{"id":304,"date":"2025-07-04T02:37:16","date_gmt":"2025-07-04T02:37:16","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=304"},"modified":"2025-08-20T16:04:06","modified_gmt":"2025-08-20T09:04:06","slug":"beta-quyen-93-nam-thien-hi-thu-3-ky-mui-1019","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-93-nam-thien-hi-thu-3-ky-mui-1019\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 93: N\u0102M THI\u00caN HI TH\u1ee8 3 (K\u1ef6 M\u00d9I, 1019)","rendered":"QUY\u1ec2N 93: N\u0102M THI\u00caN HI TH\u1ee8 3 (K\u1ef6 M\u00d9I, 1019)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Tam ty m\u01b0\u1ee3n 15.000 t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb kho n\u1ed9i t\u00e0ng.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng tri c\u1ed1ng c\u1eed.\r\n\r\n[3] Ban t\u1eb7ng \u00e1o t\u00eda cho hai v\u1ecb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 S\u00e1ch L\u0103ng Ban Ch\u00e2u Nh\u0129 v\u00e0 Y L\u00e3ng Pha O\u00e1t \u1edf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, ch\u00e2u T\u1ea7n, do B\u1ed9 th\u1ef1 T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ebfn.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, c\u00e1c th\u00ed sinh ti\u1ebfn c\u1eed t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e0 Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n[footnote]Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Trinh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 28, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 294 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Chu s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng s\u1eeda t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8 k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n', \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 34 th\u00ec gi\u1ed1ng nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Trinh'. Nguy\u00ean ch\u00fa trong s\u00e1ch n\u00e0y vi\u1ebft: 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n c\u00f3 truy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.' Nh\u01b0 v\u1eady, Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong s\u00e1ch n\u00e0y v\u00e0 Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 c\u00f9ng t\u00ean. Tra \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 301 truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n: Ch\u1ea9n t\u1ef1 Tr\u1ecdng Vi, ng\u01b0\u1eddi Khai Phong T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. M\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. Khi m\u1eb9 m\u1ea5t, Ch\u1ea9n t\u1eeb quan \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36.10 v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 117 ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 2 \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n'. Nh\u01b0ng ph\u1ea7n sau kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c Ch\u1ea9n m\u1ea1o tang \u0111i thi b\u1ecb ki\u1ec7n, ph\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c t\u1eeb quan \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang cho m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. Nh\u01b0 v\u1eady, nguy\u00ean ch\u00fa n\u00f3i c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u00ean, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 suy \u0111o\u00e1n.[\/footnote] c\u00f9ng h\u01a1n 4.300 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u ki\u1ebfn t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh. L\u00fac \u0111\u00f3, Ch\u1ea9n m\u1ea1o tang ph\u1ee5c \u0111i thi, b\u1ecb \u0111\u1ed3ng li\u00eau t\u1ed1 c\u00e1o, Vua sai \u0111i\u1ec3n y\u1ebft ch\u1ea5t v\u1ea5n. Ch\u1ea9n li\u1ec1n nh\u1eadn t\u1ed9i, giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t h\u1ecfi, ph\u1ea1t \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 thi ba khoa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1ea3o l\u00e3nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n chu\u1ed9c v\u00e0 \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 thi m\u1ed9t khoa. L\u00fac \u0111\u00f3, quan h\u1eefu ty mu\u1ed1n tha cho V\u01b0\u01a1ng Chu ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng Th\u00e0nh, h\u1ecfi Chu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 b\u1ea3o l\u00e3nh cho Ch\u1ea9n kh\u00f4ng? N\u1ebfu kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i.\"<\/i> Chu \u0111\u00e1p: <i>\"T\u00f4i b\u1ea3o l\u00e3nh, kh\u00f4ng mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf, Chu c\u00f9ng Ch\u1ea9n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(Truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Chu trong b\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00f3i Ch\u1ea9n m\u1ea1o tang b\u00e0 n\u1ed9i, v\u0103n bia m\u1ed9 ghi l\u00e0 tang d\u00ec[footnote]V\u0103n bia m\u1ed9 ghi l\u00e0 tang d\u00ec, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'd\u00ec'.[\/footnote], nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c. Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n c\u00f3 truy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.)<\/i>\r\n\r\nKinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ed3 T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Ch\u1ea5t \u1edf ch\u00e2u Ho\u1ea1t b\u1ecb ch\u00e2u n\u00e0y \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, li\u1ec1n l\u1ea5y b\u00e0i thi g\u1ed1c giao cho Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u H\u1ee9a l\u00e0 Th\u00f4i L\u1eadp xem x\u00e9t. Th\u00f4i L\u1eadp cho r\u1eb1ng b\u00e0i thi c\u1ee7a Th\u1ebf Ch\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho ch\u00e2u Ho\u1ea1t theo l\u1ec7 gi\u1ea3i \u0111i.\r\n\r\nChi\u1ebfu ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u00fd do kh\u00f4ng t\u00e2u xin tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp cho gi\u1ea3i \u0111i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u1ed9p b\u00e0i thi l\u00ean ch\u00e2u. Th\u1ebf Ch\u1ea5t v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i \u0111i. Khi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i thi, chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Vi\u1ec7n C\u1ed1ng x\u00e9t \u0111\u1ecbnh. Vi\u1ec7n C\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng l\u00fd l\u1ebd k\u00e9m, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\nChi\u1ebfu ch\u1ec9 lo\u1ea1i b\u1ecf Th\u1ebf Ch\u1ea5t v\u00e0 x\u00e9t t\u1ed9i Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00f9ng Th\u00f4i L\u1eadp.\r\n\r\nTh\u00f4i L\u1eadp ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Y\u1ec3n L\u0103ng, ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m Suy quan \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ch\u00e2u Qu\u1ea3. Binh l\u00ednh v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadt d\u1ee5ng quan ra ch\u00e2u kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m tr\u1edf, \u00f4ng b\u00e8n l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi thu\u00ea thuy\u1ec1n ch\u1edf v\u1ec1. Tri ch\u00e2u Kh\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng C\u00e1ch \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i theo lu\u1eadt thu ti\u1ec1n b\u1eeba b\u00e3i, ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng ch\u00e9m. Th\u00f4i L\u1eadp n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i, t\u1ed9i ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng.\"<\/i> T\u00f2ng C\u00e1ch ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng nghe, t\u00e2u l\u00ean, chi\u1ebfu ch\u1ec9 theo \u00fd Th\u00f4i L\u1eadp. Vua nh\u1edb t\u00ean \u00f4ng, khi v\u1ec1 kinh, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng l\u00e0m Th\u1eeba \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1.\r\n\r\nNi\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, Vua \u0111\u00e3 phong thi\u1ec1n, c\u00e1c quan \u0111ua nhau t\u00e2u b\u00e1o \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, d\u00e2ng th\u01a1 ca t\u1ee5ng, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u00f4i L\u1eadp n\u00f3i: <i>\"L\u0169 l\u1ee5t \u1edf T\u1eeb, Duy\u1ec5n, h\u1ea1n h\u00e1n li\u00ean mi\u00ean \u1edf Giang, Ho\u00e0i, gi\u00f3 l\u1edbn \u1edf V\u00f4 Vi, ch\u00e1y l\u1edbn \u1edf Kim L\u0103ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o s\u1ef1 ki\u00eau c\u0103ng, m\u00e0 trong ngo\u00e0i l\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u c\u00e1c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh v\u1ec1 m\u00e2y s\u01b0\u01a1ng, c\u00e2y c\u1ecf, chim mu\u00f4ng, nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3 \u0111\u00e2u \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc! Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m l\u1ea1 v\u1ec1 c\u00e2y c\u1ecf d\u00f9 l\u1edbn c\u0169ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, c\u00f2n nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 v\u1ec1 l\u0169 l\u1ee5t, h\u1ea1n h\u00e1n d\u00f9 nh\u1ecf c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc sau \u00f4ng d\u00e2ng t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i vi\u1ec7c.\r\n\r\n<i>(C\u00f3 th\u1ec3 gh\u00e9p \u0111o\u1ea1n sau v\u00e0o ph\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch, Du Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 t\u00e2u n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 hai th\u00e1ng gi\u00eang.)<\/i>\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay t\u1ed9i nh\u00e2n ph\u1ea3i ph\u01a1i b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Tri ph\u1ee7 Giang Ninh l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng, m\u1edf \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00f3 m\u01b0a ng\u1ecdt r\u01a1i xu\u1ed1ng, b\u00e8n d\u00e2ng th\u01a1 ng\u0169 ng\u00f4n. C\u00f3 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, l\u1ea1i ban th\u01a1 h\u1ecda l\u1ea1i.\r\n\r\n[7] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Tam ty t\u00e2u: <i>\"S\u1ee9 th\u1ea7n truy\u1ec1n tuy\u00ean l\u1ea5y v\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 truy\u1ec1n mi\u1ec7ng chi\u1ebfu ch\u1ec9, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1edb, d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0103n c\u1eafp ti\u1ec1n v\u1eadt. Nay xin l\u1eadp ty Truy\u1ec1n tuy\u00ean h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng \u1edf N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ea7n chuy\u00ean tr\u00e1ch. N\u1ebfu c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u, s\u1ebd c\u1ea5p m\u1ed9t b\u1ea3n h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng c\u1edb, giao cho c\u00e1c kho \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t, sau \u0111\u00f3 n\u1ed9p l\u1ea1i Tam ty. Tam ty l\u1eadp ty Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng c\u1edb, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c x\u00e9t duy\u1ec7t, nh\u1eb1m ng\u0103n ch\u1eb7n gian l\u1eadn.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(Theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b. L\u1ea1i theo\u300aB\u00e1ch nh\u1ea5t bi\u00ean\u300bc\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o, vi\u1ec7c l\u1eadp ty Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng c\u1edb li\u00ean quan \u0111\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, ch\u00fa th\u00edch v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9.)<\/i>\r\n\r\n[8] C\u1ea5m s\u1ee9 th\u1ea7n T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p t\u1eeb nay bu\u00f4n b\u00e1n v\u1eadt ph\u1ea9m qua l\u1ea1i.\r\n\r\n[9] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Gi\u00e1m \u00e1p tr\u1ea1i Sa M\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec t\u01b0 th\u00f9 m\u00e0 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u \u0111\u00e0y, giao cho s\u1ee9 th\u1ea7n \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Ng\u0169 \u0111\u1ea3o th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra. Ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m b\u00e1o c\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c, s\u1ebd x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Cao Thanh v\u00e0 T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u0103n h\u1ecdc Ti\u00eau Ung \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y, Gi\u00e1m \u00e1p \u0110\u1ed5ng Ng\u1ed9 nh\u00e2n vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u1ecd. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, con c\u1ee7a Thanh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, t\u00e2u r\u1eb1ng Ng\u1ed9 \u0111\u00f2i h\u1ed1i l\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, vu c\u00e1o m\u01b0u ph\u1ea3n. Chi\u1ebfu h\u1ecfi Ng\u1ed9, nh\u01b0ng Thanh \u0111\u00e3 ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, c\u1ea5m s\u0103n b\u1eaft chim s\u01a1n ch\u00e1.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, t\u1ed9c T\u00f4ng Ca C\u1ed1t T\u01b0 La v\u00e0 L\u00fd Tu\u00e2n sai t\u0103ng C\u1ea3nh Tu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Ch\u00e2u Th\u1ea7n b\u00e1o Ph\u00fa Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Ng\u0169 Kh\u00ea \u0111\u00f4 ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n m\u1ea5t. Chi\u1ebfu ban t\u1eb7ng v\u1ea3i l\u1ee5a, d\u00ea v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, l\u1ec7nh cho con trai l\u00e0 Quang Thu\u1ea5n qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c Ph\u00fa Ch\u00e2u. Quang Thu\u1ea5n ch\u1eb3ng bao l\u00e2u c\u0169ng m\u1ea5t, \u0111\u1ed5i l\u1ec7nh cho con th\u1ee9 l\u00e0 Quang Hi\u1ebfn k\u1ebf t\u1eadp.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Tri ch\u00e2u Vi\u1ec7t Ch\u00e2u, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Li\u1ec5u Cao Th\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n nghe n\u00f3i t\u0103ng ni trong ch\u00e2u sau khi th\u1ee5 gi\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0, li\u1ec1n nh\u1eadn l\u1ec5 b\u00e1i c\u1ee7a cha m\u1eb9. Th\u1ea7n tra h\u1ecfi T\u0103ng ty, h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i c\u00f3 th\u1eadt. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i, l\u00e0m con, \u0111\u1ea1o trung hi\u1ebfu ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t l\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, d\u00f9 \u1edf nh\u00e0 hay xu\u1ea5t gia, t\u00ecnh c\u1ea3m v\u1edbi cha m\u1eb9 kh\u00f4ng kh\u00e1c. N\u1ebfu l\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u1ea1o n\u00e0y, t\u1ee9c l\u00e0 lo\u1ea1n lu\u00e2n.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u1ea3 l\u1ea1i, con \u0111\u1ed1i v\u1edbi cha m\u1eb9, \u00e2n \u0111\u1ee9c b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u1ec1u nh\u01b0 nhau, trong s\u00e1ch Nho n\u00f3i 'H\u1ea1o thi\u00ean v\u00f5ng c\u1ef1c', trong Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i '\u00c2n tr\u1ecdng m\u1ea1c b\u00e1o', sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 k\u1ebb nh\u1ecf l\u1ea5n \u00e1t ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn, k\u1ebb d\u01b0\u1edbi v\u01b0\u1ee3t l\u00ean tr\u00ean? C\u00f3 l\u1ebd do d\u00e2n \u00c2u Vi\u1ec7t, t\u0103ng t\u1ee5c xen l\u1eabn, qu\u00e1 m\u00ea t\u00edn n\u00ean qu\u00ean m\u1ea5t th\u1ee9 b\u1eadc t\u00f4n ti. Th\u1ea7n th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m Trinh Quan th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng, t\u1eebng c\u1ea5m t\u0103ng ni nh\u1eadn l\u1ec5 b\u00e1i c\u1ee7a cha m\u1eb9. Nay \u0111\u1ea1o l\u1edbn \u0111ang th\u1ecbnh h\u00e0nh, n\u00ean lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ec7 n\u1ea1n, mong ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\nVua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1eeb b\u1ed9 nghi\u00eam c\u1ea5m, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ph\u1ee7 H\u00e0 Nam b\u00e1o c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ban cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng b\u00e0i th\u01a1 do Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed vi\u1ebft. Vua l\u00e0m b\u00e0i <i>\"H\u1ecdc th\u01b0 ca\"<\/i> ban cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, l\u1ea1i l\u00e0m b\u00e0i <i>\"Khuy\u1ebfn h\u1ecdc ng\u00e2m\"<\/i> ban cho th\u00e1i t\u1eed.\r\n\r\n[16] T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i linh ch\u00ed\u300b 100 quy\u1ec3n, Vua vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u300aNg\u0169 nh\u1ea1c qu\u1ea3ng v\u0103n k\u00fd\u300b.\r\n\r\n[17] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Trong cung \u0111\u01b0a s\u00e1ch \u300aTh\u00e1nh t\u1ed5 gi\u00e1ng l\u00e2m n\u1ed9i k\u00fd\u300b cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem.\r\n\r\n[18] Tri ch\u00e2u L\u1ec5 Ch\u00e2u T\u00e0o Kh\u1eafc K\u1ef7 t\u00e2u: <i>\"Tr\u1ea1i Th\u1ea1ch \u0110\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u n\u1eb1m s\u00e2u trong \u0111\u1ea5t Man, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ec9 t\u1ed1n hao l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o. Xin cho ph\u00e1 b\u1ecf, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 5 ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, c\u00f3 bi\u1ebfn th\u00ec b\u00e1o v\u1ec1 tr\u1ea1i Linh Kh\u00ea.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[19] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n ch\u00e2u B\u1ea1c \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i c\u00f3 gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb ch\u1ea1y v\u1ec1 ch\u00e2u Tr\u1ea7n ban \u0111\u00eam, sau \u0111\u00f3 t\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1. Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Ph\u00e1n ch\u00e2u Tr\u1ea7n Ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua sai Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n \u0111i \u0111i\u1ec1u tra, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y. Sau l\u1ea1i sai Kh\u1edfi c\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ea1c xem x\u00e9t, th\u1ea5y d\u00e2n ch\u00fang v\u1eabn y\u00ean \u1ed5n nh\u01b0 c\u0169, b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan Kinh T\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n vi\u1ec7c b\u00e1o \u0111\u1ed9ng gi\u1ea3 trong khu v\u1ef1c, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i c\u00e1c l\u1ed9 Qu\u1ea3ng T\u00e2y, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ef3 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[20] Kinh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng: Tri ch\u00e2u Li\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng b\u1ecb tr\u00fang phong huy\u1ec5n \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t. Vua v\u1ed9i sai s\u1ee9 mang th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn th\u0103m, l\u1ea1i l\u1ea5y b\u1ea3o \u0111an \u0111\u00f3ng g\u00f3i ban cho, v\u00e0 cho ph\u00e9p d\u00f9ng ki\u1ec7u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec m\u1ea5t. Vua l\u1ea1i sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1[footnote] l\u1ea1i sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1, ch\u1eef 's\u1ee9' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ed1t', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 257, truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai \u00f4ng l\u00e0m quan.\r\n\r\nK\u1ebf X\u01b0\u01a1ng t\u00ednh c\u1ea9n tr\u1ecdng, nh\u00e2n h\u1eadu, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u1ea5y khoan dung, m\u1ec1m m\u1ecfng \u0111\u1ec3 tr\u1ecb d\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi y\u00eau m\u1ebfn. Khi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Hi\u1ec7p L\u1ed9, c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh. Ch\u00ednh nghi\u00eam kh\u1eafc, t\u00e0n nh\u1eabn, th\u00edch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 l\u1ea7n m\u1ed9t vi\u00ean l\u1ea1i huy\u1ec7n h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n, Ch\u00ednh ra l\u1ec7nh k\u00e9o ra ch\u00e9m. K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng t\u1eeb t\u1ed1n khuy\u00ean gi\u1ea3i, cu\u1ed1i c\u00f9ng tha cho. Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Tu\u00e2n H\u00fac nghe tin K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng b\u1ec7nh, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn th\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Vua sai s\u1ee9 b\u1ea3o \u00f4ng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Khi tr\u1edf v\u1ec1, \u00f4ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 h\u1eb7c t\u1ed9i. Vua sai ph\u1ee5 th\u1ea7n an \u1ee7i, khuy\u00ean b\u1ea3o.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi tr\u01b0\u1ee3t \u1edf Nam t\u1ec9nh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u1eebng qua thi \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c khoa thi b\u1ea3y l\u1ea7n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i k\u1ef3, th\u00ec \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u00e2u t\u00ean l\u00ean.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Tam ty m\u01b0\u1ee3n 13 v\u1ea1n l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c t\u1eeb kho n\u1ed9i t\u00e0ng.\r\n\r\n[23] T\u0103ng ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a H\u1ee9a Ch\u00e2u l\u00ean 70 v\u1ea1n, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tri ch\u00e2u L\u00fd Duy.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, th\u00e2n h\u00e0nh kh\u1ea3o th\u00ed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1ed7 do L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0m th\u01a1 ban cho c\u00e1c quan kh\u1ea3o th\u00ed, sai ho\u00e0ng t\u1eed vi\u1ebft th\u01b0 cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 63 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn s\u0129 t\u1eeb V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ec9nh tr\u1edf xu\u1ed1ng, ban cho \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7; 86 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n. L\u1ea1i ban cho 13 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n; 102 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c khoa \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7; 47 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n. Kh\u1ea3o th\u00ed 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m. B\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ee5y, \u300a\u0110\u0103ng khoa k\u00fd\u300b ch\u00e9p: Th\u00e1ng 10 n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u00e0y Canh T\u00fd, l\u1ee5c ch\u00e1u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 Ch\u1ec9nh l\u00e0m Ch\u00ednh t\u1ef1. E r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ee5y, ho\u1eb7c l\u00e0 con c\u1ee7a Ch\u00ed.)<\/i>\r\n\r\n[25] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh b\u00e1o tin m\u1eb9 k\u1ebf m\u1ea5t. Vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng t\u1ebf, cho kh\u1edfi ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[26] Chi\u1ebfu L\u1ec5 t\u00e2n vi\u1ec7n t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i l\u00e0m th\u00f4ng s\u1ef1. Khi \u0111\u00f3 c\u00f3 d\u00e2n Khai Phong ph\u1ee7 ki\u1ec7n th\u00f4ng s\u1ef1 T\u00e2n Vinh v\u1ed1n l\u00e0 con em H\u1ea1 Ch\u00e2u, \u0111\u1ea7u nh\u1eadp L\u1ec5 t\u00e2n vi\u1ec7n l\u00e0m th\u00f4ng s\u1ef1 ti\u1ec3u phi\u00ean, gi\u1ea3 x\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf kinh th\u00e0nh. Ph\u1ee7 chuy\u1ec3n v\u0103n \u0111\u1ebfn L\u1ec5 t\u00e2n vi\u1ec7n, n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n n\u00e0o quy \u0111\u1ecbnh. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng Vinh \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, mi\u1ec5n \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 ch\u00edch m\u1eb7t, ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u[footnote]Ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u 'b\u1ea3n th\u00e0nh', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 25-7 ch\u00e9p l\u00e0 'lao th\u00e0nh'.[\/footnote], do \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Chi\u1ebfu n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p k\u00e8m theo. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m C\u00f4ng s\u0129 D\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u1ee3ng \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, v\u00ec Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m t\u00ean c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o.\r\n\r\n<i>(L\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 6.)<\/i>\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Kh\u00e1nh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u1eb7c phi\u00ean Nhu Vi\u1ec5n x\u00e2m nh\u1eadp bi\u00ean gi\u1edbi, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m D\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba C\u00e1t giao chi\u1ebfn kh\u00f4ng th\u1eafng, qu\u00e2n quan b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ee9c Minh v\u1ed1n tu\u00e2n theo m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, sao b\u1ed7ng nhi\u00ean x\u00e2m nhi\u1ec5u, hay l\u00e0 t\u01b0\u1edbng bi\u00ean th\u1ea5t ch\u1ee9c trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i?\"<\/i> Li\u1ec1n sai Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Khang Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00e0o U\u1ef7 l\u00e0m Hoa Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, Phu Di\u00ean l\u1ed9 ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh T\u1ea7n Ch\u00e2u duy\u00ean bi\u00ean tu\u1ea7n ki\u1ec3m an ph\u1ee7 s\u1ee9. C\u00e1c t\u1ed9c U\u1ef7 Kh\u1ea5t, C\u1ed1t Nh\u01b0\u1ee1ng, \u0110\u1ea1i M\u00f4n nghe tin U\u1ef7 \u0111\u1ebfn, quy ph\u1ee5 h\u01a1n ngh\u00ecn h\u1ed9.\r\n\r\n<i>(T\u1ed9c U\u1ef7 Kh\u1ea5t quy ph\u1ee5 v\u00e0o th\u00e1ng 8 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, t\u1ed9c C\u1ed1t Nh\u01b0\u1ee1ng, \u0110\u1ea1i M\u00f4n quy ph\u1ee5 v\u00e0o th\u00e1ng 9 ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[29] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu xin t\u1eeb ch\u1ee9c g\u1ea7n, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n vi\u1ec7c t\u00fac tr\u1ef1c, cho ph\u00e9p ba n\u0103m ng\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n m\u1ed9t l\u1ea7n. Hu\u00fdnh t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec7 c\u0169, b\u00e8n nghe theo, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu l\u1ea1i t\u00fac tr\u1ef1c.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00e0 H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ee9c quan. Nghi\u00eau T\u00e1 gi\u1eef ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 lang, v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef ch\u1ee9c Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, gi\u00e1m s\u00e1t tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u1edf Ng\u1ea1c Ch\u00e2u. Ch\u1ea5p Trung gi\u1eef ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba, gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Nh\u1ea1c Ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ecbnh ra quy ch\u1ebf thi c\u1eed, th\u00ed sinh n\u1ed9p b\u00e0i thi th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean giao cho Bi\u00ean b\u00e0i quan, b\u1ecf ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u00e0i ghi qu\u00ea qu\u00e1n, thay b\u1eb1ng s\u1ed1 hi\u1ec7u, r\u1ed3i Phong di quan sao ch\u00e9p v\u00e0 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi giao cho Kh\u1ea3o quan ch\u1ea5m \u0111i\u1ec3m xong[footnote] ch\u1eef 'quan' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u00e1i', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-24 m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], l\u1ea1i ni\u00eam phong giao cho Ph\u00fac kh\u1ea3o quan ch\u1ea5m l\u1ea1i, r\u1ed3i giao cho T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan m\u1edf ni\u00eam phong, xem x\u00e9t s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t, tham kh\u1ea3o r\u1ed3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, sau \u0111\u00f3 giao l\u1ea1i cho Bi\u00ean b\u00e0i quan l\u1ea5y ph\u1ea7n ghi qu\u00ea qu\u00e1n v\u00e0 s\u1ed1 hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 gh\u00e9p l\u1ea1i, r\u1ed3i x\u1ebfp h\u1ea1ng t\u00ean tu\u1ed5i v\u00e0 th\u1ee9 t\u1ef1, c\u00f9ng v\u1edbi b\u00e0i thi tr\u00ecnh l\u00ean, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi treo b\u1ea3ng v\u00e0ng. \u0110\u1ea1i th\u1ec3 l\u00e0 mu\u1ed1n Kh\u1ea3o hi\u1ec7u quan v\u00e0 T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean tu\u1ed5i v\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft c\u1ee7a th\u00ed sinh, Bi\u00ean b\u00e0i quan tuy bi\u1ebft t\u00ean tu\u1ed5i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i th\u1ee9 h\u1ea1ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh gian l\u1eadn. Nh\u01b0ng Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00e0 Ch\u1ea5p Trung l\u00e0m Bi\u00ean b\u00e0i quan, kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 quy ch\u1ebf n\u00e0y, l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i th\u1ee9 h\u1ea1ng[footnote] ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'sai', theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote].\r\n\r\nH\u00f4m sau, trong cung ki\u1ec3m tra l\u1ea1i, th\u1ea5y nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00e1c bi\u1ec7t, b\u00e8n giao h\u1ebft cho Trung th\u01b0, sai Tr\u1ef1c long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 Th\u00e1i t\u1eed h\u1eefu d\u1ee5 \u0111\u1ee9c L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o xem x\u00e9t, l\u1ea1i tri\u1ec7u Nghi\u00eau T\u00e1, Ch\u1ea5p Trung c\u00f9ng Kh\u1ea3o hi\u1ec7u quan v\u00e0 T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, Nghi\u00eau T\u00e1 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed9i c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u00e1 \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111\u00e1ng b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. N\u1ebfu giao cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed, h\u00ecnh ph\u1ea1t s\u1ebd r\u1ea5t n\u1eb7ng, xin ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1ed9i m\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nT\u00f4ng \u0110\u1ea1o l\u1ea1i xin l\u1ea5y vi\u1ec7c Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00f9y ti\u1ec7n lo\u1ea1i b\u1ecf v\u00e0 gi\u1eef l\u1ea1i th\u00ed sinh \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y c\u00e1c th\u00ed sinh. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 treo b\u1ea3ng \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t nh\u01b0ng b\u1ecb Bi\u00ean b\u00e0i quan lo\u1ea1i nh\u1ea7m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho \u0111\u1ed7 ph\u1ee5 b\u1ea3ng; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 nh\u01b0ng b\u1ecb Bi\u00ean b\u00e0i quan cho \u0111\u1ed7 nh\u1ea7m, \u0111\u1ec1u b\u1ecb thu h\u1ed3i chi\u1ebfu ch\u1ec9 v\u00e0 b\u1eaft h\u1ecdc l\u1ea1i; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 nh\u01b0ng k\u00e9m, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi H\u1ed9i. T\u1ed5ng c\u1ed9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb lo\u1ea1i r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7, Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0111\u1ec1u c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi H\u1ed9i, Ti\u1ebfn s\u0129 c\u00f3 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c khoa c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c nh\u01b0ng b\u1ecb thu h\u1ed3i c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n Ch\u00ed ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Bi\u00ean b\u00e0i quan ki\u00eam lu\u00f4n T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ki\u1ec3m tra sai s\u00f3t. N\u0103m nay, t\u00e1ch Bi\u00ean b\u00e0i v\u00e0 T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u00e0m hai, nh\u01b0ng Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00e0 Ch\u1ea5p Trung kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd chi\u1ebfu, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i thi c\u1ee7a T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan, l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i th\u1ee9 h\u1ea1ng, sau khi treo b\u1ea3ng v\u00e0ng xong[footnote] ch\u1eef 'ph\u00f3ng' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'c\u1ed1', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], trong cung ki\u1ec3m tra l\u1ea1i, th\u1ea5y nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00e1c bi\u1ec7t. V\u00ec v\u1eady Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00e0 Ch\u1ea5p Trung b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Kh\u00e1c v\u1edbi ch\u00e9p trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, nay t\u1ea1m theo Th\u1ef1c l\u1ee5c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh trong b\u00e0i v\u0103n kh\u1eafc tr\u00ean m\u1ed9 Nghi\u00eau T\u00e1 ch\u00e9p: Khi s\u1eafp x\u1ebfp b\u00e0i thi c\u00f3 sai s\u00f3t, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y, gi\u00e1ng ch\u1ee9c T\u1ea3 s\u1eed, coi vi\u1ec7c tr\u00e0 \u1edf Ng\u1ea1c Ch\u00e2u, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec m\u1eb9 m\u1ea5t.)<\/i>\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd T\u01b0, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n T\u00f2ng D\u1ecbch \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. Ti\u1ebfn s\u0129 Tr\u1ea7n T\u1ed5n, Ho\u00e0ng D\u1ecb c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng k\u00fd \u0111\u01a1n c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u1ed9t k\u1ef3 thi[footnote]nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng k\u00fd \u0111\u01a1n b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u1ed9t k\u1ef3 thi, 'm\u1ed9t k\u1ef3' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-25 ch\u00e9p l\u00e0 'hai k\u1ef3'[\/footnote].\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, T\u1ed5n, D\u1ecb c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o Duy Di\u1ec5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ea5m thi kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng. Vua sai Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Chu T\u1ed1n, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u1ea1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh tri\u1ec7u t\u1eadp T\u1ed5n, D\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, b\u1eaft h\u1ecd tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xem x\u00e9t l\u1ea1i b\u00e0i thi \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Nghi\u00eau T\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng trong s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129 do Duy Di\u1ec5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00f3 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi v\u0103n l\u00fd k\u00e9m h\u01a1n, trong s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129 do T\u00f2ng D\u1ecbch \u1edf bi\u1ec7t \u0111\u1ea7u g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi v\u0103n l\u00fd l\u1ed9n x\u1ed9n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t y\u00eau c\u1ea7u, nh\u01b0ng T\u1ed5n, D\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o c\u00f3 \u0111i\u1ec1u h\u01b0 v\u1ecdng, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng H\u1ed1i t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u l\u1ea5y l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n l\u00e0m nha d\u1ecbch, qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u00e1 s\u1ea3n gia nghi\u1ec7p, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng \u00edt, xin ghi l\u1ea1i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y, cho ph\u00e9p tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5.\"<\/i> Chi\u1ebfu giao cho Tam ty.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111i\u1ec1u Ph\u00e1n Tr\u1ea7n Ch\u00e2u, V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n l\u00e0m Ph\u00e1n T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u00e1 r\u01a1i \u1edf D\u0129nh, ng\u01b0\u1eddi xem b\u00f3i cho r\u1eb1ng tai h\u1ecda s\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u1edbi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e2n c\u1eadn, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111i\u1ec1u M\u00e2n \u0111i \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u1ec7nh cho \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n c\u0169.\r\n\r\n[34] Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh ng\u00e0y ng\u00e0y h\u1ea7u c\u1eadn trong cung, quy\u1ec1n th\u1ebf r\u1ea5t l\u1edbn, nh\u1eefng k\u1ebb a dua theo \u00f4ng r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean d\u00e2ng t\u1ea5u vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0ng c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb cao h\u01a1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng b\u00e0i x\u00edch. C\u00e1c kho t\u00e0ng trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u do \u00f4ng t\u00f9y \u00fd l\u1ea5y d\u00f9ng, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 nh\u00e0 m\u00ecnh. T\u00ednh t\u00ecnh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t tin v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan.\r\n\r\nC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Chu N\u0103ng, v\u1ed1n l\u00e0 gia n\u00f4 c\u1ee7a \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n M\u1eabn \u1edf \u0110\u01a1n Ch\u00e2u, t\u00ednh t\u00ecnh hung \u00e1c x\u1ea3o quy\u1ec7t, nh\u1edd h\u1ed1i l\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p m\u1eb7t, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi binh s\u0129 th\u00e2n c\u1eadn l\u00e0 Di\u00eau B\u00e2n b\u00e0n lu\u1eadn nh\u1eefng chuy\u1ec7n th\u1ea7n qu\u00e1i \u0111\u1ec3 d\u1ee5 d\u1ed7 \u00f4ng. Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, ti\u1ebfn c\u1eed Chu N\u0103ng l\u00e0m Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Giai Ch\u00e2u, sau \u0111\u00f3 cho x\u00e2y \u0111\u1ea1o qu\u00e1n \u1edf n\u00fai Chung Nam, c\u00f9ng v\u1edbi \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u \u00cdch t\u1ea1o ra ph\u00f9 m\u1ec7nh, m\u01b0\u1ee3n danh th\u1ea7n linh, b\u00e0n v\u1ec1 c\u00e1t hung c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, ho\u1eb7c ph\u00ea ph\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111ang tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh H\u01b0ng, Chu N\u0103ng l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, nh\u1edd v\u00e0o uy t\u00edn c\u0169 c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, mu\u1ed1n bi\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1eadt. Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c hi\u1ebfu th\u1eafng, th\u00edch ng\u01b0\u1eddi a dua theo m\u00ecnh, n\u00ean th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1ea5u r\u1eb1ng thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u00fai Can H\u1ef1u, th\u1ef1c ra l\u00e0 do Chu N\u0103ng l\u00e0m ra. Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00f2 l\u1eeba \u0111\u1ea3o, ch\u1ec9 c\u00f3 Vua l\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd.\r\n\r\n<i>(L\u01b0u Ban vi\u1ebft truy\u1ec7n v\u1ec1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u00f3i r\u1eb1ng: Chu N\u0103ng d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0, Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean kh\u00f4ng tin thi\u00ean th\u01b0 l\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. Nay thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u01a1i Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, n\u00ean \u0111\u1ec3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec d\u00e2n ch\u00fang s\u1ebd r\u1ea5t ph\u1ee5c.\"<\/i> Vua b\u00e8n sai Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh truy\u1ec1n \u00fd cho Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng ch\u1ecbu, nh\u01b0ng con r\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 \u1edf trong tri\u1ec1u th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 kh\u0103ng kh\u0103ng y\u00eau c\u1ea7u Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, n\u00ean Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n m\u1edbi nghe theo.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ch\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f2n vi\u1ec7c Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng ba n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 ba, L\u01b0u Ban nh\u1ea7m l\u1eabn r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[35] Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chu\u1ea9n b\u1ecb nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n thi\u00ean th\u01b0 v\u00e0o cung, Th\u00e1i t\u1eed H\u1eefu d\u1ee5 \u0111\u1ee9c L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o d\u00e2ng s\u1edb, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea1o tr\u1eddi ban ph\u00fac cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh, gi\u00e1ng h\u1ecda cho k\u1ebb d\u00e2m, kh\u00f4ng n\u00f3i m\u00e0 v\u1eabn th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 gi\u00e1o h\u00f3a. Nh\u00e0 Vua n\u1ebfu thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1ea1o l\u00fd, th\u00ec tr\u1eddi s\u1ebd ban ph\u00fac \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i, n\u1ebfu sai l\u1ea7m, th\u00ec s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1m l\u1ea1 \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 thi\u00ean th\u01b0. Th\u1ea7n e r\u1eb1ng b\u1ecdn gian th\u1ea7n l\u1ee3i d\u1ee5ng s\u1ef1 m\u00ea t\u00edn \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.\"<\/i>\r\n\r\n[36] Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u00edch d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Chu N\u0103ng l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n gian x\u1ea3o, t\u00ecnh c\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ebfn, b\u1ed7ng ch\u1ed1c l\u00e0m ch\u1ee9c M\u1ee5c B\u00e1, \u0111\u1ec1u do n\u00f3i d\u1ed1i v\u1ec1 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. M\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i tin t\u01b0\u1edfng, c\u00fai m\u00ecnh \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0a v\u00e0o cung \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u1ee5ng, t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng \u0111au l\u00f2ng, ch\u1ec9 tr\u00edch trong b\u1ee5ng, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i ra. Th\u1eddi H\u00e1n, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u0103n Th\u00e0nh d\u00f9ng l\u1ee5a vi\u1ebft ch\u1eef cho tr\u00e2u \u0103n, n\u00f3i r\u1eb1ng trong b\u1ee5ng tr\u00e2u c\u00f3 s\u00e1ch l\u1ea1, gi\u1ebft tr\u00e2u xem th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch, thi\u00ean t\u1eed nh\u1eadn ra ch\u1eef vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng ta. L\u1ea1i c\u00f3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ng\u0169 L\u1ee3i n\u00f3i d\u1ed1i, nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng thu\u1eadt kh\u00f4ng \u1ee9ng nghi\u1ec7m. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1eddi ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u00f3 H\u1ea7u M\u1ea1c Tr\u1ea7n L\u1ee3i D\u1ee5ng d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng thu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, m\u1ed9t ng\u00e0y ph\u00e1t gi\u00e1c gian tr\u00e1, b\u1ecb gi\u1ebft \u1edf Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u. H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 h\u00f9ng t\u00e0i, ti\u00ean \u0111\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 anh minh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n. \u0110\u01b0\u1eddng Minh Ho\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f9a Linh B\u1ea3o, kinh Th\u01b0\u1ee3ng Thanh H\u1ed9 Qu\u1ed1c, b\u1ea3o kho\u00e1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do V\u01b0\u01a1ng Nhi\u00eau, \u0110i\u1ec1n \u0110\u1ed3ng T\u00fa l\u00e0m ra, Minh Ho\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1eed t\u1eed, s\u1ee3 h\u00e3i t\u00e0 thuy\u1ebft, t\u1ef1 cho r\u1eb1ng \u0111\u1ee9c th\u1ef1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi, th\u1ea7n linh \u1eaft ban ph\u00fac.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u00e3o Qu\u00e2n l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u00e1ng l\u1eddi, \u1eaft kh\u00f4ng sai. Nh\u01b0ng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb lo\u1ea1n An L\u1ed9c S\u01a1n, thi\u00ean t\u1eed ch\u1ea1y lo\u1ea1n, hai kinh \u0111\u00f4 tan hoang, b\u1ed1n bi\u1ec3n s\u00f4i s\u1ee5c, h\u00e1 ph\u1ea3i thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh sao? Minh Ho\u00e0ng tuy \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 kinh, l\u1ea1i b\u1ecb L\u00fd Ph\u1ee5 Qu\u1ed1c \u00e9p d\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ebft \u0111\u00f3i, h\u00e1 ph\u1ea3i 'th\u00e1nh th\u1ecd v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng, s\u1ed1ng l\u00e2u mu\u00f4n tu\u1ed5i'? Minh Ho\u00e0ng anh minh m\u00e0 h\u1ecda ho\u1ea1n v\u1eabn \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, l\u00e0 do t\u1ea1i v\u1ecb l\u00e2u, ki\u00eau c\u0103ng th\u00e0nh t\u00ednh, cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00ecnh, l\u1eddi can kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghe, l\u00f2ng quen an nh\u00e0n, tai quen nghe n\u1ecbnh, trong b\u1ecb s\u1ee7ng phi m\u00ea ho\u1eb7c, ngo\u00e0i d\u00f9ng gian th\u1ea7n, cung k\u00ednh qu\u1ef7 th\u1ea7n, qu\u00e1 s\u00f9ng y\u00eau v\u1ecdng.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u00f4m nay th\u1ea5y L\u00e3o Qu\u00e2n tr\u00ean l\u1ea7u, mai th\u1ea5y L\u00e3o Qu\u00e2n trong n\u00fai, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ng\u1ed3i kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc, ng\u1ed3i y\u00ean s\u1ee3 uy m\u00e0 im l\u1eb7ng, \u0111\u00e3 m\u00ea t\u00e0 \u0111\u1ea1o, t\u1ea5t lo\u1ea1n ch\u00ednh tr\u1ecb, l\u00f2ng d\u00e2n ly t\u00e1n, bi\u1ebfn lo\u1ea1n b\u1ea5t ng\u1edd[footnote]Bi\u1ebfn lo\u1ea1n b\u1ea5t ng\u1edd 'Bi\u1ebfn lo\u1ea1n' nguy\u00ean t\u00e1c 'Lo\u1ea1n bi\u1ebfn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 24 Chu N\u0103ng ng\u1ee5y t\u1ea1o thi\u00ean th\u01b0, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 431 T\u00f4n Th\u00edch truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. L\u00fac \u0111\u00f3, L\u00e3o Qu\u00e2n h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, b\u00f9a ph\u00e9p h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i n\u1ea1n sao? Nay vi\u1ec7c Chu N\u0103ng l\u00e0m, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn h\u00f9ng t\u00e0i c\u1ee7a H\u00e1n V\u0169, noi theo anh minh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, xem x\u00e9t vi\u1ec7c Minh Ho\u00e0ng g\u00e2y lo\u1ea1n, \u0111\u1ec3 tai h\u1ecda kh\u00f4ng sinh, bi\u1ebfn lo\u1ea1n kh\u00f4ng x\u1ea3y ra.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00edch l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00f3i, sao c\u00f3 s\u00e1ch? Thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft vi\u1ec7c Chu N\u0103ng l\u00e0m, ch\u1ec9 ri\u00eang b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i! Xin ch\u00e9m Chu N\u0103ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1 thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i> Vua tuy kh\u00f4ng nghe, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i Th\u00edch.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Th\u00edch ch\u00e9p vi\u1ec7c <i>\"Tr\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00f3i, sao c\u00f3 s\u00e1ch\"<\/i> v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, e l\u00e0 sai. Chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c t\u1ebf \u1edf Ph\u1ea7n \u00c2m, l\u1ea1i th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2y. Vi\u1ec7c Chu N\u0103ng d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0, l\u1ec5 \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng k\u00e9m n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, nh\u01b0ng qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c ki\u00eang k\u1ef5, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5, l\u1ea1i m\u1ea5t th\u1eddi gian.<\/i>\r\n\r\n<i>Theo \u300aK\u1ef7 c\u1ed5 l\u1ee5c\u300b v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m \u0111\u00f3 ch\u00e9p Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng \u1edf n\u00fai Can H\u1eefu, nay d\u00f9ng l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9, ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 3. S\u1edb can c\u1ee7a L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o, T\u00f4n Th\u00edch c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u1ee5 ch\u00e9p.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aQu\u1ed1c l\u00e3o nh\u00e0n \u0111\u00e0m\u300b cho r\u1eb1ng l\u1eddi can c\u1ee7a T\u00f4ng \u0110\u1ea1o l\u00e0 ch\u1ec9 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, th\u00ec sai[footnote]Th\u00ec sai 'Sai' nguy\u00ean t\u00e1c 'Ng\u1ed9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], nay s\u1eeda l\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aK\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p l\u1eddi can c\u1ee7a Th\u00edch, so v\u1edbi ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u00f2n th\u1eb3ng th\u1eafn h\u01a1n, e r\u1eb1ng Th\u00edch kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u00e2ng m\u1ed9t s\u1edb, nay ch\u00e9p c\u1ea3, \u0111\u1ec3 th\u1ea5y tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc dung n\u1ea1p b\u1ec1 ngay.<\/i>\r\n\r\n<i>Xem \u300aL\u00fd Duy t\u1eadp\u300b c\u00f3 hai bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng, m\u1ed9t n\u00f3i ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 4 \u0111\u00f3n v\u00e0o cung, hai n\u00f3i ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 8 \u0111\u00f3n v\u00e0o cung, nay d\u00f9ng ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u00f3, ch\u00e9p v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[37] Chi\u1ebfu cho Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 th\u1ee9 t\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i khi g\u1eb7p Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111i theo xa gi\u00e1, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p theo nh\u01b0 l\u1ec7 n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, kh\u1edfi c\u01b0 v\u00e0 \u0111i theo h\u1ea7u.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, C\u1ea3nh Linh cung, r\u1ed3i v\u1ec1 th\u0103m Khai B\u1ea3o t\u1ef1. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, \u0111\u1ebfn th\u0103m H\u1ed9i Linh qu\u00e1n, Th\u01b0\u1ee3ng Thanh cung, T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean qu\u00e1n.\r\n\r\n[39] Mi\u1ec5n ch\u1ee9c cho Khi\u00eam h\u1ea1t Phu Di\u00ean l\u1ed9, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Chi\u00eau Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Cao K\u1ebf Hu\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. \u0110\u00f4 gi\u00e1m T\u00e0o Nh\u00e2n D\u1ee5ng, Gi\u00e1m \u00e1p H\u1ed3 T\u00f2ng Th\u1ee9c \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn Qu\u1eafc Ch\u00e2u v\u00e0 Kim Ch\u00e2u. Nh\u00e2n D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb t\u1ed9i bu\u00f4n b\u00e1n gi\u1ea5y giao d\u1ecbch, c\u00f2n K\u1ebf Hu\u00e2n b\u1ecb t\u1ed9i mua ng\u1ef1a v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ea5p. Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Nh\u00e2n D\u1ee5ng, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[40] H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd Ph\u00f3ng d\u00e2ng 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, 120 v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, \u0111\u1ebfn th\u0103m Kh\u1ea3i Th\u00e1nh vi\u1ec7n.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Tri Giang Ninh ph\u1ee7 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng, trung s\u1ee9 L\u00f4i Do\u00e3n Cung \u0111\u1ebfn Mao S\u01a1n d\u00e2ng Kim Long Ng\u1ecdc Gi\u1ea3n, khi \u0111ang l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, c\u00f3 b\u1ea3y con h\u1ea1c bay l\u01b0\u1ee3n tr\u00ean \u0111\u00e0n. Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho \u0110inh V\u1ecb.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, tri\u1ec7u S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ph\u00e1n V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n ph\u1ee7 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u1ec1 kinh.\r\n\r\n[44] Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n xin cho Khai Phong ph\u1ee7 t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ch\u01b0a r\u00f5, ch\u1ec9 c\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 h\u1ecfi \u0110\u1ea1i L\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1eed Ph\u00e1p t\u00e0o tham qu\u00e2n v\u00e0o ch\u00f9a nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c <i>\"l\u1ea1i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o ch\u00f9a\"<\/i> ghi trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 4, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, c\u00e1c quan \u1edf qu\u00e1n c\u00e1c, \u0111\u00e0i t\u1ec9nh khi m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3 ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u1ee7a kinh tri\u1ec1u quan, \u0111\u1ebfn Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n n\u1ed9p \u0111\u01a1n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o kh\u00f3a.\r\n\r\n[46] Chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng Tri B\u1ea3o Ch\u00e2u, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban L\u01b0 Gi\u00e1m, v\u00ec \u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Ch\u00e2n Du \u0111i\u1ec7n, l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i y\u1ebft Thi\u00ean th\u01b0.\r\n\r\n[48] Vua l\u00e0m th\u01a1 <i>\"Ng\u1ecdc Th\u1ea7n \u0111i\u1ec7n qu\u00e1n Th\u1ee5y M\u1ea1ch\"<\/i> ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, c\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u Kim, Th\u01b0\u01a1ng th\u1edd c\u00fang t\u00e0 th\u1ea7n, nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u v\u00e0 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, cho con c\u1ee7a c\u1ed1 H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m \u0110inh Duy Thanh l\u00e0 \u0110inh Tu\u00e2n V\u1ecdng l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c. Duy Thanh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Ph\u1ed3n.\r\n\r\n[51] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, m\u00f9ng 1, n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Long, Th\u1ea7n V\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u1ea1 Th\u1ee7 \u00c2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt, Thi\u00ean V\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9, C\u1ea7n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u1ed3ng c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty L\u01b0u M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Long, Th\u1ea7n V\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Chi\u00eau Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.\r\n\r\nVua kh\u00f4ng kh\u1ecfe, ho\u00e0ng h\u1eadu tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, n\u00ean giao cho Th\u1ee7 \u00c2n n\u1eafm qu\u00e2n th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o, v\u00ec th\u1ebf c\u00f9ng v\u1edbi M\u1ef9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Th\u1ee7 \u00c2n sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u. Th\u1ee7 \u00c2n v\u1eabn t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n b\u1ed9 qu\u00e2n ty, M\u1ef9 t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd M\u00e3 qu\u00e2n ty.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Th\u1ee7 \u00c2n, M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd hai ty v\u00e0o th\u00e1ng 8 ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, nay ghi chung l\u1ea1i. B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a M\u1ef9 ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, M\u1ef9 c\u00f9ng Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, Ho\u00e0i Ch\u00ednh gian tr\u00e1 ngang ng\u01b0\u1ee3c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 h\u00e3i, M\u1ef9 ch\u01b0a t\u1eebng a dua theo Ho\u00e0i Ch\u00ednh, t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 l\u1ed7i, \u1eaft nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u1eebng tr\u1ecb. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u00e2n t\u00edn \u0111i tu\u1ea7n tra, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i k\u1ecbp th\u1eddi, M\u1ef9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch ph\u00e2n chia phi\u00ean tr\u1ef1c \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n.<\/i>\r\n\r\n<i>Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n mu\u1ed1n trao binh quy\u1ec1n cho M\u1ef9, nh\u01b0ng v\u00ec ho\u00e0ng h\u1eadu kh\u1ea9n kho\u1ea3n nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn, n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng M\u1ef9. B\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do s\u1eed quan \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u1ec3 n\u1ecbnh Th\u00e1i h\u1eadu, nay kh\u00f4ng ch\u1ecdn.)<\/i>\r\n\r\n[53] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"H\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o ti\u1ebft \u0110oan Ng\u1ecd, tr\u0103m quan ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng ng\u1ef1 \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n, ch\u1ec9 c\u00f3 Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u vi\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh. Nay bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n, vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u00edt, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, xin cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ng\u00e0y \u0111\u00f3 ng\u1eebng t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u1eadp th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u qu\u1ea3n qu\u00e2n, c\u00e1c ch\u1ee9c b\u1ed1 tr\u00ed, ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng t\u01b0 l\u1ee3i ph\u1ea3i b\u1ecb giam c\u1ea7m, th\u00ec giao vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n ty cho tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i r\u1ed3i m\u1edbi b\u1eaft giam tra x\u00e9t. L\u00fac \u0111\u00f3, Phu Di\u00ean ki\u1ec1m h\u1ea1t Cao K\u1ebf Hu\u00e2n b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, m\u1edbi giao vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n ty cho tri ch\u00e2u, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[55] T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tri ch\u00e2u V\u1eadn Ch\u00e2u Th\u00edch Lu\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m Nh\u1ea1c Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean V\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n H\u1ed1i, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, gia \u0111\u00ecnh c\u01b0 ng\u1ee5 \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng, vi\u1ec7c trong nh\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u00eam t\u00fac, s\u1ef1 vi\u1ec7c s\u1eafp b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, tri ph\u1ee7 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 d\u00e0n x\u1ebfp \u1ed5n th\u1ecfa. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Tu\u00e2n H\u1ed1i l\u00e0m \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan, Lu\u00e2n nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u00f9a gi\u1ee1n, nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Chu\u1ea9n, Tu\u00e2n H\u1ed1i t\u1ee9c gi\u1eadn, cho r\u1eb1ng Lu\u00e2n ch\u00ea tr\u00e1ch m\u00ecnh, b\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan L\u00fd Tr\u1ecdng Dung t\u00e2u l\u00ean r\u1eb1ng Lu\u00e2n c\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd x\u00fac ph\u1ea1m b\u1ec1 tr\u00ean[footnote] To\u1ea1i d\u1eef \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan l\u00fd tr\u1ecdng dung t\u1ea5u lu\u00e2n h\u1eefu san th\u01b0\u1ee3ng ng\u1eef 't\u1ea5u' h\u1ea1 nguy\u00ean h\u1eefu 'lu\u1eadn' T\u1ef1, c\u1ee9 t\u1ed1ng b\u1ea3n, t\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n c\u1eadp t\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n tam\u25cb L\u1ee5c th\u00edch lu\u00e2n truy\u1ec1n san.[\/footnote], v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.\r\n\r\nLu\u00e2n chuy\u00ean t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ed5 h\u1ecdc, gi\u1ecfi b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 danh l\u00fd, th\u00edch n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1 d\u00e2n sinh, nh\u01b0ng h\u01a1i thi\u00ean v\u1ec1 l\u00fd thuy\u1ebft xa v\u1eddi. \u00d4ng \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi anh l\u00e0 Duy r\u1ea5t m\u1ef1c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. Khi Duy qua \u0111\u1eddi, nghe tin d\u1eef, Lu\u00e2n \u0111au bu\u1ed3n kh\u00f3c l\u00f3c, m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0103n. Giao thi\u1ec7p v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8 c\u0169, \u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 ch\u1eef t\u00edn v\u00e0 ngh\u0129a kh\u00ed. Khi c\u00e1c s\u0129 t\u1eed \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, \u00f4ng \u0111\u1ec1u h\u1ecfi han v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u00ecm hi\u1ec3u ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1ecd, r\u1ed3i t\u00f9y theo t\u00e0i n\u0103ng m\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>\"Khi v\u1ec1 gi\u00e0, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u1edf qu\u00ea nh\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n ph\u1ee5c h\u01b0ng \u0111\u1ea1o l\u00fd v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\nTrong ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, khi ti\u1ebfp t\u1ee5c tu ch\u1ec9nh c\u00e1c nghi l\u1ec5, Lu\u00e2n \u0111\u1ec1u tham gia b\u00e0n b\u1ea1c, c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t nhi\u1ec1u quy ch\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng r\u1ea5t l\u1edbn. \u00d4ng th\u00edch ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, m\u1ed7i l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. Cu\u1ed1i \u0111\u1eddi b\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb quy\u1ec1n th\u1ebf b\u00e0i x\u00edch, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng n\u1eefa. Hai n\u0103m sau, \u00f4ng qua \u0111\u1eddi. Nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 t\u00ecm th\u1ea5y trong t\u1ee7 m\u1ed9t b\u1ea3n di ch\u00fac, \u0111\u1ea1i \u00fd khuy\u00ean b\u1ea3o con ch\u00e1u ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc h\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p Tu\u00e2n H\u1ed1i l\u00e0m khuy\u1ebfn n\u00f4ng ph\u00f3 s\u1ee9, l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u1ee9c quan, nay s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang.)<\/i>\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Kho\u00e1i Giam, ch\u1ee9c H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u nhi\u1ec7m th\u00eam m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3. S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean, Kho\u00e1i Giam \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea. \u0110\u00ea b\u1ecb s\u1ee5t l\u00fan m\u1ea5y d\u1eb7m, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1ea1y, ch\u1ec9 c\u00f3 Kho\u00e1i Giam \u1edf l\u1ea1i b\u00ecnh t\u0129nh, n\u01b0\u1edbc r\u00fat \u0111i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1eeb khi Khi\u1ebft \u0110an k\u1ebft h\u00f2a \u01b0\u1edbc, qu\u00e2n s\u1ed1 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, nh\u01b0ng l\u1ea1i tuy\u1ec3n th\u00eam binh l\u00ednh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1c ch\u1ea5t t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, trong khi qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, xin thi h\u00e0nh ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1eadp trung, t\u1ea1c \u0111\u1ea7u v\u00e0 ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch.\r\n\r\n<i>(C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean, sau \u0111\u00f3 Kho\u00e1i Giam m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, e l\u00e0 sai. Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, sai Cao H\u00e1n M\u1ef9 gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf ch\u00e2u Thi\u1ec1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p v\u1ec1 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m v\u1ee1 \u0111\u00ea l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, nay t\u1ea1m ghi ch\u00e9p th\u00eam, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u1ec1 ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1eadp trung, t\u1eebng xem x\u00e9t l\u1eddi c\u1ee7a Th\u1ea9m Qu\u00e1t n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi truy\u1ec1n r\u1eb1ng t\u00ednh to\u00e1n vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 c\u00f3 ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p r\u1ea5t ti\u1ec7n l\u1ee3i. Ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1eb7t l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, ng\u00e0 voi, h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, thu\u1ed1c men l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, tr\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p. Th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p chia ba ph\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. Ngh\u0129a l\u00e0 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, khi n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m ba ph\u1ea7n, m\u1ed9t ph\u1ea7n tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1eb7t, m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ed5i b\u1eb1ng ng\u00e0 voi, t\u1ea1p h\u00f3a, m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ed5i b\u1eb1ng tr\u00e0. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p chia b\u1ed1n ph\u1ea7n, bao g\u1ed3m c\u1ea3 mu\u1ed1i[footnote] Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p chia b\u1ed1n ph\u1ea7n, bao g\u1ed3m c\u1ea3 mu\u1ed1i 'Sau' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, 'mu\u1ed1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00e1i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 11, m\u1ee5c Quan ch\u00ednh 1 b\u1ed5 sung v\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi t\u00f4i \u1edf Tam ty, \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3 s\u01a1 c\u0169 v\u1ec1 ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p. Ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00f3 th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 ba vi\u1ec7c: B\u00e1c \u0111\u1ecbch l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, tr\u1ef1c ti\u1ec7n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p.<\/i>\r\n\r\n<i>1. B\u00e1c \u0111\u1ecbch l\u00e0 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o h\u00e0ng n\u0103m mu\u1ed1n \u0111\u1ee7 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, m\u1ed7i n\u0103m Tam ty \u0111\u01b0a s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng xu\u1ed1ng kho, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean phong t\u1ecfa ti\u1ec1n m\u1eb7t, ti\u1ec1n ti\u1ec7n l\u1ee3i, tr\u00e0 sao ti\u1ec7n l\u1ee3i. Ti\u1ec1n ti\u1ec7n l\u1ee3i l\u00e0 ti\u1ec1n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i thu\u1eadn ti\u1ec7n cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y. Tr\u00e0 sao ti\u1ec7n l\u1ee3i l\u00e0 tr\u00e0 sao \u1edf ba tr\u01b0\u1eddng s\u01a1n tr\u00ean, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi tri\u1ec7u t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u1ed9p.<\/i>\r\n\r\n<i>2. Ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch l\u00e0 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi g\u1ea7n, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 t\u00ednh to\u00e1n xin ti\u1ec1n ti\u1ec7n l\u1ee3i ch\u1eadm, tr\u00e0 sao ch\u1eadm v\u00e0 t\u1ea1p h\u00f3a. Ti\u1ec1n ti\u1ec7n l\u1ee3i ch\u1eadm l\u00e0 ti\u1ec1n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Tr\u00e0 sao ch\u1eadm l\u00e0 tr\u00e0 sao \u1edf ba tr\u01b0\u1eddng s\u01a1n d\u01b0\u1edbi.<\/i>\r\n\r\n<i>3. Tr\u1ef1c ti\u1ec7n l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ea5y ti\u1ec7n l\u1ee3i \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eb7t, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 nh\u1eadn l\u00e3nh. Ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u00e1c \u0111\u1ecbch, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi nghe theo ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ec7n[footnote] Sau \u0111\u00f3 m\u1edbi nghe theo ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ec7n 'V\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ti\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u1edd \u0111\u00f3 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tranh nhau \u0111\u1ebfn, tranh nhau \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i \u0111\u1ec3 b\u00e1c \u0111\u1ecbch. V\u00ec v\u1eady l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00e1c qu\u1eadn kh\u00f4ng b\u1ecb chia c\u1eaft, gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o kh\u00f4ng t\u0103ng v\u1ecdt, thu\u1ebf kh\u00f3a c\u00e1c l\u1ed9 c\u0169ng \u0111\u1ec1u d\u1ed3i d\u00e0o, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u1ed1t.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi t\u00f4i \u1edf Tam ty, v\u1eeba mu\u1ed1n nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00ecm hi\u1ec3u, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t.)<\/i>\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua th\u00e2n ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5 n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf l\u00e0m ph\u00e1n ty, b\u1ea1 u\u00fd, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, sung ch\u1ee9c. L\u01b0u Di\u1ec7p, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00e1n Tam ty H\u1ed9 b\u1ed9 c\u00e2u vi\u1ec7n, ban t\u1eb7ng \u00e1o t\u00eda v\u00e0 c\u00e1. H\u01b0 K\u1ef7 v\u00e0 Di\u1ec7p \u0111\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadm ch\u1ee9c ngo\u00e0i tri\u1ec1u, Vua th\u1ea5y H\u01b0 K\u1ef7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nho nh\u00e3, c\u1ea9n th\u1eadn, c\u00f2n Di\u1ec7p th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c[footnote]Ch\u1eef 'Di\u1ec7p' trong c\u00e2u 'Di\u1ec7p th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 262, truy\u1ec7n L\u01b0u Di\u1ec7p b\u1ed5 sung.[\/footnote], n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0 gi\u1eef l\u1ea1i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Di\u1ec7p ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u00f4ng chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c can gi\u00e1n.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ch\u00e9p r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 ki\u00eang k\u1ef5 c\u00e1c quan can gi\u00e1n, n\u00ean ban ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ed1t r\u1ed3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 ki\u00eang k\u1ef5, nay ghi ch\u00e9p c\u1ea3 hai. Cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, Ph\u1ea1m Ung c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n, n\u00ean xem x\u00e9t.)<\/i>\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, L\u01b0u B\u00ecnh, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan; Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda v\u00e0 c\u00e1. T\u1eeb \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed l\u1ea1i ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c b\u1ed9.\r\n\r\n<i>(\u300aL\u01b0u B\u00ecnh truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: B\u00ecnh l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c, b\u1ecb \u0110inh V\u1ecb ghen gh\u00e9t, l\u00e2u sau, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan. X\u00e9t n\u0103m n\u00e0y, th\u00e1ng 6, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, V\u1ecb m\u1edbi tham ch\u00ednh, e l\u00e0 nh\u1ea7m. N\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 2, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1eadp ri\u00eang 6 ch\u1ee9c quan can gi\u00e1n v\u00e0 ng\u1ef1 s\u1eed, kh\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c kh\u00e1c, nay Di\u1ec7p c\u00f9ng B\u00ecnh, T\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c b\u1ed9[footnote]Ch\u1eef 'T\u1ea7n' trong c\u00e2u 'Nay Di\u1ec7p c\u00f9ng B\u00ecnh, T\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c b\u1ed9' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'Lo\u1ea1i', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd chi\u1ebfu ng\u00e0y \u0111\u00f3.)<\/i>\r\n\r\n[61] Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu, quy ho\u1ea1ch th\u00e0nh Ung c\u1ee7a ch\u00e2u H\u00f9ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai r\u1ea5t r\u1ed9ng. Ch\u00e2u n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n g\u1ed7, xin cho d\u1ea7n d\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ed7 che ch\u1eafn.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1eeb V\u0129nh H\u01b0ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u. Khi Chu\u1ea9n s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 m\u00f4n sinh khuy\u00ean r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu ng\u00e0i \u0111\u1ebfn H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, xin c\u00e1o b\u1ec7nh c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m ngo\u1ea1i tr\u1ea5n, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch. N\u1ebfu v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn, li\u1ec1n v\u1ea1ch tr\u1ea7n vi\u1ec7c gi\u1ea3 d\u1ed1i v\u1ec1 s\u00e1ch tr\u1eddi Can H\u1eefu, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c danh ti\u1ebfng ch\u00ednh tr\u1ef1c c\u1ea3 \u0111\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1ee9 s\u00e1ch. H\u1ea1 s\u00e1ch l\u00e0 l\u1ea1i v\u00e0o Trung th\u01b0 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.\"<\/i> Chu\u1ea9n kh\u00f4ng vui, ch\u1eafp tay r\u1ed3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady. Qu\u00e2n t\u1eed cho r\u1eb1ng Chu\u1ea9n g\u1eb7p h\u1ecda l\u00e0 do t\u1ef1 m\u00ecnh chu\u1ed1c l\u1ea5y.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00edch t\u1eeb \u300aT\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c\u300b, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 l\u00fd n\u00ean ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[63] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n \u1edf l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fac Ki\u1ebfn c\u00f3 tang, giao cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1ea1m c\u1eed ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, cho ph\u00e9p r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf.\r\n\r\n<i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i>\r\n\r\n[64] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, c\u00e1c ng\u00e0y ngh\u1ec9 h\u00e0ng th\u00e1ng, Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ef5, Xu\u00e2n Thu nh\u1ecb x\u00e3, \u0110oan Ng\u1ecd, Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 vi\u1ec7c m\u1ed9t ng\u00e0y. Trong \u0111\u00f3, ng\u00e0y ngh\u1ec9 h\u00e0ng th\u00e1ng, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng ng\u1ef1 tri\u1ec1u \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c ng\u00e0y kh\u00e1c b\u00e1 quan kh\u00f4ng v\u00e0o, Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn h\u1eadu \u0111i\u1ec7n ch\u1ea7u h\u1ecfi. L\u1ea1i theo chi\u1ebfu g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u00e0y \u0110oan Ng\u1ecd, ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1eadu \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng ng\u1ef1 tri\u1ec1u. Nay xin tham t\u01b0\u1eddng, mong r\u1eb1ng m\u1ed7i khi g\u1eb7p c\u00e1c ng\u00e0y ngh\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00f3i tr\u00ean, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng xem x\u00e9t vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c ty c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ea7n t\u00e2u m\u1eb7t \u0111\u1ed1i m\u1eb7t, xin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1ea5y ch\u1ec9 d\u1ee5.\"<\/i> \u0110\u1ec1u theo \u0111\u00f3.\r\n\r\n[65] T\u1eeb Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf L\u1ee3i Qu\u1ed1c gi\u00e1m c\u00f3 gi\u00f3 l\u1edbn t\u1eeb t\u00e2y nam th\u1ed5i t\u1edbi, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng h\u01a1n 200 khu nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f4ng t\u01b0, qu\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft \u0111\u00e8 c\u00f3 13 ng\u01b0\u1eddi. Chi\u1ebfu cho Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n \u0111i an ph\u1ee7.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o T\u00edn qu\u00e2n \u0110inh V\u1ecb t\u1eeb Giang Ninh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, sao Th\u00e1i B\u1ea1ch hi\u1ec7n ban ng\u00e0y, chi\u00eam nghi\u1ec7m n\u00f3i: <i>\"N\u1eef ch\u1ee7 h\u01b0ng th\u1ecbnh.\"<\/i>\r\n\r\n[68] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i l\u00e0 Gi\u1ea3 T\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"H\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c l\u1ed9 ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Ch\u00e2n ch\u00e2u, D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u v\u00e0o Ho\u00e0i, Bi\u1ec7n[footnote]'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng'. X\u00e9t ra, Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng th\u1eddi T\u1ed1ng l\u00e0 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Th\u00e1i ch\u00e2u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i th\u00f4ng thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng. C\u0103n c\u1ee9 theo \u00fd ngh\u0129a \u0111o\u1ea1n v\u0103n sau, 'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng' n\u00ean ch\u1ec9 Ch\u00e2n ch\u00e2u v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, ch\u1eef 'D\u01b0\u01a1ng' l\u00e0 sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ph\u1ea3i qua n\u0103m c\u00e1i \u0111\u1eadp, vi\u1ec7c b\u1ed1c d\u1ee1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t phi\u1ec1n ph\u1ee9c, s\u1ee9c d\u00e2n hao t\u1ed5n v\u00ec k\u00e9o thuy\u1ec1n, thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a quan ph\u1ee7 c\u0169ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 mau h\u01b0 h\u1ecfng. Nay xin b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u00e0o l\u1ea1i s\u00f4ng c\u1ed5 \u1edf D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, v\u00f2ng qua ph\u00eda nam th\u00e0nh n\u1ed1i v\u1edbi k\u00eanh v\u1eadn t\u1ea3i, ph\u00e1 b\u1ecf ba \u0111\u1eadp Long Chu, T\u00e2n H\u01b0ng, Th\u00f9 Du, th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n quan ti\u1ec1n c\u00f4ng qu\u1ef9, l\u1ee3i \u00edch r\u1ea5t l\u1edbn.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu cho \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung L\u01b0\u01a1ng S\u1edf v\u00e0 C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu L\u00fd C\u01b0 Trung \u0111i xem x\u00e9t[footnote]Ch\u1eef 'chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung.[\/footnote], cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng xong, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng m\u1edbi, ngang b\u1eb1ng v\u1edbi ba \u0111\u1eadp, thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, quan v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng. Gi\u1ea3 T\u00f4ng l\u1ea1i xin Vua l\u00e0m b\u00e0i v\u0103n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m th\u00ec Vua b\u0103ng h\u00e0.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n l\u00e0m Ho\u00e0i Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ph\u00e1t v\u1eadn ty xin n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, b\u1ecf c\u00e1c \u0111\u1eadp. Tr\u0103n t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00eda b\u1eafc D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1eadp Tri\u1ec7u B\u00e1 do T\u1ea1 An x\u00e2y d\u1ef1ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau nh\u1edb \u01a1n kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u00e1 b\u1ecf, xin th\u00f4i vi\u1ec7c n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh, h\u01a1n n\u1eefa vi\u1ec7c n\u1ea1o v\u00e9t c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. Sau \u0111\u00f3, Tr\u0103n v\u00e0o l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan \u1edf Tam ty, c\u00f2n Ph\u00e1t v\u1eadn ty th\u00ec v\u1eabn n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, tri M\u1ee5c ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. Vi\u1ec7c l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o. Tr\u0103n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m tri M\u1ee5c ch\u00e2u, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c, \u0111i\u1ec1u l\u00e0m tri Ph\u00fac ch\u00e2u, Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o. L\u00fac n\u00e0y, \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 suy gi\u1ea3m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 bi\u1ec7n b\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, xin giao vi\u1ec7c n\u00e0y cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra x\u00e1c minh. Vua kh\u00f4ng vui, n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ed1c gia l\u1eadp Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, h\u00e1 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u01b0 th\u1ef1c cho ng\u01b0\u1eddi ta sao?\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ho\u1ea3ng s\u1ee3, b\u00e8n xin ra tr\u1ea5n nh\u1eadm ngo\u00e0i bi\u00ean.\r\n\r\nKhi \u1ea5y, ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o s\u0129 Ti\u00eau V\u0103n D\u1ecbch c\u1ea5t gi\u1ea5u s\u00e1ch c\u1ea5m, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng thu\u1eadt sai khi\u1ebfn th\u1ea7n L\u1ee5c \u0110inh, L\u1ee5c Gi\u00e1p. H\u1eafn t\u1ef1 khai t\u1eebng qua l\u1ea1i nh\u00e0 Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01a1 v\u00e0 th\u01b0 c\u1ee7a Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. Vua h\u1ecfi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn bi\u1ebft, b\u00e8n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 vi\u1ec7n l\u00fd do \u0111\u1ec3 \u00f4ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ban \u00e2n l\u1ec5 h\u1eadu. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Ph\u00e1n quan ch\u00e2u H\u00e0ng.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00e1n quan ch\u00e2u H\u00e0ng, trong Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y, nh\u01b0ng sau khi \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o, c\u00f3 ghi <i>\"sau \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Ph\u00e1n quan ch\u00e2u H\u00e0ng\"<\/i>, nay theo \u0111\u00f3.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Ban \u0111\u1ea7u, Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh th\u1ea5y Vua s\u00f9ng t\u00edn vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, b\u00e8n c\u00f9ng b\u1ecdn y\u00eau nh\u00e2n Chu N\u0103ng ng\u1ee5y t\u1ea1o linh m\u1ec7nh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng, l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng thu\u1ed1c thang. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecdng, l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt d\u00e2ng s\u1edb khuy\u00ean can. Ho\u00e0i Ch\u00ednh s\u1ee3 b\u1ecb t\u1ed9i, b\u00e8n c\u00f9ng nhau vu c\u00e1o, n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o s\u0129 Ti\u00eau V\u0103n D\u1ecbch \u1edf ch\u00e2u Kim, ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng c\u1ea5t gi\u1ea5u s\u00e1ch c\u1ea5m, c\u00f3 th\u1ea7n thu\u1eadt, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u1ed1n quen bi\u1ebft h\u1eafn. Vua kh\u00f4ng tra h\u1ecfi th\u00eam, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 s\u1eed quan \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi th\u1ea5y Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, n\u00ean ng\u1ea7m vi\u1ebft l\u1eddi bi\u1ec7n h\u1ed9, k\u1ef3 th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, nay b\u1ecf \u0111i. Vi\u1ec7c nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tra x\u00e1c minh, c\u0103n c\u1ee9 theo l\u1eddi T\u00f4 T\u1ee5ng trong \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng sai, nay theo \u0111\u00f3.)<\/i>\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aL\u01b0u Di\u1ec7p ch\u00ednh truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: N\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u00f3i k\u00e9m, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u, huy \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn s\u1eeda ch\u1eefa, x\u00e1c ch\u1ebft n\u1eb1m la li\u1ec7t tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. L\u01b0u Di\u1ec7p xin mi\u1ec5n ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 \u1ee9ng v\u1edbi thi\u00ean tai. X\u00e9t th\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u00fac n\u00e0y Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ch\u01b0a nh\u1eadn ch\u1ee9c, ch\u1ec9 c\u00f2n H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u1ea1i v\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3 L\u01b0u Di\u1ec7p th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 quan gi\u00e1n ki\u00eam ch\u1ee9c \u1edf t\u1ec9nh, s\u00e1ch truy\u1ec7n ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n Th\u00e1nh Th\u1ee7y, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n. Nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o l\u00fac L\u01b0u Di\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p. S\u00e1ch \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ee9c ch\u00e9p: N\u01b0\u1edbc l\u0169 tr\u00e0n v\u00e0o Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, V\u1eadn, T\u1ebf, \u0111\u1ebfn T\u1eeb Ch\u00e2u r\u1ed3i \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0i, sai s\u1ee9 c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, ban th\u01b0\u1edfng cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd.)<\/i>\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc l\u00e0m Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Cao Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, tri ch\u00e2u Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, ki\u00eam ch\u1ee9c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh ki\u1ec1m h\u1ea1t. Do\u00e3n T\u1eafc \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c 14 n\u0103m.\r\n\r\n<i>(T\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 l\u00e0m An ph\u1ee7 ph\u00f3 s\u1ee9, th\u00e1ng 9 m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c 14 n\u0103m[footnote]Ch\u1eef 'ph\u00e0m' trong c\u00e2u '\u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c 14 n\u0103m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung[\/footnote]. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 2 t\u1eebng l\u00e0m Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u, th\u00e1ng 2 li\u1ec1n \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7, c\u00f2n Do\u00e3n T\u1eafc th\u00ec \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri Doanh Ch\u00e2u. S\u00e1ch \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang ch\u00e9p Do\u00e3n T\u1eafc \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u 18 n\u0103m, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.)<\/i>\r\n\r\nH\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 ng\u1eebng chi\u1ebfn s\u1ef1, Do\u00e3n T\u1eafc v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng s\u1eeda sang th\u00e0nh l\u0169y. Li\u00eau ch\u1ee7 h\u1ecfi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7m r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i Nam tri\u1ec1u v\u1eabn s\u1eeda sang th\u00e0nh tr\u00ec, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 vi ph\u1ea1m l\u1eddi th\u1ec1 kh\u00f4ng?\"<\/i> Ki\u1ec7m \u0111\u00e1p: <i>\"L\u00fd H\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghi ng\u1edd.