{"id":302,"date":"2025-07-04T02:37:16","date_gmt":"2025-07-04T02:37:16","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=302"},"modified":"2025-08-15T10:58:15","modified_gmt":"2025-08-15T03:58:15","slug":"beta-quyen-92-nam-thien-hi-thu-2-mau-ngo-1018","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-92-nam-thien-hi-thu-2-mau-ngo-1018\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 92: N\u0102M THI\u00caN HI TH\u1ee8 2 (M\u1eacU NG\u1ecc, 1018)","rendered":"QUY\u1ec2N 92: N\u0102M THI\u00caN HI TH\u1ee8 2 (M\u1eacU NG\u1ecc, 1018)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ec7nh cho Th\u1ee9 s\u1eed Truy Ch\u00e2u, Tri \u0110\u0103ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u0103ng v\u00e0 T\u1ef7 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri Truy Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c cho nhau. L\u00fac \u0111\u00f3, Tri Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u0103ng Ch\u00e2u v\u1eabn b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n m\u1ea5t m\u00f9a, Th\u0103ng l\u00e0 v\u00f5 quan, kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. <i>(Ph\u1ea1m Th\u0103ng c\u00f3 s\u00e1ch ch\u00e9p l\u00e0 Hoa Th\u0103ng, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i)<\/i>.\r\n\r\n[2] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n ch\u0103m ch\u1ec9 c\u00e0y c\u1ea5y, nh\u00e0 c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef, l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tai h\u1ecda l\u01b0u h\u00e0nh. Nh\u01b0ng t\u1ee5c \u0111\u1eddi suy, \u00edt lo t\u00edch tr\u1eef, n\u0103m n\u00e0o m\u1ea5t m\u00f9a, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn l\u01b0u vong, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u00e1o h\u00f3a ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o sao? Nay l\u00faa m\u1ea1ch s\u1eafp ch\u00edn, l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00e2n h\u00e0nh khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 t\u00e1i di\u1ec5n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i>\r\n\r\n[3] H\u00ecnh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1 l\u00e0 L\u1eef Di Gi\u1ea3n gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, c\u00f9ng coi vi\u1ec7c \u1edf Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty, ki\u00eam ch\u1ee9c M\u00f4n h\u1ea1 Phong b\u00e1c s\u1ef1. \u0110\u1ed9 chi Lang trung l\u00e0 \u0110\u1ed7 M\u1ed9ng Trinh ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1. Di Gi\u1ea3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi Trung th\u1eeba l\u00e0 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n, n\u00ean tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho x\u00e2y ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean Qu\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ee3i sang n\u0103m s\u1ebd tu s\u1eeda.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea5n Ninh, Th\u00e1i \u00fay, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh T\u1eeb v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c m\u1ea5t[footnote]Ch\u1eef 'ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh' b\u1ed1n ch\u1eef v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 89 s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 2 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 1, c\u00f9ng s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n \u0110\u1ebf h\u1ec7 1-31 b\u1ed5 sung[\/footnote].\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, trong cung \u0111i\u1ec7n x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n thi\u00eau ch\u00e1y m\u1ea5y khu nh\u00e0, Nguy\u00ean \u1ed0c kinh h\u00e3i, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean tr\u00fang phong h\u00f4n m\u00ea kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua lo l\u1eafng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, truy phong \u0110\u1eb7ng v\u01b0\u01a1ng[footnote]'\u0110\u1eb7ng v\u01b0\u01a1ng', nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n \u0110\u1ebf h\u1ec7 1-31, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245 truy\u1ec7n Tr\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], th\u1ee5y l\u00e0 Cung \u00dd. Ng\u00e0y an t\u00e1ng, Vua l\u00e0m th\u01a1 vi\u1ebfng. Nguy\u00ean \u1ed0c t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o kh\u00f4i ng\u00f4, t\u00ednh t\u00ecnh khoan h\u1eadu \u00edt n\u00f3i, th\u00edch l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n, gi\u1ecfi nhi\u1ec1u ngh\u1ec1, bi\u1ebft \u00e2m lu\u1eadt. Sau khi m\u1ea5t, Vua sai l\u1ea5y c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1, v\u0103n trong \u0111\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh 6 quy\u1ec3n v\u00e0 b\u00fat t\u00edch 3 quy\u1ec3n, t\u1ef1 l\u00e0m hai b\u00e0i t\u1ef1a, c\u1ea5t gi\u1eef \u1edf B\u00ed c\u00e1c.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c tu s\u1eeda ch\u00f9a T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean.\r\n\r\n[7] H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u Di\u1ec7p t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc truy\u1ec1n nhau v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc th\u00e1nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u1ec7n h\u01b0 v\u1ecdng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin. Nay \u0111ang gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8 n\u1eafng n\u00f3ng, kh\u00f4ng n\u00ean kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng g\u1ea5p.\"<\/i> T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. L\u1ea1i t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, c\u1ea5m d\u00e2n b\u1ecf cha m\u1eb9 \u0111\u1ec3 theo Ph\u1eadt, L\u00e3o, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[8] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man ch\u00e2u Thu\u1eadn l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn[footnote]'\u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110i\u1ec1n S\u1ea3n Ng\u1ea1n', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean di 5-79 \u0111\u1ebfn 80, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493 truy\u1ec7n c\u00e1c Man \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea Nam s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote] c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c mang theo t\u1edd tr\u00ecnh c\u1ee7a B\u00e0nh Nho M\u00e3nh, k\u00eau kh\u00f3c xin quy thu\u1eadn. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tha t\u1ed9i cho Nho M\u00e3nh, l\u1ea1i c\u1ea5t nh\u1eafc s\u1eed d\u1ee5ng. L\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Cao Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111em chi\u1ebfu n\u00e0y \u0111i tuy\u00ean d\u1ee5, n\u1ebfu d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, mu\u1ed1n c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, ho\u1eb7c tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea, \u0111\u1ec1u t\u00f9y \u00fd. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i tuy\u00ean d\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u0103ng c\u1ea5p.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, qu\u1ea3ng \u0111\u1ee9c qu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00f3 mi\u1ebfu T\u1eeb S\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00e2n ch\u00fang c\u00fang 200 con tr\u00e2u, \u0111\u1ec1u cho d\u00e2n m\u01b0\u1ee3n, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t con tr\u00e2u n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a, c\u00f3 khi tr\u00e2u \u0111\u00e3 ch\u1ebft 30 n\u0103m m\u00e0 v\u1eabn ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u1ee5a. Mong r\u1eb1ng nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u00e3 qu\u00e1 15 n\u0103m th\u00ec xin mi\u1ec5n h\u1ebft.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, quy\u1ec1n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 s\u1ef1, \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Giang T\u1ef1 T\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m, cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ee7 Nguy\u00ean l\u00e0m T\u00e2y kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9; n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, c\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu, tri Th\u1ea7n ch\u00e2u Ti\u1ec1n C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf; nh\u1eadp n\u1ed9i t\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Giang \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean l\u00e0m n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban; t\u1ea3 th\u1ecb c\u1ea5m, c\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu L\u01b0u V\u0129nh S\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan; h\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, c\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu, tri L\u1ec5 ch\u00e2u S\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m t\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan; Th\u1ea7n, L\u1ec5, \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, h\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, c\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu Khang B\u00e1t Nguy\u00ean l\u00e0m h\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ng\u01b0\u1eddi Kh\u00ea Man. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean, B\u00e1t Nguy\u00ean v\u1ec1 kinh. L\u1ea5y Th\u1ee7 Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u1ea7n, L\u1ec5, \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9; C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m tri Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u; V\u0129nh S\u00f9ng l\u00e0m tri Thi ch\u00e2u; Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m tri Th\u1ea7n ch\u00e2u. <i>(Khang B\u00e1t Nguy\u00ean, ch\u01b0a th\u1ea5y)<\/i>.\r\n\r\n[11] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eadp t\u00e2u, xin t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch n\u0103m nhu\u1eadn \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m nhu\u1eadn sau l\u1ea1i l\u00e0m nh\u01b0 c\u0169, theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Ph\u00fa ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n d\u1eabn 92 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u, d\u00e2ng ng\u1ef1a qu\u00fd, \u0111an sa, ki\u1ebfm b\u1ea1c[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'ki\u1ebfm' vi\u1ebft l\u00e0 'li\u1ec5m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], m\u0169 tr\u1ee5, b\u1ea3ng m\u00e0u, v.v., chi\u1ebfu ban cho \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng, ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng con l\u00e0 Quang Tr\u1ea1ch tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc. Th\u00f4ng H\u00e1n xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, chi\u1ebfu cho 5 ng\u00e0y v\u00e0o ch\u1ea7u m\u1ed9t l\u1ea7n.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba, ki\u00eam T\u00f4ng ch\u00ednh khanh, t\u1eb7ng L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ee5y V\u0103n \u0110\u1ecbnh Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n m\u1ea5t.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ed9 mi\u1ebfu V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u1edf huy\u1ec7n Ti\u00ean Nguy\u00ean, ch\u00e2u Duy\u1ec5n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tin \u0111\u1ed3n \u1edf T\u00e2y Kinh, c\u00f3 v\u1eadt gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u0169, ban \u0111\u00eam bay v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n, l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh h\u00ecnh d\u1ea1ng ch\u00f3 s\u00f3i l\u1edbn, h\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi. D\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t ho\u1ea3ng s\u1ee3, m\u1ed7i \u0111\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng c\u1eeda ch\u1eb7t, th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 \u0111i xem x\u00e9t, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00e3 Ng\u00f4n \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u00f3 c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e1o l\u00ean. V\u1eabn thi\u1ebft l\u1ec5 t\u1ebf c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.\r\n\r\n<i>(L\u00e3 Ng\u00f4n l\u00e0 cha c\u1ee7a T\u1ea1o Ph\u1ee5, \u00f4ng n\u1ed9i c\u1ee7a H\u1ea1 Khanh.)<\/i>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, v\u00ec tr\u1eddi n\u00f3ng n\u1ef1c, ban cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 th\u1ea7n v\u1ea3i hoa v\u00e0 v\u1ea3i tr\u1eafng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 t\u1ea5m[footnote]Ch\u1eef 'ng\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u00e1m', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[17] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Duy b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129. Ban \u0111\u1ea7u, ba anh trai c\u1ee7a Duy \u0111\u1ec1u m\u1ea5t n\u0103m 58 tu\u1ed5i, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y Duy c\u0169ng b\u1ecb b\u1ec7nh, n\u00ean c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u1ea7n Vua. Khi b\u1ec7nh Duy \u0111\u1ee1 h\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ee9a. T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ra l\u00e0m quan \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Duy.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aXu\u00e2n Minh Tho\u00e1i Tri\u1ec1u L\u1ee5c\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[18] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam ban \u0111\u00e3 qua k\u1ef3 c\u1ea3i quan \u1edf Ph\u1ea7n \u00c2m \u0111\u01b0\u1ee3c 7 n\u0103m, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p kh\u1ea3o kh\u00f3a \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c[footnote]Ch\u1eef 'tr\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ec9', b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u1eafc', theo \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng K\u1ef7\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[19] C\u1ea5m d\u00e2n Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u00e1n s\u01a1n m\u00e0i sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u00eda B\u1eafc.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea5y Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng l\u00e0m Tri vi\u1ec7n s\u1ef1.\r\n\r\n[21] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i \u0110\u00f4 gi\u00e1m Chu V\u0103n Ch\u1ea5t \u1edf Kinh Nguy\u00ean, v\u00ec \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh Nam S\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u00e0o h\u00e0o d\u1ecdc theo n\u00fai, l\u1ea1i ban t\u00ean l\u00e0 T\u0129nh Bi\u00ean Tr\u1ea5n.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00f4ng s\u1ef1 T\u1ec1 C\u00e1ch l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf ch\u00e2u An. C\u00e1ch t\u1ef1 \u00fd ra l\u1ec7nh cho huy\u1ec7n U\u00fd Th\u1ecb ph\u00e1 b\u1ecf nh\u00e0 d\u00e2n trong ph\u01b0\u1eddng th\u1ecb, g\u00e2y x\u00e1o tr\u1ed9n trong m\u00f9a n\u00f3ng, n\u00ean b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c V\u0103n h\u1ecdc, Tham qu\u00e2n, Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, Bi\u1ec7t gi\u00e1 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u00e3 10 n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u00fa Ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n d\u00e2ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea5t Ng\u0169 Kh\u00ea[footnote]Ng\u0169 Kh\u00ea nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ng\u0169 Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-80 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493, ph\u1ea7n T\u00e2y Nam Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng ch\u01b0 man truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0. Vua khen ng\u1ee3i \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, phong cho Th\u00f4ng H\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 b\u1ea3n ch\u00e2u, tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea5t \u0111ai, v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c danh Tam ban cho ch\u00e1u c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Quang Tr\u1ea1ch[footnote]B\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c danh Tam ban cho Quang Tr\u1ea1ch: c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean, c\u00e2u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'huynh'.[\/footnote]. Th\u00f4ng H\u00e1n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, b\u00e8n xin cho Quang Tr\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf n\u1ed9i \u0111\u1ecba, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c xin c\u1ea5p \u00e1o l\u00f4ng h\u1eb1ng n\u0103m, v\u00e0 mong s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nTh\u00f4ng H\u00e1n v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh Ch\u00e2u, t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Hy T\u00f4ng b\u1ecb k\u1eb9t l\u1ea1i \u1edf v\u00f9ng Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng, v\u00ec m\u1eb9 b\u1ec7nh n\u00ean kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt[footnote]V\u00ec m\u1eb9 b\u1ec7nh n\u00ean kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt: ch\u1eef 'm\u1eabu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u1ed7i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-80 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ng\u00f4n ng\u1eef v\u1eabn kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa.\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Tri\u1ec7u D\u1ee5ng H\u00f2a t\u00e2u: <i>\"M\u1ed7i khi Th\u00e1i mi\u1ebfu c\u00f3 t\u1ebf l\u1ec5, c\u00e1c quan h\u00e0nh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u v\u00e0o mi\u1ebfu m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 trai gi\u1edbi. Xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, v\u00e0o c\u00e1c ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng h\u00e0ng th\u00e1ng, l\u1ec7nh Cung vi l\u1ec7nh trai gi\u1edbi m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[26] \u0110\u00eam \u0111\u00f3, d\u00e2n kinh s\u01b0 \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng y\u00eau qu\u00e1i \u0111\u1ed9i m\u0169 t\u1eeb T\u00e2y Kinh \u0111\u1ebfn, v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n \u0103n th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi, tin \u0111\u1ed3n lan truy\u1ec1n g\u00e2y ho\u1ea3ng s\u1ee3, d\u00e2n ch\u00fang t\u1ee5 t\u1eadp ng\u1ed3i v\u00f2ng quanh, su\u1ed1t \u0111\u00eam la h\u00e9t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong c\u00e1c doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Vua lo ng\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00e0m vi\u1ec7c gian, h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1eadp th\u01b0\u1edfng, k\u00eau g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c k\u1ebb l\u00e0m y\u00eau qu\u00e1i. Sau \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng Thi\u00ean Th\u01b0\u1edfng, thu\u1eadt s\u0129 C\u1ea3nh Kh\u00e1i, Tr\u01b0\u01a1ng C\u01b0\u01a1ng[footnote]Tr\u01b0\u01a1ng C\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n C\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ec7nh cho Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n v\u00e0 Nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh tra x\u00e9t, k\u1ebft t\u1ed9i t\u1eebng l\u00e0m ph\u00e9p t\u00e0, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, tin \u0111\u1ed3n th\u1ef1c ra kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. L\u00fac n\u00e0y, t\u1eeb kinh s\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda nam, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng c\u1eeda ch\u1eb7t, \u1ea9n n\u00e1u s\u00e2u trong nh\u00e0. Tri \u1ee8ng Thi\u00ean ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng ra l\u1ec7nh m\u1edf c\u1eeda l\u00e0ng ban \u0111\u00eam, ai d\u00e1m ph\u00e1t ng\u00f4n \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft, y\u00eau qu\u00e1i c\u0169ng kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, c\u00f3 sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc ng\u00f4i sao th\u1ee9 hai trong ch\u00f2m B\u1eafc \u0110\u1ea9u, d\u00e0i kho\u1ea3ng ba th\u01b0\u1edbc, di chuy\u1ec3n v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc, \u0111i qua Thi\u00ean Lao, l\u01b0\u1edbt qua V\u0103n X\u01b0\u01a1ng, d\u00e0i h\u01a1n ba tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111i qua T\u1eed Vi, Tam Thai, Hi\u00ean Vi\u00ean, nhanh ch\u00f3ng di chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ebfn ch\u00f2m Th\u1ea5t Tinh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 37 ng\u00e0y th\u00ec bi\u1ebfn m\u1ea5t.