng: &#8216;L\u1ec5 n\u00e0y d\u00f9ng ban ng\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 c\u1ed5 l\u1ec5 d\u00f9ng bu\u1ed5i t\u1ed1i \u0111\u1ec3 h\u00e0nh l\u1ec5 tri\u1ec1u t\u1ebf.&#8217; L\u1ea1i x\u00e9t theo l\u1ec5, t\u1eeb gi\u1edd T\u00fd \u0111\u1ebfn gi\u1edd T\u1ef5 l\u00e0 d\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd H\u1ee3i l\u00e0 \u00e2m, tham kh\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, n\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 v\u00e0o sau gi\u1edd M\u00f9i ba kh\u1eafc.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Giang Nam, \u00cdch Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng m\u01b0a \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u Gi\u00e1ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy T\u1ebf \u0111\u1ebfn l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u1ed9 Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Duy T\u1ebf t\u1ef1 xin th\u1eed s\u1ee9c \u1edf qu\u1eadn<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u1ec9nh' trong 'Duy T\u1ebf t\u1ef1 th\u1ec9nh th\u00ed qu\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 480 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t Ti\u1ec1n th\u1ecb th\u1ebf gia s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-25\" href=\"#footnote-296-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u Gi\u00e1ng Ch\u00e2u. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n h\u00e1i d\u00e2u, k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp d\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n t\u1ef1 c\u1eaft tay m\u00ecnh, vu c\u00e1o ch\u1ee7 nh\u00e2n v\u01b0\u1eddn d\u00e2u mu\u1ed1n gi\u1ebft m\u00ecnh, b\u1ecb giam gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n x\u1eed. Duy T\u1ebf b\u1eaft k\u1ebb tr\u1ed9m v\u00e0 cho \u0103n, quan s\u00e1t th\u1ea5y k\u1ebb tr\u1ed9m d\u00f9ng tay tr\u00e1i c\u1ea7m th\u00eca. Duy T\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng tay ph\u1ea3i c\u1eaft ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng tr\u00ean n\u1eb7ng d\u01b0\u1edbi nh\u1eb9<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1eefu th\u1ee7' trong 'D\u0129 h\u1eefu th\u1ee7 s\u00e1ng tha nh\u00e2n gi\u1ea3 th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ecdng h\u1ea1 khinh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea3 th\u1ee7', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-26\" href=\"#footnote-296-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, nay v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1eb7ng \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi, ch\u00ednh l\u00e0 d\u00f9ng tay tr\u00e1i l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng tay ph\u1ea3i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 l\u00e0m sao?&#8221;<\/i> K\u1ebb tr\u1ed9m li\u1ec1n th\u00fa nh\u1eadn. Vua nghe chuy\u1ec7n, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung r\u1eb1ng: <i>&#8220;Duy T\u1ebf th\u1eed l\u00e0m qu\u1eadn th\u1ee7 \u0111\u00e3 bi\u1ec7n minh r\u00f5 r\u00e0ng, sau n\u00e0y \u1eaft s\u1ebd l\u00e0 quan l\u1ea1i t\u00e0i n\u0103ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Duy T\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn L\u1ed9 Ch\u00e2u. D\u00e2n ch\u00fang ho\u1ea3ng s\u1ee3 c\u00f3 gi\u1eb7c ngo\u00e0i, ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh ng\u00e3 l\u0103n l\u1ed9n, Duy T\u1ebf thong th\u1ea3 \u0111i ra, t\u00f9y t\u00f9ng r\u1ea5t \u00edt, b\u00ed m\u1eadt b\u1eaft nh\u1eefng k\u1ebb g\u00e2y hoang mang \u0111\u01b0a v\u00e0o ng\u1ee5c, m\u1ed9t l\u00fac sau t\u1ef1 y\u00ean \u1ed5n. Nh\u00e0 s\u01b0 \u1edf n\u00fai B\u1ea1ch C\u1ed1t t\u1ef1 n\u00f3i ng\u00e0y ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n xa \u0111\u1ed5 x\u00f4 \u0111\u1ebfn, tranh nhau c\u00fang v\u00e0ng l\u1ee5a. Duy T\u1ebf sai ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ebft, b\u00e8n \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i. Anh c\u1ee7a Duy T\u1ebf l\u00e0 Duy Di\u1ec5n \u1edf trong cung, t\u1eebng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Duy T\u1ebf l\u00e2u ng\u00e0y \u1edf ngo\u00e0i, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 an \u1ee7i t\u00ecnh anh em.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i t\u00ecnh c\u1ea3m anh em, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 tri\u1ec7u v\u1ec1.<\/p>\n<p>[100] H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, th\u1ee5y hi\u1ec7u V\u0103n Hu\u1ec7 <i>(T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c: Nghi\u00eau T\u1ea9u c\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1eddng minh bi\u1ec7n, si\u00eang n\u0103ng trong c\u00f4ng vi\u1ec7c, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, nhi\u1ec1u m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, l\u00e2u n\u0103m n\u1eafm gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch qu\u00e2n m\u00e3 c\u01a1 m\u1eadt, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edb r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Tri\u1ec7u Ch\u00e2u xu\u1ea5t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban cho ti\u1ebfn s\u0129 D\u01b0\u01a1ng V\u0129 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p, Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n. L\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1i l\u1ec5, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n d\u00e2ng ph\u00fa t\u1ee5ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u00e0i c\u1ee7a V\u0129 v\u00e0 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u l\u00e0 kh\u1ea3 th\u1ee7, n\u00ean tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n kh\u1ea3o th\u00ed r\u1ed3i ban ch\u1ee9c. V\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ki\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng. X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ho\u1ea1ch L\u1ed9c, ch\u00e1u c\u1ee7a Li\u1ec5n.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c quan t\u1ea1i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, v\u1ee5, ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m \u1edf kinh th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 tang cha m\u1eb9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 5 ng\u00e0y, nghe tin tang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 2 ng\u00e0y; tang \u00f4ng b\u00e0, ch\u00fa b\u00e1c, c\u00f4 d\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 3 ng\u00e0y, nghe tin tang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 1 ng\u00e0y; tang anh em h\u1ecd h\u00e0ng xa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 1 ng\u00e0y.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi xin c\u1ee7a quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[104] H\u1eefu ty lang trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tra \u0110\u1ea1o v\u00ec b\u1ecb \u0111i\u1ebfc, kh\u00f3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ra ngo\u00e0i l\u00e0m quan. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1eafc. Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c ban ti\u1ec7c ti\u1ec5n. L\u00fac \u0111\u00f3 ch\u00e2u Qu\u1eafc b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, \u0110\u1ea1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i t\u00e2u b\u00e1o, li\u1ec1n m\u1edf kho l\u1ea5y g\u1ea1o n\u1ea5u ch\u00e1o ch\u1ea9n c\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i, ph\u00e1t 4.000 h\u1ed9c l\u00faa m\u1ea1ch c\u1ee7a ch\u00e2u l\u00e0m gi\u1ed1ng, nh\u00e2n d\u00e2n nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u gi\u00fap, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n.<\/p>\n<p>[105] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Tri th\u00f4ng ti\u1ebfn ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 phong b\u00e1c s\u1ef1 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, L\u00fd Duy t\u00e2u: <i>&#8220;Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 c\u00f3 t\u1edd tr\u00e1t g\u1eedi ch\u00e2u \u0110\u0103ng, theo l\u1eddi khai c\u1ee7a h\u1ecdc c\u1eedu huy\u1ec7n M\u00e2u B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh H\u00e0, n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00e2u n\u00e0y thi\u1ebfu \u0103n, xin hi\u1ebfn 5.600 th\u1ea1ch th\u00f3c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf, mong ban cho em l\u00e0 T\u1ed1n m\u1ed9t ch\u1ee9c quan. \u0110\u00e3 ph\u1ee5ng th\u00e1nh ch\u1ec9 kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129, l\u1ea5y c\u1ee7a d\u01b0 b\u00f9 ch\u1ed7 thi\u1ebfu, \u00edch l\u1ee3i c\u0169ng l\u1edbn, mong cho t\u1ec3 th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi xin, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t th\u00ec ng\u1eebng l\u1ea1i. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec nh\u1eefng nh\u00e0 t\u00edch tr\u1eef s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch, c\u1ee9u gi\u00fap l\u1edbn cho n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m, tr\u00ean l\u00e0m v\u01a1i b\u1edbt n\u1ed7i lo c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ed5 T\u1ed1n l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c. T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Tr\u1ee9 t\u00e1c lang L\u01b0u Di\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n. L\u00fac \u0111\u00f3, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ri\u00eang, ch\u1ee9c gi\u00e1n quan \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, L\u01b0u Di\u1ec7p l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee9c v\u1ee5 gi\u00e1n quan, ng\u1ef1 s\u1eed th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ph\u00f9 h\u1ee3p. C\u1ea7n ph\u1ea3i hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ec3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00f4ng su\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u1ea1o ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 h\u00ecnh ph\u00e1p, l\u1eddi n\u00f3i ph\u1ea3i h\u1ee3p l\u00fd, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5.&#8221;<\/i> L\u01b0u Di\u1ec7p l\u00e0 con c\u1ee7a \u00d4n T\u1ea9u. \u00d4ng t\u1eebng l\u00e0m tri huy\u1ec7n Long M\u00f4n, khi b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, L\u01b0u Di\u1ec7p b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang, \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3i v\u1ec1 ph\u1ee7, s\u1ee3 ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u k\u00ednh ph\u1ee5c s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>L\u01b0u Di\u1ec7p l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf \u00cdch Ch\u00e2u, sau \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 \u0111ang cai tr\u1ecb Th\u1ee5c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng h\u00e0 kh\u1eafc v\u00e0 t\u00e0n b\u1ea1o. Nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh cai tr\u1ecb c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 so v\u1edbi L\u0103ng S\u00e1ch ai h\u01a1n<a class=\"footnote\" title=\"'tr\u1ecb' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 262, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-296-27\" href=\"#footnote-296-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>, L\u01b0u Di\u1ec7p tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;L\u0103ng S\u00e1ch \u1edf Th\u1ee5c, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 khoan dung v\u1edbi d\u00e2n. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ea5t m\u00f9a, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng nh\u1eefng vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 l\u00e0m c\u0169ng kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, b\u1ea5t k\u1ec3 tang v\u1eadt nhi\u1ec1u hay \u00edt \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u run s\u1ee3. Sau v\u00e0i th\u00e1ng, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp tr\u1ed1n ch\u1ea1y<a class=\"footnote\" title=\"'b\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ecbnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-28\" href=\"#footnote-296-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, \u1edf Th\u1ee5c c\u1eeda ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00f3ng. C\u00f3 l\u1ea7n m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh ban \u0111\u00eam b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u00e0 gi\u1ea3, li\u1ec1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u. D\u00e2n ch\u00fang y\u00ean \u1ed5n v\u1edbi ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng, so s\u00e1nh v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc V\u01b0\u01a1ng sau&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Thi\u1ec7u Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o c\u00f3 tr\u00fac d\u1ea1i ra qu\u1ea3, d\u00e2n ch\u00fang h\u00e1i \u0103n, gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o n\u1ea1n \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0i, V\u1ec7 v\u1ee5 m\u00f9a thu tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb thi\u00ean tai, nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u00e2u Gi\u00e1ng, Tr\u1ea1ch trong l\u1ed9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1eeba, xin v\u1eadn 5 v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c t\u1eeb Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i Ch\u00e2u, v\u00e0 20 v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c t\u1eeb Gi\u00e1ng Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[109] Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u00e1o c\u00e1o c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, Gi\u00e1ng c\u00f3 s\u00e2u non sinh s\u00f4i<a class=\"footnote\" title=\"'sinh' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u00fd v\u0103n v\u00e0 v\u00ed d\u1ee5 'Th\u0103ng Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o s\u00e2u non sinh