{"id":298,"date":"2025-07-04T02:37:16","date_gmt":"2025-07-04T02:37:16","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=298"},"modified":"2025-08-15T10:45:26","modified_gmt":"2025-08-15T03:45:26","slug":"beta-quyen-90-nam-thien-hi-thu-nhat-dinh-ty-1017","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-90-nam-thien-hi-thu-nhat-dinh-ty-1017\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 90: N\u0102M THI\u00caN HI TH\u1ee8 NH\u1ea4T (\u0110INH T\u1ef4, 1017)","rendered":"QUY\u1ec2N 90: N\u0102M THI\u00caN HI TH\u1ee8 NH\u1ea4T (\u0110INH T\u1ef4, 1017)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tri\u1ec7u Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u1ee9a Th\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1, mu\u1ed1n th\u0103ng h\u1ecd l\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 trong \u0111\u00e0i t\u1ec9nh. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 \u1edf Kh\u00fac \u0110\u00e0i n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c gi\u00e1n quan, th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u01b0 gi\u00e1n. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1eadp di, B\u1ed5 khuy\u1ebft nh\u01b0 Tr\u1ea7n T\u1eed Ngang, Nguy\u00ean Ch\u1ea9n, B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc ki\u00eam to\u00e0n, hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t ch\u00fang, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1eadc anh t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang, th\u00ec \u00edt khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e0ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n v\u1edbi H\u1ee9a Th\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, c\u0169ng kh\u00f4ng quen bi\u1ebft s\u00e2u, ch\u1ec9 v\u00ec mu\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u00e2n tr\u1ecdng danh kh\u00ed. H\u1ee9a Th\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1 tuy kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 ch\u1ea5t c\u1ee7a b\u1eadc gi\u00e1n th\u1ea7n, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u0103m \u0111\u1ebfn tai b\u1ec7 h\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia v\u00e0o l\u1eddi tri\u1ec7u t\u1eadp long tr\u1ecdng. N\u1ebfu l\u1eddi th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn, xin h\u00e3y \u0111\u1ed5i h\u1ecd sang m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c trong c\u00e1c b\u1ed9, \u01b0u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m ra ngo\u00e0i, nh\u01b0 v\u1eady vi\u1ec7c ti\u1ebfn tho\u00e1i s\u1ebd h\u1ee3p l\u00fd.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"H\u1ee9a Th\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1 tuy kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong tri\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, ch\u1ec9 th\u0103ng c\u1ea5p b\u1eadc v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c sai s\u1ee9 cho h\u1ecd.\r\n\r\n<i>(H\u1ee9a Th\u1ee9c, V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[2] \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Qu\u00e1ch Th\u1eeba t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, khi \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n, th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh x\u1eed h\u00e0 kh\u1eafc, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho vi\u1ec7c tr\u1ecb \u0111\u1ea1o, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban h\u00e0nh l\u1ec7nh r\u0103n \u0111e. Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c ch\u1ea5n ch\u1ec9nh k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n. N\u1ebfu h\u1ecd bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i r\u0103n \u0111e? Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam mong m\u1ecfi, c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Qu\u00e1ch Th\u1eeba, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n <i>(m\u1ed3ng 5)<\/i>, ban \u00e2n x\u00e1: T\u00f9 nh\u00e2n t\u1eed t\u1ed9i \u1edf T\u00e2y Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u01b0u \u0111\u00e0y, t\u00f9 nh\u00e2n l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha[footnote]Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng, ghi: 'X\u00e1 t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf T\u00e2y Kinh, t\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.' \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t.[\/footnote], ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 t\u1eeb 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban tr\u00e0 v\u00e0 v\u1ea3i, mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0 lao d\u1ecbch.\r\n\r\n[4] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng, th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u00f4 b\u1ed9 l\u1ea1c Qu\u00e1ch T\u01b0 \u0110\u00f4n \u1edf Nam Th\u1ecb \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, d\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i D\u00e3 Ph\u01b0\u1eddng[footnote]Tr\u1ea1i D\u00e3 Ph\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'D\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 27-19 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 492, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Th\u1ed5 Phi\u1ec1n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], qu\u1ea3n l\u00fd m\u1ed9t d\u1ea3i b\u1ed9 l\u1ea1c, mong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00e0y, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 5.000 ti\u1ec1n, 5 th\u1ea1ch g\u1ea1o v\u00e0 b\u1ed9t. L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng, \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u c\u00f3 h\u01a1n 670 quan ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1n chia l\u00e0m hai ch\u1ec9 huy. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, c\u00e1c c\u01a1 quan d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 Tam ty, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 12 quy\u1ec3n.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tuy\u1ec3n ch\u1ecdn h\u01a1n 5.000 binh l\u00ednh t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u01b0\u01a1ng binh trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u1ea5m qu\u00e2n.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch g\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng sang \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, ho\u1eb7c ba b\u1ed1n n\u0103m, ho\u1eb7c n\u0103m s\u00e1u n\u0103m, lo\u1ea1n l\u1ea1c kh\u1ed5 c\u1ef1c, o\u00e1n h\u1eadn k\u00eau tr\u1eddi. Kh\u00ed huy\u1ebft v\u00e0ng \u0111\u00e3 hao m\u00f2n h\u1ebft s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p, ti\u1ebfng than kh\u1ed5 c\u1ea7u mong \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Tr\u1eddi gi\u00e1ng h\u1ecda \u0111\u00e3 h\u1ed1i h\u1eadn, b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n b\u1ed7ng nhi\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n. V\u00ec th\u1ebf, Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u00f9ng th\u1ea7n v\u0169 \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh thi\u00ean h\u1ea1, d\u1ec5 nh\u01b0 l\u1eadt b\u00e0n tay; Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u00f9ng l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb k\u1ebf th\u1eeba m\u1edf r\u1ed9ng c\u00f5i b\u1edd, th\u00e0nh t\u1ef1u nghi\u1ec7p l\u1edbn. B\u1ec7 h\u1ea1 k\u1ebf th\u1eeba v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn, si\u00eang n\u0103ng th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp. V\u00ec v\u1eady, \u0111\u1ec1n V\u00e2n, \u0111\u00ecnh N\u00ea Ki\u1ec3m, \u0111\u1ea5t Th\u00f9y Nh\u01b0\u1ee1ng k\u00ednh c\u1ea9n t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Thanh, d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ef1 m\u00ecnh nghe x\u1eed \u00e1n, ch\u0103m ch\u1ec9 tr\u1ecb \u0111\u1ea1o, coi vi\u1ec7c s\u1edbm t\u1ed1i nh\u01b0 y\u1ebfn ti\u1ec7c, vui v\u1edbi s\u1ef1 thanh \u0111\u1ea1m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c an l\u00e2u d\u00e0i, t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ch\u1ec9 ghi ch\u00e9p trong s\u00e1ch v\u1edf m\u00e0 th\u00f4i. Duy ch\u1ec9 c\u00f3 quan l\u1ea1i g\u1ea7n d\u00e2n, ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00e0 c\u1ea5p thi\u1ebft nh\u1ea5t, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ea5y s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t, l\u00e0m sao gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n?<\/i>\r\n\r\n<i>Nay vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i theo l\u1ec7, c\u1eed m\u1ed9t tri ch\u00e2u, d\u00f9 gi\u00e0 y\u1ebfu k\u00e9m hi\u1ec3u bi\u1ebft, d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u00e1ng ch\u1ee9c? C\u01a1 quan tuy\u1ec3n d\u1ee5ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t huy\u1ec7n l\u1ec7nh, d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadu l\u00faa, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf. Nay x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i g\u1ea7n d\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1[footnote] 'C\u1eed' trong 'Kim c\u1eed thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e2n d\u00e2n chi quan', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eef', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 6 truy\u1ec7n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'c\u1eed' v\u00e0 'd\u1eef' th\u1eddi x\u01b0a th\u00f4ng d\u1ee5ng, \u1edf \u0111\u00e2y theo th\u00f3i quen n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u1eed'.[\/footnote], n\u1ebfu chia l\u00e0m m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, th\u00ec c\u00f3 ba ph\u1ea7n l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng h\u1ea1i ch\u00ednh m\u00e0 ch\u01b0a b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t. Trong s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i, c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb thanh tr\u1ecdc l\u1eabn l\u1ed9n, gi\u1ea3 d\u1ed1i kh\u00e9o l\u00e9o, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd. L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb ngu mu\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i nh\u0169ng nhi\u1ec5u[footnote] 'Ch\u1ebf' trong '\u00e1m no\u1ea1 b\u1ea5t n\u0103ng ch\u1ebf ho\u1ea1t l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tri', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 ph\u00e1p lu\u1eadt, b\u1ecb v\u01b0\u1edbng m\u1eafc v\u00e0o v\u1eadt ch\u1ea5t. L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n thu\u1ed9c qu\u00fd t\u1ed9c, th\u1ea5y v\u1eady m\u00e0 bao che kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ki\u00ean \u0111\u1ecbnh gi\u1eef m\u00ecnh, ti\u1ebft ch\u1ebf b\u1ea3n th\u00e2n, kh\u00f4ng n\u1ecbnh tr\u00ean, kh\u00f4ng khinh d\u01b0\u1edbi, v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u0103m lo vi\u1ec7c d\u00e2n, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Mu\u1ed1n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i>\r\n\r\n<i>H\u00e1n Tuy\u00ean \u0110\u1ebf m\u1ed7i khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1ee9 s\u1eed, Th\u00e1i th\u00fa, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh g\u1eb7p m\u1eb7t, xem x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i, quan s\u00e1t t\u00e0i n\u0103ng, nay c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady. M\u1ed7i khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Kinh tri\u1ec1u quan l\u00e0m Tri huy\u1ec7n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 ba n\u0103m n\u0103m ng\u01b0\u1eddi, h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c \u0111\u1ec3 ti\u1ec5n \u0111\u01b0a, h\u1ecfi han l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 xem c\u00e1ch \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, quan s\u00e1t kh\u00ed ch\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u1ed1t x\u1ea5u, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i th\u00ec khen th\u01b0\u1edfng, k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi huy\u1ec7n l\u1ec7nh, th\u00ec ch\u1ecdn c\u00e1c quan trong \u0111\u00e0i c\u00e1c c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn v\u00e0 uy t\u00edn \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m[footnote] 'V\u1ea5n' trong 'Huy\u1ec7n l\u1ec7nh t\u1eafc tr\u1ea1ch \u0111\u00e0i c\u00e1c h\u1eefu phong gi\u00e1m v\u1ea5n v\u1ecdng th\u1ea7n li\u00eau ch\u1ee7 khi\u1ec3n chi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u0103n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u00e0i n\u0103ng hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ebf[footnote] 'Nh\u01b0' trong 'C\u00e1c nh\u01b0 k\u00ec tr\u1ea1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 v\u1ec1 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i quan ch\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], e r\u1eb1ng s\u1ebd ph\u00f9 h\u1ee3p h\u01a1n v\u1edbi ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng quan l\u1ea1i v\u1ed1n l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 giao ph\u00f3, nh\u1eb1m kh\u00edch l\u1ec7 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t, lo\u1ea1i b\u1ecf \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u, d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng quan l\u1ea1i t\u1ed1t, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u may m\u1eafn l\u1edbn cho d\u00e2n. Ho\u1eb7c c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, l\u1ea1i l\u1ec7nh ki\u1ec3m tra, c\u0169ng kh\u00f4ng phi\u1ec1n ph\u1ee9c. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng[footnote] 'C\u1ed1 s\u1ef1' trong '\u0110\u01b0\u1eddng c\u1ed1 s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u00ednh s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ki\u00eam nhi\u1ec7m Binh b\u1ed9, L\u1ea1i b\u1ed9, bu\u1ed5i s\u00e1ng \u1edf Trung th\u01b0, bu\u1ed5i chi\u1ec1u v\u1ec1 b\u1ea3n ty l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ki\u00eam nhi\u1ec7m c\u1ea3 trong l\u1eabn ngo\u00e0i[footnote] 'Di\u1ec7c' trong 'Th\u1ecb di\u1ec7c n\u1ed9i ngo\u1ea1i ki\u00eam l\u0129nh chi ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1eafc', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u cu\u1ed3ng v\u1ecdng, x\u00fac ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn uy nghi\u00eam, ch\u1ec9 s\u1ee3 m\u1eafc t\u1ed9i m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Quan gi\u00e1n ch\u1ee9c c\u0169ng r\u1ea5t d\u00f9ng t\u00e2m, nh\u01b0ng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c \u0111\u1ec3 n\u00f3i, n\u00ean ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn l\u1ef1a quan l\u1ea1i th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u ch\u00ednh.\"<\/i>\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Hoa, Qu\u1eafc v.v... b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n m\u00f9a h\u00e8, m\u1ea5t m\u00f9a, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n thu\u1ebf.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0110inh V\u1ecb, tri ch\u00e2u Th\u0103ng ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"Ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh c\u00f3 h\u1ed3 H\u1eadu, v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n xin c\u00e0y c\u1ea5y, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 76 kho\u1ea3nh, n\u1ed9p h\u01a1n 500 quan ti\u1ec1n. Nay xin theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef n\u01b0\u1edbc[footnote] Nay xin theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, ch\u1eef 'ti\u1ec1n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7-5 b\u1ed5 sung.[\/footnote], tr\u1ed3ng sen, \u1ea5u, n\u1ebfu g\u1eb7p h\u1ea1n l\u1edbn th\u00ec th\u00e1o n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, l\u1ea1i t\u1eadn d\u1ee5ng l\u1ee3i t\u1eeb c\u00e1 v\u00e0 c\u1ecf b\u1ed3, gi\u00fap \u0111\u1ee1 d\u00e2n \u0111\u00f3i. Mong sai qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e0o s\u1eeda, ti\u1ec1n thu\u1ebf xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u1ea3m b\u1edbt.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ao h\u1ed3 ngo\u00e0i th\u00e0nh ch\u00e2u Minh c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ed3 \u0111\u1eadp \u1edf huy\u1ec7n T\u1eeb Kh\u00ea, Ng\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n, cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, h\u00e1i sen, \u1ea5u, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a ch\u00e2u n\u00e0y.\r\n\r\n[11] T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 huy \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c tr\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u00e0o h\u00e0o c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u1ebft 1.373.369 c\u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u[footnote] Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u, 'ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9' v\u1ed1n l\u00e0 'ph\u00e1t khi\u1ec3n s\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 42-5 s\u1eeda.[\/footnote], c\u00e1c kho chuy\u1ec3n t\u1ea3i \u1edf ch\u00e2u Ch\u00e2n v.v... c\u00f9ng g\u1ea1o cung c\u1ea5p t\u1eeb Giang, Chi\u1ebft h\u01a1n 2.200.000 h\u1ed9c[footnote] C\u00e1c kho chuy\u1ec3n t\u1ea3i \u1edf ch\u00e2u Ch\u00e2n v.v... c\u00f9ng g\u1ea1o cung c\u1ea5p t\u1eeb Giang, Chi\u1ebft h\u01a1n 2.200.000 h\u1ed9c, 'kho chuy\u1ec3n t\u1ea3i' v\u1ed1n l\u00e0 'kho chuy\u1ec3n thuy\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], xin \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[13] K\u1ebb tr\u1ed9m \u0111\u00e0o m\u1ed9 H\u00e1n Cao T\u1ed5, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, x\u1eed theo lu\u1eadt, v\u00e0 h\u1eb7c t\u1ed9i c\u00e1c quan l\u1ea1i. Sai n\u1ed9i th\u1ecb V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng ph\u1ee7 H\u00e0 Nam l\u00e0m l\u1ea1i y quan, minh kh\u00ed an t\u00e1ng, tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u0103ng t\u1ebf c\u00e1o, l\u1ea1i d\u00f9ng s\u1ed1 ti\u1ec1n tr\u1ed9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda, l\u00e0m trai \u0111\u00e0n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m.\r\n\r\n[14] L\u00fac \u0111\u1ea7u, h\u1ecd T\u00f4n Di\u00ean Th\u1ebf, m\u1ed9t \u0111\u1ea1i gia t\u1ed9c \u1edf Mi Ch\u00e2u, l\u00e0m gi\u1ea3 gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm ru\u1ed9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd, vi\u1ec7c n\u00e0y k\u00e9o d\u00e0i kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n x\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Tri huy\u1ec7n C\u1eedu L\u0169ng l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n \u0111i\u1ec1u tra x\u1eed l\u00fd. Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n xem gi\u1ea5y t\u1edd, th\u1ea5y m\u1ef1c n\u1ed5i tr\u00ean ch\u1eef \u0111\u1ecf, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 tr\u1ed9m \u1ea5n tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i m\u1edbi vi\u1ebft.\"<\/i>\r\n\r\nSau khi khai nh\u1eadn, \u00e1n ch\u01b0a tr\u00ecnh l\u00ean m\u00e0 gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd l\u1ea1i ki\u1ec7n l\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, n\u00ean l\u1ea1i sai Tri huy\u1ec7n Hoa D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng M\u1ed9ng T\u00f9ng x\u00e9t l\u1ea1i, k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00f4ng kh\u00e1c. Ho\u00e0ng M\u1ed9ng T\u00f9ng nh\u1edd vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, c\u00f2n Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n v\u00ec kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi k\u1ebft \u00e1n n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, r\u1ed3i \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u. Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua tri\u1ec7u Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh, h\u00f4m sau phong l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed.\r\n\r\nCh\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 Th\u00e0nh.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1ea5y Ph\u00f3 s\u1ee9 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Bi\u00ean T\u00fac l\u00e0m Tri ch\u00e2u Quang Ch\u00e2u, theo chi\u1ebfu x\u00e1 t\u1ed9i n\u0103m T\u00e2n H\u1ee3i. Khi \u1ea5y, H\u00ecnh b\u1ed9 t\u00e2u v\u1ec1 t\u1ed9i c\u0169 c\u1ee7a \u00f4ng, Vua n\u00f3i: <i>\"Bi\u00ean T\u00fac khi \u1edf H\u00ecnh Ch\u00e2u, l\u00fac qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc x\u00e2m l\u1ea5n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 chi\u1ebfu b\u1ea3o b\u1ecf th\u00e0nh v\u00e0o gi\u1eef, nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn ki\u00ean c\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng th\u1ee7, t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng trung th\u00e0nh. Tuy c\u00f3 ph\u1ea1m t\u1ed9i h\u1ed1i l\u1ed9, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 t\u1ed9i, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u.\"<\/i>\r\n\r\nH\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n: <i>\"Bi\u00ean T\u00fac c\u00f9ng khoa, b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>\"L\u00e0m quan g\u1ea7n Vua m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa?\"<\/i> M\u1eabn Trung nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"T\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh c\u1ea3m v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng khoa, nh\u01b0ng n\u1ebfu \u00f4ng mu\u1ed1n d\u00f9ng \u00f4ng \u1ea5y, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u00f4i ch\u1ebft \u0111\u00e3.\"<\/i> M\u1eabn Trung m\u1edbi th\u00f4i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aDi s\u1ef1 l\u1ee5c\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[16] Chi\u1ebfu cho Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Trung th\u01b0 ch\u1ebf s\u1eafc vi\u1ec7n ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 L\u01b0u Minh Th\u1ee9, t\u1eeb nay g\u1eb7p d\u1ecbp l\u1ec5 l\u1edbn, cho ph\u00e9p theo l\u1ec7 c\u1ee7a Khu m\u1eadt ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 m\u00e0 ti\u1ebfn ph\u1ee5ng ch\u00fac th\u1ecd, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 y\u1ebfn h\u1ed9i. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.\r\n\r\n<i>(N\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 6, th\u00e1ng 2, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aV\u01b0\u01a1ng T\u0103ng ng\u00f4n h\u00e0nh l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u01b0u Minh Th\u1ee9, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng \u00f4ng ta ph\u1ee5c v\u1ee5 l\u00e2u n\u0103m, l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ecdng lang, d\u1eabn theo l\u1ec7 c\u1ee7a Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i l\u1ec5 nghi. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 n\u01a1i l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 b\u1ecf quy ch\u1ebf c\u0169; b\u00e8n b\u00e0n vi\u1ec7c cho c\u00e1c l\u1ea1i bu\u1ed5i s\u00e1ng v\u00e0o ch\u1ea7u, ri\u00eang cho b\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u1ec1m, l\u1ea1i d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2n l\u1ec7 \u0111\u1ed5i sang tam ph\u1ea9m ph\u1ee5c, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean. Do \u0111\u00f3 ch\u1ec9 cho ph\u00e9p v\u00e0o ch\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn k\u1ef9 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng, mu\u1ed1n l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u ta k\u1ebf th\u1eeba ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t khoa n\u00e0y, g\u1ecdi l\u00e0 khoa t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 l\u1ea1i b\u1eaft h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ea1y gi\u1ea5y cho l\u1ea1i sao?\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i>\r\n\r\n[17] C\u00e1c l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang, Ho\u00e0i \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u \u00f4m c\u00e2y c\u1ecf m\u00e0 ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb gi\u00f3 l\u1edbn th\u1ed5i ra bi\u1ec3n.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh m\u1ea5y kh\u1eafc.\r\n\r\n[19] H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u1eeb Kinh T\u00e2y v\u1ec1.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Tri ch\u00e2u T\u00f4 Ch\u00e2u Mai Tu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u bay v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u00f4m c\u00e0nh c\u00e2y m\u00e0 ch\u1ebft, l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u00e0n bay nh\u1ea3y xu\u1ed1ng h\u1ed3 Th\u00e1i H\u1ed3.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, t\u0103ng \u0111\u1ea1o v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, d\u1ef1a v\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a B\u1ed9 th\u1ef1 T\u00e0o V\u0129, xin l\u1eadp bia ca t\u1ee5ng, c\u00f3 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i T\u00e0o V\u0129.\r\n\r\n[22] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>\"Bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng tuy y\u00ean \u1ed5n, nh\u01b0ng vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho qu\u1ea7n th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, n\u1ebfu bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, th\u00ec t\u1ea1m th\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba[footnote]T\u1ea1m th\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba: 't\u1ea1m th\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/16 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], khi c\u1ea7n k\u00edp s\u1ebd \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn.\"<\/i>\r\n\r\nVua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai ba ng\u01b0\u1eddi, ghi r\u00f5 t\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u1ea1i xin l\u1ec7nh cho t\u1eeb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, m\u1ea1c ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c tr\u00ean C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai ba ng\u01b0\u1eddi. M\u1eabn Trung v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>\"N\u01a1i ch\u1ea5p ch\u00ednh, ng\u00e0y ng\u00e0y b\u00e0n b\u1ea1c, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed ngay. N\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 chi\u1ebfu ch\u1ec9, n\u00f3i r\u00f5 trong th\u01b0 t\u1ea5u, kh\u00f4ng ch\u1ec9 k\u1ebft th\u00e0nh \u00e2n ri\u00eang, m\u00e0 c\u00f2n s\u1ee3 n\u1ea3y sinh d\u1ecb ngh\u1ecb.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.\r\n\r\n[23] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, v\u00ec s\u00e2u non sinh l\u1ea1i, sai quan chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c cung quan, ch\u00f9a chi\u1ec1n trong kinh th\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1eb7t l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1.\r\n\r\n[24] Qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n ng\u1ecdc, tr\u00ean kh\u1eafc ch\u1eef <i>\"Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Tri\u1ec7u V\u1ea1n V\u0129nh B\u1ea3o \u1ea4n\"<\/i>, d\u00e0i kho\u1ea3ng ba t\u1ea5c, r\u1ed9ng hai t\u1ea5c, ng\u1ecdc m\u1ec1m m\u1ea1i v\u00e0 h\u00ecnh d\u00e1ng r\u1ea5t c\u1ed5. V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd n\u00f3i \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u g\u1eb7p \u0111\u1ea1o s\u0129 trao cho, n\u00f3i l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb h\u1ed3 Th\u00f4ng Th\u00e1nh S\u01a1n \u1edf n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n, T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh[footnote]T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh: ch\u1eef '\u0111\u01b0a' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p qu\u00e1 r\u01b0\u1eddm r\u00e0, nay theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, T\u1ee9 Ch\u00e2u b\u00e1o h\u1ea1n h\u00e1n.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Ph\u1ee7 Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t n\u1ea1p ch\u1ea5t vi\u1ec7n.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai, x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n m\u00e0 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, n\u00ean l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xem x\u00e9t c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n tu\u1ea7n ki\u1ec3m trong b\u1ed9, ai gi\u00e0 y\u1ebfu h\u00e8n nh\u00e1t th\u00ec ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng thay th\u1ebf.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1, sai qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0 d\u00e2n tr\u1ea1i \u0111\u00e0o h\u00e0o d\u00e0i, x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf L\u1ea1c M\u00f4n v\u00e0 mang theo ph\u00f2ng th\u1ee7, r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, xin ban th\u00eam ti\u1ec1n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u Di\u1ec7p, L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng, m\u1ed7i khi c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, th\u01b0\u1eddng n\u1ed9p t\u1ea1i c\u1eeda C\u00e1p, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p t\u1ea1i Ty Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i vi\u1ebft tay, nh\u01b0ng v\u00ec ch\u1eef vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1eb9p, s\u1ee3 l\u00e0m nh\u1ecdc m\u1eaft Vua, xin \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft tay. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 vi\u1ebft[footnote]Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 vi\u1ebft, ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u00f9ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote].\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1, V\u0103n h\u1ecdc, Tham qu\u00e2n b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, c\u00e1c ch\u00e2u b\u00e1o l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t b\u1ed5 d\u1ee5ng.\r\n\r\n[31] Tri qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng trong b\u1ed9 n\u1ed9i, d\u00e2n ch\u00fang tr\u1ed3ng tr\u1ecdt b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u ph\u00e1 ho\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u00e2y c\u1ed1i l\u1ea1i m\u1ecdc l\u1ea1i t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, ch\u00e2u ch\u1ea5u nhi\u1ec1u con b\u00e1m v\u00e0o c\u1ecf m\u00e0 ch\u1ebft.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, T\u1ec3 th\u1ea7n H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[33] Ty T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh Di\u00eam tr\u00e0 xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eb1ng gi\u1ea5y giao d\u1ecbch, l\u1eadp ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i kh\u00e1c, cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[34] V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00ec b\u1ec7nh, ki\u00ean quy\u1ebft xin t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ee1 \u00f4ng l\u00ean. Vua th\u1ea5y \u00f4ng g\u1ea7y y\u1ebfu, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm th\u1ea5y trong ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng kh\u1ecfe, \u0111ang mu\u1ed1n giao vi\u1ec7c l\u1edbn cho khanh, m\u00e0 khanh b\u1ec7nh nh\u01b0 th\u1ebf[footnote]m\u00e0 khanh b\u1ec7nh nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eef 'b\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 b\u1ed5 sung[\/footnote], bi\u1ebft l\u00e0m sao!\"<\/i> B\u00e8n sai ho\u00e0ng t\u1eed ra b\u00e1i. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ee9c l\u1edbn, \u1eaft s\u1ebd g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i> R\u1ed3i ti\u1ebfn c\u1eed h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u1ec1 sau kh\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c hai ph\u1ee7 ch\u1ec9 c\u00f3 L\u0103ng S\u00e1ch v\u00e0 L\u00fd C\u1eadp. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n lui ra, l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua b\u00e8n \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00e1n di h\u00e0nh l\u1ee5c\u300b v\u00e0 bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, x\u00e9t l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a l\u1eadp \u0111\u00f4ng cung, nay ch\u1ec9 ghi l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng ghi l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, l\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 9[footnote]\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng ghi l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed l\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 9, ch\u1eef 'h\u1ed9i y\u1ebfu' tr\u00ean nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'c\u1ee9', ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00e1i t\u1eed m\u00e0 b\u1ed5 sung[\/footnote], c\u00e0ng sai l\u1ea7m.)