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, gia phong hi\u1ec7u Ch\u00e2n V\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Ch\u00e2n V\u0169 Linh \u1ee8ng Ch\u00e2n Qu\u00e2n.\r\n\r\n[29] Quan Tri T\u1ea7n ch\u00e2u L\u00fd C\u1eadp t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd tr\u00ecnh c\u1ee7a t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng qu\u00e2n ch\u1ee7 ch\u00edn b\u1ed9 t\u1ed9c H\u1ed3i C\u1ed1t l\u00e0 N\u1ea1p \u0110an, xin cho T\u00e0o V\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m th\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 kinh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh cho \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u00fd theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.\r\n\r\n[30] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, cha c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 Th\u00f4ng t\u1eebng n\u1eafm qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, theo Phan M\u1ef9 \u0111\u00e1nh Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, t\u00edch c\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c H\u1ed5 Ti\u1ec7p \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed Gia ch\u00e2u. N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, h\u1ed9 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ea5t t\u1ea1i qu\u00e2n ng\u0169, t\u1ea1m an t\u00e1ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c V\u0129nh H\u01b0ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh. M\u1eb9 l\u00e0 B\u00e0ng th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng T\u1eeb qu\u1ed1c th\u00e1i phu nh\u00e2n. Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u an t\u00e1ng Th\u00f4ng v\u00e0 B\u00e0ng th\u1ecb, chi\u1ebfu truy t\u1eb7ng Th\u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, th\u1ee5y V\u0169 \u00dd, l\u1ec7nh cho Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 T\u01b0 ngh\u1ecb tham qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n chu\u1ea9n b\u1ecb nghi l\u1ec5 h\u1ed9 t\u1ed1ng an t\u00e1ng \u1edf \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Nguy\u00ean, huy\u1ec7n T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. Ho\u00e0ng h\u1eadu th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, Vua ng\u1ef1 ch\u1ebf b\u00e0i v\u0103n t\u1ebf \u0111\u1eb7t b\u00ean ph\u1ea3i linh t\u1ecda.\r\n\r\n[31] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tam ty m\u01b0\u1ee3n 50 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, \u0111i\u1ec1u Tri Tr\u1ea7n ch\u00e2u Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Tri H\u00e0 Nam ph\u1ee7, ki\u00eam T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 ty s\u1ef1, thay th\u1ebf V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng. L\u1ea5y T\u1ef1 T\u00f4ng l\u00e0m Tri Thi\u1ec3m ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, y\u00eau qu\u00e1i \u0111\u1ed9i m\u0169 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb T\u00e2y Kinh, T\u1ef1 T\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, v\u00ec thi\u00ean v\u0103n c\u00f3 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, tha t\u1ed9i cho thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng, t\u1ed9i ch\u1ebft gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc. Nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1eadp \u00e1c d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 \u00fd, c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft, m\u01b0u s\u00e1t, quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ch\u1ebft, t\u1ea1o y\u00eau thu\u1eadt m\u00ea ho\u1eb7c qu\u1ea7n ch\u00fang, x\u1eed theo lu\u1eadt. Nh\u1eefng quan b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 qu\u1ea3n th\u00fac tr\u00ean 10 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1. C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u \u0111ang \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 m\u00e0 \u0111\u00e3 di chuy\u1ec3n ch\u1ee9c v\u1ee5 7 n\u0103m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean.\r\n\r\n[34] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng c\u1eed \u1edf c\u00e1c s\u1ea3nh, c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i kh\u1ea3o h\u1ea1ch t\u00e0i ngh\u1ec7, n\u1ebfu \u0111\u1ea1t th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111i thi. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn L\u1ec5 b\u1ed9 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u00e1c quan kh\u1ea3o th\u00ed tr\u01b0\u1edbc sau v\u00e0 quan tr\u01b0\u1edfng c\u1eed ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\"<\/i>\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, thay cho M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng. S\u0129 Ho\u00e0nh v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1 \u01a1n t\u1ea1i c\u1eeda, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Vua l\u00e0m b\u00e0i lu\u1eadn <i>\"Khoan t\u00e0i l\u1ee3i\"<\/i> ban cho S\u0129 Ho\u00e0nh, l\u1ea1i xu\u1ea5t 200 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap kinh ph\u00ed. S\u0129 Ho\u00e0nh nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin kh\u1eafc b\u00e0i lu\u1eadn c\u1ee7a Vua t\u1ea1i s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nS\u0129 Ho\u00e0nh \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ghen gh\u00e9t, mu\u1ed1n n\u00f3i x\u1ea5u nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i. Nh\u00e2n l\u00fac Vua b\u00e0n v\u1ec1 t\u1ec7 n\u1ea1n c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c b\u00e8n n\u00f3i: <i>\"L\u1ed9 Ch\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 th\u1ed1ng.\"<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>\"Sao v\u1eady?\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p: <i>\"Cha c\u1ee7a S\u0129 Ho\u00e0nh b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, m\u00e0 Ch\u1ea5n l\u1ea1i vi\u1ebft c\u00e1o ph\u00f3 r\u1eb1ng '\u0111\u1eddi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3n \u0111\u1ea1t'.\"<\/i> Vua g\u1eadt \u0111\u1ea7u, S\u0129 Ho\u00e0nh v\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng n\u1eefa.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u00e8n \u00e9p S\u0129 Ho\u00e0nh, theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a T\u00f4 Th\u1ee9c. L\u1ed9 Ch\u1ea5n m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7, th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i L\u00fd \u0110\u1ed1i n\u00f3i \u1edf c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i...[footnote] 'L\u00fd \u0110\u1ed1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd S\u0129 \u0110\u1ed1i', 'c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1eeda \u0110\u00f4ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 90 s\u00e1ch n\u00e0y, n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, n\u1ea1o v\u00e9t c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch. Qu\u00e2n s\u0129 m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n, doanh tr\u1ea1i n\u1eeda n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n, s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u1ee7a vi\u00ean ch\u1ee9c v\u00e0 tr\u1ea1m ng\u1ef1a m\u1ed7i qu\u00fd l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y r\u01b0\u1eddm r\u00e0, t\u1ed1n gi\u1ea5y m\u1ef1c, th\u1eadm ch\u00ed d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c thu gom b\u1eeba b\u00e3i.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u Di\u1ec7p t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu b\u1eaft k\u1ebb t\u00e0 \u0111\u1ea1o[footnote] 'Chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi\u00eau', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n Ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], cho ph\u00e9p t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. C\u0169ng lo ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o v\u00ec tham th\u01b0\u1edfng l\u1edbn m\u00e0 vu c\u00e1o d\u00e2n l\u00e0nh. Khi tra h\u1ecfi, xin h\u00e3y xem x\u00e9t k\u1ef9.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u1eaft k\u1ebb t\u1ea1o y\u00eau \u0111\u1ea1o, v\u00e0 L\u1eef Di Gi\u1ea3n khi tra x\u00e9t c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eafc nh\u1edf ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 oan sai, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang.\"<\/i> Li\u1ec1n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y h\u00f4m nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng truy c\u1ee9u n\u1eefa.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, th\u0103m th\u00e1p Linh C\u1ea3m \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o.\r\n\r\n[40] T\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, sao ch\u1ed5i bi\u1ebfn m\u1ea5t, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.\r\n\r\n[41] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn cung Th\u01b0\u1ee3ng Thanh, \u0111\u1ea1o qu\u00e1n T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ea1o qu\u00e1n H\u1ed9i Linh.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u00f2 kh\u00f4 \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Nguy\u00ean H\u00e0 thu\u1ed9c ch\u00e2u Thanh.\r\n\r\n[43] Ph\u00f3 s\u1ee9 Tam L\u0103ng l\u00e0 H\u00e1c Chi\u00eau T\u00edn c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xin d\u1ef1ng doanh tr\u1ea1i \u1edf huy\u1ec7n V\u0129nh An, d\u1eddi hai ch\u1ec9 huy qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, quan Ph\u00e1n Tam Ty \u0110\u00f4 Th\u00f4i Khi\u1ebfm B\u1eb1ng Do Ty, T\u1ea3 Ch\u00ednh Ng\u00f4n, Hi\u1ec7u L\u00fd T\u1eadp Hi\u1ec1n l\u00e0 T\u1ed1ng Th\u1ee5 t\u00e2u: <i>\"Ty n\u00e0y \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 tha n\u1ee3, sai quan x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u01b0a ho\u00e0n t\u1ea5t, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 68 ch\u00e2u qu\u00e2n, 6.730.000 quan ti\u1ec1n, th\u1ea1ch, c\u00e2n, l\u1ea1ng, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3.200 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u01b0a b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Xin cho Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ty ch\u1ecdn quan c\u00f9ng v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, quan Th\u00f4i Khi\u1ebfm x\u00e9t k\u1ef9, n\u1ebfu h\u1ee3p l\u1ec7 th\u00ec xin mi\u1ec5n, h\u1ea1n trong n\u1eeda th\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u1edd \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n n\u1ee3, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u1ed1ng Th\u1ee5.)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua ti\u1ebfp c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, Vua kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. D\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n, Vua m\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[47] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri ch\u00e2u Ng\u00f4 Ch\u00e2u, V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung d\u00e2ng l\u00ean ba thi\u00ean \u300aPh\u1ee5c c\u1ed5 y\u1ebfu \u0111\u1ea1o\u300b, Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 b\u00e8n tri\u1ec7u v\u00e0o. L\u00fac n\u00e0y Vua \u0111\u00e3 mang b\u1ec7nh, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 cao, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed. Ch\u1ea5p Trung \u0111\u1ebfn n\u01a1i, d\u00e2ng l\u00ean ba thi\u00ean \u300aDi\u1ec5n y\u1ebfu\u300b, b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1edbm \u0111\u1ecbnh n\u1ec1n t\u1ea3ng thi\u00ean h\u1ea1.\r\n\r\nH\u00f4m sau, Vua \u0111em t\u1edd s\u1edb kh\u00e1c cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n xem, \u0111\u1ec1u khen r\u1eb1ng: <i>\"Hay.\"<\/i> Vua ch\u1ec9 v\u00e0o trong tay \u00e1o n\u00f3i: <i>\"C\u00f2n c\u00f3 c\u00e1i hay h\u01a1n th\u1ebf n\u00e0y.\"<\/i> R\u1ed3i l\u1ea5y ra, ch\u00ednh l\u00e0 \u300aDi\u1ec5n y\u1ebfu\u300b. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, Vua h\u1ecfi han r\u1ea5t l\u00e2u, sau \u0111\u00f3 th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu ch\u00ednh ng\u00f4n. Ch\u1ea5p Trung l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u1ee9.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, Ch\u1ea5p Trung \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, sau khi l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y. C\u00f2n theo b\u1ea3n truy\u1ec7n th\u00ec Ch\u1ea5p Trung \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1edbi l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u00e1i n\u00e0o \u0111\u00fang. X\u00e9t theo l\u00fd, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang h\u01a1n, v\u00ec c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u1edd l\u1eddi Ch\u1ea5p Trung m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed. Vi\u1ec7c g\u1eb7p \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p. Nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n. Ph\u1ee5 truy\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u1ea5p Trung v\u00e0 ch\u00ednh truy\u1ec7n ch\u00e9p v\u1ec1 \u300aDi\u1ec5n y\u1ebfu\u300b c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, nay theo ch\u00ednh truy\u1ec7n. Nghi r\u1eb1ng ch\u00ednh truy\u1ec7n kh\u1ea3o c\u1ee9u t\u01b0\u1eddng t\u1eadn h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c m\u00e0 d\u00e2ng v\u0103n xin thi l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0o trong.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Quy\u1ec1n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m trong th\u00e0nh m\u1edbi l\u00e0 Chu Nh\u00e2n M\u1ef9 t\u00e2u: <i>\"Qu\u00e2n s\u0129 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u1eadn b\u1eaft tr\u1ed1n ch\u1ea1y, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t, m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Nay xin b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ed1n, th\u01b0\u1edfng hai tr\u0103m ti\u1ec1n; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng n\u0103m tr\u0103m ti\u1ec1n.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n<i>(Nh\u00e2n M\u1ef9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e2m Ch\u00e2u.)<\/i>\r\n\r\n[50] Th\u1ea7n, L\u1ec5, \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n t\u00e2u: <i>\"H\u1ea1 Kh\u00ea ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed B\u00e0nh Nho M\u00e3nh n\u1ed9p l\u1ea1i nh\u1eefng nh\u00e2n kh\u1ea9u, kh\u00ed gi\u00e1p b\u1ecb b\u1eaft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, xin ti\u1ebfp t\u1ee5c tri\u1ec1u c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i> Chi\u1ebfu ban cho Nho M\u00e3nh \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c, l\u1ec7nh Th\u1ea7n ch\u00e2u Th\u00f4ng ph\u00e1n L\u01b0u Trung T\u01b0\u1ee3ng[footnote] L\u01b0u Trung T\u01b0\u1ee3ng, ch\u1eef 'T\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5-80 s\u1eeda l\u1ea1i. Ch\u1eef 'Trung', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u1ecdng'.[\/footnote] mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn Minh Than, c\u00f9ng u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, r\u1ed3i cho v\u1ec1.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ban y\u1ebfn ti\u1ec7c nh\u00e2n d\u1ecbp d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u v\u00e0 s\u00e1ch b\u1ea3o, nay m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ea1i.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1eadp Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5 \u00cdch l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Trinh. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ec9 tr\u1eeb t\u1ed9i Th\u1eadp \u00e1c, c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft, m\u01b0u gi\u1ebft, c\u1ed1 \u00fd gi\u1ebft, \u0111\u00e1nh nhau gi\u1ebft, tr\u1ed9m c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u00e0m gi\u1ea3 \u1ea5n t\u00edn, quan l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, x\u1eed theo lu\u1eadt. T\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n. Con trai c\u1ee7a c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u ch\u00ednh, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c quan, \u0111\u01b0\u1ee3c cha truy\u1ec1n l\u1ea1i, th\u00ec ban th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t b\u1eadc hu\u00e2n.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9 l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, sai B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c so\u1ea1n v\u0103n s\u00e1ch l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9 vi\u1ebft s\u00e1ch, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 vi\u1ebft b\u1ea3o.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, trong cung \u0111\u01b0a ra \u300aT\u1ee9 th\u1eddi nhi\u1ebfp sinh lu\u1eadn\u300b c\u1ee7a Tr\u1ecbnh C\u1ea3nh T\u1ee5 v\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ec3n ph\u01b0\u01a1ng thu\u1eadt do Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u1eadp h\u1ee3p, cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem. Vua vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a, sai kh\u1eafc b\u1ea3n in, giao cho C\u00e1p m\u00f4n, ban cho c\u00e1c quan l\u1ea1i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, qu\u00e2n.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, L\u00ea ch\u00e2u S\u01a1n h\u1eadu L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m B\u00e1ch Man \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng L\u00fd A Thi\u1ec7n sai t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ty Th\u1ee5c c\u00f9ng 150 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i kh\u00f4 cho d\u00e2n phi\u00eau t\u00e1n \u1edf D\u0129nh ch\u00e2u v\u00e0 B\u1ed9c ch\u00e2u.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ea5y H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri Khai Phong ph\u1ee7 Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 th\u1ee9 t\u1eed; Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 T\u01b0 ngh\u1ecb tham qu\u00e2n[footnote]Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 T\u01b0 ngh\u1ecb tham qu\u00e2n, ch\u1eef 't\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 'Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i t\u1eed', \u300aT\u1ed1ng K\u1ef3 C\u1ea3nh v\u0103n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 57 'Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u00dd c\u00f4ng S\u0129 T\u1ed1n c\u1ef1u \u0111\u1ee9c chi bi' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 162 'Ch\u1ee9c quan ch\u00ed', quy\u1ec3n 311 'Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ki\u00eam H\u1eefu th\u1ee9 t\u1eed; L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Th\u00f4i Tu\u00e2n \u0110\u1ed9 l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n, ki\u00eam T\u1ea3 D\u1ee5 \u0111\u1ee9c; K\u00fd th\u1ea5t tham qu\u00e2n, T\u1ea3 Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Y\u1ebfn Th\u00f9 ki\u00eam X\u00e1 nh\u00e2n, ban th\u01b0\u1edfng kim t\u1eed; H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam H\u1eefu D\u1ee5 \u0111\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng phi ng\u01b0; Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u00f4 gi\u00e1m, T\u1ea3 T\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, Tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u00c1p ban Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh l\u00e0m T\u1ea3 K\u1ef3 K\u1ef5 s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, ki\u00eam Qu\u1ea3n c\u00fa T\u1ea3 H\u1eefu Xu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng s\u1ef1.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong B\u00e0nh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m th\u00eam ch\u1ee9c Th\u00e1i ph\u00f3, l\u00e0m V\u0129nh Thanh, Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9[footnote]L\u00e0m V\u0129nh Thanh, Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ch\u1eef 'Ho\u00e0nh H\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ho\u00e0ng Mai', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0110\u1ebf h\u1ec7 1 chi 32, \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 2, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245 'Chu v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ti\u1ebfn phong l\u00e0m Th\u00f4ng v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[59] L\u1ea5y Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd \u0110\u1ecbch ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed T\u00e2n kh\u00e1ch. Ban \u0111\u1ea7u, Vua mu\u1ed1n phong \u0110\u1ecbch l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3, nh\u01b0ng \u0110\u1ecbch t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00f3i r\u1eb1ng th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng l\u1eadp ch\u1ee9c B\u1ea3o ph\u00f3, n\u00ean ch\u1ec9 ki\u00eam T\u00e2n kh\u00e1ch, v\u00e0 ra chi\u1ebfu cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi T\u00e2n kh\u00e1ch nh\u01b0 S\u01b0 ph\u00f3. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbch l\u00e0m \u0110i\u1ec7n th\u1ecb, Xu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng Chi h\u1eadu, Th\u00e1i t\u1eed kh\u00f4ng mu\u1ed1n t\u00ean \u00f4ng tr\u00f9ng v\u1edbi T\u00e2n kh\u00e1ch, n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Kh\u1eafc Nh\u1ea5t. \u0110\u1ecbch t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean, Vua vui m\u1eebng, b\u00e8n b\u00e1o cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n.\r\n\r\n[60] L\u1ea5y H\u1ea1 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy H\u1ea1o l\u00e0m Tri H\u00f2a ch\u00e2u. Duy H\u1ea1o d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng H\u00f2a ch\u00e2u c\u00e1ch kinh \u0111\u00f4 qu\u00e1 xa, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri Li\u00ean Th\u1ee7y qu\u00e2n. Duy H\u1ea1o l\u00e0 con c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c.\r\n\r\n[61] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c ty t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, khi g\u1eb7p Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e1p l\u1ec5, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec ch\u1ec9 nh\u1eadn l\u1ec5.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua l\u00e0m b\u00e0i \u300aNguy\u00ean L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2m\u300b ban cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, l\u1ea1i l\u00e0m th\u01a1 ban cho c\u00e1c quan kh\u00e1ch tr\u1edf xu\u1ed1ng.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam ch\u1ee9c H\u01b0ng Nguy\u00ean M\u1ee5c, ch\u1ee9c Ung Ch\u00e2u M\u1ee5c v\u1eabn gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169. Vi\u1ec7c ki\u00eam nhi\u1ec7m hai ch\u1ee9c m\u1ee5c \u1edf ch\u00e2u v\u00e0 ph\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Nguy\u00ean T\u00e1. T\u1eeb Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m Ph\u00fac Qu\u1ed1c, B\u00e2n Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m Ki\u1ebfn Qu\u1ed1c, T\u00fac Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m Ng\u1ea1c Qu\u1ed1c.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, C\u1ea5p s\u1ef1 trung ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 th\u1ee9 t\u1eed Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Kinh Nam ph\u1ee7. T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, H\u1ed9i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Nh\u1eadp n\u1ed9i Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u00e2y Kinh T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf B\u00e2n Ninh Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9. Ph\u00e1n quan Khai Phong ph\u1ee7, Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf Li\u00ean Th\u1ee7y qu\u00e2n. Suy quan, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eadp b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf Cao B\u01b0u qu\u00e2n.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, K\u1ebf N\u0103ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c qua l\u1ea1i qu\u1ed1c th\u01b0, c\u00f3 l\u1ea1i thu\u1ed9c Qu\u1ed1c t\u00edn ty l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u00e0nh, r\u1ea5t x\u1ea3o quy\u1ec7t, K\u1ebf N\u0103ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0a v\u00e0o Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty, nh\u01b0ng Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thu\u1ed9c Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty, v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u00ean b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ch\u1ee9c v\u1ee5.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, l\u1ea1i thu\u1ed9c Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty l\u00e0 T\u1ea3 T\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c Th\u00e0nh c\u00f2n n\u1ee3 c\u0169, b\u00e1o l\u00ean Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, n\u00ean Th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u. K\u1ebf N\u0103ng t\u1ee9c gi\u1eadn v\u00ec T\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n m\u00ecnh, b\u00ed m\u1eadt sai th\u00e2n s\u1ef1 theo d\u00f5i T\u00f4ng. G\u1eb7p l\u00fac em trai T\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u00ean m\u1ea5t v\u1ee3, T\u00f4ng t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n ng\u1ef1a c\u1ee7a Hi\u1ec7u \u00fay Gi\u00e1o Tu\u1ea5n qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a tang, khi v\u1ec1, Nguy\u00ean v\u00e0o qu\u00e1n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ch\u1ee7 qu\u00e1n, b\u1ecb b\u1eaft giam \u1edf ph\u1ee7, c\u00f2n vi\u1ec7c m\u01b0\u1ee3n ng\u1ef1a ch\u01b0a b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c. Th\u00e0nh li\u1ec1n b\u00e1o v\u1edbi K\u1ebf N\u0103ng, xin thu\u1ed9c ph\u1ee7 x\u00e9t x\u1eed lu\u00f4n[footnote]Th\u00e0nh t\u1ee9c b\u00e1o K\u1ebf N\u0103ng xin thu\u1ed9c ph\u1ee7 x\u00e9t x\u1eed lu\u00f4n, ch\u1eef 'th\u1ec9nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e2n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 466 \u300aTr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng truy\u1ec7n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].\r\n\r\nHo\u00e0ng M\u1ee5c l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0m Tri ph\u1ee7, nh\u1eadn l\u1ec7nh c\u1ee7a K\u1ebf N\u0103ng, v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a xong, b\u1ecb Ph\u00f3 s\u1ee9 Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty D\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hu\u00e2n ph\u00e1t gi\u00e1c, n\u00ean Ho\u00e0ng M\u1ee5c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. K\u1ebf N\u0103ng t\u1ef1 xin kh\u00f4ng mu\u1ed1n ra ngo\u00e0i nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng Th\u1ee5y Th\u00e1nh vi\u00ean.\r\n\r\n[65] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba S\u1eed O\u00e1nh t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ea1c d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Quy\u1ebfn S\u00e1ch v\u00e0o s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y, hi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f3 7.000 l\u00ednh ph\u1ee5c d\u1ecbch. Xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh trong m\u1ed9t th\u00e1ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea5p 10.000 qu\u00e2n s\u0129, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n, l\u1ea1i l\u1ec7nh H\u1eefu l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ng\u00f4 Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Ng\u1ee5y Vinh l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ef1, Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Tr\u01b0\u01a1ng Vinh l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea5p cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed m\u1ed7i th\u00e1ng 2.000 quan ti\u1ec1n.\r\n\r\n[67] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e1ch quan \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed x\u01b0ng t\u00ean, cung li\u00eau x\u01b0ng th\u1ea7n. Sau \u0111\u00f3 theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, cung li\u00eau ch\u1ec9 x\u01b0ng t\u00ean.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o.\r\n\r\n[68] Tri ch\u00e2u K\u1ef3 Ch\u00e2u, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 Ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Ch\u00ed Ninh xin v\u00e0o tri\u1ec1u b\u00e0n vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aH\u00e0n K\u1ef3 m\u1ed9 ch\u00ed\u300b, Ch\u00ed Ninh t\u1eeb K\u1ef3 Ch\u00e2u xin v\u00e0o ch\u1ea7u, khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, t\u00e2u m\u1eadt r\u1eb1ng \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edbi m\u1ebb, n\u00ean s\u1edbm l\u1eadp \u0110\u00f4ng cung. Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, ban th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng v\u00e0ng, cho v\u1ec1 tr\u1ecb s\u1edf. L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Ch\u00ed Ninh, ph\u00e0m vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o, cho ph\u00e9p th\u00f4ng qua N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, kh\u00f4ng qua Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty. X\u00e9t ng\u00e0y Ch\u00ed Ninh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf Th\u1eeba Minh th\u00ec \u0110\u00f4ng cung \u0111\u00e3 l\u1eadp r\u1ed3i, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 th\u1ee9 t\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ebfn T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng tham ki\u1ebfn Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, v\u1eabn ph\u1ea3i b\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u1ec1m l\u1ea1y r\u1ed3i m\u1edbi qu\u1ef3 nh\u1eadn ch\u1ec9. Xin cho ng\u1ed3i nh\u1eadn tham ki\u1ebfn.\"<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Thi H\u1eafc B\u00e0i Ma \u0110i\u1ec7p[footnote]Thi H\u1eafc B\u00e0i Ma \u0110i\u1ec7p nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thi L\u00ed B\u00e0i Ma \u0110i\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di t\u1ee9 chi l\u1ee5c c\u1eedu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 489, truy\u1ec7n Chi\u00eam Th\u00e0nh s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] sai s\u1ee9 l\u00e0 La B\u00ec \u0110\u1ebf Gia \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. La B\u00ec \u0110\u1ebf Gia n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc h\u1ecd \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, c\u00f3 khi thuy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00f3 d\u1ea1t \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch \u0110\u01b0\u1eddng, th\u00ec ph\u1ea3i m\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103m m\u1edbi t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m sau, s\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1, ban cho Vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y 4.700 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f9ng v\u0169 kh\u00ed, y\u00ean ng\u1ef1a <i>(theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 47.000 l\u1ea1ng, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n)<\/i>.\r\n\r\n[71] Quan \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ung xin Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed nh\u1eadn l\u1ec5 b\u00e1i, Vua kh\u00f4ng cho.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An, l\u00e0m l\u1ec5 s\u00e1ch phong Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, khi ban th\u01b0\u1edfng v\u1eadt ph\u1ea9m cho c\u00e1c qu\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, nay cho ph\u00e9p ban th\u01b0\u1edfng to\u00e0n b\u1ed9.\r\n\r\n[74] L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb nay khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c ch\u1ee9c Qu\u00e2n, Gi\u00e1m ph\u00e1n quan, xin kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u00e2n s\u0129, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 H\u00e0 Nam tu s\u1eeda \u0111\u1ea1o qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0i \u1edf n\u00fai V\u01b0\u01a1ng \u1ed0c, c\u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng l\u00e0m c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng tr\u00fa. L\u00fac \u0111\u00f3, n\u1eef \u0111\u1ea1o s\u0129 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1o Ch\u00e2n tr\u1ee5 tr\u00ec \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e1n n\u00e0y, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecdc b\u00edch trong n\u00fai, n\u00ean xin tu s\u1eeda th\u00eam.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng v\u00e0 cung C\u1ea3nh Linh.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu.\r\n\r\n[78] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u01b0 K\u1ec9 d\u00e2ng l\u00ean t\u1eadp \u300aMinh L\u01b0\u01a1ng T\u1eadp\u300b 500 quy\u1ec3n, bi\u00ean so\u1ea1n theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, g\u1ed3m c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u00e0 th\u01a1 h\u1ecda c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ee5a.\r\n\r\n[79] Tam Ty m\u01b0\u1ee3n 10 v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u1ea1ng.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam Ban ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb \u00cdch Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Kinh Nam m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, t\u1eeb nay m\u1ed7i l\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 50.000 ti\u1ec1n, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1edbn c\u1ee7a Ty Qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10.000 ti\u1ec1n.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00ecnh xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Ch\u00ednh D\u01b0\u01a1ng xem l\u1ec5 b\u1ed9, t\u1eeb \u0111\u00f3 k\u00e9o d\u00e0i n\u0103m ng\u00e0y. Vua l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u300aGi\u00e1 S\u1eafc B\u1ed9i \u0110\u0103ng\u300b v\u00e0 hai b\u00e0i lu\u1eadn \u300aKhi Kh\u00ed Gi\u1edbi T\u1eedu\u300b \u0111\u1ec3 ban cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n.\r\n\r\n[83] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh khi t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf th\u1ea7n \u0111\u1ea5t[footnote]Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh khi t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf th\u1ea7n \u0111\u1ea5t, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote], kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 10, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y sinh c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng.\r\n\r\n[84] H\u00e0 Trung ph\u1ee7 v\u00e0 \u0110\u1ed3ng Di\u1ec7u ch\u00e2u d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u vong, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Th\u1ef1c \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi v\u00e0 an \u1ee7i h\u1ecd.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, m\u00e2y l\u00e0nh xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[86] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u Di\u1ec7p t\u00e2u: <i>\"N\u0103m nay k\u1ef3 thi thu, c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u00f3ng c\u1eeda ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng th\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Xin ban d\u1ee5 trong ngo\u00e0i, t\u1eeb nay con ch\u00e1u, em ch\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, n\u1ebfu v\u0103n ngh\u1ec7 \u0111\u1ee7 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 thi c\u1eed, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2n t\u1ee9; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tranh gi\u00e0nh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o h\u00e8n.\"<\/i> Chi\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn, ch\u1ec9 l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u kh\u1ea3o x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng.\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 Khi\u1ebft \u0110an, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u00e0o T\u00f4ng l\u00e0m ph\u00f3. C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n, Th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\nT\u00f4ng l\u00e0 con \u00fat c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n. Qu\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u0169 D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[88] Qu\u00e2n B\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n, t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb m\u1ed7i n\u0103m m\u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m c\u1ea9n th\u1eadn, th\u00ec n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecdng c\u00e1t, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m h\u01a1n tr\u0103m v\u1ea1n c\u00f4ng s\u1ee9c n\u1ea1o v\u00e9t. Chi\u1ebfu d\u00f9ng k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u00f3. Tuy vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u00e0m h\u00e0ng n\u0103m, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 d\u1ea7n c\u00f3 n\u1ea1n b\u1ed3i l\u1ea5p. L\u1ea1i xin c\u00e1c quan huy\u1ec7n d\u1ecdc s\u00f4ng, s\u1ee9 th\u1ea7n tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n v\u1ea1n c\u00e2y du li\u1ec5u, th\u00ec ghi v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0m th\u00e0nh t\u00edch; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u1edf s\u00f4ng Bi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean tu\u1ed5i, th\u00ec l\u1ec7nh n\u01a1i \u0111\u00f3 thu nh\u1eb7t ch\u00f4n c\u1ea5t. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c tr\u1ed3ng du li\u1ec5u ghi s\u1ed5 l\u00e0m th\u00e0nh t\u00edch, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Thi\u00ean Hi nguy\u00ean ni\u00ean, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, ch\u00e9p chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[89] T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean Quan ho\u00e0n th\u00e0nh, g\u1ed3m 613 gian. L\u1ea5y Gi\u00e1m tu n\u1ed9i th\u1ea7n, N\u1ed9i nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 \u0110\u1eb7ng Th\u1ee7 \u00c2n l\u00e0m S\u00f9ng nghi s\u1ee9.\r\n\r\n[90] Th\u00e1ng n\u00e0y, Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Nhi\u00eau ch\u00e2u, Thi\u1ec1u ch\u00e2u, Ba ch\u00e2u, X\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, Kinh M\u00f4n qu\u00e2n, B\u1ea3o An qu\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u00e1o m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu.\r\n\r\n[91] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu t\u1eeb nay sai s\u1ee9 \u0111i ki\u1ec3m tra h\u1ed9 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, thi\u00ean tai, l\u1ec7nh Tam ty \u0111\u01b0a m\u1eabu s\u1ed5 t\u1ea5u cho h\u1ecd.\r\n\r\n[92] Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1t gi\u1ea3i quan Nh\u00e2m B\u1ed1 c\u00f9ng c\u00e1c quan xin theo l\u1ec7 c\u1ee7a Nam T\u1ec9nh, sao ch\u00e9p quy\u1ec3n thi c\u1ee7a ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ec1 thi ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1ec3 nh\u00e0 Vua ch\u1ea5m \u0111i\u1ec3m. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p n\u1ed9p \u0111\u1ec1 thi, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, c\u00f3 tuy\u1ebft, Vua l\u00e0m th\u01a1 <i>\"Th\u1ee5y Tuy\u1ebft\"<\/i> ban cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1.\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem l\u00faa Chi\u00eam Th\u00e0nh \u1edf \u0111i\u1ec7n Ng\u1ecdc Th\u1ea7n, r\u1ed3i d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n An Ph\u00fac, Vua l\u00e0m th\u01a1, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, tri\u1ec7u Tri \u00cdch Ch\u00e2u, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed t\u00e2n kh\u00e1ch, ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tam ty s\u1ee9 L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, h\u00e0ng n\u0103m gi\u1ea3m b\u1edbt hai ph\u1ea7n v\u0103n tr\u01b0\u1edbng tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111i\u1ec3n trong ty c\u0169ng n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt.\"<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00f9ng c\u00e1c quan ba b\u1ed9 b\u00e0n k\u1ef9, li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c danh m\u1ee5c c\u1ea7n gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, ch\u1ecdn nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng, cho ra b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tam ban.\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Ph\u00f3 s\u1ee9 An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n t\u00e2u: <i>\"\u1ede B\u1ea3o Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u c\u00e2y du li\u1ec5u, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh tr\u1ed1n tr\u00e1nh, c\u0169ng t\u1eebng gi\u1ebft h\u1ea1i l\u00ednh canh. L\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c tr\u1ea1i s\u00e1ch d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y, l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Xin cho ch\u1eb7t b\u1edbt.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd L\u00fd Th\u00f9y xin cho hai l\u1ed9 Giang, Chi\u1ebft th\u00f4ng h\u00e0ng tr\u00e0. T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u00f4n Th\u00edch t\u00e2u: <i>\"Ph\u00e1p ch\u1ebf v\u1ec1 tr\u00e0 thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o gi\u1eef ch\u1eef t\u00edn, xin sai quan \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i.