s\u00f4i' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-296-29\" href=\"#footnote-296-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Tr\u1eabm nghe n\u00f3i Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u L\u00fd \u1ee8ng C\u01a1 cai tr\u1ecb h\u00e0 kh\u1eafc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m Qu\u1ea3ng Nam Chuy\u1ec3n V\u1eadn S\u1ee9, \u00f4ng ta t\u1eebng n\u00f3i d\u00e2n Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111inh b\u1eb1ng g\u1ea1o, b\u00e8n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb thu thu\u1ebf. Sau \u0111\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xem x\u00e9t, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec1u th\u1ea5y kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nay \u1ee8ng C\u01a1 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf qu\u1eadn, mu\u1ed1n th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a m\u00ecnh. D\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng xa c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, n\u1ebfu \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t t\u0103ng thu\u1ebf, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[111] T\u00e0o Kh\u1eafc Minh t\u00e2u r\u1eb1ng Tri ph\u1ee7 Th\u1ee7y ch\u00e2u M\u00f4ng Ho\u00e0i T\u1ea5t xin \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[112] Ch\u00e2u Th\u0103ng b\u00e1o c\u00e1o c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, c\u1ea5p cho \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 ch\u00e2u Th\u00e1i l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ung, \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 ch\u00e2u Nh\u1eef l\u00e0 \u0110\u1ee9c V\u0103n, \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Duy Ch\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng m\u1ed7i n\u0103m.<\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9t n\u0103m ti\u1ebfn c\u1eed h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i c\u00f3 quan gi\u00e1m s\u00e1t t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn c\u1eed quan ch\u1ee9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n m\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'c\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u1eef', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 27 trang 16 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-296-30\" href=\"#footnote-296-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>, ho\u1eb7c qu\u00e1 l\u1ea1m d\u1ee5ng, ho\u1eb7c d\u1ec5 g\u00e2y hi\u1ec1m nghi, xin s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e3y xem x\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vi\u1ec7n Truy\u1ec1n Ph\u00e1p d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n d\u1ecbch m\u1edbi kinh \u300aT\u1ea7n Na D\u1ea1 Nh\u01b0\u300b, Vua th\u1ea5y trong kinh c\u00f3 l\u1eddi d\u00f9ng m\u00e1u th\u1ecbt \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u1ea5n, tr\u00e1i v\u1edbi gi\u00e1o l\u00fd, b\u00e8n ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t b\u1ecf, v\u00e0 t\u1eeb nay nh\u1eefng kinh s\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u1ecbch n\u1eefa.<\/p>\n<p>[116] Vua n\u01b0\u1edbc C\u01b0u T\u01b0 l\u00e0 Kh\u1ea3 H\u00e3n V\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed H\u1ea3i sai s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, c\u00e1c ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ch\u00e2u Gi\u1ea3i, ch\u00e2u Qu\u1eafc \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Ph\u00e1t V\u1eadn S\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ed5 t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m ngo\u00e1i v\u00f9ng Giang, Ho\u00e0i thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 nh\u00e0 gi\u00e0u b\u1ecf ra m\u01b0\u1eddi s\u00e1u v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho ri\u00eang \u0111\u1ec3 b\u00e1n c\u1ee9u \u0111\u00f3i cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>[119] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, d\u00f9 n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u00ed', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c t\u1ee7 s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-296-31\" href=\"#footnote-296-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>, c\u00f2n c\u00e1c t\u1ed9i t\u1eeb tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec kh\u00f4ng truy c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 L\u00fd H\u01b0 K\u1ec9. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p trong \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 4 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2)<\/i>.<\/p>\n<p>[120] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n v\u00ec thi\u00ean tai, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng c\u1ee9u gi\u00fap, ai kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 \u1edf th\u00ec cho t\u1ea1m tr\u00fa \u1edf ch\u00f9a chi\u1ec1n, \u0111\u00ecnh c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.<\/p>\n<p>[121] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Tu\u1ea5n, tri huy\u1ec7n T\u00e2n Cam, qu\u00e2n L\u00e2m Giang, v\u00ec \u0111\u00e3 th\u00e2n chinh d\u1eabn d\u00e2n huy\u1ec7n b\u00e1n th\u00f3c gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[122] Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n T\u1ea1 Th\u01b0\u01a1ng t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y n\u0103m ngo\u00e1i n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u g\u00e2y h\u1ea1i, ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, tuy l\u00e0 thi\u00ean tai nh\u01b0ng vi\u1ec7c tr\u1eeb di\u1ec7t c\u0169ng do s\u1ee9c d\u00e2n. Tuy \u0111\u00e3 sai quan l\u1ea1i c\u00f9ng l\u1ec7nh t\u00e1 \u0111\u1ed1t b\u1eaft, nh\u01b0ng nghe n\u00f3i h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c l\u01a1 l\u00e0, \u00edt ai t\u1eadn t\u00e2m. Ho\u1eb7c b\u00e1o c\u00e1o ch\u1eadm tr\u1ec5, khi\u1ebfn s\u00e2u b\u1ecd sinh s\u00f4i, ho\u1eb7c g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, dung t\u00fang cho nha l\u1ea1i tham nh\u0169ng, g\u1ea7n nh\u01b0 m\u1eebng khi c\u00f3 tai h\u1ecda, l\u1ed7i t\u1ea1i bu\u00f4ng l\u1ecfng ch\u1ee9c tr\u00e1ch, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u1ec3 tr\u1ee9ng r\u1ea3i r\u00e1c ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, kh\u00f3 tr\u00e1nh t\u00e1i sinh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i Vua Nghi\u00eau g\u1eb7p l\u0169 l\u1ee5t, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 B\u00e1 Tr\u1ee7ng; Vua Thang g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf Tang L\u00e2m. Tuy l\u00f2ng Vua lo l\u1eafng, \u0111\u1ee9c th\u00e1nh kh\u00f4ng suy<a class=\"footnote\" title=\"'V\u00f5ng' nguy\u00ean l\u00e0 'Ph\u1ee5', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-296-32\" href=\"#footnote-296-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng m\u1ec7nh l\u1ec7nh di\u1ec7t ch\u00e2u ch\u1ea5u, c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3. Lo ng\u1ea1i k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng ch\u1ec9 vin v\u00e0o thi\u00ean tai, x\u00fai gi\u1ee5c d\u00e2n ch\u00fang, c\u00e0ng th\u00eam ch\u1eadm tr\u1ec5. N\u00ean nh\u00e2n l\u00fac ch\u00e2u ch\u1ea5u non m\u1edbi n\u1edf, c\u00f9ng nhau ra s\u1ee9c ti\u00eau di\u1ec7t, mong r\u1eb1ng l\u00faa m\u00f9a thu kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i, tr\u1ee9ng ch\u01b0a k\u1ecbp sinh.