{"id":321,"date":"2025-07-04T02:46:37","date_gmt":"2025-07-04T02:46:37","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=321"},"modified":"2025-12-01T15:15:11","modified_gmt":"2025-12-01T08:15:11","slug":"beta-quyen-100-nam-thien-thanh-thu-nhat-quy-hoi-1023","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-100-nam-thien-thanh-thu-nhat-quy-hoi-1023\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 100: N\u0102M THI\u00caN TH\u00c1NH TH\u1ee8 NH\u1ea4T (QU\u00dd H\u1ee2I, 1023)","rendered":"QUY\u1ec2N 100: N\u0102M THI\u00caN TH\u00c1NH TH\u1ee8 NH\u1ea4T (QU\u00dd H\u1ee2I, 1023)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m \u0111\u00f3.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ban chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u. Vua \u0111\u1ecdc chi\u1ebfu, kh\u00f3c l\u00f3c r\u1ea5t l\u00e2u, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u1ed9i thay \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau S\u01b0 C\u1ed5 v\u00e0 H\u00e0m Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 H\u00e0n Ng\u1ecdc \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Tr\u01b0\u1eddng Ninh ti\u1ebft c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.\r\n\r\n[3] T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00f9ng Ch\u1eedng v\u00ec b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, Vua h\u00e0ng ng\u00e0y sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi. Ch\u1eedng nhi\u1ec1u l\u1ea7n vi\u1ec7n d\u1eabn chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a ch\u1ee9c S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9, d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Chu V\u0103n Ch\u1ea5t mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn khuy\u00ean nh\u1ee7, r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1edb \u0111\u00e3 d\u00e2ng, v\u00e0 c\u0103n d\u1eb7n c\u00e1c quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn s\u1edb c\u1ee7a Ch\u1eedng.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea5y \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n. Theo l\u1ec7 c\u0169, ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eadp thi th\u1eed \u1edf Trung th\u01b0, nh\u01b0ng Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00ec tham gia bi\u00ean so\u1ea1n \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n thi.\r\n\r\n[5] T\u1eeb khi nh\u00e0 T\u1ed1ng h\u01b0ng th\u1ecbnh, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, Th\u1ee5c, Giang Nam, Kinh H\u1ed3, Nam Vi\u1ec7t \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng gi\u00e0u m\u1ea1nh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t quy ph\u1ee5. Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o kho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a h\u1ecd, gi\u1eef g\u00ecn b\u1eb1ng s\u1ef1 cung ki\u1ec7m, gi\u1ea3n d\u1ecb. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, d\u00e2n s\u1ed1 trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f2n \u00edt, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ch\u01b0a nhi\u1ec1u, quan ch\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u01b0a qu\u00e1 th\u1eeba th\u00e3i, t\u0103ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt L\u00e3o ch\u01b0a qu\u00e1 h\u01b0ng th\u1ecbnh, b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ed1ng n\u1ea1p v\u00e0ng l\u1ee5a cho r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch, tr\u0103m h\u1ecd c\u0169ng \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3i x\u1ea3o tr\u00e1 ph\u00f3ng t\u00fang, n\u00ean tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7y, kho t\u00e0ng tr\u00e0n \u0111\u1ea7y. Th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u1ed9 kh\u1ea9u h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng l\u00ean, binh l\u00ednh ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, quan l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam \u0111\u00f4ng, Ph\u1eadt L\u00e3o v\u00e0 r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch hao t\u1ed5n Trung Qu\u1ed1c, chi ph\u00ed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, tr\u0103m h\u1ecd c\u0169ng d\u1ea7n bu\u00f4ng th\u1ea3 xa x\u1ec9, n\u00ean tr\u00ean d\u01b0\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n v\u00ec ti\u1ec1n b\u1ea1c.\r\n\r\nQuy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 L\u00fd T\u01b0 t\u1eebng t\u00e2u vi\u1ec7c l\u00ean hai cung, n\u00f3i: <i>\"Thu\u1ebf m\u00e1 trong thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ed1n c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9, nay ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y B\u1eafc ng\u1eebng chi\u1ebfn \u0111\u00e3 hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, nh\u01b0ng chi ph\u00ed bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, c\u00e1c kho\u1ea3n chi ti\u00eau kh\u00e1c ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng. Qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa tuy ch\u01b0a th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0ng nh\u1eefng kho\u1ea3n phung ph\u00ed kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, n\u00ean c\u1eaft gi\u1ea3m h\u1ebft, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m nh\u1eb9 g\u00e1nh n\u1eb7ng cho d\u00e2n.\"<\/i>\r\n\r\nDi\u00eam Thi\u1ebft ph\u00e1n quan Du Hi\u1ebfn Khanh c\u0169ng n\u00f3i: <i>\"L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a trong thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng hao t\u1ed5n, gi\u00e1 c\u1ea3 ng\u00e0y c\u00e0ng cao, mu\u1ed1n s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng ki\u1ec7t qu\u1ec7 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3. Nay gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a trong thi\u00ean h\u1ea1 so v\u1edbi \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u T\u01b0\u1eddng Ph\u1ee7 \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00faa ch\u01b0a m\u1ecdc \u0111\u00e3 thu mua, d\u00e2u ch\u01b0a ra l\u00e1 \u0111\u00e3 mua s\u1eb5n. T\u1eeb Kinh H\u1ed3, Giang Ho\u00e0i tr\u1edf \u0111i, d\u00e2n ch\u00fang lo l\u1eafng kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ra s\u1ee9c b\u00f3c l\u1ed9t \u0111\u1ec3 t\u0103ng thu, n\u0103m sau h\u01a1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi, x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh, m\u1ecdi chi ph\u00ed \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5 l\u00ean d\u00e2n, n\u00ean gi\u00e1 c\u1ea3 ng\u00e0y c\u00e0ng cao, s\u1ee9c d\u00e2n ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u1ec7t qu\u1ec7. B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1eed so s\u00e1nh m\u1ed9t n\u0103m chi ti\u00eau v\u00e0o th\u1eddi th\u1ecbnh nh\u1ea5t c\u1ee7a ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, khi T\u00e2y Nhung quy ph\u1ee5, B\u1eafc \u0110\u1ecbch th\u00f4ng h\u1ea3o, v\u1edbi n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 n\u0103m, th\u00ec s\u1ed1 quan l\u1ea1i th\u1eeba th\u00e3i, t\u00e0i ch\u00ednh d\u01b0 thi\u1ebfu, lao d\u1ecbch nhi\u1ec1u \u00edt, t\u0103ng \u0111\u1ea1o t\u0103ng gi\u1ea3m, so s\u00e1nh s\u1ebd th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i h\u1ea1i. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Hi \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y c\u00e0ng xa x\u1ec9, c\u00f2n h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. B\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y l\u00e0 do r\u00f2 r\u1ec9 \u1edf d\u01b0\u1edbi, c\u00e2y kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t l\u00e0 do s\u00e2u m\u1ecdt b\u00ean trong. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean bi\u1ebft r\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1i ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i, h\u00e3y c\u00f9ng c\u00e1c c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa.\"<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, sai Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u Qu\u00e2n, \u0110\u1ec1 c\u1eed ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 Ti\u1ebft Di Khu\u1ebfch c\u00f9ng Tam ty b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ti\u00eau th\u1eeba th\u00e3i.\r\n\r\n[6] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u1edf Ho\u1ea1t ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 ch\u1ea3y v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c, \u0111i qua ph\u00eda t\u00e2y d\u00e3y Th\u00e1i H\u00e0nh, u\u1ed1n kh\u00fac qua c\u00e1c n\u00fai, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u00e2y ra \u0111\u1ea1i h\u1ecda. Khi ra kh\u1ecfi n\u00fai \u0110\u1ea1i T\u1ef3, ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng b\u1eafc ra bi\u1ec3n, qua v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng ph\u1eb3ng h\u01a1n hai ngh\u00ecn d\u1eb7m, d\u1ea5u t\u00edch c\u1ee7a Vua V\u0169 \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u00f9i l\u1ea5p, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t d\u00f2ng, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. M\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 m\u00f9a thu m\u01b0a l\u1edbn, tr\u0103m s\u00f4ng \u0111\u1ed5 v\u1ec1, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1ee1 \u0111\u00ea.<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng ch\u1ed1ng l\u0169 c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan c\u0169ng ng\u00e0y c\u00e0ng tinh vi h\u01a1n. B\u1edd s\u00f4ng d\u1ec5 b\u1ecb x\u00f3i m\u00f2n, n\u00ean ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng c\u1ecf kh\u00f4, c\u00e0nh c\u00e2y, \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 bu\u1ed9c l\u1ea1i th\u00e0nh b\u00f3, g\u1ecdi l\u00e0 \"t\u1ea3o\". Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p l\u00e0m t\u1ea3o, n\u1ebfu cao m\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3ng[footnote] 'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'x\u00edch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 47 s\u1eeda[\/footnote], d\u00e0i tr\u0103m x\u00edch[footnote] 'd\u00e0i' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung[\/footnote], t\u00ednh to\u00e1n theo chu vi v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh, m\u1ed7i th\u1ee9 chia \u0111\u00f4i[footnote] 't\u00ednh' nguy\u00ean v\u0103n th\u1eeba ch\u1eef 'd\u00e0i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ecf[\/footnote], t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m x\u00edch kh\u1ed1i, th\u00ec d\u00f9ng t\u00e1m tr\u0103m b\u00f3 c\u1ee7i, n\u0103m tr\u0103m b\u00f3 c\u1ecf kh\u00f4, hai ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m b\u00f3 c\u1ecf. C\u00e1c lo\u1ea1i d\u00e2y nh\u01b0 v\u0129 s\u00e1ch, t\u00e2m s\u00e1ch, \u0111\u00ea l\u00e2u, \u0111\u00e1p l\u00e2u, c\u00f4 th\u1ee7 s\u00e1ch, thi\u00eam trang, kh\u00e1i quy\u1ebft, qu\u1ea3i quy\u1ebft, du\u1ec7 h\u1eadu quy\u1ebft, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00f9y theo nhu c\u1ea7u. N\u1ebfu k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00e1c nhau, th\u00ec t\u00f9y th\u1eddi \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, nh\u01b0ng c\u0169ng d\u1ef1a v\u00e0o t\u1ef7 l\u1ec7 n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u00ec v\u1eady, khi \u0111\u1eb7t t\u1ea3o, ph\u1ea3i \u0111o \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed9 cao c\u1ee7a b\u1edd, c\u00f3 khi x\u1ebfp hai, ba, b\u1ed1n l\u1edbp. M\u1ed9t t\u1ea3o d\u00e0i hai m\u01b0\u01a1i b\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng b\u1edd d\u00e0i c\u00f3 khi v\u00e0i tr\u0103m b\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c h\u01a1n ngh\u00ecn b\u01b0\u1edbc, t\u1ea3o h\u1ecfng th\u00ec k\u00e9o theo nhau tr\u00f4i \u0111i; l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t t\u1ea3o kh\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ch\u1eefa, chi ph\u00ed th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Khi t\u1ea3o m\u1edbi th\u1ea3 xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 \"ph\u00e1c ng\u1ea1n\", \u0111\u1eb7t tr\u00ean cao \u0111\u1ec3 ch\u1eafn n\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 \"tranh cao\", \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t t\u1ea3o \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 \"h\u00e3m t\u1ea3o\". T\u1ea3o ch\u1eafc ch\u1eafn th\u00ec kh\u00f4ng lo, nh\u01b0ng n\u1ebfu n\u1ed5i l\u00ean th\u00ec nguy hi\u1ec3m. C\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 cu\u1ed1n t\u1ea3o g\u1ed3m: ch\u1ebf c\u01b0\u1edbc m\u1ed9c, ch\u1ebf m\u1ed9c, ti\u1ebfn m\u1ed9c, c\u1ef1 m\u00e3, \u0111o\u1ea3n tr\u01b0\u1edfng m\u1ed9c nao, \u0111\u1ea1i ti\u1ec3u th\u1ea1ch nao, v\u00e2n th\u00ea, d\u1eabn quy\u1ebft, suy th\u00ea, tr\u00e1c ph\u1ee7, mi\u00ean s\u00e1ch. C\u1edd tr\u1ed1ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00f4ng vi\u1ec7c[footnote] 'c\u1edd' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 47 b\u1ed5 sung[\/footnote], v\u00e0 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh. Khi t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u00e1c s\u00e1u m\u01b0\u01a1i c\u00e2n \u0111i s\u00e1u m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng; \u0111\u1ea5t \u0111\u00e0o m\u1ed9t x\u00edch n\u1eb7ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i c\u00e2n, l\u1ea5y \u0111\u1ea5t c\u00e1ch hai m\u01b0\u01a1i b\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng; hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m x\u00edch tr\u1edf l\u00ean t\u00ednh theo \u0111\u1ed9 d\u1ed1c, \u0111\u1ec1u t\u00ednh to\u00e1n theo t\u1ef7 l\u1ec7. H\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, n\u00ean t\u1ea3o c\u0169ng thay \u0111\u1ed5i theo \u0111\u1ecba h\u00ecnh.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00ed m\u00e0 ghi ch\u00e9p th\u00eam. \u300aS\u1eed c\u1ea3o\u300b c\u1ee7a L\u00fd Thanh Th\u1ea7n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p l\u00e0m t\u1ea3o r\u1ea5t chi ti\u1ebft, b\u1ea3n ch\u00ed n\u00e0y l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt.)<\/i>\r\n\r\n[7] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam t\u1ef1 do mua b\u00e1n tr\u00e0, nh\u01b0ng c\u1ea5m \u0111\u01b0a ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. \u1ede Ho\u00e0i Nam, c\u00e1c ch\u00e2u K\u1ef3, Ho\u00e0ng, L\u01b0, Th\u01b0, Th\u1ecd, Quang, quan ph\u1ee7 t\u1ef1 l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t l\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd, g\u1ecdi l\u00e0 13 s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng. D\u00e2n ch\u00fang h\u00e1i tr\u00e0 \u1edf s\u00e1u ch\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng, g\u1ecdi l\u00e0 vi\u00ean h\u1ed9, h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng tr\u00e0, n\u1ed9p t\u00f4, c\u00f2n l\u1ea1i quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u mua h\u1ebft[footnote] 'D\u01b0 quan t\u1ea5t th\u1ecb chi' trong \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n 'Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o' ch\u00e9p l\u00e0 'D\u01b0 t\u1eafc quan t\u1ea5t th\u1ecb chi'.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(Khi b\u00e1n tr\u00e0 cho quan ph\u1ee7, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u nh\u1eadn ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi n\u1ed9p tr\u00e0, g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ea3n ti\u1ec1n. L\u1ea1i c\u00f3 d\u00e2n ch\u00fang h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh tr\u00e0, g\u1ecdi l\u00e0 chi\u1ebft thu\u1ebf tr\u00e0[footnote] 'Chi\u1ebft thu\u1ebf tr\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 45, ph\u1ea7n 'Th\u1eadp tam tr\u01b0\u1eddng l\u1ee3i h\u1ea1i' b\u1ed5 sung.[\/footnote]. T\u1ed5ng s\u1ed1 thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m l\u00e0 h\u01a1n 8.650.000 c\u00e2n[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tu\u1ebf' vi\u1ebft th\u00e0nh 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], vi\u1ec7c b\u00e1n ra \u0111\u1ec1u th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ea1i s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng.<\/i>\r\n\r\n<i>\u1ede Giang Nam, g\u1ed3m 10 ch\u00e2u Tuy\u00ean, H\u1ea5p, Giang, Tr\u00ec, Nhi\u00eau, T\u00edn, H\u1ed3ng, Ph\u1ee7, Qu\u00e2n, Vi\u00ean v\u00e0 5 qu\u00e2n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, H\u01b0ng Qu\u1ed1c, L\u00e2m Giang, Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, Nam Khang; \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft g\u1ed3m 12 ch\u00e2u H\u00e0ng, T\u00f4, Minh, Vi\u1ec7t[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'Vi\u1ec7t', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], V\u1ee5, X\u1eed, \u00d4n, \u0110\u00e0i, H\u1ed3, Th\u01b0\u1eddng, C\u00f9, M\u1ee5c; \u1edf Kinh H\u1ed3 g\u1ed3m 8 ch\u00e2u Kinh, \u0110\u00e0m, L\u1ec5, \u0110\u1ec9nh, Ng\u1ea1c, Nh\u1ea1c, Quy, H\u1ea1p v\u00e0 qu\u00e2n Kinh M\u00f4n; \u1edf Ph\u00fac Ki\u1ebfn g\u1ed3m 2 ch\u00e2u Ki\u1ebfn, Ki\u1ebfm. H\u00e0ng n\u0103m, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y c\u0169ng nh\u01b0 s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng, n\u1ed9p t\u00f4 v\u00e0 chi\u1ebft thu\u1ebf, c\u00f2n l\u1ea1i quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u mua h\u1ebft. T\u1ed5ng s\u1ed1 thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m \u1edf Giang Nam l\u00e0 h\u01a1n 10.270.000 c\u00e2n, \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u00e0 h\u01a1n 1.279.000 c\u00e2n, \u1edf Kinh H\u1ed3 l\u00e0 h\u01a1n 2.470.000 c\u00e2n, \u1edf Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u00e0 h\u01a1n 393.000 c\u00e2n[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tam thi\u00ean' vi\u1ebft th\u00e0nh 'nh\u1ecb thi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, Ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 35 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m t\u1eadp trung quan tr\u1ecdng, g\u1ed3m ph\u1ee7 Giang L\u0103ng, ch\u00e2u Ch\u00e2n, ch\u00e2u H\u1ea3i, qu\u00e2n H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n V\u00f4 Vi v\u00e0 kh\u1ea9u K\u1ef3 thu\u1ed9c ch\u00e2u K\u1ef3, t\u1ea1o th\u00e0nh 6 gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'l\u1ee5c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 45, ph\u1ea7n 'Th\u1eadp tam tr\u01b0\u1eddng l\u1ee3i h\u1ea1i' b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Ph\u00e0m d\u00e2n ch\u00fang b\u00e1n tr\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1n cho quan ph\u1ee7[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'ch\u00fac' vi\u1ebft th\u00e0nh 'd\u1ee5c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n 'Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i. 'vu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft th\u00e0nh 'k\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Tr\u00e0 d\u00f9ng cho nhu c\u1ea7u h\u00e0ng ng\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ef1c tr\u00e0, n\u1ebfu \u0111\u01b0a ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 gi\u1ea5y ph\u00e9p. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mu\u1ed1n bu\u00f4n b\u00e1n[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'm\u1eadu' vi\u1ebft th\u00e0nh 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n ho\u1eb7c v\u00e0ng b\u1ea1c t\u1ea1i gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5 \u1edf kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y tr\u00e0 t\u1eeb 6 gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5 v\u00e0 13 s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y ph\u00e9p, t\u00f9y theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 n\u1ed9p m\u00e0 nh\u1eadn tr\u00e0, g\u1ecdi l\u00e0 giao d\u1eabn. N\u1ebfu mu\u1ed1n n\u1ed9p ti\u1ec1n ho\u1eb7c v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf ph\u00eda \u0110\u00f4ng Nam c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ed9p v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00ec t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p tr\u00e0 nh\u01b0 \u1edf kinh \u0111\u00f4. Ph\u00e0m tr\u00e0 n\u1ed9p cho quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u t\u00ednh gi\u00e1 th\u1ea5p, khi b\u00e1n ra th\u00ec t\u00ednh gi\u00e1 cao, l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u1ee7a quan ph\u1ee7 r\u1ea5t l\u1edbn, c\u00f2n th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n chuy\u1ec3n b\u00e1n sang ph\u00eda T\u00e2y B\u1eafc, th\u1eadm ch\u00ed ph\u00e2n t\u00e1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Di \u0110\u1ecbch[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'chuy\u1ec3n m\u1ea1i' vi\u1ebft th\u00e0nh 'm\u00e3i chuy\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'chuy\u1ec3n m\u1ea1i', trong \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'chuy\u1ec3n tr\u00ed'.[\/footnote], l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u00e0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1edbn. Quan ph\u1ee7 b\u00e1n tr\u00e0, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m t\u00ednh b\u1eb1ng ti\u1ec1n, tuy dao \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, nh\u01b0ng v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3.600.000 quan, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ee9c cao nh\u1ea5t.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, b\u00e8n chi\u00eau m\u1ed9 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u01b0a c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0o, t\u00ednh to\u00e1n kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n, t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, d\u00f9ng tr\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i th\u00eam ti\u1ec1n m\u1eabn, h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, ng\u00e0 voi t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam, g\u1ecdi l\u00e0 tam thu\u1ebf[footnote]'Tam thu\u1ebf', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 102 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2, th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 8, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 183, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed', 'M\u1ed9ng kh\u00ea b\u00fat \u0111\u00e0m' quy\u1ec3n 10, 'Ho\u00e0ng tri\u1ec1u lo\u1ea1i uy\u1ec3n' quy\u1ec3n 22, \u0111i\u1ec1u Tr\u1ea7n T\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'tam thuy\u1ebft'.[\/footnote].