{"id":323,"date":"2025-07-04T02:46:37","date_gmt":"2025-07-04T02:46:37","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=323"},"modified":"2025-12-01T15:15:11","modified_gmt":"2025-12-01T08:15:11","slug":"beta-quyen-101-nam-thien-thanh-thu-nhat-quy-hoi-1023","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-101-nam-thien-thanh-thu-nhat-quy-hoi-1023\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 101: N\u0102M THI\u00caN TH\u00c1NH TH\u1ee8 NH\u1ea4T (QU\u00dd H\u1ee2I, 1023)","rendered":"QUY\u1ec2N 101: N\u0102M THI\u00caN TH\u00c1NH TH\u1ee8 NH\u1ea4T (QU\u00dd H\u1ee2I, 1023)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea5y Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00ecnh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng y kh\u1ed1 s\u1ee9, Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh ki\u00eam Tri ch\u00e2u B\u00e2n. Ban \u0111\u1ea7u, Ch\u00e2n T\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00f9ng L\u01b0u B\u00ecnh, \u0110inh V\u1ecb nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00f3i: <i>\"L\u01b0u B\u00ecnh xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb gia \u0111\u00ecnh t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ch\u1ec9 n\u00ean giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, Th\u00e1i h\u1eadu nh\u1edb l\u1eddi \u0110inh V\u1ecb, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. B\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Minh Ch\u00e2u v\u00e0 Ma Mi nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea3n ph\u00fac, L\u01b0u B\u00ecnh b\u00ed m\u1eadt \u0111em qu\u00e2n gi\u1ebft m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, nh\u1edd c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u T\u00e2n. Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ed9 t\u1ed9c Minh Ch\u00e2u kh\u00f4ng ghi r\u00f5 th\u1eddi gian, nay \u0111\u1ec1u th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.\r\n\r\n[2] Chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam n\u1ed9p c\u1ee7i v\u00e0 c\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng Ho\u1ea1t Ch\u00e2u b\u1ecb v\u1ee1. L\u1ea1i ph\u00e1t binh l\u00ednh ch\u1eb7t c\u00e2y du v\u00e0 li\u1ec5u ven s\u00f4ng. C\u00e1c quan xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu, nh\u01b0ng Vua lo ng\u1ea1i l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, n\u00ean d\u00f9ng binh l\u00ednh thay th\u1ebf.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban \u00e2n x\u00e1 gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1ed9t b\u1eadc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\n[4] \u0110\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i b\u1ecf hoang c\u1ee7a gi\u00e1m \u0110\u00f4ng B\u00ecnh, cho ph\u00e9p d\u00e2n xin c\u00e0y c\u1ea5y.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aCh\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u n\u00f3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecf gi\u00e1m \u0110\u00f4ng B\u00ecnh, l\u00e0 sai. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 5, gi\u00e1m \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.)<\/i>\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xu\u1ea5t 10 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb kho T\u1ea3 T\u00e0ng \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u1eeb h\u00e0ng th\u0103ng tri\u1ec1u tr\u1edf l\u00ean, theo l\u1ec7nh Vua ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i, m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 ba ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 T\u00e0o Tu C\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, Kh\u1ed5ng Di\u00ean L\u1ed7 v\u00e0 L\u01b0u T\u00f9y c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u00f9ng Nguy\u00ean ch\u1ee7 ph\u00e1n Gi\u00e1n vi\u1ec7n, n\u00ean \u0111\u00e3 trao \u1ea5n cho L\u01b0u T\u00f9y v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\nDi\u00ean L\u1ed7 l\u00e0 con c\u1ee7a Kh\u1ed5ng H\u00fac, ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m Ninh ch\u00e2u qu\u00e2n s\u1ef1 suy quan, th\u01b0\u1eddng tranh c\u00e3i v\u1edbi ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng. C\u00f3 con r\u1eafn xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u0111i\u1ec7n Ch\u00e2n V\u0169 trong Thi\u00ean Kh\u00e1nh Quan, c\u1ea3 qu\u1eadn \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 th\u1ea7n linh, ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn l\u1ec5 b\u00e1i, mu\u1ed1n t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean. Di\u00ean L\u1ed7 ti\u1ebfn l\u00ean d\u00f9ng h\u1ed1t \u0111\u00e1nh ch\u1ebft r\u1eafn, l\u00e0m v\u1ee1 \u0111\u1ea7u n\u00f3, ng\u01b0\u1eddi xem ban \u0111\u1ea7u r\u1ea5t kinh h\u00e3i, sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng th\u00e1n ph\u1ee5c.