<\/i>\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, phong V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m Th\u00e1i u\u00fd, v\u1eabn ki\u00eam ch\u1ee9c Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. L\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u1ed9 so\u1ea1n th\u1ea3o nghi th\u1ee9c, \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh nh\u1eadn ch\u1ee9c. Sai con trai \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Ung \u0111\u1ebfn t\u01b0 dinh ban c\u00e1o m\u1ec7nh, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 y ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u1ea1 \u01a1n, qu\u1ef3 l\u1ea1y s\u00e1t \u0111\u1ea5t. N\u1ed9i th\u1ecb li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, m\u1ed7i ng\u00e0y ba b\u1ed1n l\u1ea7n, ban ch\u00e1o khoai m\u1ee1 t\u1eeb ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00ednh c\u00e1ch \u0111oan ch\u00ednh, ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, th\u00f4ng hi\u1ec3u vi\u1ec7c tr\u1ecb qu\u1ed1c. \u0110\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t h\u00f2a nh\u00e3, nh\u01b0ng phong c\u00e1ch nghi\u00eam t\u00fac. Khi x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, nghi\u00eam kh\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m. L\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u00f4ng lu\u00f4n tu\u00e2n th\u1ee7 ph\u00e1p \u0111\u1ed9, coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch, kh\u00e9o l\u00e9o trong vi\u1ec7c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, l\u1eddi l\u1ebd ng\u1eafn g\u1ecdn m\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. M\u1ed7i khi b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c v\u1edbi c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u, n\u1ebfu c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, tuy kh\u00f4ng tranh c\u00e3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp, nh\u01b0ng v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u1ea1o ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1eddi bi\u1ec7n b\u1ea1ch m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. \u00d4ng c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa, gi\u1ecfi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea1i s\u1ef1.\r\n\r\nTrong vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o danh ti\u1ebfng, m\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i xem th\u1ef1c t\u00e0i. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u1eeba hi\u1ec1n t\u00e0i, \u00f4ng s\u1ebd \u0111\u1ec3 h\u1ecd gi\u1eef ch\u1ee9c l\u00e2u d\u00e0i, xem x\u00e9t ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi v\u1ecb tr\u00ed n\u00e0o r\u1ed3i m\u1edbi th\u0103ng ch\u1ee9c. D\u00f9 k\u1ebb s\u0129 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec tr\u00e1i \u00fd m\u00ecnh, c\u0169ng kh\u00f4ng v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i m\u00e0 b\u1ecf qua. \u00d4ng gi\u1eef ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e2u n\u0103m, Vua c\u00e0ng tin c\u1eady, l\u1eddi n\u00f3i n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo. D\u00f9 c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00e1c c\u00f3 b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c g\u00ec, Vua c\u0169ng h\u1ecfi: <i>\"V\u01b0\u01a1ng khanh ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> Vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng lo n\u1ea1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, binh \u0111ao kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, trong n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u c\u00f3 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m v\u1ee5, n\u00ean thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn khen ng\u1ee3i \u00f4ng l\u00e0 v\u1ecb T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec1n t\u00e0i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c v\u00e0o \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p di\u1ec5n ra sau ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 17 ng\u00e0y, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[36] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u00e2u b\u1ecd g\u00e2y h\u1ea1i, c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ra l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1t b\u1eaft, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111eo g\u00f4ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00ecnh t\u00e2u vi\u1ec7c \u1ea5y, Vua l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh tha cho h\u1ecd.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c l\u1ea7n n\u1eefa, Vua kh\u00f4ng cho.\r\n\r\n[38] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y tham tuy\u1ec3n, L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o s\u1ebd x\u00e9t duy\u1ec7t v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u00e2u xin.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n n\u1ed9p thu\u1ebf h\u1ea1 m\u1ed9t th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 c\u00f9ng ngh\u00e8o kh\u00f3 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.\r\n\r\n[40] Tam ty xin theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng n\u0103m mua \u0111\u1ec1u c\u1ecf h\u01a1n ngh\u00ecn v\u1ea1n b\u00f3 trong khu v\u1ef1c ph\u1ee7 Khai Phong, Vua cho r\u1eb1ng n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u g\u00e2y h\u1ea1i, s\u1ee3 l\u00e0m phi\u1ec1n s\u1ee9c d\u00e2n, sai Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u00e0n xem c\u00f3 n\u00ean l\u00e0m kh\u00f4ng. H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ed1c gia nu\u00f4i ng\u1ef1a s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng v\u1ea1n con, so v\u1edbi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu cho Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u00e1n ra, ph\u00e2n t\u00e1n trong d\u00e2n gian, khi c\u1ea7n th\u00ec l\u1ea5y l\u1ea1i, c\u0169ng nh\u01b0 chu\u1ed3ng ng\u1ef1a b\u00ean ngo\u00e0i v\u1eady.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"L\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a M\u1eabn Trung th\u1eadt ti\u1ec7n l\u1ee3i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, nh\u01b0ng v\u00ec \u00fd ki\u1ebfn c\u00e1c quan g\u1ea7n g\u0169i kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean vi\u1ec7c b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf. Nay \u0111\u00e3 nh\u1ea5t tr\u00ed, xin cho th\u1ea7n so\u1ea1n ri\u00eang b\u1ea3n t\u1ea5u tr\u00ecnh.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[41] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1ea3o B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn l\u00e0m ph\u00e1n quan \u1edf Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n, b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, Vua \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c con c\u1ee7a H\u00e0m T\u00edn kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00e2ng l\u1eddi, sau n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn.\"<\/i> V\u00e0 than th\u1edf v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eef g\u00ecn gia \u0111\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, H\u00e0m T\u00edn m\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng kh\u00f3c, truy t\u1eb7ng Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, cho con ch\u00e1u ch\u00e1u trai \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, th\u0103ng ch\u1ee9c b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi. H\u00e0m T\u00edn kh\u00e1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e1ch v\u1edf, c\u0169ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i t\u1ed1t v\u1edbi s\u0129 t\u1eed, nh\u01b0ng keo ki\u1ec7t, th\u00edch m\u01b0u l\u1ee3i, c\u00e1c nh\u00e0 kh\u00e1ch do Nh\u00e2n Ph\u1ed1 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh, sau khi m\u1ea5t, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb c\u00e1c ch\u00e1u ki\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[42] Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9, Th\u00e1i \u00fay V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin cho ch\u00e1u l\u00e0 Thu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 t\u1ec3 th\u1ea7n phong ch\u1ee9c.\r\n\r\n[43] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng nh\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng c\u00e1c quan thay th\u1ebf \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 <i>(N\u0103m th\u1ee9 5, th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169)<\/i>.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban t\u1eb7ng t\u0103ng nh\u00e2n Ho\u00e0i Ki\u1ec1u \u1edf huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch tr\u00e0 v\u00e0 l\u1ee5a, v\u00ec \u0111\u00e3 n\u1ea5u ch\u00e1o c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, l\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua mu\u1ed1n cho Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau qu\u00fd, \u00e2n l\u1ec5 \u0111\u00e3 d\u00e0y, xin h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y \u1edf l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n[footnote]Xin h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y \u1edf l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, ch\u1eef 'vi\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u1edf hai ph\u1ee7 c\u0169ng \u0111\u1ec1u nhau. Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh, tuy x\u01b0a nay n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n \u1edf ng\u00f4i nguy\u00ean t\u1ec3, kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u0103n tr\u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn chung.\"<\/i> Vua b\u00e8n th\u00f4i.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn khi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn cho Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng: <i>\"V\u00ec V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Minh <i>(t\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n)<\/i> m\u00e0 ta l\u00e0m t\u01b0\u1edbng mu\u1ed9n m\u1ea5t m\u01b0\u1eddi n\u0103m.\"<\/i>\r\n\r\n[46] Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[47] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng d\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e0m gi\u1eb7c m\u00e0 h\u00ecnh d\u00e1ng nh\u1ecf y\u1ebfu, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ph\u1ed1i ng\u1ee5c \u1edf b\u1ea3n th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ed1i ng\u1ee5c \u1edf lao th\u00e0nh, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tri ch\u00e2u L\u1ed9 Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy T\u1ebf.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Hu\u1ef3nh t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh r\u00f5 vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng cho m\u1eb9 \u0111\u1ebb v\u00e0 quan \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf kinh th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb9 \u0111\u00edch hay m\u1eb9 k\u1ebf, th\u00ec cho ph\u00e9p phong t\u1eb7ng m\u1eb9 \u0111\u1ebb; c\u00e1c quan v\u1ec1 h\u01b0u t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c th\u0103ng tri\u1ec1u quan th\u00ec theo l\u1ec7 phong t\u1eb7ng, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sau khi v\u1ec1 h\u01b0u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c th\u0103ng tri\u1ec1u quan th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c di\u1ec7n n\u00e0y.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[49] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u \u0111\u1ecbnh r\u00f5 nghi th\u1ee9c Th\u00e1i \u00fay V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00ean tri\u1ec1u. T\u1eeb khi l\u1eadp qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, Tam c\u00f4ng kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 l\u00ean tri\u1ec1u. Vua \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n[footnote]Vua \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ch\u1eef '\u0111\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nguy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c[footnote]Nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eef 'nhi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'y\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[50] Tri ch\u00e2u T\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0 Chu Kh\u1edfi t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc ch\u1ea1y \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u, d\u00e2n trong ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1ed1 th\u00ed c\u01a1m m\u1ed9t th\u00e1ng. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Chu Kh\u1edfi[footnote]Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Chu Kh\u1edfi, ch\u1eef 'Kh\u1edfi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 57 m\u1ee5c 6 b\u1ed5 sung.[\/footnote], l\u1ea1i l\u1ec7nh cho m\u1eddi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf g\u1ea1o ra \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng. Chu Kh\u1edfi l\u1ea1i xin ph\u00e1t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho, b\u00e1n gi\u00e1 r\u1ebb[footnote]Chu Kh\u1edfi l\u1ea1i xin ph\u00e1t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho, b\u00e1n gi\u00e1 r\u1ebb, ch\u1eef 'l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u00e0o', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i, Vua c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Trung th\u01b0 th\u1ecb lang ki\u00eam L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ea9m Qu\u00e1t b\u00fat \u0111\u00e0m\u300b ch\u00e9p: M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1i l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, Vua b\u1ea3o L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c B\u1ed9c x\u1ea1, M\u1eabn Trung \u1eaft r\u1ea5t vui m\u1eebng.\"<\/i> Sau l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"M\u1eabn Trung r\u1ea5t ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c v\u1ee5.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u00e3 ch\u1ebft n\u0103m n\u0103m r\u1ed3i. L\u1ea1i x\u00e9t n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 th\u00e1ng 4, L\u00e3 \u0110oan l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4 th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m th\u1ee9 5 th\u00e1ng 12, L\u00fd H\u00e3ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t, T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u1ea1i l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m th\u1ee9 4 th\u00e1ng 4, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m th\u1ee9 9 th\u00e1ng 8, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m \u0111\u00f3 th\u00e1ng 2, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; th\u00e1ng n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, c\u00f2n M\u1eabn Trung l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1[footnote]c\u00f2n M\u1eabn Trung l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, c\u00e2u n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 c\u0169ng ch\u00e9p n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00e1ng 8, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1.[\/footnote]. K\u1ec3 t\u1eeb khi Vua l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, M\u1eabn Trung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 b\u1ea3y. \u0110i\u1ec1u Qu\u00e1t nghe \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u1ea7m nhi\u1ec1u, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[52] Vua cho r\u1eb1ng nh\u1eefng s\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n tra c\u00e1c l\u1ed9 \u0111ang b\u1eadn thu ho\u1ea1ch m\u00f9a m\u00e0ng, c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y tr\u1edf ng\u1ea1i cho vi\u1ec7c n\u00f4ng, b\u00e8n tri\u1ec7u h\u1ebft v\u1ec1 kinh[footnote]b\u00e8n tri\u1ec7u h\u1ebft v\u1ec1 kinh, ch\u1eef 'tri\u1ec7u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung.[\/footnote], d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c n\u01a1i giao cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t an \u1ee7i, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu c\u1ea5m v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ecf quanh b\u1ed1n ph\u00eda kinh th\u00e0nh, cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang canh t\u00e1c v\u00e0 ch\u0103n nu\u00f4i.\r\n\r\n[54] L\u1ec7nh cho Giang, Ho\u00e0i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 ch\u1edf 30.000 th\u1ea1ch g\u1ea1o b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng, Duy, M\u1eadt ch\u00e2u, theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a Kinh \u0110\u00f4ng an ph\u1ee7 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c quan ch\u1ee9c hai t\u1ec9nh, c\u1ea5p x\u00e1, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean \u1edf Nam cung, B\u1eafc tr\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ng\u1ed3i tr\u00ean gh\u1ebf l\u00f4ng nhung \u1ea5m \u00e1p, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c s\u0103n b\u1eaft.\r\n\r\n[56] C\u01a1 quan C\u1ee7 s\u00e1t t\u1ea1i kinh h\u00ecnh ng\u1ee5c t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb nay, Khai Phong ph\u1ee7 x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i nh\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh nh\u1eb9, xin cho ph\u00e9p c\u00e2n nh\u1eafc x\u1eed l\u00fd. Hai qu\u00e2n tu\u1ea7n vi\u1ec7n c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a b\u1ea3n ph\u1ee7 ho\u1eb7c Tam ty, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd b\u1eaft gi\u1eef.\"<\/i>\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, mi\u1ec5n thu\u1ebf mua b\u00e1n tr\u00e2u b\u00f2 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 trong m\u1ed9t n\u0103m.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o t\u00e2u: <i>\"Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty th\u01b0\u1eddng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi theo d\u00f5i vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t trong d\u00e2n gian c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00e1o, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Xin ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ee5n v\u1eb7t, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u b\u1ecf qua kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, nh\u01b0ng ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam kh\u1eafc.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 xin b\u00e1n nh\u1eefng ng\u1ef1a qu\u00e2n \u0111\u00e3 tr\u00ean 13 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ea5y \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty Ho\u00e0ng Ch\u1ea5n l\u00e0m Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, ban cho kim t\u1eed.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Ph\u1ed5 xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ti\u1ec3u l\u1ea1i trong Tam ty, l\u00e0m ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, tham nh\u0169ng b\u1eeba b\u00e3i, \u0110inh V\u1ecb bao che, kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i. Ch\u1ea5n s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, d\u00e2ng th\u01b0 t\u1ef1 tr\u00ecnh, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00e1 ph\u1eabn n\u1ed9. Vua bi\u1ebft \u00fd \u00f4ng nh\u1eafm v\u00e0o Ph\u1ed5, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Khanh n\u00ean h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> Ch\u1ea5n \u0111\u00e1p: <i>\"Li\u00eam ch\u00ednh c\u00f4ng trung, kh\u00f4ng ph\u1ee5 s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p.\"<\/i>\r\n\r\n\u0110\u1ebfn n\u01a1i, \u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c h\u00e0ng ch\u1ee5c vi\u1ec7c tham nh\u0169ng c\u1ee7a Ph\u1ed5. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai Ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111i\u1ec1u tra.\r\n\r\nCh\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 Th\u00e0nh. \u00d4ng t\u1eebng l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Tuy Ch\u00e2u, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 chi\u1ebfu ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 hai x\u1ee9 Xuy\u00ean. Chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn T\u00e2y Xuy\u00ean, nh\u01b0ng \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ecbnh l\u00e0m lo\u1ea1n. Ch\u1ea5n b\u00e1o v\u1edbi th\u1ee7 l\u0129nh: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e2u qu\u00ean \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, ch\u1ec9 l\u00e0 chi\u1ebfu th\u01b0 b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5 th\u00f4i.\"<\/i> Li\u1ec1n m\u1edf kho ph\u00e1t ti\u1ec1n nh\u01b0 T\u00e2y Xuy\u00ean, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi y\u00ean. H\u00f4m sau chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn.\r\n\r\n<i>(Ch\u1ea5n ph\u00e1t gi\u00e1c t\u1ed9i c\u1ee7a Ph\u1ed5 l\u00e0 ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd th\u00e1ng 10, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ea5y S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n l\u00e0m n\u01a1i ch\u1ee9a s\u00e1ch c\u1ee7a Tam qu\u00e1n.\r\n\r\n[62] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 k\u1ef9 thu\u1eadt d\u00f9 l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u, Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn trong vi\u1ec7c kh\u1ea3o kh\u00f3a.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, l\u1ea5y T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ti\u1ec1n D\u1ecbch l\u00e0m ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty. D\u1ecbch ki\u1ebfn ngh\u1ecb: <i>\"V\u1eadt c\u1ee7a quan trong s\u1ed5 s\u00e1ch m\u00e0 Tam ty g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, ho\u1eb7c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf, th\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p, ch\u1ec9 l\u00e0m phi\u1ec1n ch\u00e2u huy\u1ec7n. T\u1eeb nay, ti\u1ec1n c\u1ee7a quan m\u1ed9t tr\u0103m[footnote] T\u1eeb nay, ti\u1ec1n c\u1ee7a quan m\u1ed9t tr\u0103m 'm\u1ed9t tr\u0103m' nguy\u00ean l\u00e0 'ti\u1ec1n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 \u300aTi\u1ec1n D\u1ecbch truy\u1ec1n\u300b s\u1eeda.[\/footnote], th\u00f3c m\u1ed9t \u0111\u1ea5u, v\u1ea3i hai th\u01b0\u1edbc tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i[footnote] kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i 'kh\u00f4ng ph\u1ea3i' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ed9i', 'd\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ea5p', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda.[\/footnote], xin b\u1ecf \u0111i.\"<\/i>\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc n\u0103m nay l\u00faa h\u00e8 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n thi\u1ebfu gi\u1ed1ng l\u00faa, quan cho vay.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa v\u00e0 qu\u00e2n tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 300 ti\u1ec1n cho m\u1ed7i t\u1ea5m l\u1ee5a may qu\u00e2n ph\u1ee5c, c\u00f2n c\u00e1c qu\u00e2n b\u1ea3n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 100 ti\u1ec1n.\r\n\r\n[66] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, c\u00e1c l\u1ec7nh \u00fay n\u1ebfu t\u1ef1 m\u00ecnh chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 t\u00ean c\u01b0\u1edbp c\u00f3 c\u1edd hi\u1ec7u, d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ecdn ch\u00fang, ho\u1eb7c gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 7 t\u00ean trong to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, ho\u1eb7c d\u01b0\u1edbi 7 t\u00ean nh\u01b0ng l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb hung \u00e1c nguy hi\u1ec3m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.\r\n\r\n[67] Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u00e0n v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt quan l\u1ea1i. H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u00e2u: <i>\"Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Chi h\u1eadu \u1edf C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 c\u00f3 3 \u0111\u1ebfn 5 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c tuy\u00ean \u0111\u1ecdc, d\u1eabn l\u1ed1i v\u00e0 ch\u00fac t\u1ee5ng m\u00e0 th\u00f4i. Nay s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 h\u00e0ng tr\u0103m m\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u1eabn ch\u01b0a d\u1eebng l\u1ea1i, b\u1ed5ng l\u1ed9c l\u1ea1i qu\u00e1 h\u1eadu, \u0111\u1ecba v\u1ecb c\u0169ng cao, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd, xin b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1eaft gi\u1ea3m.\"<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 do t\u1eadp t\u1ee5c l\u00e2u \u0111\u1eddi, n\u00ean d\u1ea7n d\u1ea7n gi\u1ea3m b\u1edbt.\"<\/i>\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang. Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng nh\u01b0\u1eddng ch\u1ee9c H\u1ed9i linh quan s\u1ee9 cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, khi\u1ebfn Vua kh\u00f4ng vui. \u0110\u1ebfn khi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, mu\u1ed1n b\u00e0i tr\u1eeb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c phe, n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e8m pha V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng. Khi \u1ea5y, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng mua l\u1ea1i dinh th\u1ef1 c\u0169 c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh H\u1ea1 ho\u00e0ng h\u1eadu, nh\u01b0ng gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd ch\u01b0a d\u1ecdn \u0111i m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng[footnote]Gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd ch\u01b0a d\u1ecdn \u0111i m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng, ch\u1eef 'nhi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u01b0', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u00e0 h\u1ecd H\u1ea1 v\u00e0o cung t\u1ed1 c\u00e1o. H\u00f4m sau, Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n n\u00e0y v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i c\u00e1ch ch\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng sau khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn th\u0103m V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111ang b\u1ec7nh n\u1eb7ng, t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng ti\u1ebfp. Sau \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0: <i>\"V\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, sau n\u00e0y \u0111\u1ee9c v\u1ecdng v\u00e0 c\u00f4ng nghi\u1ec7p s\u1ebd r\u1ea5t l\u1edbn, ch\u1ec9 ti\u1ebfc l\u00e0 ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y[footnote]Ch\u1ec9 ti\u1ebfc l\u00e0 ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y, ch\u1eef 'd\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c b\u1ed5 sung.[\/footnote].\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u01b0\u1eddng ch\u1ee9c H\u1ed9i linh quan s\u1ee9, tuy tr\u00e1i \u00fd Vua, nh\u01b0ng khi v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1eddi th\u1eb3ng kh\u00ed h\u00f2a, kh\u00f4ng ch\u00fat s\u1ee3 h\u00e3i. H\u01a1n n\u1eefa, V\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0 v\u1eady. Ta t\u1eeb khi nh\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m[footnote]Ta t\u1eeb khi nh\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 6 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c ch\u00e9p 'Ta nh\u00e2n tu\u1ea7n nhi\u1ec7m s\u1ef1 g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'tu\u1ea7n' n\u00ean l\u00e0 'nh\u00e2n tu\u1ea7n'.[\/footnote], m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u, n\u1ebfu Vua h\u01a1i kh\u00f4ng vui, li\u1ec1n co r\u00fam kh\u00f4ng y\u00ean, t\u1eeb \u0111\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed \u0111\u1ed9 l\u1edbn lao c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y.\"<\/i>\r\n\r\n[69] H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u00fd \u0110\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1ed9i Linh quan ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00fd \u0110\u1ecbch t\u1eebng m\u1ed9t m\u00ecnh v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf c\u1eeda N\u1ed9i \u0110\u00f4ng, Vua \u0111\u01b0a ra b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thu chi t\u00e0i ch\u00ednh h\u00e0ng n\u0103m do Tam ty s\u1ee9 M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec3 cho L\u00fd \u0110\u1ecbch xem. L\u00fac \u0111\u00f3, h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u li\u00ean ti\u1ebfp x\u1ea3y ra, Vua lo l\u1eafng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng[footnote]'C\u1ea5p' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], h\u1ecfi L\u00fd \u0110\u1ecbch l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n. L\u00fd \u0110\u1ecbch t\u00e2u: <i>\"T\u1ed5 ti\u00ean l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u1eadp ra kho N\u1ed9i t\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4i ph\u1ee5c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u0169 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc v\u00e0 chi d\u00f9ng khi g\u1eb7p thi\u00ean tai. Nay bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 chi ph\u00ed g\u00ec kh\u00e1c, b\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng kho n\u00e0y \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 qu\u1ed1c d\u1ee5ng, th\u00ec thu\u1ebf m\u00e1 s\u1ebd nh\u1eb9, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng b\u1ecb lao d\u1ecbch.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm mu\u1ed1n d\u00f9ng L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh thay M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i khi \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn, s\u1ebd xu\u1ea5t ra v\u00e0i tri\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec3 cho Tam ty m\u01b0\u1ee3n.\"<\/i> L\u00fd \u0110\u1ecbch t\u00e2u: <i>\"Thi\u00ean t\u1eed \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ee7a c\u1ea3i kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t trong ngo\u00e0i, xin h\u1ea1 chi\u1ebfu ban cho Tam ty \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00e2n \u0111\u1ee9c, sao c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n?\"<\/i> Vua vui l\u00f2ng. L\u00fd \u0110\u1ecbch l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Khi b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111i phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng ch\u1eb7t c\u00e2y, d\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 d\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecbch ho\u1eb7c dinh th\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00e2u l\u00e0m h\u00e0nh cung, ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u s\u01a1n ph\u1ebft l\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Ph\u1ea7n, B\u1ea1c, vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e3 t\u1ed1n k\u00e9m g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc. Nay thi\u00ean tai h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u00fd tr\u1eddi c\u1ea3nh c\u00e1o b\u1ec7 h\u1ea1[footnote]'S\u1edf' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote].\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh n\u00f3i \u0111\u00fang, ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t hai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e0m Tr\u1eabm l\u1ea7m l\u1ed7i nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo ph\u1ee5 truy\u1ec7n v\u00e0 ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ecbch, vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf c\u1eeda N\u1ed9i \u0110\u00f4ng x\u1ea3y ra khi \u00f4ng c\u00f2n l\u00e0m H\u00e0n L\u00e2m, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. V\u00ec n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u li\u00ean ti\u1ebfp x\u1ea3y ra, n\u00ean s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i x\u1ea3y ra v\u00e0o n\u0103m nay m\u1edbi h\u1ee3p l\u00fd. L\u1ea1i theo th\u00e1ng 3 n\u0103m sau, L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh m\u1edbi b\u00e3i ch\u1ee9c \u0110\u00f4 t\u00e0o H\u00e0 B\u1eafc, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Thanh Ch\u00e2u, c\u00f2n M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 m\u1edbi b\u00e3i ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9, e r\u1eb1ng l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a th\u1ec3 tri\u1ec7u L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc. Ph\u1ee5 truy\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, ch\u1ec9 ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u00f3, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u. C\u00f3 l\u1ebd l\u00fac n\u00e0y Vua \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd tri\u1ec7u L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh thay M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn n\u0103m sau m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Nay t\u1ea1m theo \u0111\u00f3, v\u00e0 ghi s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y sau khi \u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[70] D\u0129nh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Chu Kh\u1edfi c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1. L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Trung Ch\u00e1nh gi\u1eef ch\u1ee9c H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Kh\u1edfi l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri Ti\u1ebft l\u00e0m Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n, l\u00fac \u1ea5y n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n khi\u1ebfn d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00edch tr\u1eef, Tri Ti\u1ebft x\u1eed t\u1eed ba k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u1edf ch\u1ee3, t\u1eeb \u0111\u00f3 vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ch\u1ea5m d\u1ee9t.\r\n\r\n[71] Ho\u00e0ng Ch\u1ea5n t\u00e2u r\u1eb1ng, xin d\u1eebng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf kinh th\u00e0nh, v\u00e0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u00e1c ch\u00e2u ng\u1eebng cung c\u1ea5p g\u1ed7. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[72] Th\u1ecd Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng T\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh L\u00fd V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng Hi\u1ec7u \u00fay qu\u00e2n D\u0169ng Ti\u1ec7p T\u00f4n H\u01b0ng k\u1ebft b\u1ecdn m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ebft Tu\u1ea7n ki\u1ec3m duy\u00ean Ho\u00e0i l\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, Quy\u1ec1n \u0111\u00f4 gi\u00e1m H\u1eefu ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt D\u1ee5ng b\u1eaft gi\u1ebft b\u1ecdn ch\u00fang. Nh\u1eadt D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, B\u1ea3n ch\u00e2u Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng kh\u00ed v\u1eadt, l\u1ee5a. Con trai c\u1ee7a K\u1ef5 l\u00e0 Nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban T\u00e1 ch\u1ee9c.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tam ty t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c \u0111\u1ec3 mua mu\u1ed1i, xin theo l\u1ec7 mu\u1ed1i h\u1ea1t \u1edf Gi\u1ea3i Ch\u00e2u, c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea5y giao d\u1eabn cho Gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5. Khi c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u00ednh to\u00e1n, \u0111i\u1ec1n t\u00ean h\u1ecd, ch\u00e2u qu\u00e2n s\u1ebd c\u1ea5p ph\u00e1t.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u1ea7n Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng T\u00f4ng Ca C\u1ed1t T\u01b0 La d\u00e2ng ng\u1ef1a, xin h\u00f2a gi\u1ea3i. Chi\u1ebfu tha t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1ea3 ti\u1ec1n ng\u1ef1a.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Th\u00e1i \u00fay, Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\nV\u00e0i ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng, ban t\u1eb7ng n\u0103m ngh\u00ecn l\u1ea1ng b\u1ea1ch kim. \u0110\u00e1n b\u1ea3o gia nh\u00e2n tr\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ebft t\u1ea5u xong, t\u1ef1 th\u00eam b\u1ed1n c\u00e2u: <i>\"\u0110\u00e3 s\u1ee3 t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u, hu\u1ed1ng chi kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, mu\u1ed1n ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh tai h\u1ecda.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai khi\u00eang v\u00e0o trong cung. Chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, nh\u01b0ng khi \u0111\u1ebfn c\u1eeda, \u0110\u00e1n \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, m\u1eddi D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c v\u00e0o ph\u00f2ng, g\u1eedi g\u1eafm vi\u1ec7c h\u1eadu s\u1ef1, nh\u1edd so\u1ea1n di bi\u1ec3u, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"T\u00f4i k\u00e9m c\u1ecfi l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u1edf ng\u00f4i th\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi s\u1eafp m\u1ea5t \u0111\u1ec3 xin quan ch\u1ee9c cho th\u00e2n t\u1ed9c, ch\u1ec9 n\u00ean k\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng g\u1eb7p g\u1ee1 trong \u0111\u1eddi, mong ng\u00e0y c\u00e0ng g\u1ea7n g\u0169i vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n s\u0129, gi\u1ea3m b\u1edbt ph\u1ea7n n\u00e0o n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 lo toan.\"<\/i> L\u1ea1i d\u1eb7n d\u00f2 con ch\u00e1u r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u00e0 ta \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh \u0111\u1ee9c, ph\u1ea3i gi\u1eef g\u00ecn s\u1ef1 gi\u1ea3n d\u1ecb, b\u1ea3o to\u00e0n gia phong. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ef7 v\u00e0o vi\u1ec7c cha l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u00e0 s\u1ed1ng xa hoa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n c\u1ea5t xa x\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 v\u00e0ng ng\u1ecdc trong quan t\u00e0i.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng 61 tu\u1ed5i.\r\n\r\nVua v\u1ed9i \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, b\u00e3i tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, ban chi\u1ebfu \u01b0u \u00e1i truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, t\u1ed5 ch\u1ee9c tang l\u1ec5 ri\u00eang. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c ti\u1ec5n, nh\u01b0ng v\u00ec V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00ean Vua kh\u00f4ng cho b\u00e0y nh\u1ea1c.\r\n\r\n\u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Ch\u00ednh, con ch\u00e1u, ch\u00e1u trai, ch\u00e1u ngo\u1ea1i, h\u1ecdc tr\u00f2, thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Khi c\u00e1c con \u0111\u1ec3 tang xong, Vua l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00ednh c\u00e1ch \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1m, \u00edt ham mu\u1ed1n, s\u1ed1ng r\u1ea5t thanh b\u1ea1ch. Nh\u00e0 \u1edf r\u1ea5t \u0111\u01a1n s\u01a1, Vua mu\u1ed1n s\u1eeda sang l\u1ea1i, nh\u01b0ng \u00f4ng l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 nh\u00e0 c\u0169 c\u1ee7a cha \u00f4ng, kh\u1ea9n kho\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i. Qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 mu\u1ed1n d\u00f9ng g\u1ea5m v\u00f3c trang tr\u00ed chi\u1ebfu, \u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i. Th\u1ea5y h\u1ecd h\u00e0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0103n m\u1eb7c qu\u00e1 xa hoa, \u00f4ng t\u1ecf v\u1ebb kh\u00f4ng vui. Ch\u00e1u trai V\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c r\u1ea5t hi\u1ebfu h\u1ecdc, t\u1eebng d\u00e2ng th\u01b0 xin thi ti\u1ebfn s\u0129, \u00f4ng n\u00f3i: <i>\"Ta t\u1eebng cho r\u1eb1ng trong nh\u00e0 \u0111\u00e3 qu\u00e1 hi\u1ec3n h\u00e1ch, sao ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 tranh gi\u00e0nh v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi ngh\u00e8o kh\u00f3?\"<\/i> \u0110\u1ebfn khi \u00f4ng m\u1ea5t, con trai V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 v\u1eabn ch\u01b0a l\u00e0m quan.\r\n\r\n\u00d4ng kh\u00f4ng c\u1ea7u h\u00f4n nh\u00e2n m\u00f4n \u0111\u0103ng h\u1ed9 \u0111\u1ed1i. \u00d4ng \u0111\u1ed1i x\u1eed r\u1ea5t m\u1ef1c l\u1ec5 \u0111\u1ed9 v\u1edbi ch\u1ecb d\u00e2u g\u00f3a, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng em trai V\u01b0\u01a1ng H\u00fac h\u1ebft m\u1ef1c. \u00d4ng ch\u00fa tr\u1ecdng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng quan ch\u1ee9c th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i, ch\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1 cao danh gi\u00e1o. Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u k\u00ednh ph\u1ee5c \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng, xem \u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc t\u00f4ng th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua t\u00f4n k\u00ednh, qu\u1ea3 l\u00e0 v\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi c\u1ee7a th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh, \u0110\u00e1n nghe l\u1eddi c\u1ee7a L\u00fd H\u00e3ng, v\u1ed1n ch\u01b0a tin s\u00e2u. \u0110\u1ebfn khi t\u1eadn m\u1eaft th\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, \u0110inh V\u1ecb, mu\u1ed1n can gi\u00e1n th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f9ng l\u00e0m v\u1edbi h\u1ecd, mu\u1ed1n r\u1eddi \u0111i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c Vua \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf \u0111i, b\u00e8n than r\u1eb1ng: <i>\"L\u00fd V\u0103n T\u0129nh qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n.\"<\/i> T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 tr\u1edf \u0111i, m\u1ed7i khi c\u00f3 \u0111\u1ea1i l\u1ec5, th\u01b0\u1eddng mang theo thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1ec3 h\u00e0nh l\u1ec5, l\u1ea1i l\u00e0m Nghi v\u1ec7 s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng bu\u1ed3n b\u00e3 kh\u00f4ng vui. Khi l\u00e2m b\u1ec7nh, di ch\u00fac c\u1ea1o \u0111\u1ea7u, kho\u00e1c \u00e1o c\u00e0 sa \u0111\u1ec3 li\u1ec7m, h\u1eb3n l\u00e0 h\u1ed1i h\u1eadn vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc kia. C\u00e1c con mu\u1ed1n l\u00e0m theo di ch\u00fac, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, b\u00e8n th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng \u0110\u00e1n g\u1eb7p th\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Vua tin d\u00f9ng, l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, can gi\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c theo, y\u00ean v\u1ecb \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef ch\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi so s\u00e1nh \u00f4ng v\u1edbi Ph\u00f9ng \u0110\u1ea1o.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aLong Xuy\u00ean Bi\u1ec7t Ch\u00ed\u300b l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u00e1n mua thi\u1ebfp v\u00e0 h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u1ed3 b\u1ea1c c\u1ee7a h\u1ecd Th\u1ea9m. X\u00e9t \u0110\u00e1n n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, ki\u1ec7m \u01b0\u1edbc, e r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00fang, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c h\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n n\u1ee3 thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 thi\u1ebfu h\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u00faa m\u1ea1ch th\u00ec ph\u00e1t kho quan cho vay.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 l\u00e0 S\u1ea7m B\u1ea3o Ch\u00ednh, H\u00e0n L\u1ec7nh T\u00f4ng, \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf Ho\u00e0n ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 30 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c L\u00fd K\u1ebf Minh b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u00e1 ch\u1ee9c. Ch\u1ec9 s\u1eed, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb H\u00e0 Kh\u00e1nh b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u00ec h\u1ecd t\u1ef1 \u00fd d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean, khi\u1ebfn s\u1ee9 th\u1ea7n Trung t\u00e1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[78] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho d\u00e2n l\u01b0u vong \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec ph\u00e1t th\u00f3c c\u1ee9u t\u1ebf.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea5y Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac th\u1ecd qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u1ea3 K\u1ef5 K\u1ef5 s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed Nghi ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng C\u00e1t l\u00e0m ph\u00f3. Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Ph\u00f9ng Nguy\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u00e1n s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1c m\u00f4n Ch\u1ec9 h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n[80] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"S\u00f4ng Bi\u1ec7n ch\u1ea3y xi\u1ebft, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Nay l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ki\u1ec3m d\u1ecdc s\u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u01a1i l\u1ed9i \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi c\u1ee9u gi\u00fap, cho nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng v\u1eadt, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i ngh\u00e8o kh\u00f3 th\u00ec l\u1ea5y ti\u1ec1n quan c\u1ea5p cho.\"<\/i>\r\n\r\n[81] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 tri\u1ec7u thi, \u0111\u1ec1u h\u1ecfi m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c th\u1eddi v\u1ee5, l\u1ea1i thi ri\u00eang m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00fa lu\u1eadn ho\u1eb7c t\u1ea1p v\u0103n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 11 c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n ban, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u[footnote]Ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u, ch\u1eef '\u1ea9m' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00e2m'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, khi ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n c\u00e1c ban, sai v\u1ec7 s\u0129 thi b\u1eafn cung tr\u00ean ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u, nay s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], sai v\u1ec7 s\u0129 thi b\u1eafn cung tr\u00ean ng\u1ef1a, ban ti\u1ec1n k\u1ebdm theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[83] L\u1ea5y b\u00e0i lu\u1eadn <i>\"T\u01b0 ch\u00ednh\"<\/i> v\u00e0 <i>\"Ch\u00ednh thuy\u1ebft\"<\/i> do Vua so\u1ea1n ban cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, \u1edf khu v\u1ef1c B\u00e0nh Th\u00e0nh thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n, m\u01b0a \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u1ea1i l\u00faa c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n binh cung ti\u1ec5n, h\u01a1n 800 h\u1ed9, chi\u1ebfu t\u1ea1m mi\u1ec5n thu\u1ebf lao d\u1ecbch, l\u1ea1i cho vay ti\u1ec1n.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i s\u00e1ch b\u00e1n \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m gi\u00e1 r\u1ea5t r\u1ebb, xin cho t\u0103ng gi\u00e1. Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, ch\u1ec9 mu\u1ed1n cho v\u0103n t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n th\u00f4i.\"<\/i> Kh\u00f4ng cho.\r\n\r\n[86] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o n\u00f3i: <i>\"Thi ph\u00fa m\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 thi, kh\u00f4ng g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. C\u00e1c khoa \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p ngh\u0129a l\u00fd, ch\u1ec9 l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng l\u00e0m gi\u1ecfi, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i ngh\u0129a.\"<\/i> Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu, ti\u1ebfn s\u0129 ki\u00eam l\u1ea5y c\u1ea3 s\u00e1ch lu\u1eadn, c\u00e1c khoa c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh ngh\u0129a, th\u00ec cho kh\u1ea3o x\u00e9t ri\u00eang. C\u00f3 th\u1ec3 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u00f5 l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[87] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c h\u1ed9 b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u \u1edf th\u00f4n qu\u00ea Ho\u00e0i Nam, n\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u00e1n h\u00e0ng n\u0103m \u00edt, th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[88] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n m\u00f9ng m\u1ed9t, chi\u1ebfu cho qu\u00e2n Cao B\u01b0u v\u00ec n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a d\u00e2n \u0111\u00f3i, t\u1ea1m mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i t\u1eb1m m\u1ed9t n\u0103m.\r\n\r\n[89] Tam ty xin cho Nam Kinh v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i mua c\u1ecf l\u00e0m l\u00f2 30 v\u1ea1n, chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[90] Ph\u00e1t v\u1eadn ty n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u H\u1ed3ng, Ki\u1ec1n, C\u00e1t h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00f3ng t\u00e0u m\u1edbi ch\u1edf v\u1ec1 kinh, vi\u1ec7c k\u00e9o \u0111\u1ea9y l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, xin cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1ea5y d\u00f9ng l\u00ednh kh\u1ecfe m\u1ea1nh thay phi\u00ean, chi\u1ebfu cho.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd Y\u1ebfn Th\u00f9 v\u00ec n\u0103m qua c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, Vua lo l\u1eafng, nay tai d\u1ecbch \u0111\u00e3 h\u1ebft, m\u00f9a m\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2ng b\u00e0i t\u1ee5ng <i>\"Duy \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9ng thi\u00ean\"<\/i>, chi\u1ebfu khen.\r\n\r\n[92] T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u S\u1edf n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, d\u00e2n b\u1ecf tr\u1ed1n, theo l\u1ec7 x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda n\u0103m tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, nay \u0111\u00e3 qu\u00e1 h\u1ea1n, xin gia h\u1ea1n, chi\u1ebfu cho \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"\u1ede H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u00e1c qu\u00e2n Trung Li\u1ec7t, Tuy\u00ean D\u0169ng, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu h\u01b0\u1edfng n\u1eeda b\u1ed5ng, th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 s\u1edf. T\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u01b0u.\"<\/i>\r\n\r\n[94] Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh, d\u1eabn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c qu\u00e2n ban tr\u1ef1c v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba ngh\u00ecn t\u00e1m tr\u0103m m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0 l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng, ba ng\u00e0y th\u00ec xong.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1eefu th\u1eeba ki\u00eam T\u00f4ng ch\u00ednh khanh Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n t\u00e2u: <i>\"Hi\u1ec7n nay trung nguy\u00ean y\u00ean \u1ed5n, c\u00e1c n\u01a1i xa x\u00f4i \u0111\u1ec1u quy ph\u1ee5, b\u1ed1n d\u00e2n an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u ch\u0103m lo vi\u1ec7c ch\u1ee9c ph\u1eadn, th\u1ebf l\u00e0 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u1eddi th\u1ebf th\u00e1i b\u00ecnh, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u00f2a h\u1ee3p, th\u1eadt \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t xa c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eabn c\u00e0ng tinh t\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f2n ch\u1ecbu kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00e2n m\u00ecnh, s\u00e1ng s\u1edbm ra tri\u1ec1u xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, qu\u00ean c\u1ea3 m\u1ec7t m\u1ecfi, ng\u1ed3i x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng \u0103n u\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang gi\u1edd. Tuy \u00fd tr\u1eddi kh\u00e9o x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec, nh\u01b0ng vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1eadc nh\u00e2n qu\u00e2n, n\u00ean giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Xin \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf chung, \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu l\u00e2u d\u00e0i.<\/i>\r\n\r\n<i>Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay ngo\u00e0i vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n nh\u01b0 c\u0169[footnote] 'Ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n', s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 93 th\u00e1ng 6 ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t c\u0169ng hai l\u1ea7n n\u00f3i 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng ng\u1ed3i', l\u1ea1i n\u00f3i 'ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng xem vi\u1ec7c', nghi l\u00e0 ch\u00e9p 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n' l\u00e0 \u0111\u00fang.[\/footnote], \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, Th\u1eeba Minh v\u00e0 ch\u1ed7 ng\u1ed3i th\u1ee9 hai, c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng v\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec cho c\u01a1 quan \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh xong r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee7a Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, Tam ban vi\u1ec7n, L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean ch\u1ecdn c\u0169ng cho ph\u00e2n ng\u00e0y d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u.\"<\/i>\r\n\r\nVua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u1eeb nay \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u00e0y kh\u00f4ng qu\u00e1 hai c\u01a1 quan.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1c m\u00f4n Ch\u1ec9 h\u1ea7u La Nguy\u00ean Ph\u1ee5 t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c l\u1ed9 l\u00faa m\u1edbi t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i[footnote] 'T\u00e0i' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 't\u00f2ng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], li\u1ec1n t\u00e2u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nhi\u1ec1u khi kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. T\u1eeb nay xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi thu ho\u1ea1ch xong, m\u1edbi cho ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Vua theo l\u1eddi t\u00e2u, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00e3 t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0 g\u1eb7p thi\u00ean tai d\u1ecbch b\u1ec7nh tr\u00e1i m\u00f9a th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u ngay, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.\r\n\r\n<i>(La Nguy\u00ean Ph\u1ee5, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[97] S\u00e1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Qu\u00e1ch Kim Phong, \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0 ph\u1ea1m l\u1ed7i, c\u00e1c quan xin c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Ho\u00e0n v\u1ec7, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed.\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i c\u00e1c ban tr\u1ef1c, c\u00e1c qu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m, tr\u01b0\u1eddng, v\u1ee5, quan, ki\u1ec7n, th\u01b0\u1eddng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, l\u00e0m \u0111i\u1ec1u v\u00f4 l\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1ed9 ph\u1eadn n\u00e0o qu\u1ea3n l\u00fd h\u01a1i nghi\u00eam kh\u1eafc th\u00ec li\u1ec1n b\u1edbi m\u00f3c ki\u1ec7n t\u1ee5ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n, c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng, quan ty m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 l\u00fd, k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft nghi\u00eam tr\u1ecdng, ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd.\"<\/i>\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n, H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u00e3i chi\u1ebfu, Th\u01b0 ngh\u1ec7, Chi h\u1eadu, v.v., nh\u1eadp ch\u1ee9c tr\u00ean 10 n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i ri\u00eang t\u01b0 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t ch\u1ee9c.\r\n\r\n[100] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng do Kinh \u0110\u00f4ng b\u1ecb thi\u00ean tai, t\u1ea1m ng\u1eebng cung c\u1ea5p v\u1eadt ph\u1ea9m.\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, phong N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u00e0o Nghi v\u00e0 N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n c\u00f9ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00fac n\u00e0y, C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hu\u00e2n v\u00e0 H\u1ea1 Th\u1ee7 U\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u1eeba t\u00e2u xin \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9, Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i. Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n hi\u1ec3u bi\u1ebft vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, T\u00e0o Nghi quen thu\u1ed9c nghi l\u1ec5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng ngay.\"<\/i> Chi\u00eau Vi\u1ec5n l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng.\r\n\r\n[102] H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u01b0\u1edfng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay V\u01b0\u01a1ng Di Trinh xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 th\u1eed nghi\u1ec7m vi\u1ec7c d\u00e2n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Tri \u0110\u01a1n Ch\u00e2u. Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn d\u1eb7n d\u00f2, l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u00f2a h\u1ee3p d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 tr\u1ecb an l\u00e0m tr\u1ecdng.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Th\u1ecd Xu\u00e2n qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecdc xong s\u00e1ch \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b, Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 v\u01b0\u01a1ng h\u1eefu Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, v.v. [footnote]'C\u1eadp v\u01b0\u01a1ng' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[104] B\u1ed9 th\u1ef1 T\u00e0o V\u0129 \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u l\u00e0 M\u1ea1t Tinh t\u1ed9c, D\u0129nh Th\u00e0nh T\u01b0 N\u1ea1p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 hi\u1ebfn \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng hai tr\u1ea1i \u0110\u1ea1i L\u1ea1c M\u00f4n v\u00e0 Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u00f4 qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c m\u00ecnh, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 3.000 ti\u1ec1n. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c ch\u1ee9c Ch\u00ednh ph\u00f3 qu\u00e2n ch\u1ee7, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111ang qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, \u0110\u1ea1i L\u1ea1c M\u00f4n, Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n, Uy Vi\u1ec5n, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. Nay xin cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda tr\u00ean \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ba tr\u1ea1i n\u00e0y, tr\u1eeb khu v\u1ef1c c\u00f4ng s\u1edf v\u00e0 doanh tr\u1ea1i, \u0111\u1ec3 thu ti\u1ec1n thu\u00ea \u0111\u1ea5t c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho h\u1ecd.\"<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, phong L\u1eef T\u00f2ng Gi\u1ea3n, con c\u1ee7a L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh, l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00f2ng Gi\u1ea3n gi\u1eef ch\u1ee9c Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7n Kh\u00fac, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec t\u1ed9i \u0103n c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn nay, d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn t\u1eadp v\u0103n c\u1ee7a cha m\u00ecnh n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t l\u1ea1i.\r\n\r\n[106] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Giang Nam c\u00f3 tr\u00ean 5.000 h\u1ed9 s\u1ebd do quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ef1c ti\u1ebfp qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0n Th\u1ee9.\r\n\r\n[107] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua c\u1ecf v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n 1.000 v\u1ea1n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y.\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 hai Chi\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u V\u1ee5, X\u1eed b\u1ecb h\u1ea1n, l\u00faa g\u1eb7t xong l\u1ea1i m\u1ecdc l\u1ea1i.\r\n\r\n[109] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, do ng\u01b0\u1eddi Kh\u00ea man \u1edf Th\u1ea7n ch\u00e2u qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, gi\u1ebft Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u1ea7n V\u0103n Kh\u00e1nh, sai Th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu L\u01b0u V\u0129nh S\u00f9ng v\u00e0 N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Giang \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 an ph\u1ee7. N\u1ebfu h\u1ecd d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.\r\n\r\n<i>(V\u0129nh S\u00f9ng l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng.)<\/i>\r\n\r\n[110] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n T\u1ed5 S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c t\u01b0\u1edbng so\u00e1i v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng xa \u0111\u1ebfn t\u1eeb bi\u1ec7t ho\u1eb7c y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c ri\u00eang \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ebfn khi tan ti\u1ec7c th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u00e3 qu\u00e1 tr\u01b0a. C\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 ph\u1ee7, m\u00e0 xa gi\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i ri\u00eang \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00e1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd qu\u00e2n nh\u00e0n th\u1ea7n lao. Xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c ri\u00eang th\u00ec t\u1ea1m ng\u1eebng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u00e0 l\u1eadp th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. S\u0129 Ho\u00e0nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00e1i.\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7 c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 s\u00e1ch m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b g\u1ed3m 120 quy\u1ec3n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn T\u01b0 Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 xem, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng cho L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7 c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u1ea1c l\u1ee5a v\u00e0 b\u1ea1c.\r\n\r\n[112] B\u1ed5 nhi\u1ec7m A Ch\u00e2u, \u0110\u00f4 qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng tr\u1ea1i thu\u1ed9c T\u1ea7n ch\u00e2u, l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u1ea1n ch\u00e2u.\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n do ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t x\u1eed, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng khoa thi v\u00e0 c\u00f9ng n\u0103m \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, th\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n d\u1eabn chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u1edf ng\u1ea1i, xin ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u1ea3i tr\u00e1nh n\u00e9[footnote]Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00e1nh n\u00e9 <i>(theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-58, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady)<\/i>.[\/footnote].\r\n\r\n[114] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng gia t\u1ed9c Qu\u1ef7 L\u01b0u \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u nhi\u1ec1u n\u0103m li\u1ec1n ch\u1ed1ng l\u1ec7nh, V\u0129 \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 c\u00f9ng d\u00e2n tr\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c h\u1ed3 ph\u00f3ng sinh c\u0169 \u1edf Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf hoang th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i; nh\u1eefng n\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed3, th\u00ec d\u1ecdc theo s\u00f4ng Giang, s\u00f4ng Ho\u00e0i, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n th\u00e0nh, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed7i n\u01a1i n\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u00e1nh b\u1eaft.\"<\/i>\r\n\r\n[116] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c h\u00ecnh ph\u1ea1t c\u1ea5m trong c\u00e1c ng\u00e0y l\u1ec5, nay xin ban h\u00e0nh c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u1ed9i \u0111\u1ea1i h\u00ecnh, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00e1c ng\u00e0y l\u1ec5 Thi\u00ean Kh\u00e1nh, Ti\u00ean Thi\u00ean, Gi\u00e1ng Th\u00e1nh, Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u00ec b\u1ea3y ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ba ng\u00e0y sau; c\u00e1c ng\u00e0y l\u1ec5 Thi\u00ean Hu\u1ed1ng, Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng th\u00ec m\u1ed9t ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u t\u1ea1m ng\u1eebng x\u1eed quy\u1ebft. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu ph\u1ea1m trong b\u1ed1n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5, th\u00ec t\u1ea1i n\u01a1i x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng[footnote]X\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng <i>(theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 57-31 l\u00e0 'c\u00f4ng gi\u1ea3i khai ki\u1ebfn \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng')<\/i>.[\/footnote], t\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c c\u1eed quan x\u00e9t x\u1eed; n\u1ebfu ph\u1ea1m trong ba ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5, th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y sau l\u1ec5 m\u1edbi thi h\u00e0nh. Trong ng\u00e0y l\u1ec5, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9 th\u00ec tha b\u1ed5ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, d\u00e2n Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd Di\u00ean Ch\u00ed b\u1ecb kh\u1eafc ch\u1eef l\u00ean m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e0nh An Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh, V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n l\u00e0m lo\u1ea1n, Di\u00ean Ch\u00ed \u1edf \u00cdch Ch\u00e2u, th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c v\u1ee5 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Qu\u00e2n l\u00e0 Th\u00f4i Ma H\u1ed3. Khi gi\u1eb7c y\u00ean, \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00f9ng v\u1edbi binh s\u0129 Ho\u00e0i D\u0169ng c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a T\u00fa u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, c\u00f9ng n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0m ph\u1ea3n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ba. T\u00fa nghi ng\u1edd Di\u00ean Ch\u00ed ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ee7 l\u0129nh gi\u1eb7c L\u00fd Thu\u1eadn, b\u00e8n b\u00e1o l\u00ean ch\u00e2u, l\u1ea1i d\u1eabn binh s\u0129 trong doanh l\u00e0m ch\u1ee9ng vi\u1ec7c n\u00e0y. Tri ch\u00e2u L\u00fd \u1ee8ng C\u01a1 sai ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, giao xu\u1ed1ng ng\u1ee5c c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed, tra h\u1ecfi ra s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean Di\u00ean Ch\u00ed b\u1ecb sung qu\u00e2n, c\u00f2n T\u00fa b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady v\u00e0o l\u01b0ng r\u1ed3i tha v\u1ec1.