\"<\/i> Li\u1ec1n chi\u1ebfu cho Th\u00edch c\u00f9ng Tam ty b\u00e0n k\u1ef9, c\u1ed1t sao khoan dung gi\u1ea3n d\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u c\u00e0ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 mu\u1ed1n ban \u01a1n cho ti\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng t\u1eebng sai t\u0103ng gi\u00e1, th\u00eam c\u1ea5p. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfc vi\u1ec7c xu\u1ea5t tr\u00e0, m\u00e0 c\u1ea7n ti\u1ec1n th\u1ef1c \u1edf kinh s\u01b0, n\u00ean ph\u00e1p ch\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i. Ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng, kh\u00f4ng thi\u1ebft th\u1ef1c. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, Th\u00edch ra l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i.\r\n\r\nTh\u00edch v\u1eeba t\u1eeb M\u1eadt Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, l\u00fac \u0111\u00f3 v\u1eeba \u0111\u1eb7t c\u00e1c ti\u1ebft nh\u01b0 Thi\u00ean Kh\u00e1nh, thi\u00ean h\u1ea1 t\u1ed5 ch\u1ee9c trai ti\u1ebfu, y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ed1n k\u00e9m nhi\u1ec1u. Th\u00edch l\u1ea1i xin c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. Th\u00edch l\u1ea1i ra ngo\u00e0i, th\u1eddi gian \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m. <i>(Ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 11, Th\u00edch ra l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, nay ghi chung.)<\/i>\r\n\r\n[99] Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u1eeb nay c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, tri\u1ec1u th\u1ea7n, s\u1ee9 th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i, xin kh\u00f4ng cho ph\u00e9p b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc qua v\u0103n th\u01b0, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ea1o \u00e2n t\u01b0, mong \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng \u0111\u1ea1o. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh ban h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc ri\u00eang.\r\n\r\n<i>(Theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 10.)<\/i>\r\n\r\n[100] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u1eeba ch\u1ec9. L\u00fac \u0111\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i l\u1ec5, chi\u1ebfu l\u1ec7nh ban ra ph\u1ea7n l\u1edbn do Hu\u00fdnh so\u1ea1n th\u1ea3o. C\u00f3 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o ban \u0111\u00eam, Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb c\u1ea7m \u0111u\u1ed1c ti\u1ec5n v\u1ec1 vi\u1ec7n. M\u1ed9t h\u00f4m y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf Nghi Th\u00e1nh \u0111i\u1ec7n, trong cung \u0111em ra h\u01a1n tr\u0103m ch\u1eadu hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n, trong \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n ch\u1ee5c b\u00f4ng l\u00e0 lo\u1ea1i ngh\u00ecn c\u00e1nh, ban cho t\u1ec3 th\u1ea7n v\u00e0 th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng. Vua nh\u00ecn Hu\u00fdnh v\u00e0 h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n, c\u0169ng ban cho h\u1ecd.\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng ru\u1ed9ng ch\u1ee9c \u0111i\u1ec1n c\u00e1c ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y th\u00e1ng 3, th\u00e1ng 4, th\u00e1ng 9 l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, n\u1ebfu qu\u00e1 th\u00e1ng \u0111\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f3 th\u00e1ng nhu\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng t\u00ednh.\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Tam ty t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c n\u1ed9p c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, xin theo l\u1ec7 c\u1ee7a H\u00e0 B\u1eafc, m\u1ed7i \u0111\u1ea5u, b\u00f3 t\u0103ng gi\u00e1 tr\u1ecb, t\u00ednh ti\u1ec1n th\u1ef1c tr\u1ea3 b\u1eb1ng gi\u1ea5y, v\u00e0o kinh d\u00f9ng ti\u1ec1n m\u1eb7t mua. N\u1ebfu mu\u1ed1n nh\u1eadn tr\u00e0 ho\u1eb7c giao d\u1eabn, th\u00ec theo s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u1ef1c m\u00e0 c\u1ea5p, l\u1ec7nh cho gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5 theo th\u1eddi gi\u00e1 thu ti\u1ec1n v\u00e0 c\u1ea5p tr\u00e0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng gi\u1ea5y c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y tr\u00e0.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u1ee9 m\u1ed7i tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n n\u1ed9p, t\u0103ng th\u00eam n\u0103m ng\u00e0n tr\u00e0 d\u1eabn, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi xin.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u1eadn th\u1ea7n xem s\u00e1ch \u1edf Th\u00e1i Thanh l\u00e2u, b\u00fat t\u00edch c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0 ng\u1ef1 ch\u1ebf, r\u1ed3i ban y\u1ebfn. Vua l\u00e0m th\u01a1, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u h\u1ecda theo.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ch\u00e9m Uy V\u0169 qu\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u V\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh v\u00e0 Tr\u00e1ch Ki\u1ebfn, v\u00ec t\u1ed9i tung tin \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m g\u00e2y r\u1ed1i.\r\n\r\n<i>(Ch\u1eef <i>\"Tr\u00e1ch\"<\/i> trong Tr\u00e1ch Ki\u1ebfn c\u1ea7n tra l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n, Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7, L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n, \u1edf B\u00ed c\u00e1c kh\u1ea3o \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i quy\u1ec3n thi c\u1ee7a c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ed7 gi\u1ea3i \u1edf Khai Phong ph\u1ee7, l\u1ec7nh B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd V\u01b0\u01a1ng Chu\u1ea9n phong k\u00edn, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m ba b\u1eadc, ghi t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1ea5y 150 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 gi\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\nChu\u1ea9n l\u00e0 con c\u1ee7a Ch\u1ea5t.\r\n\r\n<i>(Phong k\u00edn, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y, ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9 cho vi\u1ec7c Nh\u1eadm B\u1ed1 b\u1ecb t\u1ed9i sau n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[106] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua l\u00e0m th\u01a1 y\u1ebfn ti\u1ec7c \u0110\u00f4ng ch\u00ed v\u1edbi b\u1eadc th\u00e2n t\u00edn v\u00e0 hi\u1ec1n t\u00e0i, l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u1ec1 tam gi\u00e1o, m\u1ed7i gi\u00e1o 100 b\u00e0i, c\u00f9ng 9 b\u00e0i \u300aCa lu\u1eadn\u300b, cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem.\r\n\r\n[107] Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng hai ch\u00e2u Thi\u1ec1n, Ng\u1ee5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, xin xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 mua c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c[footnote]Xin xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 mua c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c: ch\u1eef 'c\u1ecf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u00edch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 34 m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0111\u00f3n kinh s\u00e1ch \u0110\u1ea1o, Th\u00edch \u0111\u1ebfn ba cung qu\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00f9a trong kinh th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai ch\u1ecdn nh\u1eefng b\u1ea3n tinh di\u1ec7u trong T\u1ea1ng kinh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 58 quy\u1ec3n, hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0 in l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\n[109] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua l\u00e0m th\u01a1 y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf v\u01b0\u1eddn sau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u1ed9c, ban cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed v\u00e0 Th\u00f4ng v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[110] B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Chu Ch\u00ednh Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u00f4ng ph\u00e1n Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, th\u1ea5y th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Giao Ch\u00e2u bu\u00f4n b\u00e1n, mang ch\u1eef L\u00ea v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00e1t s\u00e1p \u0111\u1ebfn ch\u00e2u, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e9p t\u1eafc Trung Qu\u1ed1c. Xin t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111i lao d\u1ecbch \u1edf th\u00e0nh, h\u00e0ng h\u00f3a mang theo \u0111\u1ec1u t\u1ecbch thu sung c\u00f4ng.\"<\/i> H\u1ea1 chi\u1ebfu cho Qu\u1ea3ng Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u b\u00e0n l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00e2u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Giao Ch\u00e2u, Chi\u00eam Th\u00e0nh, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111i thuy\u1ec1n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u00f3 bi\u1ec3n \u0111\u01b0a \u0111i, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u1ed1 \u00fd \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n. Xin t\u1eeb nay nh\u1eefng v\u1eadt nh\u01b0 ch\u1eef L\u00ea, c\u00e1t s\u00e1p mang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u t\u1ecbch thu sung c\u00f4ng, c\u00f2n nh\u1eefng th\u1ee9 trao \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1ea3i v\u00f3c, l\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i tr\u1ea3 l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n.\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt L\u01b0u Ninh, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ng\u00f4 Th\u00fac \u0110\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean.\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 \u1edf B\u00ed c\u00e1c kh\u1ea3o l\u1ea1i quy\u1ec3n thi v\u0103n c\u1ee7a ti\u1ebfn s\u0129 trong k\u1ef3 thi ri\u00eang c\u1ee7a Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, d\u00e2ng t\u00ean l\u00ean. Chi\u1ebfu cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ecdn 20 ng\u01b0\u1eddi, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 ch\u1ecdn 6 ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c quan ph\u00e1t gi\u1ea3i c\u1ee7a Khai Phong ph\u1ee7, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m gi\u00e1m c\u00e1c ch\u00e2u v\u1ec1 thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u: \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ph\u00e1n \u0111\u1ed9 chi c\u00e2u vi\u1ec7n Nh\u00e2m B\u1ed1, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u; Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n T\u1eeb Th\u00edch, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng Ch\u00e2u; Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ma \u00d4n K\u1ef3, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Tr\u00ec Ch\u00e2u; \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nh\u1eef Ch\u00e2u; Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0110inh \u0110\u1ed9, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ec1 Ch\u00e2u. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c b\u1ecb ph\u1ea1t 10 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean Qu\u00e1n, Nh\u00e2m B\u1ed1 b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u00e3 tr\u00e1i \u00fd t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ebfn khi kh\u1ea3o th\u00ed \u1edf Khai Phong, T\u1eeb Th\u00edch b\u00ed m\u1eadt m\u1edf quy\u1ec3n thi xem, n\u00ean c\u00f9ng T\u1eeb Th\u00edch \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n\u0110inh \u0110\u1ed9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9.\r\n\r\n[113] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, m\u00f9ng m\u1ed9t, mi\u1ec5n thu\u1ebf chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i c\u1ecf kh\u00f4 \u1edf Kinh Ch\u00e2u, Nguy\u00ean Ch\u00e2u, v\u00ec m\u00f9a m\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[114] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u, Ninh Ch\u00e2u, Kinh Ch\u00e2u, Nguy\u00ean Ch\u00e2u nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn v\u00f9ng n\u00fai C\u1ed1 Quan S\u01a1n c\u1ee7a T\u1ea7n Ch\u00e2u, L\u0169ng Ch\u00e2u v\u00e0 v\u00f9ng ngo\u00e0i n\u00fai c\u1ee7a V\u1ecb Ch\u00e2u, Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm \u0103n, lo r\u1eb1ng c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ee5 d\u1ed7 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1n sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi phi\u00ean, n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 quan tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u1ea7n x\u00e9t b\u1eaft.\"<\/i>\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Chu Th\u1ef1c t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Di\u1ec7u, B\u00e2n, Ninh, Kinh, Nguy\u00ean, V\u1ecb, Hoa, Qu\u1eafc, L\u0169ng[footnote]L\u0169ng Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u0169ng Xuy\u00ean', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]v\u00e0 hai huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1c, Ngu H\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a H\u00e0 Trung ph\u1ee7 b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n m\u1ea5t m\u00f9a, xin t\u1ea1m ng\u1eebng thu thu\u1ebf, v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\"<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Chu Th\u1ef1c, th\u00e1ng 9 \u0111i s\u1ee9.)<\/i>\r\n\r\n[116] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, ngo\u00e0i con ch\u00e1u ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c d\u00f2ng h\u1ecd v\u00e0 \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng tam th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n l\u00e0m V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n \u0111ang ch\u1ecbu tang, c\u00f3 chi\u1ebfu cho kh\u1edfi ph\u1ee5c, b\u00e8n t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n, sau \u0111\u00f3 ra l\u00e0m Ph\u00e1n ch\u00e2u Tr\u1ea7n Ch\u00e2u.\r\n\r\n[118] C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u00e1o b\u1ec7nh xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u00f4ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c xu\u1ed1ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n. Vua l\u00e0m th\u01a1 ti\u1ec5n \u00f4ng. T\u1eeb \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 l\u1ea5y ch\u1ee9c T\u1ea1p h\u1ecdc s\u0129 ra tr\u1ea5n nh\u1eadm ngo\u00e0i bi\u00ean, ki\u00eam c\u1ea3 ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aXu\u00e2n Minh Tho\u00e1i Tri\u1ec1u L\u1ee5c\u300b c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u ch\u00e9p: Th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ch\u1ec9 c\u00f3 Tri\u1ec7u L\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111a ph\u1ea7n gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c c\u0169 v\u1ec1 tri\u1ec1u, c\u00e1c ch\u1ee9c Tham tri, Khu m\u1eadt c\u0169ng v\u1eady. N\u0103m Thi\u00ean Hi, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebft b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea5y ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Nam Kinh. N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh, V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khang l\u1ea5y ch\u1ee9c T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Thi\u1ec3m Ch\u00e2u. T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c.)<\/i>\r\n\r\n[119] T\u01b0\u01a1ng t\u00e1c Gi\u00e1m th\u1eeba Th\u00e1i T\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n. Theo l\u1ec7 c\u0169, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u khoa thi, \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 thi. Th\u00e1i T\u1ec1 t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n Duy\u1ec7n Ch\u00e2u chuy\u1ec3n sang Duy Ch\u00e2u, d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c b\u00e0i v\u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 thi.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ea1p Ch\u00ed\u300b c\u1ee7a Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[120] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 T\u1ea3 L\u00e2m nha, C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ti\u00eau L\u01b0u Ninh, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu M\u00e3 Di M\u01b0u \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.\r\n\r\n[121] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eebng \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3, t\u1eeb nay khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, ngo\u00e0i c\u00e1c quan L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, C\u1ea5p x\u00e1, \u0111\u1ec1u cho ra v\u00e0o t\u1eeb c\u1eeda T\u1ea3 D\u1ecbch.\r\n\r\n[122] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ban cho h\u1ecdc c\u1ee9u T\u1eeb Tr\u00fa \u1edf Tuy\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t th\u00e2n. Tr\u00fa d\u00e2ng l\u00ean k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e0m l\u1ee3i cho tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Kinh Huy\u1ec7n, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n.\r\n\r\n[123] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng, trong s\u00e1ch \u300aNghi Ch\u1ebf \u0110\u1ed3\u300b c\u00f3 ch\u00e9p ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, nay mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4, th\u00e1ng 7, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Ti\u00eau Th\u1ee7 Ti\u1ebft, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ec7nh cho Th\u1ee9 s\u1eed Truy Ch\u00e2u, Tri \u0110\u0103ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u0103ng v\u00e0 T\u1ef7 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri Truy Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c cho nhau. L\u00fac \u0111\u00f3, Tri Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u0103ng Ch\u00e2u v\u1eabn b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n m\u1ea5t m\u00f9a, Th\u0103ng l\u00e0 v\u00f5 quan, kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. <i>(Ph\u1ea1m Th\u0103ng c\u00f3 s\u00e1ch ch\u00e9p l\u00e0 Hoa Th\u0103ng, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i)<\/i>.<\/p>\n<p>[2] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u0103m ch\u1ec9 c\u00e0y c\u1ea5y, nh\u00e0 c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef, l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tai h\u1ecda l\u01b0u h\u00e0nh. Nh\u01b0ng t\u1ee5c \u0111\u1eddi suy, \u00edt lo t\u00edch tr\u1eef, n\u0103m n\u00e0o m\u1ea5t m\u00f9a, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn l\u01b0u vong, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u00e1o h\u00f3a ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o sao? Nay l\u00faa m\u1ea1ch s\u1eafp ch\u00edn, l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00e2n h\u00e0nh khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 t\u00e1i di\u1ec5n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[3] H\u00ecnh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1 l\u00e0 L\u1eef Di Gi\u1ea3n gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, c\u00f9ng coi vi\u1ec7c \u1edf Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty, ki\u00eam ch\u1ee9c M\u00f4n h\u1ea1 Phong b\u00e1c s\u1ef1. \u0110\u1ed9 chi Lang trung l\u00e0 \u0110\u1ed7 M\u1ed9ng Trinh ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1. Di Gi\u1ea3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi Trung th\u1eeba l\u00e0 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n, n\u00ean tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho x\u00e2y ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean Qu\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ee3i sang n\u0103m s\u1ebd tu s\u1eeda.