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, xu\u1ed1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn b\u1ecb thi\u00ean tai n\u0103m ngo\u00e1i, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u non t\u00e1i sinh, c\u00e1c k\u1ef3 tr\u01b0\u1edfng, tr\u00e1ng \u0111inh trong v\u00f9ng ph\u1ea3i b\u00e1o ngay l\u00ean huy\u1ec7n. Huy\u1ec7n l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o l\u00ean ch\u00e2u, qu\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, ch\u1ecdn quan ch\u1ee9c, c\u00f9ng l\u1ec7nh t\u00e1 d\u1eabn d\u00e2n phu \u0111\u00e1nh b\u1eaft cho h\u1ebft, v\u00e0 ghi v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, t\u00ednh l\u00e0 c\u00f4ng lao. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb tham nh\u0169ng, thu g\u00f3p l\u01a1 l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c, xin x\u1eed theo lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00ed, l\u1ea1i \u1ee7y th\u00f4ng ph\u00e1n s\u1edf t\u1ea1i th\u00e2n xu\u1ed1ng huy\u1ec7n \u0111\u1ed1c th\u00fac, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u0111i l\u1ea1i ki\u1ec3m tra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Quy\u1ec1n Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 tr\u00fa b\u1ea1c ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u00e1c Vinh t\u00e2u vi\u1ec7c \u0111\u00e0o h\u00e0o th\u00e0nh Lung Can t\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng Th\u1ea1ch M\u00f4n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n \u0111\u00e3 xong. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i ban cho kh\u00ed b\u1ea1ch, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n<p>[124] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00ec b\u1ec7nh, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[125] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ea1m ng\u1eebng thi c\u1eed n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[126] \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u: <i>&#8220;V\u00e2ng chi\u1ebfu, l\u1ea5y 15 v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c \u1edf Ch\u00e2u Gi\u00e1ng c\u1ea5p cho v\u00f9ng Kinh T\u00e2y \u0111ang thi\u1ebfu h\u1ee5t. \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ee7y kh\u00e1 xa, xin ch\u1ec9 ch\u1edf 5 v\u1ea1n h\u1ed9c l\u00faa m\u1ea1ch \u1edf Ch\u00e2u Ho\u00e0i.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[127] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>[128] Quan Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng Thi\u1ec7u V\u0103n Nh\u00e3 t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0i, V\u1ec7, H\u00ecnh, Minh \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t v\u00e0 b\u1eaft h\u1ebft ch\u00e2u ch\u1ea5u.<\/p>\n<p>[129] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1ea5y \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u01b0u B\u00ecnh l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, theo chi\u1ebfu m\u1edbi. B\u00ecnh t\u1eebng l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Nam Sung, g\u1eb7p l\u00fac ng\u01b0\u1eddi Di c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 Gi\u00e1m D\u1ee5c T\u1ec9nh, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ra l\u1ec7nh cho B\u00ecnh t\u1ea1m quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c \u1edf Ch\u00e2u L\u00f4, B\u00ecnh \u0111em 3.000 d\u00e2n \u0111inh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang. Sau nh\u1edd Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ti\u1ebfn c\u1eed, l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u00f4, ng\u01b0\u1eddi Di s\u1ee3 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[130] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ed5i Ch\u00e2u Ph\u1ee7 Th\u1ee7y th\u00e0nh Ch\u00e2u An H\u00f3a, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh b\u1ea3n ch\u00e2u l\u00e0 M\u00f4ng Th\u1eeba Qu\u00fd.<\/p>\n<p>[131] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, S\u1edf T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh tr\u00e0 di\u00eam t\u00e2u xin l\u1ec7nh cho L\u00fd Ph\u1ed5 tu\u00e2n theo c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n S\u1edf T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e3 t\u00e2u, nhanh ch\u00f3ng xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i th\u00ec thi h\u00e0nh xong r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu vi\u1ec7c ch\u01b0a ti\u1ec7n th\u00ec b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 Ph\u1ed5 \u0111ang \u1edf kinh s\u01b0, Vua ra chi\u1ebfu cho Ph\u1ed5 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf lo li\u1ec7u, nh\u01b0ng Ph\u1ed5 c\u1ee9 kh\u0103ng kh\u0103ng gi\u1eef ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u00edt thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[132] Th\u00e1i b\u1ea3o, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi t\u00e1m n\u0103m, l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng g\u1ea7n m\u1ed9t k\u1ef7, t\u00ednh c\u00e1ch khi\u00eam t\u1ed1n, c\u1ea9n tr\u1ecdng, m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c hay ban th\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra \u00e1i ng\u1ea1i v\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i. V\u1ed1n th\u1ec3 ch\u1ea5t y\u1ebfu \u0111a b\u1ec7nh, l\u1ea1i th\u1ea5y danh v\u1ecb qu\u00e1 cao, n\u00ean th\u01b0\u1eddng lo l\u1eafng, b\u1ea5t an. T\u1eeb khi \u0111i s\u1ee9 \u0110\u00f4ng L\u1ed7 tr\u1edf v\u1ec1, c\u00e0ng g\u1ea7y y\u1ebfu, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c v\u00e0o ch\u1ea7u, li\u00ean t\u1ee5c d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u1ed1n tr\u1ecdng v\u1ecdng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng, tin d\u00f9ng kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng, nghe tin \u00f4ng xin lui, r\u1ea5t kh\u00f4ng vui, ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, r\u1ed3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1ee5 b\u1ea3o.