<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u01b0ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ea7n g\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, mu\u1ed1n t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u00e0ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i th\u1ef1c t\u1eeb ti\u1ec1n \u01b0\u1edbc t\u00ednh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111ua nhau l\u00e0m. \u0110\u1ebfn khi ph\u00e1p l\u1ec7nh n\u00e0y b\u1ecb h\u1ecfng, gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh ng\u00e0y c\u00e0ng cao, tr\u00e0 ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ebb, ti\u1ec1n th\u1ef1c, v\u00e0ng l\u1ee5a ng\u00e0y c\u00e0ng \u00edt, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u00e0ng v\u00e0o kh\u00f4ng ph\u1ea3i to\u00e0n l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb tr\u00e0 nhi\u1ec1u hay \u00edt, l\u1ea1i mu\u1ed1n b\u00e1n nhanh l\u1ea5y ti\u1ec1n, c\u00f3 gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn th\u00ec b\u00e1n l\u1ea1i cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u00e0 ho\u1eb7c c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng \u1edf kinh \u0111\u00f4 g\u1ecdi l\u00e0 giao d\u1eabn ph\u1ed1, l\u1ee3i nhu\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u00e0 v\u00e0 giao d\u1eabn ph\u1ed1, ho\u1eb7c d\u00f9ng gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn l\u1ea5y tr\u00e0, ho\u1eb7c t\u00edch tr\u1eef bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i l\u1edbn, do \u0111\u00f3 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh \u0111\u1ec1u v\u00e0o tay c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn t\u00edch t\u1ee5, d\u00f9 hai ba n\u0103m tr\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u00e0ng v\u00e0o v\u00ec l\u1ee3i \u00edt kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m, bi\u00ean ph\u00f2ng ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u00f3 kh\u0103n, ph\u00e1p l\u1ec7nh v\u1ec1 tr\u00e0 b\u1ecb h\u1ecfng n\u1eb7ng.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, t\u1eebng t\u00ednh to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, cho r\u1eb1ng mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ec9 c\u00f3 n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, m\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb tr\u00e0 \u1edf \u0111\u00f4ng nam h\u01a1n ba tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n \u0111\u1ec1u v\u1ec1 tay th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi cho l\u00e0 l\u00fd lu\u1eadn ch\u00ed l\u00fd. Sau \u0111\u00f3 d\u00f9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 n\u1ea1n. Tr\u00ean \u0111\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i>\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef cho ba l\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb l\u1ee3i n\u00fai r\u1eebng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i vi\u1ec7c chuy\u1ec3n d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a hai ph\u1ee7 h\u00e3y lo li\u1ec7u vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i> B\u00e8n sai Tam ty s\u1ee9 L\u00fd T\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u Qu\u00e2n, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Chu V\u0103n Ch\u1ea5t, \u0110\u1ec1 c\u1eed ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n, Ti\u1ebft Di Khu\u1ebfch c\u00f9ng c\u00e1c ph\u00f3 s\u1ee9 c\u1ee7a ba b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, ph\u00e8n h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng gi\u1ea3m, s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ph\u00e1p l\u1ec7nh. R\u1ed3i \u0111\u1eb7t ra K\u1ebf tr\u00ed ty, <i>(s\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b c\u0169ng ch\u00e9p ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i gi\u1ed1ng v\u1eady)<\/i>. L\u1ea5y Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef Di Gi\u1ea3n, L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.\r\n\r\n[9] K\u1ebf tr\u00ed ty tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a ph\u00e1p tr\u00e0, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"M\u01b0\u1eddi ba tr\u01b0\u1eddng tr\u00e0, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m l\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c hai m\u01b0\u01a1i ba v\u1ea1n quan. M\u1ed7i kho\u00e1n gi\u00e1 tr\u1ecb m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n quan, b\u00e1n ra ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn, t\u1ed5ng c\u1ed9ng th\u1ef1c thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ba v\u1ea1n quan, tr\u1eeb ch\u00edn v\u1ea1n quan l\u00e0 v\u1ed1n, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i h\u01a1n ba v\u1ea1n quan, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i ch\u01b0a t\u00ednh v\u00e0o. Nh\u01b0 v\u1eady s\u1ed1 h\u01b0 tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng th\u1ef1c d\u1ee5ng r\u1ea5t \u00edt.\"<\/i> B\u00e8n xin b\u1ecf ba th\u1ee9 thu\u1ebf, thi h\u00e0nh ph\u00e9p thi\u1ebfp x\u1ea1. Ph\u00e9p n\u00e0y l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi ba tr\u01b0\u1eddng tr\u00e0, t\u00ednh c\u1ea3 v\u1ed1n l\u1eabn l\u00e3i, b\u1ecf vi\u1ec7c quan c\u1ea5p v\u1ed1n, \u0111\u1ec3 cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0 t\u1ef1 giao d\u1ecbch v\u1edbi nhau, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 trung b\u00ecnh, quan thu l\u00e3i. Nh\u01b0 b\u00e1n tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng La Nguy\u00ean ch\u00e2u Th\u01b0, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 n\u0103m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u0111\u1ed3ng, v\u1ed1n l\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m \u0111\u1ed3ng, quan kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa, ch\u1ec9 b\u1eaft th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p l\u00e3i ba m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t \u0111\u1ed3ng m\u00e0 th\u00f4i.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p th\u00e1ng ba ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng gi\u1ed1ng. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u1edf tr\u00e0 v\u00e0o quan, theo ch\u1ed7 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 giao, c\u1ea5p kho\u00e1n l\u00e0m b\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c b\u00e1n l\u1eadu, n\u00ean c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 thi\u1ebfp x\u1ea1. N\u1ebfu thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m thi\u1ebfp x\u1ea1 kh\u00f4ng h\u1ebft[footnote] n\u1ebfu thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m thi\u1ebfp x\u1ea1 kh\u00f4ng h\u1ebft 'kh\u00f4ng h\u1ebft' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 183 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], th\u00ec quan mua nh\u01b0 c\u0169. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0 qu\u00e1 h\u1ea1n m\u00e0 n\u1ed9p kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, t\u00ednh s\u1ed1 thi\u1ebfu nh\u01b0 l\u00e3i th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b. Tr\u01b0\u1edbc kia n\u1ed9p tr\u0103m c\u00e2n tr\u00e0, th\u00eam hai m\u01b0\u01a1i c\u00e2n \u0111\u1ebfn ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m c\u00e2n, g\u1ecdi l\u00e0 hao tr\u00e0, c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecf h\u1ebft. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b th\u00e1ng hai. Vi\u1ec7c n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua tr\u00e0 s\u00e1u v\u1ee5, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.)<\/i>\r\n\r\n[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Hy, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf kinh s\u01b0 n\u1ed9p 80.000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn tr\u00e0 t\u1eeb H\u1ea3i Ch\u00e2u v\u00e0 Kinh Nam, n\u1ed9p 74.000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn tr\u00e0 t\u1eeb Ch\u00e2n Ch\u00e2u, V\u00f4 Vi, K\u00ec Kh\u1ea9u, H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng v\u1edbi tr\u00e0 t\u1eeb 13 tr\u01b0\u1eddng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u tr\u1ecb gi\u00e1 100.000 quan, nh\u1eb1m t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thu\u1eadn l\u1ee3i cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n. Trong \u0111\u00f3, tr\u00e0 t\u1eeb H\u1ea3i Ch\u00e2u v\u00e0 Kinh Nam ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1t v\u00e0 d\u1ec5 ti\u00eau th\u1ee5, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u01b0a chu\u1ed9ng, do \u0111\u00f3 s\u1ed1 ti\u1ec1n n\u1ed9p v\u00e0o nhi\u1ec1u h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thanh to\u00e1n b\u1eb1ng v\u00e0ng, l\u1ee5a chi\u1ebfm 6\/10 t\u1ed5ng s\u1ed1 ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, sau khi thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p ch\u1ebf c\u1ee7a 13 tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i k\u00eau g\u1ecdi n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0o 6 v\u1ee5, trong \u0111\u00f3 H\u1ea3i Ch\u00e2u v\u00e0 Kinh Nam t\u0103ng l\u00ean 86.000 quan, Ch\u00e2n Ch\u00e2u, V\u00f4 Vi, K\u00ec Kh\u1ea9u, H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng t\u0103ng l\u00ean 80.000 quan.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 3)<\/i>.\r\n\r\nTh\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 theo th\u1ef1c t\u1ebf t\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00f3, t\u00f9y theo kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n m\u00e0 t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 tr\u1ecb. L\u1ea5y 10.000 quan ti\u1ec1n l\u00e0m m\u1ee9c chu\u1ea9n, n\u01a1i xa t\u0103ng th\u00eam 700 quan, n\u01a1i g\u1ea7n t\u0103ng th\u00eam 300 quan, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thanh to\u00e1n to\u00e0n b\u1ed9 b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1eb7t, g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00e1p <i>\"ki\u1ebfn ti\u1ec1n\"<\/i>; n\u1ebfu mu\u1ed1n nh\u1eadn v\u00e0ng, l\u1ee5a ho\u1eb7c ti\u1ec1n t\u1eeb ch\u00e2u kh\u00e1c, ho\u1eb7c tr\u00e0, mu\u1ed1i, h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, thu\u1ed1c men c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed th\u00e1ng 5. \u0110\u1ea1i th\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e0 v\u00e0 vi\u1ec7c mua b\u00e1n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ti\u1ec1n th\u1ef1c \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t n\u1ea1p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 ch\u00eanh l\u1ec7ch, nh\u1eb1m lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ec7 n\u1ea1n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 h\u01b0. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t n\u00e0y. L\u00fd T\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1edbi l\u1eadp ra ph\u00e1p <i>\"ki\u1ebfn ti\u1ec1n\"<\/i>, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ghi ch\u00e9p \u1edf nhi\u1ec1u ch\u1ed7, nay theo \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b, ghi chung v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng gi\u00eang khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00e1ng 3, nay c\u0169ng ghi chung l\u1ea1i. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ghi ch\u00e9p c\u00f3 ch\u1ed7 chi ti\u1ebft, c\u00f3 ch\u1ed7 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nay tham kh\u1ea3o th\u00eam \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, th\u00ec th\u1ea5y \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ch\u1ecdn l\u1ecdc kh\u00e1 h\u1ee3p l\u00fd, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan Tr\u01b0\u01a1ng Truy\u1ec1n v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111i an \u1ee7i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ho\u00e0i Nam, do b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t.\r\n\r\n[12] \u0110\u1ed5i t\u00ean \u00c1m L\u1ee3i Tr\u1ea1i \u1edf Thi Ch\u00e2u th\u00e0nh Ninh Bi\u00ean Tr\u1ea1i. Ban \u0111\u1ea7u tr\u1ea1i n\u00e0y b\u1ecb gi\u1eb7c Man \u0111\u1ed1t ph\u00e1, sau khi tu s\u1eeda, \u0111\u1ed5i t\u00ean nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, truy t\u1eb7ng v\u1ee3 c\u1ee7a Th\u1ecb trung L\u01b0u M\u1ef9 l\u00e0 Ng\u00f4 H\u01b0ng qu\u1eadn phu nh\u00e2n Ti\u1ec1n th\u1ecb l\u00e0m Vi\u1ec7t Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n. Ti\u1ec1n th\u1ecb l\u00e0 em g\u00e1i c\u1ee7a Duy Di\u1ec5n, khi b\u00e0 m\u1ea5t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ng\u1eebng ch\u1ea7u 3 ng\u00e0y. <i>(B\u00e0 m\u1ea5t ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu th\u00e1ng 5, nay ghi chung l\u1ea1i)<\/i>.\r\n\r\n[14] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, \u0111\u00fac ti\u1ec1n <i>\"Thi\u00ean Th\u00e1nh Nguy\u00ean B\u1ea3o\"<\/i>.\r\n\r\n[15] C\u1ea3nh Linh cung c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng Vua Ch\u00e2n T\u00f4ng, s\u1ebd \u0111\u01b0a v\u1ec1 th\u1edd \u1edf ch\u00f9a \u1ee8ng Thi\u00ean vi\u1ec7n t\u1ea1i T\u00e2y Kinh. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, sai Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9. Ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua v\u1ec1 th\u1edd, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ho\u1eb7c c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, c\u00f9ng v\u1edbi Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri \u00e1p ban, Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n c\u00e2u nghi v\u1ec7. Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u00f3n t\u01b0\u1ee3ng Vua \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, ho\u1eb7c \u0111i\u1ec7n H\u1ed9i Kh\u00e1nh, Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, l\u00e0m l\u1ec5 trai gi\u1edbi t\u1eeb bi\u1ec7t, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 v\u00e0 t\u00f4ng th\u1ea5t d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, khi ra \u0111i th\u00ec tr\u0103m quan ti\u1ec5n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh xem x\u00e9t v\u00e0 th\u1eed th\u00e1ch c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129, th\u0103ng b\u1ed5 c\u00f3 kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[17] Cho ph\u00e9p C\u1ed1t T\u01b0 La v\u00e0 L\u1eadp Tu\u00e2n \u1edf T\u00f4ng Ca m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0o c\u1ed1ng.\r\n\r\n[18] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 \u0110inh T\u1ee5ng, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba \u0110inh Thuy\u1ebft, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu \u0110inh Gi\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 em c\u1ee7a \u0110inh V\u1ecb.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ph\u00e1t l\u00ednh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh[footnote]Ph\u00e1t l\u00ednh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh: theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, c\u00e2u n\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n th\u00e1ng hai[\/footnote]. X\u00e9t \u0111o\u1ea1n n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft nh\u1ea7m sau ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang, nay s\u1eeda l\u1ea1i.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u1ecf th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 d\u00e2n trong kinh th\u00e0nh c\u00f2n n\u1ee3. Trong kinh th\u00e0nh mua c\u1ecf th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u b\u00f3, ch\u01b0a n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda m\u00e0 m\u01b0a l\u00e2u kh\u00f4ng ng\u1edbt.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"M\u01b0a d\u1ea7m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, gi\u00e1 c\u1ecf t\u0103ng v\u1ecdt, mi\u1ec5n thu\u1ebf cho c\u00e1c h\u1ed9 t\u1eeb t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng.\"<\/i>\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng v\u1ec1 th\u1edd \u1edf cung H\u1ed3ng Kh\u00e1nh t\u1ea1i Nam Kinh, v\u00ec \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 m\u1edbi x\u00e2y xong.\r\n\r\n[22] Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tri T\u1ecbnh ch\u00e2u M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, Vua cho r\u1eb1ng Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u1ea5n, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, gia phong Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, l\u01b0u l\u1ea1i nhi\u1ec7m k\u1ef3 n\u1eefa, ban n\u0103m tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c, t\u1ecf \u00fd tin c\u1eady giao ph\u00f3.\r\n\r\n[23] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tri Quang ch\u00e2u Chu Kh\u1edfi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, Tri D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 D\u0129nh ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Quang l\u1ed9c khanh, Tri T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, b\u1ed5 V\u1ea1n T\u1eed T\u00f4 Kh\u00e1t Ng\u00f4i \u1edf T\u00e2y gi\u1edbi n\u1ed9i ph\u1ee5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ban t\u00ean h\u1ecd l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Thu\u1eadn, cho \u1edf t\u1ea1i Tr\u1ea7n ch\u00e2u.\r\n\r\n[25] L\u00fac \u0111\u1ea7u, t\u1eeb khi Thi\u00ean th\u01b0 T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp c\u00e1c ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh, Thi\u00ean K\u1ef3, Thi\u00ean Hu\u1ed1ng, Ti\u00ean Thi\u00ean Gi\u00e1ng Th\u00e1nh, c\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ea3n sinh c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, v\u00e0 tam nguy\u00ean b\u1ea3n m\u1ec7nh, theo ph\u00e9p \u0110\u1ea1o gia, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 trai \u0111\u00e0n, trong kinh th\u00e0nh[footnote]Trong kinh th\u00e0nh, ch\u1eef 'n\u1ed9i' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ngo\u1ea1i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ecf.[\/footnote], m\u1ed9t \u0111\u00eam c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u01a1i.\r\n\r\nKhi Vua l\u00ean ng\u00f4i, c\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ea3n sinh c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady, hao ph\u00ed r\u1ea5t l\u1edbn. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00f9ng Ch\u1eedng nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u ng\u00e0y, chi ti\u00eau n\u00ean c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c.\r\n\r\nVua v\u00e0 Th\u00e1i h\u1eadu n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ec7nh n\u1eb7ng n\u00ean ch\u01b0a th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nB\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n xin ti\u1ebft \u0111\u1ea3n sinh c\u1ee7a Vua v\u00e0 Th\u00e1i h\u1eadu, c\u00f9ng b\u1ea3n m\u1ec7nh v\u1eabn gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169, c\u00e1c ti\u1ebft kh\u00e1c th\u00ec l\u1ec7nh cho t\u00e1m cung quan thay nhau l\u00e0m l\u1ec5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m l\u1ec5 49 l\u1ea7n, xin gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 20 l\u1ea7n; \u0111\u1ea1i l\u1ec5 2400 ph\u1ea7n, xin gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 500 ph\u1ea7n; c\u00e1c quan d\u1ef1 l\u1ec5 ch\u1ec9 c\u1ea5p tr\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Chi\u1ebfu t\u0103ng s\u1ed1 ph\u1ea7n l\u1ec5 l\u00ean 1200, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Ch\u1eedng l\u1ea1i xin c\u00e1c ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh v.v., c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 \u1ee8ng Thi\u00ean, H\u00e0 Nam, \u0110\u1ea1i Danh, H\u00e0 Trung, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, Giang L\u0103ng, H\u01b0ng Nguy\u00ean, Giang Ninh, Duy\u1ec5n, T\u1ecbnh, B\u1ea1c, Th\u01b0, H\u1ed3ng, H\u00e0ng, \u0110\u00e0m, Ph\u00fac, \u00cdch, T\u1eed, Qu\u1ef3, Qu\u1ea3ng, Qu\u1ebf v\u1eabn l\u00e0m l\u1ec5 nh\u01b0 c\u0169; c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 Thanh, T\u1eeb, T\u00e0o, V\u1eadn, M\u1eadt, Tr\u1ea7n, H\u1ee9a, M\u1ea1nh, Ho\u1ea1t, T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng, Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh[footnote]Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u1ef1c \u0110\u1ecbnh', theo b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda.[\/footnote], Thi\u1ec1n, H\u00ecnh, T\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u01a1ng, B\u1ed1i, \u0110\u1ecbnh, L\u1ed9, T\u1ea5n, \u0110\u1ea1i, Kinh Tri\u1ec7u, Thi\u1ec3m, \u0110\u1ed3ng, Hoa, B\u00e2n, Kinh, Phu, Di\u00ean, Di\u1ec7u, Kh\u00e1nh, Th\u00e0nh, D\u01b0\u01a1ng, L\u01b0, Th\u1ecd, T\u00fac, Ch\u00e2n, Tuy\u00ean, Ki\u1ec1n, T\u00f4, Nhu\u1eadn, V\u1ee5, Minh, Vi\u1ec7t, Tuy\u1ec1n, Ki\u1ebfn, B\u00e0nh, Mi\u00ean, H\u00e1n, Cung, Th\u1ee5c, Gia, Mi, To\u1ea1i, L\u1ee3i, L\u00e3ng, Li\u00ean, H\u1ea1, Tri\u1ec1u, Thi\u1ec1u, Hu\u1ec7, Ung, Dung, Nghi d\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e8n, hoa qu\u1ea3, n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i, c\u00e2y thu\u1ed1c l\u00e0m l\u1ec5, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u nh\u1ecf kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. Chi\u1ebfu c\u0169ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[26] Khu m\u1eadt s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n t\u00e2u: <i>\"Ch\u00e2n T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1eafp h\u1ee3p t\u00e1ng v\u00e0o Th\u00e1i Mi\u1ebfu, c\u00e1c quan b\u00e0n vi\u1ec7c d\u00f9ng c\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Th\u1ea7n xin k\u1ec3 \u0111\u1ebfn cha th\u1ea7n l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5 T\u1ea7n qu\u1ed1c Trung \u00dd v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, c\u00f4ng lao r\u1ea1ng r\u1ee1 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, \u0111\u1ecba v\u1ecb tr\u1ecdng y\u1ebfu qua nhi\u1ec1u tri\u1ec1u. Ti\u00ean ph\u1ee5 \u0111\u00edch th\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh n\u1ea1n ti\u1ebfm ngh\u1ecbch tr\u0103m n\u0103m, c\u1ea7m s\u1ed5 s\u00e1ch n\u1ed9p \u0111\u1ea5t \u0111ai ng\u00e0n d\u1eb7m. L\u00f2ng trung th\u00e0nh th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u1eddi cao, c\u00f4ng t\u00edch l\u1edbn ghi trong s\u1eed s\u00e1ch. V\u00ec th\u1ebf Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng ban chi\u1ebfu cho kh\u1ecfi l\u1ea1y, g\u1ecdi t\u00ean kh\u00f4ng th\u00eam ch\u1eef 'th\u1ea7n'. T\u1eeb khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf k\u1ebf v\u1ecb, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao c\u0169 c\u00e0ng th\u00eam h\u1eadu \u0111\u00e3i, ban nhi\u1ec1u \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u1ea3 nh\u00e0. Trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. K\u00ednh xin chi\u1ebfu theo th\u1ec3 l\u1ec7, ban chi\u1ebfu cho ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf t\u00f4ng mi\u1ebfu.