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea5n Ninh, Th\u00e1i \u00fay, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh T\u1eeb v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c m\u1ea5t<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh' b\u1ed1n ch\u1eef v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 89 s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 2 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 1, c\u00f9ng s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n \u0110\u1ebf h\u1ec7 1-31 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-302-1\" href=\"#footnote-302-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, trong cung \u0111i\u1ec7n x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n thi\u00eau ch\u00e1y m\u1ea5y khu nh\u00e0, Nguy\u00ean \u1ed0c kinh h\u00e3i, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean tr\u00fang phong h\u00f4n m\u00ea kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua lo l\u1eafng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, truy phong \u0110\u1eb7ng v\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1eb7ng v\u01b0\u01a1ng', nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n \u0110\u1ebf h\u1ec7 1-31, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245 truy\u1ec7n Tr\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-302-2\" href=\"#footnote-302-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, th\u1ee5y l\u00e0 Cung \u00dd. Ng\u00e0y an t\u00e1ng, Vua l\u00e0m th\u01a1 vi\u1ebfng. Nguy\u00ean \u1ed0c t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o kh\u00f4i ng\u00f4, t\u00ednh t\u00ecnh khoan h\u1eadu \u00edt n\u00f3i, th\u00edch l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n, gi\u1ecfi nhi\u1ec1u ngh\u1ec1, bi\u1ebft \u00e2m lu\u1eadt. Sau khi m\u1ea5t, Vua sai l\u1ea5y c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1, v\u0103n trong \u0111\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh 6 quy\u1ec3n v\u00e0 b\u00fat t\u00edch 3 quy\u1ec3n, t\u1ef1 l\u00e0m hai b\u00e0i t\u1ef1a, c\u1ea5t gi\u1eef \u1edf B\u00ed c\u00e1c.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c tu s\u1eeda ch\u00f9a T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[7] H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u Di\u1ec7p t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc truy\u1ec1n nhau v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc th\u00e1nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u1ec7n h\u01b0 v\u1ecdng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin. Nay \u0111ang gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8 n\u1eafng n\u00f3ng, kh\u00f4ng n\u00ean kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng g\u1ea5p.&#8221;<\/i> T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. L\u1ea1i t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, c\u1ea5m d\u00e2n b\u1ecf cha m\u1eb9 \u0111\u1ec3 theo Ph\u1eadt, L\u00e3o, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[8] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man ch\u00e2u Thu\u1eadn l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110i\u1ec1n S\u1ea3n Ng\u1ea1n', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean di 5-79 \u0111\u1ebfn 80, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493 truy\u1ec7n c\u00e1c Man \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea Nam s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-302-3\" href=\"#footnote-302-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a> c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c mang theo t\u1edd tr\u00ecnh c\u1ee7a B\u00e0nh Nho M\u00e3nh, k\u00eau kh\u00f3c xin quy thu\u1eadn. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tha t\u1ed9i cho Nho M\u00e3nh, l\u1ea1i c\u1ea5t nh\u1eafc s\u1eed d\u1ee5ng. L\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Cao Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111em chi\u1ebfu n\u00e0y \u0111i tuy\u00ean d\u1ee5, n\u1ebfu d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, mu\u1ed1n c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, ho\u1eb7c tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea, \u0111\u1ec1u t\u00f9y \u00fd. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i tuy\u00ean d\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u0103ng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, qu\u1ea3ng \u0111\u1ee9c qu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00f3 mi\u1ebfu T\u1eeb S\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00e2n ch\u00fang c\u00fang 200 con tr\u00e2u, \u0111\u1ec1u cho d\u00e2n m\u01b0\u1ee3n, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t con tr\u00e2u n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a, c\u00f3 khi tr\u00e2u \u0111\u00e3 ch\u1ebft 30 n\u0103m m\u00e0 v\u1eabn ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u1ee5a. Mong r\u1eb1ng nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u00e3 qu\u00e1 15 n\u0103m th\u00ec xin mi\u1ec5n h\u1ebft.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, quy\u1ec1n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 s\u1ef1, \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Giang T\u1ef1 T\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m, cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ee7 Nguy\u00ean l\u00e0m T\u00e2y kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9; n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, c\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu, tri Th\u1ea7n ch\u00e2u Ti\u1ec1n C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf; nh\u1eadp n\u1ed9i t\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Giang \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean l\u00e0m n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban; t\u1ea3 th\u1ecb c\u1ea5m, c\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu L\u01b0u V\u0129nh S\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan; h\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, c\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu, tri L\u1ec5 ch\u00e2u S\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m t\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan; Th\u1ea7n, L\u1ec5, \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, h\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, c\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu Khang B\u00e1t Nguy\u00ean l\u00e0m h\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ng\u01b0\u1eddi Kh\u00ea Man. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean, B\u00e1t Nguy\u00ean v\u1ec1 kinh. L\u1ea5y Th\u1ee7 Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u1ea7n, L\u1ec5, \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9; C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m tri Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u; V\u0129nh S\u00f9ng l\u00e0m tri Thi ch\u00e2u; Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m tri Th\u1ea7n ch\u00e2u. <i>(Khang B\u00e1t Nguy\u00ean, ch\u01b0a th\u1ea5y)<\/i>.<\/p>\n<p>[11] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eadp t\u00e2u, xin t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch n\u0103m nhu\u1eadn \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m nhu\u1eadn sau l\u1ea1i l\u00e0m nh\u01b0 c\u0169, theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Ph\u00fa ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n d\u1eabn 92 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u, d\u00e2ng ng\u1ef1a qu\u00fd, \u0111an sa, ki\u1ebfm b\u1ea1c<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'ki\u1ebfm' vi\u1ebft l\u00e0 'li\u1ec5m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-4\" href=\"#footnote-302-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, m\u0169 tr\u1ee5, b\u1ea3ng m\u00e0u, v.v., chi\u1ebfu ban cho \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng, ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng con l\u00e0 Quang Tr\u1ea1ch tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc. Th\u00f4ng H\u00e1n xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, chi\u1ebfu cho 5 ng\u00e0y v\u00e0o ch\u1ea7u m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba, ki\u00eam T\u00f4ng ch\u00ednh khanh, t\u1eb7ng L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ee5y V\u0103n \u0110\u1ecbnh Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ed9 mi\u1ebfu V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u1edf huy\u1ec7n Ti\u00ean Nguy\u00ean, ch\u00e2u Duy\u1ec5n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tin \u0111\u1ed3n \u1edf T\u00e2y Kinh, c\u00f3 v\u1eadt gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u0169, ban \u0111\u00eam bay v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n, l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh h\u00ecnh d\u1ea1ng ch\u00f3 s\u00f3i l\u1edbn, h\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi. D\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t ho\u1ea3ng s\u1ee3, m\u1ed7i \u0111\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng c\u1eeda ch\u1eb7t, th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 \u0111i xem x\u00e9t, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00e3 Ng\u00f4n \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u00f3 c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e1o l\u00ean. V\u1eabn thi\u1ebft l\u1ec5 t\u1ebf c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p><i>(L\u00e3 Ng\u00f4n l\u00e0 cha c\u1ee7a T\u1ea1o Ph\u1ee5, \u00f4ng n\u1ed9i c\u1ee7a H\u1ea1 Khanh.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, v\u00ec tr\u1eddi n\u00f3ng n\u1ef1c, ban cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 th\u1ea7n v\u1ea3i hoa v\u00e0 v\u1ea3i tr\u1eafng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 t\u1ea5m<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ng\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u00e1m', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-5\" href=\"#footnote-302-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[17] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Duy b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129. Ban \u0111\u1ea7u, ba anh trai c\u1ee7a Duy \u0111\u1ec1u m\u1ea5t n\u0103m 58 tu\u1ed5i, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y Duy c\u0169ng b\u1ecb b\u1ec7nh, n\u00ean c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u1ea7n Vua. Khi b\u1ec7nh Duy \u0111\u1ee1 h\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ee9a. T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ra l\u00e0m quan \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Duy.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aXu\u00e2n Minh Tho\u00e1i Tri\u1ec1u L\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[18] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam ban \u0111\u00e3 qua k\u1ef3 c\u1ea3i quan \u1edf Ph\u1ea7n \u00c2m \u0111\u01b0\u1ee3c 7 n\u0103m, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p kh\u1ea3o kh\u00f3a \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'tr\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ec9', b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u1eafc', theo \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng K\u1ef7\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-6\" href=\"#footnote-302-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[19] C\u1ea5m d\u00e2n Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u00e1n s\u01a1n m\u00e0i sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u00eda B\u1eafc.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea5y Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng l\u00e0m Tri vi\u1ec7n s\u1ef1.<\/p>\n<p>[21] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i \u0110\u00f4 gi\u00e1m Chu V\u0103n Ch\u1ea5t \u1edf Kinh Nguy\u00ean, v\u00ec \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh Nam S\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u00e0o h\u00e0o d\u1ecdc theo n\u00fai, l\u1ea1i ban t\u00ean l\u00e0 T\u0129nh Bi\u00ean Tr\u1ea5n.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00f4ng s\u1ef1 T\u1ec1 C\u00e1ch l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf ch\u00e2u An. C\u00e1ch t\u1ef1 \u00fd ra l\u1ec7nh cho huy\u1ec7n U\u00fd Th\u1ecb ph\u00e1 b\u1ecf nh\u00e0 d\u00e2n trong ph\u01b0\u1eddng th\u1ecb, g\u00e2y x\u00e1o tr\u1ed9n trong m\u00f9a n\u00f3ng, n\u00ean b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c V\u0103n h\u1ecdc, Tham qu\u00e2n, Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, Bi\u1ec7t gi\u00e1 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u00e3 10 n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u00fa Ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n d\u00e2ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea5t Ng\u0169 Kh\u00ea<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u0169 Kh\u00ea nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ng\u0169 Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-80 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493, ph\u1ea7n T\u00e2y Nam Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng ch\u01b0 man truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-7\" href=\"#footnote-302-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0. Vua khen ng\u1ee3i \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, phong cho Th\u00f4ng H\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 b\u1ea3n ch\u00e2u, tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea5t \u0111ai, v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c danh Tam ban cho ch\u00e1u c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Quang Tr\u1ea1ch<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c danh Tam ban cho Quang Tr\u1ea1ch: c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean, c\u00e2u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'huynh'.\" id=\"return-footnote-302-8\" href=\"#footnote-302-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>. Th\u00f4ng H\u00e1n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, b\u00e8n xin cho Quang Tr\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf n\u1ed9i \u0111\u1ecba, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c xin c\u1ea5p \u00e1o l\u00f4ng h\u1eb1ng n\u0103m, v\u00e0 mong s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Th\u00f4ng H\u00e1n v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh Ch\u00e2u, t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Hy T\u00f4ng b\u1ecb k\u1eb9t l\u1ea1i \u1edf v\u00f9ng Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng, v\u00ec m\u1eb9 b\u1ec7nh n\u00ean kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt<a class=\"footnote\" title=\"V\u00ec m\u1eb9 b\u1ec7nh n\u00ean kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt: ch\u1eef 'm\u1eabu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u1ed7i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-80 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-9\" href=\"#footnote-302-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ng\u00f4n ng\u1eef v\u1eabn kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Tri\u1ec7u D\u1ee5ng H\u00f2a t\u00e2u: <i>&#8220;M\u1ed7i khi Th\u00e1i mi\u1ebfu c\u00f3 t\u1ebf l\u1ec5, c\u00e1c quan h\u00e0nh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u v\u00e0o mi\u1ebfu m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 trai gi\u1edbi. Xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, v\u00e0o c\u00e1c ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng h\u00e0ng th\u00e1ng, l\u1ec7nh Cung vi l\u1ec7nh trai gi\u1edbi m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[26] \u0110\u00eam \u0111\u00f3, d\u00e2n kinh s\u01b0 \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng y\u00eau qu\u00e1i \u0111\u1ed9i m\u0169 t\u1eeb T\u00e2y Kinh \u0111\u1ebfn, v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n \u0103n th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi, tin \u0111\u1ed3n lan truy\u1ec1n g\u00e2y ho\u1ea3ng s\u1ee3, d\u00e2n ch\u00fang t\u1ee5 t\u1eadp ng\u1ed3i v\u00f2ng quanh, su\u1ed1t \u0111\u00eam la h\u00e9t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong c\u00e1c doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Vua lo ng\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00e0m vi\u1ec7c gian, h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1eadp th\u01b0\u1edfng, k\u00eau g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c k\u1ebb l\u00e0m y\u00eau qu\u00e1i. Sau \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng Thi\u00ean Th\u01b0\u1edfng, thu\u1eadt s\u0129 C\u1ea3nh Kh\u00e1i, Tr\u01b0\u01a1ng C\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u01b0\u01a1ng C\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n C\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-10\" href=\"#footnote-302-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, l\u1ec7nh cho Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n v\u00e0 Nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh tra x\u00e9t, k\u1ebft t\u1ed9i t\u1eebng l\u00e0m ph\u00e9p t\u00e0, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, tin \u0111\u1ed3n th\u1ef1c ra kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. L\u00fac n\u00e0y, t\u1eeb kinh s\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda nam, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng c\u1eeda ch\u1eb7t, \u1ea9n n\u00e1u s\u00e2u trong nh\u00e0. Tri \u1ee8ng Thi\u00ean ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng ra l\u1ec7nh m\u1edf c\u1eeda l\u00e0ng ban \u0111\u00eam, ai d\u00e1m ph\u00e1t ng\u00f4n \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft, y\u00eau qu\u00e1i c\u0169ng kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, c\u00f3 sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc ng\u00f4i sao th\u1ee9 hai trong ch\u00f2m B\u1eafc \u0110\u1ea9u, d\u00e0i kho\u1ea3ng ba th\u01b0\u1edbc, di chuy\u1ec3n v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc, \u0111i qua Thi\u00ean Lao, l\u01b0\u1edbt qua V\u0103n X\u01b0\u01a1ng, d\u00e0i h\u01a1n ba tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111i qua T\u1eed Vi, Tam Thai, Hi\u00ean Vi\u00ean, nhanh ch\u00f3ng di chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ebfn ch\u00f2m Th\u1ea5t Tinh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 37 ng\u00e0y th\u00ec bi\u1ebfn m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, gia phong hi\u1ec7u Ch\u00e2n V\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Ch\u00e2n V\u0169 Linh \u1ee8ng Ch\u00e2n Qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[29] Quan Tri T\u1ea7n ch\u00e2u L\u00fd C\u1eadp t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd tr\u00ecnh c\u1ee7a t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng qu\u00e2n ch\u1ee7 ch\u00edn b\u1ed9 t\u1ed9c H\u1ed3i C\u1ed1t l\u00e0 N\u1ea1p \u0110an, xin cho T\u00e0o V\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m th\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 kinh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh cho \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u00fd theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.<\/p>\n<p>[30] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, cha c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 Th\u00f4ng t\u1eebng n\u1eafm qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, theo Phan M\u1ef9 \u0111\u00e1nh Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, t\u00edch c\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c H\u1ed5 Ti\u1ec7p \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed Gia ch\u00e2u. N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, h\u1ed9 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ea5t t\u1ea1i qu\u00e2n ng\u0169, t\u1ea1m an t\u00e1ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c V\u0129nh H\u01b0ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh. M\u1eb9 l\u00e0 B\u00e0ng th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng T\u1eeb qu\u1ed1c th\u00e1i phu nh\u00e2n. Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u an t\u00e1ng Th\u00f4ng v\u00e0 B\u00e0ng th\u1ecb, chi\u1ebfu truy t\u1eb7ng Th\u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, th\u1ee5y V\u0169 \u00dd, l\u1ec7nh cho Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 T\u01b0 ngh\u1ecb tham qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n chu\u1ea9n b\u1ecb nghi l\u1ec5 h\u1ed9 t\u1ed1ng an t\u00e1ng \u1edf \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Nguy\u00ean, huy\u1ec7n T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. Ho\u00e0ng h\u1eadu th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, Vua ng\u1ef1 ch\u1ebf b\u00e0i v\u0103n t\u1ebf \u0111\u1eb7t b\u00ean ph\u1ea3i linh t\u1ecda.