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u00ec b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00fd Thu\u1eadn th\u1eadt n\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00e0i Ng\u1ef1 s\u1eed tra x\u00e9t kh\u00f4ng ph\u1ea3i, ng\u01b0\u1eddi ch\u00fac m\u1eebng mu\u1ed1n coi \u0111\u00f3 l\u00e0 Thu\u1eadn, th\u00fac gi\u1ee5c k\u1ebft \u00e1n. Tri t\u1ea1p s\u1ef1 L\u1eef Di Gi\u1ea3n n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sao?\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00e2u l\u00ean s\u1ef1 th\u1eadt, v\u00ec th\u1ebf tr\u00e1i \u00fd c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.\r\n\r\n[118] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua v\u00ec n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e3 h\u1ebft, m\u01b0a thu\u1eadn gi\u00f3 h\u00f2a, m\u00f9a m\u00e0ng thu ho\u1ea1ch t\u1ed1t, n\u00ean \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn th\u0103m th\u00e1p Linh C\u1ea3m \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o.\r\n\r\n[119] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh[footnote]Y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh: 'Y\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], H\u1ed9i Linh Qu\u00e1n, ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan t\u00f9y t\u00f9ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Ch\u00fac Hi.\r\n\r\n[120] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, c\u1ea5m d\u00e2n Xuy\u00ean H\u1ea1p nu\u00f4i chim \u01b0ng. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Tri L\u00f4 Ch\u00e2u Tr\u1ecbnh Chi\u00eau \u0110\u1ed9.\r\n\r\n[121] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Duy d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n l\u00e0 \u300a\u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 Gi\u00e1ng Th\u00e1nh K\u00fd\u300b 50 quy\u1ec3n, \u300aNgh\u00eanh Ph\u1ee5ng Th\u00e1nh T\u01b0\u1ee3ng K\u00fd\u300b 20 quy\u1ec3n, \u300aPh\u1ee5ng T\u1ef1 K\u00fd\u300b 50 quy\u1ec3n. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc[footnote]Ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc: Ch\u1eef 'kh\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[122] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Thi\u00ean H\u00f9ng, V\u0129nh H\u01b0ng Qu\u00e2n, Thi\u1ec3m, K\u00fd, L\u1ec7, H\u00ecnh, Minh, T\u1eeb, T\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0i, Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, Th\u1ea5p, Th\u1ea1ch, Can, Di\u1ec7u, Hoa Ch\u00e2u v\u00e0 V\u0129nh T\u0129nh Qu\u00e2n, v\u00ec n\u01a1i \u0111\u00f3 t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Ty An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 sang ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.\r\n\r\n[123] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, nh\u1eefng n\u01a1i th\u01b0\u1eddng n\u0103m \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu \u0111\u1ed1n g\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, t\u1ea1m ng\u1eebng m\u1ed9t n\u0103m, v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang v\u1eeba tr\u1ea3i qua thi\u00ean tai.\r\n\r\n[124] V\u00ec vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh huy\u1ec7n Thanh Th\u1ee7y \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng B\u1ed9 th\u1ef1 T\u00e0o V\u0129, Tri ch\u00e2u L\u00fd C\u1eadp, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[125] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn cung Th\u00e1i Nh\u1ea5t, tuy\u1ebft r\u01a1i d\u00e0y h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc. Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nh\u01b0ng lo r\u1eb1ng s\u1ee9c d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ee7, b\u1ecf l\u1ee1 vi\u1ec7c gieo tr\u1ed3ng, c\u00e1c khanh h\u00e3y c\u00f9ng b\u00e0n c\u00e1ch c\u1ee9u t\u1ebf v\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u00e3ng ph\u00ed \u0111\u1ea5t \u0111ai.\"<\/i>\r\n\r\n[126] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb thi\u00ean tai, cho ph\u00e9p d\u00e2n d\u00f9ng v\u1ea3i l\u1ee5a \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf.\r\n\r\n[127] L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung, nguy\u00ean ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Th\u1ee5y X\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u Giang, d\u00e2ng s\u00e1ch v\u1edf c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh thi \u1edf vi\u1ec7n X\u00e1 Nh\u00e2n, v\u00ec b\u00e0i lu\u1eadn s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 t\u1ed1t, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng hai b\u1eadc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Nh\u01b0\u1ee3c Xung ki\u1ebfn ngh\u1ecb t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u thi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i thi lu\u1eadn s\u00e1ch. \u0110\u1ebfn nay, d\u00f9ng l\u1eddi ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a \u00f4ng m\u00e0 ra l\u1ec7nh.\r\n\r\n<i>(Nh\u01b0\u1ee3c Xung, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. Chi\u1ebfu ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n th\u00e1ng ch\u00edn, ch\u00ednh l\u00e0 do Nh\u01b0\u1ee3c Xung \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t. \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 11 n\u0103m Thi\u00ean Hi nguy\u00ean ni\u00ean. \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[128] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n t\u1eeb bi\u1ec7t, y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0 t\u1ea1 \u01a1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 11 trong \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[129] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ng\u00e0y \u0110\u00f4ng Ch\u00ed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vi\u1ec7n Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng khi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t t\u00e1ng n\u00ean ng\u1eebng tri\u1ec1u, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ch\u00f4n v\u00e0o ng\u00e0y n\u00e0y, xin theo l\u1ec7. Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng h\u00f4m \u0111\u00f3 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn ch\u00fac m\u1eebng, n\u00ean kh\u00f4ng ra l\u1ec7nh ng\u1eebng tri\u1ec1u. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng h\u00f4m \u0111\u00f3 n\u00ean b\u1ecf l\u1ec5 b\u00e1i c\u1ee7a b\u00e1ch quan, l\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, n\u00ean b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p.\r\n\r\n[130] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 H\u1eefu Gi\u00e1m M\u00f4n V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1edbng Qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Chu\u1ea9n, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 H\u00ecnh B\u1ed9 Lang Trung Tri Ch\u1ebf C\u00e1o C\u1eebu Ch\u00ednh K\u1ef7 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean.\r\n\r\n[131] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Cao Ly v\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n ph\u00e1i Ng\u1ef1 S\u1eed, H\u00ecnh B\u1ed9 Th\u1ecb Lang T\u1eeb N\u1ed9t d\u1eabn \u0111\u1ea7u th\u1ee7 l\u0129nh N\u1eef Ch\u00e2n l\u00e0 Mai Tu\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, l\u1ea1i ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c phong Th\u1ecd Xu\u00e2n qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Qu\u00e1ch Nguy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1, Tu\u00e2n li\u1ec1n ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn t\u1ea1, n\u00f3i r\u1eb1ng thuy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00f3 bi\u1ec3n \u0111\u1ea9y tr\u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi t\u1edbi. C\u00f3 chi\u1ebfu, T\u1eeb N\u1ed9t n\u0103m ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b cho r\u1eb1ng do Do\u00e3n Tr\u01b0ng C\u1ed5 tr\u1edf v\u1ec1, sai v\u1eady, nay theo \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[132] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf Giang Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u00e1ch qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng h\u01a1n ba tr\u0103m d\u1eb7m.\r\n\r\n[133] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu, sang n\u0103m ng\u00e0y 17 th\u00e1ng gi\u00eang l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u m\u00f9a t\u1ebf Tr\u1eddi, hai ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u1ea5u c\u00e1o Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea5t. V\u00ec h\u00e0ng n\u0103m ng\u00e0y 15 th\u00e1ng gi\u00eang tri\u1ec1u b\u00e1i Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, nay x\u00e9t l\u1ec5 c\u1ea7u m\u00f9a, t\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 d\u00f9ng ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n, sau \u0111\u00f3 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean d\u1eabn thuy\u1ebft 'Kh\u1ea3i ch\u1eadp nhi giao', xin d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n sau L\u1eadp xu\u00e2n, v\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tri\u1ec1u b\u00e1i cung qu\u00e1n. V\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7m \u0111\u1eddi Nam T\u1ec1 t\u00e2u: 'L\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ng\u1ea1i vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn xu\u00e2n.' L\u1ea1i c\u00f3 ty \u0111\u1eddi T\u1ed1ng Hi\u1ebfu V\u0169 t\u00e2u: '\u0110\u1eddi Ng\u1ee5y g\u1eb7p m\u01b0a khi t\u1ebf Tr\u1eddi, \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n sau. \u0110\u1eddi T\u1ea5n c\u0169ng \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n.' Xin t\u1eeb nay n\u1ebfu ng\u00e0y T\u00e2n sau L\u1eadp xu\u00e2n ho\u1eb7c ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n th\u00e1ng gi\u00eang c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u00f9ng nhau, \u0111\u1ec1u cho d\u00f9ng l\u1eabn nhau, trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n.\r\n\r\n[134] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, trong cung \u0111\u01b0a ra b\u00f4ng l\u00faa t\u00e1i sinh cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem. L\u00fac \u0111\u00f3, trung s\u1ee9 t\u1eeb Kinh H\u1ed3 v\u1ec1, n\u00f3i n\u1eafng h\u1ea1n h\u1ea1i m\u00f9a, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu m\u01b0a \u0111\u1ee7, l\u00faa l\u1ea1i tr\u1ed5 b\u00f4ng.\r\n\r\n[135] Ng\u01b0u Trung, ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu tu\u1ea7n h\u1ed9 \u0111\u00ea Ho\u00e0ng H\u00e0, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u00ea \u1edf \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, Ho\u1ea1t ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng L\u1ee3i qu\u00e2n v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, xin ch\u1ec9 d\u00f9ng qu\u00e2n H\u00e0 Thanh v\u00e0 qu\u00e2n ch\u00e2u, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu. Chi\u1ebfu theo.\r\n\r\n[136] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadt ph\u1ea9m cung \u0111\u00ecnh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111ang g\u1eb7p gi\u00e1 r\u00e9t, sai s\u1ee9 \u0111i b\u00e1o d\u1ee5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec giao n\u1ed9p t\u1ea1i ch\u1ed7, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho c\u00e1c hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ng\u1eebng, sang xu\u00e2n ch\u1edf v\u1ec1 kinh.\r\n\r\n[137] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, v\u00ec r\u00e9t qu\u00e1 n\u00ean b\u00e3i tri\u1ec1u. Chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9, h\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai n\u1ed9p thu\u1ebf m\u00f9a thu, h\u1ed9 trung \u0111\u1eb3ng tr\u1edf l\u00ean n\u1ed9p t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ed9 d\u01b0\u1edbi trung \u0111\u1eb3ng th\u00ec t\u1ea1m ho\u00e3n.\r\n\r\n[138] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng, ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 thu\u1ed9c H\u00e0 T\u00e2y, mi\u1ec5n cho d\u00e2n phu v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ed9t n\u0103m.\r\n\r\n[139] Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"V\u00e2ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1eeb c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 \u0111\u1ecdng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ch\u00edn tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ba v\u1ea1n, gi\u1ea3i tho\u00e1t cho m\u01b0\u1eddi l\u0103m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\n[140] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, v\u00ec tr\u1eddi r\u00e9t bu\u1ed1t, t\u1ea1m d\u1eebng c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn gi\u1eefa m\u00f9a xu\u00e2n s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[141] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi N\u1eef Ch\u00e2n t\u00ean H\u1ed3n H\u00e0 L\u00f4 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 g\u1eb7p chi\u1ebfn tranh \u1edf B\u1ed9t H\u1ea3i, b\u00e8n quay l\u1ea1i quy ph\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o Khi\u1ebft \u0110an. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, sai s\u1ee9 Cao Ly l\u00e0 T\u1eeb N\u1ed9t \u0111\u01b0a v\u1ec1, v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed.\r\n\r\n[142] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai s\u1ee9 gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u00e2n than[footnote]sai s\u1ee9 gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u00e2n than: ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung. C\u00e2u n\u00e0y trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 57 ch\u00e9p l\u00e0 'sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n than c\u00f4ng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u00e2n'.[\/footnote]. L\u00fac \u1ea5y, m\u1edf c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb canh n\u0103m, l\u1ea1i gi\u1edbi h\u1ea1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi mua m\u1ed9t c\u00e2n. D\u00e2n ngh\u00e8o ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn trong gi\u00e1 r\u00e9t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng k\u1ecbp mang ti\u1ec1n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng mua \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ph\u00e9p b\u00e1n t\u1eeb m\u1ed9t c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 l\u1ea5y gi\u1edd Th\u00ecn l\u00e0m th\u1eddi h\u1ea1n.\r\n\r\n[143] Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e0o Kh\u1eafc Minh t\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 l\u0129nh gi\u1eb7c man ch\u00e2u Ph\u1ee7 Th\u1ee7y l\u00e0 M\u00f4ng Tr\u00e1t[footnote]M\u00f4ng Tr\u00e1t: \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Phi\u00ean di 5 ch\u00e9p l\u00e0 'M\u00f4ng L\u1ec5'.[\/footnote], c\u00f9ng thu\u1ed9c h\u1ea1 gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Chi\u1ebfu cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o nha ti\u1ec1n ch\u00e2u T\u1ebf[footnote]Chi\u1ebfu cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o nha ti\u1ec1n ch\u00e2u T\u1ebf: 'T\u1ebf ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf Xuy\u00ean'. Tra th\u1ea5y th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'T\u1ebf Xuy\u00ean', m\u00e0 l\u1ed9 Kinh T\u00e2y c\u00f3 ch\u00e2u T\u1ebf, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf ch\u00e2u', theo \u0111\u00f3 s\u1eeda.[\/footnote].\r\n\r\n[144] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u00e0m m\u1edbi \u1ea5n <i>\"Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf chi\u00eau th\u1ee5 can ph\u00f9 chi b\u1ea3o\"<\/i>, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac c\u00f9ng xem. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c bi\u1ec3u v\u0103n t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u1ea5n <i>\"Ng\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\"<\/i>, Vua cho l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 cung k\u00ednh, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ebf t\u1ea1o \u1ea5n m\u1edbi.\r\n\r\n[145] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, quan th\u00e2n t\u00f2ng ho\u00e0ng th\u00e0nh l\u00e0 Ng\u1ee5y M\u1ef9, H\u00e0 B\u00e2n \u0111\u00eam \u1edf c\u1eeda Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, gi\u1ea5u dao trong tay \u00e1o, \u0111\u1ee5c t\u01b0\u1eddng tr\u1ed9m ph\u00e1p v\u1eadt v\u00e0 ch\u00e2u b\u00e1u trong thi\u00ean th\u01b0. Ch\u1eb7t tay b\u00eau ba ng\u00e0y, r\u1ed3i ch\u00e9m. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u b\u1ed9 \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, quan ty Ho\u00e0ng Th\u00e0nh b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ed3ng r\u1ed3i tha.\r\n\r\n[146] N\u0103m t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf Ph\u1ea7n \u00c2m, gia phong hi\u1ec7u \u0111\u1ebf cho Ng\u0169 Nh\u1ea1c, c\u00f3 s\u00e1ch m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3o, n\u0103m \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra chi\u1ebfu kh\u1eafc ng\u1ecdc. Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho H\u1ed9i linh quan s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng an t\u1ea1i b\u1ea3n \u0111i\u1ec7n.\r\n\r\n[147] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c kinh k\u1ef3 x\u00e2y \u0111\u00ea s\u00f4ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng qu\u00e2n s\u0129 l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu.\r\n\r\n[148] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ea3 Long V\u0169 qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ho\u00e0nh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd L\u00fd Tu\u00e2n H\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Khang Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 nh\u01b0 quan s\u00e1t s\u1ee9. Khi \u0111\u00f3, cha c\u1ee7a Tu\u00e2n H\u00fac l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ea7n V\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u01b0\u1edfng Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u1eefu Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng ty[footnote]Quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u1eefu Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng ty: ch\u1eef 'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u1ee5c', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22-13, ghi r\u1eb1ng: 'Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng ty, c\u00f3 t\u1ea3 h\u1eefu Kim Ng\u00f4 d\u1eabn gi\u00e1 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c t\u00fac v\u1ec7 trong \u0111i\u1ec7n, tu\u1ea7n tra khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, ki\u1ec3m tra t\u00ean v\u00e0 h\u00f4 l\u1ec7nh', ch\u1eef 'ph\u1ee5c' v\u00e0 'tr\u01b0\u1ee3ng' g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau n\u00ean nh\u1ea7m l\u1eabn.[\/footnote]. Tu\u00e2n H\u00fac xin \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi cha m\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. V\u00e0o ng\u00e0y sinh c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa, Tu\u00e2n H\u00fac m\u1eddi K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, b\u00e1i l\u1ea1y v\u00e0 d\u00e2ng l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd. Vua bi\u1ebft chuy\u1ec7n, b\u00ed m\u1eadt ban cho \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 qu\u00fd, tr\u00e1i c\u00e2y v\u00e0 th\u1ee9c \u0103n ngon trong cung \u0111\u1ec3 gi\u00fap h\u1ecd l\u00e0m l\u1ec5.\r\n\r\nH\u00f4m sau, c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua h\u1ecfi th\u0103m v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng c\u1ee7a K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i than th\u1edf v\u1ec1 s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e8n phong K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Li\u00ean Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, tri Kinh Ch\u00e2u. K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi: <i>\"N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c hai l\u1ea7n tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Di\u00ean An, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5ng chi\u1ebfu, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ed1i ti\u1ebfc, nay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a ta.\"<\/i>\r\n\r\n[149] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Ch\u1ea5t, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang, tri ch\u1ebf c\u00e1o D\u01b0\u01a1ng C\u00e1t \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.\r\n\r\n[150] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, H\u1ea1 T\u1ee7ng, Ph\u00e1n quan cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Ho\u00e0ng. H\u1ea1 T\u1ee7ng c\u01b0\u1edbi D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb, b\u00e0 n\u00e0y r\u1ea5t gi\u1ecfi vi\u1ebft l\u00e1ch v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c. Khi H\u1ea1 T\u1ee7ng ng\u00e0y c\u00e0ng th\u0103ng ti\u1ebfn, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00ea thi\u1ebfp, n\u00ean kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn v\u1edbi D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb. D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb c\u00f9ng em trai vi\u1ebft th\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng[footnote]D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb c\u00f9ng em trai vi\u1ebft th\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng: 'Em trai', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u00e2n V\u1ecb', trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283, truy\u1ec7n H\u1ea1 T\u1ee7ng ch\u00e9p l\u00e0 'V\u1ecb'.[\/footnote], r\u1ed3i b\u00ed m\u1eadt \u0111\u01b0a ra ki\u1ec7n. M\u1eb9 c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng v\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb c\u0169ng c\u00e3i v\u00e3 nhau, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Khai Phong, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh[footnote]Ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh: Ch\u1eef 'ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 tr\u00e1ch ph\u1ea1t H\u1ea1 T\u1ee7ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi bu\u1ed9c \u00f4ng ph\u1ea3i ly d\u1ecb D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb.\r\n\r\n[151] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u00e1n l\u00faa m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf.\r\n\r\n[152] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai s\u1ee9 \u0111i d\u1ecdc s\u00f4ng Bi\u1ec7n thu nh\u1eb7t v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t nh\u1eefng x\u00e1c ch\u1ebft tr\u00f4i n\u1ed5i, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam Ti\u1ebft Khu\u00ea.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng Trai K\u00fd\u300b c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n ch\u00e9p: N\u0103m Thi\u00ean Hi \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Ti\u1ebft Gi\u1ea3n T\u00fac c\u00f4ng l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i, khi t\u1eeb bi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng, V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 n\u00f3i: <i>\"D\u00e2n l\u1ef1c ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng Nam \u0111\u00e3 ki\u1ec7t qu\u1ec7 r\u1ed3i.\"<\/i> Ti\u1ebft Khu\u00ea lui ra v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi: <i>\"\u0110\u00fang l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u00e2n ch\u00ednh.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t r\u1eb1ng Ti\u1ebft Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Thi\u00ean Hi nguy\u00ean ni\u00ean, nh\u01b0ng th\u00e1ng 9 n\u0103m \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 hai[footnote]B\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 hai: Hai ch\u1eef 'n\u0103m th\u1ee9 hai' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 quy\u1ec3n 91 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 hai, th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu trong s\u00e1ch n\u00e0y b\u1ed5 sung.[\/footnote], c\u00f3 l\u1ebd Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n nh\u1ea7m l\u1eabn. C\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, xem s\u1ef1 ki\u1ec7n th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 nguy\u00ean ni\u00ean, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tri\u1ec7u Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u1ee9a Th\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1, mu\u1ed1n th\u0103ng h\u1ecd l\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 trong \u0111\u00e0i t\u1ec9nh. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 \u1edf Kh\u00fac \u0110\u00e0i n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c gi\u00e1n quan, th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u01b0 gi\u00e1n. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1eadp di, B\u1ed5 khuy\u1ebft nh\u01b0 Tr\u1ea7n T\u1eed Ngang, Nguy\u00ean Ch\u1ea9n, B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc ki\u00eam to\u00e0n, hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t ch\u00fang, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1eadc anh t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang, th\u00ec \u00edt khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e0ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n v\u1edbi H\u1ee9a Th\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, c\u0169ng kh\u00f4ng quen bi\u1ebft s\u00e2u, ch\u1ec9 v\u00ec mu\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u00e2n tr\u1ecdng danh kh\u00ed. H\u1ee9a Th\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1 tuy kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 ch\u1ea5t c\u1ee7a b\u1eadc gi\u00e1n th\u1ea7n, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u0103m \u0111\u1ebfn tai b\u1ec7 h\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia v\u00e0o l\u1eddi tri\u1ec7u t\u1eadp long tr\u1ecdng. N\u1ebfu l\u1eddi th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn, xin h\u00e3y \u0111\u1ed5i h\u1ecd sang m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c trong c\u00e1c b\u1ed9, \u01b0u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m ra ngo\u00e0i, nh\u01b0 v\u1eady vi\u1ec7c ti\u1ebfn tho\u00e1i s\u1ebd h\u1ee3p l\u00fd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ee9a Th\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1 tuy kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong tri\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, ch\u1ec9 th\u0103ng c\u1ea5p b\u1eadc v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c sai s\u1ee9 cho h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(H\u1ee9a Th\u1ee9c, V\u0169 \u0110\u1ecbnh C\u01a1, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[2] \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Qu\u00e1ch Th\u1eeba t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, khi \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n, th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh x\u1eed h\u00e0 kh\u1eafc, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho vi\u1ec7c tr\u1ecb \u0111\u1ea1o, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban h\u00e0nh l\u1ec7nh r\u0103n \u0111e. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ch\u1ea5n ch\u1ec9nh k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n. N\u1ebfu h\u1ecd bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i r\u0103n \u0111e? Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam mong m\u1ecfi, c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Qu\u00e1ch Th\u1eeba, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n <i>(m\u1ed3ng 5)<\/i>, ban \u00e2n x\u00e1: T\u00f9 nh\u00e2n t\u1eed t\u1ed9i \u1edf T\u00e2y Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u01b0u \u0111\u00e0y, t\u00f9 nh\u00e2n l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha<a class=\"footnote\" title=\"Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng, ghi: 'X\u00e1 t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf T\u00e2y Kinh, t\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.' \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t.\" id=\"return-footnote-298-1\" href=\"#footnote-298-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 t\u1eeb 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban tr\u00e0 v\u00e0 v\u1ea3i, mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0 lao d\u1ecbch.<\/p>\n<p>[4] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng, th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u00f4 b\u1ed9 l\u1ea1c Qu\u00e1ch T\u01b0 \u0110\u00f4n \u1edf Nam Th\u1ecb \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, d\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i D\u00e3 Ph\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1ea1i D\u00e3 Ph\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'D\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 27-19 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 492, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Th\u1ed5 Phi\u1ec1n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-2\" href=\"#footnote-298-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, qu\u1ea3n l\u00fd m\u1ed9t d\u1ea3i b\u1ed9 l\u1ea1c, mong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00e0y, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 5.000 ti\u1ec1n, 5 th\u1ea1ch g\u1ea1o v\u00e0 b\u1ed9t. L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng, \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u c\u00f3 h\u01a1n 670 quan ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1n chia l\u00e0m hai ch\u1ec9 huy. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, c\u00e1c c\u01a1 quan d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 Tam ty, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 12 quy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tuy\u1ec3n ch\u1ecdn h\u01a1n 5.000 binh l\u00ednh t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u01b0\u01a1ng binh trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u1ea5m qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch g\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng sang \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, ho\u1eb7c ba b\u1ed1n n\u0103m, ho\u1eb7c n\u0103m s\u00e1u n\u0103m, lo\u1ea1n l\u1ea1c kh\u1ed5 c\u1ef1c, o\u00e1n h\u1eadn k\u00eau tr\u1eddi. Kh\u00ed huy\u1ebft v\u00e0ng \u0111\u00e3 hao m\u00f2n h\u1ebft s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p, ti\u1ebfng than kh\u1ed5 c\u1ea7u mong \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Tr\u1eddi gi\u00e1ng h\u1ecda \u0111\u00e3 h\u1ed1i h\u1eadn, b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n b\u1ed7ng nhi\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n. V\u00ec th\u1ebf, Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u00f9ng th\u1ea7n v\u0169 \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh thi\u00ean h\u1ea1, d\u1ec5 nh\u01b0 l\u1eadt b\u00e0n tay; Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u00f9ng l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb k\u1ebf th\u1eeba m\u1edf r\u1ed9ng c\u00f5i b\u1edd, th\u00e0nh t\u1ef1u nghi\u1ec7p l\u1edbn. B\u1ec7 h\u1ea1 k\u1ebf th\u1eeba v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn, si\u00eang n\u0103ng th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp. V\u00ec v\u1eady, \u0111\u1ec1n V\u00e2n, \u0111\u00ecnh N\u00ea Ki\u1ec3m, \u0111\u1ea5t Th\u00f9y Nh\u01b0\u1ee1ng k\u00ednh c\u1ea9n t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Thanh, d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ef1 m\u00ecnh nghe x\u1eed \u00e1n, ch\u0103m ch\u1ec9 tr\u1ecb \u0111\u1ea1o, coi vi\u1ec7c s\u1edbm t\u1ed1i nh\u01b0 y\u1ebfn ti\u1ec7c, vui v\u1edbi s\u1ef1 thanh \u0111\u1ea1m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c an l\u00e2u d\u00e0i, t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ch\u1ec9 ghi ch\u00e9p trong s\u00e1ch v\u1edf m\u00e0 th\u00f4i. Duy ch\u1ec9 c\u00f3 quan l\u1ea1i g\u1ea7n d\u00e2n, ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00e0 c\u1ea5p thi\u1ebft nh\u1ea5t, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ea5y s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t, l\u00e0m sao gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n?