\"<\/i>\r\n\r\nVua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf v\u00e0 S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n tra c\u1ee9u, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u00e0n k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Duy t\u00e2u xin cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i T\u00f4ng mi\u1ebfu. T\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[27] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n l\u1ea1i xin b\u1ecf vi\u1ec7c ban y\u1ebfn thi\u00ean h\u1ea1 trong n\u0103m ng\u00e0y l\u1ec5 Thi\u00ean Kh\u00e1nh. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 m\u1edbi \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o th\u00ec v\u1eabn ban y\u1ebfn nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecf.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n T\u00f4ng v\u00e0o th\u1edd \u1edf ch\u00f9a \u1ee8ng Thi\u00ean, T\u00e2y Kinh.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n T\u00e2y Kinh m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. D\u00e2n trong th\u00e0nh t\u1eeb 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch cho nh\u00e0 \u0111\u00f3, ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 c\u00e2n tr\u00e0, 1 t\u1ea5m l\u1ee5a.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, b\u1ecf vi\u1ec7c thu mua tre g\u1ed7 \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng trong kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n do truy\u1ec1n ch\u1ec9, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o Tam ty t\u00ednh to\u00e1n v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng, r\u1ed3i m\u1edbi c\u1ea5p c\u1ee7a c\u00f4ng. B\u1ea5y gi\u1edd Vua v\u00e0 Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c n\u01a1i x\u00e2y d\u1ef1ng, th\u00e1i gi\u00e1m truy\u1ec1n ch\u1ec9 kh\u00f4ng qua Tam ty, n\u00ean chi ph\u00ed qu\u00e1 nhi\u1ec1u. L\u1ea1i nghe n\u00f3i \u0111\u1ed1n g\u1ed7 khai th\u00e1c ng\u00e0y c\u00e0ng v\u00e0o s\u00e2u trong n\u00fai, v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean ki\u1ec3m so\u00e1t ch\u1eb7t ch\u1ebd.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[32] Gi\u1ea3m l\u00ednh canh g\u00e1c \u1edf c\u00e1c cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, C\u1ea3nh Linh, H\u1ed9i Linh, T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean, \u0111\u01b0a \u0111i b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e2n, th\u1ee3 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec giao cho B\u00e1t t\u00e1c ty. Cung C\u1ea3nh Linh v\u00e0 qu\u00e1n Th\u00e1i C\u1ef1c \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u c\u0169ng l\u00e0m theo.\r\n\r\n[33] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan t\u1eeb \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c tr\u1edf l\u00ean, d\u00f9 c\u00f2n nh\u1ecf ch\u01b0a v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u01b0ng g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean, Tr\u01b0\u1eddng Ninh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u0169, \u0111\u1ebfn nay b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[34] D\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea5n Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ea7u Nh\u1eadt D\u1ee5ng l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, M\u1ee5c H\u00f3a Nguy\u00ean, Tr\u01b0\u01a1ng Quy Ch\u00ednh, V\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh T\u00f2ng l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh, V\u1ecdng Giang, Lai An. Nh\u1eadt D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef \u1edf Khi\u1ebft \u0110an, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan ng\u1ee5y, \u0111\u1ebfn nay tr\u1edf v\u1ec1, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi ch\u00e9p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy minh sau n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf, c\u00e1c quy\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc n\u00ean theo \u0111\u00f3.\r\n\r\n[35] Tam ty Gi\u1ea3m t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng, b\u1ed1n cung qu\u00e1n \u1edf kinh \u0111\u00f4, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn hai tr\u0103m h\u01a1n, \u0111\u1ec1u do s\u1ee9 th\u1ea7n t\u1ea1i ch\u1ed7 chuy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c xu\u1ea5t n\u1ea1p, e c\u00f3 s\u1ef1 x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0 gian l\u1eadn. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, d\u00f9ng quy\u1ec1n H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu L\u01b0u Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u01b0u Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, ch\u01b0a th\u1ea5y.\r\n\r\n[36] Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c t\u00e2u: <i>\"Quan t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n nh\u1ea7m d\u1eabn t\u00ean h\u00ecnh ph\u1ea1t m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u00fang, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m sai l\u1ea7m trong vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean, d\u00f9 \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u00fang, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u h\u1eb7c \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.\"<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t c\u00f4ng s\u1ef1 \u1edf b\u1ea3n t\u1ef1, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5. Xin nh\u01b0 vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n l\u1edbn nh\u1ecf, l\u1eadp th\u1eddi h\u1ea1n cho c\u00f4ng \u00e1n.\"<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n th\u1eed lu\u1eadt \u0111o\u00e1n \u00e1n, t\u00ean h\u00ecnh ph\u1ea1t nguy\u00ean \u0111o\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u1ea1i ph\u1ee7 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc. Xin t\u1eeb nay giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i kh\u1ea3o th\u00ed.\"<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng ng\u00e0y th\u1eed ph\u00e1p quan, v\u1eabn l\u1ec7nh cho quan tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n ho\u1eb7c ph\u00e1n t\u1ef1 quan c\u00f9ng quan \u0111o\u00e1n ng\u1ee5c \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i.\r\n\r\n[37] Ch\u00e2u Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng, con trai c\u1ee7a Th\u1ee9 s\u1eed H\u1ea1 Kh\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 B\u00e0nh Nho M\u00e3nh, H\u1eefu Th\u1ecb c\u1ea5m S\u0129 H\u00e1n, t\u00ecnh tr\u1ea1ng x\u01b0ng r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec cha gi\u00e0 anh m\u1ea5t, v\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i gia thu\u1ed9c \u1edf T\u00e2y Kinh, l\u00e9n v\u1ec1 b\u1ea3n \u0111\u1ea1o, c\u00f9ng cha ki\u1ec1m ch\u1ebf d\u00e2n Kh\u00ea, mu\u1ed1n xin cho gia thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1. Chi\u1ebfu cho H\u00e0 Nam ph\u1ee7 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, cho \u1edf nh\u00e0 quan.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ea1i tr\u00e1ch T\u1ed5 S\u0129 Ho\u00e0nh gi\u00e1m thu\u1ebf Giang Ch\u00e2u, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng S\u0129 Ho\u00e0nh \u1edf C\u00e1t Ch\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ec3 tu s\u1eeda, tr\u00e1ch ph\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n nh\u1eb9.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn m\u00e0 s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111i qua.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh ph\u00e1p tr\u00e0 thi\u1ebfp x\u1ea1 \u1edf m\u01b0\u1eddi ba s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng Ho\u00e0i Nam. Ph\u00e1p tr\u00e0 \u0111\u00e3 ghi \u0111\u1ee7 v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng gi\u00eang khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan, nay theo b\u1ea3n k\u1ef7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u th\u1ecb s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u.\r\n\r\n[41] S\u1eed quan Ty thi\u00ean gi\u00e1m d\u00e2ng l\u1ecbch m\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean l\u00e0 S\u00f9ng Thi\u00ean, do B\u1ea3o ch\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, Linh \u0111\u00e0i lang S\u1edf Di\u1ec5n c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c so\u1ea1n. Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a cho cu\u1ed1n l\u1ecbch. Di\u1ec5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong; c\u00f2n Khu\u00ea th\u00ec kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.\r\n\r\n[42] Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng, th\u00ec ti\u1ec1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u chi\u1ebft tr\u1ea3 hai ph\u1ea7n ba.\r\n\r\n[43] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua ban chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan, c\u00e1c ch\u1ee9c Gi\u00e1m t\u1ea1i c\u00e1c kho \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u; c\u00f2n con em \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m do \u01a1n hu\u1ec7, d\u00f9 t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Gi\u00e1m l\u00e2m nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 m\u1ea5t m\u00e1t t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a quan th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb c\u00e1c h\u00e0nh lang trung \u0111\u1ebfn quan kinh \u0111\u00f4, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o xu\u1ea5t th\u00e2n, c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0 l\u1ed7i l\u1ea7m trong qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e0m quan, l\u1eadp th\u00e0nh s\u1ed5 b\u1ea1 d\u00e2ng l\u00ean.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Ti\u1ebft Khu\u00ea quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7. Khu\u00ea l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1 nghi\u00eam minh, x\u1eed \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng khoan nh\u01b0\u1ee3ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c d\u00e2n gian c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i b\u00f4ng \u0111\u00f9a g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"Ti\u1ebft xu\u1ea5t d\u1ea7u\"<\/i>. C\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y \u0111\u1ebfn tai Vua, Vua h\u1ecfi, Khu\u00ea t\u1ea1 l\u1ed7i r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u00e1nh k\u1ebb gian, sao tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y?\"<\/i> Vua c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ecdng d\u1ee5ng.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, c\u00e1c ch\u1ee9c B\u1ed9 th\u1ef1, Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i s\u1ee9 sang Khi\u1ebft \u0110an khi t\u1eeb bi\u1ec7t v\u00e0 y\u1ebft ki\u1ebfn, xin \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p l\u00ean \u0111i\u1ec7n t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf hai ph\u1ee7 ph\u1ee5 t\u1ea5u. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o \u0110inh \u0110\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng quan l\u1ea1i \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i kinh, \u1eaft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u mu\u1ed1n t\u00e2u, nay nh\u1ea5t lo\u1ea1t b\u1eaft ph\u1ee5 t\u1ea5u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ng\u0103n ng\u1eeba b\u01b0ng b\u00edt. V\u00ec th\u1ebf Trung th\u01b0 m\u1edbi t\u00e2u, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nKhi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, \u0110\u1ed9 t\u1eebng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n s\u00e1u vi\u1ec7c: M\u1ed9t l\u00e0 t\u0103ng th\u00eam quan khuy\u1ebfn gi\u1ea3ng, hai l\u00e0 t\u0103ng th\u00eam ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1n ngh\u1ecb, ba l\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m con em do \u01a1n hu\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn tr\u1edf l\u00ean, b\u1ed1n l\u00e0 tuy\u1ec3n binh l\u00ednh ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u1ea5m qu\u00e2n, n\u0103m l\u00e0 l\u1ea5y vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ec7nh t\u00e1 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n x\u1ebfp h\u1ea1ng, s\u00e1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o l\u00e3nh \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c. \u00d4ng c\u00f2n t\u1eebng d\u00e2ng b\u00e0i lu\u1eadn v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00ean Th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y ngo\u1ea1i th\u00edch.\r\n\r\n[46] B\u00e3i L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n v\u00e0 c\u00e1c quan. L\u1ea5y Tri L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n, c\u00e1c quan \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri vi\u1ec7n[footnote]Ch\u1eef 'ph\u00e1n' d\u01b0\u1edbi '\u0111\u1ed3ng tri vi\u1ec7n' l\u00e0 th\u1eeba, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22\/24 v\u00e0 \u300aCh\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7\u300b quy\u1ec3n 18 m\u00e0 b\u1ecf[\/footnote].\r\n\r\nTh\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n l\u00e0 n\u01a1i qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c nghi l\u1ec5, t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 l\u1ea1i th\u00eam L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n, do c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi b\u00e3i b\u1ecf. L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n chi\u1ebfm d\u1ee5ng 22 c\u00f4ng nh\u00e2n[footnote]'22' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '23', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f9ng \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 32 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], h\u00e0ng n\u0103m t\u1ed1n h\u01a1n 1.700 quan ti\u1ec1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 chi ph\u00ed th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean cho c\u00e1c nghi l\u1ec5 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng[footnote]'l\u1ec5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'khi\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], vi\u1ec7c h\u00e0ng ng\u00e0y x\u1eed l\u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh ra nghi th\u1ee9c t\u1eeb l\u00e2u thu\u1ed9c v\u1ec1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00e0 L\u1ec5 vi\u1ec7n qu\u1ea3n l\u00fd, nay b\u00e3i b\u1ecf, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ti\u1ebfp nh\u1eadn s\u1eafc ch\u1ec9, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5 \u0111\u1ec1u giao v\u1ec1 vi\u1ec7n n\u00e0y.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng T\u1eeb Ch\u00e2u n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb l\u1ee5t, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1t th\u00f3c t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh v\u00e0 cho vay gi\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng cho h\u1ed9 trung h\u1ea1, l\u1ea1i b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ph\u00e1t mu\u1ed1i nu\u00f4i t\u1eb1m, th\u01b0\u1eddng lo d\u00e2n s\u1ebd l\u01b0u t\u00e1n, n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan Kinh \u0110\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ee9u gi\u00fap.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt \u0110\u01b0\u1eddng C\u1ed5 \u0110\u1eb7c, Ninh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Th\u00e0nh Chi\u00eau V\u0103n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean, c\u00e1c quan v\u00e0 s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an l\u1ea7n \u0111\u1ea7u d\u00e2ng l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ea5y Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, T\u1eeb b\u1ed9 Lang trung T\u00f4n Xung ki\u00eam quy\u1ec1n Ho\u1ea1t ch\u00e2u H\u00e0 \u00c2m \u0111\u1ebfn T\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i Tu\u1ea7n h\u00e0, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0m Thi\u00eam th\u01b0 Ho\u1ea1t ch\u00e2u s\u1ef1.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng quy\u1ebft, Thi\u1ebfu ph\u1ee7 Gi\u00e1m Ti\u1ebft Nhan ti\u1ebfn c\u1eed t\u00f4n t\u1eed c\u1ee7a H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00e2m \u0110\u1eb7c l\u00e0 Kh\u1eafc Ki\u1ec7m l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu. Vua cho r\u1eb1ng Kh\u1eafc Ki\u1ec7m kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, d\u00f9 \u0111\u00e3 theo l\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a Ti\u1ebft Nhan, nh\u01b0ng v\u1eabn h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c th\u1ea7n li\u00eau t\u00e2u c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, Tam ban vi\u1ec7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh r\u00f5 lao t\u00edch \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u00e2u xin \u1ea5m phong cho con em \u0111\u1ec1u theo b\u1ea3n t\u01b0.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, v\u00ec n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m, t\u1ea1m ng\u1eebng tu s\u1eeda T\u00e2y Kinh Th\u00e1i Vi cung v\u00e0 ch\u00f9a B\u1ea1ch M\u00e3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c d\u1ecbch x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u00e1c quan t\u1eeb H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ebfn Tam ty Ph\u00f3 s\u1ee9, Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129 tr\u1edf l\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>\"Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb7t Gi\u00e1n vi\u1ec7n \u1edf M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t ri\u00eang Hi\u1ebfn quan, sau \u0111\u00f3 c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh d\u1ea7n sinh s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00ean ban cho ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ed1t r\u1ed3i b\u00e3i b\u1ecf. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan qu\u00fd th\u00e2n th\u01b0\u1eddng vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t th\u00ec k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 suy. Xin \u0111\u1eb7t l\u1ea1i ba \u0111\u1ebfn n\u0103m vi\u00ean Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Tri\u1ec1u T\u1ed1ng, c\u00e1c ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, T\u01b0 Gi\u00e1n, Ch\u00e1nh ng\u00f4n th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c can gi\u00e1n, c\u00f2n Ng\u1ef1 s\u1eed th\u00ec ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kh\u00e1c. N\u0103m Thi\u00ean Hi \u0111\u1ea7u, h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t Gi\u00e1n quan \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t s\u00e1u vi\u00ean t\u1eeb Th\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c v\u1ee5[footnote]Ch\u1eef 'ch\u1ee9c v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 36 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean t\u00e2u vi\u1ec7c, sau \u0111\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c kh\u00f4ng b\u1ed5, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. Vi\u1ec7c c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh s\u1ee3 h\u00e3i ng\u01b0\u1eddi can gi\u00e1n, ban cho ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ed1t, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 vi\u1ec7c ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 5 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3. C\u1ea7n xem t\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u00e0i gi\u00e1n, ban ch\u1ee9c t\u1ed1t l\u00e0 ai. Ban \u0111\u1ea7u, \u0110inh \u0110\u1ed9 d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n s\u00e1u vi\u1ec7c, m\u1ed9t l\u00e0 t\u0103ng s\u1ed1 Gi\u00e1n quan, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ed9. Cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3, l\u1eddi c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ung c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[54] Kh\u00e2m Ch\u00e2u n\u1eb1m s\u00e2u trong thung l\u0169ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai \u1ea9m th\u1ea5p, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh d\u1ecbch. Suy quan Ki\u1ebfn An l\u00e0 T\u1eeb \u0110\u00edch d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch l\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, xin d\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ebfn g\u1ea7n n\u01b0\u1edbc. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 xin l\u01b0u T\u1eeb \u0110\u00edch l\u1ea1i \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin.\r\n\r\nT\u1eeb \u0110\u00edch m\u1eb7c \u00e1o ng\u1eafn, c\u1ea7m g\u1eady, c\u00f9ng \u0103n v\u1edbi d\u00e2n phu, x\u00e2y th\u00e0nh qu\u00e1ch, d\u1ef1ng l\u1ea7u canh, chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7, chia \u0111\u1ea5t cho qu\u00e2n d\u00e2n, s\u1eeda ch\u1eefa ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, kho t\u00e0ng, k\u00eanh r\u1ea1ch, ch\u1ee3 b\u00faa, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.\r\n\r\n[55] C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb khi k\u1ebft h\u1ea3o, m\u1ed7i l\u1ea7n c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi. Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, v\u0103n th\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung tr\u1edf l\u00ean, v\u00f5 th\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c Dao qu\u1eadn tr\u1edf l\u00ean. M\u1ed7i l\u1ea7n ch\u1ecdn c\u1eed, tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o n\u01b0\u1edbc, ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, giao cho c\u00e1c quan ti\u1ebfn c\u1eed, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i. Khi v\u1ec1, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.\"<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng t\u00e2u xin t\u1eeb nay ch\u1ec9 do Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[56] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 C\u00fac V\u1ecbnh, V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n \u0111\u00fang k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Th\u1ea9m quan d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua xem x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed. V\u1ecbnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, Ch\u1ea9n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ee5y.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1eed.\r\n\r\n[58] Chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c quan v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n tr\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean cha c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9, gi\u1ea3m t\u1ed9i m\u1ed9t b\u1eadc cho c\u00e1c t\u1ed9i nh\u1eb9, tha nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111i ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.