<\/p>\n<p>[31] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tam ty m\u01b0\u1ee3n 50 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, \u0111i\u1ec1u Tri Tr\u1ea7n ch\u00e2u Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Tri H\u00e0 Nam ph\u1ee7, ki\u00eam T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 ty s\u1ef1, thay th\u1ebf V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng. L\u1ea5y T\u1ef1 T\u00f4ng l\u00e0m Tri Thi\u1ec3m ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, y\u00eau qu\u00e1i \u0111\u1ed9i m\u0169 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb T\u00e2y Kinh, T\u1ef1 T\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, v\u00ec thi\u00ean v\u0103n c\u00f3 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, tha t\u1ed9i cho thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng, t\u1ed9i ch\u1ebft gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc. Nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1eadp \u00e1c d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 \u00fd, c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft, m\u01b0u s\u00e1t, quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ch\u1ebft, t\u1ea1o y\u00eau thu\u1eadt m\u00ea ho\u1eb7c qu\u1ea7n ch\u00fang, x\u1eed theo lu\u1eadt. Nh\u1eefng quan b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 qu\u1ea3n th\u00fac tr\u00ean 10 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1. C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u \u0111ang \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 m\u00e0 \u0111\u00e3 di chuy\u1ec3n ch\u1ee9c v\u1ee5 7 n\u0103m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n<p>[34] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng c\u1eed \u1edf c\u00e1c s\u1ea3nh, c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i kh\u1ea3o h\u1ea1ch t\u00e0i ngh\u1ec7, n\u1ebfu \u0111\u1ea1t th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111i thi. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn L\u1ec5 b\u1ed9 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u00e1c quan kh\u1ea3o th\u00ed tr\u01b0\u1edbc sau v\u00e0 quan tr\u01b0\u1edfng c\u1eed ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, thay cho M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng. S\u0129 Ho\u00e0nh v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1 \u01a1n t\u1ea1i c\u1eeda, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Vua l\u00e0m b\u00e0i lu\u1eadn <i>&#8220;Khoan t\u00e0i l\u1ee3i&#8221;<\/i> ban cho S\u0129 Ho\u00e0nh, l\u1ea1i xu\u1ea5t 200 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap kinh ph\u00ed. S\u0129 Ho\u00e0nh nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin kh\u1eafc b\u00e0i lu\u1eadn c\u1ee7a Vua t\u1ea1i s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>S\u0129 Ho\u00e0nh \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ghen gh\u00e9t, mu\u1ed1n n\u00f3i x\u1ea5u nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i. Nh\u00e2n l\u00fac Vua b\u00e0n v\u1ec1 t\u1ec7 n\u1ea1n c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c b\u00e8n n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1ed9 Ch\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 th\u1ed1ng.&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Sao v\u1eady?&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Cha c\u1ee7a S\u0129 Ho\u00e0nh b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, m\u00e0 Ch\u1ea5n l\u1ea1i vi\u1ebft c\u00e1o ph\u00f3 r\u1eb1ng &#8216;\u0111\u1eddi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3n \u0111\u1ea1t&#8217;.&#8221;<\/i> Vua g\u1eadt \u0111\u1ea7u, S\u0129 Ho\u00e0nh v\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng n\u1eefa.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u00e8n \u00e9p S\u0129 Ho\u00e0nh, theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a T\u00f4 Th\u1ee9c. L\u1ed9 Ch\u1ea5n m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7, th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i L\u00fd \u0110\u1ed1i n\u00f3i \u1edf c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i&#8230;<a class=\"footnote\" title=\"'L\u00fd \u0110\u1ed1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd S\u0129 \u0110\u1ed1i', 'c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1eeda \u0110\u00f4ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 90 s\u00e1ch n\u00e0y, n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-11\" href=\"#footnote-302-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, n\u1ea1o v\u00e9t c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch. Qu\u00e2n s\u0129 m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n, doanh tr\u1ea1i n\u1eeda n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n, s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u1ee7a vi\u00ean ch\u1ee9c v\u00e0 tr\u1ea1m ng\u1ef1a m\u1ed7i qu\u00fd l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y r\u01b0\u1eddm r\u00e0, t\u1ed1n gi\u1ea5y m\u1ef1c, th\u1eadm ch\u00ed d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c thu gom b\u1eeba b\u00e3i.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u Di\u1ec7p t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu b\u1eaft k\u1ebb t\u00e0 \u0111\u1ea1o<a class=\"footnote\" title=\"'Chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi\u00eau', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n Ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-12\" href=\"#footnote-302-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, cho ph\u00e9p t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. C\u0169ng lo ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o v\u00ec tham th\u01b0\u1edfng l\u1edbn m\u00e0 vu c\u00e1o d\u00e2n l\u00e0nh. Khi tra h\u1ecfi, xin h\u00e3y xem x\u00e9t k\u1ef9.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u1eaft k\u1ebb t\u1ea1o y\u00eau \u0111\u1ea1o, v\u00e0 L\u1eef Di Gi\u1ea3n khi tra x\u00e9t c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eafc nh\u1edf ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 oan sai, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y h\u00f4m nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng truy c\u1ee9u n\u1eefa.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, th\u0103m th\u00e1p Linh C\u1ea3m \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o.<\/p>\n<p>[40] T\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, sao ch\u1ed5i bi\u1ebfn m\u1ea5t, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[41] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn cung Th\u01b0\u1ee3ng Thanh, \u0111\u1ea1o qu\u00e1n T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ea1o qu\u00e1n H\u1ed9i Linh.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u00f2 kh\u00f4 \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Nguy\u00ean H\u00e0 thu\u1ed9c ch\u00e2u Thanh.<\/p>\n<p>[43] Ph\u00f3 s\u1ee9 Tam L\u0103ng l\u00e0 H\u00e1c Chi\u00eau T\u00edn c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xin d\u1ef1ng doanh tr\u1ea1i \u1edf huy\u1ec7n V\u0129nh An, d\u1eddi hai ch\u1ec9 huy qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, quan Ph\u00e1n Tam Ty \u0110\u00f4 Th\u00f4i Khi\u1ebfm B\u1eb1ng Do Ty, T\u1ea3 Ch\u00ednh Ng\u00f4n, Hi\u1ec7u L\u00fd T\u1eadp Hi\u1ec1n l\u00e0 T\u1ed1ng Th\u1ee5 t\u00e2u: <i>&#8220;Ty n\u00e0y \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 tha n\u1ee3, sai quan x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u01b0a ho\u00e0n t\u1ea5t, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 68 ch\u00e2u qu\u00e2n, 6.730.000 quan ti\u1ec1n, th\u1ea1ch, c\u00e2n, l\u1ea1ng, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3.200 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u01b0a b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Xin cho Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ty ch\u1ecdn quan c\u00f9ng v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, quan Th\u00f4i Khi\u1ebfm x\u00e9t k\u1ef9, n\u1ebfu h\u1ee3p l\u1ec7 th\u00ec xin mi\u1ec5n, h\u1ea1n trong n\u1eeda th\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u1edd \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n n\u1ee3, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u1ed1ng Th\u1ee5.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua ti\u1ebfp c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, Vua kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. D\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n, Vua m\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[47] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri ch\u00e2u Ng\u00f4 Ch\u00e2u, V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung d\u00e2ng l\u00ean ba thi\u00ean \u300aPh\u1ee5c c\u1ed5 y\u1ebfu \u0111\u1ea1o\u300b, Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 b\u00e8n tri\u1ec7u v\u00e0o. L\u00fac n\u00e0y Vua \u0111\u00e3 mang b\u1ec7nh, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 cao, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed. Ch\u1ea5p Trung \u0111\u1ebfn n\u01a1i, d\u00e2ng l\u00ean ba thi\u00ean \u300aDi\u1ec5n y\u1ebfu\u300b, b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1edbm \u0111\u1ecbnh n\u1ec1n t\u1ea3ng thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, Vua \u0111em t\u1edd s\u1edb kh\u00e1c cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n xem, \u0111\u1ec1u khen r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hay.&#8221;<\/i> Vua ch\u1ec9 v\u00e0o trong tay \u00e1o n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f2n c\u00f3 c\u00e1i hay h\u01a1n th\u1ebf n\u00e0y.&#8221;<\/i> R\u1ed3i l\u1ea5y ra, ch\u00ednh l\u00e0 \u300aDi\u1ec5n y\u1ebfu\u300b. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, Vua h\u1ecfi han r\u1ea5t l\u00e2u, sau \u0111\u00f3 th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu ch\u00ednh ng\u00f4n. Ch\u1ea5p Trung l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, Ch\u1ea5p Trung \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, sau khi l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y. C\u00f2n theo b\u1ea3n truy\u1ec7n th\u00ec Ch\u1ea5p Trung \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1edbi l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u00e1i n\u00e0o \u0111\u00fang. X\u00e9t theo l\u00fd, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang h\u01a1n, v\u00ec c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u1edd l\u1eddi Ch\u1ea5p Trung m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed. Vi\u1ec7c g\u1eb7p \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p. Nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n. Ph\u1ee5 truy\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u1ea5p Trung v\u00e0 ch\u00ednh truy\u1ec7n ch\u00e9p v\u1ec1 \u300aDi\u1ec5n y\u1ebfu\u300b c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, nay theo ch\u00ednh truy\u1ec7n. Nghi r\u1eb1ng ch\u00ednh truy\u1ec7n kh\u1ea3o c\u1ee9u t\u01b0\u1eddng t\u1eadn h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c m\u00e0 d\u00e2ng v\u0103n xin thi l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0o trong.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Quy\u1ec1n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m trong th\u00e0nh m\u1edbi l\u00e0 Chu Nh\u00e2n M\u1ef9 t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u00e2n s\u0129 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u1eadn b\u1eaft tr\u1ed1n ch\u1ea1y, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t, m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Nay xin b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ed1n, th\u01b0\u1edfng hai tr\u0103m ti\u1ec1n; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng n\u0103m tr\u0103m ti\u1ec1n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(Nh\u00e2n M\u1ef9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e2m Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Th\u1ea7n, L\u1ec5, \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;H\u1ea1 Kh\u00ea ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed B\u00e0nh Nho M\u00e3nh n\u1ed9p l\u1ea1i nh\u1eefng nh\u00e2n kh\u1ea9u, kh\u00ed gi\u00e1p b\u1ecb b\u1eaft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, xin ti\u1ebfp t\u1ee5c tri\u1ec1u c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ban cho Nho M\u00e3nh \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c, l\u1ec7nh Th\u1ea7n ch\u00e2u Th\u00f4ng ph\u00e1n L\u01b0u Trung T\u01b0\u1ee3ng<a class=\"footnote\" title=\"L\u01b0u Trung T\u01b0\u1ee3ng, ch\u1eef 'T\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5-80 s\u1eeda l\u1ea1i. Ch\u1eef 'Trung', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u1ecdng'.\" id=\"return-footnote-302-13\" href=\"#footnote-302-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a> mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn Minh Than, c\u00f9ng u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ban y\u1ebfn ti\u1ec7c nh\u00e2n d\u1ecbp d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u v\u00e0 s\u00e1ch b\u1ea3o, nay m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1eadp Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5 \u00cdch l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Trinh. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ec9 tr\u1eeb t\u1ed9i Th\u1eadp \u00e1c, c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft, m\u01b0u gi\u1ebft, c\u1ed1 \u00fd gi\u1ebft, \u0111\u00e1nh nhau gi\u1ebft, tr\u1ed9m c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u00e0m gi\u1ea3 \u1ea5n t\u00edn, quan l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, x\u1eed theo lu\u1eadt. T\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n. Con trai c\u1ee7a c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u ch\u00ednh, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c quan, \u0111\u01b0\u1ee3c cha truy\u1ec1n l\u1ea1i, th\u00ec ban th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t b\u1eadc hu\u00e2n.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9 l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, sai B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c so\u1ea1n v\u0103n s\u00e1ch l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9 vi\u1ebft s\u00e1ch, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 vi\u1ebft b\u1ea3o.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, trong cung \u0111\u01b0a ra \u300aT\u1ee9 th\u1eddi nhi\u1ebfp sinh lu\u1eadn\u300b c\u1ee7a Tr\u1ecbnh C\u1ea3nh T\u1ee5 v\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ec3n ph\u01b0\u01a1ng thu\u1eadt do Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u1eadp h\u1ee3p, cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem. Vua vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a, sai kh\u1eafc b\u1ea3n in, giao cho C\u00e1p m\u00f4n, ban cho c\u00e1c quan l\u1ea1i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, L\u00ea ch\u00e2u S\u01a1n h\u1eadu L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m B\u00e1ch Man \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng L\u00fd A Thi\u1ec7n sai t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ty Th\u1ee5c c\u00f9ng 150 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, mi\u1ec5n thu\u1ebf mu\u1ed1i kh\u00f4 cho d\u00e2n phi\u00eau t\u00e1n \u1edf D\u0129nh ch\u00e2u v\u00e0 B\u1ed9c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ea5y H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri Khai Phong ph\u1ee7 Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 th\u1ee9 t\u1eed; Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 T\u01b0 ngh\u1ecb tham qu\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 T\u01b0 ngh\u1ecb tham qu\u00e2n, ch\u1eef 't\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 'Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i t\u1eed', \u300aT\u1ed1ng K\u1ef3 C\u1ea3nh v\u0103n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 57 'Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u00dd c\u00f4ng S\u0129 T\u1ed1n c\u1ef1u \u0111\u1ee9c chi bi' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 162 'Ch\u1ee9c quan ch\u00ed', quy\u1ec3n 311 'Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-14\" href=\"#footnote-302-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ki\u00eam H\u1eefu th\u1ee9 t\u1eed; L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Th\u00f4i Tu\u00e2n \u0110\u1ed9 l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n, ki\u00eam T\u1ea3 D\u1ee5 \u0111\u1ee9c; K\u00fd th\u1ea5t tham qu\u00e2n, T\u1ea3 Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Y\u1ebfn Th\u00f9 ki\u00eam X\u00e1 nh\u00e2n, ban th\u01b0\u1edfng kim t\u1eed; H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam H\u1eefu D\u1ee5 \u0111\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng phi ng\u01b0; Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u00f4 gi\u00e1m, T\u1ea3 T\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, Tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u00c1p ban Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh l\u00e0m T\u1ea3 K\u1ef3 K\u1ef5 s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, ki\u00eam Qu\u1ea3n c\u00fa T\u1ea3 H\u1eefu Xu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong B\u00e0nh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m th\u00eam ch\u1ee9c Th\u00e1i ph\u00f3, l\u00e0m V\u0129nh Thanh, Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"L\u00e0m V\u0129nh Thanh, Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ch\u1eef 'Ho\u00e0nh H\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ho\u00e0ng Mai', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0110\u1ebf h\u1ec7 1 chi 32, \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 2, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245 'Chu v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-15\" href=\"#footnote-302-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, ti\u1ebfn phong l\u00e0m Th\u00f4ng v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[59] L\u1ea5y Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd \u0110\u1ecbch ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed T\u00e2n kh\u00e1ch. Ban \u0111\u1ea7u, Vua mu\u1ed1n phong \u0110\u1ecbch l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3, nh\u01b0ng \u0110\u1ecbch t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00f3i r\u1eb1ng th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng l\u1eadp ch\u1ee9c B\u1ea3o ph\u00f3, n\u00ean ch\u1ec9 ki\u00eam T\u00e2n kh\u00e1ch, v\u00e0 ra chi\u1ebfu cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi T\u00e2n kh\u00e1ch nh\u01b0 S\u01b0 ph\u00f3. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbch l\u00e0m \u0110i\u1ec7n th\u1ecb, Xu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng Chi h\u1eadu, Th\u00e1i t\u1eed kh\u00f4ng mu\u1ed1n t\u00ean \u00f4ng tr\u00f9ng v\u1edbi T\u00e2n kh\u00e1ch, n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Kh\u1eafc Nh\u1ea5t. \u0110\u1ecbch t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean, Vua vui m\u1eebng, b\u00e8n b\u00e1o cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[60] L\u1ea5y H\u1ea1 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy H\u1ea1o l\u00e0m Tri H\u00f2a ch\u00e2u. Duy H\u1ea1o d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng H\u00f2a ch\u00e2u c\u00e1ch kinh \u0111\u00f4 qu\u00e1 xa, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri Li\u00ean Th\u1ee7y qu\u00e2n. Duy H\u1ea1o l\u00e0 con c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c.<\/p>\n<p>[61] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c ty t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, khi g\u1eb7p Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e1p l\u1ec5, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec ch\u1ec9 nh\u1eadn l\u1ec5.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua l\u00e0m b\u00e0i \u300aNguy\u00ean L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2m\u300b ban cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, l\u1ea1i l\u00e0m th\u01a1 ban cho c\u00e1c quan kh\u00e1ch tr\u1edf xu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam ch\u1ee9c H\u01b0ng Nguy\u00ean M\u1ee5c, ch\u1ee9c Ung Ch\u00e2u M\u1ee5c v\u1eabn gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169. Vi\u1ec7c ki\u00eam nhi\u1ec7m hai ch\u1ee9c m\u1ee5c \u1edf ch\u00e2u v\u00e0 ph\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Nguy\u00ean T\u00e1. T\u1eeb Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m Ph\u00fac Qu\u1ed1c, B\u00e2n Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m Ki\u1ebfn Qu\u1ed1c, T\u00fac Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m Ng\u1ea1c Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, C\u1ea5p s\u1ef1 trung ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 th\u1ee9 t\u1eed Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Kinh Nam ph\u1ee7. T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, H\u1ed9i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Nh\u1eadp n\u1ed9i Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u00e2y Kinh T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf B\u00e2n Ninh Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9. Ph\u00e1n quan Khai Phong ph\u1ee7, Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf Li\u00ean Th\u1ee7y qu\u00e2n. Suy quan, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eadp b\u1ecb gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf Cao B\u01b0u qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, K\u1ebf N\u0103ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c qua l\u1ea1i qu\u1ed1c th\u01b0, c\u00f3 l\u1ea1i thu\u1ed9c Qu\u1ed1c t\u00edn ty l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u00e0nh, r\u1ea5t x\u1ea3o quy\u1ec7t, K\u1ebf N\u0103ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0a v\u00e0o Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty, nh\u01b0ng Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thu\u1ed9c Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty, v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u00ean b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ch\u1ee9c v\u1ee5.