<\/i><\/p>\n<p><i>Nay vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i theo l\u1ec7, c\u1eed m\u1ed9t tri ch\u00e2u, d\u00f9 gi\u00e0 y\u1ebfu k\u00e9m hi\u1ec3u bi\u1ebft, d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u00e1ng ch\u1ee9c? C\u01a1 quan tuy\u1ec3n d\u1ee5ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t huy\u1ec7n l\u1ec7nh, d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadu l\u00faa, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf. Nay x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i g\u1ea7n d\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"'C\u1eed' trong 'Kim c\u1eed thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e2n d\u00e2n chi quan', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eef', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 6 truy\u1ec7n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'c\u1eed' v\u00e0 'd\u1eef' th\u1eddi x\u01b0a th\u00f4ng d\u1ee5ng, \u1edf \u0111\u00e2y theo th\u00f3i quen n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u1eed'.\" id=\"return-footnote-298-3\" href=\"#footnote-298-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu chia l\u00e0m m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, th\u00ec c\u00f3 ba ph\u1ea7n l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng h\u1ea1i ch\u00ednh m\u00e0 ch\u01b0a b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t. Trong s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i, c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb thanh tr\u1ecdc l\u1eabn l\u1ed9n, gi\u1ea3 d\u1ed1i kh\u00e9o l\u00e9o, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd. L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb ngu mu\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i nh\u0169ng nhi\u1ec5u<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u1ebf' trong '\u00e1m no\u1ea1 b\u1ea5t n\u0103ng ch\u1ebf ho\u1ea1t l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tri', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-4\" href=\"#footnote-298-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 ph\u00e1p lu\u1eadt, b\u1ecb v\u01b0\u1edbng m\u1eafc v\u00e0o v\u1eadt ch\u1ea5t. L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n thu\u1ed9c qu\u00fd t\u1ed9c, th\u1ea5y v\u1eady m\u00e0 bao che kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ki\u00ean \u0111\u1ecbnh gi\u1eef m\u00ecnh, ti\u1ebft ch\u1ebf b\u1ea3n th\u00e2n, kh\u00f4ng n\u1ecbnh tr\u00ean, kh\u00f4ng khinh d\u01b0\u1edbi, v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u0103m lo vi\u1ec7c d\u00e2n, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Mu\u1ed1n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i><\/p>\n<p><i>H\u00e1n Tuy\u00ean \u0110\u1ebf m\u1ed7i khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1ee9 s\u1eed, Th\u00e1i th\u00fa, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh g\u1eb7p m\u1eb7t, xem x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i, quan s\u00e1t t\u00e0i n\u0103ng, nay c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady. M\u1ed7i khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Kinh tri\u1ec1u quan l\u00e0m Tri huy\u1ec7n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 ba n\u0103m n\u0103m ng\u01b0\u1eddi, h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c \u0111\u1ec3 ti\u1ec5n \u0111\u01b0a, h\u1ecfi han l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 xem c\u00e1ch \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, quan s\u00e1t kh\u00ed ch\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u1ed1t x\u1ea5u, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i th\u00ec khen th\u01b0\u1edfng, k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi huy\u1ec7n l\u1ec7nh, th\u00ec ch\u1ecdn c\u00e1c quan trong \u0111\u00e0i c\u00e1c c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn v\u00e0 uy t\u00edn \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m<a class=\"footnote\" title=\"'V\u1ea5n' trong 'Huy\u1ec7n l\u1ec7nh t\u1eafc tr\u1ea1ch \u0111\u00e0i c\u00e1c h\u1eefu phong gi\u00e1m v\u1ea5n v\u1ecdng th\u1ea7n li\u00eau ch\u1ee7 khi\u1ec3n chi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u0103n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-5\" href=\"#footnote-298-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, t\u00e0i n\u0103ng hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u01b0' trong 'C\u00e1c nh\u01b0 k\u00ec tr\u1ea1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 v\u1ec1 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i quan ch\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-6\" href=\"#footnote-298-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, e r\u1eb1ng s\u1ebd ph\u00f9 h\u1ee3p h\u01a1n v\u1edbi ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng quan l\u1ea1i v\u1ed1n l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 giao ph\u00f3, nh\u1eb1m kh\u00edch l\u1ec7 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t, lo\u1ea1i b\u1ecf \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u, d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng quan l\u1ea1i t\u1ed1t, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u may m\u1eafn l\u1edbn cho d\u00e2n. Ho\u1eb7c c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, l\u1ea1i l\u1ec7nh ki\u1ec3m tra, c\u0169ng kh\u00f4ng phi\u1ec1n ph\u1ee9c. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"'C\u1ed1 s\u1ef1' trong '\u0110\u01b0\u1eddng c\u1ed1 s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u00ednh s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-7\" href=\"#footnote-298-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ki\u00eam nhi\u1ec7m Binh b\u1ed9, L\u1ea1i b\u1ed9, bu\u1ed5i s\u00e1ng \u1edf Trung th\u01b0, bu\u1ed5i chi\u1ec1u v\u1ec1 b\u1ea3n ty l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ki\u00eam nhi\u1ec7m c\u1ea3 trong l\u1eabn ngo\u00e0i<a class=\"footnote\" title=\"'Di\u1ec7c' trong 'Th\u1ecb di\u1ec7c n\u1ed9i ngo\u1ea1i ki\u00eam l\u0129nh chi ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1eafc', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-8\" href=\"#footnote-298-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>. Th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u cu\u1ed3ng v\u1ecdng, x\u00fac ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn uy nghi\u00eam, ch\u1ec9 s\u1ee3 m\u1eafc t\u1ed9i m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Quan gi\u00e1n ch\u1ee9c c\u0169ng r\u1ea5t d\u00f9ng t\u00e2m, nh\u01b0ng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c \u0111\u1ec3 n\u00f3i, n\u00ean ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn l\u1ef1a quan l\u1ea1i th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u ch\u00ednh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Hoa, Qu\u1eafc v.v&#8230; b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n m\u00f9a h\u00e8, m\u1ea5t m\u00f9a, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0110inh V\u1ecb, tri ch\u00e2u Th\u0103ng ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh c\u00f3 h\u1ed3 H\u1eadu, v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n xin c\u00e0y c\u1ea5y, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 76 kho\u1ea3nh, n\u1ed9p h\u01a1n 500 quan ti\u1ec1n. Nay xin theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef n\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"Nay xin theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, ch\u1eef 'ti\u1ec1n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7-5 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-9\" href=\"#footnote-298-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, tr\u1ed3ng sen, \u1ea5u, n\u1ebfu g\u1eb7p h\u1ea1n l\u1edbn th\u00ec th\u00e1o n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, l\u1ea1i t\u1eadn d\u1ee5ng l\u1ee3i t\u1eeb c\u00e1 v\u00e0 c\u1ecf b\u1ed3, gi\u00fap \u0111\u1ee1 d\u00e2n \u0111\u00f3i. Mong sai qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e0o s\u1eeda, ti\u1ec1n thu\u1ebf xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u1ea3m b\u1edbt.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ao h\u1ed3 ngo\u00e0i th\u00e0nh ch\u00e2u Minh c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ed3 \u0111\u1eadp \u1edf huy\u1ec7n T\u1eeb Kh\u00ea, Ng\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n, cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, h\u00e1i sen, \u1ea5u, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a ch\u00e2u n\u00e0y.<\/p>\n<p>[11] T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 huy \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c tr\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u00e0o h\u00e0o c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u1ebft 1.373.369 c\u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u, 'ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9' v\u1ed1n l\u00e0 'ph\u00e1t khi\u1ec3n s\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 42-5 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-298-10\" href=\"#footnote-298-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, c\u00e1c kho chuy\u1ec3n t\u1ea3i \u1edf ch\u00e2u Ch\u00e2n v.v&#8230; c\u00f9ng g\u1ea1o cung c\u1ea5p t\u1eeb Giang, Chi\u1ebft h\u01a1n 2.200.000 h\u1ed9c<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c kho chuy\u1ec3n t\u1ea3i \u1edf ch\u00e2u Ch\u00e2n v.v... c\u00f9ng g\u1ea1o cung c\u1ea5p t\u1eeb Giang, Chi\u1ebft h\u01a1n 2.200.000 h\u1ed9c, 'kho chuy\u1ec3n t\u1ea3i' v\u1ed1n l\u00e0 'kho chuy\u1ec3n thuy\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-298-11\" href=\"#footnote-298-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, xin \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[13] K\u1ebb tr\u1ed9m \u0111\u00e0o m\u1ed9 H\u00e1n Cao T\u1ed5, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, x\u1eed theo lu\u1eadt, v\u00e0 h\u1eb7c t\u1ed9i c\u00e1c quan l\u1ea1i. Sai n\u1ed9i th\u1ecb V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng ph\u1ee7 H\u00e0 Nam l\u00e0m l\u1ea1i y quan, minh kh\u00ed an t\u00e1ng, tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u0103ng t\u1ebf c\u00e1o, l\u1ea1i d\u00f9ng s\u1ed1 ti\u1ec1n tr\u1ed9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda, l\u00e0m trai \u0111\u00e0n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m.<\/p>\n<p>[14] L\u00fac \u0111\u1ea7u, h\u1ecd T\u00f4n Di\u00ean Th\u1ebf, m\u1ed9t \u0111\u1ea1i gia t\u1ed9c \u1edf Mi Ch\u00e2u, l\u00e0m gi\u1ea3 gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm ru\u1ed9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd, vi\u1ec7c n\u00e0y k\u00e9o d\u00e0i kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n x\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Tri huy\u1ec7n C\u1eedu L\u0169ng l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n \u0111i\u1ec1u tra x\u1eed l\u00fd. Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n xem gi\u1ea5y t\u1edd, th\u1ea5y m\u1ef1c n\u1ed5i tr\u00ean ch\u1eef \u0111\u1ecf, n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 tr\u1ed9m \u1ea5n tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i m\u1edbi vi\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau khi khai nh\u1eadn, \u00e1n ch\u01b0a tr\u00ecnh l\u00ean m\u00e0 gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd l\u1ea1i ki\u1ec7n l\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, n\u00ean l\u1ea1i sai Tri huy\u1ec7n Hoa D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng M\u1ed9ng T\u00f9ng x\u00e9t l\u1ea1i, k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00f4ng kh\u00e1c. Ho\u00e0ng M\u1ed9ng T\u00f9ng nh\u1edd vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, c\u00f2n Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n v\u00ec kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi k\u1ebft \u00e1n n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, r\u1ed3i \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u. Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua tri\u1ec7u Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh, h\u00f4m sau phong l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1ea5y Ph\u00f3 s\u1ee9 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Bi\u00ean T\u00fac l\u00e0m Tri ch\u00e2u Quang Ch\u00e2u, theo chi\u1ebfu x\u00e1 t\u1ed9i n\u0103m T\u00e2n H\u1ee3i. Khi \u1ea5y, H\u00ecnh b\u1ed9 t\u00e2u v\u1ec1 t\u1ed9i c\u0169 c\u1ee7a \u00f4ng, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Bi\u00ean T\u00fac khi \u1edf H\u00ecnh Ch\u00e2u, l\u00fac qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc x\u00e2m l\u1ea5n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 chi\u1ebfu b\u1ea3o b\u1ecf th\u00e0nh v\u00e0o gi\u1eef, nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn ki\u00ean c\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng th\u1ee7, t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng trung th\u00e0nh. Tuy c\u00f3 ph\u1ea1m t\u1ed9i h\u1ed1i l\u1ed9, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 t\u1ed9i, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n: <i>&#8220;Bi\u00ean T\u00fac c\u00f9ng khoa, b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u00e0m quan g\u1ea7n Vua m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa?&#8221;<\/i> M\u1eabn Trung nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh c\u1ea3m v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng khoa, nh\u01b0ng n\u1ebfu \u00f4ng mu\u1ed1n d\u00f9ng \u00f4ng \u1ea5y, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u00f4i ch\u1ebft \u0111\u00e3.&#8221;<\/i> M\u1eabn Trung m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aDi s\u1ef1 l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Chi\u1ebfu cho Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Trung th\u01b0 ch\u1ebf s\u1eafc vi\u1ec7n ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 L\u01b0u Minh Th\u1ee9, t\u1eeb nay g\u1eb7p d\u1ecbp l\u1ec5 l\u1edbn, cho ph\u00e9p theo l\u1ec7 c\u1ee7a Khu m\u1eadt ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 m\u00e0 ti\u1ebfn ph\u1ee5ng ch\u00fac th\u1ecd, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 y\u1ebfn h\u1ed9i. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 6, th\u00e1ng 2, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aV\u01b0\u01a1ng T\u0103ng ng\u00f4n h\u00e0nh l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u01b0u Minh Th\u1ee9, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng \u00f4ng ta ph\u1ee5c v\u1ee5 l\u00e2u n\u0103m, l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ecdng lang, d\u1eabn theo l\u1ec7 c\u1ee7a Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i l\u1ec5 nghi. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 n\u01a1i l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 b\u1ecf quy ch\u1ebf c\u0169; b\u00e8n b\u00e0n vi\u1ec7c cho c\u00e1c l\u1ea1i bu\u1ed5i s\u00e1ng v\u00e0o ch\u1ea7u, ri\u00eang cho b\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u1ec1m, l\u1ea1i d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2n l\u1ec7 \u0111\u1ed5i sang tam ph\u1ea9m ph\u1ee5c, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean. Do \u0111\u00f3 ch\u1ec9 cho ph\u00e9p v\u00e0o ch\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn k\u1ef9 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng, mu\u1ed1n l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u ta k\u1ebf th\u1eeba ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t khoa n\u00e0y, g\u1ecdi l\u00e0 khoa t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 l\u1ea1i b\u1eaft h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ea1y gi\u1ea5y cho l\u1ea1i sao?&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i><\/p>\n<p>[17] C\u00e1c l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang, Ho\u00e0i \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u \u00f4m c\u00e2y c\u1ecf m\u00e0 ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb gi\u00f3 l\u1edbn th\u1ed5i ra bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh m\u1ea5y kh\u1eafc.<\/p>\n<p>[19] H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u1eeb Kinh T\u00e2y v\u1ec1.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Tri ch\u00e2u T\u00f4 Ch\u00e2u Mai Tu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u bay v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u00f4m c\u00e0nh c\u00e2y m\u00e0 ch\u1ebft, l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u00e0n bay nh\u1ea3y xu\u1ed1ng h\u1ed3 Th\u00e1i H\u1ed3.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, t\u0103ng \u0111\u1ea1o v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, d\u1ef1a v\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a B\u1ed9 th\u1ef1 T\u00e0o V\u0129, xin l\u1eadp bia ca t\u1ee5ng, c\u00f3 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i T\u00e0o V\u0129.<\/p>\n<p>[22] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>&#8220;Bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng tuy y\u00ean \u1ed5n, nh\u01b0ng vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho qu\u1ea7n th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, n\u1ebfu bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, th\u00ec t\u1ea1m th\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ea1m th\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba: 't\u1ea1m th\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/16 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-12\" href=\"#footnote-298-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, khi c\u1ea7n k\u00edp s\u1ebd \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai ba ng\u01b0\u1eddi, ghi r\u00f5 t\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u1ea1i xin l\u1ec7nh cho t\u1eeb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, m\u1ea1c ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c tr\u00ean C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai ba ng\u01b0\u1eddi. M\u1eabn Trung v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>&#8220;N\u01a1i ch\u1ea5p ch\u00ednh, ng\u00e0y ng\u00e0y b\u00e0n b\u1ea1c, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed ngay. N\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 chi\u1ebfu ch\u1ec9, n\u00f3i r\u00f5 trong th\u01b0 t\u1ea5u, kh\u00f4ng ch\u1ec9 k\u1ebft th\u00e0nh \u00e2n ri\u00eang, m\u00e0 c\u00f2n s\u1ee3 n\u1ea3y sinh d\u1ecb ngh\u1ecb.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>[23] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, v\u00ec s\u00e2u non sinh l\u1ea1i, sai quan chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c cung quan, ch\u00f9a chi\u1ec1n trong kinh th\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1eb7t l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1.<\/p>\n<p>[24] Qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n ng\u1ecdc, tr\u00ean kh\u1eafc ch\u1eef <i>&#8220;Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Tri\u1ec7u V\u1ea1n V\u0129nh B\u1ea3o \u1ea4n&#8221;<\/i>, d\u00e0i kho\u1ea3ng ba t\u1ea5c, r\u1ed9ng hai t\u1ea5c, ng\u1ecdc m\u1ec1m m\u1ea1i v\u00e0 h\u00ecnh d\u00e1ng r\u1ea5t c\u1ed5. V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd n\u00f3i \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u g\u1eb7p \u0111\u1ea1o s\u0129 trao cho, n\u00f3i l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb h\u1ed3 Th\u00f4ng Th\u00e1nh S\u01a1n \u1edf n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n, T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh: ch\u1eef '\u0111\u01b0a' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-13\" href=\"#footnote-298-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p qu\u00e1 r\u01b0\u1eddm r\u00e0, nay theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, T\u1ee9 Ch\u00e2u b\u00e1o h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Ph\u1ee7 Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t n\u1ea1p ch\u1ea5t vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai, x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n m\u00e0 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, n\u00ean l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xem x\u00e9t c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n tu\u1ea7n ki\u1ec3m trong b\u1ed9, ai gi\u00e0 y\u1ebfu h\u00e8n nh\u00e1t th\u00ec ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1, sai qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0 d\u00e2n tr\u1ea1i \u0111\u00e0o h\u00e0o d\u00e0i, x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf L\u1ea1c M\u00f4n v\u00e0 mang theo ph\u00f2ng th\u1ee7, r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, xin ban th\u00eam ti\u1ec1n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u Di\u1ec7p, L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng, m\u1ed7i khi c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, th\u01b0\u1eddng n\u1ed9p t\u1ea1i c\u1eeda C\u00e1p, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p t\u1ea1i Ty Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i vi\u1ebft tay, nh\u01b0ng v\u00ec ch\u1eef vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1eb9p, s\u1ee3 l\u00e0m nh\u1ecdc m\u1eaft Vua, xin \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft tay. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 vi\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 vi\u1ebft, ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u00f9ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-298-14\" href=\"#footnote-298-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1, V\u0103n h\u1ecdc, Tham qu\u00e2n b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, c\u00e1c ch\u00e2u b\u00e1o l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t b\u1ed5 d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>[31] Tri qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng trong b\u1ed9 n\u1ed9i, d\u00e2n ch\u00fang tr\u1ed3ng tr\u1ecdt b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u ph\u00e1 ho\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u00e2y c\u1ed1i l\u1ea1i m\u1ecdc l\u1ea1i t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, ch\u00e2u ch\u1ea5u nhi\u1ec1u con b\u00e1m v\u00e0o c\u1ecf m\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, T\u1ec3 th\u1ea7n H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[33] Ty T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh Di\u00eam tr\u00e0 xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eb1ng gi\u1ea5y giao d\u1ecbch, l\u1eadp ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i kh\u00e1c, cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[34] V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00ec b\u1ec7nh, ki\u00ean quy\u1ebft xin t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ee1 \u00f4ng l\u00ean. Vua th\u1ea5y \u00f4ng g\u1ea7y y\u1ebfu, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm th\u1ea5y trong ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng kh\u1ecfe, \u0111ang mu\u1ed1n giao vi\u1ec7c l\u1edbn cho khanh, m\u00e0 khanh b\u1ec7nh nh\u01b0 th\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"m\u00e0 khanh b\u1ec7nh nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eef 'b\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-298-15\" href=\"#footnote-298-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, bi\u1ebft l\u00e0m sao!&#8221;<\/i> B\u00e8n sai ho\u00e0ng t\u1eed ra b\u00e1i. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ee9c l\u1edbn, \u1eaft s\u1ebd g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i> R\u1ed3i ti\u1ebfn c\u1eed h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u1ec1 sau kh\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c hai ph\u1ee7 ch\u1ec9 c\u00f3 L\u0103ng S\u00e1ch v\u00e0 L\u00fd C\u1eadp. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n lui ra, l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua b\u00e8n \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00e1n di h\u00e0nh l\u1ee5c\u300b v\u00e0 bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, x\u00e9t l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a l\u1eadp \u0111\u00f4ng cung, nay ch\u1ec9 ghi l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng ghi l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, l\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 9<a class=\"footnote\" title=\"\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng ghi l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed l\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 9, ch\u1eef 'h\u1ed9i y\u1ebfu' tr\u00ean nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'c\u1ee9', ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00e1i t\u1eed m\u00e0 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-298-16\" href=\"#footnote-298-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, c\u00e0ng sai l\u1ea7m.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, phong V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m Th\u00e1i u\u00fd, v\u1eabn ki\u00eam ch\u1ee9c Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. L\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u1ed9 so\u1ea1n th\u1ea3o nghi th\u1ee9c, \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh nh\u1eadn ch\u1ee9c. Sai con trai \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Ung \u0111\u1ebfn t\u01b0 dinh ban c\u00e1o m\u1ec7nh, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 y ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u1ea1 \u01a1n, qu\u1ef3 l\u1ea1y s\u00e1t \u0111\u1ea5t. N\u1ed9i th\u1ecb li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, m\u1ed7i ng\u00e0y ba b\u1ed1n l\u1ea7n, ban ch\u00e1o khoai m\u1ee1 t\u1eeb ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00ednh c\u00e1ch \u0111oan ch\u00ednh, ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, th\u00f4ng hi\u1ec3u vi\u1ec7c tr\u1ecb qu\u1ed1c. \u0110\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t h\u00f2a nh\u00e3, nh\u01b0ng phong c\u00e1ch nghi\u00eam t\u00fac. Khi x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, nghi\u00eam kh\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m. L\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u00f4ng lu\u00f4n tu\u00e2n th\u1ee7 ph\u00e1p \u0111\u1ed9, coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch, kh\u00e9o l\u00e9o trong vi\u1ec7c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, l\u1eddi l\u1ebd ng\u1eafn g\u1ecdn m\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. M\u1ed7i khi b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c v\u1edbi c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u, n\u1ebfu c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, tuy kh\u00f4ng tranh c\u00e3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp, nh\u01b0ng v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u1ea1o ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1eddi bi\u1ec7n b\u1ea1ch m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. \u00d4ng c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa, gi\u1ecfi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea1i s\u1ef1.<\/p>\n<p>Trong vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o danh ti\u1ebfng, m\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i xem th\u1ef1c t\u00e0i. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u1eeba hi\u1ec1n t\u00e0i, \u00f4ng s\u1ebd \u0111\u1ec3 h\u1ecd gi\u1eef ch\u1ee9c l\u00e2u d\u00e0i, xem x\u00e9t ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi v\u1ecb tr\u00ed n\u00e0o r\u1ed3i m\u1edbi th\u0103ng ch\u1ee9c. D\u00f9 k\u1ebb s\u0129 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec tr\u00e1i \u00fd m\u00ecnh, c\u0169ng kh\u00f4ng v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i m\u00e0 b\u1ecf qua. \u00d4ng gi\u1eef ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e2u n\u0103m, Vua c\u00e0ng tin c\u1eady, l\u1eddi n\u00f3i n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo. D\u00f9 c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00e1c c\u00f3 b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c g\u00ec, Vua c\u0169ng h\u1ecfi: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng khanh ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> Vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng lo n\u1ea1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, binh \u0111ao kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, trong n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u c\u00f3 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m v\u1ee5, n\u00ean thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn khen ng\u1ee3i \u00f4ng l\u00e0 v\u1ecb T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec1n t\u00e0i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c v\u00e0o \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p di\u1ec5n ra sau ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 17 ng\u00e0y, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u00e2u b\u1ecd g\u00e2y h\u1ea1i, c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ra l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1t b\u1eaft, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111eo g\u00f4ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00ecnh t\u00e2u vi\u1ec7c \u1ea5y, Vua l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh tha cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c l\u1ea7n n\u1eefa, Vua kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>[38] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y tham tuy\u1ec3n, L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o s\u1ebd x\u00e9t duy\u1ec7t v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u00e2u xin.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n n\u1ed9p thu\u1ebf h\u1ea1 m\u1ed9t th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 c\u00f9ng ngh\u00e8o kh\u00f3 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[40] Tam ty xin theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng n\u0103m mua \u0111\u1ec1u c\u1ecf h\u01a1n ngh\u00ecn v\u1ea1n b\u00f3 trong khu v\u1ef1c ph\u1ee7 Khai Phong, Vua cho r\u1eb1ng n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u g\u00e2y h\u1ea1i, s\u1ee3 l\u00e0m phi\u1ec1n s\u1ee9c d\u00e2n, sai Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u00e0n xem c\u00f3 n\u00ean l\u00e0m kh\u00f4ng. H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia nu\u00f4i ng\u1ef1a s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng v\u1ea1n con, so v\u1edbi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu cho Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u00e1n ra, ph\u00e2n t\u00e1n trong d\u00e2n gian, khi c\u1ea7n th\u00ec l\u1ea5y l\u1ea1i, c\u0169ng nh\u01b0 chu\u1ed3ng ng\u1ef1a b\u00ean ngo\u00e0i v\u1eady.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a M\u1eabn Trung th\u1eadt ti\u1ec7n l\u1ee3i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, nh\u01b0ng v\u00ec \u00fd ki\u1ebfn c\u00e1c quan g\u1ea7n g\u0169i kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean vi\u1ec7c b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf. Nay \u0111\u00e3 nh\u1ea5t tr\u00ed, xin cho th\u1ea7n so\u1ea1n ri\u00eang b\u1ea3n t\u1ea5u tr\u00ecnh.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[41] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1ea3o B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn l\u00e0m ph\u00e1n quan \u1edf Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n, b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, Vua \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c con c\u1ee7a H\u00e0m T\u00edn kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00e2ng l\u1eddi, sau n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn.&#8221;<\/i> V\u00e0 than th\u1edf v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eef g\u00ecn gia \u0111\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, H\u00e0m T\u00edn m\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng kh\u00f3c, truy t\u1eb7ng Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, cho con ch\u00e1u ch\u00e1u trai \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, th\u0103ng ch\u1ee9c b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi. H\u00e0m T\u00edn kh\u00e1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e1ch v\u1edf, c\u0169ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i t\u1ed1t v\u1edbi s\u0129 t\u1eed, nh\u01b0ng keo ki\u1ec7t, th\u00edch m\u01b0u l\u1ee3i, c\u00e1c nh\u00e0 kh\u00e1ch do Nh\u00e2n Ph\u1ed1 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh, sau khi m\u1ea5t, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb c\u00e1c ch\u00e1u ki\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[42] Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9, Th\u00e1i \u00fay V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin cho ch\u00e1u l\u00e0 Thu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 t\u1ec3 th\u1ea7n phong ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[43] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng nh\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng c\u00e1c quan thay th\u1ebf \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 <i>(N\u0103m th\u1ee9 5, th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169)<\/i>.