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban ch\u1ebf ch\u1ec9 phong l\u00e0m Th\u00e1i \u00fay, ki\u00eam Th\u1ecb trung, cho ph\u00e9p n\u0103m ng\u00e0y v\u00e0o ch\u1ea7u m\u1ed9t l\u1ea7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 v\u00e0o Trung th\u01b0, g\u1eb7p vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ea1n th\u1eddi gian, \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n nghe l\u1ec7nh c\u00e0ng lo s\u1ee3, \u1edf nh\u00e0 kh\u00f4ng ra, vi\u1ebft s\u1edb kh\u1ea9n thi\u1ebft xin t\u1eeb ch\u1ee9c, n\u00f3i r\u1eb1ng trong nh\u00e0 c\u00f3 tr\u0103m mi\u1ec7ng \u0103n, b\u1ec7nh t\u1eadt lan kh\u1eafp, mu\u1ed1n lui v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh tai h\u1ecda, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c cao nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec c\u00e0ng th\u00eam t\u1ed9i l\u1ed7i, l\u1eddi l\u1ebd ki\u00ean quy\u1ebft v\u00e0 kh\u1ed5 s\u1edf. <i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh v\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u1ea1 \u01a1n, nh\u01b0ng c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c m\u1edbi. Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi, \u00f4ng kh\u00f4ng ra. S\u1ee3 \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin ho\u00e0n to\u00e0n, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i> L\u1ea1i sai con \u0111\u1ebfn H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung ph\u1ee5 t\u1ea5u, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;Mu\u1ed1n lui v\u1ec1 th\u00ec ch\u01b0a th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u01b0ng th\u1ec3 ch\u1ea5t y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i c\u0169ng \u0111\u00e1ng lo. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e2u n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc sau nh\u01b0 m\u1ed9t, gi\u1eef y\u00ean trong ngo\u00e0i, th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng lao, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m phi\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ee9c, ho\u1eb7c kh\u00f3 tr\u00e1i \u00fd \u00f4ng.&#8221;<\/i> Sau m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, m\u1edbi ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 gia phong \u1ea5p, c\u00e1c \u01b0u \u0111\u00e3i kh\u00e1c v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>(Theo l\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, ch\u1ebf th\u01b0 ban ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, nay g\u1ed9p ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[133] Kinh Tri\u1ec7u ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft v\u00e0 ch\u00f4n h\u1ebft ch\u00e2u ch\u1ea5u.<\/p>\n<p>[134] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t \u00e1n c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n trong kinh th\u00e0nh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9 th\u00ec \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o xa, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 l\u01b0u gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, ch\u1eef '\u0111\u1ec7' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u00ec', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-296-33\" href=\"#footnote-296-33\" aria-label=\"Footnote 33\"><sup class=\"footnote\">[33]<\/sup><\/a>, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[135] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu v\u00ec n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1c, sai:<\/p>\n<p>&#8211; \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch \u0111i Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch \u0111i Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, 'Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kinh T\u00e2y l\u1ed9', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 152, chi\u1ebfu 'Khi\u1ec3n s\u1ee9 tu\u1ea7n h\u00e0nh c\u00e1c qu\u1eadn' s\u1eeda l\u1ea1i. Xem ph\u1ea7n sau s\u00e1ch n\u00e0y c\u00f3 ghi: '\u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u1ee5ng chi\u1ebfu \u0111i an ph\u1ee7 Kinh \u0110\u00f4ng', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 41-87 c\u0169ng c\u00f3 ghi: '\u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch \u0111i Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9', \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng minh.\" id=\"return-footnote-296-34\" href=\"#footnote-296-34\" aria-label=\"Footnote 34\"><sup class=\"footnote\">[34]<\/sup><\/a>, Ti\u1ebft Khu\u00ea \u0111i H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9;<\/p>\n<p>&#8211; Gi\u00e1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ph\u00e1n Tam ty Di\u00eam thi\u1ebft c\u00e2u vi\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n \u0111i L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9;<\/p>\n<p>&#8211; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, ph\u00e1n Tam ty \u0110\u1ed9 chi c\u00e2u vi\u1ec7n H\u00e0n Th\u1ee9, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Gi\u1ea3 T\u01b0\u1ee3ng Chi \u0111i Giang Nam l\u1ed9;<\/p>\n<p>&#8211; Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, ph\u00e1n Tam ty \u0110\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, ph\u00e1n Tam ty \u0110\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, ch\u1eef 'l\u00fd' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n s\u00e1ch th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i b\u1ed5 sung. Xem 'L\u00fd khi\u1ebfm ty' thu\u1ed9c Tam ty. N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u00e1ng 7 nhu\u1eadn, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee7a Tam ty, s\u00e1p nh\u1eadp v\u1edbi \u0110\u00f4 b\u1eb1ng do ty th\u00e0nh m\u1ed9t, g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty. L\u1ea1i n\u1eefa, 'L\u00fd khi\u1ebfm ty', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b d\u1eabn tr\u00ean c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00f4i khi\u1ebfm ty'.\" id=\"return-footnote-296-35\" href=\"#footnote-296-35\" aria-label=\"Footnote 35\"><sup class=\"footnote\">[35]<\/sup><\/a>, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u00e0o Tu\u00e2n \u0111i Ho\u00e0i Nam l\u1ed9 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7, \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfn ti\u1ec7c vui ch\u01a1i v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a quan qu\u00e2n, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n ti\u1ec5n. <i>(Tu\u00e2n l\u00e0 con th\u1ee9 s\u00e1u c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n.)<\/i><\/p>\n<p>[136] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u00e8 n\u0103m nay cho c\u00e1c h\u1ed9 b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, cho ph\u00e9p n\u1ed9p thu\u1ebf theo c\u00e1ch thu\u1eadn ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>[137] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng h\u00e0ng n\u0103m B\u1eafc Nhung d\u00e2ng chim s\u0103n, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ch\u00fang b\u1ecb tr\u00f3i bu\u1ed9c, n\u00ean th\u1ea3 h\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>[138] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea1m thu\u1ebf d\u1ecdc s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p chi tr\u1ea3 nh\u01b0 c\u0169 hai ph\u1ea7n tr\u00e0 hao h\u1ee5t. L\u00fd Ph\u1ed5 v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua \u0111\u01b0a chi\u1ebfu cho Ph\u1ed5 mang \u0111i thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[139] Cho d\u00e2n qu\u00e2n Cao B\u01b0u l\u00e0 Tu\u00e2n Ho\u00e0i Ng\u1ecdc l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u00f3, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 xu\u1ea5t ra 3000 h\u1ed9c g\u1ea1o v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n, v\u00e0 ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7. Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb x\u01b0a d\u00e2ng th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u quy v\u1ec1 kho c\u00f4ng, nay th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady. D\u00e2n c\u00f3 khi \u0111\u00f3i k\u00e9m, t\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, quan nh\u1eadn l\u1ea5y r\u1ed3i chia \u0111\u1ec1u cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o. B\u1ec7 h\u1ea1 r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ph\u1ee7 Khai Phong c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 g\u1ed3m 130 ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng sau th\u00e1ng hai c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0103n l\u00faa. Chi\u1ebfu sai s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f9ng quan l\u1ea1i huy\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1t b\u1eaft, c\u1ee9 ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ch\u00e2u th\u00ec sai m\u1ed9t ho\u1ea1n quan \u0111\u1ee9ng ra ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>[141] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Tri ch\u00e2u Minh Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u X\u01b0\u1edbc t\u00e2u xin t\u1eeb nay c\u00e1c quan ch\u00e2u \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf v\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0103n chay s\u1ea1ch s\u1ebd, \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft r\u1ed3i t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua nghe theo. <i>(L\u01b0u X\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[142] T\u1ea1i T\u00e2y Kinh, \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf ch\u00f9a \u1ee8ng Thi\u1ec1n vi\u1ec7n x\u00e2y xong<a class=\"footnote\" title=\"T\u00e2y Kinh \u1ee8ng Thi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf x\u00e2y xong, ch\u1eef 'Th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u00e1nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ea1o th\u00edch quy\u1ec3n 2 t\u1edd 10 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-36\" href=\"#footnote-296-36\" aria-label=\"Footnote 36\"><sup class=\"footnote\">[36]<\/sup><\/a>, g\u1ed3m 991 gian. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung l\u00e0m s\u1ee9 L\u1ec5 nghi ph\u1ee5ng an Th\u00e1nh dung, N\u1ed9i \u0111\u00f4 tri l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh T\u00f4ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Th\u00edch Lu\u00e2n c\u00e1o \u1edf l\u0103ng V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[143] B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ebfu l\u00e0 L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, theo chi\u1ebfu m\u1edbi.<\/p>\n<p>[144] Chi\u1ebfu cho l\u1ed9 Ph\u00fac Ki\u1ebfn mua tr\u00e0 c\u1ee7a d\u00e2n, m\u1ed7i c\u00e2n t\u0103ng th\u00eam 10 \u0111\u1ed3ng, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Tu\u00e2n.<\/p>\n<p>[145] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua \u0111\u01b0a s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho ng\u1ef1a qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh cho c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch mu\u1ed1n bi\u1ebft s\u1ed1 n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u00e1c khanh xem. Ph\u00e0m vi\u1ec7c qu\u1ed1c d\u1ee5ng c\u00f3 chu\u1ea9n b\u1ecb th\u00ec m\u1edbi kh\u00f4ng lo l\u1eafng.&#8221;<\/i> H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eebng nh\u1edb l\u00fac \u0111\u1ea7u qu\u1ed1c gia d\u1ef1 tr\u1eef qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong hai ba n\u0103m, so v\u1edbi nay th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y kho l\u1eabm \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[146] \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u1ee5ng chi\u1ebfu \u0111i an ph\u1ee7 v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u1ee5ng chi\u1ebfu Kinh \u0110\u00f4ng an ph\u1ee7, hai ch\u1eef 'an ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh\u300b, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-37\" href=\"#footnote-296-37\" aria-label=\"Footnote 37\"><sup class=\"footnote\">[37]<\/sup><\/a>, d\u00e2n c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, mu\u1ed1n khuy\u00ean h\u1ecd cho vay \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i theo l\u1ec7 l\u00e0ng, n\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu n\u1ee3, quan ph\u1ee7 s\u1ebd x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[147] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 L\u1eef Di Gi\u1ea3n xin t\u1eeb nay ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed quan thu\u1ed9c trong b\u1ed9 m\u00ecnh, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'v\u1eadt v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/16 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-38\" href=\"#footnote-296-38\" aria-label=\"Footnote 38\"><sup class=\"footnote\">[38]<\/sup><\/a>, Tri huy\u1ec7n l\u00e0 quan kinh tri\u1ec1u v\u00e0 quan th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u t\u1ea1i kinh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t do ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed quan, c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m Tri huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed M\u1ea1c ch\u1ee9c, T\u00e0o quan trong ch\u00e2u qu\u00e2n m\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'b\u1ea3n' nguy\u00ean l\u00e0 'tri', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-296-39\" href=\"#footnote-296-39\" aria-label=\"Footnote 39\"><sup class=\"footnote\">[39]<\/sup><\/a>, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 qua b\u1ed1n k\u1ef3 kh\u1ea3o s\u00e1t th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[148] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, l\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u1ee5ng an Th\u00e1i T\u1ed5 th\u00e1nh dung l\u1ec5 nghi s\u1ee9, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn xa gi\u00e1. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, t\u1eeb trong cung \u0111\u01b0a th\u00e1nh dung \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, chu\u1ea9n b\u1ecb nghi v\u1ec7, nh\u1ea1c Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ea7u. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua m\u1eb7c \u00e1o b\u00e0o, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf, l\u1ec5 xong, \u0111\u01b0a l\u00ean ki\u1ec7u m\u00e0 \u0111i, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1ed7 b\u1ed9, c\u1ed5 x\u00fay, uy nghi \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u00e0 t\u0103ng nh\u00e2n. Vua ra kh\u1ecfi ch\u1ed7 ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 ti\u1ec5n, qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u00e1i bi\u1ec7t \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m. Ng\u00e0y ph\u1ee5ng an, Vua kh\u00f4ng thi\u1ebft tri\u1ec1u. T\u1eeb \u0111\u00f3, v\u00e0o c\u00e1c ng\u00e0y ch\u00ednh, ch\u00ed, s\u00f3c, v\u1ecdng, l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i \u1edf kinh ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 ri\u00eang v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang ch\u1ecdn ng\u00e0y tri\u1ec1u b\u00e1i, ng\u00e0y k\u1ef5 th\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n thi\u1ebft trai h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-296-1\"> Nghi v\u1ec7 s\u1ee9 d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng '\u0110\u1eb7t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1ch', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 Ki\u1ebfn Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-296-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-2\">Ch\u1eef 'qu\u00e2n' trong 'Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-296-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-3\">'Qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 kinh', ch\u1eef 'qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u1ed1', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. Xem quy\u1ec3n 90 s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t, 'Chi\u1ebfu tuy\u1ec3n qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng trong thi\u00ean h\u1ea1, cho nh\u1eadp v\u00e0o qu\u00e2n C\u1ea5m t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 5000 ng\u01b0\u1eddi', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 189 ch\u00ed Binh ch\u00ed c\u0169ng ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. <a href=\"#return-footnote-296-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-4\">'Nay \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 c\u1ea5p', ch\u1eef 'nay' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-296-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-5\">Theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch nguy\u00ean v\u0103n, 'n\u0103m ng\u00e0n' c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 sai s\u00f3t. <a href=\"#return-footnote-296-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-6\">Ch\u1eef 'tri' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ea3i', theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-296-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-7\">'\u0110\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 'Phong', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 17-31, \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-8\">Ch\u1eef 't\u00fac' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aTr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 v\u1ec1 Th\u00e1nh Ch\u00ednh c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-296-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-9\"> L\u00fd V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c V\u0103n minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. 'C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang'.<\/i>\r\n\r\n<i>Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 265, truy\u1ec7n L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 quy\u1ec3n 264, truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1eeb ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 tham d\u1ef1 qu\u1ed1c ch\u00ednh, nay c\u0103n c\u1ee9 \u300aXu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-10\"> \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. '\u0110\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 \u300aXu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-11\"> Ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 gia th\u00eam b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ef1c \u1ea5p. 'Ch\u1ec9' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u01b0\u1ee3ng', c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-12\">Thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb qua l\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c quan xem b\u00f3i h\u1ecfi \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1eef: 'D\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'D\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33, \u300a\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung c\u00f4ng v\u0103n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 22 \u300aTh\u00e1i \u00fay V\u0103n Ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi minh\u300b s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-296-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-13\">Mu\u1ed1n nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh kh\u00f4ng \u01b0a: 'S\u1edf' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-296-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-14\"> Tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban th\u01a1 ng\u1eef ch\u1ebf t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u b\u00e0i, ch\u1eef 'ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 \u300aTr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean truy\u1ec1n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-296-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-15\"> Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ch\u1eef 'r\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-296-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-16\">\u0110\u1ec1u do Xuy\u00ean H\u1ea1p ch\u1edf \u0111\u1ebfn, nay xin l\u1ea5y s\u1ed1 d\u01b0 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1ea5m d\u00e2ng l\u00ean cung c\u1ea5p. M\u01b0\u1eddi s\u00e1u ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29, ph\u1ea7n T\u1ed5 t\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u1ed9 t\u1ed5n \u00edch b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-296-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-17\">Mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i c\u00f2n n\u1ee3 \u1edf Ch\u00e2u Tri\u1ec1u l\u00e0 3.732.000 c\u00e2n, ch\u1eef 'thi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-18\"> N\u1ebfu l\u1ea1i ph\u1ea1m ph\u00e1p, ch\u1eef 'n\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, ch\u1eef 'ph\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'c\u01b0\u01a1ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda b\u1ed5. <a href=\"#return-footnote-296-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-19\"> \u0110\u00eam tr\u01b0\u1edbc khi trai gi\u1edbi, ch\u1eef 'trai' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ec1', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-296-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-20\"> Chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u1ed9i