\r\n\r\n[61] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u00e0y Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu bu\u00f4ng r\u00e8m \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh, cho ph\u00e9p Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i c\u00f9ng m\u1ed9t thu\u1ed9c quan v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, cho con c\u1ee7a C\u1ea3nh \u0110\u1ea1t, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c coi \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n v\u1ee5 \u1edf tr\u1ea1i \u0110\u1ed9c L\u01b0u[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ed9c L\u01b0u T\u1eafc', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 2, \u300aV\u0169 kinh t\u1ed5ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 16 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] l\u00e0 T\u00edn v\u00e0 Si\u00eau l\u00e0m H\u1ea1 ban \u0111i\u1ec7n th\u1ecb, v\u00ec \u0110\u1ea1t ch\u1ebft khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, chia \u0110\u00f4ng T\u00e2y B\u00e1t t\u00e1c ty l\u00e0m hai ty, t\u0103ng th\u00eam hai vi\u00ean Gi\u00e1m quan, v\u1ed1n c\u00f3 b\u1ed1n vi\u00ean. Th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t.\r\n\r\n[64] Chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n nh\u00e2n t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m quan, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n theo quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch l\u1ec7nh m\u00e0 quy v\u1ec1 ty.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh l\u00e0 L\u00fd Hi\u1ebfu Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean trong tr\u0103m ty th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1eddi h\u1ea1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m quan r\u1ea5t nhanh, xin th\u00eam \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc. Do \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9 c\u00f9ng v\u1edbi L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n v\u00e0 Nam t\u00e0o c\u00f9ng xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i ban chi\u1ebfu n\u00e0y. Th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 4, V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ea5u xin vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c d\u00e2ng d\u00e2y \u0111ai Di\u00ean Th\u1ecd v\u00e0 d\u1ea3i T\u1ee5c M\u1ec7nh v\u00e0o ti\u1ebft Ti\u00ean Thi\u00ean Gi\u00e1ng Th\u00e1nh.\r\n\r\n[66] Tha ch\u1ebft cho binh s\u0129 C\u1ee7ng Th\u00e1nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e0nh H\u1ea3i Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 b\u1ecf tr\u1ed1n, theo lu\u1eadt ph\u1ea3i ch\u00e9m, nh\u01b0ng Vua cho r\u1eb1ng h\u1eafn m\u1edbi nh\u1eadp ng\u0169, ch\u01b0a t\u1eebng nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, v\u00ec nh\u1edb m\u1eb9 m\u00e0 b\u1ecf tr\u1ed1n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i.\r\n\r\n[67] Kh\u1ea3 h\u00e3n V\u01b0\u01a1ng D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Th\u00f4ng Thu\u1eadn c\u1ee7a H\u1ed3i H\u1ed9t Cam Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Chi\u1ebfu phong cho Th\u00f4ng Thu\u1eadn l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn, Quy Trung B\u1ea3o Thu\u1eadn Kh\u1ea3 h\u00e3n V\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[68] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c ho\u1ea1n quan \u0111i s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1edf v\u1eadt t\u01b0 ki\u1ebfm l\u1ee3i, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng d\u00e1m ki\u1ec3m tra. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n ra ngo\u00e0i, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 ba con.\r\n\r\n[69] \u0110\u1ed5i th\u00e0nh t\u1eed th\u00e0nh c\u1ee7a qu\u00e2n B\u1ea3o An th\u00e0nh tr\u1ea1i \u0110\u1ee9c T\u0129nh.\r\n\r\n[70] Chi\u1ebfu ban cho c\u00e1c quan tri\u1ec1u, quan kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Gi\u00e1m l\u00e2m v\u1eadt v\u1ee5 c\u00f9ng c\u00e1c M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n quan, khi v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean kh\u1ea9u d\u1ee5, v\u00e0 l\u1ec7nh cho C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu v\u00e0o ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t tuy\u00ean d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ch\u00e9p l\u1ea1i m\u1ed9t b\u1ea3n mang theo khi nh\u1eadm ch\u1ee9c. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c th\u00e1ng 5 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh nguy\u00ean ni\u00ean, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.\r\n\r\n[71] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, d\u1eddi Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o \u0110\u1ea1i qu\u00e2n H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n \u0111\u1ebfn l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ea1c Ch\u00e2u.\r\n\r\n[72] Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh xin mi\u1ec5n ch\u1ee9c Thi\u00eam th\u01b0 Ho\u1ea1t Ch\u00e2u, chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c tu s\u1eeda s\u00f4ng ng\u00f2i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin t\u0103ng th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 gi\u00e1m, v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u00fd V\u1ecb. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, L\u00fd V\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m B\u1eafc t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9, c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Tu h\u00e0 \u0111\u00f4 gi\u00e1m.\r\n\r\nL\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o d\u00f9ng k\u1ebf c\u1ee7a L\u00fd V\u1ecb, mu\u1ed1n kh\u1edfi c\u00f4ng v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1, nh\u01b0ng T\u00f4n Xung cho r\u1eb1ng s\u1ebd t\u1ed1n nhi\u1ec1u v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0 hao t\u1ed5n nh\u00e2n l\u1ef1c, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u0169ng s\u1ebd v\u1ee1. V\u00ec th\u1ebf, T\u00f4n Xung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. Sau \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ecb ch\u1ebft kh\u00e1t, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u01b0ng L\u00fd V\u1ecb kh\u00f4ng nghe. Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh m\u1ed9t m\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean L\u00fd V\u1ecb b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh c\u0169ng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m quan kh\u00e1c, v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u00e0nh.\r\n\r\nL\u00fd V\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n<i>(\u300aL\u00fd V\u1ecb ph\u1ee5 truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p: L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o ti\u1ebfn c\u1eed L\u00fd V\u1ecb l\u00e0m Tu h\u00e0 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong Khu m\u1eadt vi\u1ec7n gh\u00e9t L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o n\u00ean b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a L\u00fd V\u1ecb, v\u00e0 L\u00fd V\u1ecb b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ng\u1ea1c Ch\u00e2u \u0111\u00f4 gi\u00e1m. L\u00fac \u0111\u00f3, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch \u0111\u1ec1u \u1edf Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, kh\u00f4ng r\u00f5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o[footnote]Kh\u00f4ng r\u00f5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote], c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. Nay ch\u1ec9 theo \u300aT\u00f4n Xung ch\u00ednh truy\u1ec1n\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c khai th\u00e1c \u0111an sa \u1edf huy\u1ec7n L\u1eadt Th\u1ee7y, ph\u1ee7 Giang Ninh.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ph\u1ee7 H\u00e0 Nam t\u00e2u r\u1eb1ng l\u0103ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfm 48 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t d\u00e2n[footnote]Ph\u1ee7 H\u00e0 Nam t\u00e2u r\u1eb1ng l\u0103ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfm 48 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t d\u00e2n, '48 kho\u1ea3nh' theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '18 kho\u1ea3nh'[\/footnote], \u01b0\u1edbc t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb 70 v\u1ea1n ti\u1ec1n. Vua n\u00f3i: <i>\"X\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m cho ti\u00ean \u0111\u1ebf m\u00e0 ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t d\u00e2n, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng sao?\"<\/i> \u0110\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p 100 v\u1ea1n.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u1ea5m vi\u1ec7c h\u1ee7y ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac chu\u00f4ng.\r\n\r\n[76] Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0110i\u1ec1n M\u1eabn \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u00e0nh vi ph\u1ea1m ph\u00e1p, nh\u01b0ng Vua cho r\u1eb1ng \u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, kh\u00f4ng mu\u1ed1n x\u1eed n\u1eb7ng. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Chi\u00eau Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.\r\n\r\n[77] Ban chi\u1ebfu: <i>\"Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00e1c ch\u1ee9c m\u1ea1c li\u00eau, ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ebfu cha m\u1eb9 tr\u00ean 70 tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c g\u1ea7n nh\u00e0. T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111i xa, n\u1ebfu cha m\u1eb9 \u0111\u00e3 70 tu\u1ed5i, cho ph\u00e9p \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c g\u1ea7n.\"<\/i>\r\n\r\n[78] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, Gi\u1ea3i, \u0110\u1ed3ng. Khi \u0111\u00f3, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf ch\u00e2u Gi\u1ea3i t\u1ee5 t\u1eadp, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Gi\u1ea3i, Phu, Di\u00ean, \u0110an, Ph\u01b0\u1eddng c\u00f9ng T\u00e2y Kinh, Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n chia l\u00e0m hai l\u1ed9 tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng kh\u00f3 b\u1eaft, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u1edf ba ch\u00e2u n\u00e0y[footnote]Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u1edf ba ch\u00e2u n\u00e0y, v\u0103n tr\u00ean ghi l\u00e0 '\u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, Gi\u1ea3i, \u0110\u1ed3ng', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'tam' l\u00e0 sai, n\u00ean l\u00e0 't\u1ee9'.[\/footnote].\r\n\r\n[79] Chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch g\u1ea7n ho\u1eb7c xa \u0111ang \u0111\u1ec3 tang, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u1ee9ng th\u00ed.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ki\u1ec1n Vi, ch\u00e2u Gia, tr\u00fa b\u1ea1c ph\u00f2ng ng\u1ef1 bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng M\u00f4ng Ch\u00ednh xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p v\u00e0o d\u1ecbp l\u1ec5 Tr\u01b0\u1eddng Ninh, C\u00e0n Nguy\u00ean, d\u1ef1ng trai \u0111\u00e0n \u1edf C\u1eedu Mi v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb c\u1ed1ng ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, cho con em v\u00e0o c\u1ed1ng[footnote]'V\u00e0o c\u1ed1ng', s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 27, ph\u1ea7n Trang Hi\u1ebfn th\u00f9y li\u00eam ch\u00e9p l\u00e0 'v\u00e0o hi\u1ebfn'.[\/footnote], l\u1ea1i xin c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nM\u00f4ng Ch\u00ednh c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Th\u00e1i h\u1eadu; con g\u00e1i \u00f4ng l\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a L\u01b0u T\u00f2ng \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, cho L\u01b0u Nhan, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u T\u1eeb, l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Nh\u1eadm Th\u00e0nh.\r\n\r\nNhan ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n B\u00e0nh Th\u00e0nh, m\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, th\u00edch c\u1ed5 h\u1ecdc, kh\u00f4ng chuy\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00fa, theo h\u1ecdc Cao Bi\u1ec7n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. T\u1eebng l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Long H\u01b0ng, v\u00ec ph\u1ea1m ph\u00e1p b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m V\u0103n h\u1ecdc ch\u00e2u T\u1eeb. \u1ede qu\u00ea nh\u00e0, d\u1ea1y h\u1ecdc cho m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. \u00d4ng so\u1ea1n s\u00e1ch \u300aPh\u1ee5 b\u1eadt danh \u0111\u1ed1i\u300b d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea5u ngh\u1ecb th\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng. B\u1eb1ng Nguy\u00ean, L\u01b0u Qu\u00e2n, Ti\u1ec1n D\u1ecbch, \u0110\u1eb1ng Thi\u1ec7p, Th\u00e1i T\u1ec1 d\u00e2ng s\u00e1ch n\u00e0y l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Nhan \u1edf Nh\u1eadm Th\u00e0nh, g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m, m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e0u, c\u1ee9u s\u1ed1ng m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban ti\u1ec1n cho d\u00e2n phu s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf ch\u00e2u T\u1eeb.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u01b0 gi\u00e1 cho ch\u00e2u Nhung, L\u00f4. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111i thuy\u1ec1n qua ch\u00e2u, ngo\u00e0i thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p, c\u00f2n b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 h\u01b0 v\u00e0 n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n, n\u00ean c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i duy\u00ean bi\u00ean \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c mua b\u00e1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o.\r\n\r\n[85] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng ru\u1ed9ng ch\u1ee9c \u0111i\u1ec1n trong thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng v\u00e0 ch\u1ee7 h\u1ed9 thu\u00ea c\u00e0y, n\u1ebfu mu\u1ed1n m\u1eddi kh\u00e1ch nh\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p, nh\u01b0ng s\u1ed1 thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam hao t\u1ed5n, n\u1ebfu g\u1eb7p l\u0169 l\u1ee5t h\u1ea1n h\u00e1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf theo l\u1ec7.\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, cho S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 Nh\u00e2m C\u00e1t l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nh\u00e2m C\u00e1t v\u00ec \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c Man c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 tr\u1ea1i \u00c1m L\u1ee3i n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, nh\u01b0ng l\u1ec7nh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00ec \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u00e0o \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u00f3 c\u00f4ng, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, v\u00e0 ban s\u1eafc khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1 xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh r\u00f5 c\u00e1c v\u1eadt danh m\u1ee5c thu\u1ed9c Ty Quy\u00ean n\u1ea1p c\u1ee7a Tam ty v\u00e0 x\u00f3a n\u1ee3 cho thi\u00ean h\u1ea1[footnote] M\u1ec7nh Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1 xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh r\u00f5 c\u00e1c v\u1eadt danh m\u1ee5c thu\u1ed9c Ty Quy\u00ean n\u1ea1p c\u1ee7a Tam ty v\u00e0 x\u00f3a n\u1ee3 cho thi\u00ean h\u1ea1. Ch\u1eef 'danh v\u1eadt' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5 b\u1ed5 sung.[\/footnote]. C\u00e1c v\u1eadt danh m\u1ee5c thu\u1ed9c <i>\"\u1ee9ng t\u1ea1i\"<\/i>[footnote] Ch\u1eef 'danh v\u1eadt' \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1eeba.[\/footnote], tuy c\u00f3 ghi trong s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf ch\u01b0a t\u1eebng n\u1ed9p v\u00e0o quan. Khi \u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1eebng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Giang, Chi\u1ebft mi\u1ec5n gi\u1ea3m n\u1ee3 \u0111\u1ecdng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00f9ng \u00e2n x\u00e1 khi l\u00ean ng\u00f4i m\u00e0 sai S\u01b0 \u0110\u1ee9c \u0111i. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi c\u00f3 \u00e2n x\u00e1 \u0111\u1ec1u sai quan x\u00f3a n\u1ee3, th\u00e0nh l\u1ec7.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, Tri Khai Phong ph\u1ee7 Ti\u1ebft Khu\u00ea l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n v\u1ee3 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ecbnh l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\n[89] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Kh\u1ea5u Giam l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i Kh\u1ea5u Giam th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi \u0110inh V\u1ecb, n\u00ean t\u1eeb Th\u00e0nh \u0110\u00f4 v\u1ec1 kinh, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng r\u1eb1ng: <i>\"Giam c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m quan, \u0111\u1eebng tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\"<\/i> N\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[90] \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ho\u00e0ng Ch\u1ea5n l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng. H\u1eb1ng n\u0103m, Qu\u1ea3ng Nam ti\u1ebfn c\u1ed1ng h\u00e0ng ngh\u00ecn c\u00e2y hoa l\u1ea1, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 th\u00ec ch\u1ebft kh\u00f4 \u0111\u1ebfn t\u00e1m ch\u00edn ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, Ch\u1ea5n t\u00e2u xin b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o \u0110\u1ecbnh U\u1ea5t Chi\u00eau M\u1eabn, v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch v\u00e0o ch\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1y.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m \u0111\u00f3.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ban chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u. Vua \u0111\u1ecdc chi\u1ebfu, kh\u00f3c l\u00f3c r\u1ea5t l\u00e2u, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u1ed9i thay \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau S\u01b0 C\u1ed5 v\u00e0 H\u00e0m Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 H\u00e0n Ng\u1ecdc \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Tr\u01b0\u1eddng Ninh ti\u1ebft c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.<\/p>\n<p>[3] T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00f9ng Ch\u1eedng v\u00ec b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, Vua h\u00e0ng ng\u00e0y sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi. Ch\u1eedng nhi\u1ec1u l\u1ea7n vi\u1ec7n d\u1eabn chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a ch\u1ee9c S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9, d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Chu V\u0103n Ch\u1ea5t mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn khuy\u00ean nh\u1ee7, r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1edb \u0111\u00e3 d\u00e2ng, v\u00e0 c\u0103n d\u1eb7n c\u00e1c quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn s\u1edb c\u1ee7a Ch\u1eedng.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea5y \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n. Theo l\u1ec7 c\u0169, ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eadp thi th\u1eed \u1edf Trung th\u01b0, nh\u01b0ng Nghi\u00eau T\u00e1 v\u00ec tham gia bi\u00ean so\u1ea1n \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n thi.<\/p>\n<p>[5] T\u1eeb khi nh\u00e0 T\u1ed1ng h\u01b0ng th\u1ecbnh, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, Th\u1ee5c, Giang Nam, Kinh H\u1ed3, Nam Vi\u1ec7t \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng gi\u00e0u m\u1ea1nh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t quy ph\u1ee5. Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o kho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a h\u1ecd, gi\u1eef g\u00ecn b\u1eb1ng s\u1ef1 cung ki\u1ec7m, gi\u1ea3n d\u1ecb. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, d\u00e2n s\u1ed1 trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f2n \u00edt, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ch\u01b0a nhi\u1ec1u, quan ch\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u01b0a qu\u00e1 th\u1eeba th\u00e3i, t\u0103ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt L\u00e3o ch\u01b0a qu\u00e1 h\u01b0ng th\u1ecbnh, b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ed1ng n\u1ea1p v\u00e0ng l\u1ee5a cho r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch, tr\u0103m h\u1ecd c\u0169ng \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3i x\u1ea3o tr\u00e1 ph\u00f3ng t\u00fang, n\u00ean tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7y, kho t\u00e0ng tr\u00e0n \u0111\u1ea7y. Th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u1ed9 kh\u1ea9u h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng l\u00ean, binh l\u00ednh ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, quan l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam \u0111\u00f4ng, Ph\u1eadt L\u00e3o v\u00e0 r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch hao t\u1ed5n Trung Qu\u1ed1c, chi ph\u00ed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, tr\u0103m h\u1ecd c\u0169ng d\u1ea7n bu\u00f4ng th\u1ea3 xa x\u1ec9, n\u00ean tr\u00ean d\u01b0\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n v\u00ec ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 L\u00fd T\u01b0 t\u1eebng t\u00e2u vi\u1ec7c l\u00ean hai cung, n\u00f3i: <i>&#8220;Thu\u1ebf m\u00e1 trong thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ed1n c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9, nay ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y B\u1eafc ng\u1eebng chi\u1ebfn \u0111\u00e3 hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, nh\u01b0ng chi ph\u00ed bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, c\u00e1c kho\u1ea3n chi ti\u00eau kh\u00e1c ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng. Qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa tuy ch\u01b0a th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0ng nh\u1eefng kho\u1ea3n phung ph\u00ed kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, n\u00ean c\u1eaft gi\u1ea3m h\u1ebft, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m nh\u1eb9 g\u00e1nh n\u1eb7ng cho d\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Di\u00eam Thi\u1ebft ph\u00e1n quan Du Hi\u1ebfn Khanh c\u0169ng n\u00f3i: <i>&#8220;L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a trong thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng hao t\u1ed5n, gi\u00e1 c\u1ea3 ng\u00e0y c\u00e0ng cao, mu\u1ed1n s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng ki\u1ec7t qu\u1ec7 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3. Nay gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a trong thi\u00ean h\u1ea1 so v\u1edbi \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u T\u01b0\u1eddng Ph\u1ee7 \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00faa ch\u01b0a m\u1ecdc \u0111\u00e3 thu mua, d\u00e2u ch\u01b0a ra l\u00e1 \u0111\u00e3 mua s\u1eb5n. T\u1eeb Kinh H\u1ed3, Giang Ho\u00e0i tr\u1edf \u0111i, d\u00e2n ch\u00fang lo l\u1eafng kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ra s\u1ee9c b\u00f3c l\u1ed9t \u0111\u1ec3 t\u0103ng thu, n\u0103m sau h\u01a1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi, x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh, m\u1ecdi chi ph\u00ed \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5 l\u00ean d\u00e2n, n\u00ean gi\u00e1 c\u1ea3 ng\u00e0y c\u00e0ng cao, s\u1ee9c d\u00e2n ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u1ec7t qu\u1ec7. B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1eed so s\u00e1nh m\u1ed9t n\u0103m chi ti\u00eau v\u00e0o th\u1eddi th\u1ecbnh nh\u1ea5t c\u1ee7a ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, khi T\u00e2y Nhung quy ph\u1ee5, B\u1eafc \u0110\u1ecbch th\u00f4ng h\u1ea3o, v\u1edbi n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 n\u0103m, th\u00ec s\u1ed1 quan l\u1ea1i th\u1eeba th\u00e3i, t\u00e0i ch\u00ednh d\u01b0 thi\u1ebfu, lao d\u1ecbch nhi\u1ec1u \u00edt, t\u0103ng \u0111\u1ea1o t\u0103ng gi\u1ea3m, so s\u00e1nh s\u1ebd th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i h\u1ea1i. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Hi \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y c\u00e0ng xa x\u1ec9, c\u00f2n h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. B\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y l\u00e0 do r\u00f2 r\u1ec9 \u1edf d\u01b0\u1edbi, c\u00e2y kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t l\u00e0 do s\u00e2u m\u1ecdt b\u00ean trong. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean bi\u1ebft r\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1i ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i, h\u00e3y c\u00f9ng c\u00e1c c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa.&#8221;<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, sai Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u Qu\u00e2n, \u0110\u1ec1 c\u1eed ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 Ti\u1ebft Di Khu\u1ebfch c\u00f9ng Tam ty b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ti\u00eau th\u1eeba th\u00e3i.<\/p>\n<p>[6] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u1edf Ho\u1ea1t ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 ch\u1ea3y v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c, \u0111i qua ph\u00eda t\u00e2y d\u00e3y Th\u00e1i H\u00e0nh, u\u1ed1n kh\u00fac qua c\u00e1c n\u00fai, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u00e2y ra \u0111\u1ea1i h\u1ecda. Khi ra kh\u1ecfi n\u00fai \u0110\u1ea1i T\u1ef3, ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng b\u1eafc ra bi\u1ec3n, qua v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng ph\u1eb3ng h\u01a1n hai ngh\u00ecn d\u1eb7m, d\u1ea5u t\u00edch c\u1ee7a Vua V\u0169 \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u00f9i l\u1ea5p, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t d\u00f2ng, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. M\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 m\u00f9a thu m\u01b0a l\u1edbn, tr\u0103m s\u00f4ng \u0111\u1ed5 v\u1ec1, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1ee1 \u0111\u00ea.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng ch\u1ed1ng l\u0169 c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan c\u0169ng ng\u00e0y c\u00e0ng tinh vi h\u01a1n. B\u1edd s\u00f4ng d\u1ec5 b\u1ecb x\u00f3i m\u00f2n, n\u00ean ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng c\u1ecf kh\u00f4, c\u00e0nh c\u00e2y, \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 bu\u1ed9c l\u1ea1i th\u00e0nh b\u00f3, g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;t\u1ea3o&#8221;. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p l\u00e0m t\u1ea3o, n\u1ebfu cao m\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3ng<a class=\"footnote\" title=\"'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'x\u00edch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 47 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-321-1\" href=\"#footnote-321-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, d\u00e0i tr\u0103m x\u00edch<a class=\"footnote\" title=\"'d\u00e0i' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-321-2\" href=\"#footnote-321-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, t\u00ednh to\u00e1n theo chu vi v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh, m\u1ed7i th\u1ee9 chia \u0111\u00f4i<a class=\"footnote\" title=\"'t\u00ednh' nguy\u00ean v\u0103n th\u1eeba ch\u1eef 'd\u00e0i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ecf\" id=\"return-footnote-321-3\" href=\"#footnote-321-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m x\u00edch kh\u1ed1i, th\u00ec d\u00f9ng t\u00e1m tr\u0103m b\u00f3 c\u1ee7i, n\u0103m tr\u0103m b\u00f3 c\u1ecf kh\u00f4, hai ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m b\u00f3 c\u1ecf. C\u00e1c lo\u1ea1i d\u00e2y nh\u01b0 v\u0129 s\u00e1ch, t\u00e2m s\u00e1ch, \u0111\u00ea l\u00e2u, \u0111\u00e1p l\u00e2u, c\u00f4 th\u1ee7 s\u00e1ch, thi\u00eam trang, kh\u00e1i quy\u1ebft, qu\u1ea3i quy\u1ebft, du\u1ec7 h\u1eadu quy\u1ebft, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00f9y theo nhu c\u1ea7u. N\u1ebfu k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00e1c nhau, th\u00ec t\u00f9y th\u1eddi \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, nh\u01b0ng c\u0169ng d\u1ef1a v\u00e0o t\u1ef7 l\u1ec7 n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec v\u1eady, khi \u0111\u1eb7t t\u1ea3o, ph\u1ea3i \u0111o \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed9 cao c\u1ee7a b\u1edd, c\u00f3 khi x\u1ebfp hai, ba, b\u1ed1n l\u1edbp. M\u1ed9t t\u1ea3o d\u00e0i hai m\u01b0\u01a1i b\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng b\u1edd d\u00e0i c\u00f3 khi v\u00e0i tr\u0103m b\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c h\u01a1n ngh\u00ecn b\u01b0\u1edbc, t\u1ea3o h\u1ecfng th\u00ec k\u00e9o theo nhau tr\u00f4i \u0111i; l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t t\u1ea3o kh\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ch\u1eefa, chi ph\u00ed th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Khi t\u1ea3o m\u1edbi th\u1ea3 xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;ph\u00e1c ng\u1ea1n&#8221;, \u0111\u1eb7t tr\u00ean cao \u0111\u1ec3 ch\u1eafn n\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;tranh cao&#8221;, \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t t\u1ea3o \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;h\u00e3m t\u1ea3o&#8221;. T\u1ea3o ch\u1eafc ch\u1eafn th\u00ec kh\u00f4ng lo, nh\u01b0ng n\u1ebfu n\u1ed5i l\u00ean th\u00ec nguy hi\u1ec3m. C\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 cu\u1ed1n t\u1ea3o g\u1ed3m: ch\u1ebf c\u01b0\u1edbc m\u1ed9c, ch\u1ebf m\u1ed9c, ti\u1ebfn m\u1ed9c, c\u1ef1 m\u00e3, \u0111o\u1ea3n tr\u01b0\u1edfng m\u1ed9c nao, \u0111\u1ea1i ti\u1ec3u th\u1ea1ch nao, v\u00e2n th\u00ea, d\u1eabn quy\u1ebft, suy th\u00ea, tr\u00e1c ph\u1ee7, mi\u00ean s\u00e1ch. C\u1edd tr\u1ed1ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00f4ng vi\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"'c\u1edd' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 47 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-321-4\" href=\"#footnote-321-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, v\u00e0 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh. Khi t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u00e1c s\u00e1u m\u01b0\u01a1i c\u00e2n \u0111i s\u00e1u m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng; \u0111\u1ea5t \u0111\u00e0o m\u1ed9t x\u00edch n\u1eb7ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i c\u00e2n, l\u1ea5y \u0111\u1ea5t c\u00e1ch hai m\u01b0\u01a1i b\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng; hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m x\u00edch tr\u1edf l\u00ean t\u00ednh theo \u0111\u1ed9 d\u1ed1c, \u0111\u1ec1u t\u00ednh to\u00e1n theo t\u1ef7 l\u1ec7. H\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, n\u00ean t\u1ea3o c\u0169ng thay \u0111\u1ed5i theo \u0111\u1ecba h\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00ed m\u00e0 ghi ch\u00e9p th\u00eam. \u300aS\u1eed c\u1ea3o\u300b c\u1ee7a L\u00fd Thanh Th\u1ea7n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p l\u00e0m t\u1ea3o r\u1ea5t chi ti\u1ebft, b\u1ea3n ch\u00ed n\u00e0y l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt.)<\/i><\/p>\n<p>[7] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam t\u1ef1 do mua b\u00e1n tr\u00e0, nh\u01b0ng c\u1ea5m \u0111\u01b0a ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. \u1ede Ho\u00e0i Nam, c\u00e1c ch\u00e2u K\u1ef3, Ho\u00e0ng, L\u01b0, Th\u01b0, Th\u1ecd, Quang, quan ph\u1ee7 t\u1ef1 l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t l\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd, g\u1ecdi l\u00e0 13 s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng. D\u00e2n ch\u00fang h\u00e1i tr\u00e0 \u1edf s\u00e1u ch\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng, g\u1ecdi l\u00e0 vi\u00ean h\u1ed9, h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng tr\u00e0, n\u1ed9p t\u00f4, c\u00f2n l\u1ea1i quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u mua h\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"'D\u01b0 quan t\u1ea5t th\u1ecb chi' trong \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n 'Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o' ch\u00e9p l\u00e0 'D\u01b0 t\u1eafc quan t\u1ea5t th\u1ecb chi'.\" id=\"return-footnote-321-5\" href=\"#footnote-321-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Khi b\u00e1n tr\u00e0 cho quan ph\u1ee7, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u nh\u1eadn ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi n\u1ed9p tr\u00e0, g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ea3n ti\u1ec1n. L\u1ea1i c\u00f3 d\u00e2n ch\u00fang h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh tr\u00e0, g\u1ecdi l\u00e0 chi\u1ebft thu\u1ebf tr\u00e0<a class=\"footnote\" title=\"'Chi\u1ebft thu\u1ebf tr\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 45, ph\u1ea7n 'Th\u1eadp tam tr\u01b0\u1eddng l\u1ee3i h\u1ea1i' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-321-6\" href=\"#footnote-321-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>. T\u1ed5ng s\u1ed1 thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m l\u00e0 h\u01a1n 8.650.000 c\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tu\u1ebf' vi\u1ebft th\u00e0nh 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-321-7\" href=\"#footnote-321-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, vi\u1ec7c b\u00e1n ra \u0111\u1ec1u th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ea1i s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng.<\/i><\/p>\n<p><i>\u1ede Giang Nam, g\u1ed3m 10 ch\u00e2u Tuy\u00ean, H\u1ea5p, Giang, Tr\u00ec, Nhi\u00eau, T\u00edn, H\u1ed3ng, Ph\u1ee7, Qu\u00e2n, Vi\u00ean v\u00e0 5 qu\u00e2n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, H\u01b0ng Qu\u1ed1c, L\u00e2m Giang, Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, Nam Khang; \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft g\u1ed3m 12 ch\u00e2u H\u00e0ng, T\u00f4, Minh, Vi\u1ec7t<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'Vi\u1ec7t', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-321-8\" href=\"#footnote-321-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, V\u1ee5, X\u1eed, \u00d4n, \u0110\u00e0i, H\u1ed3, Th\u01b0\u1eddng, C\u00f9, M\u1ee5c; \u1edf Kinh H\u1ed3 g\u1ed3m 8 ch\u00e2u Kinh, \u0110\u00e0m, L\u1ec5, \u0110\u1ec9nh, Ng\u1ea1c, Nh\u1ea1c, Quy, H\u1ea1p v\u00e0 qu\u00e2n Kinh M\u00f4n; \u1edf Ph\u00fac Ki\u1ebfn g\u1ed3m 2 ch\u00e2u Ki\u1ebfn, Ki\u1ebfm. H\u00e0ng n\u0103m, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y c\u0169ng nh\u01b0 s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng, n\u1ed9p t\u00f4 v\u00e0 chi\u1ebft thu\u1ebf, c\u00f2n l\u1ea1i quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u mua h\u1ebft. T\u1ed5ng s\u1ed1 thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m \u1edf Giang Nam l\u00e0 h\u01a1n 10.270.000 c\u00e2n, \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u00e0 h\u01a1n 1.279.000 c\u00e2n, \u1edf Kinh H\u1ed3 l\u00e0 h\u01a1n 2.470.000 c\u00e2n, \u1edf Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u00e0 h\u01a1n 393.000 c\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tam thi\u00ean' vi\u1ebft th\u00e0nh 'nh\u1ecb thi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, Ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 35 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-321-9\" href=\"#footnote-321-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m t\u1eadp trung quan tr\u1ecdng, g\u1ed3m ph\u1ee7 Giang L\u0103ng, ch\u00e2u Ch\u00e2n, ch\u00e2u H\u1ea3i, qu\u00e2n H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n V\u00f4 Vi v\u00e0 kh\u1ea9u K\u1ef3 thu\u1ed9c ch\u00e2u K\u1ef3, t\u1ea1o th\u00e0nh 6 gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'l\u1ee5c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 45, ph\u1ea7n 'Th\u1eadp tam tr\u01b0\u1eddng l\u1ee3i h\u1ea1i' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-321-10\" href=\"#footnote-321-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. Ph\u00e0m d\u00e2n ch\u00fang b\u00e1n tr\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1n cho quan ph\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'ch\u00fac' vi\u1ebft th\u00e0nh 'd\u1ee5c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n 'Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i. 'vu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft th\u00e0nh 'k\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-321-11\" href=\"#footnote-321-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>. Tr\u00e0 d\u00f9ng cho nhu c\u1ea7u h\u00e0ng ng\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ef1c tr\u00e0, n\u1ebfu \u0111\u01b0a ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 gi\u1ea5y ph\u00e9p. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mu\u1ed1n bu\u00f4n b\u00e1n<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'm\u1eadu' vi\u1ebft th\u00e0nh 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-321-12\" href=\"#footnote-321-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n ho\u1eb7c v\u00e0ng b\u1ea1c t\u1ea1i gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5 \u1edf kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y tr\u00e0 t\u1eeb 6 gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5 v\u00e0 13 s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y ph\u00e9p, t\u00f9y theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 n\u1ed9p m\u00e0 nh\u1eadn tr\u00e0, g\u1ecdi l\u00e0 giao d\u1eabn. N\u1ebfu mu\u1ed1n n\u1ed9p ti\u1ec1n ho\u1eb7c v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf ph\u00eda \u0110\u00f4ng Nam c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ed9p v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00ec t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p tr\u00e0 nh\u01b0 \u1edf kinh \u0111\u00f4. Ph\u00e0m tr\u00e0 n\u1ed9p cho quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u t\u00ednh gi\u00e1 th\u1ea5p, khi b\u00e1n ra th\u00ec t\u00ednh gi\u00e1 cao, l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u1ee7a quan ph\u1ee7 r\u1ea5t l\u1edbn, c\u00f2n th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n chuy\u1ec3n b\u00e1n sang ph\u00eda T\u00e2y B\u1eafc, th\u1eadm ch\u00ed ph\u00e2n t\u00e1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Di \u0110\u1ecbch<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'chuy\u1ec3n m\u1ea1i' vi\u1ebft th\u00e0nh 'm\u00e3i chuy\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'chuy\u1ec3n m\u1ea1i', trong \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'chuy\u1ec3n tr\u00ed'.\" id=\"return-footnote-321-13\" href=\"#footnote-321-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u00e0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1edbn. Quan ph\u1ee7 b\u00e1n tr\u00e0, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m t\u00ednh b\u1eb1ng ti\u1ec1n, tuy dao \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, nh\u01b0ng v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3.600.000 quan, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ee9c cao nh\u1ea5t.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, b\u00e8n chi\u00eau m\u1ed9 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u01b0a c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0o, t\u00ednh to\u00e1n kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n, t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, d\u00f9ng tr\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i th\u00eam ti\u1ec1n m\u1eabn, h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, ng\u00e0 voi t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam, g\u1ecdi l\u00e0 tam thu\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"'Tam thu\u1ebf', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 102 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2, th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 8, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 183, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed', 'M\u1ed9ng kh\u00ea b\u00fat \u0111\u00e0m' quy\u1ec3n 10, 'Ho\u00e0ng tri\u1ec1u lo\u1ea1i uy\u1ec3n' quy\u1ec3n 22, \u0111i\u1ec1u Tr\u1ea7n T\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'tam thuy\u1ebft'.\" id=\"return-footnote-321-14\" href=\"#footnote-321-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ea7n g\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, mu\u1ed1n t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u00e0ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i th\u1ef1c t\u1eeb ti\u1ec1n \u01b0\u1edbc t\u00ednh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111ua nhau l\u00e0m. \u0110\u1ebfn khi ph\u00e1p l\u1ec7nh n\u00e0y b\u1ecb h\u1ecfng, gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh ng\u00e0y c\u00e0ng cao, tr\u00e0 ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ebb, ti\u1ec1n th\u1ef1c, v\u00e0ng l\u1ee5a ng\u00e0y c\u00e0ng \u00edt, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u00e0ng v\u00e0o kh\u00f4ng ph\u1ea3i to\u00e0n l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb tr\u00e0 nhi\u1ec1u hay \u00edt, l\u1ea1i mu\u1ed1n b\u00e1n nhanh l\u1ea5y ti\u1ec1n, c\u00f3 gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn th\u00ec b\u00e1n l\u1ea1i cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u00e0 ho\u1eb7c c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng \u1edf kinh \u0111\u00f4 g\u1ecdi l\u00e0 giao d\u1eabn ph\u1ed1, l\u1ee3i nhu\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u00e0 v\u00e0 giao d\u1eabn ph\u1ed1, ho\u1eb7c d\u00f9ng gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn l\u1ea5y tr\u00e0, ho\u1eb7c t\u00edch tr\u1eef bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i l\u1edbn, do \u0111\u00f3 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh \u0111\u1ec1u v\u00e0o tay c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn t\u00edch t\u1ee5, d\u00f9 hai ba n\u0103m tr\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u00e0ng v\u00e0o v\u00ec l\u1ee3i \u00edt kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m, bi\u00ean ph\u00f2ng ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u00f3 kh\u0103n, ph\u00e1p l\u1ec7nh v\u1ec1 tr\u00e0 b\u1ecb h\u1ecfng n\u1eb7ng.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, t\u1eebng t\u00ednh to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, cho r\u1eb1ng mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ec9 c\u00f3 n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, m\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb tr\u00e0 \u1edf \u0111\u00f4ng nam h\u01a1n ba tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n \u0111\u1ec1u v\u1ec1 tay th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi cho l\u00e0 l\u00fd lu\u1eadn ch\u00ed l\u00fd. Sau \u0111\u00f3 d\u00f9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 n\u1ea1n. Tr\u00ean \u0111\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef cho ba l\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb l\u1ee3i n\u00fai r\u1eebng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i vi\u1ec7c chuy\u1ec3n d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a hai ph\u1ee7 h\u00e3y lo li\u1ec7u vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai Tam ty s\u1ee9 L\u00fd T\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u Qu\u00e2n, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Chu V\u0103n Ch\u1ea5t, \u0110\u1ec1 c\u1eed ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n, Ti\u1ebft Di Khu\u1ebfch c\u00f9ng c\u00e1c ph\u00f3 s\u1ee9 c\u1ee7a ba b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, ph\u00e8n h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng gi\u1ea3m, s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ph\u00e1p l\u1ec7nh. R\u1ed3i \u0111\u1eb7t ra K\u1ebf tr\u00ed ty, <i>(s\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b c\u0169ng ch\u00e9p ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i gi\u1ed1ng v\u1eady)<\/i>. L\u1ea5y Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef Di Gi\u1ea3n, L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>[9] K\u1ebf tr\u00ed ty tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a ph\u00e1p tr\u00e0, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u01b0\u1eddi ba tr\u01b0\u1eddng tr\u00e0, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m l\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c hai m\u01b0\u01a1i ba v\u1ea1n quan. M\u1ed7i kho\u00e1n gi\u00e1 tr\u1ecb m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n quan, b\u00e1n ra ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn, t\u1ed5ng c\u1ed9ng th\u1ef1c thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ba v\u1ea1n quan, tr\u1eeb ch\u00edn v\u1ea1n quan l\u00e0 v\u1ed1n, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i h\u01a1n ba v\u1ea1n quan, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i ch\u01b0a t\u00ednh v\u00e0o. Nh\u01b0 v\u1eady s\u1ed1 h\u01b0 tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng th\u1ef1c d\u1ee5ng r\u1ea5t \u00edt.