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban t\u1eb7ng t\u0103ng nh\u00e2n Ho\u00e0i Ki\u1ec1u \u1edf huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch tr\u00e0 v\u00e0 l\u1ee5a, v\u00ec \u0111\u00e3 n\u1ea5u ch\u00e1o c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, l\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua mu\u1ed1n cho Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau qu\u00fd, \u00e2n l\u1ec5 \u0111\u00e3 d\u00e0y, xin h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y \u1edf l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Xin h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y \u1edf l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, ch\u1eef 'vi\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-17\" href=\"#footnote-298-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u1edf hai ph\u1ee7 c\u0169ng \u0111\u1ec1u nhau. Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh, tuy x\u01b0a nay n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n \u1edf ng\u00f4i nguy\u00ean t\u1ec3, kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u0103n tr\u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn chung.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn cho Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u00ec V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Minh <i>(t\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n)<\/i> m\u00e0 ta l\u00e0m t\u01b0\u1edbng mu\u1ed9n m\u1ea5t m\u01b0\u1eddi n\u0103m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng d\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e0m gi\u1eb7c m\u00e0 h\u00ecnh d\u00e1ng nh\u1ecf y\u1ebfu, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ph\u1ed1i ng\u1ee5c \u1edf b\u1ea3n th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ed1i ng\u1ee5c \u1edf lao th\u00e0nh, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tri ch\u00e2u L\u1ed9 Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy T\u1ebf.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Hu\u1ef3nh t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh r\u00f5 vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng cho m\u1eb9 \u0111\u1ebb v\u00e0 quan \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf kinh th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb9 \u0111\u00edch hay m\u1eb9 k\u1ebf, th\u00ec cho ph\u00e9p phong t\u1eb7ng m\u1eb9 \u0111\u1ebb; c\u00e1c quan v\u1ec1 h\u01b0u t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c th\u0103ng tri\u1ec1u quan th\u00ec theo l\u1ec7 phong t\u1eb7ng, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sau khi v\u1ec1 h\u01b0u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c th\u0103ng tri\u1ec1u quan th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c di\u1ec7n n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[49] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u \u0111\u1ecbnh r\u00f5 nghi th\u1ee9c Th\u00e1i \u00fay V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00ean tri\u1ec1u. T\u1eeb khi l\u1eadp qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, Tam c\u00f4ng kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 l\u00ean tri\u1ec1u. Vua \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"Vua \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ch\u1eef '\u0111\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nguy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-18\" href=\"#footnote-298-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c<a class=\"footnote\" title=\"Nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eef 'nhi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'y\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-19\" href=\"#footnote-298-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[50] Tri ch\u00e2u T\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0 Chu Kh\u1edfi t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc ch\u1ea1y \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u, d\u00e2n trong ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1ed1 th\u00ed c\u01a1m m\u1ed9t th\u00e1ng. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Chu Kh\u1edfi<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Chu Kh\u1edfi, ch\u1eef 'Kh\u1edfi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 57 m\u1ee5c 6 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-20\" href=\"#footnote-298-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho m\u1eddi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf g\u1ea1o ra \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng. Chu Kh\u1edfi l\u1ea1i xin ph\u00e1t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho, b\u00e1n gi\u00e1 r\u1ebb<a class=\"footnote\" title=\"Chu Kh\u1edfi l\u1ea1i xin ph\u00e1t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho, b\u00e1n gi\u00e1 r\u1ebb, ch\u1eef 'l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u00e0o', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-21\" href=\"#footnote-298-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i, Vua c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Trung th\u01b0 th\u1ecb lang ki\u00eam L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ea9m Qu\u00e1t b\u00fat \u0111\u00e0m\u300b ch\u00e9p: M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1i l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, Vua b\u1ea3o L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c B\u1ed9c x\u1ea1, M\u1eabn Trung \u1eaft r\u1ea5t vui m\u1eebng.&#8221;<\/i> Sau l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;M\u1eabn Trung r\u1ea5t ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c v\u1ee5.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u00e3 ch\u1ebft n\u0103m n\u0103m r\u1ed3i. L\u1ea1i x\u00e9t n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 th\u00e1ng 4, L\u00e3 \u0110oan l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4 th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m th\u1ee9 5 th\u00e1ng 12, L\u00fd H\u00e3ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t, T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u1ea1i l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m th\u1ee9 4 th\u00e1ng 4, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m th\u1ee9 9 th\u00e1ng 8, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; n\u0103m \u0111\u00f3 th\u00e1ng 2, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; th\u00e1ng n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, c\u00f2n M\u1eabn Trung l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"c\u00f2n M\u1eabn Trung l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, c\u00e2u n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 c\u0169ng ch\u00e9p n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00e1ng 8, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1.\" id=\"return-footnote-298-22\" href=\"#footnote-298-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>. K\u1ec3 t\u1eeb khi Vua l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, M\u1eabn Trung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 b\u1ea3y. \u0110i\u1ec1u Qu\u00e1t nghe \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u1ea7m nhi\u1ec1u, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[52] Vua cho r\u1eb1ng nh\u1eefng s\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n tra c\u00e1c l\u1ed9 \u0111ang b\u1eadn thu ho\u1ea1ch m\u00f9a m\u00e0ng, c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y tr\u1edf ng\u1ea1i cho vi\u1ec7c n\u00f4ng, b\u00e8n tri\u1ec7u h\u1ebft v\u1ec1 kinh<a class=\"footnote\" title=\"b\u00e8n tri\u1ec7u h\u1ebft v\u1ec1 kinh, ch\u1eef 'tri\u1ec7u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-23\" href=\"#footnote-298-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c n\u01a1i giao cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t an \u1ee7i, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu c\u1ea5m v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ecf quanh b\u1ed1n ph\u00eda kinh th\u00e0nh, cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang canh t\u00e1c v\u00e0 ch\u0103n nu\u00f4i.<\/p>\n<p>[54] L\u1ec7nh cho Giang, Ho\u00e0i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 ch\u1edf 30.000 th\u1ea1ch g\u1ea1o b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng, Duy, M\u1eadt ch\u00e2u, theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a Kinh \u0110\u00f4ng an ph\u1ee7 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u1ebfch.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c quan ch\u1ee9c hai t\u1ec9nh, c\u1ea5p x\u00e1, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean \u1edf Nam cung, B\u1eafc tr\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ng\u1ed3i tr\u00ean gh\u1ebf l\u00f4ng nhung \u1ea5m \u00e1p, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c s\u0103n b\u1eaft.<\/p>\n<p>[56] C\u01a1 quan C\u1ee7 s\u00e1t t\u1ea1i kinh h\u00ecnh ng\u1ee5c t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb nay, Khai Phong ph\u1ee7 x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i nh\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh nh\u1eb9, xin cho ph\u00e9p c\u00e2n nh\u1eafc x\u1eed l\u00fd. Hai qu\u00e2n tu\u1ea7n vi\u1ec7n c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a b\u1ea3n ph\u1ee7 ho\u1eb7c Tam ty, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd b\u1eaft gi\u1eef.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, mi\u1ec5n thu\u1ebf mua b\u00e1n tr\u00e2u b\u00f2 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 trong m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o t\u00e2u: <i>&#8220;Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty th\u01b0\u1eddng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi theo d\u00f5i vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t trong d\u00e2n gian c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00e1o, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Xin ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ee5n v\u1eb7t, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u b\u1ecf qua kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, nh\u01b0ng ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam kh\u1eafc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 xin b\u00e1n nh\u1eefng ng\u1ef1a qu\u00e2n \u0111\u00e3 tr\u00ean 13 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ea5y \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty Ho\u00e0ng Ch\u1ea5n l\u00e0m Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, ban cho kim t\u1eed.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Ph\u1ed5 xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ti\u1ec3u l\u1ea1i trong Tam ty, l\u00e0m ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, tham nh\u0169ng b\u1eeba b\u00e3i, \u0110inh V\u1ecb bao che, kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i. Ch\u1ea5n s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, d\u00e2ng th\u01b0 t\u1ef1 tr\u00ecnh, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00e1 ph\u1eabn n\u1ed9. Vua bi\u1ebft \u00fd \u00f4ng nh\u1eafm v\u00e0o Ph\u1ed5, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh n\u00ean h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> Ch\u1ea5n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Li\u00eam ch\u00ednh c\u00f4ng trung, kh\u00f4ng ph\u1ee5 s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn n\u01a1i, \u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c h\u00e0ng ch\u1ee5c vi\u1ec7c tham nh\u0169ng c\u1ee7a Ph\u1ed5. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai Ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111i\u1ec1u tra.<\/p>\n<p>Ch\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 Th\u00e0nh. \u00d4ng t\u1eebng l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Tuy Ch\u00e2u, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 chi\u1ebfu ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 hai x\u1ee9 Xuy\u00ean. Chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn T\u00e2y Xuy\u00ean, nh\u01b0ng \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ecbnh l\u00e0m lo\u1ea1n. Ch\u1ea5n b\u00e1o v\u1edbi th\u1ee7 l\u0129nh: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e2u qu\u00ean \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, ch\u1ec9 l\u00e0 chi\u1ebfu th\u01b0 b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n m\u1edf kho ph\u00e1t ti\u1ec1n nh\u01b0 T\u00e2y Xuy\u00ean, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi y\u00ean. H\u00f4m sau chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p><i>(Ch\u1ea5n ph\u00e1t gi\u00e1c t\u1ed9i c\u1ee7a Ph\u1ed5 l\u00e0 ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd th\u00e1ng 10, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ea5y S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n l\u00e0m n\u01a1i ch\u1ee9a s\u00e1ch c\u1ee7a Tam qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[62] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 k\u1ef9 thu\u1eadt d\u00f9 l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u, Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn trong vi\u1ec7c kh\u1ea3o kh\u00f3a.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, l\u1ea5y T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ti\u1ec1n D\u1ecbch l\u00e0m ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty. D\u1ecbch ki\u1ebfn ngh\u1ecb: <i>&#8220;V\u1eadt c\u1ee7a quan trong s\u1ed5 s\u00e1ch m\u00e0 Tam ty g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, ho\u1eb7c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf, th\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p, ch\u1ec9 l\u00e0m phi\u1ec1n ch\u00e2u huy\u1ec7n. T\u1eeb nay, ti\u1ec1n c\u1ee7a quan m\u1ed9t tr\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb nay, ti\u1ec1n c\u1ee7a quan m\u1ed9t tr\u0103m 'm\u1ed9t tr\u0103m' nguy\u00ean l\u00e0 'ti\u1ec1n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 \u300aTi\u1ec1n D\u1ecbch truy\u1ec1n\u300b s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-298-24\" href=\"#footnote-298-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, th\u00f3c m\u1ed9t \u0111\u1ea5u, v\u1ea3i hai th\u01b0\u1edbc tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i<a class=\"footnote\" title=\"kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i 'kh\u00f4ng ph\u1ea3i' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ed9i', 'd\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ea5p', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-298-25\" href=\"#footnote-298-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, xin b\u1ecf \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc n\u0103m nay l\u00faa h\u00e8 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n thi\u1ebfu gi\u1ed1ng l\u00faa, quan cho vay.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa v\u00e0 qu\u00e2n tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 300 ti\u1ec1n cho m\u1ed7i t\u1ea5m l\u1ee5a may qu\u00e2n ph\u1ee5c, c\u00f2n c\u00e1c qu\u00e2n b\u1ea3n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 100 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[66] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, c\u00e1c l\u1ec7nh \u00fay n\u1ebfu t\u1ef1 m\u00ecnh chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 t\u00ean c\u01b0\u1edbp c\u00f3 c\u1edd hi\u1ec7u, d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ecdn ch\u00fang, ho\u1eb7c gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 7 t\u00ean trong to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, ho\u1eb7c d\u01b0\u1edbi 7 t\u00ean nh\u01b0ng l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb hung \u00e1c nguy hi\u1ec3m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.<\/p>\n<p>[67] Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u00e0n v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt quan l\u1ea1i. H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Chi h\u1eadu \u1edf C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 c\u00f3 3 \u0111\u1ebfn 5 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c tuy\u00ean \u0111\u1ecdc, d\u1eabn l\u1ed1i v\u00e0 ch\u00fac t\u1ee5ng m\u00e0 th\u00f4i. Nay s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 h\u00e0ng tr\u0103m m\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u1eabn ch\u01b0a d\u1eebng l\u1ea1i, b\u1ed5ng l\u1ed9c l\u1ea1i qu\u00e1 h\u1eadu, \u0111\u1ecba v\u1ecb c\u0169ng cao, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd, xin b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1eaft gi\u1ea3m.&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 do t\u1eadp t\u1ee5c l\u00e2u \u0111\u1eddi, n\u00ean d\u1ea7n d\u1ea7n gi\u1ea3m b\u1edbt.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang. Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng nh\u01b0\u1eddng ch\u1ee9c H\u1ed9i linh quan s\u1ee9 cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, khi\u1ebfn Vua kh\u00f4ng vui. \u0110\u1ebfn khi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, mu\u1ed1n b\u00e0i tr\u1eeb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c phe, n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e8m pha V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng. Khi \u1ea5y, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng mua l\u1ea1i dinh th\u1ef1 c\u0169 c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh H\u1ea1 ho\u00e0ng h\u1eadu, nh\u01b0ng gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd ch\u01b0a d\u1ecdn \u0111i m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng<a class=\"footnote\" title=\"Gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd ch\u01b0a d\u1ecdn \u0111i m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng, ch\u1eef 'nhi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u01b0', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-26\" href=\"#footnote-298-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, nh\u00e0 h\u1ecd H\u1ea1 v\u00e0o cung t\u1ed1 c\u00e1o. H\u00f4m sau, Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n n\u00e0y v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i c\u00e1ch ch\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng sau khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn th\u0103m V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111ang b\u1ec7nh n\u1eb7ng, t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng ti\u1ebfp. Sau \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, sau n\u00e0y \u0111\u1ee9c v\u1ecdng v\u00e0 c\u00f4ng nghi\u1ec7p s\u1ebd r\u1ea5t l\u1edbn, ch\u1ec9 ti\u1ebfc l\u00e0 ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1ec9 ti\u1ebfc l\u00e0 ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y, ch\u1eef 'd\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-27\" href=\"#footnote-298-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u01b0\u1eddng ch\u1ee9c H\u1ed9i linh quan s\u1ee9, tuy tr\u00e1i \u00fd Vua, nh\u01b0ng khi v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1eddi th\u1eb3ng kh\u00ed h\u00f2a, kh\u00f4ng ch\u00fat s\u1ee3 h\u00e3i. H\u01a1n n\u1eefa, V\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0 v\u1eady. Ta t\u1eeb khi nh\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"Ta t\u1eeb khi nh\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 6 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c ch\u00e9p 'Ta nh\u00e2n tu\u1ea7n nhi\u1ec7m s\u1ef1 g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'tu\u1ea7n' n\u00ean l\u00e0 'nh\u00e2n tu\u1ea7n'.\" id=\"return-footnote-298-28\" href=\"#footnote-298-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u, n\u1ebfu Vua h\u01a1i kh\u00f4ng vui, li\u1ec1n co r\u00fam kh\u00f4ng y\u00ean, t\u1eeb \u0111\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed \u0111\u1ed9 l\u1edbn lao c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[69] H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u00fd \u0110\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1ed9i Linh quan ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00fd \u0110\u1ecbch t\u1eebng m\u1ed9t m\u00ecnh v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf c\u1eeda N\u1ed9i \u0110\u00f4ng, Vua \u0111\u01b0a ra b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thu chi t\u00e0i ch\u00ednh h\u00e0ng n\u0103m do Tam ty s\u1ee9 M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec3 cho L\u00fd \u0110\u1ecbch xem. L\u00fac \u0111\u00f3, h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u li\u00ean ti\u1ebfp x\u1ea3y ra, Vua lo l\u1eafng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng<a class=\"footnote\" title=\"'C\u1ea5p' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-29\" href=\"#footnote-298-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, h\u1ecfi L\u00fd \u0110\u1ecbch l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n. L\u00fd \u0110\u1ecbch t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1ed5 ti\u00ean l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u1eadp ra kho N\u1ed9i t\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4i ph\u1ee5c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u0169 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc v\u00e0 chi d\u00f9ng khi g\u1eb7p thi\u00ean tai. Nay bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 chi ph\u00ed g\u00ec kh\u00e1c, b\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng kho n\u00e0y \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 qu\u1ed1c d\u1ee5ng, th\u00ec thu\u1ebf m\u00e1 s\u1ebd nh\u1eb9, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng b\u1ecb lao d\u1ecbch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm mu\u1ed1n d\u00f9ng L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh thay M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i khi \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn, s\u1ebd xu\u1ea5t ra v\u00e0i tri\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec3 cho Tam ty m\u01b0\u1ee3n.&#8221;<\/i> L\u00fd \u0110\u1ecbch t\u00e2u: <i>&#8220;Thi\u00ean t\u1eed \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ee7a c\u1ea3i kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t trong ngo\u00e0i, xin h\u1ea1 chi\u1ebfu ban cho Tam ty \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00e2n \u0111\u1ee9c, sao c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n?&#8221;<\/i> Vua vui l\u00f2ng. L\u00fd \u0110\u1ecbch l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Khi b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111i phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng ch\u1eb7t c\u00e2y, d\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 d\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecbch ho\u1eb7c dinh th\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00e2u l\u00e0m h\u00e0nh cung, ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u s\u01a1n ph\u1ebft l\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Ph\u1ea7n, B\u1ea1c, vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e3 t\u1ed1n k\u00e9m g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc. Nay thi\u00ean tai h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u00fd tr\u1eddi c\u1ea3nh c\u00e1o b\u1ec7 h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"'S\u1edf' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-30\" href=\"#footnote-298-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh n\u00f3i \u0111\u00fang, ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t hai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e0m Tr\u1eabm l\u1ea7m l\u1ed7i nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo ph\u1ee5 truy\u1ec7n v\u00e0 ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ecbch, vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf c\u1eeda N\u1ed9i \u0110\u00f4ng x\u1ea3y ra khi \u00f4ng c\u00f2n l\u00e0m H\u00e0n L\u00e2m, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. V\u00ec n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u li\u00ean ti\u1ebfp x\u1ea3y ra, n\u00ean s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i x\u1ea3y ra v\u00e0o n\u0103m nay m\u1edbi h\u1ee3p l\u00fd. L\u1ea1i theo th\u00e1ng 3 n\u0103m sau, L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh m\u1edbi b\u00e3i ch\u1ee9c \u0110\u00f4 t\u00e0o H\u00e0 B\u1eafc, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Thanh Ch\u00e2u, c\u00f2n M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 m\u1edbi b\u00e3i ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9, e r\u1eb1ng l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a th\u1ec3 tri\u1ec7u L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc. Ph\u1ee5 truy\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, ch\u1ec9 ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u00f3, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u. C\u00f3 l\u1ebd l\u00fac n\u00e0y Vua \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd tri\u1ec7u L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh thay M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn n\u0103m sau m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Nay t\u1ea1m theo \u0111\u00f3, v\u00e0 ghi s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y sau khi \u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[70] D\u0129nh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Chu Kh\u1edfi c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1. L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Trung Ch\u00e1nh gi\u1eef ch\u1ee9c H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Kh\u1edfi l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri Ti\u1ebft l\u00e0m Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n, l\u00fac \u1ea5y n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n khi\u1ebfn d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00edch tr\u1eef, Tri Ti\u1ebft x\u1eed t\u1eed ba k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u1edf ch\u1ee3, t\u1eeb \u0111\u00f3 vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ch\u1ea5m d\u1ee9t.<\/p>\n<p>[71] Ho\u00e0ng Ch\u1ea5n t\u00e2u r\u1eb1ng, xin d\u1eebng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf kinh th\u00e0nh, v\u00e0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u00e1c ch\u00e2u ng\u1eebng cung c\u1ea5p g\u1ed7. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[72] Th\u1ecd Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng T\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh L\u00fd V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng Hi\u1ec7u \u00fay qu\u00e2n D\u0169ng Ti\u1ec7p T\u00f4n H\u01b0ng k\u1ebft b\u1ecdn m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ebft Tu\u1ea7n ki\u1ec3m duy\u00ean Ho\u00e0i l\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, Quy\u1ec1n \u0111\u00f4 gi\u00e1m H\u1eefu ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt D\u1ee5ng b\u1eaft gi\u1ebft b\u1ecdn ch\u00fang. Nh\u1eadt D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, B\u1ea3n ch\u00e2u Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng kh\u00ed v\u1eadt, l\u1ee5a. Con trai c\u1ee7a K\u1ef5 l\u00e0 Nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban T\u00e1 ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c \u0111\u1ec3 mua mu\u1ed1i, xin theo l\u1ec7 mu\u1ed1i h\u1ea1t \u1edf Gi\u1ea3i Ch\u00e2u, c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea5y giao d\u1eabn cho Gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5. Khi c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u00ednh to\u00e1n, \u0111i\u1ec1n t\u00ean h\u1ecd, ch\u00e2u qu\u00e2n s\u1ebd c\u1ea5p ph\u00e1t.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u1ea7n Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng T\u00f4ng Ca C\u1ed1t T\u01b0 La d\u00e2ng ng\u1ef1a, xin h\u00f2a gi\u1ea3i. Chi\u1ebfu tha t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1ea3 ti\u1ec1n ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Th\u00e1i \u00fay, Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>V\u00e0i ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng, ban t\u1eb7ng n\u0103m ngh\u00ecn l\u1ea1ng b\u1ea1ch kim. \u0110\u00e1n b\u1ea3o gia nh\u00e2n tr\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ebft t\u1ea5u xong, t\u1ef1 th\u00eam b\u1ed1n c\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u00e3 s\u1ee3 t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u, hu\u1ed1ng chi kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, mu\u1ed1n ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh tai h\u1ecda.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai khi\u00eang v\u00e0o trong cung. Chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, nh\u01b0ng khi \u0111\u1ebfn c\u1eeda, \u0110\u00e1n \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, m\u1eddi D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c v\u00e0o ph\u00f2ng, g\u1eedi g\u1eafm vi\u1ec7c h\u1eadu s\u1ef1, nh\u1edd so\u1ea1n di bi\u1ec3u, v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4i k\u00e9m c\u1ecfi l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u1edf ng\u00f4i th\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi s\u1eafp m\u1ea5t \u0111\u1ec3 xin quan ch\u1ee9c cho th\u00e2n t\u1ed9c, ch\u1ec9 n\u00ean k\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng g\u1eb7p g\u1ee1 trong \u0111\u1eddi, mong ng\u00e0y c\u00e0ng g\u1ea7n g\u0169i vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n s\u0129, gi\u1ea3m b\u1edbt ph\u1ea7n n\u00e0o n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 lo toan.&#8221;<\/i> L\u1ea1i d\u1eb7n d\u00f2 con ch\u00e1u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u00e0 ta \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh \u0111\u1ee9c, ph\u1ea3i gi\u1eef g\u00ecn s\u1ef1 gi\u1ea3n d\u1ecb, b\u1ea3o to\u00e0n gia phong. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ef7 v\u00e0o vi\u1ec7c cha l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u00e0 s\u1ed1ng xa hoa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n c\u1ea5t xa x\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 v\u00e0ng ng\u1ecdc trong quan t\u00e0i.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng 61 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>Vua v\u1ed9i \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, b\u00e3i tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, ban chi\u1ebfu \u01b0u \u00e1i truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, t\u1ed5 ch\u1ee9c tang l\u1ec5 ri\u00eang. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c ti\u1ec5n, nh\u01b0ng v\u00ec V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00ean Vua kh\u00f4ng cho b\u00e0y nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Ch\u00ednh, con ch\u00e1u, ch\u00e1u trai, ch\u00e1u ngo\u1ea1i, h\u1ecdc tr\u00f2, thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Khi c\u00e1c con \u0111\u1ec3 tang xong, Vua l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00ednh c\u00e1ch \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1m, \u00edt ham mu\u1ed1n, s\u1ed1ng r\u1ea5t thanh b\u1ea1ch. Nh\u00e0 \u1edf r\u1ea5t \u0111\u01a1n s\u01a1, Vua mu\u1ed1n s\u1eeda sang l\u1ea1i, nh\u01b0ng \u00f4ng l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 nh\u00e0 c\u0169 c\u1ee7a cha \u00f4ng, kh\u1ea9n kho\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i. Qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 mu\u1ed1n d\u00f9ng g\u1ea5m v\u00f3c trang tr\u00ed chi\u1ebfu, \u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i. Th\u1ea5y h\u1ecd h\u00e0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0103n m\u1eb7c qu\u00e1 xa hoa, \u00f4ng t\u1ecf v\u1ebb kh\u00f4ng vui. Ch\u00e1u trai V\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c r\u1ea5t hi\u1ebfu h\u1ecdc, t\u1eebng d\u00e2ng th\u01b0 xin thi ti\u1ebfn s\u0129, \u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;Ta t\u1eebng cho r\u1eb1ng trong nh\u00e0 \u0111\u00e3 qu\u00e1 hi\u1ec3n h\u00e1ch, sao ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 tranh gi\u00e0nh v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi ngh\u00e8o kh\u00f3?&#8221;<\/i> \u0110\u1ebfn khi \u00f4ng m\u1ea5t, con trai V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 v\u1eabn ch\u01b0a l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>\u00d4ng kh\u00f4ng c\u1ea7u h\u00f4n nh\u00e2n m\u00f4n \u0111\u0103ng h\u1ed9 \u0111\u1ed1i. \u00d4ng \u0111\u1ed1i x\u1eed r\u1ea5t m\u1ef1c l\u1ec5 \u0111\u1ed9 v\u1edbi ch\u1ecb d\u00e2u g\u00f3a, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng em trai V\u01b0\u01a1ng H\u00fac h\u1ebft m\u1ef1c. \u00d4ng ch\u00fa tr\u1ecdng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng quan ch\u1ee9c th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i, ch\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1 cao danh gi\u00e1o. Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u k\u00ednh ph\u1ee5c \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng, xem \u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc t\u00f4ng th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua t\u00f4n k\u00ednh, qu\u1ea3 l\u00e0 v\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi c\u1ee7a th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh, \u0110\u00e1n nghe l\u1eddi c\u1ee7a L\u00fd H\u00e3ng, v\u1ed1n ch\u01b0a tin s\u00e2u. \u0110\u1ebfn khi t\u1eadn m\u1eaft th\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, \u0110inh V\u1ecb, mu\u1ed1n can gi\u00e1n th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f9ng l\u00e0m v\u1edbi h\u1ecd, mu\u1ed1n r\u1eddi \u0111i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c Vua \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf \u0111i, b\u00e8n than r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00fd V\u0103n T\u0129nh qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n.