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu h\u1ecfi, Do\u00e3n T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"L\u00fac m\u1edbi th\u00f4ng hi\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1eeda ch\u1eefa ngay, ng\u00e0y sau n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed5 n\u00e1t, l\u1ea1i d\u00e1m \u0111\u1ed9ng tay v\u00e0o sao? V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u1ea7n e r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Li\u00eau kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.\r\n\r\nTh\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc v\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh h\u00ecnh v\u00f2m, Do\u00e3n T\u1eafc mu\u1ed1n h\u1ee3p nh\u1ea5t n\u00f3 v\u1edbi th\u00e0nh l\u1edbn, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n \u0110\u00f4ng Nh\u1ea1c, xu\u1ea5t tr\u0103m l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng l\u00e0m \u0111\u1ed3 c\u00fang t\u1ebf, d\u00f9ng nh\u1ea1c c\u1ee5 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, d\u00e2n ch\u00fang tranh nhau d\u00e2ng v\u00e0ng b\u1ea1c[footnote]D\u00e2n ch\u00fang tranh nhau d\u00e2ng v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u1eef 'tranh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 324, truy\u1ec7n L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 29 v\u00e0 \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 16, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u1ec1u ghi 'd\u00e2n gian tranh nhau d\u00e2ng \u0111\u1ed3 v\u00e0ng b\u1ea1c'.[\/footnote]. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, b\u00ed m\u1eadt d\u1eb9p b\u1ecf, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 tr\u1ed9m t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1eaft tr\u1ed9m, ba l\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 sang bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc. R\u1ed3i kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ec1n, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u00e0o h\u00e0o quanh th\u00e0nh, x\u00e2y \u0111\u00ea h\u00ecnh tr\u0103ng. T\u1eeb \u0111\u00f3, d\u00e2n trong t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh v\u00f2m \u0111\u1ec1u d\u1eddi v\u00e0o trong th\u00e0nh l\u1edbn.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Chu Th\u1ebf T\u00f4ng l\u1ea5y c\u1eeda \u1ea3i l\u00e0m ch\u00e2u, d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u1ecf l\u1ee3p nh\u00e0. Do\u00e3n T\u1eafc l\u1ea5y g\u1ed7 t\u1eeb n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y, x\u00e2y d\u1ef1ng nhi\u1ec1u kho l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 doanh tr\u1ea1i. B\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ea1y d\u00e2n l\u00e0m ng\u00f3i g\u1ea1ch, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u c\u00e1c ng\u00f5 x\u00f3m, x\u00e2y ch\u1ee3 c\u00f3 m\u00e1i che, nh\u00e0 tr\u1ecd, c\u1ed1i xay n\u01b0\u1edbc. Tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ec1u x\u1ebfp g\u1ea1ch, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e0o h\u00e0o bao quanh, tr\u1ed3ng gai, tr\u1ed3ng c\u00e2y du v\u00e0 li\u1ec5u. M\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n do Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n tu s\u1eeda, d\u1ef1ng c\u1ea7u d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, l\u00e0m c\u1ea7u \u0111\u00e1, x\u00e2y \u0111\u00ecnh t\u1ea1, d\u1ef1ng \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi qu\u00e2n An T\u00fac, Qu\u1ea3ng T\u00edn, Thu\u1eadn An. H\u00e0ng n\u0103m t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf, m\u1eddi thuy\u1ec1n chi\u1ebfn \u1edf s\u00f4ng bi\u00ean gi\u1edbi thi \u0111ua, cho ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc \u0111\u1ebfn xem, ng\u1ea7m luy\u1ec7n t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn.\r\n\r\nPh\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u v\u1ed1n c\u00f3 h\u1ed1 b\u1eaby ng\u1ef1a, tr\u00ean th\u00e0nh x\u00e2y l\u1ea7u canh, nh\u00ecn xa m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m, t\u1eeb khi ng\u1eebng chi\u1ebfn, kh\u00f4ng ai d\u00e1m l\u00ean. Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>\"Nam b\u1eafc \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng h\u00f2a r\u1ed3i, c\u1ea7n g\u00ec c\u00e1i n\u00e0y!\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh d\u1ee1 l\u1ea7u, san b\u1eb1ng h\u1ed1, bi\u1ebfn th\u00e0nh v\u01b0\u1eddn rau cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng, kh\u01a1i r\u00e3nh, x\u1ebfp lu\u1ed1ng, x\u00e2y t\u01b0\u1eddng th\u1ea5p, tr\u1ed3ng gai g\u00f3c, khi\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u00ecnh c\u00e0ng th\u00eam hi\u1ec3m tr\u1edf. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 s\u1eeda sang ph\u1ed1 x\u00e1, d\u1eddi ch\u00f9a l\u00ean t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc, d\u00e2n ch\u00e2u s\u1edbm t\u1ed1i l\u00ean xem xa ba m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7 ty[footnote]Ch\u1eef 'h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u1eefng \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng c\u00e2y du. L\u00e2u ng\u00e0y, c\u00e2y du m\u1ecdc \u0111\u1ea7y bi\u00ean gi\u1edbi, Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ed9 binh, kh\u00f4ng l\u1ee3i cho k\u1ef5 binh, ch\u1eb3ng l\u1ebd ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y g\u1ed7 l\u00e0m nh\u00e0 sao?\"<\/i>\r\n\r\nTh\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1eafp \u0111\u00e8n, Do\u00e3n T\u1eafc cho d\u1ef1ng n\u00fai gi\u1ea3 trang tr\u00ed, t\u1eadp h\u1ee3p ca k\u1ef9, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do vui ch\u01a1i ban \u0111\u00eam[footnote]'ban \u0111\u00eam' ch\u1eef 'd\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. Xem l\u1ea1i s\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh T\u1eadp\u300b \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'cho d\u00e2n ch\u01a1i \u0111\u00eam'.[\/footnote]. H\u00f4m sau, d\u00f2 bi\u1ebft t\u01b0\u1edbng Li\u00eau mu\u1ed1n l\u00e9n v\u00e0o trong th\u00e0nh xem, Do\u00e3n T\u1eafc c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u00eau \u0111\u1ee3i \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7c \u00e1o t\u00eda t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, c\u00f9ng v\u00e0o nh\u00e0 tr\u1ecd, kh\u00f4ng n\u00f3i m\u1ed9t l\u1eddi, cho g\u1ecdi k\u1ef9 n\u1eef \u0111\u1ebfn h\u1ea7u h\u1ea1, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u say r\u1ed3i th\u00f4i, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 con l\u1eeba c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 d\u01b0\u1edbi m\u00e1i hi\u00ean, \u0111\u1ec3 h\u1eafn tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 Th\u1ed1ng qu\u00e2n U Ch\u00e2u. V\u00e0i ng\u00e0y sau, b\u1ecb Li\u00eau x\u1eed t\u1eed.\r\n\r\nC\u00f3 l\u1ea7n y\u1ebfn ti\u1ec7c trong qu\u00e2n, kho v\u0169 kh\u00ed b\u1ecb ch\u00e1y. Do\u00e3n T\u1eafc v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u vui ch\u01a1i, Ph\u00f3 s\u1ee9 xin \u0111i c\u1ee9u h\u1ecfa, \u00f4ng kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. M\u1ed9t l\u00e1t sau l\u1eeda t\u1eaft, \u00f4ng l\u1ec7nh ch\u00f4n h\u1ebft nh\u1eefng v\u1eadt b\u1ecb ch\u00e1y, b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi mang t\u1edd h\u1ecbch \u0111\u1ebfn Doanh Ch\u00e2u, d\u00f9ng th\u00f9ng tr\u00e0 ch\u1edf v\u0169 kh\u00ed gi\u00e1p, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng binh kh\u00ed \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xin \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ee9u h\u1ecfa, Vua n\u00f3i: <i>\"Do\u00e3n T\u1eafc \u1eaft c\u00f3 l\u00fd do, h\u00e3y h\u1ecfi \u00f4ng ta.\"<\/i> \u00d4ng \u0111\u00e1p: <i>\"Kho ch\u1ee9a binh kh\u00ed, ph\u00f2ng h\u1ecfa r\u1ea5t nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111ang y\u1ebfn ti\u1ec7c m\u00e0 ch\u00e1y, \u1eaft l\u00e0 do k\u1ebb gian l\u00e0m. B\u1ecf ti\u1ec7c \u0111i c\u1ee9u h\u1ecfa, s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea5t ng\u1edd.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p Li\u00eau, th\u00e1o tr\u00f3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129nh, gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p n\u00f3i l\u00e0 do Y\u00ean Kinh \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u01b0a ra s\u1ed1 li\u1ec7u qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, binh m\u00e3 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi. Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng g\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u sai.\"<\/i> G\u1ecdi ch\u1ee7 l\u1ea1i l\u1ea5y s\u1ed5 ghi ch\u00e9p s\u1ed1 th\u1ef1c \u0111\u01b0a cho. Gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p xin \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ni\u00eam phong, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh b\u1eb1ng v\u00e0ng, th\u1ea3 v\u1ec1. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p v\u1ed9i \u0111\u1ebfn, tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 li\u1ec7u \u0111\u00e3 nh\u1eadn, d\u1ea5u ni\u00eam phong v\u1eabn nguy\u00ean, l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra th\u00f4ng tin chi ti\u1ebft v\u1ec1 binh m\u00e3, t\u00e0i l\u1ef1c, \u0111\u1ecba h\u00ecnh c\u1ee7a Li\u00eau l\u00e0m b\u00e1o c\u00e1o.\r\n\r\nM\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, c\u00f3 d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Li\u00eau \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i b\u1ecf tr\u1ed1n, Do\u00e3n kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd, ch\u1ec9 cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng hai ngh\u00ecn ti\u1ec1n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u00f4ng nh\u00e1t. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau, U Ch\u00e2u \u0111\u01b0a vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u1ea5t v\u1ea5n, \u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3. Th\u1ef1c ra l\u00e0 do gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p kh\u00e1c mu\u1ed1n l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, nh\u01b0ng khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00e1o cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 vu kh\u1ed1ng, b\u00e8n gi\u1ebft gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p.\r\n\r\nM\u1ed9t binh s\u0129 V\u00e2n D\u1ef1c tr\u1ed1n sang Li\u00eau, Do\u00e3n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u00f2i tr\u1ea3 l\u1ea1i, Khi\u1ebft \u0110an tr\u1ea3 l\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2u. Do\u00e3n n\u00f3i: <i>\"\u1ede ch\u1ed7 n\u00e0y.\"<\/i> Khi\u1ebft \u0110an s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm, li\u1ec1n tr\u1ea3 l\u1ea1i binh s\u0129, Do\u00e3n b\u00e8n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ai d\u00e1m tr\u1ed1n n\u1eefa.\r\n\r\nDo\u00e3n kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng uy nghi, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u0111i b\u1ed9 ra ngo\u00e0i, g\u1eb7p d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n, m\u1eddi ng\u1ed3i n\u00f3i chuy\u1ec7n, nh\u1edd v\u1eady hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang. Khi c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, d\u00f9 l\u1edbn hay nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c ti\u1ebfp th\u1ea9m v\u1ea5n v\u00e0 x\u1eed l\u00fd ngay. \u00d4ng kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 binh s\u0129, ai c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u00fang t\u00e0i n\u0103ng. K\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp v\u1eeba ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft ngay, ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00ec sao. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u1ea7n \u00e1o d\u1ef1 ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng xa x\u1ec9, kh\u00f4ng t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i. Trong s\u1ed1 c\u00e1c quan bi\u00ean th\u1eddi \u0111\u00f3, \u00edt ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u00f4ng.\r\n\r\n<i>(Kh\u00f4ng c\u00f3 quan bi\u00ean n\u00e0o b\u1eb1ng Do\u00e3n, theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, nay ghi th\u00eam v\u00e0o. Ch\u00ednh truy\u1ec7n n\u00f3i <i>\"kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u1ea7n \u00e1o d\u1ef1 ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng xa x\u1ec9, kh\u00f4ng t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i\"<\/i> d\u01b0\u1edbi vi\u1ec7c c\u1ee7a Do\u00e3n, n\u00ean ghi r\u1ea3i r\u00e1c v\u00e0o c\u00e1c n\u0103m, nh\u01b0ng ng\u00e0y th\u00e1ng ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, nay ghi chung l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec tr\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c n\u0103m kh\u00e1c, n\u00ean ki\u1ec3m tra l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, l\u1ea5y S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, B\u1ea3o T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.\r\n\r\nTheo l\u1ec7 c\u0169, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ph\u1ea3i c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9 cho r\u1eb1ng Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 thu\u1ed9c v\u1ec1 ngo\u1ea1i ch\u1ebf, b\u00e8n sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u1ed1ng Th\u1ee5 so\u1ea1n v\u0103n t\u1eeb, V\u1ecb r\u1ea5t h\u1eadn vi\u1ec7c n\u00e0y. <i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ed9, theo \u300aQuy \u0111i\u1ec1n l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu.)<\/i> V\u1ecb \u1edf Trung th\u01b0, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi Chu\u1ea9n r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn. M\u1ed9t l\u1ea7n c\u00f9ng \u0103n, canh d\u00ednh v\u00e0o r\u00e2u Chu\u1ea9n, V\u1ecb \u0111\u1ee9ng d\u1eady t\u1eeb t\u1eeb lau \u0111i. Chu\u1ea9n c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"Tham ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, l\u1ea1i \u0111i lau r\u00e2u cho quan tr\u00ean sao?\"<\/i> V\u1ecb r\u1ea5t x\u1ea5u h\u1ed5, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ea7m m\u1ed1ng vu c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1ea3y sinh.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, k\u1ebb n\u00e0o b\u1eaft c\u00f3c b\u00e1n ng\u01b0\u1eddi sang \u0111\u1ea5t Khi\u1ebft \u0110an, th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed; k\u1ebb d\u1ee5 d\u1ed7 c\u0169ng \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i; k\u1ebb ch\u01b0a v\u01b0\u1ee3t qua bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec x\u1eed ph\u1ea1t l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Ho\u00e0i Nam.\"<\/i>\r\n\r\n[74] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc th\u00e0nh Ho\u1ea1t Ch\u00e2u, g\u1ea7n n\u00fai Thi\u00ean \u0110\u00e0i. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i v\u1ee1 \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam th\u00e0nh, b\u1edd \u0111\u00ea s\u1ee5t \u0111\u1ed5 700 b\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u[footnote]'tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u' theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 14-7 ch\u00e9p l\u00e0 'n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 91, H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n ng\u1eadp th\u00e0nh ch\u00e2u'.[\/footnote], d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb cu\u1ed1n tr\u00f4i nhi\u1ec1u, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y qua Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, B\u1ed9c Ch\u00e2u, V\u1eadn Ch\u00e2u, T\u1ebf Ch\u00e2u, \u0111\u1ed5 v\u00e0o L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n B\u1ea1c, l\u1ea1i h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y v\u00e0 s\u00f4ng C\u1ed5 Bi\u1ec7n, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0i, g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho 32 ch\u00e2u \u1ea5p. Do \u0111\u00f3, sai trung s\u1ee9 c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, ban ti\u1ec1n cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea, ng\u1ef1 s\u1eed h\u1eb7c t\u1ed9i c\u00e1c quan l\u1ea1i, l\u1ec7nh cho M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Th\u1ee9 s\u1eed H\u01b0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u00f4i Loan d\u1eabn 400 qu\u00e2n Tuy\u00ean V\u0169 \u0111i tu\u1ea7n tra b\u1ea3o v\u1ec7. L\u1ea1i sai Quang l\u1ed9c khanh Ti\u1ebft Nhan, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m c\u00f9ng c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc t\u00ednh to\u00e1n b\u00e1o c\u00e1o.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh cho \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Qu\u1eafc Ch\u00e2u l\u00e0 H\u00e1c Vinh l\u00e0m Tu h\u00e0 b\u1ed9 th\u1ef1 Ho\u1ea1t Ch\u00e2u, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 Ti\u1ebft Di l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y \u0110\u1ed3ng Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang L\u00e2m \u0110\u1eb7c l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba, Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00e2m \u0110\u1eb7c t\u00ednh t\u00e0 hi\u1ec3m, gi\u1ecfi xu n\u1ecbnh, n\u00ean \u0110inh V\u1ecb lu\u00f4n y\u00eau qu\u00fd \u00f4ng ta, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, tri\u1ec7u t\u1eadp t\u00f4ng th\u1ea5t, c\u1eadn th\u1ea7n, quan c\u00e1c, Tam ty, Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed, Ph\u00e1p quan, Kinh ph\u1ee7 quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ch\u00e2n Du xem t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ban m\u1ed9t b\u1ed9 \u300aTh\u00e1nh t\u1ed5 gi\u00e1ng l\u00e2m k\u00fd\u300b.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, d\u1eddi B\u1ed9 th\u1ef1 ty B\u00e2n Ninh Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ch\u00e2u. Ty n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u, do T\u00e0o V\u0129 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u00f3 c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi h\u01a1i xa.\r\n\r\n[79] Chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i mang ch\u1ee9c \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh \u0111\u00e0i quan c\u00f9ng c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, n\u1ebfu \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec c\u00e1c n\u01a1i thu nh\u1eadn v\u0103n tr\u1ea1ng c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc, g\u1eedi v\u1ec1 Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c thay v\u1ec1 kinh ho\u1eb7c \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u1edf kinh, c\u0169ng kh\u1ea3o x\u00e9t d\u1eabn ki\u1ebfn. N\u1ebfu \u1edf kinh \u0111\u00e3 ba n\u0103m \u0111\u00e3 kh\u1ea3o x\u00e9t chuy\u1ec3n ch\u1ee9c, ho\u1eb7c v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, th\u00ec \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c thay v\u00e0 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, l\u1ea1i h\u1ee3p kh\u1ea3o x\u00e9t, theo l\u1ec7 thi h\u00e0nh. N\u1ebfu trong ngo\u00e0i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a kh\u1ea3o x\u00e9t, g\u1eb7p khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9, n\u1ebfu h\u1ee3p kh\u1ea3o x\u00e9t, th\u00ec kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u1ea3o x\u00e9t chuy\u1ec3n ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y n\u0103m, \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e2u l\u00ean, ho\u1eb7c v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, chuy\u1ec3n nhi\u1ec7m kh\u00f4ng theo l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t, th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(H\u1ed9i y\u1ebfu, ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3, Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay ph\u1ee5 v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\nTh\u1ea9m quan vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u1ea3o x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i, c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 vi\u1ec7c xin kh\u1ea3o x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i kinh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c, v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111\u1ee3i khi thay th\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ea1i. Xin xem x\u00e9t n\u1ebfu hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac, th\u00ec theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi thay th\u1ebf s\u1ebd kh\u1ea3o x\u00e9t. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3, ho\u1eb7c \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi gian l\u01b0u l\u1ea1i, mong r\u1eb1ng c\u1ee9 m\u1ed7i ba n\u0103m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, quan l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 d\u00f9 \u0111\u00e3 th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t v\u00e0 d\u1eabn ki\u1ebfn, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u00ecnh t\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ee7 b\u1ea3y n\u0103m xin t\u00e2u, d\u00f9 ch\u01b0a th\u0103ng ch\u1ee9c, mong r\u1eb1ng t\u1eeb khi kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, t\u00ednh l\u1ea1i ba n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho kh\u1ea3o x\u00e9t, th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c quan l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1eeb khi c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, th\u00ec theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u1ea3o x\u00e9t, sau khi c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, xin xem x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc khi nh\u1eadm vi\u1ec7c, d\u00f9 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u1ea3o x\u00e9t, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xem x\u00e9t, n\u1ebfu sau khi nh\u1eadm vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 m\u1ed9t ho\u1eb7c hai n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t g\u00ec, th\u00ec cho ph\u00e9p t\u00ednh c\u1ea3 th\u1eddi gian tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ecbch s\u1eed c\u00f4ng v\u1ee5, h\u00e3y \u0111\u1ec3 vi\u1ec7n n\u00e0y c\u00f9ng tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 c\u00e1c c\u00f4ng t\u1ed9i \u0111\u00e3 kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Sau khi c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ee7 n\u0103m n\u0103m, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 m\u1ed9t n\u0103m, ho\u1eb7c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 hai n\u0103m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch kh\u1ea3o x\u00e9t. C\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo t\u00e2u.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(H\u1ed9i y\u1ebfu, vi\u1ec7c th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c sau ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 6, c\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 3 m\u1edbi s\u1eeda \u0111\u1ed5i ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Tr\u01b0\u1edfng Thanh qu\u1eadn ch\u00faa m\u1ea5t, l\u00e0 con g\u00e1i l\u1edbn c\u1ee7a T\u1ea7n \u0110i\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng, g\u1ea3 cho Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Th\u1ee7 T\u00edn. C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng, l\u1ec5 ph\u1ee5c ti\u1ec3u c\u00f4ng n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng v\u00e0 b\u00e3i tri\u1ec1u. Trong ti\u1ec7c m\u1eebng ti\u1ebft Ti\u00ean Thi\u00ean, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi ch\u00fac th\u1ecd, kh\u00f4ng c\u1eed nh\u1ea1c, cho hai con c\u1ee7a b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(Con c\u1ee7a Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, \u0111\u00e3 ghi trong n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 4.)<\/i>\r\n\r\n[81] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ph\u00e1n Tam ty Khai s\u00e1ch ty Ph\u1ea1m Ung t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed ki\u00eam ch\u1ee9c kh\u00e1c, xin cho h\u1ecd v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 v\u00e0 xin th\u00eam ch\u1ee9c Gi\u00e1n quan. Vua ra l\u1ec7nh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed.\r\n\r\n<i>(Theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. T\u00ean c\u00e1c Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed ki\u00eam ch\u1ee9c kh\u00e1c, ghi v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i v\u00e0 T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 5.)<\/i>\r\n\r\n[82] Chi\u1ebfu ch\u1ecdn c\u00e1c tri\u1ec1u th\u1ea7n s\u00e1ng su\u1ed1t, m\u1ea1nh m\u1ebd l\u00e0m tri qu\u00e2n V\u00e2n An, kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c quan thu\u1ed9c h\u00e0ng B\u00e0ng, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Tam ty m\u01b0\u1ee3n 15.000 t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb kho n\u1ed9i t\u00e0ng.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng tri c\u1ed1ng c\u1eed.<\/p>\n<p>[3] Ban t\u1eb7ng \u00e1o t\u00eda cho hai v\u1ecb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 S\u00e1ch L\u0103ng Ban Ch\u00e2u Nh\u0129 v\u00e0 Y L\u00e3ng Pha O\u00e1t \u1edf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, ch\u00e2u T\u1ea7n, do B\u1ed9 th\u1ef1 T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, c\u00e1c th\u00ed sinh ti\u1ebfn c\u1eed t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e0 Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Trinh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 28, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 294 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Chu s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng s\u1eeda t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8 k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n', \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 34 th\u00ec gi\u1ed1ng nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Trinh'. Nguy\u00ean ch\u00fa trong s\u00e1ch n\u00e0y vi\u1ebft: 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n c\u00f3 truy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.' Nh\u01b0 v\u1eady, Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong s\u00e1ch n\u00e0y v\u00e0 Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 c\u00f9ng t\u00ean. Tra \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 301 truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n: Ch\u1ea9n t\u1ef1 Tr\u1ecdng Vi, ng\u01b0\u1eddi Khai Phong T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. M\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. Khi m\u1eb9 m\u1ea5t, Ch\u1ea9n t\u1eeb quan \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36.10 v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 117 ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 2 \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n'. Nh\u01b0ng ph\u1ea7n sau kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c Ch\u1ea9n m\u1ea1o tang \u0111i thi b\u1ecb ki\u1ec7n, ph\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c t\u1eeb quan \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang cho m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. Nh\u01b0 v\u1eady, nguy\u00ean ch\u00fa n\u00f3i c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u00ean, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 suy \u0111o\u00e1n.\" id=\"return-footnote-304-1\" href=\"#footnote-304-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a> c\u00f9ng h\u01a1n 4.300 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u ki\u1ebfn t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh. L\u00fac \u0111\u00f3, Ch\u1ea9n m\u1ea1o tang ph\u1ee5c \u0111i thi, b\u1ecb \u0111\u1ed3ng li\u00eau t\u1ed1 c\u00e1o, Vua sai \u0111i\u1ec3n y\u1ebft ch\u1ea5t v\u1ea5n. Ch\u1ea9n li\u1ec1n nh\u1eadn t\u1ed9i, giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t h\u1ecfi, ph\u1ea1t \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 thi ba khoa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1ea3o l\u00e3nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n chu\u1ed9c v\u00e0 \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 thi m\u1ed9t khoa. L\u00fac \u0111\u00f3, quan h\u1eefu ty mu\u1ed1n tha cho V\u01b0\u01a1ng Chu ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng Th\u00e0nh, h\u1ecfi Chu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 b\u1ea3o l\u00e3nh cho Ch\u1ea9n kh\u00f4ng? N\u1ebfu kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i> Chu \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u00f4i b\u1ea3o l\u00e3nh, kh\u00f4ng mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf, Chu c\u00f9ng Ch\u1ea9n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Chu trong b\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00f3i Ch\u1ea9n m\u1ea1o tang b\u00e0 n\u1ed9i, v\u0103n bia m\u1ed9 ghi l\u00e0 tang d\u00ec<a class=\"footnote\" title=\"V\u0103n bia m\u1ed9 ghi l\u00e0 tang d\u00ec, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'd\u00ec'.\" id=\"return-footnote-304-2\" href=\"#footnote-304-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c. Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n c\u00f3 truy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ed3 T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Ch\u1ea5t \u1edf ch\u00e2u Ho\u1ea1t b\u1ecb ch\u00e2u n\u00e0y \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, li\u1ec1n l\u1ea5y b\u00e0i thi g\u1ed1c giao cho Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u H\u1ee9a l\u00e0 Th\u00f4i L\u1eadp xem x\u00e9t. Th\u00f4i L\u1eadp cho r\u1eb1ng b\u00e0i thi c\u1ee7a Th\u1ebf Ch\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho ch\u00e2u Ho\u1ea1t theo l\u1ec7 gi\u1ea3i \u0111i.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u00fd do kh\u00f4ng t\u00e2u xin tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp cho gi\u1ea3i \u0111i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u1ed9p b\u00e0i thi l\u00ean ch\u00e2u. Th\u1ebf Ch\u1ea5t v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i \u0111i. Khi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i thi, chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Vi\u1ec7n C\u1ed1ng x\u00e9t \u0111\u1ecbnh. Vi\u1ec7n C\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng l\u00fd l\u1ebd k\u00e9m, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu ch\u1ec9 lo\u1ea1i b\u1ecf Th\u1ebf Ch\u1ea5t v\u00e0 x\u00e9t t\u1ed9i Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00f9ng Th\u00f4i L\u1eadp.<\/p>\n<p>Th\u00f4i L\u1eadp ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Y\u1ec3n L\u0103ng, ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m Suy quan \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ch\u00e2u Qu\u1ea3. Binh l\u00ednh v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadt d\u1ee5ng quan ra ch\u00e2u kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m tr\u1edf, \u00f4ng b\u00e8n l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi thu\u00ea thuy\u1ec1n ch\u1edf v\u1ec1. Tri ch\u00e2u Kh\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng C\u00e1ch \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i theo lu\u1eadt thu ti\u1ec1n b\u1eeba b\u00e3i, ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng ch\u00e9m. Th\u00f4i L\u1eadp n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i, t\u1ed9i ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng.&#8221;<\/i> T\u00f2ng C\u00e1ch ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng nghe, t\u00e2u l\u00ean, chi\u1ebfu ch\u1ec9 theo \u00fd Th\u00f4i L\u1eadp. Vua nh\u1edb t\u00ean \u00f4ng, khi v\u1ec1 kinh, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng l\u00e0m Th\u1eeba \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>Ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, Vua \u0111\u00e3 phong thi\u1ec1n, c\u00e1c quan \u0111ua nhau t\u00e2u b\u00e1o \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, d\u00e2ng th\u01a1 ca t\u1ee5ng, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u00f4i L\u1eadp n\u00f3i: <i>&#8220;L\u0169 l\u1ee5t \u1edf T\u1eeb, Duy\u1ec5n, h\u1ea1n h\u00e1n li\u00ean mi\u00ean \u1edf Giang, Ho\u00e0i, gi\u00f3 l\u1edbn \u1edf V\u00f4 Vi, ch\u00e1y l\u1edbn \u1edf Kim L\u0103ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o s\u1ef1 ki\u00eau c\u0103ng, m\u00e0 trong ngo\u00e0i l\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u c\u00e1c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh v\u1ec1 m\u00e2y s\u01b0\u01a1ng, c\u00e2y c\u1ecf, chim mu\u00f4ng, nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3 \u0111\u00e2u \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc! Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m l\u1ea1 v\u1ec1 c\u00e2y c\u1ecf d\u00f9 l\u1edbn c\u0169ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, c\u00f2n nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 v\u1ec1 l\u0169 l\u1ee5t, h\u1ea1n h\u00e1n d\u00f9 nh\u1ecf c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc sau \u00f4ng d\u00e2ng t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 th\u1ec3 gh\u00e9p \u0111o\u1ea1n sau v\u00e0o ph\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch, Du Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 t\u00e2u n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 hai th\u00e1ng gi\u00eang.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay t\u1ed9i nh\u00e2n ph\u1ea3i ph\u01a1i b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Tri ph\u1ee7 Giang Ninh l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng, m\u1edf \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00f3 m\u01b0a ng\u1ecdt r\u01a1i xu\u1ed1ng, b\u00e8n d\u00e2ng th\u01a1 ng\u0169 ng\u00f4n. C\u00f3 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, l\u1ea1i ban th\u01a1 h\u1ecda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[7] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;S\u1ee9 th\u1ea7n truy\u1ec1n tuy\u00ean l\u1ea5y v\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 truy\u1ec1n mi\u1ec7ng chi\u1ebfu ch\u1ec9, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1edb, d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0103n c\u1eafp ti\u1ec1n v\u1eadt. Nay xin l\u1eadp ty Truy\u1ec1n tuy\u00ean h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng \u1edf N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ea7n chuy\u00ean tr\u00e1ch. N\u1ebfu c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u, s\u1ebd c\u1ea5p m\u1ed9t b\u1ea3n h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng c\u1edb, giao cho c\u00e1c kho \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t, sau \u0111\u00f3 n\u1ed9p l\u1ea1i Tam ty. Tam ty l\u1eadp ty Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng c\u1edb, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c x\u00e9t duy\u1ec7t, nh\u1eb1m ng\u0103n ch\u1eb7n gian l\u1eadn.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b. L\u1ea1i theo\u300aB\u00e1ch nh\u1ea5t bi\u00ean\u300bc\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o, vi\u1ec7c l\u1eadp ty Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng c\u1edb li\u00ean quan \u0111\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, ch\u00fa th\u00edch v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9.)<\/i><\/p>\n<p>[8] C\u1ea5m s\u1ee9 th\u1ea7n T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p t\u1eeb nay bu\u00f4n b\u00e1n v\u1eadt ph\u1ea9m qua l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[9] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Gi\u00e1m \u00e1p tr\u1ea1i Sa M\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec t\u01b0 th\u00f9 m\u00e0 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u \u0111\u00e0y, giao cho s\u1ee9 th\u1ea7n \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Ng\u0169 \u0111\u1ea3o th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra. Ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m b\u00e1o c\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c, s\u1ebd x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Cao Thanh v\u00e0 T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u0103n h\u1ecdc Ti\u00eau Ung \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y, Gi\u00e1m \u00e1p \u0110\u1ed5ng Ng\u1ed9 nh\u00e2n vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u1ecd. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, con c\u1ee7a Thanh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, t\u00e2u r\u1eb1ng Ng\u1ed9 \u0111\u00f2i h\u1ed1i l\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, vu c\u00e1o m\u01b0u ph\u1ea3n. Chi\u1ebfu h\u1ecfi Ng\u1ed9, nh\u01b0ng Thanh \u0111\u00e3 ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, c\u1ea5m s\u0103n b\u1eaft chim s\u01a1n ch\u00e1.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, t\u1ed9c T\u00f4ng Ca C\u1ed1t T\u01b0 La v\u00e0 L\u00fd Tu\u00e2n sai t\u0103ng C\u1ea3nh Tu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Ch\u00e2u Th\u1ea7n b\u00e1o Ph\u00fa Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Ng\u0169 Kh\u00ea \u0111\u00f4 ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n m\u1ea5t. Chi\u1ebfu ban t\u1eb7ng v\u1ea3i l\u1ee5a, d\u00ea v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, l\u1ec7nh cho con trai l\u00e0 Quang Thu\u1ea5n qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c Ph\u00fa Ch\u00e2u. Quang Thu\u1ea5n ch\u1eb3ng bao l\u00e2u c\u0169ng m\u1ea5t, \u0111\u1ed5i l\u1ec7nh cho con th\u1ee9 l\u00e0 Quang Hi\u1ebfn k\u1ebf t\u1eadp.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Tri ch\u00e2u Vi\u1ec7t Ch\u00e2u, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Li\u1ec5u Cao Th\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe n\u00f3i t\u0103ng ni trong ch\u00e2u sau khi th\u1ee5 gi\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0, li\u1ec1n nh\u1eadn l\u1ec5 b\u00e1i c\u1ee7a cha m\u1eb9. Th\u1ea7n tra h\u1ecfi T\u0103ng ty, h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i c\u00f3 th\u1eadt. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i, l\u00e0m con, \u0111\u1ea1o trung hi\u1ebfu ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t l\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, d\u00f9 \u1edf nh\u00e0 hay xu\u1ea5t gia, t\u00ecnh c\u1ea3m v\u1edbi cha m\u1eb9 kh\u00f4ng kh\u00e1c. N\u1ebfu l\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u1ea1o n\u00e0y, t\u1ee9c l\u00e0 lo\u1ea1n lu\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ea3 l\u1ea1i, con \u0111\u1ed1i v\u1edbi cha m\u1eb9, \u00e2n \u0111\u1ee9c b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u1ec1u nh\u01b0 nhau, trong s\u00e1ch Nho n\u00f3i &#8216;H\u1ea1o thi\u00ean v\u00f5ng c\u1ef1c&#8217;, trong Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i &#8216;\u00c2n tr\u1ecdng m\u1ea1c b\u00e1o&#8217;, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 k\u1ebb nh\u1ecf l\u1ea5n \u00e1t ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn, k\u1ebb d\u01b0\u1edbi v\u01b0\u1ee3t l\u00ean tr\u00ean? C\u00f3 l\u1ebd do d\u00e2n \u00c2u Vi\u1ec7t, t\u0103ng t\u1ee5c xen l\u1eabn, qu\u00e1 m\u00ea t\u00edn n\u00ean qu\u00ean m\u1ea5t th\u1ee9 b\u1eadc t\u00f4n ti. Th\u1ea7n th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m Trinh Quan th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng, t\u1eebng c\u1ea5m t\u0103ng ni nh\u1eadn l\u1ec5 b\u00e1i c\u1ee7a cha m\u1eb9. Nay \u0111\u1ea1o l\u1edbn \u0111ang th\u1ecbnh h\u00e0nh, n\u00ean lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ec7 n\u1ea1n, mong ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1eeb b\u1ed9 nghi\u00eam c\u1ea5m, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ph\u1ee7 H\u00e0 Nam b\u00e1o c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ban cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng b\u00e0i th\u01a1 do Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed vi\u1ebft. Vua l\u00e0m b\u00e0i <i>&#8220;H\u1ecdc th\u01b0 ca&#8221;<\/i> ban cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, l\u1ea1i l\u00e0m b\u00e0i <i>&#8220;Khuy\u1ebfn h\u1ecdc ng\u00e2m&#8221;<\/i> ban cho th\u00e1i t\u1eed.<\/p>\n<p>[16] T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i linh ch\u00ed\u300b 100 quy\u1ec3n, Vua vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u300aNg\u0169 nh\u1ea1c qu\u1ea3ng v\u0103n k\u00fd\u300b.<\/p>\n<p>[17] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Trong cung \u0111\u01b0a s\u00e1ch \u300aTh\u00e1nh t\u1ed5 gi\u00e1ng l\u00e2m n\u1ed9i k\u00fd\u300b cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem.<\/p>\n<p>[18] Tri ch\u00e2u L\u1ec5 Ch\u00e2u T\u00e0o Kh\u1eafc K\u1ef7 t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u1ea1i Th\u1ea1ch \u0110\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u n\u1eb1m s\u00e2u trong \u0111\u1ea5t Man, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ec9 t\u1ed1n hao l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o. Xin cho ph\u00e1 b\u1ecf, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 5 ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, c\u00f3 bi\u1ebfn th\u00ec b\u00e1o v\u1ec1 tr\u1ea1i Linh Kh\u00ea.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[19] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n ch\u00e2u B\u1ea1c \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i c\u00f3 gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb ch\u1ea1y v\u1ec1 ch\u00e2u Tr\u1ea7n ban \u0111\u00eam, sau \u0111\u00f3 t\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1. Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Ph\u00e1n ch\u00e2u Tr\u1ea7n Ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua sai Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n \u0111i \u0111i\u1ec1u tra, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y. Sau l\u1ea1i sai Kh\u1edfi c\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ea1c xem x\u00e9t, th\u1ea5y d\u00e2n ch\u00fang v\u1eabn y\u00ean \u1ed5n nh\u01b0 c\u0169, b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan Kinh T\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n vi\u1ec7c b\u00e1o \u0111\u1ed9ng gi\u1ea3 trong khu v\u1ef1c, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i c\u00e1c l\u1ed9 Qu\u1ea3ng T\u00e2y, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ef3 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[20] Kinh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng: Tri ch\u00e2u Li\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng b\u1ecb tr\u00fang phong huy\u1ec5n \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t. Vua v\u1ed9i sai s\u1ee9 mang th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn th\u0103m, l\u1ea1i l\u1ea5y b\u1ea3o \u0111an \u0111\u00f3ng g\u00f3i ban cho, v\u00e0 cho ph\u00e9p d\u00f9ng ki\u1ec7u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec m\u1ea5t. Vua l\u1ea1i sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1<a class=\"footnote\" title=\"l\u1ea1i sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1, ch\u1eef 's\u1ee9' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ed1t', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 257, truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-304-3\" href=\"#footnote-304-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai \u00f4ng l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng t\u00ednh c\u1ea9n tr\u1ecdng, nh\u00e2n h\u1eadu, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u1ea5y khoan dung, m\u1ec1m m\u1ecfng \u0111\u1ec3 tr\u1ecb d\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi y\u00eau m\u1ebfn. Khi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Hi\u1ec7p L\u1ed9, c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh. Ch\u00ednh nghi\u00eam kh\u1eafc, t\u00e0n nh\u1eabn, th\u00edch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 l\u1ea7n m\u1ed9t vi\u00ean l\u1ea1i huy\u1ec7n h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n, Ch\u00ednh ra l\u1ec7nh k\u00e9o ra ch\u00e9m. K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng t\u1eeb t\u1ed1n khuy\u00ean gi\u1ea3i, cu\u1ed1i c\u00f9ng tha cho. Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Tu\u00e2n H\u00fac nghe tin K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng b\u1ec7nh, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn th\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Vua sai s\u1ee9 b\u1ea3o \u00f4ng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Khi tr\u1edf v\u1ec1, \u00f4ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 h\u1eb7c t\u1ed9i. Vua sai ph\u1ee5 th\u1ea7n an \u1ee7i, khuy\u00ean b\u1ea3o.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi tr\u01b0\u1ee3t \u1edf Nam t\u1ec9nh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u1eebng qua thi \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c khoa thi b\u1ea3y l\u1ea7n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i k\u1ef3, th\u00ec \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u00e2u t\u00ean l\u00ean.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Tam ty m\u01b0\u1ee3n 13 v\u1ea1n l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c t\u1eeb kho n\u1ed9i t\u00e0ng.<\/p>\n<p>[23] T\u0103ng ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a H\u1ee9a Ch\u00e2u l\u00ean 70 v\u1ea1n, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tri ch\u00e2u L\u00fd Duy.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, th\u00e2n h\u00e0nh kh\u1ea3o th\u00ed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1ed7 do L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0m th\u01a1 ban cho c\u00e1c quan kh\u1ea3o th\u00ed, sai ho\u00e0ng t\u1eed vi\u1ebft th\u01b0 cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 63 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn s\u0129 t\u1eeb V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ec9nh tr\u1edf xu\u1ed1ng, ban cho \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7; 86 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n. L\u1ea1i ban cho 13 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n; 102 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c khoa \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7; 47 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n. Kh\u1ea3o th\u00ed 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m. B\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ee5y, \u300a\u0110\u0103ng khoa k\u00fd\u300b ch\u00e9p: Th\u00e1ng 10 n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u00e0y Canh T\u00fd, l\u1ee5c ch\u00e1u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 Ch\u1ec9nh l\u00e0m Ch\u00ednh t\u1ef1. E r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ee5y, ho\u1eb7c l\u00e0 con c\u1ee7a Ch\u00ed.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh b\u00e1o tin m\u1eb9 k\u1ebf m\u1ea5t. Vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng t\u1ebf, cho kh\u1edfi ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[26] Chi\u1ebfu L\u1ec5 t\u00e2n vi\u1ec7n t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i l\u00e0m th\u00f4ng s\u1ef1. Khi \u0111\u00f3 c\u00f3 d\u00e2n Khai Phong ph\u1ee7 ki\u1ec7n th\u00f4ng s\u1ef1 T\u00e2n Vinh v\u1ed1n l\u00e0 con em H\u1ea1 Ch\u00e2u, \u0111\u1ea7u nh\u1eadp L\u1ec5 t\u00e2n vi\u1ec7n l\u00e0m th\u00f4ng s\u1ef1 ti\u1ec3u phi\u00ean, gi\u1ea3 x\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf kinh th\u00e0nh. Ph\u1ee7 chuy\u1ec3n v\u0103n \u0111\u1ebfn L\u1ec5 t\u00e2n vi\u1ec7n, n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n n\u00e0o quy \u0111\u1ecbnh. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng Vinh \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, mi\u1ec5n \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 ch\u00edch m\u1eb7t, ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u 'b\u1ea3n th\u00e0nh', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 25-7 ch\u00e9p l\u00e0 'lao th\u00e0nh'.\" id=\"return-footnote-304-4\" href=\"#footnote-304-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, do \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p k\u00e8m theo. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m C\u00f4ng s\u0129 D\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u1ee3ng \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, v\u00ec Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m t\u00ean c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 6.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Kh\u00e1nh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u1eb7c phi\u00ean Nhu Vi\u1ec5n x\u00e2m nh\u1eadp bi\u00ean gi\u1edbi, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m D\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba C\u00e1t giao chi\u1ebfn kh\u00f4ng th\u1eafng, qu\u00e2n quan b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ee9c Minh v\u1ed1n tu\u00e2n theo m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, sao b\u1ed7ng nhi\u00ean x\u00e2m nhi\u1ec5u, hay l\u00e0 t\u01b0\u1edbng bi\u00ean th\u1ea5t ch\u1ee9c trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i?&#8221;<\/i> Li\u1ec1n sai Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Khang Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00e0o U\u1ef7 l\u00e0m Hoa Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, Phu Di\u00ean l\u1ed9 ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh T\u1ea7n Ch\u00e2u duy\u00ean bi\u00ean tu\u1ea7n ki\u1ec3m an ph\u1ee7 s\u1ee9. C\u00e1c t\u1ed9c U\u1ef7 Kh\u1ea5t, C\u1ed1t Nh\u01b0\u1ee1ng, \u0110\u1ea1i M\u00f4n nghe tin U\u1ef7 \u0111\u1ebfn, quy ph\u1ee5 h\u01a1n ngh\u00ecn h\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(T\u1ed9c U\u1ef7 Kh\u1ea5t quy ph\u1ee5 v\u00e0o th\u00e1ng 8 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, t\u1ed9c C\u1ed1t Nh\u01b0\u1ee1ng, \u0110\u1ea1i M\u00f4n quy ph\u1ee5 v\u00e0o th\u00e1ng 9 ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[29] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu xin t\u1eeb ch\u1ee9c g\u1ea7n, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n vi\u1ec7c t\u00fac tr\u1ef1c, cho ph\u00e9p ba n\u0103m ng\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n m\u1ed9t l\u1ea7n. Hu\u00fdnh t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec7 c\u0169, b\u00e8n nghe theo, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu l\u1ea1i t\u00fac tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00e0 H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ee9c quan. Nghi\u00eau T\u00e1 gi\u1eef ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 lang, v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef ch\u1ee9c Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, gi\u00e1m s\u00e1t tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u1edf Ng\u1ea1c Ch\u00e2u. Ch\u1ea5p Trung gi\u1eef ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba, gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Nh\u1ea1c Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ecbnh ra quy ch\u1ebf thi c\u1eed, th\u00ed sinh n\u1ed9p b\u00e0i thi th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean giao cho Bi\u00ean b\u00e0i quan, b\u1ecf ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u00e0i ghi qu\u00ea qu\u00e1n, thay b\u1eb1ng s\u1ed1 hi\u1ec7u, r\u1ed3i Phong di quan sao ch\u00e9p v\u00e0 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi giao cho Kh\u1ea3o quan ch\u1ea5m \u0111i\u1ec3m xong<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'quan' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u00e1i', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-24 m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-304-5\" href=\"#footnote-304-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i ni\u00eam phong giao cho Ph\u00fac kh\u1ea3o quan ch\u1ea5m l\u1ea1i, r\u1ed3i giao cho T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan m\u1edf ni\u00eam phong, xem x\u00e9t s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t, tham kh\u1ea3o r\u1ed3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, sau \u0111\u00f3 giao l\u1ea1i cho Bi\u00ean b\u00e0i quan l\u1ea5y ph\u1ea7n ghi qu\u00ea qu\u00e1n v\u00e0 s\u1ed1 hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 gh\u00e9p l\u1ea1i, r\u1ed3i x\u1ebfp h\u1ea1ng t\u00ean tu\u1ed5i v\u00e0 th\u1ee9 t\u1ef1, c\u00f9ng v\u1edbi b\u00e0i thi tr\u00ecnh l\u00ean, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi treo b\u1ea3ng v\u00e0ng. \u0110\u1ea1i th\u1ec3 l\u00e0 mu\u1ed1n Kh\u1ea3o hi\u1ec7u quan v\u00e0 T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean tu\u1ed5i v\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft c\u1ee7a th\u00ed sinh, Bi\u00ean b\u00e0i quan tuy bi\u1ebft t\u00ean tu\u1ed5i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i th\u1ee9 h\u1ea1ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh gian l\u1eadn. Nh\u01b0ng Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00e0 Ch\u1ea5p Trung l\u00e0m Bi\u00ean b\u00e0i quan, kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 quy ch\u1ebf n\u00e0y, l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i th\u1ee9 h\u1ea1ng<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'sai', theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-304-6\" href=\"#footnote-304-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, trong cung ki\u1ec3m tra l\u1ea1i, th\u1ea5y nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00e1c bi\u1ec7t, b\u00e8n giao h\u1ebft cho Trung th\u01b0, sai Tr\u1ef1c long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 Th\u00e1i t\u1eed h\u1eefu d\u1ee5 \u0111\u1ee9c L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o xem x\u00e9t, l\u1ea1i tri\u1ec7u Nghi\u00eau T\u00e1, Ch\u1ea5p Trung c\u00f9ng Kh\u1ea3o hi\u1ec7u quan v\u00e0 T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, Nghi\u00eau T\u00e1 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed9i c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u00e1 \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111\u00e1ng b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. N\u1ebfu giao cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed, h\u00ecnh ph\u1ea1t s\u1ebd r\u1ea5t n\u1eb7ng, xin ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1ed9i m\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>T\u00f4ng \u0110\u1ea1o l\u1ea1i xin l\u1ea5y vi\u1ec7c Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00f9y ti\u1ec7n lo\u1ea1i b\u1ecf v\u00e0 gi\u1eef l\u1ea1i th\u00ed sinh \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y c\u00e1c th\u00ed sinh. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 treo b\u1ea3ng \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t nh\u01b0ng b\u1ecb Bi\u00ean b\u00e0i quan lo\u1ea1i nh\u1ea7m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho \u0111\u1ed7 ph\u1ee5 b\u1ea3ng; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 nh\u01b0ng b\u1ecb Bi\u00ean b\u00e0i quan cho \u0111\u1ed7 nh\u1ea7m, \u0111\u1ec1u b\u1ecb thu h\u1ed3i chi\u1ebfu ch\u1ec9 v\u00e0 b\u1eaft h\u1ecdc l\u1ea1i; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 nh\u01b0ng k\u00e9m, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi H\u1ed9i. T\u1ed5ng c\u1ed9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb lo\u1ea1i r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7, Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0111\u1ec1u c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi H\u1ed9i, Ti\u1ebfn s\u0129 c\u00f3 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c khoa c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c nh\u01b0ng b\u1ecb thu h\u1ed3i c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n Ch\u00ed ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Bi\u00ean b\u00e0i quan ki\u00eam lu\u00f4n T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ki\u1ec3m tra sai s\u00f3t. N\u0103m nay, t\u00e1ch Bi\u00ean b\u00e0i v\u00e0 T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u00e0m hai, nh\u01b0ng Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00e0 Ch\u1ea5p Trung kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd chi\u1ebfu, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i thi c\u1ee7a T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan, l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i th\u1ee9 h\u1ea1ng, sau khi treo b\u1ea3ng v\u00e0ng xong<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'ph\u00f3ng' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'c\u1ed1', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-304-7\" href=\"#footnote-304-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, trong cung ki\u1ec3m tra l\u1ea1i, th\u1ea5y nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00e1c bi\u1ec7t. V\u00ec v\u1eady Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00e0 Ch\u1ea5p Trung b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Kh\u00e1c v\u1edbi ch\u00e9p trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, nay t\u1ea1m theo Th\u1ef1c l\u1ee5c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh trong b\u00e0i v\u0103n kh\u1eafc tr\u00ean m\u1ed9 Nghi\u00eau T\u00e1 ch\u00e9p: Khi s\u1eafp x\u1ebfp b\u00e0i thi c\u00f3 sai s\u00f3t, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y, gi\u00e1ng ch\u1ee9c T\u1ea3 s\u1eed, coi vi\u1ec7c tr\u00e0 \u1edf Ng\u1ea1c Ch\u00e2u, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec m\u1eb9 m\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd T\u01b0, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n T\u00f2ng D\u1ecbch \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. Ti\u1ebfn s\u0129 Tr\u1ea7n T\u1ed5n, Ho\u00e0ng D\u1ecb c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng k\u00fd \u0111\u01a1n c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u1ed9t k\u1ef3 thi<a class=\"footnote\" title=\"nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng k\u00fd \u0111\u01a1n b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u1ed9t k\u1ef3 thi, 'm\u1ed9t k\u1ef3' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-25 ch\u00e9p l\u00e0 'hai k\u1ef3'\" id=\"return-footnote-304-8\" href=\"#footnote-304-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, T\u1ed5n, D\u1ecb c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o Duy Di\u1ec5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ea5m thi kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng. Vua sai Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Chu T\u1ed1n, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u1ea1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh tri\u1ec7u t\u1eadp T\u1ed5n, D\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, b\u1eaft h\u1ecd tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xem x\u00e9t l\u1ea1i b\u00e0i thi \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Nghi\u00eau T\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng trong s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129 do Duy Di\u1ec5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00f3 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi v\u0103n l\u00fd k\u00e9m h\u01a1n, trong s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129 do T\u00f2ng D\u1ecbch \u1edf bi\u1ec7t \u0111\u1ea7u g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi v\u0103n l\u00fd l\u1ed9n x\u1ed9n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t y\u00eau c\u1ea7u, nh\u01b0ng T\u1ed5n, D\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o c\u00f3 \u0111i\u1ec1u h\u01b0 v\u1ecdng, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng H\u1ed1i t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u l\u1ea5y l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n l\u00e0m nha d\u1ecbch, qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u00e1 s\u1ea3n gia nghi\u1ec7p, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng \u00edt, xin ghi l\u1ea1i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y, cho ph\u00e9p tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu giao cho Tam ty.