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, l\u1ea1i thu\u1ed9c Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty l\u00e0 T\u1ea3 T\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c Th\u00e0nh c\u00f2n n\u1ee3 c\u0169, b\u00e1o l\u00ean Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, n\u00ean Th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u. K\u1ebf N\u0103ng t\u1ee9c gi\u1eadn v\u00ec T\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n m\u00ecnh, b\u00ed m\u1eadt sai th\u00e2n s\u1ef1 theo d\u00f5i T\u00f4ng. G\u1eb7p l\u00fac em trai T\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u00ean m\u1ea5t v\u1ee3, T\u00f4ng t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n ng\u1ef1a c\u1ee7a Hi\u1ec7u \u00fay Gi\u00e1o Tu\u1ea5n qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a tang, khi v\u1ec1, Nguy\u00ean v\u00e0o qu\u00e1n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ch\u1ee7 qu\u00e1n, b\u1ecb b\u1eaft giam \u1edf ph\u1ee7, c\u00f2n vi\u1ec7c m\u01b0\u1ee3n ng\u1ef1a ch\u01b0a b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c. Th\u00e0nh li\u1ec1n b\u00e1o v\u1edbi K\u1ebf N\u0103ng, xin thu\u1ed9c ph\u1ee7 x\u00e9t x\u1eed lu\u00f4n<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e0nh t\u1ee9c b\u00e1o K\u1ebf N\u0103ng xin thu\u1ed9c ph\u1ee7 x\u00e9t x\u1eed lu\u00f4n, ch\u1eef 'th\u1ec9nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e2n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 466 \u300aTr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng truy\u1ec7n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-302-16\" href=\"#footnote-302-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0m Tri ph\u1ee7, nh\u1eadn l\u1ec7nh c\u1ee7a K\u1ebf N\u0103ng, v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a xong, b\u1ecb Ph\u00f3 s\u1ee9 Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty D\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hu\u00e2n ph\u00e1t gi\u00e1c, n\u00ean Ho\u00e0ng M\u1ee5c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. K\u1ebf N\u0103ng t\u1ef1 xin kh\u00f4ng mu\u1ed1n ra ngo\u00e0i nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng Th\u1ee5y Th\u00e1nh vi\u00ean.<\/p>\n<p>[65] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba S\u1eed O\u00e1nh t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ea1c d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Quy\u1ebfn S\u00e1ch v\u00e0o s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y, hi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f3 7.000 l\u00ednh ph\u1ee5c d\u1ecbch. Xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh trong m\u1ed9t th\u00e1ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea5p 10.000 qu\u00e2n s\u0129, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n, l\u1ea1i l\u1ec7nh H\u1eefu l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ng\u00f4 Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Ng\u1ee5y Vinh l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ef1, Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Tr\u01b0\u01a1ng Vinh l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea5p cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed m\u1ed7i th\u00e1ng 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[67] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e1ch quan \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed x\u01b0ng t\u00ean, cung li\u00eau x\u01b0ng th\u1ea7n. Sau \u0111\u00f3 theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, cung li\u00eau ch\u1ec9 x\u01b0ng t\u00ean.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<p>[68] Tri ch\u00e2u K\u1ef3 Ch\u00e2u, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 Ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Ch\u00ed Ninh xin v\u00e0o tri\u1ec1u b\u00e0n vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aH\u00e0n K\u1ef3 m\u1ed9 ch\u00ed\u300b, Ch\u00ed Ninh t\u1eeb K\u1ef3 Ch\u00e2u xin v\u00e0o ch\u1ea7u, khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, t\u00e2u m\u1eadt r\u1eb1ng \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edbi m\u1ebb, n\u00ean s\u1edbm l\u1eadp \u0110\u00f4ng cung. Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, ban th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng v\u00e0ng, cho v\u1ec1 tr\u1ecb s\u1edf. L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Ch\u00ed Ninh, ph\u00e0m vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o, cho ph\u00e9p th\u00f4ng qua N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, kh\u00f4ng qua Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty. X\u00e9t ng\u00e0y Ch\u00ed Ninh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf Th\u1eeba Minh th\u00ec \u0110\u00f4ng cung \u0111\u00e3 l\u1eadp r\u1ed3i, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 th\u1ee9 t\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ebfn T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng tham ki\u1ebfn Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, v\u1eabn ph\u1ea3i b\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u1ec1m l\u1ea1y r\u1ed3i m\u1edbi qu\u1ef3 nh\u1eadn ch\u1ec9. Xin cho ng\u1ed3i nh\u1eadn tham ki\u1ebfn.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Thi H\u1eafc B\u00e0i Ma \u0110i\u1ec7p<a class=\"footnote\" title=\"Thi H\u1eafc B\u00e0i Ma \u0110i\u1ec7p nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thi L\u00ed B\u00e0i Ma \u0110i\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di t\u1ee9 chi l\u1ee5c c\u1eedu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 489, truy\u1ec7n Chi\u00eam Th\u00e0nh s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-17\" href=\"#footnote-302-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a> sai s\u1ee9 l\u00e0 La B\u00ec \u0110\u1ebf Gia \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. La B\u00ec \u0110\u1ebf Gia n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc h\u1ecd \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, c\u00f3 khi thuy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00f3 d\u1ea1t \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch \u0110\u01b0\u1eddng, th\u00ec ph\u1ea3i m\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103m m\u1edbi t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m sau, s\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1, ban cho Vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y 4.700 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f9ng v\u0169 kh\u00ed, y\u00ean ng\u1ef1a <i>(theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 47.000 l\u1ea1ng, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n)<\/i>.<\/p>\n<p>[71] Quan \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ung xin Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed nh\u1eadn l\u1ec5 b\u00e1i, Vua kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An, l\u00e0m l\u1ec5 s\u00e1ch phong Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, khi ban th\u01b0\u1edfng v\u1eadt ph\u1ea9m cho c\u00e1c qu\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, nay cho ph\u00e9p ban th\u01b0\u1edfng to\u00e0n b\u1ed9.<\/p>\n<p>[74] L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb nay khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c ch\u1ee9c Qu\u00e2n, Gi\u00e1m ph\u00e1n quan, xin kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u00e2n s\u0129, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 H\u00e0 Nam tu s\u1eeda \u0111\u1ea1o qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0i \u1edf n\u00fai V\u01b0\u01a1ng \u1ed0c, c\u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng l\u00e0m c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng tr\u00fa. L\u00fac \u0111\u00f3, n\u1eef \u0111\u1ea1o s\u0129 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1o Ch\u00e2n tr\u1ee5 tr\u00ec \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e1n n\u00e0y, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecdc b\u00edch trong n\u00fai, n\u00ean xin tu s\u1eeda th\u00eam.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng v\u00e0 cung C\u1ea3nh Linh.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[78] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u01b0 K\u1ec9 d\u00e2ng l\u00ean t\u1eadp \u300aMinh L\u01b0\u01a1ng T\u1eadp\u300b 500 quy\u1ec3n, bi\u00ean so\u1ea1n theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, g\u1ed3m c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u00e0 th\u01a1 h\u1ecda c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[79] Tam Ty m\u01b0\u1ee3n 10 v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u1ea1ng.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam Ban ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb \u00cdch Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Kinh Nam m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, t\u1eeb nay m\u1ed7i l\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 50.000 ti\u1ec1n, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1edbn c\u1ee7a Ty Qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10.000 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00ecnh xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Ch\u00ednh D\u01b0\u01a1ng xem l\u1ec5 b\u1ed9, t\u1eeb \u0111\u00f3 k\u00e9o d\u00e0i n\u0103m ng\u00e0y. Vua l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u300aGi\u00e1 S\u1eafc B\u1ed9i \u0110\u0103ng\u300b v\u00e0 hai b\u00e0i lu\u1eadn \u300aKhi Kh\u00ed Gi\u1edbi T\u1eedu\u300b \u0111\u1ec3 ban cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[83] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh khi t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf th\u1ea7n \u0111\u1ea5t<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh khi t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf th\u1ea7n \u0111\u1ea5t, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-302-18\" href=\"#footnote-302-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 10, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y sinh c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng.<\/p>\n<p>[84] H\u00e0 Trung ph\u1ee7 v\u00e0 \u0110\u1ed3ng Di\u1ec7u ch\u00e2u d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u vong, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Th\u1ef1c \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi v\u00e0 an \u1ee7i h\u1ecd.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, m\u00e2y l\u00e0nh xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[86] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u Di\u1ec7p t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m nay k\u1ef3 thi thu, c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u00f3ng c\u1eeda ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng th\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Xin ban d\u1ee5 trong ngo\u00e0i, t\u1eeb nay con ch\u00e1u, em ch\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, n\u1ebfu v\u0103n ngh\u1ec7 \u0111\u1ee7 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 thi c\u1eed, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2n t\u1ee9; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tranh gi\u00e0nh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o h\u00e8n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn, ch\u1ec9 l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u kh\u1ea3o x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 Khi\u1ebft \u0110an, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u00e0o T\u00f4ng l\u00e0m ph\u00f3. C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n, Th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>T\u00f4ng l\u00e0 con \u00fat c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n. Qu\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u0169 D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[88] Qu\u00e2n B\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n, t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb m\u1ed7i n\u0103m m\u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m c\u1ea9n th\u1eadn, th\u00ec n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecdng c\u00e1t, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m h\u01a1n tr\u0103m v\u1ea1n c\u00f4ng s\u1ee9c n\u1ea1o v\u00e9t. Chi\u1ebfu d\u00f9ng k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u00f3. Tuy vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u00e0m h\u00e0ng n\u0103m, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 d\u1ea7n c\u00f3 n\u1ea1n b\u1ed3i l\u1ea5p. L\u1ea1i xin c\u00e1c quan huy\u1ec7n d\u1ecdc s\u00f4ng, s\u1ee9 th\u1ea7n tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n v\u1ea1n c\u00e2y du li\u1ec5u, th\u00ec ghi v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0m th\u00e0nh t\u00edch; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u1edf s\u00f4ng Bi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean tu\u1ed5i, th\u00ec l\u1ec7nh n\u01a1i \u0111\u00f3 thu nh\u1eb7t ch\u00f4n c\u1ea5t. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c tr\u1ed3ng du li\u1ec5u ghi s\u1ed5 l\u00e0m th\u00e0nh t\u00edch, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Thi\u00ean Hi nguy\u00ean ni\u00ean, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, ch\u00e9p chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[89] T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean Quan ho\u00e0n th\u00e0nh, g\u1ed3m 613 gian. L\u1ea5y Gi\u00e1m tu n\u1ed9i th\u1ea7n, N\u1ed9i nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 \u0110\u1eb7ng Th\u1ee7 \u00c2n l\u00e0m S\u00f9ng nghi s\u1ee9.<\/p>\n<p>[90] Th\u00e1ng n\u00e0y, Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Nhi\u00eau ch\u00e2u, Thi\u1ec1u ch\u00e2u, Ba ch\u00e2u, X\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, Kinh M\u00f4n qu\u00e2n, B\u1ea3o An qu\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u00e1o m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu.<\/p>\n<p>[91] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu t\u1eeb nay sai s\u1ee9 \u0111i ki\u1ec3m tra h\u1ed9 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, thi\u00ean tai, l\u1ec7nh Tam ty \u0111\u01b0a m\u1eabu s\u1ed5 t\u1ea5u cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[92] Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1t gi\u1ea3i quan Nh\u00e2m B\u1ed1 c\u00f9ng c\u00e1c quan xin theo l\u1ec7 c\u1ee7a Nam T\u1ec9nh, sao ch\u00e9p quy\u1ec3n thi c\u1ee7a ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ec1 thi ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1ec3 nh\u00e0 Vua ch\u1ea5m \u0111i\u1ec3m. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p n\u1ed9p \u0111\u1ec1 thi, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, c\u00f3 tuy\u1ebft, Vua l\u00e0m th\u01a1 <i>&#8220;Th\u1ee5y Tuy\u1ebft&#8221;<\/i> ban cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem l\u00faa Chi\u00eam Th\u00e0nh \u1edf \u0111i\u1ec7n Ng\u1ecdc Th\u1ea7n, r\u1ed3i d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n An Ph\u00fac, Vua l\u00e0m th\u01a1, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, tri\u1ec7u Tri \u00cdch Ch\u00e2u, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed t\u00e2n kh\u00e1ch, ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tam ty s\u1ee9 L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, h\u00e0ng n\u0103m gi\u1ea3m b\u1edbt hai ph\u1ea7n v\u0103n tr\u01b0\u1edbng tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111i\u1ec3n trong ty c\u0169ng n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00f9ng c\u00e1c quan ba b\u1ed9 b\u00e0n k\u1ef9, li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c danh m\u1ee5c c\u1ea7n gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, ch\u1ecdn nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng, cho ra b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tam ban.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Ph\u00f3 s\u1ee9 An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n t\u00e2u: <i>&#8220;\u1ede B\u1ea3o Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u c\u00e2y du li\u1ec5u, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh tr\u1ed1n tr\u00e1nh, c\u0169ng t\u1eebng gi\u1ebft h\u1ea1i l\u00ednh canh. L\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c tr\u1ea1i s\u00e1ch d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y, l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Xin cho ch\u1eb7t b\u1edbt.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd L\u00fd Th\u00f9y xin cho hai l\u1ed9 Giang, Chi\u1ebft th\u00f4ng h\u00e0ng tr\u00e0. T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u00f4n Th\u00edch t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00e1p ch\u1ebf v\u1ec1 tr\u00e0 thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o gi\u1eef ch\u1eef t\u00edn, xin sai quan \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n chi\u1ebfu cho Th\u00edch c\u00f9ng Tam ty b\u00e0n k\u1ef9, c\u1ed1t sao khoan dung gi\u1ea3n d\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u c\u00e0ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 mu\u1ed1n ban \u01a1n cho ti\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng t\u1eebng sai t\u0103ng gi\u00e1, th\u00eam c\u1ea5p. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfc vi\u1ec7c xu\u1ea5t tr\u00e0, m\u00e0 c\u1ea7n ti\u1ec1n th\u1ef1c \u1edf kinh s\u01b0, n\u00ean ph\u00e1p ch\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i. Ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng, kh\u00f4ng thi\u1ebft th\u1ef1c. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, Th\u00edch ra l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Th\u00edch v\u1eeba t\u1eeb M\u1eadt Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, l\u00fac \u0111\u00f3 v\u1eeba \u0111\u1eb7t c\u00e1c ti\u1ebft nh\u01b0 Thi\u00ean Kh\u00e1nh, thi\u00ean h\u1ea1 t\u1ed5 ch\u1ee9c trai ti\u1ebfu, y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ed1n k\u00e9m nhi\u1ec1u. Th\u00edch l\u1ea1i xin c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. Th\u00edch l\u1ea1i ra ngo\u00e0i, th\u1eddi gian \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m. <i>(Ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 11, Th\u00edch ra l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, nay ghi chung.)<\/i><\/p>\n<p>[99] Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u1eeb nay c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, tri\u1ec1u th\u1ea7n, s\u1ee9 th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i, xin kh\u00f4ng cho ph\u00e9p b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc qua v\u0103n th\u01b0, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ea1o \u00e2n t\u01b0, mong \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng \u0111\u1ea1o. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh ban h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc ri\u00eang.<\/p>\n<p><i>(Theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 10.)<\/i><\/p>\n<p>[100] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u1eeba ch\u1ec9. L\u00fac \u0111\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i l\u1ec5, chi\u1ebfu l\u1ec7nh ban ra ph\u1ea7n l\u1edbn do Hu\u00fdnh so\u1ea1n th\u1ea3o. C\u00f3 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o ban \u0111\u00eam, Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb c\u1ea7m \u0111u\u1ed1c ti\u1ec5n v\u1ec1 vi\u1ec7n. M\u1ed9t h\u00f4m y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf Nghi Th\u00e1nh \u0111i\u1ec7n, trong cung \u0111em ra h\u01a1n tr\u0103m ch\u1eadu hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n, trong \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n ch\u1ee5c b\u00f4ng l\u00e0 lo\u1ea1i ngh\u00ecn c\u00e1nh, ban cho t\u1ec3 th\u1ea7n v\u00e0 th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng. Vua nh\u00ecn Hu\u00fdnh v\u00e0 h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n, c\u0169ng ban cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng ru\u1ed9ng ch\u1ee9c \u0111i\u1ec1n c\u00e1c ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y th\u00e1ng 3, th\u00e1ng 4, th\u00e1ng 9 l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, n\u1ebfu qu\u00e1 th\u00e1ng \u0111\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f3 th\u00e1ng nhu\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng t\u00ednh.