&#8221;<\/i> T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 tr\u1edf \u0111i, m\u1ed7i khi c\u00f3 \u0111\u1ea1i l\u1ec5, th\u01b0\u1eddng mang theo thi\u00ean th\u01b0 \u0111\u1ec3 h\u00e0nh l\u1ec5, l\u1ea1i l\u00e0m Nghi v\u1ec7 s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng bu\u1ed3n b\u00e3 kh\u00f4ng vui. Khi l\u00e2m b\u1ec7nh, di ch\u00fac c\u1ea1o \u0111\u1ea7u, kho\u00e1c \u00e1o c\u00e0 sa \u0111\u1ec3 li\u1ec7m, h\u1eb3n l\u00e0 h\u1ed1i h\u1eadn vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc kia. C\u00e1c con mu\u1ed1n l\u00e0m theo di ch\u00fac, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, b\u00e8n th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng \u0110\u00e1n g\u1eb7p th\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Vua tin d\u00f9ng, l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, can gi\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c theo, y\u00ean v\u1ecb \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef ch\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi so s\u00e1nh \u00f4ng v\u1edbi Ph\u00f9ng \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aLong Xuy\u00ean Bi\u1ec7t Ch\u00ed\u300b l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u00e1n mua thi\u1ebfp v\u00e0 h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u1ed3 b\u1ea1c c\u1ee7a h\u1ecd Th\u1ea9m. X\u00e9t \u0110\u00e1n n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, ki\u1ec7m \u01b0\u1edbc, e r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00fang, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c h\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n n\u1ee3 thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 thi\u1ebfu h\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u00faa m\u1ea1ch th\u00ec ph\u00e1t kho quan cho vay.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 l\u00e0 S\u1ea7m B\u1ea3o Ch\u00ednh, H\u00e0n L\u1ec7nh T\u00f4ng, \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf Ho\u00e0n ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 30 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c L\u00fd K\u1ebf Minh b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u00e1 ch\u1ee9c. Ch\u1ec9 s\u1eed, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb H\u00e0 Kh\u00e1nh b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u00ec h\u1ecd t\u1ef1 \u00fd d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean, khi\u1ebfn s\u1ee9 th\u1ea7n Trung t\u00e1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[78] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho d\u00e2n l\u01b0u vong \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec ph\u00e1t th\u00f3c c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea5y Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac th\u1ecd qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u1ea3 K\u1ef5 K\u1ef5 s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed Nghi ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng C\u00e1t l\u00e0m ph\u00f3. Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Ph\u00f9ng Nguy\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u00e1n s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1c m\u00f4n Ch\u1ec9 h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[80] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;S\u00f4ng Bi\u1ec7n ch\u1ea3y xi\u1ebft, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Nay l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ki\u1ec3m d\u1ecdc s\u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u01a1i l\u1ed9i \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi c\u1ee9u gi\u00fap, cho nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng v\u1eadt, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i ngh\u00e8o kh\u00f3 th\u00ec l\u1ea5y ti\u1ec1n quan c\u1ea5p cho.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[81] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 tri\u1ec7u thi, \u0111\u1ec1u h\u1ecfi m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c th\u1eddi v\u1ee5, l\u1ea1i thi ri\u00eang m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00fa lu\u1eadn ho\u1eb7c t\u1ea1p v\u0103n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 11 c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n ban, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u<a class=\"footnote\" title=\"Ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u, ch\u1eef '\u1ea9m' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00e2m'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, khi ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n c\u00e1c ban, sai v\u1ec7 s\u0129 thi b\u1eafn cung tr\u00ean ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u, nay s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-298-31\" href=\"#footnote-298-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>, sai v\u1ec7 s\u0129 thi b\u1eafn cung tr\u00ean ng\u1ef1a, ban ti\u1ec1n k\u1ebdm theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[83] L\u1ea5y b\u00e0i lu\u1eadn <i>&#8220;T\u01b0 ch\u00ednh&#8221;<\/i> v\u00e0 <i>&#8220;Ch\u00ednh thuy\u1ebft&#8221;<\/i> do Vua so\u1ea1n ban cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, \u1edf khu v\u1ef1c B\u00e0nh Th\u00e0nh thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n, m\u01b0a \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u1ea1i l\u00faa c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n binh cung ti\u1ec5n, h\u01a1n 800 h\u1ed9, chi\u1ebfu t\u1ea1m mi\u1ec5n thu\u1ebf lao d\u1ecbch, l\u1ea1i cho vay ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i s\u00e1ch b\u00e1n \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m gi\u00e1 r\u1ea5t r\u1ebb, xin cho t\u0103ng gi\u00e1. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, ch\u1ec9 mu\u1ed1n cho v\u0103n t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n th\u00f4i.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>[86] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o n\u00f3i: <i>&#8220;Thi ph\u00fa m\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 thi, kh\u00f4ng g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. C\u00e1c khoa \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p ngh\u0129a l\u00fd, ch\u1ec9 l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng l\u00e0m gi\u1ecfi, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i ngh\u0129a.&#8221;<\/i> Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu, ti\u1ebfn s\u0129 ki\u00eam l\u1ea5y c\u1ea3 s\u00e1ch lu\u1eadn, c\u00e1c khoa c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh ngh\u0129a, th\u00ec cho kh\u1ea3o x\u00e9t ri\u00eang. C\u00f3 th\u1ec3 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u00f5 l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[87] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c h\u1ed9 b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u \u1edf th\u00f4n qu\u00ea Ho\u00e0i Nam, n\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u00e1n h\u00e0ng n\u0103m \u00edt, th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[88] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n m\u00f9ng m\u1ed9t, chi\u1ebfu cho qu\u00e2n Cao B\u01b0u v\u00ec n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a d\u00e2n \u0111\u00f3i, t\u1ea1m mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i t\u1eb1m m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>[89] Tam ty xin cho Nam Kinh v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i mua c\u1ecf l\u00e0m l\u00f2 30 v\u1ea1n, chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[90] Ph\u00e1t v\u1eadn ty n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u H\u1ed3ng, Ki\u1ec1n, C\u00e1t h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00f3ng t\u00e0u m\u1edbi ch\u1edf v\u1ec1 kinh, vi\u1ec7c k\u00e9o \u0111\u1ea9y l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, xin cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1ea5y d\u00f9ng l\u00ednh kh\u1ecfe m\u1ea1nh thay phi\u00ean, chi\u1ebfu cho.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd Y\u1ebfn Th\u00f9 v\u00ec n\u0103m qua c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, Vua lo l\u1eafng, nay tai d\u1ecbch \u0111\u00e3 h\u1ebft, m\u00f9a m\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2ng b\u00e0i t\u1ee5ng <i>&#8220;Duy \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9ng thi\u00ean&#8221;<\/i>, chi\u1ebfu khen.<\/p>\n<p>[92] T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u S\u1edf n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, d\u00e2n b\u1ecf tr\u1ed1n, theo l\u1ec7 x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda n\u0103m tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, nay \u0111\u00e3 qu\u00e1 h\u1ea1n, xin gia h\u1ea1n, chi\u1ebfu cho \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u1ede H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u00e1c qu\u00e2n Trung Li\u1ec7t, Tuy\u00ean D\u0169ng, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu h\u01b0\u1edfng n\u1eeda b\u1ed5ng, th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 s\u1edf. T\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u01b0u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[94] Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh, d\u1eabn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c qu\u00e2n ban tr\u1ef1c v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba ngh\u00ecn t\u00e1m tr\u0103m m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0 l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng, ba ng\u00e0y th\u00ec xong.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1eefu th\u1eeba ki\u00eam T\u00f4ng ch\u00ednh khanh Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay trung nguy\u00ean y\u00ean \u1ed5n, c\u00e1c n\u01a1i xa x\u00f4i \u0111\u1ec1u quy ph\u1ee5, b\u1ed1n d\u00e2n an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u ch\u0103m lo vi\u1ec7c ch\u1ee9c ph\u1eadn, th\u1ebf l\u00e0 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u1eddi th\u1ebf th\u00e1i b\u00ecnh, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u00f2a h\u1ee3p, th\u1eadt \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t xa c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eabn c\u00e0ng tinh t\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f2n ch\u1ecbu kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00e2n m\u00ecnh, s\u00e1ng s\u1edbm ra tri\u1ec1u xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, qu\u00ean c\u1ea3 m\u1ec7t m\u1ecfi, ng\u1ed3i x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng \u0103n u\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang gi\u1edd. Tuy \u00fd tr\u1eddi kh\u00e9o x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec, nh\u01b0ng vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1eadc nh\u00e2n qu\u00e2n, n\u00ean giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Xin \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf chung, \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu l\u00e2u d\u00e0i.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay ngo\u00e0i vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n nh\u01b0 c\u0169<a class=\"footnote\" title=\"'Ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n', s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 93 th\u00e1ng 6 ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t c\u0169ng hai l\u1ea7n n\u00f3i 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng ng\u1ed3i', l\u1ea1i n\u00f3i 'ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng xem vi\u1ec7c', nghi l\u00e0 ch\u00e9p 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n' l\u00e0 \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-298-32\" href=\"#footnote-298-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>, \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, Th\u1eeba Minh v\u00e0 ch\u1ed7 ng\u1ed3i th\u1ee9 hai, c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng v\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec cho c\u01a1 quan \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh xong r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee7a Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, Tam ban vi\u1ec7n, L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean ch\u1ecdn c\u0169ng cho ph\u00e2n ng\u00e0y d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u1eeb nay \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u00e0y kh\u00f4ng qu\u00e1 hai c\u01a1 quan.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1c m\u00f4n Ch\u1ec9 h\u1ea7u La Nguy\u00ean Ph\u1ee5 t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c l\u1ed9 l\u00faa m\u1edbi t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i<a class=\"footnote\" title=\"'T\u00e0i' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 't\u00f2ng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-298-33\" href=\"#footnote-298-33\" aria-label=\"Footnote 33\"><sup class=\"footnote\">[33]<\/sup><\/a>, li\u1ec1n t\u00e2u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nhi\u1ec1u khi kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. T\u1eeb nay xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi thu ho\u1ea1ch xong, m\u1edbi cho ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Vua theo l\u1eddi t\u00e2u, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00e3 t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0 g\u1eb7p thi\u00ean tai d\u1ecbch b\u1ec7nh tr\u00e1i m\u00f9a th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u ngay, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p><i>(La Nguy\u00ean Ph\u1ee5, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[97] S\u00e1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Qu\u00e1ch Kim Phong, \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0 ph\u1ea1m l\u1ed7i, c\u00e1c quan xin c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Ho\u00e0n v\u1ec7, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i c\u00e1c ban tr\u1ef1c, c\u00e1c qu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m, tr\u01b0\u1eddng, v\u1ee5, quan, ki\u1ec7n, th\u01b0\u1eddng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, l\u00e0m \u0111i\u1ec1u v\u00f4 l\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1ed9 ph\u1eadn n\u00e0o qu\u1ea3n l\u00fd h\u01a1i nghi\u00eam kh\u1eafc th\u00ec li\u1ec1n b\u1edbi m\u00f3c ki\u1ec7n t\u1ee5ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n, c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng, quan ty m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 l\u00fd, k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft nghi\u00eam tr\u1ecdng, ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n, H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u00e3i chi\u1ebfu, Th\u01b0 ngh\u1ec7, Chi h\u1eadu, v.v., nh\u1eadp ch\u1ee9c tr\u00ean 10 n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i ri\u00eang t\u01b0 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng do Kinh \u0110\u00f4ng b\u1ecb thi\u00ean tai, t\u1ea1m ng\u1eebng cung c\u1ea5p v\u1eadt ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, phong N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u00e0o Nghi v\u00e0 N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n c\u00f9ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00fac n\u00e0y, C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hu\u00e2n v\u00e0 H\u1ea1 Th\u1ee7 U\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u1eeba t\u00e2u xin \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i. Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n hi\u1ec3u bi\u1ebft vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, T\u00e0o Nghi quen thu\u1ed9c nghi l\u1ec5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng ngay.&#8221;<\/i> Chi\u00eau Vi\u1ec5n l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng.<\/p>\n<p>[102] H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u01b0\u1edfng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay V\u01b0\u01a1ng Di Trinh xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 th\u1eed nghi\u1ec7m vi\u1ec7c d\u00e2n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Tri \u0110\u01a1n Ch\u00e2u. Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn d\u1eb7n d\u00f2, l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u00f2a h\u1ee3p d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 tr\u1ecb an l\u00e0m tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Th\u1ecd Xu\u00e2n qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecdc xong s\u00e1ch \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b, Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 v\u01b0\u01a1ng h\u1eefu Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, v.v. <a class=\"footnote\" title=\"'C\u1eadp v\u01b0\u01a1ng' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-34\" href=\"#footnote-298-34\" aria-label=\"Footnote 34\"><sup class=\"footnote\">[34]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[104] B\u1ed9 th\u1ef1 T\u00e0o V\u0129 \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u l\u00e0 M\u1ea1t Tinh t\u1ed9c, D\u0129nh Th\u00e0nh T\u01b0 N\u1ea1p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 hi\u1ebfn \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng hai tr\u1ea1i \u0110\u1ea1i L\u1ea1c M\u00f4n v\u00e0 Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u00f4 qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c m\u00ecnh, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 3.000 ti\u1ec1n. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c ch\u1ee9c Ch\u00ednh ph\u00f3 qu\u00e2n ch\u1ee7, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111ang qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, \u0110\u1ea1i L\u1ea1c M\u00f4n, Ti\u1ec3u L\u1ea1c M\u00f4n, Uy Vi\u1ec5n, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. Nay xin cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda tr\u00ean \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ba tr\u1ea1i n\u00e0y, tr\u1eeb khu v\u1ef1c c\u00f4ng s\u1edf v\u00e0 doanh tr\u1ea1i, \u0111\u1ec3 thu ti\u1ec1n thu\u00ea \u0111\u1ea5t c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho h\u1ecd.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, phong L\u1eef T\u00f2ng Gi\u1ea3n, con c\u1ee7a L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh, l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00f2ng Gi\u1ea3n gi\u1eef ch\u1ee9c Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7n Kh\u00fac, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec t\u1ed9i \u0103n c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn nay, d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn t\u1eadp v\u0103n c\u1ee7a cha m\u00ecnh n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[106] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Giang Nam c\u00f3 tr\u00ean 5.000 h\u1ed9 s\u1ebd do quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ef1c ti\u1ebfp qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0n Th\u1ee9.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua c\u1ecf v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n 1.000 v\u1ea1n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 hai Chi\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u V\u1ee5, X\u1eed b\u1ecb h\u1ea1n, l\u00faa g\u1eb7t xong l\u1ea1i m\u1ecdc l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, do ng\u01b0\u1eddi Kh\u00ea man \u1edf Th\u1ea7n ch\u00e2u qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, gi\u1ebft Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u1ea7n V\u0103n Kh\u00e1nh, sai Th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu L\u01b0u V\u0129nh S\u00f9ng v\u00e0 N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Giang \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 an ph\u1ee7. N\u1ebfu h\u1ecd d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p><i>(V\u0129nh S\u00f9ng l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng.)<\/i><\/p>\n<p>[110] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n T\u1ed5 S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c t\u01b0\u1edbng so\u00e1i v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng xa \u0111\u1ebfn t\u1eeb bi\u1ec7t ho\u1eb7c y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c ri\u00eang \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ebfn khi tan ti\u1ec7c th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u00e3 qu\u00e1 tr\u01b0a. C\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 ph\u1ee7, m\u00e0 xa gi\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i ri\u00eang \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00e1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd qu\u00e2n nh\u00e0n th\u1ea7n lao. Xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c ri\u00eang th\u00ec t\u1ea1m ng\u1eebng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u00e0 l\u1eadp th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. S\u0129 Ho\u00e0nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00e1i.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7 c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 s\u00e1ch m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b g\u1ed3m 120 quy\u1ec3n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn T\u01b0 Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 xem, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng cho L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7 c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u1ea1c l\u1ee5a v\u00e0 b\u1ea1c.<\/p>\n<p>[112] B\u1ed5 nhi\u1ec7m A Ch\u00e2u, \u0110\u00f4 qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng tr\u1ea1i thu\u1ed9c T\u1ea7n ch\u00e2u, l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u1ea1n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n do ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t x\u1eed, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng khoa thi v\u00e0 c\u00f9ng n\u0103m \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, th\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n d\u1eabn chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u1edf ng\u1ea1i, xin ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u1ea3i tr\u00e1nh n\u00e9<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00e1nh n\u00e9 (theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-58, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady).\" id=\"return-footnote-298-35\" href=\"#footnote-298-35\" aria-label=\"Footnote 35\"><sup class=\"footnote\">[35]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[114] T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng gia t\u1ed9c Qu\u1ef7 L\u01b0u \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u nhi\u1ec1u n\u0103m li\u1ec1n ch\u1ed1ng l\u1ec7nh, V\u0129 \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 c\u00f9ng d\u00e2n tr\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c h\u1ed3 ph\u00f3ng sinh c\u0169 \u1edf Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf hoang th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i; nh\u1eefng n\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed3, th\u00ec d\u1ecdc theo s\u00f4ng Giang, s\u00f4ng Ho\u00e0i, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n th\u00e0nh, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed7i n\u01a1i n\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u00e1nh b\u1eaft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[116] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c h\u00ecnh ph\u1ea1t c\u1ea5m trong c\u00e1c ng\u00e0y l\u1ec5, nay xin ban h\u00e0nh c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u1ed9i \u0111\u1ea1i h\u00ecnh, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00e1c ng\u00e0y l\u1ec5 Thi\u00ean Kh\u00e1nh, Ti\u00ean Thi\u00ean, Gi\u00e1ng Th\u00e1nh, Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u00ec b\u1ea3y ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ba ng\u00e0y sau; c\u00e1c ng\u00e0y l\u1ec5 Thi\u00ean Hu\u1ed1ng, Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng th\u00ec m\u1ed9t ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u t\u1ea1m ng\u1eebng x\u1eed quy\u1ebft. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu ph\u1ea1m trong b\u1ed1n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5, th\u00ec t\u1ea1i n\u01a1i x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"X\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng (theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 57-31 l\u00e0 'c\u00f4ng gi\u1ea3i khai ki\u1ebfn \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng').\" id=\"return-footnote-298-36\" href=\"#footnote-298-36\" aria-label=\"Footnote 36\"><sup class=\"footnote\">[36]<\/sup><\/a>, t\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c c\u1eed quan x\u00e9t x\u1eed; n\u1ebfu ph\u1ea1m trong ba ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5, th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y sau l\u1ec5 m\u1edbi thi h\u00e0nh. Trong ng\u00e0y l\u1ec5, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9 th\u00ec tha b\u1ed5ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, d\u00e2n Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd Di\u00ean Ch\u00ed b\u1ecb kh\u1eafc ch\u1eef l\u00ean m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e0nh An Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh, V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n l\u00e0m lo\u1ea1n, Di\u00ean Ch\u00ed \u1edf \u00cdch Ch\u00e2u, th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c v\u1ee5 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Qu\u00e2n l\u00e0 Th\u00f4i Ma H\u1ed3. Khi gi\u1eb7c y\u00ean, \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00f9ng v\u1edbi binh s\u0129 Ho\u00e0i D\u0169ng c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a T\u00fa u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, c\u00f9ng n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0m ph\u1ea3n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ba. T\u00fa nghi ng\u1edd Di\u00ean Ch\u00ed ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ee7 l\u0129nh gi\u1eb7c L\u00fd Thu\u1eadn, b\u00e8n b\u00e1o l\u00ean ch\u00e2u, l\u1ea1i d\u1eabn binh s\u0129 trong doanh l\u00e0m ch\u1ee9ng vi\u1ec7c n\u00e0y. Tri ch\u00e2u L\u00fd \u1ee8ng C\u01a1 sai ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, giao xu\u1ed1ng ng\u1ee5c c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed, tra h\u1ecfi ra s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean Di\u00ean Ch\u00ed b\u1ecb sung qu\u00e2n, c\u00f2n T\u00fa b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady v\u00e0o l\u01b0ng r\u1ed3i tha v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u00ec b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00fd Thu\u1eadn th\u1eadt n\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00e0i Ng\u1ef1 s\u1eed tra x\u00e9t kh\u00f4ng ph\u1ea3i, ng\u01b0\u1eddi ch\u00fac m\u1eebng mu\u1ed1n coi \u0111\u00f3 l\u00e0 Thu\u1eadn, th\u00fac gi\u1ee5c k\u1ebft \u00e1n. Tri t\u1ea1p s\u1ef1 L\u1eef Di Gi\u1ea3n n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sao?&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00e2u l\u00ean s\u1ef1 th\u1eadt, v\u00ec th\u1ebf tr\u00e1i \u00fd c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua v\u00ec n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e3 h\u1ebft, m\u01b0a thu\u1eadn gi\u00f3 h\u00f2a, m\u00f9a m\u00e0ng thu ho\u1ea1ch t\u1ed1t, n\u00ean \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn th\u0103m th\u00e1p Linh C\u1ea3m \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o.<\/p>\n<p>[119] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh<a class=\"footnote\" title=\"Y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh: 'Y\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-298-37\" href=\"#footnote-298-37\" aria-label=\"Footnote 37\"><sup class=\"footnote\">[37]<\/sup><\/a>, H\u1ed9i Linh Qu\u00e1n, ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan t\u00f9y t\u00f9ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Ch\u00fac Hi.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, c\u1ea5m d\u00e2n Xuy\u00ean H\u1ea1p nu\u00f4i chim \u01b0ng. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Tri L\u00f4 Ch\u00e2u Tr\u1ecbnh Chi\u00eau \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p>[121] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Duy d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n l\u00e0 \u300a\u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 Gi\u00e1ng Th\u00e1nh K\u00fd\u300b 50 quy\u1ec3n, \u300aNgh\u00eanh Ph\u1ee5ng Th\u00e1nh T\u01b0\u1ee3ng K\u00fd\u300b 20 quy\u1ec3n, \u300aPh\u1ee5ng T\u1ef1 K\u00fd\u300b 50 quy\u1ec3n. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc<a class=\"footnote\" title=\"Ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc: Ch\u1eef 'kh\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-38\" href=\"#footnote-298-38\" aria-label=\"Footnote 38\"><sup class=\"footnote\">[38]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Thi\u00ean H\u00f9ng, V\u0129nh H\u01b0ng Qu\u00e2n, Thi\u1ec3m, K\u00fd, L\u1ec7, H\u00ecnh, Minh, T\u1eeb, T\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0i, Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, Th\u1ea5p, Th\u1ea1ch, Can, Di\u1ec7u, Hoa Ch\u00e2u v\u00e0 V\u0129nh T\u0129nh Qu\u00e2n, v\u00ec n\u01a1i \u0111\u00f3 t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Ty An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 sang ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.<\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, nh\u1eefng n\u01a1i th\u01b0\u1eddng n\u0103m \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu \u0111\u1ed1n g\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, t\u1ea1m ng\u1eebng m\u1ed9t n\u0103m, v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang v\u1eeba tr\u1ea3i qua thi\u00ean tai.<\/p>\n<p>[124] V\u00ec vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh huy\u1ec7n Thanh Th\u1ee7y \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng B\u1ed9 th\u1ef1 T\u00e0o V\u0129, Tri ch\u00e2u L\u00fd C\u1eadp, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[125] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn cung Th\u00e1i Nh\u1ea5t, tuy\u1ebft r\u01a1i d\u00e0y h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc. Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nh\u01b0ng lo r\u1eb1ng s\u1ee9c d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ee7, b\u1ecf l\u1ee1 vi\u1ec7c gieo tr\u1ed3ng, c\u00e1c khanh h\u00e3y c\u00f9ng b\u00e0n c\u00e1ch c\u1ee9u t\u1ebf v\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u00e3ng ph\u00ed \u0111\u1ea5t \u0111ai.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[126] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb thi\u00ean tai, cho ph\u00e9p d\u00e2n d\u00f9ng v\u1ea3i l\u1ee5a \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[127] L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung, nguy\u00ean ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Th\u1ee5y X\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u Giang, d\u00e2ng s\u00e1ch v\u1edf c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh thi \u1edf vi\u1ec7n X\u00e1 Nh\u00e2n, v\u00ec b\u00e0i lu\u1eadn s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 t\u1ed1t, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng hai b\u1eadc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Nh\u01b0\u1ee3c Xung ki\u1ebfn ngh\u1ecb t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u thi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i thi lu\u1eadn s\u00e1ch. \u0110\u1ebfn nay, d\u00f9ng l\u1eddi ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a \u00f4ng m\u00e0 ra l\u1ec7nh.<\/p>\n<p><i>(Nh\u01b0\u1ee3c Xung, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. Chi\u1ebfu ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n th\u00e1ng ch\u00edn, ch\u00ednh l\u00e0 do Nh\u01b0\u1ee3c Xung \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t. \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 11 n\u0103m Thi\u00ean Hi nguy\u00ean ni\u00ean. \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n t\u1eeb bi\u1ec7t, y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0 t\u1ea1 \u01a1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 11 trong \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[129] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ng\u00e0y \u0110\u00f4ng Ch\u00ed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vi\u1ec7n Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng khi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t t\u00e1ng n\u00ean ng\u1eebng tri\u1ec1u, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ch\u00f4n v\u00e0o ng\u00e0y n\u00e0y, xin theo l\u1ec7. Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng h\u00f4m \u0111\u00f3 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn ch\u00fac m\u1eebng, n\u00ean kh\u00f4ng ra l\u1ec7nh ng\u1eebng tri\u1ec1u. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng h\u00f4m \u0111\u00f3 n\u00ean b\u1ecf l\u1ec5 b\u00e1i c\u1ee7a b\u00e1ch quan, l\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, n\u00ean b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p.<\/p>\n<p>[130] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 H\u1eefu Gi\u00e1m M\u00f4n V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1edbng Qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Chu\u1ea9n, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 H\u00ecnh B\u1ed9 Lang Trung Tri Ch\u1ebf C\u00e1o C\u1eebu Ch\u00ednh K\u1ef7 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>[131] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Cao Ly v\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n ph\u00e1i Ng\u1ef1 S\u1eed, H\u00ecnh B\u1ed9 Th\u1ecb Lang T\u1eeb N\u1ed9t d\u1eabn \u0111\u1ea7u th\u1ee7 l\u0129nh N\u1eef Ch\u00e2n l\u00e0 Mai Tu\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, l\u1ea1i ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c phong Th\u1ecd Xu\u00e2n qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Qu\u00e1ch Nguy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1, Tu\u00e2n li\u1ec1n ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn t\u1ea1, n\u00f3i r\u1eb1ng thuy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00f3 bi\u1ec3n \u0111\u1ea9y tr\u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi t\u1edbi. C\u00f3 chi\u1ebfu, T\u1eeb N\u1ed9t n\u0103m ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b cho r\u1eb1ng do Do\u00e3n Tr\u01b0ng C\u1ed5 tr\u1edf v\u1ec1, sai v\u1eady, nay theo \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[132] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf Giang Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u00e1ch qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng h\u01a1n ba tr\u0103m d\u1eb7m.<\/p>\n<p>[133] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, sang n\u0103m ng\u00e0y 17 th\u00e1ng gi\u00eang l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u m\u00f9a t\u1ebf Tr\u1eddi, hai ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u1ea5u c\u00e1o Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea5t. V\u00ec h\u00e0ng n\u0103m ng\u00e0y 15 th\u00e1ng gi\u00eang tri\u1ec1u b\u00e1i Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, nay x\u00e9t l\u1ec5 c\u1ea7u m\u00f9a, t\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 d\u00f9ng ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n, sau \u0111\u00f3 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean d\u1eabn thuy\u1ebft &#8216;Kh\u1ea3i ch\u1eadp nhi giao&#8217;, xin d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n sau L\u1eadp xu\u00e2n, v\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tri\u1ec1u b\u00e1i cung qu\u00e1n. V\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7m \u0111\u1eddi Nam T\u1ec1 t\u00e2u: &#8216;L\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ng\u1ea1i vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn xu\u00e2n.&#8217; L\u1ea1i c\u00f3 ty \u0111\u1eddi T\u1ed1ng Hi\u1ebfu V\u0169 t\u00e2u: &#8216;\u0110\u1eddi Ng\u1ee5y g\u1eb7p m\u01b0a khi t\u1ebf Tr\u1eddi, \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n sau. \u0110\u1eddi T\u1ea5n c\u0169ng \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n.&#8217; Xin t\u1eeb nay n\u1ebfu ng\u00e0y T\u00e2n sau L\u1eadp xu\u00e2n ho\u1eb7c ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n th\u00e1ng gi\u00eang c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u00f9ng nhau, \u0111\u1ec1u cho d\u00f9ng l\u1eabn nhau, trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[134] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, trong cung \u0111\u01b0a ra b\u00f4ng l\u00faa t\u00e1i sinh cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem. L\u00fac \u0111\u00f3, trung s\u1ee9 t\u1eeb Kinh H\u1ed3 v\u1ec1, n\u00f3i n\u1eafng h\u1ea1n h\u1ea1i m\u00f9a, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu m\u01b0a \u0111\u1ee7, l\u00faa l\u1ea1i tr\u1ed5 b\u00f4ng.<\/p>\n<p>[135] Ng\u01b0u Trung, ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu tu\u1ea7n h\u1ed9 \u0111\u00ea Ho\u00e0ng H\u00e0, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u00ea \u1edf \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, Ho\u1ea1t ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng L\u1ee3i qu\u00e2n v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, xin ch\u1ec9 d\u00f9ng qu\u00e2n H\u00e0 Thanh v\u00e0 qu\u00e2n ch\u00e2u, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu. Chi\u1ebfu theo.<\/p>\n<p>[136] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadt ph\u1ea9m cung \u0111\u00ecnh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111ang g\u1eb7p gi\u00e1 r\u00e9t, sai s\u1ee9 \u0111i b\u00e1o d\u1ee5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec giao n\u1ed9p t\u1ea1i ch\u1ed7, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho c\u00e1c hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ng\u1eebng, sang xu\u00e2n ch\u1edf v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[137] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, v\u00ec r\u00e9t qu\u00e1 n\u00ean b\u00e3i tri\u1ec1u. Chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9, h\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai n\u1ed9p thu\u1ebf m\u00f9a thu, h\u1ed9 trung \u0111\u1eb3ng tr\u1edf l\u00ean n\u1ed9p t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ed9 d\u01b0\u1edbi trung \u0111\u1eb3ng th\u00ec t\u1ea1m ho\u00e3n.<\/p>\n<p>[138] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng, ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 thu\u1ed9c H\u00e0 T\u00e2y, mi\u1ec5n cho d\u00e2n phu v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>[139] Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u00e2ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1eeb c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 \u0111\u1ecdng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ch\u00edn tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ba v\u1ea1n, gi\u1ea3i tho\u00e1t cho m\u01b0\u1eddi l\u0103m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, v\u00ec tr\u1eddi r\u00e9t bu\u1ed1t, t\u1ea1m d\u1eebng c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn gi\u1eefa m\u00f9a xu\u00e2n s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[141] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi N\u1eef Ch\u00e2n t\u00ean H\u1ed3n H\u00e0 L\u00f4 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 g\u1eb7p chi\u1ebfn tranh \u1edf B\u1ed9t H\u1ea3i, b\u00e8n quay l\u1ea1i quy ph\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o Khi\u1ebft \u0110an. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, sai s\u1ee9 Cao Ly l\u00e0 T\u1eeb N\u1ed9t \u0111\u01b0a v\u1ec1, v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed.<\/p>\n<p>[142] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai s\u1ee9 gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u00e2n than<a class=\"footnote\" title=\"sai s\u1ee9 gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u00e2n than: ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung. C\u00e2u n\u00e0y trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 57 ch\u00e9p l\u00e0 'sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n than c\u00f4ng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u00e2n'.\" id=\"return-footnote-298-39\" href=\"#footnote-298-39\" aria-label=\"Footnote 39\"><sup class=\"footnote\">[39]<\/sup><\/a>. L\u00fac \u1ea5y, m\u1edf c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb canh n\u0103m, l\u1ea1i gi\u1edbi h\u1ea1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi mua m\u1ed9t c\u00e2n. D\u00e2n ngh\u00e8o ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn trong gi\u00e1 r\u00e9t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng k\u1ecbp mang ti\u1ec1n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng mua \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ph\u00e9p b\u00e1n t\u1eeb m\u1ed9t c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 l\u1ea5y gi\u1edd Th\u00ecn l\u00e0m th\u1eddi h\u1ea1n.<\/p>\n<p>[143] Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e0o Kh\u1eafc Minh t\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 l\u0129nh gi\u1eb7c man ch\u00e2u Ph\u1ee7 Th\u1ee7y l\u00e0 M\u00f4ng Tr\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"M\u00f4ng Tr\u00e1t: \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Phi\u00ean di 5 ch\u00e9p l\u00e0 'M\u00f4ng L\u1ec5'.\" id=\"return-footnote-298-40\" href=\"#footnote-298-40\" aria-label=\"Footnote 40\"><sup class=\"footnote\">[40]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng thu\u1ed9c h\u1ea1 gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Chi\u1ebfu cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o nha ti\u1ec1n ch\u00e2u T\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o nha ti\u1ec1n ch\u00e2u T\u1ebf: 'T\u1ebf ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf Xuy\u00ean'. Tra th\u1ea5y th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'T\u1ebf Xuy\u00ean', m\u00e0 l\u1ed9 Kinh T\u00e2y c\u00f3 ch\u00e2u T\u1ebf, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf ch\u00e2u', theo \u0111\u00f3 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-298-41\" href=\"#footnote-298-41\" aria-label=\"Footnote 41\"><sup class=\"footnote\">[41]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[144] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u00e0m m\u1edbi \u1ea5n <i>&#8220;Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf chi\u00eau th\u1ee5 can ph\u00f9 chi b\u1ea3o&#8221;<\/i>, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac c\u00f9ng xem. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c bi\u1ec3u v\u0103n t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u1ea5n <i>&#8220;Ng\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o&#8221;<\/i>, Vua cho l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 cung k\u00ednh, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ebf t\u1ea1o \u1ea5n m\u1edbi.<\/p>\n<p>[145] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, quan th\u00e2n t\u00f2ng ho\u00e0ng th\u00e0nh l\u00e0 Ng\u1ee5y M\u1ef9, H\u00e0 B\u00e2n \u0111\u00eam \u1edf c\u1eeda Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, gi\u1ea5u dao trong tay \u00e1o, \u0111\u1ee5c t\u01b0\u1eddng tr\u1ed9m ph\u00e1p v\u1eadt v\u00e0 ch\u00e2u b\u00e1u trong thi\u00ean th\u01b0. Ch\u1eb7t tay b\u00eau ba ng\u00e0y, r\u1ed3i ch\u00e9m. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u b\u1ed9 \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, quan ty Ho\u00e0ng Th\u00e0nh b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ed3ng r\u1ed3i tha.<\/p>\n<p>[146] N\u0103m t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf Ph\u1ea7n \u00c2m, gia phong hi\u1ec7u \u0111\u1ebf cho Ng\u0169 Nh\u1ea1c, c\u00f3 s\u00e1ch m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3o, n\u0103m \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra chi\u1ebfu kh\u1eafc ng\u1ecdc. Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho H\u1ed9i linh quan s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng an t\u1ea1i b\u1ea3n \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>[147] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c kinh k\u1ef3 x\u00e2y \u0111\u00ea s\u00f4ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng qu\u00e2n s\u0129 l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu.<\/p>\n<p>[148] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ea3 Long V\u0169 qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ho\u00e0nh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd L\u00fd Tu\u00e2n H\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Khang Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 nh\u01b0 quan s\u00e1t s\u1ee9. Khi \u0111\u00f3, cha c\u1ee7a Tu\u00e2n H\u00fac l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ea7n V\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u01b0\u1edfng Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u1eefu Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng ty<a class=\"footnote\" title=\"Quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u1eefu Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng ty: ch\u1eef 'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u1ee5c', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22-13, ghi r\u1eb1ng: 'Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng ty, c\u00f3 t\u1ea3 h\u1eefu Kim Ng\u00f4 d\u1eabn gi\u00e1 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c t\u00fac v\u1ec7 trong \u0111i\u1ec7n, tu\u1ea7n tra khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, ki\u1ec3m tra t\u00ean v\u00e0 h\u00f4 l\u1ec7nh', ch\u1eef 'ph\u1ee5c' v\u00e0 'tr\u01b0\u1ee3ng' g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau n\u00ean nh\u1ea7m l\u1eabn.\" id=\"return-footnote-298-42\" href=\"#footnote-298-42\" aria-label=\"Footnote 42\"><sup class=\"footnote\">[42]<\/sup><\/a>. Tu\u00e2n H\u00fac xin \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi cha m\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. V\u00e0o ng\u00e0y sinh c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa, Tu\u00e2n H\u00fac m\u1eddi K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, b\u00e1i l\u1ea1y v\u00e0 d\u00e2ng l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd. Vua bi\u1ebft chuy\u1ec7n, b\u00ed m\u1eadt ban cho \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 qu\u00fd, tr\u00e1i c\u00e2y v\u00e0 th\u1ee9c \u0103n ngon trong cung \u0111\u1ec3 gi\u00fap h\u1ecd l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua h\u1ecfi th\u0103m v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng c\u1ee7a K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i than th\u1edf v\u1ec1 s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e8n phong K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Li\u00ean Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, tri Kinh Ch\u00e2u. K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi: <i>&#8220;N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c hai l\u1ea7n tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Di\u00ean An, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5ng chi\u1ebfu, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ed1i ti\u1ebfc, nay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a ta.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[149] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Ch\u1ea5t, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang, tri ch\u1ebf c\u00e1o D\u01b0\u01a1ng C\u00e1t \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.<\/p>\n<p>[150] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, H\u1ea1 T\u1ee7ng, Ph\u00e1n quan cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Ho\u00e0ng. H\u1ea1 T\u1ee7ng c\u01b0\u1edbi D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb, b\u00e0 n\u00e0y r\u1ea5t gi\u1ecfi vi\u1ebft l\u00e1ch v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c. Khi H\u1ea1 T\u1ee7ng ng\u00e0y c\u00e0ng th\u0103ng ti\u1ebfn, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00ea thi\u1ebfp, n\u00ean kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn v\u1edbi D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb. D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb c\u00f9ng em trai vi\u1ebft th\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng<a class=\"footnote\" title=\"D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb c\u00f9ng em trai vi\u1ebft th\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng: 'Em trai', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u00e2n V\u1ecb', trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283, truy\u1ec7n H\u1ea1 T\u1ee7ng ch\u00e9p l\u00e0 'V\u1ecb'.\" id=\"return-footnote-298-43\" href=\"#footnote-298-43\" aria-label=\"Footnote 43\"><sup class=\"footnote\">[43]<\/sup><\/a>, r\u1ed3i b\u00ed m\u1eadt \u0111\u01b0a ra ki\u1ec7n. M\u1eb9 c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng v\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb c\u0169ng c\u00e3i v\u00e3 nhau, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Khai Phong, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh: Ch\u1eef 'ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-44\" href=\"#footnote-298-44\" aria-label=\"Footnote 44\"><sup class=\"footnote\">[44]<\/sup><\/a>, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 tr\u00e1ch ph\u1ea1t H\u1ea1 T\u1ee7ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi bu\u1ed9c \u00f4ng ph\u1ea3i ly d\u1ecb D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb.<\/p>\n<p>[151] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u00e1n l\u00faa m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[152] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai s\u1ee9 \u0111i d\u1ecdc s\u00f4ng Bi\u1ec7n thu nh\u1eb7t v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t nh\u1eefng x\u00e1c ch\u1ebft tr\u00f4i n\u1ed5i, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam Ti\u1ebft Khu\u00ea.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng Trai K\u00fd\u300b c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n ch\u00e9p: N\u0103m Thi\u00ean Hi \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Ti\u1ebft Gi\u1ea3n T\u00fac c\u00f4ng l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i, khi t\u1eeb bi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng, V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00e2n l\u1ef1c ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng Nam \u0111\u00e3 ki\u1ec7t qu\u1ec7 r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Ti\u1ebft Khu\u00ea lui ra v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi: <i>&#8220;\u0110\u00fang l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u00e2n ch\u00ednh.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t r\u1eb1ng Ti\u1ebft Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Thi\u00ean Hi nguy\u00ean ni\u00ean, nh\u01b0ng th\u00e1ng 9 n\u0103m \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 hai<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 hai: Hai ch\u1eef 'n\u0103m th\u1ee9 hai' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 quy\u1ec3n 91 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 hai, th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu trong s\u00e1ch n\u00e0y b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-298-45\" href=\"#footnote-298-45\" aria-label=\"Footnote 45\"><sup class=\"footnote\">[45]<\/sup><\/a>, c\u00f3 l\u1ebd Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n nh\u1ea7m l\u1eabn. C\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, xem s\u1ef1 ki\u1ec7n th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 nguy\u00ean ni\u00ean, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-298-1\">Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng, ghi: 'X\u00e1 t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf T\u00e2y Kinh, t\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.' \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t. <a href=\"#return-footnote-298-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-2\">Tr\u1ea1i D\u00e3 Ph\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'D\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 27-19 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 492, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Th\u1ed5 Phi\u1ec1n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-3\"> 'C\u1eed' trong 'Kim c\u1eed thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e2n d\u00e2n chi quan', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eef', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 6 truy\u1ec7n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'c\u1eed' v\u00e0 'd\u1eef' th\u1eddi x\u01b0a th\u00f4ng d\u1ee5ng, \u1edf \u0111\u00e2y theo th\u00f3i quen n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u1eed'. <a href=\"#return-footnote-298-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-4\"> 'Ch\u1ebf' trong '\u00e1m no\u1ea1 b\u1ea5t n\u0103ng ch\u1ebf ho\u1ea1t l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tri', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-5\"> 'V\u1ea5n' trong 'Huy\u1ec7n l\u1ec7nh t\u1eafc tr\u1ea1ch \u0111\u00e0i c\u00e1c h\u1eefu phong gi\u00e1m v\u1ea5n v\u1ecdng th\u1ea7n li\u00eau ch\u1ee7 khi\u1ec3n chi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u0103n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-6\"> 'Nh\u01b0' trong 'C\u00e1c nh\u01b0 k\u00ec tr\u1ea1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 v\u1ec1 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i quan ch\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-7\"> 'C\u1ed1 s\u1ef1' trong '\u0110\u01b0\u1eddng c\u1ed1 s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u00ednh s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-8\"> 'Di\u1ec7c' trong 'Th\u1ecb di\u1ec7c n\u1ed9i ngo\u1ea1i ki\u00eam l\u0129nh chi ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1eafc', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-9\"> Nay xin theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, ch\u1eef 'ti\u1ec1n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7-5 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-10\"> Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u, 'ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9' v\u1ed1n l\u00e0 'ph\u00e1t khi\u1ec3n s\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 42-5 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-298-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-11\"> C\u00e1c kho chuy\u1ec3n t\u1ea3i \u1edf ch\u00e2u Ch\u00e2n v.v... c\u00f9ng g\u1ea1o cung c\u1ea5p t\u1eeb Giang, Chi\u1ebft h\u01a1n 2.200.000 h\u1ed9c, 'kho chuy\u1ec3n t\u1ea3i' v\u1ed1n l\u00e0 'kho chuy\u1ec3n thuy\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-298-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-12\">T\u1ea1m th\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba: 't\u1ea1m th\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/16 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-13\">T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh: ch\u1eef '\u0111\u01b0a' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-14\">Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 vi\u1ebft, ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u00f9ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-298-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-15\">m\u00e0 khanh b\u1ec7nh nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eef 'b\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-298-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-16\">\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng ghi l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed l\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 9, ch\u1eef 'h\u1ed9i y\u1ebfu' tr\u00ean nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'c\u1ee9', ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00e1i t\u1eed m\u00e0 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-298-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-17\">Xin h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y \u1edf l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, ch\u1eef 'vi\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-18\">Vua \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ch\u1eef '\u0111\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nguy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-19\">Nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eef 'nhi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'y\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-20\">Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Chu Kh\u1edfi, ch\u1eef 'Kh\u1edfi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 57 m\u1ee5c 6 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-21\">Chu Kh\u1edfi l\u1ea1i xin ph\u00e1t m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c trong kho, b\u00e1n gi\u00e1 r\u1ebb, ch\u1eef 'l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u00e0o', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-22\">c\u00f2n M\u1eabn Trung l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, c\u00e2u n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 c\u0169ng ch\u00e9p n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00e1ng 8, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1. <a href=\"#return-footnote-298-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-23\">b\u00e8n tri\u1ec7u h\u1ebft v\u1ec1 kinh, ch\u1eef 'tri\u1ec7u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-24\"> T\u1eeb nay, ti\u1ec1n c\u1ee7a quan m\u1ed9t tr\u0103m 'm\u1ed9t tr\u0103m' nguy\u00ean l\u00e0 'ti\u1ec1n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 \u300aTi\u1ec1n D\u1ecbch truy\u1ec1n\u300b s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-298-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-25\"> kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i 'kh\u00f4ng ph\u1ea3i' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ed9i', 'd\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ea5p', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-298-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-26\">Gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd ch\u01b0a d\u1ecdn \u0111i m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng, ch\u1eef 'nhi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u01b0', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-27\">Ch\u1ec9 ti\u1ebfc l\u00e0 ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y, ch\u1eef 'd\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-28\">Ta t\u1eeb khi nh\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 6 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c ch\u00e9p 'Ta nh\u00e2n tu\u1ea7n nhi\u1ec7m s\u1ef1 g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'tu\u1ea7n' n\u00ean l\u00e0 'nh\u00e2n tu\u1ea7n'. <a href=\"#return-footnote-298-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-29\">'C\u1ea5p' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 8, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 33 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-30\">'S\u1edf' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-31\">Ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u, ch\u1eef '\u1ea9m' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00e2m'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, khi ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n c\u00e1c ban, sai v\u1ec7 s\u0129 thi b\u1eafn cung tr\u00ean ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u, nay s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-298-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-32\"> 'Ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n', s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 93 th\u00e1ng 6 ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t c\u0169ng hai l\u1ea7n n\u00f3i 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng ng\u1ed3i', l\u1ea1i n\u00f3i 'ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng xem vi\u1ec7c', nghi l\u00e0 ch\u00e9p 'ti\u1ec1n h\u1eadu \u0111i\u1ec7n' l\u00e0 \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-298-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-33\"> 'T\u00e0i' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 't\u00f2ng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-298-33\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 33\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-34\">'C\u1eadp v\u01b0\u01a1ng' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-34\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 34\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-35\">Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00e1nh n\u00e9 <i>(theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-58, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady)<\/i>. <a href=\"#return-footnote-298-35\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 35\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-36\">X\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng <i>(theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 57-31 l\u00e0 'c\u00f4ng gi\u1ea3i khai ki\u1ebfn \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng')<\/i>. <a href=\"#return-footnote-298-36\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 36\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-37\">Y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh: 'Y\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-298-37\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 37\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-38\">Ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc: Ch\u1eef 'kh\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-38\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 38\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-39\">sai s\u1ee9 gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u00e2n than: ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung. C\u00e2u n\u00e0y trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 57 ch\u00e9p l\u00e0 'sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n than c\u00f4ng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u00e2n'. <a href=\"#return-footnote-298-39\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 39\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-40\">M\u00f4ng Tr\u00e1t: \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Phi\u00ean di 5 ch\u00e9p l\u00e0 'M\u00f4ng L\u1ec5'. <a href=\"#return-footnote-298-40\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 40\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-41\">Chi\u1ebfu cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o nha ti\u1ec1n ch\u00e2u T\u1ebf: 'T\u1ebf ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf Xuy\u00ean'. Tra th\u1ea5y th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'T\u1ebf Xuy\u00ean', m\u00e0 l\u1ed9 Kinh T\u00e2y c\u00f3 ch\u00e2u T\u1ebf, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf ch\u00e2u', theo \u0111\u00f3 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-298-41\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 41\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-42\">Quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u1eefu Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng ty: ch\u1eef 'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u1ee5c', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22-13, ghi r\u1eb1ng: 'Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng ty, c\u00f3 t\u1ea3 h\u1eefu Kim Ng\u00f4 d\u1eabn gi\u00e1 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c t\u00fac v\u1ec7 trong \u0111i\u1ec7n, tu\u1ea7n tra khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, ki\u1ec3m tra t\u00ean v\u00e0 h\u00f4 l\u1ec7nh', ch\u1eef 'ph\u1ee5c' v\u00e0 'tr\u01b0\u1ee3ng' g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau n\u00ean nh\u1ea7m l\u1eabn. <a href=\"#return-footnote-298-42\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 42\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-43\">D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb c\u00f9ng em trai vi\u1ebft th\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng: 'Em trai', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u00e2n V\u1ecb', trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283, truy\u1ec7n H\u1ea1 T\u1ee7ng ch\u00e9p l\u00e0 'V\u1ecb'. <a href=\"#return-footnote-298-43\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 43\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-44\">Ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh: Ch\u1eef 'ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-44\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 44\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-298-45\">B\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 hai: Hai ch\u1eef 'n\u0103m th\u1ee9 hai' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 quy\u1ec3n 91 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 hai, th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu trong s\u00e1ch n\u00e0y b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-298-45\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 45\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":48,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-298","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/298\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1261,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/298\/revisions\/1261"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/298\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=298"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=298"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}