&#8221;<\/i> B\u00e8n xin b\u1ecf ba th\u1ee9 thu\u1ebf, thi h\u00e0nh ph\u00e9p thi\u1ebfp x\u1ea1. Ph\u00e9p n\u00e0y l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi ba tr\u01b0\u1eddng tr\u00e0, t\u00ednh c\u1ea3 v\u1ed1n l\u1eabn l\u00e3i, b\u1ecf vi\u1ec7c quan c\u1ea5p v\u1ed1n, \u0111\u1ec3 cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0 t\u1ef1 giao d\u1ecbch v\u1edbi nhau, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 trung b\u00ecnh, quan thu l\u00e3i. Nh\u01b0 b\u00e1n tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng La Nguy\u00ean ch\u00e2u Th\u01b0, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 n\u0103m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u0111\u1ed3ng, v\u1ed1n l\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m \u0111\u1ed3ng, quan kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa, ch\u1ec9 b\u1eaft th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p l\u00e3i ba m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t \u0111\u1ed3ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p th\u00e1ng ba ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng gi\u1ed1ng. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u1edf tr\u00e0 v\u00e0o quan, theo ch\u1ed7 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 giao, c\u1ea5p kho\u00e1n l\u00e0m b\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c b\u00e1n l\u1eadu, n\u00ean c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 thi\u1ebfp x\u1ea1. N\u1ebfu thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m thi\u1ebfp x\u1ea1 kh\u00f4ng h\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"n\u1ebfu thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m thi\u1ebfp x\u1ea1 kh\u00f4ng h\u1ebft 'kh\u00f4ng h\u1ebft' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 183 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-321-15\" href=\"#footnote-321-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, th\u00ec quan mua nh\u01b0 c\u0169. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0 qu\u00e1 h\u1ea1n m\u00e0 n\u1ed9p kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, t\u00ednh s\u1ed1 thi\u1ebfu nh\u01b0 l\u00e3i th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b. Tr\u01b0\u1edbc kia n\u1ed9p tr\u0103m c\u00e2n tr\u00e0, th\u00eam hai m\u01b0\u01a1i c\u00e2n \u0111\u1ebfn ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m c\u00e2n, g\u1ecdi l\u00e0 hao tr\u00e0, c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecf h\u1ebft. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b th\u00e1ng hai. Vi\u1ec7c n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua tr\u00e0 s\u00e1u v\u1ee5, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Hy, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf kinh s\u01b0 n\u1ed9p 80.000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn tr\u00e0 t\u1eeb H\u1ea3i Ch\u00e2u v\u00e0 Kinh Nam, n\u1ed9p 74.000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn tr\u00e0 t\u1eeb Ch\u00e2n Ch\u00e2u, V\u00f4 Vi, K\u00ec Kh\u1ea9u, H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng v\u1edbi tr\u00e0 t\u1eeb 13 tr\u01b0\u1eddng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u tr\u1ecb gi\u00e1 100.000 quan, nh\u1eb1m t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thu\u1eadn l\u1ee3i cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n. Trong \u0111\u00f3, tr\u00e0 t\u1eeb H\u1ea3i Ch\u00e2u v\u00e0 Kinh Nam ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1t v\u00e0 d\u1ec5 ti\u00eau th\u1ee5, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u01b0a chu\u1ed9ng, do \u0111\u00f3 s\u1ed1 ti\u1ec1n n\u1ed9p v\u00e0o nhi\u1ec1u h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thanh to\u00e1n b\u1eb1ng v\u00e0ng, l\u1ee5a chi\u1ebfm 6\/10 t\u1ed5ng s\u1ed1 ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, sau khi thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p ch\u1ebf c\u1ee7a 13 tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i k\u00eau g\u1ecdi n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0o 6 v\u1ee5, trong \u0111\u00f3 H\u1ea3i Ch\u00e2u v\u00e0 Kinh Nam t\u0103ng l\u00ean 86.000 quan, Ch\u00e2n Ch\u00e2u, V\u00f4 Vi, K\u00ec Kh\u1ea9u, H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng t\u0103ng l\u00ean 80.000 quan.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 3)<\/i>.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 theo th\u1ef1c t\u1ebf t\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00f3, t\u00f9y theo kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n m\u00e0 t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 tr\u1ecb. L\u1ea5y 10.000 quan ti\u1ec1n l\u00e0m m\u1ee9c chu\u1ea9n, n\u01a1i xa t\u0103ng th\u00eam 700 quan, n\u01a1i g\u1ea7n t\u0103ng th\u00eam 300 quan, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thanh to\u00e1n to\u00e0n b\u1ed9 b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1eb7t, g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00e1p <i>&#8220;ki\u1ebfn ti\u1ec1n&#8221;<\/i>; n\u1ebfu mu\u1ed1n nh\u1eadn v\u00e0ng, l\u1ee5a ho\u1eb7c ti\u1ec1n t\u1eeb ch\u00e2u kh\u00e1c, ho\u1eb7c tr\u00e0, mu\u1ed1i, h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, thu\u1ed1c men c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed th\u00e1ng 5. \u0110\u1ea1i th\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e0 v\u00e0 vi\u1ec7c mua b\u00e1n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ti\u1ec1n th\u1ef1c \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t n\u1ea1p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 ch\u00eanh l\u1ec7ch, nh\u1eb1m lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ec7 n\u1ea1n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 h\u01b0. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t n\u00e0y. L\u00fd T\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1edbi l\u1eadp ra ph\u00e1p <i>&#8220;ki\u1ebfn ti\u1ec1n&#8221;<\/i>, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ghi ch\u00e9p \u1edf nhi\u1ec1u ch\u1ed7, nay theo \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b, ghi chung v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng gi\u00eang khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00e1ng 3, nay c\u0169ng ghi chung l\u1ea1i. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ghi ch\u00e9p c\u00f3 ch\u1ed7 chi ti\u1ebft, c\u00f3 ch\u1ed7 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nay tham kh\u1ea3o th\u00eam \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, th\u00ec th\u1ea5y \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ch\u1ecdn l\u1ecdc kh\u00e1 h\u1ee3p l\u00fd, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan Tr\u01b0\u01a1ng Truy\u1ec1n v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111i an \u1ee7i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ho\u00e0i Nam, do b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t.<\/p>\n<p>[12] \u0110\u1ed5i t\u00ean \u00c1m L\u1ee3i Tr\u1ea1i \u1edf Thi Ch\u00e2u th\u00e0nh Ninh Bi\u00ean Tr\u1ea1i. Ban \u0111\u1ea7u tr\u1ea1i n\u00e0y b\u1ecb gi\u1eb7c Man \u0111\u1ed1t ph\u00e1, sau khi tu s\u1eeda, \u0111\u1ed5i t\u00ean nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, truy t\u1eb7ng v\u1ee3 c\u1ee7a Th\u1ecb trung L\u01b0u M\u1ef9 l\u00e0 Ng\u00f4 H\u01b0ng qu\u1eadn phu nh\u00e2n Ti\u1ec1n th\u1ecb l\u00e0m Vi\u1ec7t Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n. Ti\u1ec1n th\u1ecb l\u00e0 em g\u00e1i c\u1ee7a Duy Di\u1ec5n, khi b\u00e0 m\u1ea5t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ng\u1eebng ch\u1ea7u 3 ng\u00e0y. <i>(B\u00e0 m\u1ea5t ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu th\u00e1ng 5, nay ghi chung l\u1ea1i)<\/i>.<\/p>\n<p>[14] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, \u0111\u00fac ti\u1ec1n <i>&#8220;Thi\u00ean Th\u00e1nh Nguy\u00ean B\u1ea3o&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[15] C\u1ea3nh Linh cung c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng Vua Ch\u00e2n T\u00f4ng, s\u1ebd \u0111\u01b0a v\u1ec1 th\u1edd \u1edf ch\u00f9a \u1ee8ng Thi\u00ean vi\u1ec7n t\u1ea1i T\u00e2y Kinh. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, sai Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9. Ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua v\u1ec1 th\u1edd, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ho\u1eb7c c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, c\u00f9ng v\u1edbi Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri \u00e1p ban, Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n c\u00e2u nghi v\u1ec7. Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u00f3n t\u01b0\u1ee3ng Vua \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, ho\u1eb7c \u0111i\u1ec7n H\u1ed9i Kh\u00e1nh, Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, l\u00e0m l\u1ec5 trai gi\u1edbi t\u1eeb bi\u1ec7t, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 v\u00e0 t\u00f4ng th\u1ea5t d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, khi ra \u0111i th\u00ec tr\u0103m quan ti\u1ec5n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh xem x\u00e9t v\u00e0 th\u1eed th\u00e1ch c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129, th\u0103ng b\u1ed5 c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[17] Cho ph\u00e9p C\u1ed1t T\u01b0 La v\u00e0 L\u1eadp Tu\u00e2n \u1edf T\u00f4ng Ca m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0o c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[18] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 \u0110inh T\u1ee5ng, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba \u0110inh Thuy\u1ebft, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu \u0110inh Gi\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 em c\u1ee7a \u0110inh V\u1ecb.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ph\u00e1t l\u00ednh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00e1t l\u00ednh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh: theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, c\u00e2u n\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n th\u00e1ng hai\" id=\"return-footnote-321-16\" href=\"#footnote-321-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>. X\u00e9t \u0111o\u1ea1n n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft nh\u1ea7m sau ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang, nay s\u1eeda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u1ecf th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 d\u00e2n trong kinh th\u00e0nh c\u00f2n n\u1ee3. Trong kinh th\u00e0nh mua c\u1ecf th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u b\u00f3, ch\u01b0a n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda m\u00e0 m\u01b0a l\u00e2u kh\u00f4ng ng\u1edbt.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;M\u01b0a d\u1ea7m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, gi\u00e1 c\u1ecf t\u0103ng v\u1ecdt, mi\u1ec5n thu\u1ebf cho c\u00e1c h\u1ed9 t\u1eeb t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng v\u1ec1 th\u1edd \u1edf cung H\u1ed3ng Kh\u00e1nh t\u1ea1i Nam Kinh, v\u00ec \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 m\u1edbi x\u00e2y xong.<\/p>\n<p>[22] Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tri T\u1ecbnh ch\u00e2u M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, Vua cho r\u1eb1ng Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u1ea5n, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, gia phong Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, l\u01b0u l\u1ea1i nhi\u1ec7m k\u1ef3 n\u1eefa, ban n\u0103m tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c, t\u1ecf \u00fd tin c\u1eady giao ph\u00f3.<\/p>\n<p>[23] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tri Quang ch\u00e2u Chu Kh\u1edfi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, Tri D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 D\u0129nh ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Quang l\u1ed9c khanh, Tri T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, b\u1ed5 V\u1ea1n T\u1eed T\u00f4 Kh\u00e1t Ng\u00f4i \u1edf T\u00e2y gi\u1edbi n\u1ed9i ph\u1ee5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ban t\u00ean h\u1ecd l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Thu\u1eadn, cho \u1edf t\u1ea1i Tr\u1ea7n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[25] L\u00fac \u0111\u1ea7u, t\u1eeb khi Thi\u00ean th\u01b0 T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp c\u00e1c ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh, Thi\u00ean K\u1ef3, Thi\u00ean Hu\u1ed1ng, Ti\u00ean Thi\u00ean Gi\u00e1ng Th\u00e1nh, c\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ea3n sinh c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, v\u00e0 tam nguy\u00ean b\u1ea3n m\u1ec7nh, theo ph\u00e9p \u0110\u1ea1o gia, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 trai \u0111\u00e0n, trong kinh th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"Trong kinh th\u00e0nh, ch\u1eef 'n\u1ed9i' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ngo\u1ea1i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-321-17\" href=\"#footnote-321-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, m\u1ed9t \u0111\u00eam c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u01a1i.<\/p>\n<p>Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, c\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ea3n sinh c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady, hao ph\u00ed r\u1ea5t l\u1edbn. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00f9ng Ch\u1eedng nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u ng\u00e0y, chi ti\u00eau n\u00ean c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c.<\/p>\n<p>Vua v\u00e0 Th\u00e1i h\u1eadu n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ec7nh n\u1eb7ng n\u00ean ch\u01b0a th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n xin ti\u1ebft \u0111\u1ea3n sinh c\u1ee7a Vua v\u00e0 Th\u00e1i h\u1eadu, c\u00f9ng b\u1ea3n m\u1ec7nh v\u1eabn gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169, c\u00e1c ti\u1ebft kh\u00e1c th\u00ec l\u1ec7nh cho t\u00e1m cung quan thay nhau l\u00e0m l\u1ec5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m l\u1ec5 49 l\u1ea7n, xin gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 20 l\u1ea7n; \u0111\u1ea1i l\u1ec5 2400 ph\u1ea7n, xin gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 500 ph\u1ea7n; c\u00e1c quan d\u1ef1 l\u1ec5 ch\u1ec9 c\u1ea5p tr\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Chi\u1ebfu t\u0103ng s\u1ed1 ph\u1ea7n l\u1ec5 l\u00ean 1200, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Ch\u1eedng l\u1ea1i xin c\u00e1c ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh v.v., c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 \u1ee8ng Thi\u00ean, H\u00e0 Nam, \u0110\u1ea1i Danh, H\u00e0 Trung, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, Giang L\u0103ng, H\u01b0ng Nguy\u00ean, Giang Ninh, Duy\u1ec5n, T\u1ecbnh, B\u1ea1c, Th\u01b0, H\u1ed3ng, H\u00e0ng, \u0110\u00e0m, Ph\u00fac, \u00cdch, T\u1eed, Qu\u1ef3, Qu\u1ea3ng, Qu\u1ebf v\u1eabn l\u00e0m l\u1ec5 nh\u01b0 c\u0169; c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 Thanh, T\u1eeb, T\u00e0o, V\u1eadn, M\u1eadt, Tr\u1ea7n, H\u1ee9a, M\u1ea1nh, Ho\u1ea1t, T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng, Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u1ef1c \u0110\u1ecbnh', theo b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-321-18\" href=\"#footnote-321-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, Thi\u1ec1n, H\u00ecnh, T\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u01a1ng, B\u1ed1i, \u0110\u1ecbnh, L\u1ed9, T\u1ea5n, \u0110\u1ea1i, Kinh Tri\u1ec7u, Thi\u1ec3m, \u0110\u1ed3ng, Hoa, B\u00e2n, Kinh, Phu, Di\u00ean, Di\u1ec7u, Kh\u00e1nh, Th\u00e0nh, D\u01b0\u01a1ng, L\u01b0, Th\u1ecd, T\u00fac, Ch\u00e2n, Tuy\u00ean, Ki\u1ec1n, T\u00f4, Nhu\u1eadn, V\u1ee5, Minh, Vi\u1ec7t, Tuy\u1ec1n, Ki\u1ebfn, B\u00e0nh, Mi\u00ean, H\u00e1n, Cung, Th\u1ee5c, Gia, Mi, To\u1ea1i, L\u1ee3i, L\u00e3ng, Li\u00ean, H\u1ea1, Tri\u1ec1u, Thi\u1ec1u, Hu\u1ec7, Ung, Dung, Nghi d\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e8n, hoa qu\u1ea3, n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i, c\u00e2y thu\u1ed1c l\u00e0m l\u1ec5, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u nh\u1ecf kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. Chi\u1ebfu c\u0169ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[26] Khu m\u1eadt s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00e2n T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1eafp h\u1ee3p t\u00e1ng v\u00e0o Th\u00e1i Mi\u1ebfu, c\u00e1c quan b\u00e0n vi\u1ec7c d\u00f9ng c\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Th\u1ea7n xin k\u1ec3 \u0111\u1ebfn cha th\u1ea7n l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5 T\u1ea7n qu\u1ed1c Trung \u00dd v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, c\u00f4ng lao r\u1ea1ng r\u1ee1 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, \u0111\u1ecba v\u1ecb tr\u1ecdng y\u1ebfu qua nhi\u1ec1u tri\u1ec1u. Ti\u00ean ph\u1ee5 \u0111\u00edch th\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh n\u1ea1n ti\u1ebfm ngh\u1ecbch tr\u0103m n\u0103m, c\u1ea7m s\u1ed5 s\u00e1ch n\u1ed9p \u0111\u1ea5t \u0111ai ng\u00e0n d\u1eb7m. L\u00f2ng trung th\u00e0nh th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u1eddi cao, c\u00f4ng t\u00edch l\u1edbn ghi trong s\u1eed s\u00e1ch. V\u00ec th\u1ebf Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng ban chi\u1ebfu cho kh\u1ecfi l\u1ea1y, g\u1ecdi t\u00ean kh\u00f4ng th\u00eam ch\u1eef &#8216;th\u1ea7n&#8217;. T\u1eeb khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf k\u1ebf v\u1ecb, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao c\u0169 c\u00e0ng th\u00eam h\u1eadu \u0111\u00e3i, ban nhi\u1ec1u \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u1ea3 nh\u00e0. Trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. K\u00ednh xin chi\u1ebfu theo th\u1ec3 l\u1ec7, ban chi\u1ebfu cho ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf t\u00f4ng mi\u1ebfu.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf v\u00e0 S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n tra c\u1ee9u, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u00e0n k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Duy t\u00e2u xin cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i T\u00f4ng mi\u1ebfu. T\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n l\u1ea1i xin b\u1ecf vi\u1ec7c ban y\u1ebfn thi\u00ean h\u1ea1 trong n\u0103m ng\u00e0y l\u1ec5 Thi\u00ean Kh\u00e1nh. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 m\u1edbi \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o th\u00ec v\u1eabn ban y\u1ebfn nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecf.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2n T\u00f4ng v\u00e0o th\u1edd \u1edf ch\u00f9a \u1ee8ng Thi\u00ean, T\u00e2y Kinh.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n T\u00e2y Kinh m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. D\u00e2n trong th\u00e0nh t\u1eeb 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch cho nh\u00e0 \u0111\u00f3, ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 c\u00e2n tr\u00e0, 1 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, b\u1ecf vi\u1ec7c thu mua tre g\u1ed7 \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n do truy\u1ec1n ch\u1ec9, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o Tam ty t\u00ednh to\u00e1n v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng, r\u1ed3i m\u1edbi c\u1ea5p c\u1ee7a c\u00f4ng. B\u1ea5y gi\u1edd Vua v\u00e0 Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c n\u01a1i x\u00e2y d\u1ef1ng, th\u00e1i gi\u00e1m truy\u1ec1n ch\u1ec9 kh\u00f4ng qua Tam ty, n\u00ean chi ph\u00ed qu\u00e1 nhi\u1ec1u. L\u1ea1i nghe n\u00f3i \u0111\u1ed1n g\u1ed7 khai th\u00e1c ng\u00e0y c\u00e0ng v\u00e0o s\u00e2u trong n\u00fai, v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean ki\u1ec3m so\u00e1t ch\u1eb7t ch\u1ebd.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[32] Gi\u1ea3m l\u00ednh canh g\u00e1c \u1edf c\u00e1c cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng, C\u1ea3nh Linh, H\u1ed9i Linh, T\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean, \u0111\u01b0a \u0111i b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e2n, th\u1ee3 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec giao cho B\u00e1t t\u00e1c ty. Cung C\u1ea3nh Linh v\u00e0 qu\u00e1n Th\u00e1i C\u1ef1c \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u c\u0169ng l\u00e0m theo.<\/p>\n<p>[33] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan t\u1eeb \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c tr\u1edf l\u00ean, d\u00f9 c\u00f2n nh\u1ecf ch\u01b0a v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u01b0ng g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean, Tr\u01b0\u1eddng Ninh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u0169, \u0111\u1ebfn nay b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[34] D\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea5n Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ea7u Nh\u1eadt D\u1ee5ng l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, M\u1ee5c H\u00f3a Nguy\u00ean, Tr\u01b0\u01a1ng Quy Ch\u00ednh, V\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh T\u00f2ng l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh, V\u1ecdng Giang, Lai An. Nh\u1eadt D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef \u1edf Khi\u1ebft \u0110an, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan ng\u1ee5y, \u0111\u1ebfn nay tr\u1edf v\u1ec1, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi ch\u00e9p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy minh sau n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf, c\u00e1c quy\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc n\u00ean theo \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[35] Tam ty Gi\u1ea3m t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng, b\u1ed1n cung qu\u00e1n \u1edf kinh \u0111\u00f4, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn hai tr\u0103m h\u01a1n, \u0111\u1ec1u do s\u1ee9 th\u1ea7n t\u1ea1i ch\u1ed7 chuy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c xu\u1ea5t n\u1ea1p, e c\u00f3 s\u1ef1 x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0 gian l\u1eadn. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, d\u00f9ng quy\u1ec1n H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu L\u01b0u Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u01b0u Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, ch\u01b0a th\u1ea5y.