ch\u1ee9c b\u1ecb b\u1ec7nh, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 33-6 ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u1ed9i ch\u1ee9c gi\u00e0 y\u1ebfu', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-296-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-21\">Ch\u1eef 'T\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'T\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 55 t\u1edd 24 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-22\">Ch\u1eef 'Nh\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Tam', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 20 thi\u00ean S\u00f9ng ph\u1ee5ng Th\u00e1nh T\u1ed5 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-23\">Ch\u1eef 'X\u00e0' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u1ecba', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-24\"> Ch\u1eef 'ph\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ef1', theo \u300aTh\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 48 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 103 \u300aL\u1ec5 ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-25\"> 'Th\u1ec9nh' trong 'Duy T\u1ebf t\u1ef1 th\u1ec9nh th\u00ed qu\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 480 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t Ti\u1ec1n th\u1ecb th\u1ebf gia s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-26\"> 'H\u1eefu th\u1ee7' trong 'D\u0129 h\u1eefu th\u1ee7 s\u00e1ng tha nh\u00e2n gi\u1ea3 th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ecdng h\u1ea1 khinh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea3 th\u1ee7', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-27\"> 'tr\u1ecb' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 262, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-296-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-28\"> 'b\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ecbnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-29\"> 'sinh' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u00fd v\u0103n v\u00e0 v\u00ed d\u1ee5 'Th\u0103ng Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00e1o s\u00e2u non sinh s\u00f4i' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-296-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-30\">ch\u1eef 'c\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u1eef', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 27 trang 16 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-296-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-31\">ch\u1eef 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u00ed', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c t\u1ee7 s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-296-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-32\"> 'V\u00f5ng' nguy\u00ean l\u00e0 'Ph\u1ee5', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-296-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-33\">T\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 l\u01b0u gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, ch\u1eef '\u0111\u1ec7' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u00ec', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-296-33\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 33\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-34\">Sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch \u0111i Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, 'Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kinh T\u00e2y l\u1ed9', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 152, chi\u1ebfu 'Khi\u1ec3n s\u1ee9 tu\u1ea7n h\u00e0nh c\u00e1c qu\u1eadn' s\u1eeda l\u1ea1i. Xem ph\u1ea7n sau s\u00e1ch n\u00e0y c\u00f3 ghi: '\u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u1ee5ng chi\u1ebfu \u0111i an ph\u1ee7 Kinh \u0110\u00f4ng', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 41-87 c\u0169ng c\u00f3 ghi: '\u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch \u0111i Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9', \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng minh. <a href=\"#return-footnote-296-34\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 34\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-35\">Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, ph\u00e1n Tam ty \u0110\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, ch\u1eef 'l\u00fd' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n s\u00e1ch th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i b\u1ed5 sung. Xem 'L\u00fd khi\u1ebfm ty' thu\u1ed9c Tam ty. N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u00e1ng 7 nhu\u1eadn, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee7a Tam ty, s\u00e1p nh\u1eadp v\u1edbi \u0110\u00f4 b\u1eb1ng do ty th\u00e0nh m\u1ed9t, g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4 l\u00fd khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty. L\u1ea1i n\u1eefa, 'L\u00fd khi\u1ebfm ty', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b d\u1eabn tr\u00ean c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00f4i khi\u1ebfm ty'. <a href=\"#return-footnote-296-35\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 35\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-36\">T\u00e2y Kinh \u1ee8ng Thi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf x\u00e2y xong, ch\u1eef 'Th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u00e1nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ea1o th\u00edch quy\u1ec3n 2 t\u1edd 10 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-36\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 36\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-37\">Ph\u1ee5ng chi\u1ebfu Kinh \u0110\u00f4ng an ph\u1ee7, hai ch\u1eef 'an ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh\u300b, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-37\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 37\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-38\">Ch\u1eef 'v\u1eadt v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/16 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-38\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 38\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-296-39\">Ch\u1eef 'b\u1ea3n' nguy\u00ean l\u00e0 'tri', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-296-39\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 39\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":47,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-296","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/296\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1259,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/296\/revisions\/1259"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/296\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=296"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=296"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}