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u1ed9p c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, xin theo l\u1ec7 c\u1ee7a H\u00e0 B\u1eafc, m\u1ed7i \u0111\u1ea5u, b\u00f3 t\u0103ng gi\u00e1 tr\u1ecb, t\u00ednh ti\u1ec1n th\u1ef1c tr\u1ea3 b\u1eb1ng gi\u1ea5y, v\u00e0o kinh d\u00f9ng ti\u1ec1n m\u1eb7t mua. N\u1ebfu mu\u1ed1n nh\u1eadn tr\u00e0 ho\u1eb7c giao d\u1eabn, th\u00ec theo s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u1ef1c m\u00e0 c\u1ea5p, l\u1ec7nh cho gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5 theo th\u1eddi gi\u00e1 thu ti\u1ec1n v\u00e0 c\u1ea5p tr\u00e0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng gi\u1ea5y c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y tr\u00e0.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u1ee9 m\u1ed7i tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n n\u1ed9p, t\u0103ng th\u00eam n\u0103m ng\u00e0n tr\u00e0 d\u1eabn, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u1eadn th\u1ea7n xem s\u00e1ch \u1edf Th\u00e1i Thanh l\u00e2u, b\u00fat t\u00edch c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0 ng\u1ef1 ch\u1ebf, r\u1ed3i ban y\u1ebfn. Vua l\u00e0m th\u01a1, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u h\u1ecda theo.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ch\u00e9m Uy V\u0169 qu\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u V\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh v\u00e0 Tr\u00e1ch Ki\u1ebfn, v\u00ec t\u1ed9i tung tin \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m g\u00e2y r\u1ed1i.<\/p>\n<p><i>(Ch\u1eef <i>&#8220;Tr\u00e1ch&#8221;<\/i> trong Tr\u00e1ch Ki\u1ebfn c\u1ea7n tra l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n, Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7, L\u00fd H\u00e0nh Gi\u1ea3n, \u1edf B\u00ed c\u00e1c kh\u1ea3o \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i quy\u1ec3n thi c\u1ee7a c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ed7 gi\u1ea3i \u1edf Khai Phong ph\u1ee7, l\u1ec7nh B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd V\u01b0\u01a1ng Chu\u1ea9n phong k\u00edn, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m ba b\u1eadc, ghi t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1ea5y 150 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 gi\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n l\u00e0 con c\u1ee7a Ch\u1ea5t.<\/p>\n<p><i>(Phong k\u00edn, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y, ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9 cho vi\u1ec7c Nh\u1eadm B\u1ed1 b\u1ecb t\u1ed9i sau n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua l\u00e0m th\u01a1 y\u1ebfn ti\u1ec7c \u0110\u00f4ng ch\u00ed v\u1edbi b\u1eadc th\u00e2n t\u00edn v\u00e0 hi\u1ec1n t\u00e0i, l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u1ec1 tam gi\u00e1o, m\u1ed7i gi\u00e1o 100 b\u00e0i, c\u00f9ng 9 b\u00e0i \u300aCa lu\u1eadn\u300b, cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem.<\/p>\n<p>[107] Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng hai ch\u00e2u Thi\u1ec1n, Ng\u1ee5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, xin xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 mua c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c<a class=\"footnote\" title=\"Xin xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 mua c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c: ch\u1eef 'c\u1ecf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u00edch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 34 m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-302-19\" href=\"#footnote-302-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0111\u00f3n kinh s\u00e1ch \u0110\u1ea1o, Th\u00edch \u0111\u1ebfn ba cung qu\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00f9a trong kinh th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai ch\u1ecdn nh\u1eefng b\u1ea3n tinh di\u1ec7u trong T\u1ea1ng kinh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 58 quy\u1ec3n, hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0 in l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua l\u00e0m th\u01a1 y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf v\u01b0\u1eddn sau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u1ed9c, ban cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed v\u00e0 Th\u00f4ng v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[110] B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Chu Ch\u00ednh Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u00f4ng ph\u00e1n Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, th\u1ea5y th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Giao Ch\u00e2u bu\u00f4n b\u00e1n, mang ch\u1eef L\u00ea v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00e1t s\u00e1p \u0111\u1ebfn ch\u00e2u, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e9p t\u1eafc Trung Qu\u1ed1c. Xin t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111i lao d\u1ecbch \u1edf th\u00e0nh, h\u00e0ng h\u00f3a mang theo \u0111\u1ec1u t\u1ecbch thu sung c\u00f4ng.&#8221;<\/i> H\u1ea1 chi\u1ebfu cho Qu\u1ea3ng Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u b\u00e0n l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00e2u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Giao Ch\u00e2u, Chi\u00eam Th\u00e0nh, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111i thuy\u1ec1n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u00f3 bi\u1ec3n \u0111\u01b0a \u0111i, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u1ed1 \u00fd \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n. Xin t\u1eeb nay nh\u1eefng v\u1eadt nh\u01b0 ch\u1eef L\u00ea, c\u00e1t s\u00e1p mang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u t\u1ecbch thu sung c\u00f4ng, c\u00f2n nh\u1eefng th\u1ee9 trao \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1ea3i v\u00f3c, l\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i tr\u1ea3 l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt L\u01b0u Ninh, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ng\u00f4 Th\u00fac \u0110\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 \u1edf B\u00ed c\u00e1c kh\u1ea3o l\u1ea1i quy\u1ec3n thi v\u0103n c\u1ee7a ti\u1ebfn s\u0129 trong k\u1ef3 thi ri\u00eang c\u1ee7a Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, d\u00e2ng t\u00ean l\u00ean. Chi\u1ebfu cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ecdn 20 ng\u01b0\u1eddi, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 ch\u1ecdn 6 ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c quan ph\u00e1t gi\u1ea3i c\u1ee7a Khai Phong ph\u1ee7, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m gi\u00e1m c\u00e1c ch\u00e2u v\u1ec1 thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u: \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ph\u00e1n \u0111\u1ed9 chi c\u00e2u vi\u1ec7n Nh\u00e2m B\u1ed1, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u; Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n T\u1eeb Th\u00edch, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng Ch\u00e2u; Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ma \u00d4n K\u1ef3, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Tr\u00ec Ch\u00e2u; \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nh\u1eef Ch\u00e2u; Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0110inh \u0110\u1ed9, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ec1 Ch\u00e2u. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c b\u1ecb ph\u1ea1t 10 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean Qu\u00e1n, Nh\u00e2m B\u1ed1 b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u00e3 tr\u00e1i \u00fd t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ebfn khi kh\u1ea3o th\u00ed \u1edf Khai Phong, T\u1eeb Th\u00edch b\u00ed m\u1eadt m\u1edf quy\u1ec3n thi xem, n\u00ean c\u00f9ng T\u1eeb Th\u00edch \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u0110inh \u0110\u1ed9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9.<\/p>\n<p>[113] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, m\u00f9ng m\u1ed9t, mi\u1ec5n thu\u1ebf chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i c\u1ecf kh\u00f4 \u1edf Kinh Ch\u00e2u, Nguy\u00ean Ch\u00e2u, v\u00ec m\u00f9a m\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u, Ninh Ch\u00e2u, Kinh Ch\u00e2u, Nguy\u00ean Ch\u00e2u nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn v\u00f9ng n\u00fai C\u1ed1 Quan S\u01a1n c\u1ee7a T\u1ea7n Ch\u00e2u, L\u0169ng Ch\u00e2u v\u00e0 v\u00f9ng ngo\u00e0i n\u00fai c\u1ee7a V\u1ecb Ch\u00e2u, Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm \u0103n, lo r\u1eb1ng c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ee5 d\u1ed7 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1n sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi phi\u00ean, n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 quan tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u1ea7n x\u00e9t b\u1eaft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Chu Th\u1ef1c t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Di\u1ec7u, B\u00e2n, Ninh, Kinh, Nguy\u00ean, V\u1ecb, Hoa, Qu\u1eafc, L\u0169ng<a class=\"footnote\" title=\"L\u0169ng Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u0169ng Xuy\u00ean', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-302-20\" href=\"#footnote-302-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>v\u00e0 hai huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1c, Ngu H\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a H\u00e0 Trung ph\u1ee7 b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n m\u1ea5t m\u00f9a, xin t\u1ea1m ng\u1eebng thu thu\u1ebf, v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Chu Th\u1ef1c, th\u00e1ng 9 \u0111i s\u1ee9.)<\/i><\/p>\n<p>[116] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, ngo\u00e0i con ch\u00e1u ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c d\u00f2ng h\u1ecd v\u00e0 \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng tam th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n l\u00e0m V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n \u0111ang ch\u1ecbu tang, c\u00f3 chi\u1ebfu cho kh\u1edfi ph\u1ee5c, b\u00e8n t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n, sau \u0111\u00f3 ra l\u00e0m Ph\u00e1n ch\u00e2u Tr\u1ea7n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[118] C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u00e1o b\u1ec7nh xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u00f4ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c xu\u1ed1ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n. Vua l\u00e0m th\u01a1 ti\u1ec5n \u00f4ng. T\u1eeb \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 l\u1ea5y ch\u1ee9c T\u1ea1p h\u1ecdc s\u0129 ra tr\u1ea5n nh\u1eadm ngo\u00e0i bi\u00ean, ki\u00eam c\u1ea3 ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aXu\u00e2n Minh Tho\u00e1i Tri\u1ec1u L\u1ee5c\u300b c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u ch\u00e9p: Th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ch\u1ec9 c\u00f3 Tri\u1ec7u L\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111a ph\u1ea7n gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c c\u0169 v\u1ec1 tri\u1ec1u, c\u00e1c ch\u1ee9c Tham tri, Khu m\u1eadt c\u0169ng v\u1eady. N\u0103m Thi\u00ean Hi, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebft b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea5y ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Nam Kinh. N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh, V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khang l\u1ea5y ch\u1ee9c T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Thi\u1ec3m Ch\u00e2u. T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c.)<\/i><\/p>\n<p>[119] T\u01b0\u01a1ng t\u00e1c Gi\u00e1m th\u1eeba Th\u00e1i T\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n. Theo l\u1ec7 c\u0169, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u khoa thi, \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 thi. Th\u00e1i T\u1ec1 t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n Duy\u1ec7n Ch\u00e2u chuy\u1ec3n sang Duy Ch\u00e2u, d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c b\u00e0i v\u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 thi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ea1p Ch\u00ed\u300b c\u1ee7a Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 T\u1ea3 L\u00e2m nha, C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ti\u00eau L\u01b0u Ninh, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu M\u00e3 Di M\u01b0u \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.<\/p>\n<p>[121] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eebng \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3, t\u1eeb nay khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, ngo\u00e0i c\u00e1c quan L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, C\u1ea5p x\u00e1, \u0111\u1ec1u cho ra v\u00e0o t\u1eeb c\u1eeda T\u1ea3 D\u1ecbch.<\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ban cho h\u1ecdc c\u1ee9u T\u1eeb Tr\u00fa \u1edf Tuy\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t th\u00e2n. Tr\u00fa d\u00e2ng l\u00ean k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e0m l\u1ee3i cho tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Kinh Huy\u1ec7n, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n.<\/p>\n<p>[123] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng, trong s\u00e1ch \u300aNghi Ch\u1ebf \u0110\u1ed3\u300b c\u00f3 ch\u00e9p ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, nay mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4, th\u00e1ng 7, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Ti\u00eau Th\u1ee7 Ti\u1ebft, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-302-1\">Ch\u1eef 'ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh' b\u1ed1n ch\u1eef v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 89 s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 2 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 1, c\u00f9ng s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n \u0110\u1ebf h\u1ec7 1-31 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-302-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-2\">'\u0110\u1eb7ng v\u01b0\u01a1ng', nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n \u0110\u1ebf h\u1ec7 1-31, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245 truy\u1ec7n Tr\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-302-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-3\">'\u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110i\u1ec1n S\u1ea3n Ng\u1ea1n', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean di 5-79 \u0111\u1ebfn 80, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493 truy\u1ec7n c\u00e1c Man \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea Nam s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-302-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-4\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'ki\u1ebfm' vi\u1ebft l\u00e0 'li\u1ec5m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-5\">Ch\u1eef 'ng\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u00e1m', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-6\">Ch\u1eef 'tr\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ec9', b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u1eafc', theo \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng K\u1ef7\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-7\">Ng\u0169 Kh\u00ea nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ng\u0169 Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-80 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493, ph\u1ea7n T\u00e2y Nam Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng ch\u01b0 man truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-8\">B\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c danh Tam ban cho Quang Tr\u1ea1ch: c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean, c\u00e2u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'huynh'. <a href=\"#return-footnote-302-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-9\">V\u00ec m\u1eb9 b\u1ec7nh n\u00ean kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt: ch\u1eef 'm\u1eabu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u1ed7i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 5-80 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-10\">Tr\u01b0\u01a1ng C\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n C\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-11\"> 'L\u00fd \u0110\u1ed1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd S\u0129 \u0110\u1ed1i', 'c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1eeda \u0110\u00f4ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 90 s\u00e1ch n\u00e0y, n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-12\"> 'Chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi\u00eau', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n Ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-13\"> L\u01b0u Trung T\u01b0\u1ee3ng, ch\u1eef 'T\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5-80 s\u1eeda l\u1ea1i. Ch\u1eef 'Trung', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u1ecdng'. <a href=\"#return-footnote-302-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-14\">Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 T\u01b0 ngh\u1ecb tham qu\u00e2n, ch\u1eef 't\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 28 'Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i t\u1eed', \u300aT\u1ed1ng K\u1ef3 C\u1ea3nh v\u0103n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 57 'Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u00dd c\u00f4ng S\u0129 T\u1ed1n c\u1ef1u \u0111\u1ee9c chi bi' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 162 'Ch\u1ee9c quan ch\u00ed', quy\u1ec3n 311 'Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-15\">L\u00e0m V\u0129nh Thanh, Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ch\u1eef 'Ho\u00e0nh H\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ho\u00e0ng Mai', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0110\u1ebf h\u1ec7 1 chi 32, \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 2, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245 'Chu v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-16\">Th\u00e0nh t\u1ee9c b\u00e1o K\u1ebf N\u0103ng xin thu\u1ed9c ph\u1ee7 x\u00e9t x\u1eed lu\u00f4n, ch\u1eef 'th\u1ec9nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e2n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 466 \u300aTr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng truy\u1ec7n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-302-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-17\">Thi H\u1eafc B\u00e0i Ma \u0110i\u1ec7p nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thi L\u00ed B\u00e0i Ma \u0110i\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di t\u1ee9 chi l\u1ee5c c\u1eedu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 489, truy\u1ec7n Chi\u00eam Th\u00e0nh s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-18\">Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh khi t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf th\u1ea7n \u0111\u1ea5t, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-302-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-19\">Xin xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 mua c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c: ch\u1eef 'c\u1ecf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u00edch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 34 m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-302-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-302-20\">L\u0169ng Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u0169ng Xuy\u00ean', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-302-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":50,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-302","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1266,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/302\/revisions\/1266"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/302\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=302"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=302"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}