<\/p>\n<p>[36] Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c t\u00e2u: <i>&#8220;Quan t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n nh\u1ea7m d\u1eabn t\u00ean h\u00ecnh ph\u1ea1t m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u00fang, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m sai l\u1ea7m trong vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean, d\u00f9 \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u00fang, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u h\u1eb7c \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.&#8221;<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t c\u00f4ng s\u1ef1 \u1edf b\u1ea3n t\u1ef1, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5. Xin nh\u01b0 vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n l\u1edbn nh\u1ecf, l\u1eadp th\u1eddi h\u1ea1n cho c\u00f4ng \u00e1n.&#8221;<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n th\u1eed lu\u1eadt \u0111o\u00e1n \u00e1n, t\u00ean h\u00ecnh ph\u1ea1t nguy\u00ean \u0111o\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u1ea1i ph\u1ee7 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc. Xin t\u1eeb nay giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i kh\u1ea3o th\u00ed.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng ng\u00e0y th\u1eed ph\u00e1p quan, v\u1eabn l\u1ec7nh cho quan tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n ho\u1eb7c ph\u00e1n t\u1ef1 quan c\u00f9ng quan \u0111o\u00e1n ng\u1ee5c \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i.<\/p>\n<p>[37] Ch\u00e2u Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng, con trai c\u1ee7a Th\u1ee9 s\u1eed H\u1ea1 Kh\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 B\u00e0nh Nho M\u00e3nh, H\u1eefu Th\u1ecb c\u1ea5m S\u0129 H\u00e1n, t\u00ecnh tr\u1ea1ng x\u01b0ng r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec cha gi\u00e0 anh m\u1ea5t, v\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i gia thu\u1ed9c \u1edf T\u00e2y Kinh, l\u00e9n v\u1ec1 b\u1ea3n \u0111\u1ea1o, c\u00f9ng cha ki\u1ec1m ch\u1ebf d\u00e2n Kh\u00ea, mu\u1ed1n xin cho gia thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1. Chi\u1ebfu cho H\u00e0 Nam ph\u1ee7 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, cho \u1edf nh\u00e0 quan.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ea1i tr\u00e1ch T\u1ed5 S\u0129 Ho\u00e0nh gi\u00e1m thu\u1ebf Giang Ch\u00e2u, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng S\u0129 Ho\u00e0nh \u1edf C\u00e1t Ch\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ec3 tu s\u1eeda, tr\u00e1ch ph\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n nh\u1eb9.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn m\u00e0 s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111i qua.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh ph\u00e1p tr\u00e0 thi\u1ebfp x\u1ea1 \u1edf m\u01b0\u1eddi ba s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng Ho\u00e0i Nam. Ph\u00e1p tr\u00e0 \u0111\u00e3 ghi \u0111\u1ee7 v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng gi\u00eang khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan, nay theo b\u1ea3n k\u1ef7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u th\u1ecb s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>[41] S\u1eed quan Ty thi\u00ean gi\u00e1m d\u00e2ng l\u1ecbch m\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean l\u00e0 S\u00f9ng Thi\u00ean, do B\u1ea3o ch\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh Tr\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, Linh \u0111\u00e0i lang S\u1edf Di\u1ec5n c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c so\u1ea1n. Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a cho cu\u1ed1n l\u1ecbch. Di\u1ec5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong; c\u00f2n Khu\u00ea th\u00ec kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.<\/p>\n<p>[42] Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng, th\u00ec ti\u1ec1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u chi\u1ebft tr\u1ea3 hai ph\u1ea7n ba.<\/p>\n<p>[43] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua ban chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan, c\u00e1c ch\u1ee9c Gi\u00e1m t\u1ea1i c\u00e1c kho \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u; c\u00f2n con em \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m do \u01a1n hu\u1ec7, d\u00f9 t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Gi\u00e1m l\u00e2m nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 m\u1ea5t m\u00e1t t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a quan th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb c\u00e1c h\u00e0nh lang trung \u0111\u1ebfn quan kinh \u0111\u00f4, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o xu\u1ea5t th\u00e2n, c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0 l\u1ed7i l\u1ea7m trong qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e0m quan, l\u1eadp th\u00e0nh s\u1ed5 b\u1ea1 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Ti\u1ebft Khu\u00ea quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7. Khu\u00ea l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1 nghi\u00eam minh, x\u1eed \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng khoan nh\u01b0\u1ee3ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c d\u00e2n gian c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i b\u00f4ng \u0111\u00f9a g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;Ti\u1ebft xu\u1ea5t d\u1ea7u&#8221;<\/i>. C\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y \u0111\u1ebfn tai Vua, Vua h\u1ecfi, Khu\u00ea t\u1ea1 l\u1ed7i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u00e1nh k\u1ebb gian, sao tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y?&#8221;<\/i> Vua c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ecdng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, c\u00e1c ch\u1ee9c B\u1ed9 th\u1ef1, Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i s\u1ee9 sang Khi\u1ebft \u0110an khi t\u1eeb bi\u1ec7t v\u00e0 y\u1ebft ki\u1ebfn, xin \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p l\u00ean \u0111i\u1ec7n t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf hai ph\u1ee7 ph\u1ee5 t\u1ea5u. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o \u0110inh \u0110\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng quan l\u1ea1i \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i kinh, \u1eaft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u mu\u1ed1n t\u00e2u, nay nh\u1ea5t lo\u1ea1t b\u1eaft ph\u1ee5 t\u1ea5u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ng\u0103n ng\u1eeba b\u01b0ng b\u00edt. V\u00ec th\u1ebf Trung th\u01b0 m\u1edbi t\u00e2u, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, \u0110\u1ed9 t\u1eebng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n s\u00e1u vi\u1ec7c: M\u1ed9t l\u00e0 t\u0103ng th\u00eam quan khuy\u1ebfn gi\u1ea3ng, hai l\u00e0 t\u0103ng th\u00eam ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1n ngh\u1ecb, ba l\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m con em do \u01a1n hu\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn tr\u1edf l\u00ean, b\u1ed1n l\u00e0 tuy\u1ec3n binh l\u00ednh ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u1ea5m qu\u00e2n, n\u0103m l\u00e0 l\u1ea5y vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ec7nh t\u00e1 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n x\u1ebfp h\u1ea1ng, s\u00e1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o l\u00e3nh \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c. \u00d4ng c\u00f2n t\u1eebng d\u00e2ng b\u00e0i lu\u1eadn v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00ean Th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y ngo\u1ea1i th\u00edch.<\/p>\n<p>[46] B\u00e3i L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n v\u00e0 c\u00e1c quan. L\u1ea5y Tri L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n, c\u00e1c quan \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri vi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ph\u00e1n' d\u01b0\u1edbi '\u0111\u1ed3ng tri vi\u1ec7n' l\u00e0 th\u1eeba, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22\/24 v\u00e0 \u300aCh\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7\u300b quy\u1ec3n 18 m\u00e0 b\u1ecf\" id=\"return-footnote-321-19\" href=\"#footnote-321-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n l\u00e0 n\u01a1i qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c nghi l\u1ec5, t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 l\u1ea1i th\u00eam L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n, do c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi b\u00e3i b\u1ecf. L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n chi\u1ebfm d\u1ee5ng 22 c\u00f4ng nh\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"'22' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '23', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f9ng \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 32 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-321-20\" href=\"#footnote-321-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, h\u00e0ng n\u0103m t\u1ed1n h\u01a1n 1.700 quan ti\u1ec1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 chi ph\u00ed th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean cho c\u00e1c nghi l\u1ec5 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"'l\u1ec5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'khi\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-321-21\" href=\"#footnote-321-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, vi\u1ec7c h\u00e0ng ng\u00e0y x\u1eed l\u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh ra nghi th\u1ee9c t\u1eeb l\u00e2u thu\u1ed9c v\u1ec1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00e0 L\u1ec5 vi\u1ec7n qu\u1ea3n l\u00fd, nay b\u00e3i b\u1ecf, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ti\u1ebfp nh\u1eadn s\u1eafc ch\u1ec9, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5 \u0111\u1ec1u giao v\u1ec1 vi\u1ec7n n\u00e0y.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng T\u1eeb Ch\u00e2u n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb l\u1ee5t, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1t th\u00f3c t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh v\u00e0 cho vay gi\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng cho h\u1ed9 trung h\u1ea1, l\u1ea1i b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ph\u00e1t mu\u1ed1i nu\u00f4i t\u1eb1m, th\u01b0\u1eddng lo d\u00e2n s\u1ebd l\u01b0u t\u00e1n, n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan Kinh \u0110\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ee9u gi\u00fap.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt \u0110\u01b0\u1eddng C\u1ed5 \u0110\u1eb7c, Ninh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Th\u00e0nh Chi\u00eau V\u0103n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean, c\u00e1c quan v\u00e0 s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an l\u1ea7n \u0111\u1ea7u d\u00e2ng l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ea5y Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, T\u1eeb b\u1ed9 Lang trung T\u00f4n Xung ki\u00eam quy\u1ec1n Ho\u1ea1t ch\u00e2u H\u00e0 \u00c2m \u0111\u1ebfn T\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i Tu\u1ea7n h\u00e0, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0m Thi\u00eam th\u01b0 Ho\u1ea1t ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng quy\u1ebft, Thi\u1ebfu ph\u1ee7 Gi\u00e1m Ti\u1ebft Nhan ti\u1ebfn c\u1eed t\u00f4n t\u1eed c\u1ee7a H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00e2m \u0110\u1eb7c l\u00e0 Kh\u1eafc Ki\u1ec7m l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu. Vua cho r\u1eb1ng Kh\u1eafc Ki\u1ec7m kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, d\u00f9 \u0111\u00e3 theo l\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a Ti\u1ebft Nhan, nh\u01b0ng v\u1eabn h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c th\u1ea7n li\u00eau t\u00e2u c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, Tam ban vi\u1ec7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh r\u00f5 lao t\u00edch \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u00e2u xin \u1ea5m phong cho con em \u0111\u1ec1u theo b\u1ea3n t\u01b0.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, v\u00ec n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m, t\u1ea1m ng\u1eebng tu s\u1eeda T\u00e2y Kinh Th\u00e1i Vi cung v\u00e0 ch\u00f9a B\u1ea1ch M\u00e3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c d\u1ecbch x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u00e1c quan t\u1eeb H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ebfn Tam ty Ph\u00f3 s\u1ee9, Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129 tr\u1edf l\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb7t Gi\u00e1n vi\u1ec7n \u1edf M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t ri\u00eang Hi\u1ebfn quan, sau \u0111\u00f3 c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh d\u1ea7n sinh s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00ean ban cho ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ed1t r\u1ed3i b\u00e3i b\u1ecf. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan qu\u00fd th\u00e2n th\u01b0\u1eddng vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t th\u00ec k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 suy. Xin \u0111\u1eb7t l\u1ea1i ba \u0111\u1ebfn n\u0103m vi\u00ean Gi\u00e1n quan, Ng\u1ef1 s\u1eed.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Tri\u1ec1u T\u1ed1ng, c\u00e1c ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, T\u01b0 Gi\u00e1n, Ch\u00e1nh ng\u00f4n th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c can gi\u00e1n, c\u00f2n Ng\u1ef1 s\u1eed th\u00ec ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kh\u00e1c. N\u0103m Thi\u00ean Hi \u0111\u1ea7u, h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t Gi\u00e1n quan \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t s\u00e1u vi\u00ean t\u1eeb Th\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c v\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ch\u1ee9c v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 36 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-321-22\" href=\"#footnote-321-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean t\u00e2u vi\u1ec7c, sau \u0111\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c kh\u00f4ng b\u1ed5, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. Vi\u1ec7c c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh s\u1ee3 h\u00e3i ng\u01b0\u1eddi can gi\u00e1n, ban cho ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ed1t, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 vi\u1ec7c ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 5 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3. C\u1ea7n xem t\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u00e0i gi\u00e1n, ban ch\u1ee9c t\u1ed1t l\u00e0 ai. Ban \u0111\u1ea7u, \u0110inh \u0110\u1ed9 d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n s\u00e1u vi\u1ec7c, m\u1ed9t l\u00e0 t\u0103ng s\u1ed1 Gi\u00e1n quan, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ed9. Cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3, l\u1eddi c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ung c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[54] Kh\u00e2m Ch\u00e2u n\u1eb1m s\u00e2u trong thung l\u0169ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai \u1ea9m th\u1ea5p, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh d\u1ecbch. Suy quan Ki\u1ebfn An l\u00e0 T\u1eeb \u0110\u00edch d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch l\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, xin d\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ebfn g\u1ea7n n\u01b0\u1edbc. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 xin l\u01b0u T\u1eeb \u0110\u00edch l\u1ea1i \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>T\u1eeb \u0110\u00edch m\u1eb7c \u00e1o ng\u1eafn, c\u1ea7m g\u1eady, c\u00f9ng \u0103n v\u1edbi d\u00e2n phu, x\u00e2y th\u00e0nh qu\u00e1ch, d\u1ef1ng l\u1ea7u canh, chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7, chia \u0111\u1ea5t cho qu\u00e2n d\u00e2n, s\u1eeda ch\u1eefa ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, kho t\u00e0ng, k\u00eanh r\u1ea1ch, ch\u1ee3 b\u00faa, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>[55] C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb khi k\u1ebft h\u1ea3o, m\u1ed7i l\u1ea7n c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi. Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, v\u0103n th\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung tr\u1edf l\u00ean, v\u00f5 th\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c Dao qu\u1eadn tr\u1edf l\u00ean. M\u1ed7i l\u1ea7n ch\u1ecdn c\u1eed, tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o n\u01b0\u1edbc, ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, giao cho c\u00e1c quan ti\u1ebfn c\u1eed, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i. Khi v\u1ec1, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.&#8221;<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng t\u00e2u xin t\u1eeb nay ch\u1ec9 do Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[56] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 C\u00fac V\u1ecbnh, V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n \u0111\u00fang k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Th\u1ea9m quan d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua xem x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed. V\u1ecbnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, Ch\u1ea9n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ee5y.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1eed.<\/p>\n<p>[58] Chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c quan v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n tr\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean cha c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9, gi\u1ea3m t\u1ed9i m\u1ed9t b\u1eadc cho c\u00e1c t\u1ed9i nh\u1eb9, tha nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111i ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[61] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u00e0y Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu bu\u00f4ng r\u00e8m \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba Minh, cho ph\u00e9p Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i c\u00f9ng m\u1ed9t thu\u1ed9c quan v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, cho con c\u1ee7a C\u1ea3nh \u0110\u1ea1t, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c coi \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n v\u1ee5 \u1edf tr\u1ea1i \u0110\u1ed9c L\u01b0u<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ed9c L\u01b0u T\u1eafc', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 2, \u300aV\u0169 kinh t\u1ed5ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 16 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-321-23\" href=\"#footnote-321-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a> l\u00e0 T\u00edn v\u00e0 Si\u00eau l\u00e0m H\u1ea1 ban \u0111i\u1ec7n th\u1ecb, v\u00ec \u0110\u1ea1t ch\u1ebft khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, chia \u0110\u00f4ng T\u00e2y B\u00e1t t\u00e1c ty l\u00e0m hai ty, t\u0103ng th\u00eam hai vi\u00ean Gi\u00e1m quan, v\u1ed1n c\u00f3 b\u1ed1n vi\u00ean. Th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t.<\/p>\n<p>[64] Chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n nh\u00e2n t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m quan, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n theo quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch l\u1ec7nh m\u00e0 quy v\u1ec1 ty.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh l\u00e0 L\u00fd Hi\u1ebfu Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean trong tr\u0103m ty th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1eddi h\u1ea1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m quan r\u1ea5t nhanh, xin th\u00eam \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc. Do \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9 c\u00f9ng v\u1edbi L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n v\u00e0 Nam t\u00e0o c\u00f9ng xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i ban chi\u1ebfu n\u00e0y. Th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 4, V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ea5u xin vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c d\u00e2ng d\u00e2y \u0111ai Di\u00ean Th\u1ecd v\u00e0 d\u1ea3i T\u1ee5c M\u1ec7nh v\u00e0o ti\u1ebft Ti\u00ean Thi\u00ean Gi\u00e1ng Th\u00e1nh.<\/p>\n<p>[66] Tha ch\u1ebft cho binh s\u0129 C\u1ee7ng Th\u00e1nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e0nh H\u1ea3i Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 b\u1ecf tr\u1ed1n, theo lu\u1eadt ph\u1ea3i ch\u00e9m, nh\u01b0ng Vua cho r\u1eb1ng h\u1eafn m\u1edbi nh\u1eadp ng\u0169, ch\u01b0a t\u1eebng nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, v\u00ec nh\u1edb m\u1eb9 m\u00e0 b\u1ecf tr\u1ed1n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[67] Kh\u1ea3 h\u00e3n V\u01b0\u01a1ng D\u1ea1 L\u1ea1c C\u00e1ch Th\u00f4ng Thu\u1eadn c\u1ee7a H\u1ed3i H\u1ed9t Cam Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Chi\u1ebfu phong cho Th\u00f4ng Thu\u1eadn l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn, Quy Trung B\u1ea3o Thu\u1eadn Kh\u1ea3 h\u00e3n V\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[68] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c ho\u1ea1n quan \u0111i s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1edf v\u1eadt t\u01b0 ki\u1ebfm l\u1ee3i, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng d\u00e1m ki\u1ec3m tra. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n ra ngo\u00e0i, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 ba con.<\/p>\n<p>[69] \u0110\u1ed5i th\u00e0nh t\u1eed th\u00e0nh c\u1ee7a qu\u00e2n B\u1ea3o An th\u00e0nh tr\u1ea1i \u0110\u1ee9c T\u0129nh.<\/p>\n<p>[70] Chi\u1ebfu ban cho c\u00e1c quan tri\u1ec1u, quan kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Gi\u00e1m l\u00e2m v\u1eadt v\u1ee5 c\u00f9ng c\u00e1c M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n quan, khi v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean kh\u1ea9u d\u1ee5, v\u00e0 l\u1ec7nh cho C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu v\u00e0o ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t tuy\u00ean d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ch\u00e9p l\u1ea1i m\u1ed9t b\u1ea3n mang theo khi nh\u1eadm ch\u1ee9c. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c th\u00e1ng 5 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh nguy\u00ean ni\u00ean, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.<\/p>\n<p>[71] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, d\u1eddi Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o \u0110\u1ea1i qu\u00e2n H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n \u0111\u1ebfn l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ea1c Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[72] Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh xin mi\u1ec5n ch\u1ee9c Thi\u00eam th\u01b0 Ho\u1ea1t Ch\u00e2u, chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c tu s\u1eeda s\u00f4ng ng\u00f2i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin t\u0103ng th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 gi\u00e1m, v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u00fd V\u1ecb. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, L\u00fd V\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m B\u1eafc t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9, c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Tu h\u00e0 \u0111\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o d\u00f9ng k\u1ebf c\u1ee7a L\u00fd V\u1ecb, mu\u1ed1n kh\u1edfi c\u00f4ng v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1, nh\u01b0ng T\u00f4n Xung cho r\u1eb1ng s\u1ebd t\u1ed1n nhi\u1ec1u v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0 hao t\u1ed5n nh\u00e2n l\u1ef1c, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u0169ng s\u1ebd v\u1ee1. V\u00ec th\u1ebf, T\u00f4n Xung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. Sau \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ecb ch\u1ebft kh\u00e1t, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u01b0ng L\u00fd V\u1ecb kh\u00f4ng nghe. Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh m\u1ed9t m\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean L\u00fd V\u1ecb b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh c\u0169ng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m quan kh\u00e1c, v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u00fd V\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(\u300aL\u00fd V\u1ecb ph\u1ee5 truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p: L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o ti\u1ebfn c\u1eed L\u00fd V\u1ecb l\u00e0m Tu h\u00e0 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong Khu m\u1eadt vi\u1ec7n gh\u00e9t L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o n\u00ean b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a L\u00fd V\u1ecb, v\u00e0 L\u00fd V\u1ecb b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ng\u1ea1c Ch\u00e2u \u0111\u00f4 gi\u00e1m. L\u00fac \u0111\u00f3, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch \u0111\u1ec1u \u1edf Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, kh\u00f4ng r\u00f5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o<a class=\"footnote\" title=\"Kh\u00f4ng r\u00f5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-321-24\" href=\"#footnote-321-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. Nay ch\u1ec9 theo \u300aT\u00f4n Xung ch\u00ednh truy\u1ec1n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c khai th\u00e1c \u0111an sa \u1edf huy\u1ec7n L\u1eadt Th\u1ee7y, ph\u1ee7 Giang Ninh.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ph\u1ee7 H\u00e0 Nam t\u00e2u r\u1eb1ng l\u0103ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfm 48 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u1ee7 H\u00e0 Nam t\u00e2u r\u1eb1ng l\u0103ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfm 48 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t d\u00e2n, '48 kho\u1ea3nh' theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '18 kho\u1ea3nh'\" id=\"return-footnote-321-25\" href=\"#footnote-321-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, \u01b0\u1edbc t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb 70 v\u1ea1n ti\u1ec1n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;X\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m cho ti\u00ean \u0111\u1ebf m\u00e0 ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t d\u00e2n, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng sao?&#8221;<\/i> \u0110\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p 100 v\u1ea1n.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u1ea5m vi\u1ec7c h\u1ee7y ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac chu\u00f4ng.<\/p>\n<p>[76] Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0110i\u1ec1n M\u1eabn \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u00e0nh vi ph\u1ea1m ph\u00e1p, nh\u01b0ng Vua cho r\u1eb1ng \u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, kh\u00f4ng mu\u1ed1n x\u1eed n\u1eb7ng. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Chi\u00eau Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[77] Ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00e1c ch\u1ee9c m\u1ea1c li\u00eau, ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ebfu cha m\u1eb9 tr\u00ean 70 tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c g\u1ea7n nh\u00e0. T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111i xa, n\u1ebfu cha m\u1eb9 \u0111\u00e3 70 tu\u1ed5i, cho ph\u00e9p \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c g\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[78] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, Gi\u1ea3i, \u0110\u1ed3ng. Khi \u0111\u00f3, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf ch\u00e2u Gi\u1ea3i t\u1ee5 t\u1eadp, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Gi\u1ea3i, Phu, Di\u00ean, \u0110an, Ph\u01b0\u1eddng c\u00f9ng T\u00e2y Kinh, Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n chia l\u00e0m hai l\u1ed9 tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng kh\u00f3 b\u1eaft, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u1edf ba ch\u00e2u n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u1edf ba ch\u00e2u n\u00e0y, v\u0103n tr\u00ean ghi l\u00e0 '\u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, Gi\u1ea3i, \u0110\u1ed3ng', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'tam' l\u00e0 sai, n\u00ean l\u00e0 't\u1ee9'.\" id=\"return-footnote-321-26\" href=\"#footnote-321-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[79] Chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch g\u1ea7n ho\u1eb7c xa \u0111ang \u0111\u1ec3 tang, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u1ee9ng th\u00ed.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ki\u1ec1n Vi, ch\u00e2u Gia, tr\u00fa b\u1ea1c ph\u00f2ng ng\u1ef1 bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng M\u00f4ng Ch\u00ednh xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p v\u00e0o d\u1ecbp l\u1ec5 Tr\u01b0\u1eddng Ninh, C\u00e0n Nguy\u00ean, d\u1ef1ng trai \u0111\u00e0n \u1edf C\u1eedu Mi v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb c\u1ed1ng ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, cho con em v\u00e0o c\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"'V\u00e0o c\u1ed1ng', s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 27, ph\u1ea7n Trang Hi\u1ebfn th\u00f9y li\u00eam ch\u00e9p l\u00e0 'v\u00e0o hi\u1ebfn'.\" id=\"return-footnote-321-27\" href=\"#footnote-321-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i xin c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>M\u00f4ng Ch\u00ednh c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Th\u00e1i h\u1eadu; con g\u00e1i \u00f4ng l\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a L\u01b0u T\u00f2ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, cho L\u01b0u Nhan, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u T\u1eeb, l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Nh\u1eadm Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Nhan ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n B\u00e0nh Th\u00e0nh, m\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, th\u00edch c\u1ed5 h\u1ecdc, kh\u00f4ng chuy\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00fa, theo h\u1ecdc Cao Bi\u1ec7n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. T\u1eebng l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Long H\u01b0ng, v\u00ec ph\u1ea1m ph\u00e1p b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m V\u0103n h\u1ecdc ch\u00e2u T\u1eeb. \u1ede qu\u00ea nh\u00e0, d\u1ea1y h\u1ecdc cho m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. \u00d4ng so\u1ea1n s\u00e1ch \u300aPh\u1ee5 b\u1eadt danh \u0111\u1ed1i\u300b d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea5u ngh\u1ecb th\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng. B\u1eb1ng Nguy\u00ean, L\u01b0u Qu\u00e2n, Ti\u1ec1n D\u1ecbch, \u0110\u1eb1ng Thi\u1ec7p, Th\u00e1i T\u1ec1 d\u00e2ng s\u00e1ch n\u00e0y l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Nhan \u1edf Nh\u1eadm Th\u00e0nh, g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m, m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e0u, c\u1ee9u s\u1ed1ng m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban ti\u1ec1n cho d\u00e2n phu s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf ch\u00e2u T\u1eeb.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u01b0 gi\u00e1 cho ch\u00e2u Nhung, L\u00f4. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111i thuy\u1ec1n qua ch\u00e2u, ngo\u00e0i thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p, c\u00f2n b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 h\u01b0 v\u00e0 n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n, n\u00ean c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i duy\u00ean bi\u00ean \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c mua b\u00e1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o.<\/p>\n<p>[85] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng ru\u1ed9ng ch\u1ee9c \u0111i\u1ec1n trong thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng v\u00e0 ch\u1ee7 h\u1ed9 thu\u00ea c\u00e0y, n\u1ebfu mu\u1ed1n m\u1eddi kh\u00e1ch nh\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p, nh\u01b0ng s\u1ed1 thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam hao t\u1ed5n, n\u1ebfu g\u1eb7p l\u0169 l\u1ee5t h\u1ea1n h\u00e1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, cho S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 Nh\u00e2m C\u00e1t l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nh\u00e2m C\u00e1t v\u00ec \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c Man c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 tr\u1ea1i \u00c1m L\u1ee3i n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, nh\u01b0ng l\u1ec7nh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00ec \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u00e0o \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u00f3 c\u00f4ng, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, v\u00e0 ban s\u1eafc khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1 xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh r\u00f5 c\u00e1c v\u1eadt danh m\u1ee5c thu\u1ed9c Ty Quy\u00ean n\u1ea1p c\u1ee7a Tam ty v\u00e0 x\u00f3a n\u1ee3 cho thi\u00ean h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"M\u1ec7nh Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1 xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh r\u00f5 c\u00e1c v\u1eadt danh m\u1ee5c thu\u1ed9c Ty Quy\u00ean n\u1ea1p c\u1ee7a Tam ty v\u00e0 x\u00f3a n\u1ee3 cho thi\u00ean h\u1ea1. Ch\u1eef 'danh v\u1eadt' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-321-28\" href=\"#footnote-321-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>. C\u00e1c v\u1eadt danh m\u1ee5c thu\u1ed9c <i>&#8220;\u1ee9ng t\u1ea1i&#8221;<\/i><a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'danh v\u1eadt' \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1eeba.\" id=\"return-footnote-321-29\" href=\"#footnote-321-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, tuy c\u00f3 ghi trong s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf ch\u01b0a t\u1eebng n\u1ed9p v\u00e0o quan. Khi \u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1eebng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Giang, Chi\u1ebft mi\u1ec5n gi\u1ea3m n\u1ee3 \u0111\u1ecdng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00f9ng \u00e2n x\u00e1 khi l\u00ean ng\u00f4i m\u00e0 sai S\u01b0 \u0110\u1ee9c \u0111i. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi c\u00f3 \u00e2n x\u00e1 \u0111\u1ec1u sai quan x\u00f3a n\u1ee3, th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, Tri Khai Phong ph\u1ee7 Ti\u1ebft Khu\u00ea l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n v\u1ee3 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ecbnh l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Kh\u1ea5u Giam l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i Kh\u1ea5u Giam th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi \u0110inh V\u1ecb, n\u00ean t\u1eeb Th\u00e0nh \u0110\u00f4 v\u1ec1 kinh, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Giam c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m quan, \u0111\u1eebng tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng.&#8221;<\/i> N\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[90] \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ho\u00e0ng Ch\u1ea5n l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng. H\u1eb1ng n\u0103m, Qu\u1ea3ng Nam ti\u1ebfn c\u1ed1ng h\u00e0ng ngh\u00ecn c\u00e2y hoa l\u1ea1, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 th\u00ec ch\u1ebft kh\u00f4 \u0111\u1ebfn t\u00e1m ch\u00edn ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, Ch\u1ea5n t\u00e2u xin b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o \u0110\u1ecbnh U\u1ea5t Chi\u00eau M\u1eabn, v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch v\u00e0o ch\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1y.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-321-1\"> 'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'x\u00edch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 47 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-321-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-2\"> 'd\u00e0i' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-321-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-3\"> 't\u00ednh' nguy\u00ean v\u0103n th\u1eeba ch\u1eef 'd\u00e0i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ecf <a href=\"#return-footnote-321-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-4\"> 'c\u1edd' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 47 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-321-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-5\"> 'D\u01b0 quan t\u1ea5t th\u1ecb chi' trong \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n 'Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o' ch\u00e9p l\u00e0 'D\u01b0 t\u1eafc quan t\u1ea5t th\u1ecb chi'. <a href=\"#return-footnote-321-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-6\"> 'Chi\u1ebft thu\u1ebf tr\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 45, ph\u1ea7n 'Th\u1eadp tam tr\u01b0\u1eddng l\u1ee3i h\u1ea1i' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-321-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-7\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tu\u1ebf' vi\u1ebft th\u00e0nh 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-321-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-8\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'Vi\u1ec7t', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-321-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-9\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tam thi\u00ean' vi\u1ebft th\u00e0nh 'nh\u1ecb thi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, Ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 35 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-321-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-10\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'l\u1ee5c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 45, ph\u1ea7n 'Th\u1eadp tam tr\u01b0\u1eddng l\u1ee3i h\u1ea1i' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-321-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-11\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'ch\u00fac' vi\u1ebft th\u00e0nh 'd\u1ee5c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 18, ph\u1ea7n 'Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i. 'vu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft th\u00e0nh 'k\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-321-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-12\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'm\u1eadu' vi\u1ebft th\u00e0nh 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-321-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-13\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'chuy\u1ec3n m\u1ea1i' vi\u1ebft th\u00e0nh 'm\u00e3i chuy\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'chuy\u1ec3n m\u1ea1i', trong \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'chuy\u1ec3n tr\u00ed'. <a href=\"#return-footnote-321-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-14\">'Tam thu\u1ebf', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 102 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2, th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 8, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 183, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed', 'M\u1ed9ng kh\u00ea b\u00fat \u0111\u00e0m' quy\u1ec3n 10, 'Ho\u00e0ng tri\u1ec1u lo\u1ea1i uy\u1ec3n' quy\u1ec3n 22, \u0111i\u1ec1u Tr\u1ea7n T\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'tam thuy\u1ebft'. <a href=\"#return-footnote-321-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-15\"> n\u1ebfu thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m thi\u1ebfp x\u1ea1 kh\u00f4ng h\u1ebft 'kh\u00f4ng h\u1ebft' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 183 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-321-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-16\">Ph\u00e1t l\u00ednh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh: theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, c\u00e2u n\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n th\u00e1ng hai <a href=\"#return-footnote-321-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-17\">Trong kinh th\u00e0nh, ch\u1eef 'n\u1ed9i' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ngo\u1ea1i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-321-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-18\">Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u1ef1c \u0110\u1ecbnh', theo b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-321-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-19\">Ch\u1eef 'ph\u00e1n' d\u01b0\u1edbi '\u0111\u1ed3ng tri vi\u1ec7n' l\u00e0 th\u1eeba, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22\/24 v\u00e0 \u300aCh\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7\u300b quy\u1ec3n 18 m\u00e0 b\u1ecf <a href=\"#return-footnote-321-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-20\">'22' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '23', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f9ng \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 32 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf L\u1ec5 nghi vi\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-321-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-21\">'l\u1ec5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'khi\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-321-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-22\">Ch\u1eef 'ch\u1ee9c v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 36 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-321-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-23\">Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ed9c L\u01b0u T\u1eafc', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 2, \u300aV\u0169 kinh t\u1ed5ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 16 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-321-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-24\">Kh\u00f4ng r\u00f5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o, ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-321-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-25\">Ph\u1ee7 H\u00e0 Nam t\u00e2u r\u1eb1ng l\u0103ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfm 48 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t d\u00e2n, '48 kho\u1ea3nh' theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '18 kho\u1ea3nh' <a href=\"#return-footnote-321-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-26\">Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u1edf ba ch\u00e2u n\u00e0y, v\u0103n tr\u00ean ghi l\u00e0 '\u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, Gi\u1ea3i, \u0110\u1ed3ng', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'tam' l\u00e0 sai, n\u00ean l\u00e0 't\u1ee9'. <a href=\"#return-footnote-321-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-27\">'V\u00e0o c\u1ed1ng', s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 27, ph\u1ea7n Trang Hi\u1ebfn th\u00f9y li\u00eam ch\u00e9p l\u00e0 'v\u00e0o hi\u1ebfn'. <a href=\"#return-footnote-321-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-28\"> M\u1ec7nh Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1 xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh r\u00f5 c\u00e1c v\u1eadt danh m\u1ee5c thu\u1ed9c Ty Quy\u00ean n\u1ea1p c\u1ee7a Tam ty v\u00e0 x\u00f3a n\u1ee3 cho thi\u00ean h\u1ea1. Ch\u1eef 'danh v\u1eadt' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-321-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-321-29\"> Ch\u1eef 'danh v\u1eadt' \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1eeba. <a href=\"#return-footnote-321-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":1,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-321","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1308,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/321\/revisions\/1308"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/321\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=321"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=321"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}