\r\n\r\nSau n\u00e0y, \u00f4ng l\u00e0m tri huy\u1ec7n Ti\u00ean Nguy\u00ean, ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang h\u1ecd Kh\u1ed5ng. H\u1ecd Kh\u1ed5ng v\u1ed1n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4ng th\u1ea3, Di\u00ean L\u1ed7 \u0111\u1ec1u nghi\u00eam tr\u1ecb theo ph\u00e1p lu\u1eadt. \u00d4ng t\u00e2u r\u1eb1ng mi\u1ebfu th\u1edd th\u1ea5p k\u00e9m, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nTu C\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ki\u1ebfn An, d\u00e2ng b\u1ed1n vi\u1ec7c: thi h\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh, xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u0169, ti\u1ebft ki\u1ec7m t\u00e0i l\u1ef1c, ph\u00e2n bi\u1ec7t trung t\u00e0, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Kh\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 trong thi\u00ean h\u1ea1.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, c\u00f3 c\u00e2y n\u1ea5m linh chi m\u1ecdc tr\u00ean c\u1ed9t \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed C\u00fac V\u1ecbnh t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea ch\u01b0a kh\u1eafc ph\u1ee5c, m\u01b0a d\u1ea7m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, n\u00ean suy ngh\u0129 c\u00e1ch \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi tai bi\u1ebfn. Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi trung l\u01b0\u01a1ng, \u0111u\u1ed5i b\u1ecdn n\u1ecbnh th\u1ea7n l\u00e0m qu\u1ed1c b\u1ea3o, l\u1ea5y vi\u1ec7c khuy\u00ean b\u1ea3o binh n\u00f4ng, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0m \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m l\u1ea1 t\u1eeb c\u1ecf c\u00e2y, c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng qu\u00fd \u0111\u00e2u!\"<\/i>\r\n\r\n[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1ea1c Ch\u00e2u, nh\u00e2n d\u1ecbp v\u00e0o tri\u1ec1u \u1edf kinh s\u01b0, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. C\u00fac V\u1ecbnh t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Duy Di\u1ec5n x\u1ea3o tr\u00e1, t\u1eebng k\u1ebft th\u00f4ng gia v\u1edbi \u0110inh V\u1ecb, nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. Sau n\u00e0y th\u1ea5y r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh gian tr\u00e1 c\u1ee7a V\u1ecb \u0111\u00e3 l\u1ed9 ra, s\u1ee3 b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y n\u00ean ra s\u1ee9c c\u00f4ng k\u00edch V\u1ecb. Nay n\u1ebfu cho h\u1eafn l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1i h\u1eadu sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111em t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng cho Duy Di\u1ec5n xem, nh\u01b0ng Duy Di\u1ec5n v\u1eabn do d\u1ef1 kh\u00f4ng ch\u1ecbu r\u1eddi \u0111i. C\u00fac V\u1ecbnh n\u00f3i v\u1edbi T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u T\u00f9y r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu Duy Di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ta s\u1ebd l\u1ea5y t\u1edd chi\u1ebfu tr\u1eafng ra x\u00e9 ngay t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i> Duy Di\u1ec5n nghe tin, v\u1ed9i v\u00e0ng r\u1eddi \u0111i.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aQu\u1ed1c s\u1eed\u300b trong truy\u1ec7n v\u1ec1 Duy Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c Duy Di\u1ec5n t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u1ea1c Ch\u00e2u, m\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i r\u1eb1ng \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, xin v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00e1n H\u1ee9a Ch\u00e2u, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111i, hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed C\u00fac V\u1ecbnh t\u1ea5u h\u1ea1ch t\u1ed9i, Duy Di\u1ec5n m\u1edbi v\u1ed9i r\u1eddi \u0111i.