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111i\u1ec1u Ph\u00e1n Tr\u1ea7n Ch\u00e2u, V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n l\u00e0m Ph\u00e1n T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u00e1 r\u01a1i \u1edf D\u0129nh, ng\u01b0\u1eddi xem b\u00f3i cho r\u1eb1ng tai h\u1ecda s\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u1edbi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e2n c\u1eadn, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111i\u1ec1u M\u00e2n \u0111i \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u1ec7nh cho \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n c\u0169.<\/p>\n<p>[34] Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh ng\u00e0y ng\u00e0y h\u1ea7u c\u1eadn trong cung, quy\u1ec1n th\u1ebf r\u1ea5t l\u1edbn, nh\u1eefng k\u1ebb a dua theo \u00f4ng r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean d\u00e2ng t\u1ea5u vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0ng c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb cao h\u01a1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng b\u00e0i x\u00edch. C\u00e1c kho t\u00e0ng trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u do \u00f4ng t\u00f9y \u00fd l\u1ea5y d\u00f9ng, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 nh\u00e0 m\u00ecnh. T\u00ednh t\u00ecnh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t tin v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Chu N\u0103ng, v\u1ed1n l\u00e0 gia n\u00f4 c\u1ee7a \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n M\u1eabn \u1edf \u0110\u01a1n Ch\u00e2u, t\u00ednh t\u00ecnh hung \u00e1c x\u1ea3o quy\u1ec7t, nh\u1edd h\u1ed1i l\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p m\u1eb7t, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi binh s\u0129 th\u00e2n c\u1eadn l\u00e0 Di\u00eau B\u00e2n b\u00e0n lu\u1eadn nh\u1eefng chuy\u1ec7n th\u1ea7n qu\u00e1i \u0111\u1ec3 d\u1ee5 d\u1ed7 \u00f4ng. Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, ti\u1ebfn c\u1eed Chu N\u0103ng l\u00e0m Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Giai Ch\u00e2u, sau \u0111\u00f3 cho x\u00e2y \u0111\u1ea1o qu\u00e1n \u1edf n\u00fai Chung Nam, c\u00f9ng v\u1edbi \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u \u00cdch t\u1ea1o ra ph\u00f9 m\u1ec7nh, m\u01b0\u1ee3n danh th\u1ea7n linh, b\u00e0n v\u1ec1 c\u00e1t hung c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, ho\u1eb7c ph\u00ea ph\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111ang tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh H\u01b0ng, Chu N\u0103ng l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, nh\u1edd v\u00e0o uy t\u00edn c\u0169 c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, mu\u1ed1n bi\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1eadt. Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c hi\u1ebfu th\u1eafng, th\u00edch ng\u01b0\u1eddi a dua theo m\u00ecnh, n\u00ean th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1ea5u r\u1eb1ng thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u00fai Can H\u1ef1u, th\u1ef1c ra l\u00e0 do Chu N\u0103ng l\u00e0m ra. Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00f2 l\u1eeba \u0111\u1ea3o, ch\u1ec9 c\u00f3 Vua l\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u Ban vi\u1ebft truy\u1ec7n v\u1ec1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u00f3i r\u1eb1ng: Chu N\u0103ng d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0, Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean kh\u00f4ng tin thi\u00ean th\u01b0 l\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. Nay thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u01a1i Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, n\u00ean \u0111\u1ec3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec d\u00e2n ch\u00fang s\u1ebd r\u1ea5t ph\u1ee5c.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n sai Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh truy\u1ec1n \u00fd cho Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng ch\u1ecbu, nh\u01b0ng con r\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 \u1edf trong tri\u1ec1u th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 kh\u0103ng kh\u0103ng y\u00eau c\u1ea7u Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, n\u00ean Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n m\u1edbi nghe theo.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n ch\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f2n vi\u1ec7c Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng ba n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 ba, L\u01b0u Ban nh\u1ea7m l\u1eabn r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chu\u1ea9n b\u1ecb nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n thi\u00ean th\u01b0 v\u00e0o cung, Th\u00e1i t\u1eed H\u1eefu d\u1ee5 \u0111\u1ee9c L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o d\u00e2ng s\u1edb, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea1o tr\u1eddi ban ph\u00fac cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh, gi\u00e1ng h\u1ecda cho k\u1ebb d\u00e2m, kh\u00f4ng n\u00f3i m\u00e0 v\u1eabn th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 gi\u00e1o h\u00f3a. Nh\u00e0 Vua n\u1ebfu thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1ea1o l\u00fd, th\u00ec tr\u1eddi s\u1ebd ban ph\u00fac \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i, n\u1ebfu sai l\u1ea7m, th\u00ec s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1m l\u1ea1 \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 thi\u00ean th\u01b0. Th\u1ea7n e r\u1eb1ng b\u1ecdn gian th\u1ea7n l\u1ee3i d\u1ee5ng s\u1ef1 m\u00ea t\u00edn \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[36] Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u00edch d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Chu N\u0103ng l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n gian x\u1ea3o, t\u00ecnh c\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ebfn, b\u1ed7ng ch\u1ed1c l\u00e0m ch\u1ee9c M\u1ee5c B\u00e1, \u0111\u1ec1u do n\u00f3i d\u1ed1i v\u1ec1 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. M\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i tin t\u01b0\u1edfng, c\u00fai m\u00ecnh \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0a v\u00e0o cung \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u1ee5ng, t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng \u0111au l\u00f2ng, ch\u1ec9 tr\u00edch trong b\u1ee5ng, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i ra. Th\u1eddi H\u00e1n, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u0103n Th\u00e0nh d\u00f9ng l\u1ee5a vi\u1ebft ch\u1eef cho tr\u00e2u \u0103n, n\u00f3i r\u1eb1ng trong b\u1ee5ng tr\u00e2u c\u00f3 s\u00e1ch l\u1ea1, gi\u1ebft tr\u00e2u xem th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch, thi\u00ean t\u1eed nh\u1eadn ra ch\u1eef vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng ta. L\u1ea1i c\u00f3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ng\u0169 L\u1ee3i n\u00f3i d\u1ed1i, nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng thu\u1eadt kh\u00f4ng \u1ee9ng nghi\u1ec7m. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u00f3 H\u1ea7u M\u1ea1c Tr\u1ea7n L\u1ee3i D\u1ee5ng d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng thu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, m\u1ed9t ng\u00e0y ph\u00e1t gi\u00e1c gian tr\u00e1, b\u1ecb gi\u1ebft \u1edf Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u. H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 h\u00f9ng t\u00e0i, ti\u00ean \u0111\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 anh minh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n. \u0110\u01b0\u1eddng Minh Ho\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f9a Linh B\u1ea3o, kinh Th\u01b0\u1ee3ng Thanh H\u1ed9 Qu\u1ed1c, b\u1ea3o kho\u00e1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do V\u01b0\u01a1ng Nhi\u00eau, \u0110i\u1ec1n \u0110\u1ed3ng T\u00fa l\u00e0m ra, Minh Ho\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1eed t\u1eed, s\u1ee3 h\u00e3i t\u00e0 thuy\u1ebft, t\u1ef1 cho r\u1eb1ng \u0111\u1ee9c th\u1ef1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi, th\u1ea7n linh \u1eaft ban ph\u00fac.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00e3o Qu\u00e2n l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u00e1ng l\u1eddi, \u1eaft kh\u00f4ng sai. Nh\u01b0ng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb lo\u1ea1n An L\u1ed9c S\u01a1n, thi\u00ean t\u1eed ch\u1ea1y lo\u1ea1n, hai kinh \u0111\u00f4 tan hoang, b\u1ed1n bi\u1ec3n s\u00f4i s\u1ee5c, h\u00e1 ph\u1ea3i thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh sao? Minh Ho\u00e0ng tuy \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 kinh, l\u1ea1i b\u1ecb L\u00fd Ph\u1ee5 Qu\u1ed1c \u00e9p d\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ebft \u0111\u00f3i, h\u00e1 ph\u1ea3i &#8216;th\u00e1nh th\u1ecd v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng, s\u1ed1ng l\u00e2u mu\u00f4n tu\u1ed5i&#8217;? Minh Ho\u00e0ng anh minh m\u00e0 h\u1ecda ho\u1ea1n v\u1eabn \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, l\u00e0 do t\u1ea1i v\u1ecb l\u00e2u, ki\u00eau c\u0103ng th\u00e0nh t\u00ednh, cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00ecnh, l\u1eddi can kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghe, l\u00f2ng quen an nh\u00e0n, tai quen nghe n\u1ecbnh, trong b\u1ecb s\u1ee7ng phi m\u00ea ho\u1eb7c, ngo\u00e0i d\u00f9ng gian th\u1ea7n, cung k\u00ednh qu\u1ef7 th\u1ea7n, qu\u00e1 s\u00f9ng y\u00eau v\u1ecdng.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u00f4m nay th\u1ea5y L\u00e3o Qu\u00e2n tr\u00ean l\u1ea7u, mai th\u1ea5y L\u00e3o Qu\u00e2n trong n\u00fai, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ng\u1ed3i kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc, ng\u1ed3i y\u00ean s\u1ee3 uy m\u00e0 im l\u1eb7ng, \u0111\u00e3 m\u00ea t\u00e0 \u0111\u1ea1o, t\u1ea5t lo\u1ea1n ch\u00ednh tr\u1ecb, l\u00f2ng d\u00e2n ly t\u00e1n, bi\u1ebfn lo\u1ea1n b\u1ea5t ng\u1edd<a class=\"footnote\" title=\"Bi\u1ebfn lo\u1ea1n b\u1ea5t ng\u1edd 'Bi\u1ebfn lo\u1ea1n' nguy\u00ean t\u00e1c 'Lo\u1ea1n bi\u1ebfn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 24 Chu N\u0103ng ng\u1ee5y t\u1ea1o thi\u00ean th\u01b0, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 431 T\u00f4n Th\u00edch truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-304-9\" href=\"#footnote-304-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>. L\u00fac \u0111\u00f3, L\u00e3o Qu\u00e2n h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, b\u00f9a ph\u00e9p h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i n\u1ea1n sao? Nay vi\u1ec7c Chu N\u0103ng l\u00e0m, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn h\u00f9ng t\u00e0i c\u1ee7a H\u00e1n V\u0169, noi theo anh minh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, xem x\u00e9t vi\u1ec7c Minh Ho\u00e0ng g\u00e2y lo\u1ea1n, \u0111\u1ec3 tai h\u1ecda kh\u00f4ng sinh, bi\u1ebfn lo\u1ea1n kh\u00f4ng x\u1ea3y ra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00edch l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00f3i, sao c\u00f3 s\u00e1ch? Thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft vi\u1ec7c Chu N\u0103ng l\u00e0m, ch\u1ec9 ri\u00eang b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i! Xin ch\u00e9m Chu N\u0103ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1 thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i> Vua tuy kh\u00f4ng nghe, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i Th\u00edch.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Th\u00edch ch\u00e9p vi\u1ec7c <i>&#8220;Tr\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00f3i, sao c\u00f3 s\u00e1ch&#8221;<\/i> v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, e l\u00e0 sai. Chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c t\u1ebf \u1edf Ph\u1ea7n \u00c2m, l\u1ea1i th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2y. Vi\u1ec7c Chu N\u0103ng d\u00e2ng thi\u00ean th\u01b0, l\u1ec5 \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng k\u00e9m n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, nh\u01b0ng qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c ki\u00eang k\u1ef5, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5, l\u1ea1i m\u1ea5t th\u1eddi gian.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo \u300aK\u1ef7 c\u1ed5 l\u1ee5c\u300b v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m \u0111\u00f3 ch\u00e9p Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng \u1edf n\u00fai Can H\u1eefu, nay d\u00f9ng l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9, ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 3. S\u1edb can c\u1ee7a L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o, T\u00f4n Th\u00edch c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u1ee5 ch\u00e9p.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aQu\u1ed1c l\u00e3o nh\u00e0n \u0111\u00e0m\u300b cho r\u1eb1ng l\u1eddi can c\u1ee7a T\u00f4ng \u0110\u1ea1o l\u00e0 ch\u1ec9 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, th\u00ec sai<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00ec sai 'Sai' nguy\u00ean t\u00e1c 'Ng\u1ed9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-304-10\" href=\"#footnote-304-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, nay s\u1eeda l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aK\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p l\u1eddi can c\u1ee7a Th\u00edch, so v\u1edbi ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u00f2n th\u1eb3ng th\u1eafn h\u01a1n, e r\u1eb1ng Th\u00edch kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u00e2ng m\u1ed9t s\u1edb, nay ch\u00e9p c\u1ea3, \u0111\u1ec3 th\u1ea5y tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc dung n\u1ea1p b\u1ec1 ngay.<\/i><\/p>\n<p><i>Xem \u300aL\u00fd Duy t\u1eadp\u300b c\u00f3 hai bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng, m\u1ed9t n\u00f3i ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 4 \u0111\u00f3n v\u00e0o cung, hai n\u00f3i ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 8 \u0111\u00f3n v\u00e0o cung, nay d\u00f9ng ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u00f3, ch\u00e9p v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[37] Chi\u1ebfu cho Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 th\u1ee9 t\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i khi g\u1eb7p Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111i theo xa gi\u00e1, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p theo nh\u01b0 l\u1ec7 n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, kh\u1edfi c\u01b0 v\u00e0 \u0111i theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, C\u1ea3nh Linh cung, r\u1ed3i v\u1ec1 th\u0103m Khai B\u1ea3o t\u1ef1. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, \u0111\u1ebfn th\u0103m H\u1ed9i Linh qu\u00e1n, Th\u01b0\u1ee3ng Thanh cung, T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[39] Mi\u1ec5n ch\u1ee9c cho Khi\u00eam h\u1ea1t Phu Di\u00ean l\u1ed9, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Chi\u00eau Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Cao K\u1ebf Hu\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. \u0110\u00f4 gi\u00e1m T\u00e0o Nh\u00e2n D\u1ee5ng, Gi\u00e1m \u00e1p H\u1ed3 T\u00f2ng Th\u1ee9c \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn Qu\u1eafc Ch\u00e2u v\u00e0 Kim Ch\u00e2u. Nh\u00e2n D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb t\u1ed9i bu\u00f4n b\u00e1n gi\u1ea5y giao d\u1ecbch, c\u00f2n K\u1ebf Hu\u00e2n b\u1ecb t\u1ed9i mua ng\u1ef1a v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ea5p. Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Nh\u00e2n D\u1ee5ng, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[40] H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd Ph\u00f3ng d\u00e2ng 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, 120 v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, \u0111\u1ebfn th\u0103m Kh\u1ea3i Th\u00e1nh vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Tri Giang Ninh ph\u1ee7 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng, trung s\u1ee9 L\u00f4i Do\u00e3n Cung \u0111\u1ebfn Mao S\u01a1n d\u00e2ng Kim Long Ng\u1ecdc Gi\u1ea3n, khi \u0111ang l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, c\u00f3 b\u1ea3y con h\u1ea1c bay l\u01b0\u1ee3n tr\u00ean \u0111\u00e0n. Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho \u0110inh V\u1ecb.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, tri\u1ec7u S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ph\u00e1n V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n ph\u1ee7 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[44] Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n xin cho Khai Phong ph\u1ee7 t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ch\u01b0a r\u00f5, ch\u1ec9 c\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 h\u1ecfi \u0110\u1ea1i L\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1eed Ph\u00e1p t\u00e0o tham qu\u00e2n v\u00e0o ch\u00f9a nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c <i>&#8220;l\u1ea1i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o ch\u00f9a&#8221;<\/i> ghi trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 4, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, c\u00e1c quan \u1edf qu\u00e1n c\u00e1c, \u0111\u00e0i t\u1ec9nh khi m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3 ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u1ee7a kinh tri\u1ec1u quan, \u0111\u1ebfn Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n n\u1ed9p \u0111\u01a1n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o kh\u00f3a.<\/p>\n<p>[46] Chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng Tri B\u1ea3o Ch\u00e2u, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban L\u01b0 Gi\u00e1m, v\u00ec \u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Ch\u00e2n Du \u0111i\u1ec7n, l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i y\u1ebft Thi\u00ean th\u01b0.<\/p>\n<p>[48] Vua l\u00e0m th\u01a1 <i>&#8220;Ng\u1ecdc Th\u1ea7n \u0111i\u1ec7n qu\u00e1n Th\u1ee5y M\u1ea1ch&#8221;<\/i> ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, c\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u Kim, Th\u01b0\u01a1ng th\u1edd c\u00fang t\u00e0 th\u1ea7n, nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u v\u00e0 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, cho con c\u1ee7a c\u1ed1 H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m \u0110inh Duy Thanh l\u00e0 \u0110inh Tu\u00e2n V\u1ecdng l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c. Duy Thanh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Ph\u1ed3n.<\/p>\n<p>[51] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, m\u00f9ng 1, n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Long, Th\u1ea7n V\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u1ea1 Th\u1ee7 \u00c2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt, Thi\u00ean V\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9, C\u1ea7n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u1ed3ng c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty L\u01b0u M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Long, Th\u1ea7n V\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Chi\u00eau Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe, ho\u00e0ng h\u1eadu tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, n\u00ean giao cho Th\u1ee7 \u00c2n n\u1eafm qu\u00e2n th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o, v\u00ec th\u1ebf c\u00f9ng v\u1edbi M\u1ef9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Th\u1ee7 \u00c2n sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u. Th\u1ee7 \u00c2n v\u1eabn t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n b\u1ed9 qu\u00e2n ty, M\u1ef9 t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd M\u00e3 qu\u00e2n ty.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Th\u1ee7 \u00c2n, M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd hai ty v\u00e0o th\u00e1ng 8 ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, nay ghi chung l\u1ea1i. B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a M\u1ef9 ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, M\u1ef9 c\u00f9ng Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, Ho\u00e0i Ch\u00ednh gian tr\u00e1 ngang ng\u01b0\u1ee3c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 h\u00e3i, M\u1ef9 ch\u01b0a t\u1eebng a dua theo Ho\u00e0i Ch\u00ednh, t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 l\u1ed7i, \u1eaft nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u1eebng tr\u1ecb. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u00e2n t\u00edn \u0111i tu\u1ea7n tra, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i k\u1ecbp th\u1eddi, M\u1ef9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch ph\u00e2n chia phi\u00ean tr\u1ef1c \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n.<\/i><\/p>\n<p><i>Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n mu\u1ed1n trao binh quy\u1ec1n cho M\u1ef9, nh\u01b0ng v\u00ec ho\u00e0ng h\u1eadu kh\u1ea9n kho\u1ea3n nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn, n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng M\u1ef9. B\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do s\u1eed quan \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u1ec3 n\u1ecbnh Th\u00e1i h\u1eadu, nay kh\u00f4ng ch\u1ecdn.)<\/i><\/p>\n<p>[53] L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;H\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o ti\u1ebft \u0110oan Ng\u1ecd, tr\u0103m quan ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng ng\u1ef1 \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n, ch\u1ec9 c\u00f3 Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u vi\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh. Nay bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n, vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u00edt, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, xin cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ng\u00e0y \u0111\u00f3 ng\u1eebng t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u1eadp th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u qu\u1ea3n qu\u00e2n, c\u00e1c ch\u1ee9c b\u1ed1 tr\u00ed, ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng t\u01b0 l\u1ee3i ph\u1ea3i b\u1ecb giam c\u1ea7m, th\u00ec giao vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n ty cho tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i r\u1ed3i m\u1edbi b\u1eaft giam tra x\u00e9t. L\u00fac \u0111\u00f3, Phu Di\u00ean ki\u1ec1m h\u1ea1t Cao K\u1ebf Hu\u00e2n b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, m\u1edbi giao vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n ty cho tri ch\u00e2u, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[55] T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tri ch\u00e2u V\u1eadn Ch\u00e2u Th\u00edch Lu\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m Nh\u1ea1c Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean V\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n H\u1ed1i, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, gia \u0111\u00ecnh c\u01b0 ng\u1ee5 \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng, vi\u1ec7c trong nh\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u00eam t\u00fac, s\u1ef1 vi\u1ec7c s\u1eafp b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, tri ph\u1ee7 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 d\u00e0n x\u1ebfp \u1ed5n th\u1ecfa. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Tu\u00e2n H\u1ed1i l\u00e0m \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan, Lu\u00e2n nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u00f9a gi\u1ee1n, nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Chu\u1ea9n, Tu\u00e2n H\u1ed1i t\u1ee9c gi\u1eadn, cho r\u1eb1ng Lu\u00e2n ch\u00ea tr\u00e1ch m\u00ecnh, b\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan L\u00fd Tr\u1ecdng Dung t\u00e2u l\u00ean r\u1eb1ng Lu\u00e2n c\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd x\u00fac ph\u1ea1m b\u1ec1 tr\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"To\u1ea1i d\u1eef \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan l\u00fd tr\u1ecdng dung t\u1ea5u lu\u00e2n h\u1eefu san th\u01b0\u1ee3ng ng\u1eef 't\u1ea5u' h\u1ea1 nguy\u00ean h\u1eefu 'lu\u1eadn' T\u1ef1, c\u1ee9 t\u1ed1ng b\u1ea3n, t\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n c\u1eadp t\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n tam\u25cb L\u1ee5c th\u00edch lu\u00e2n truy\u1ec1n san.\" id=\"return-footnote-304-11\" href=\"#footnote-304-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Lu\u00e2n chuy\u00ean t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ed5 h\u1ecdc, gi\u1ecfi b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 danh l\u00fd, th\u00edch n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1 d\u00e2n sinh, nh\u01b0ng h\u01a1i thi\u00ean v\u1ec1 l\u00fd thuy\u1ebft xa v\u1eddi. \u00d4ng \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi anh l\u00e0 Duy r\u1ea5t m\u1ef1c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. Khi Duy qua \u0111\u1eddi, nghe tin d\u1eef, Lu\u00e2n \u0111au bu\u1ed3n kh\u00f3c l\u00f3c, m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0103n. Giao thi\u1ec7p v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8 c\u0169, \u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 ch\u1eef t\u00edn v\u00e0 ngh\u0129a kh\u00ed. Khi c\u00e1c s\u0129 t\u1eed \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, \u00f4ng \u0111\u1ec1u h\u1ecfi han v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u00ecm hi\u1ec3u ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1ecd, r\u1ed3i t\u00f9y theo t\u00e0i n\u0103ng m\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;Khi v\u1ec1 gi\u00e0, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u1edf qu\u00ea nh\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n ph\u1ee5c h\u01b0ng \u0111\u1ea1o l\u00fd v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Trong ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, khi ti\u1ebfp t\u1ee5c tu ch\u1ec9nh c\u00e1c nghi l\u1ec5, Lu\u00e2n \u0111\u1ec1u tham gia b\u00e0n b\u1ea1c, c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t nhi\u1ec1u quy ch\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng r\u1ea5t l\u1edbn. \u00d4ng th\u00edch ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, m\u1ed7i l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. Cu\u1ed1i \u0111\u1eddi b\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb quy\u1ec1n th\u1ebf b\u00e0i x\u00edch, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng n\u1eefa. Hai n\u0103m sau, \u00f4ng qua \u0111\u1eddi. Nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 t\u00ecm th\u1ea5y trong t\u1ee7 m\u1ed9t b\u1ea3n di ch\u00fac, \u0111\u1ea1i \u00fd khuy\u00ean b\u1ea3o con ch\u00e1u ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p Tu\u00e2n H\u1ed1i l\u00e0m khuy\u1ebfn n\u00f4ng ph\u00f3 s\u1ee9, l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u1ee9c quan, nay s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang.)<\/i><\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Kho\u00e1i Giam, ch\u1ee9c H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u nhi\u1ec7m th\u00eam m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3. S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean, Kho\u00e1i Giam \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea. \u0110\u00ea b\u1ecb s\u1ee5t l\u00fan m\u1ea5y d\u1eb7m, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1ea1y, ch\u1ec9 c\u00f3 Kho\u00e1i Giam \u1edf l\u1ea1i b\u00ecnh t\u0129nh, n\u01b0\u1edbc r\u00fat \u0111i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1eeb khi Khi\u1ebft \u0110an k\u1ebft h\u00f2a \u01b0\u1edbc, qu\u00e2n s\u1ed1 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, nh\u01b0ng l\u1ea1i tuy\u1ec3n th\u00eam binh l\u00ednh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1c ch\u1ea5t t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, trong khi qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, xin thi h\u00e0nh ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1eadp trung, t\u1ea1c \u0111\u1ea7u v\u00e0 ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean, sau \u0111\u00f3 Kho\u00e1i Giam m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, e l\u00e0 sai. Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, sai Cao H\u00e1n M\u1ef9 gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf ch\u00e2u Thi\u1ec1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p v\u1ec1 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m v\u1ee1 \u0111\u00ea l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, nay t\u1ea1m ghi ch\u00e9p th\u00eam, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ec1 ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1eadp trung, t\u1eebng xem x\u00e9t l\u1eddi c\u1ee7a Th\u1ea9m Qu\u00e1t n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi truy\u1ec1n r\u1eb1ng t\u00ednh to\u00e1n vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 c\u00f3 ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p r\u1ea5t ti\u1ec7n l\u1ee3i. Ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1eb7t l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, ng\u00e0 voi, h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, thu\u1ed1c men l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, tr\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p. Th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p chia ba ph\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. Ngh\u0129a l\u00e0 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, khi n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m ba ph\u1ea7n, m\u1ed9t ph\u1ea7n tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1eb7t, m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ed5i b\u1eb1ng ng\u00e0 voi, t\u1ea1p h\u00f3a, m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ed5i b\u1eb1ng tr\u00e0. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p chia b\u1ed1n ph\u1ea7n, bao g\u1ed3m c\u1ea3 mu\u1ed1i<a class=\"footnote\" title=\"Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p chia b\u1ed1n ph\u1ea7n, bao g\u1ed3m c\u1ea3 mu\u1ed1i 'Sau' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, 'mu\u1ed1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00e1i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 11, m\u1ee5c Quan ch\u00ednh 1 b\u1ed5 sung v\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-304-12\" href=\"#footnote-304-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi t\u00f4i \u1edf Tam ty, \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3 s\u01a1 c\u0169 v\u1ec1 ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p. Ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00f3 th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 ba vi\u1ec7c: B\u00e1c \u0111\u1ecbch l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, tr\u1ef1c ti\u1ec7n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p.<\/i><\/p>\n<p><i>1. B\u00e1c \u0111\u1ecbch l\u00e0 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o h\u00e0ng n\u0103m mu\u1ed1n \u0111\u1ee7 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, m\u1ed7i n\u0103m Tam ty \u0111\u01b0a s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng xu\u1ed1ng kho, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean phong t\u1ecfa ti\u1ec1n m\u1eb7t, ti\u1ec1n ti\u1ec7n l\u1ee3i, tr\u00e0 sao ti\u1ec7n l\u1ee3i. Ti\u1ec1n ti\u1ec7n l\u1ee3i l\u00e0 ti\u1ec1n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i thu\u1eadn ti\u1ec7n cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y. Tr\u00e0 sao ti\u1ec7n l\u1ee3i l\u00e0 tr\u00e0 sao \u1edf ba tr\u01b0\u1eddng s\u01a1n tr\u00ean, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi tri\u1ec7u t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u1ed9p.<\/i><\/p>\n<p><i>2. Ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch l\u00e0 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi g\u1ea7n, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 t\u00ednh to\u00e1n xin ti\u1ec1n ti\u1ec7n l\u1ee3i ch\u1eadm, tr\u00e0 sao ch\u1eadm v\u00e0 t\u1ea1p h\u00f3a. Ti\u1ec1n ti\u1ec7n l\u1ee3i ch\u1eadm l\u00e0 ti\u1ec1n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Tr\u00e0 sao ch\u1eadm l\u00e0 tr\u00e0 sao \u1edf ba tr\u01b0\u1eddng s\u01a1n d\u01b0\u1edbi.<\/i><\/p>\n<p><i>3. Tr\u1ef1c ti\u1ec7n l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ea5y ti\u1ec7n l\u1ee3i \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eb7t, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 nh\u1eadn l\u00e3nh. Ba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u00e1c \u0111\u1ecbch, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi nghe theo ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Sau \u0111\u00f3 m\u1edbi nghe theo ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ec7n 'V\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ti\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-304-13\" href=\"#footnote-304-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, nh\u1edd \u0111\u00f3 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tranh nhau \u0111\u1ebfn, tranh nhau \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i \u0111\u1ec3 b\u00e1c \u0111\u1ecbch. V\u00ec v\u1eady l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00e1c qu\u1eadn kh\u00f4ng b\u1ecb chia c\u1eaft, gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o kh\u00f4ng t\u0103ng v\u1ecdt, thu\u1ebf kh\u00f3a c\u00e1c l\u1ed9 c\u0169ng \u0111\u1ec1u d\u1ed3i d\u00e0o, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u1ed1t.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi t\u00f4i \u1edf Tam ty, v\u1eeba mu\u1ed1n nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00ecm hi\u1ec3u, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua th\u00e2n ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5 n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf l\u00e0m ph\u00e1n ty, b\u1ea1 u\u00fd, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, L\u00fd H\u01b0 K\u1ef7, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, sung ch\u1ee9c. L\u01b0u Di\u1ec7p, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00e1n Tam ty H\u1ed9 b\u1ed9 c\u00e2u vi\u1ec7n, ban t\u1eb7ng \u00e1o t\u00eda v\u00e0 c\u00e1. H\u01b0 K\u1ef7 v\u00e0 Di\u1ec7p \u0111\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadm ch\u1ee9c ngo\u00e0i tri\u1ec1u, Vua th\u1ea5y H\u01b0 K\u1ef7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nho nh\u00e3, c\u1ea9n th\u1eadn, c\u00f2n Di\u1ec7p th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Di\u1ec7p' trong c\u00e2u 'Di\u1ec7p th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 262, truy\u1ec7n L\u01b0u Di\u1ec7p b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-304-14\" href=\"#footnote-304-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0 gi\u1eef l\u1ea1i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Di\u1ec7p ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u00f4ng chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c can gi\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ch\u00e9p r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 ki\u00eang k\u1ef5 c\u00e1c quan can gi\u00e1n, n\u00ean ban ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ed1t r\u1ed3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 ki\u00eang k\u1ef5, nay ghi ch\u00e9p c\u1ea3 hai. Cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, Ph\u1ea1m Ung c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n, n\u00ean xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, L\u01b0u B\u00ecnh, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan; Ch\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda v\u00e0 c\u00e1. T\u1eeb \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed l\u1ea1i ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c b\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(\u300aL\u01b0u B\u00ecnh truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: B\u00ecnh l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c, b\u1ecb \u0110inh V\u1ecb ghen gh\u00e9t, l\u00e2u sau, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan. X\u00e9t n\u0103m n\u00e0y, th\u00e1ng 6, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, V\u1ecb m\u1edbi tham ch\u00ednh, e l\u00e0 nh\u1ea7m. N\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 2, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1eadp ri\u00eang 6 ch\u1ee9c quan can gi\u00e1n v\u00e0 ng\u1ef1 s\u1eed, kh\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c kh\u00e1c, nay Di\u1ec7p c\u00f9ng B\u00ecnh, T\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c b\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'T\u1ea7n' trong c\u00e2u 'Nay Di\u1ec7p c\u00f9ng B\u00ecnh, T\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c b\u1ed9' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'Lo\u1ea1i', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-304-15\" href=\"#footnote-304-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd chi\u1ebfu ng\u00e0y \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, quy ho\u1ea1ch th\u00e0nh Ung c\u1ee7a ch\u00e2u H\u00f9ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai r\u1ea5t r\u1ed9ng. Ch\u00e2u n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n g\u1ed7, xin cho d\u1ea7n d\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ed7 che ch\u1eafn.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1eeb V\u0129nh H\u01b0ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u. Khi Chu\u1ea9n s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 m\u00f4n sinh khuy\u00ean r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu ng\u00e0i \u0111\u1ebfn H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, xin c\u00e1o b\u1ec7nh c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m ngo\u1ea1i tr\u1ea5n, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch. N\u1ebfu v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn, li\u1ec1n v\u1ea1ch tr\u1ea7n vi\u1ec7c gi\u1ea3 d\u1ed1i v\u1ec1 s\u00e1ch tr\u1eddi Can H\u1eefu, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c danh ti\u1ebfng ch\u00ednh tr\u1ef1c c\u1ea3 \u0111\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1ee9 s\u00e1ch. H\u1ea1 s\u00e1ch l\u00e0 l\u1ea1i v\u00e0o Trung th\u01b0 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n kh\u00f4ng vui, ch\u1eafp tay r\u1ed3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady. Qu\u00e2n t\u1eed cho r\u1eb1ng Chu\u1ea9n g\u1eb7p h\u1ecda l\u00e0 do t\u1ef1 m\u00ecnh chu\u1ed1c l\u1ea5y.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00edch t\u1eeb \u300aT\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c\u300b, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 l\u00fd n\u00ean ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n \u1edf l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fac Ki\u1ebfn c\u00f3 tang, giao cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1ea1m c\u1eed ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, cho ph\u00e9p r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i><\/p>\n<p>[64] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, c\u00e1c ng\u00e0y ngh\u1ec9 h\u00e0ng th\u00e1ng, Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ef5, Xu\u00e2n Thu nh\u1ecb x\u00e3, \u0110oan Ng\u1ecd, Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 vi\u1ec7c m\u1ed9t ng\u00e0y. Trong \u0111\u00f3, ng\u00e0y ngh\u1ec9 h\u00e0ng th\u00e1ng, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng ng\u1ef1 tri\u1ec1u \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c ng\u00e0y kh\u00e1c b\u00e1 quan kh\u00f4ng v\u00e0o, Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn h\u1eadu \u0111i\u1ec7n ch\u1ea7u h\u1ecfi. L\u1ea1i theo chi\u1ebfu g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u00e0y \u0110oan Ng\u1ecd, ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1eadu \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng ng\u1ef1 tri\u1ec1u. Nay xin tham t\u01b0\u1eddng, mong r\u1eb1ng m\u1ed7i khi g\u1eb7p c\u00e1c ng\u00e0y ngh\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00f3i tr\u00ean, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng xem x\u00e9t vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c ty c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ea7n t\u00e2u m\u1eb7t \u0111\u1ed1i m\u1eb7t, xin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1ea5y ch\u1ec9 d\u1ee5.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u theo \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[65] T\u1eeb Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf L\u1ee3i Qu\u1ed1c gi\u00e1m c\u00f3 gi\u00f3 l\u1edbn t\u1eeb t\u00e2y nam th\u1ed5i t\u1edbi, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng h\u01a1n 200 khu nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f4ng t\u01b0, qu\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft \u0111\u00e8 c\u00f3 13 ng\u01b0\u1eddi. Chi\u1ebfu cho Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n \u0111i an ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o T\u00edn qu\u00e2n \u0110inh V\u1ecb t\u1eeb Giang Ninh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, sao Th\u00e1i B\u1ea1ch hi\u1ec7n ban ng\u00e0y, chi\u00eam nghi\u1ec7m n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1eef ch\u1ee7 h\u01b0ng th\u1ecbnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[68] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i l\u00e0 Gi\u1ea3 T\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;H\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c l\u1ed9 ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Ch\u00e2n ch\u00e2u, D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u v\u00e0o Ho\u00e0i, Bi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng'. X\u00e9t ra, Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng th\u1eddi T\u1ed1ng l\u00e0 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Th\u00e1i ch\u00e2u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i th\u00f4ng thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng. C\u0103n c\u1ee9 theo \u00fd ngh\u0129a \u0111o\u1ea1n v\u0103n sau, 'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng' n\u00ean ch\u1ec9 Ch\u00e2n ch\u00e2u v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, ch\u1eef 'D\u01b0\u01a1ng' l\u00e0 sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-304-16\" href=\"#footnote-304-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, ph\u1ea3i qua n\u0103m c\u00e1i \u0111\u1eadp, vi\u1ec7c b\u1ed1c d\u1ee1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t phi\u1ec1n ph\u1ee9c, s\u1ee9c d\u00e2n hao t\u1ed5n v\u00ec k\u00e9o thuy\u1ec1n, thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a quan ph\u1ee7 c\u0169ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 mau h\u01b0 h\u1ecfng. Nay xin b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u00e0o l\u1ea1i s\u00f4ng c\u1ed5 \u1edf D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, v\u00f2ng qua ph\u00eda nam th\u00e0nh n\u1ed1i v\u1edbi k\u00eanh v\u1eadn t\u1ea3i, ph\u00e1 b\u1ecf ba \u0111\u1eadp Long Chu, T\u00e2n H\u01b0ng, Th\u00f9 Du, th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n quan ti\u1ec1n c\u00f4ng qu\u1ef9, l\u1ee3i \u00edch r\u1ea5t l\u1edbn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu cho \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung L\u01b0\u01a1ng S\u1edf v\u00e0 C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu L\u00fd C\u01b0 Trung \u0111i xem x\u00e9t<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-304-17\" href=\"#footnote-304-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng xong, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng m\u1edbi, ngang b\u1eb1ng v\u1edbi ba \u0111\u1eadp, thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, quan v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng. Gi\u1ea3 T\u00f4ng l\u1ea1i xin Vua l\u00e0m b\u00e0i v\u0103n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m th\u00ec Vua b\u0103ng h\u00e0.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n l\u00e0m Ho\u00e0i Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ph\u00e1t v\u1eadn ty xin n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, b\u1ecf c\u00e1c \u0111\u1eadp. Tr\u0103n t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00eda b\u1eafc D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1eadp Tri\u1ec7u B\u00e1 do T\u1ea1 An x\u00e2y d\u1ef1ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau nh\u1edb \u01a1n kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u00e1 b\u1ecf, xin th\u00f4i vi\u1ec7c n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh, h\u01a1n n\u1eefa vi\u1ec7c n\u1ea1o v\u00e9t c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. Sau \u0111\u00f3, Tr\u0103n v\u00e0o l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan \u1edf Tam ty, c\u00f2n Ph\u00e1t v\u1eadn ty th\u00ec v\u1eabn n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, tri M\u1ee5c ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. Vi\u1ec7c l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o. Tr\u0103n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m tri M\u1ee5c ch\u00e2u, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c, \u0111i\u1ec1u l\u00e0m tri Ph\u00fac ch\u00e2u, Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o. L\u00fac n\u00e0y, \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 suy gi\u1ea3m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 bi\u1ec7n b\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, xin giao vi\u1ec7c n\u00e0y cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra x\u00e1c minh. Vua kh\u00f4ng vui, n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia l\u1eadp Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, h\u00e1 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u01b0 th\u1ef1c cho ng\u01b0\u1eddi ta sao?&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ho\u1ea3ng s\u1ee3, b\u00e8n xin ra tr\u1ea5n nh\u1eadm ngo\u00e0i bi\u00ean.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o s\u0129 Ti\u00eau V\u0103n D\u1ecbch c\u1ea5t gi\u1ea5u s\u00e1ch c\u1ea5m, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng thu\u1eadt sai khi\u1ebfn th\u1ea7n L\u1ee5c \u0110inh, L\u1ee5c Gi\u00e1p. H\u1eafn t\u1ef1 khai t\u1eebng qua l\u1ea1i nh\u00e0 Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01a1 v\u00e0 th\u01b0 c\u1ee7a Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. Vua h\u1ecfi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn bi\u1ebft, b\u00e8n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 vi\u1ec7n l\u00fd do \u0111\u1ec3 \u00f4ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ban \u00e2n l\u1ec5 h\u1eadu. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Ph\u00e1n quan ch\u00e2u H\u00e0ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00e1n quan ch\u00e2u H\u00e0ng, trong Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y, nh\u01b0ng sau khi \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o, c\u00f3 ghi <i>&#8220;sau \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Ph\u00e1n quan ch\u00e2u H\u00e0ng&#8221;<\/i>, nay theo \u0111\u00f3.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Ban \u0111\u1ea7u, Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh th\u1ea5y Vua s\u00f9ng t\u00edn vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, b\u00e8n c\u00f9ng b\u1ecdn y\u00eau nh\u00e2n Chu N\u0103ng ng\u1ee5y t\u1ea1o linh m\u1ec7nh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng, l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng thu\u1ed1c thang. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecdng, l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt d\u00e2ng s\u1edb khuy\u00ean can. Ho\u00e0i Ch\u00ednh s\u1ee3 b\u1ecb t\u1ed9i, b\u00e8n c\u00f9ng nhau vu c\u00e1o, n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o s\u0129 Ti\u00eau V\u0103n D\u1ecbch \u1edf ch\u00e2u Kim, ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng c\u1ea5t gi\u1ea5u s\u00e1ch c\u1ea5m, c\u00f3 th\u1ea7n thu\u1eadt, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u1ed1n quen bi\u1ebft h\u1eafn. Vua kh\u00f4ng tra h\u1ecfi th\u00eam, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 s\u1eed quan \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi th\u1ea5y Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, n\u00ean ng\u1ea7m vi\u1ebft l\u1eddi bi\u1ec7n h\u1ed9, k\u1ef3 th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, nay b\u1ecf \u0111i. Vi\u1ec7c nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tra x\u00e1c minh, c\u0103n c\u1ee9 theo l\u1eddi T\u00f4 T\u1ee5ng trong \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng sai, nay theo \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aL\u01b0u Di\u1ec7p ch\u00ednh truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: N\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u00f3i k\u00e9m, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u, huy \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn s\u1eeda ch\u1eefa, x\u00e1c ch\u1ebft n\u1eb1m la li\u1ec7t tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. L\u01b0u Di\u1ec7p xin mi\u1ec5n ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 \u1ee9ng v\u1edbi thi\u00ean tai. X\u00e9t th\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u00fac n\u00e0y Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ch\u01b0a nh\u1eadn ch\u1ee9c, ch\u1ec9 c\u00f2n H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u1ea1i v\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3 L\u01b0u Di\u1ec7p th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 quan gi\u00e1n ki\u00eam ch\u1ee9c \u1edf t\u1ec9nh, s\u00e1ch truy\u1ec7n ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n Th\u00e1nh Th\u1ee7y, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n. Nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o l\u00fac L\u01b0u Di\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p. S\u00e1ch \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ee9c ch\u00e9p: N\u01b0\u1edbc l\u0169 tr\u00e0n v\u00e0o Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, V\u1eadn, T\u1ebf, \u0111\u1ebfn T\u1eeb Ch\u00e2u r\u1ed3i \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0i, sai s\u1ee9 c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, ban th\u01b0\u1edfng cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc l\u00e0m Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Cao Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, tri ch\u00e2u Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, ki\u00eam ch\u1ee9c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh ki\u1ec1m h\u1ea1t. Do\u00e3n T\u1eafc \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c 14 n\u0103m.<\/p>\n<p><i>(T\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 l\u00e0m An ph\u1ee7 ph\u00f3 s\u1ee9, th\u00e1ng 9 m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c 14 n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ph\u00e0m' trong c\u00e2u '\u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c 14 n\u0103m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-304-18\" href=\"#footnote-304-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 2 t\u1eebng l\u00e0m Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u, th\u00e1ng 2 li\u1ec1n \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7, c\u00f2n Do\u00e3n T\u1eafc th\u00ec \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri Doanh Ch\u00e2u. S\u00e1ch \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang ch\u00e9p Do\u00e3n T\u1eafc \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u 18 n\u0103m, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p>H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 ng\u1eebng chi\u1ebfn s\u1ef1, Do\u00e3n T\u1eafc v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng s\u1eeda sang th\u00e0nh l\u0169y. Li\u00eau ch\u1ee7 h\u1ecfi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7m r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i Nam tri\u1ec1u v\u1eabn s\u1eeda sang th\u00e0nh tr\u00ec, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 vi ph\u1ea1m l\u1eddi th\u1ec1 kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Ki\u1ec7m \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u00fd H\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghi ng\u1edd.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu h\u1ecfi, Do\u00e3n T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00fac m\u1edbi th\u00f4ng hi\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1eeda ch\u1eefa ngay, ng\u00e0y sau n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed5 n\u00e1t, l\u1ea1i d\u00e1m \u0111\u1ed9ng tay v\u00e0o sao? V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u1ea7n e r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Li\u00eau kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc v\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh h\u00ecnh v\u00f2m, Do\u00e3n T\u1eafc mu\u1ed1n h\u1ee3p nh\u1ea5t n\u00f3 v\u1edbi th\u00e0nh l\u1edbn, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n \u0110\u00f4ng Nh\u1ea1c, xu\u1ea5t tr\u0103m l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng l\u00e0m \u0111\u1ed3 c\u00fang t\u1ebf, d\u00f9ng nh\u1ea1c c\u1ee5 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, d\u00e2n ch\u00fang tranh nhau d\u00e2ng v\u00e0ng b\u1ea1c<a class=\"footnote\" title=\"D\u00e2n ch\u00fang tranh nhau d\u00e2ng v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u1eef 'tranh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 324, truy\u1ec7n L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 29 v\u00e0 \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 16, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u1ec1u ghi 'd\u00e2n gian tranh nhau d\u00e2ng \u0111\u1ed3 v\u00e0ng b\u1ea1c'.\" id=\"return-footnote-304-19\" href=\"#footnote-304-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, b\u00ed m\u1eadt d\u1eb9p b\u1ecf, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 tr\u1ed9m t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1eaft tr\u1ed9m, ba l\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 sang bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc. R\u1ed3i kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ec1n, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u00e0o h\u00e0o quanh th\u00e0nh, x\u00e2y \u0111\u00ea h\u00ecnh tr\u0103ng. T\u1eeb \u0111\u00f3, d\u00e2n trong t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh v\u00f2m \u0111\u1ec1u d\u1eddi v\u00e0o trong th\u00e0nh l\u1edbn.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Chu Th\u1ebf T\u00f4ng l\u1ea5y c\u1eeda \u1ea3i l\u00e0m ch\u00e2u, d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u1ecf l\u1ee3p nh\u00e0. Do\u00e3n T\u1eafc l\u1ea5y g\u1ed7 t\u1eeb n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y, x\u00e2y d\u1ef1ng nhi\u1ec1u kho l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 doanh tr\u1ea1i. B\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ea1y d\u00e2n l\u00e0m ng\u00f3i g\u1ea1ch, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u c\u00e1c ng\u00f5 x\u00f3m, x\u00e2y ch\u1ee3 c\u00f3 m\u00e1i che, nh\u00e0 tr\u1ecd, c\u1ed1i xay n\u01b0\u1edbc. Tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ec1u x\u1ebfp g\u1ea1ch, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e0o h\u00e0o bao quanh, tr\u1ed3ng gai, tr\u1ed3ng c\u00e2y du v\u00e0 li\u1ec5u. M\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n do Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n tu s\u1eeda, d\u1ef1ng c\u1ea7u d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, l\u00e0m c\u1ea7u \u0111\u00e1, x\u00e2y \u0111\u00ecnh t\u1ea1, d\u1ef1ng \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi qu\u00e2n An T\u00fac, Qu\u1ea3ng T\u00edn, Thu\u1eadn An. H\u00e0ng n\u0103m t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf, m\u1eddi thuy\u1ec1n chi\u1ebfn \u1edf s\u00f4ng bi\u00ean gi\u1edbi thi \u0111ua, cho ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc \u0111\u1ebfn xem, ng\u1ea7m luy\u1ec7n t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u v\u1ed1n c\u00f3 h\u1ed1 b\u1eaby ng\u1ef1a, tr\u00ean th\u00e0nh x\u00e2y l\u1ea7u canh, nh\u00ecn xa m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m, t\u1eeb khi ng\u1eebng chi\u1ebfn, kh\u00f4ng ai d\u00e1m l\u00ean. Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>&#8220;Nam b\u1eafc \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng h\u00f2a r\u1ed3i, c\u1ea7n g\u00ec c\u00e1i n\u00e0y!&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh d\u1ee1 l\u1ea7u, san b\u1eb1ng h\u1ed1, bi\u1ebfn th\u00e0nh v\u01b0\u1eddn rau cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng, kh\u01a1i r\u00e3nh, x\u1ebfp lu\u1ed1ng, x\u00e2y t\u01b0\u1eddng th\u1ea5p, tr\u1ed3ng gai g\u00f3c, khi\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u00ecnh c\u00e0ng th\u00eam hi\u1ec3m tr\u1edf. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 s\u1eeda sang ph\u1ed1 x\u00e1, d\u1eddi ch\u00f9a l\u00ean t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc, d\u00e2n ch\u00e2u s\u1edbm t\u1ed1i l\u00ean xem xa ba m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7 ty<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-304-20\" href=\"#footnote-304-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, nh\u1eefng \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng c\u00e2y du. L\u00e2u ng\u00e0y, c\u00e2y du m\u1ecdc \u0111\u1ea7y bi\u00ean gi\u1edbi, Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ed9 binh, kh\u00f4ng l\u1ee3i cho k\u1ef5 binh, ch\u1eb3ng l\u1ebd ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y g\u1ed7 l\u00e0m nh\u00e0 sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1eafp \u0111\u00e8n, Do\u00e3n T\u1eafc cho d\u1ef1ng n\u00fai gi\u1ea3 trang tr\u00ed, t\u1eadp h\u1ee3p ca k\u1ef9, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do vui ch\u01a1i ban \u0111\u00eam<a class=\"footnote\" title=\"'ban \u0111\u00eam' ch\u1eef 'd\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. Xem l\u1ea1i s\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh T\u1eadp\u300b \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'cho d\u00e2n ch\u01a1i \u0111\u00eam'.\" id=\"return-footnote-304-21\" href=\"#footnote-304-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>. H\u00f4m sau, d\u00f2 bi\u1ebft t\u01b0\u1edbng Li\u00eau mu\u1ed1n l\u00e9n v\u00e0o trong th\u00e0nh xem, Do\u00e3n T\u1eafc c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u00eau \u0111\u1ee3i \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7c \u00e1o t\u00eda t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, c\u00f9ng v\u00e0o nh\u00e0 tr\u1ecd, kh\u00f4ng n\u00f3i m\u1ed9t l\u1eddi, cho g\u1ecdi k\u1ef9 n\u1eef \u0111\u1ebfn h\u1ea7u h\u1ea1, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u say r\u1ed3i th\u00f4i, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 con l\u1eeba c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 d\u01b0\u1edbi m\u00e1i hi\u00ean, \u0111\u1ec3 h\u1eafn tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 Th\u1ed1ng qu\u00e2n U Ch\u00e2u. V\u00e0i ng\u00e0y sau, b\u1ecb Li\u00eau x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n y\u1ebfn ti\u1ec7c trong qu\u00e2n, kho v\u0169 kh\u00ed b\u1ecb ch\u00e1y. Do\u00e3n T\u1eafc v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u vui ch\u01a1i, Ph\u00f3 s\u1ee9 xin \u0111i c\u1ee9u h\u1ecfa, \u00f4ng kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. M\u1ed9t l\u00e1t sau l\u1eeda t\u1eaft, \u00f4ng l\u1ec7nh ch\u00f4n h\u1ebft nh\u1eefng v\u1eadt b\u1ecb ch\u00e1y, b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi mang t\u1edd h\u1ecbch \u0111\u1ebfn Doanh Ch\u00e2u, d\u00f9ng th\u00f9ng tr\u00e0 ch\u1edf v\u0169 kh\u00ed gi\u00e1p, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng binh kh\u00ed \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xin \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ee9u h\u1ecfa, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Do\u00e3n T\u1eafc \u1eaft c\u00f3 l\u00fd do, h\u00e3y h\u1ecfi \u00f4ng ta.&#8221;<\/i> \u00d4ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Kho ch\u1ee9a binh kh\u00ed, ph\u00f2ng h\u1ecfa r\u1ea5t nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111ang y\u1ebfn ti\u1ec7c m\u00e0 ch\u00e1y, \u1eaft l\u00e0 do k\u1ebb gian l\u00e0m. B\u1ecf ti\u1ec7c \u0111i c\u1ee9u h\u1ecfa, s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea5t ng\u1edd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p Li\u00eau, th\u00e1o tr\u00f3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129nh, gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p n\u00f3i l\u00e0 do Y\u00ean Kinh \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u01b0a ra s\u1ed1 li\u1ec7u qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, binh m\u00e3 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi. Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng g\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u sai.&#8221;<\/i> G\u1ecdi ch\u1ee7 l\u1ea1i l\u1ea5y s\u1ed5 ghi ch\u00e9p s\u1ed1 th\u1ef1c \u0111\u01b0a cho. Gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p xin \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ni\u00eam phong, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh b\u1eb1ng v\u00e0ng, th\u1ea3 v\u1ec1. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p v\u1ed9i \u0111\u1ebfn, tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 li\u1ec7u \u0111\u00e3 nh\u1eadn, d\u1ea5u ni\u00eam phong v\u1eabn nguy\u00ean, l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra th\u00f4ng tin chi ti\u1ebft v\u1ec1 binh m\u00e3, t\u00e0i l\u1ef1c, \u0111\u1ecba h\u00ecnh c\u1ee7a Li\u00eau l\u00e0m b\u00e1o c\u00e1o.<\/p>\n<p>M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, c\u00f3 d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Li\u00eau \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i b\u1ecf tr\u1ed1n, Do\u00e3n kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd, ch\u1ec9 cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng hai ngh\u00ecn ti\u1ec1n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u00f4ng nh\u00e1t. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau, U Ch\u00e2u \u0111\u01b0a vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u1ea5t v\u1ea5n, \u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3. Th\u1ef1c ra l\u00e0 do gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p kh\u00e1c mu\u1ed1n l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, nh\u01b0ng khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00e1o cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 vu kh\u1ed1ng, b\u00e8n gi\u1ebft gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p.<\/p>\n<p>M\u1ed9t binh s\u0129 V\u00e2n D\u1ef1c tr\u1ed1n sang Li\u00eau, Do\u00e3n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u00f2i tr\u1ea3 l\u1ea1i, Khi\u1ebft \u0110an tr\u1ea3 l\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2u. Do\u00e3n n\u00f3i: <i>&#8220;\u1ede ch\u1ed7 n\u00e0y.&#8221;<\/i> Khi\u1ebft \u0110an s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm, li\u1ec1n tr\u1ea3 l\u1ea1i binh s\u0129, Do\u00e3n b\u00e8n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ai d\u00e1m tr\u1ed1n n\u1eefa.<\/p>\n<p>Do\u00e3n kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng uy nghi, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u0111i b\u1ed9 ra ngo\u00e0i, g\u1eb7p d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n, m\u1eddi ng\u1ed3i n\u00f3i chuy\u1ec7n, nh\u1edd v\u1eady hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang. Khi c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, d\u00f9 l\u1edbn hay nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c ti\u1ebfp th\u1ea9m v\u1ea5n v\u00e0 x\u1eed l\u00fd ngay. \u00d4ng kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 binh s\u0129, ai c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u00fang t\u00e0i n\u0103ng. K\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp v\u1eeba ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft ngay, ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00ec sao. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u1ea7n \u00e1o d\u1ef1 ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng xa x\u1ec9, kh\u00f4ng t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i. Trong s\u1ed1 c\u00e1c quan bi\u00ean th\u1eddi \u0111\u00f3, \u00edt ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Kh\u00f4ng c\u00f3 quan bi\u00ean n\u00e0o b\u1eb1ng Do\u00e3n, theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, nay ghi th\u00eam v\u00e0o. Ch\u00ednh truy\u1ec7n n\u00f3i <i>&#8220;kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u1ea7n \u00e1o d\u1ef1 ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng xa x\u1ec9, kh\u00f4ng t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i&#8221;<\/i> d\u01b0\u1edbi vi\u1ec7c c\u1ee7a Do\u00e3n, n\u00ean ghi r\u1ea3i r\u00e1c v\u00e0o c\u00e1c n\u0103m, nh\u01b0ng ng\u00e0y th\u00e1ng ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, nay ghi chung l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec tr\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c n\u0103m kh\u00e1c, n\u00ean ki\u1ec3m tra l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, l\u1ea5y S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, B\u1ea3o T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>Theo l\u1ec7 c\u0169, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ph\u1ea3i c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9 cho r\u1eb1ng Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 thu\u1ed9c v\u1ec1 ngo\u1ea1i ch\u1ebf, b\u00e8n sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u1ed1ng Th\u1ee5 so\u1ea1n v\u0103n t\u1eeb, V\u1ecb r\u1ea5t h\u1eadn vi\u1ec7c n\u00e0y. <i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ed9, theo \u300aQuy \u0111i\u1ec1n l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu.)<\/i> V\u1ecb \u1edf Trung th\u01b0, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi Chu\u1ea9n r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn. M\u1ed9t l\u1ea7n c\u00f9ng \u0103n, canh d\u00ednh v\u00e0o r\u00e2u Chu\u1ea9n, V\u1ecb \u0111\u1ee9ng d\u1eady t\u1eeb t\u1eeb lau \u0111i. Chu\u1ea9n c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;Tham ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, l\u1ea1i \u0111i lau r\u00e2u cho quan tr\u00ean sao?&#8221;<\/i> V\u1ecb r\u1ea5t x\u1ea5u h\u1ed5, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ea7m m\u1ed1ng vu c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1ea3y sinh.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, k\u1ebb n\u00e0o b\u1eaft c\u00f3c b\u00e1n ng\u01b0\u1eddi sang \u0111\u1ea5t Khi\u1ebft \u0110an, th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed; k\u1ebb d\u1ee5 d\u1ed7 c\u0169ng \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i; k\u1ebb ch\u01b0a v\u01b0\u1ee3t qua bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec x\u1eed ph\u1ea1t l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Ho\u00e0i Nam.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[74] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc th\u00e0nh Ho\u1ea1t Ch\u00e2u, g\u1ea7n n\u00fai Thi\u00ean \u0110\u00e0i. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i v\u1ee1 \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam th\u00e0nh, b\u1edd \u0111\u00ea s\u1ee5t \u0111\u1ed5 700 b\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u' theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 14-7 ch\u00e9p l\u00e0 'n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 91, H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n ng\u1eadp th\u00e0nh ch\u00e2u'.\" id=\"return-footnote-304-22\" href=\"#footnote-304-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb cu\u1ed1n tr\u00f4i nhi\u1ec1u, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y qua Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, B\u1ed9c Ch\u00e2u, V\u1eadn Ch\u00e2u, T\u1ebf Ch\u00e2u, \u0111\u1ed5 v\u00e0o L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n B\u1ea1c, l\u1ea1i h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y v\u00e0 s\u00f4ng C\u1ed5 Bi\u1ec7n, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0i, g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho 32 ch\u00e2u \u1ea5p. Do \u0111\u00f3, sai trung s\u1ee9 c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, ban ti\u1ec1n cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea, ng\u1ef1 s\u1eed h\u1eb7c t\u1ed9i c\u00e1c quan l\u1ea1i, l\u1ec7nh cho M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Th\u1ee9 s\u1eed H\u01b0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u00f4i Loan d\u1eabn 400 qu\u00e2n Tuy\u00ean V\u0169 \u0111i tu\u1ea7n tra b\u1ea3o v\u1ec7. L\u1ea1i sai Quang l\u1ed9c khanh Ti\u1ebft Nhan, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m c\u00f9ng c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc t\u00ednh to\u00e1n b\u00e1o c\u00e1o.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh cho \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Qu\u1eafc Ch\u00e2u l\u00e0 H\u00e1c Vinh l\u00e0m Tu h\u00e0 b\u1ed9 th\u1ef1 Ho\u1ea1t Ch\u00e2u, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 Ti\u1ebft Di l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y \u0110\u1ed3ng Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang L\u00e2m \u0110\u1eb7c l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba, Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00e2m \u0110\u1eb7c t\u00ednh t\u00e0 hi\u1ec3m, gi\u1ecfi xu n\u1ecbnh, n\u00ean \u0110inh V\u1ecb lu\u00f4n y\u00eau qu\u00fd \u00f4ng ta, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, tri\u1ec7u t\u1eadp t\u00f4ng th\u1ea5t, c\u1eadn th\u1ea7n, quan c\u00e1c, Tam ty, Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed, Ph\u00e1p quan, Kinh ph\u1ee7 quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ch\u00e2n Du xem t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ban m\u1ed9t b\u1ed9 \u300aTh\u00e1nh t\u1ed5 gi\u00e1ng l\u00e2m k\u00fd\u300b.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, d\u1eddi B\u1ed9 th\u1ef1 ty B\u00e2n Ninh Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ch\u00e2u. Ty n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u, do T\u00e0o V\u0129 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u00f3 c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi h\u01a1i xa.<\/p>\n<p>[79] Chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i mang ch\u1ee9c \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh \u0111\u00e0i quan c\u00f9ng c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, n\u1ebfu \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec c\u00e1c n\u01a1i thu nh\u1eadn v\u0103n tr\u1ea1ng c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc, g\u1eedi v\u1ec1 Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c thay v\u1ec1 kinh ho\u1eb7c \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u1edf kinh, c\u0169ng kh\u1ea3o x\u00e9t d\u1eabn ki\u1ebfn. N\u1ebfu \u1edf kinh \u0111\u00e3 ba n\u0103m \u0111\u00e3 kh\u1ea3o x\u00e9t chuy\u1ec3n ch\u1ee9c, ho\u1eb7c v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, th\u00ec \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c thay v\u00e0 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, l\u1ea1i h\u1ee3p kh\u1ea3o x\u00e9t, theo l\u1ec7 thi h\u00e0nh. N\u1ebfu trong ngo\u00e0i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a kh\u1ea3o x\u00e9t, g\u1eb7p khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9, n\u1ebfu h\u1ee3p kh\u1ea3o x\u00e9t, th\u00ec kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u1ea3o x\u00e9t chuy\u1ec3n ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y n\u0103m, \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e2u l\u00ean, ho\u1eb7c v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, chuy\u1ec3n nhi\u1ec7m kh\u00f4ng theo l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t, th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(H\u1ed9i y\u1ebfu, ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3, Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay ph\u1ee5 v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u1ea3o x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i, c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 vi\u1ec7c xin kh\u1ea3o x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i kinh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c, v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111\u1ee3i khi thay th\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ea1i. Xin xem x\u00e9t n\u1ebfu hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac, th\u00ec theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi thay th\u1ebf s\u1ebd kh\u1ea3o x\u00e9t. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3, ho\u1eb7c \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi gian l\u01b0u l\u1ea1i, mong r\u1eb1ng c\u1ee9 m\u1ed7i ba n\u0103m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, quan l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 d\u00f9 \u0111\u00e3 th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t v\u00e0 d\u1eabn ki\u1ebfn, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u00ecnh t\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ee7 b\u1ea3y n\u0103m xin t\u00e2u, d\u00f9 ch\u01b0a th\u0103ng ch\u1ee9c, mong r\u1eb1ng t\u1eeb khi kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, t\u00ednh l\u1ea1i ba n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho kh\u1ea3o x\u00e9t, th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c quan l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1eeb khi c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, th\u00ec theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u1ea3o x\u00e9t, sau khi c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, xin xem x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc khi nh\u1eadm vi\u1ec7c, d\u00f9 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u1ea3o x\u00e9t, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xem x\u00e9t, n\u1ebfu sau khi nh\u1eadm vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 m\u1ed9t ho\u1eb7c hai n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t g\u00ec, th\u00ec cho ph\u00e9p t\u00ednh c\u1ea3 th\u1eddi gian tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ecbch s\u1eed c\u00f4ng v\u1ee5, h\u00e3y \u0111\u1ec3 vi\u1ec7n n\u00e0y c\u00f9ng tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 c\u00e1c c\u00f4ng t\u1ed9i \u0111\u00e3 kh\u1ea3o x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Sau khi c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ee7 n\u0103m n\u0103m, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 m\u1ed9t n\u0103m, ho\u1eb7c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 hai n\u0103m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch kh\u1ea3o x\u00e9t. C\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo t\u00e2u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(H\u1ed9i y\u1ebfu, vi\u1ec7c th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c sau ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 6, c\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 3 m\u1edbi s\u1eeda \u0111\u1ed5i ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Tr\u01b0\u1edfng Thanh qu\u1eadn ch\u00faa m\u1ea5t, l\u00e0 con g\u00e1i l\u1edbn c\u1ee7a T\u1ea7n \u0110i\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng, g\u1ea3 cho Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Th\u1ee7 T\u00edn. C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng, l\u1ec5 ph\u1ee5c ti\u1ec3u c\u00f4ng n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng v\u00e0 b\u00e3i tri\u1ec1u. Trong ti\u1ec7c m\u1eebng ti\u1ebft Ti\u00ean Thi\u00ean, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi ch\u00fac th\u1ecd, kh\u00f4ng c\u1eed nh\u1ea1c, cho hai con c\u1ee7a b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Con c\u1ee7a Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, \u0111\u00e3 ghi trong n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 4.)<\/i><\/p>\n<p>[81] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ph\u00e1n Tam ty Khai s\u00e1ch ty Ph\u1ea1m Ung t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed ki\u00eam ch\u1ee9c kh\u00e1c, xin cho h\u1ecd v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 v\u00e0 xin th\u00eam ch\u1ee9c Gi\u00e1n quan. Vua ra l\u1ec7nh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed.<\/p>\n<p><i>(Theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. T\u00ean c\u00e1c Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed ki\u00eam ch\u1ee9c kh\u00e1c, ghi v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i v\u00e0 T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 5.)<\/i><\/p>\n<p>[82] Chi\u1ebfu ch\u1ecdn c\u00e1c tri\u1ec1u th\u1ea7n s\u00e1ng su\u1ed1t, m\u1ea1nh m\u1ebd l\u00e0m tri qu\u00e2n V\u00e2n An, kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c quan thu\u1ed9c h\u00e0ng B\u00e0ng, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-304-1\">Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Trinh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 28, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 294 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Chu s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng s\u1eeda t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8 k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n', \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 34 th\u00ec gi\u1ed1ng nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Trinh'. Nguy\u00ean ch\u00fa trong s\u00e1ch n\u00e0y vi\u1ebft: 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n c\u00f3 truy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.' Nh\u01b0 v\u1eady, Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong s\u00e1ch n\u00e0y v\u00e0 Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 c\u00f9ng t\u00ean. Tra \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 301 truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n: Ch\u1ea9n t\u1ef1 Tr\u1ecdng Vi, ng\u01b0\u1eddi Khai Phong T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. M\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. Khi m\u1eb9 m\u1ea5t, Ch\u1ea9n t\u1eeb quan \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36.10 v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 117 ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 2 \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n'. Nh\u01b0ng ph\u1ea7n sau kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c Ch\u1ea9n m\u1ea1o tang \u0111i thi b\u1ecb ki\u1ec7n, ph\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c t\u1eeb quan \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang cho m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. Nh\u01b0 v\u1eady, nguy\u00ean ch\u00fa n\u00f3i c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u00ean, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 suy \u0111o\u00e1n. <a href=\"#return-footnote-304-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-2\">V\u0103n bia m\u1ed9 ghi l\u00e0 tang d\u00ec, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'd\u00ec'. <a href=\"#return-footnote-304-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-3\"> l\u1ea1i sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1, ch\u1eef 's\u1ee9' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ed1t', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 257, truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-304-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-4\">Ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u 'b\u1ea3n th\u00e0nh', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 25-7 ch\u00e9p l\u00e0 'lao th\u00e0nh'. <a href=\"#return-footnote-304-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-5\"> ch\u1eef 'quan' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u00e1i', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-24 m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-304-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-6\"> ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'sai', theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-304-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-7\"> ch\u1eef 'ph\u00f3ng' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'c\u1ed1', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-304-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-8\">nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng k\u00fd \u0111\u01a1n b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u1ed9t k\u1ef3 thi, 'm\u1ed9t k\u1ef3' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-25 ch\u00e9p l\u00e0 'hai k\u1ef3' <a href=\"#return-footnote-304-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-9\">Bi\u1ebfn lo\u1ea1n b\u1ea5t ng\u1edd 'Bi\u1ebfn lo\u1ea1n' nguy\u00ean t\u00e1c 'Lo\u1ea1n bi\u1ebfn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 24 Chu N\u0103ng ng\u1ee5y t\u1ea1o thi\u00ean th\u01b0, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 431 T\u00f4n Th\u00edch truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-304-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-10\">Th\u00ec sai 'Sai' nguy\u00ean t\u00e1c 'Ng\u1ed9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-304-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-11\"> To\u1ea1i d\u1eef \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan l\u00fd tr\u1ecdng dung t\u1ea5u lu\u00e2n h\u1eefu san th\u01b0\u1ee3ng ng\u1eef 't\u1ea5u' h\u1ea1 nguy\u00ean h\u1eefu 'lu\u1eadn' T\u1ef1, c\u1ee9 t\u1ed1ng b\u1ea3n, t\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n c\u1eadp t\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n tam\u25cb L\u1ee5c th\u00edch lu\u00e2n truy\u1ec1n san. <a href=\"#return-footnote-304-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-12\"> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p chia b\u1ed1n ph\u1ea7n, bao g\u1ed3m c\u1ea3 mu\u1ed1i 'Sau' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, 'mu\u1ed1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00e1i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 11, m\u1ee5c Quan ch\u00ednh 1 b\u1ed5 sung v\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-304-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-13\"> Sau \u0111\u00f3 m\u1edbi nghe theo ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ec7n 'V\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ti\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-304-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-14\">Ch\u1eef 'Di\u1ec7p' trong c\u00e2u 'Di\u1ec7p th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 262, truy\u1ec7n L\u01b0u Di\u1ec7p b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-304-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-15\">Ch\u1eef 'T\u1ea7n' trong c\u00e2u 'Nay Di\u1ec7p c\u00f9ng B\u00ecnh, T\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c b\u1ed9' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'Lo\u1ea1i', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-304-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-16\">'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng'. X\u00e9t ra, Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng th\u1eddi T\u1ed1ng l\u00e0 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Th\u00e1i ch\u00e2u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i th\u00f4ng thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng. C\u0103n c\u1ee9 theo \u00fd ngh\u0129a \u0111o\u1ea1n v\u0103n sau, 'Ch\u00e2n D\u01b0\u01a1ng' n\u00ean ch\u1ec9 Ch\u00e2n ch\u00e2u v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, ch\u1eef 'D\u01b0\u01a1ng' l\u00e0 sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-304-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-17\">Ch\u1eef 'chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-304-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-18\">Ch\u1eef 'ph\u00e0m' trong c\u00e2u '\u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c 14 n\u0103m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-304-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-19\">D\u00e2n ch\u00fang tranh nhau d\u00e2ng v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u1eef 'tranh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 324, truy\u1ec7n L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 29 v\u00e0 \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 16, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u1ec1u ghi 'd\u00e2n gian tranh nhau d\u00e2ng \u0111\u1ed3 v\u00e0ng b\u1ea1c'. <a href=\"#return-footnote-304-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-20\">Ch\u1eef 'h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-304-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-21\">'ban \u0111\u00eam' ch\u1eef 'd\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. Xem l\u1ea1i s\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b v\u00e0 \u300aLong B\u00ecnh T\u1eadp\u300b \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'cho d\u00e2n ch\u01a1i \u0111\u00eam'. <a href=\"#return-footnote-304-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-304-22\">'tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u' theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 14-7 ch\u00e9p l\u00e0 'n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 91, H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n ng\u1eadp th\u00e0nh ch\u00e2u'. <a href=\"#return-footnote-304-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":51,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-304","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1284,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/304\/revisions\/1284"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/304\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=304"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=304"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}