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t r\u1eb1ng Duy Di\u1ec5n nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m C\u00e0n H\u01b0ng nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh nguy\u00ean ni\u00ean th\u00ec chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u1ea1c Ch\u00e2u, th\u00e1ng 7 t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1ea1c Ch\u00e2u, nh\u00e2n d\u1ecbp v\u00e0o tri\u1ec1u \u1edf kinh s\u01b0. Vi\u1ec7c Duy Di\u1ec5n mu\u1ed1n l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng x\u1ea3y ra v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 7, 8 n\u0103m nguy\u00ean ni\u00ean. C\u00f2n vi\u1ec7c t\u1eeb B\u1ea1c Ch\u00e2u v\u00e0o tri\u1ec1u r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c phong B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 3, l\u00fac n\u00e0y C\u00fac V\u1ecbnh \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aCh\u00ednh s\u1eed\u300b \u0111\u1ec1u sai, nay kh\u00f4ng theo. B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a C\u00fac V\u1ecbnh ch\u00e9p vi\u1ec7c t\u1ea5u h\u1ea1ch Duy Di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc khi xem n\u1ea5m linh chi. X\u00e9t r\u1eb1ng L\u01b0u T\u00f9y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1n quan v\u00e0o ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o l\u00e0 ng\u00e0y 24, nay ch\u00e9p vi\u1ec7c t\u1ea5u h\u1ea1ch Duy Di\u1ec5n sau khi xem n\u1ea5m linh chi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ef1 th\u1eadt.)<\/i>\r\n\r\n[11] Ph\u00f9ng Ch\u1eedng b\u1ecb b\u1ec7nh, Th\u00e1i h\u1eadu c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n ph\u1ee5c ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. L\u00fac \u0111\u00f3, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tri Giang Ninh ph\u1ee7. Vua t\u1eebng vi\u1ebft ch\u1eef <i>\"V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c\"<\/i> b\u1eb1ng l\u1ed1i th\u01b0 ph\u00e1p Phi B\u1ea1ch, v\u1eeba l\u00fac Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u00f3 t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng g\u1eedi \u0111\u1ebfn, Th\u00e1i h\u1eadu b\u00e8n l\u1ea5y ch\u1eef \u0111\u00f3 b\u1ecf v\u00e0o h\u1ed9p thu\u1ed1c, sai trung nh\u00e2n \u0111em \u0111\u1ebfn ban cho, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi truy\u1ec1n mi\u1ec7ng tri\u1ec7u h\u1ed3i. C\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn c\u1eeda kinh th\u00e0nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi ra l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0 c\u1eed Quang l\u1ed9c khanh V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y, Tri Nhu\u1eadn Ch\u00e2u thay th\u1ebf Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[12] V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y \u1edf Giang Ninh, g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u00f3i l\u1edbn, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 d\u1eddi ph\u1ee7 ph\u00e1t g\u1ea1o t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, t\u00ednh theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p m\u1ed9t th\u0103ng, T\u00f9y kh\u00f4ng nghe, n\u00f3i: \"D\u00e2n \u0111\u00f3i l\u00e0 do b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng h\u00e0o t\u00edch tr\u1eef g\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea9y gi\u00e1 l\u00ean cao[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n 'ki\u00eam t\u00ednh' vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ecbnh ki\u00eam', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. B\u00e8n xu\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00f3c quan, gi\u00e1 t\u01b0 nh\u00e2n li\u1ec1n h\u1ea1. C\u00e1c qu\u1eadn kh\u00e1c t\u00ednh theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00e1n g\u1ea1o, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i.\r\n\r\n[13] Sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu L\u01b0u V\u0129nh S\u00f9ng c\u00f9ng B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111\u1ebfn t\u00e1m s\u01b0\u01a1ng s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c c\u1eeda c\u1ed1ng. Nh\u1eefng dinh th\u1ef1 c\u1ee7a quy\u1ec1n qu\u00fd l\u1ea5n chi\u1ebfm, l\u00e0m t\u1eafc ngh\u1ebdn, Khai Phong ph\u1ee7 ph\u1ea3i xem x\u00e9t x\u1eed l\u00fd.\r\n\r\n[14] L\u1ea5y Quy\u1ec1n Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1n quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Du Hi\u1ebfn Khanh l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn c\u1eed nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd Vua. Khi Hi\u1ebfn Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed, Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Li\u1ec1n sai Hi\u1ebfn Khanh \u0111i. L\u00fac \u1ea5y, quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng, Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 Ki\u1ec1m h\u1ea1t t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e0o h\u00e0o bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf V\u0169 Di\u00ean Xuy\u00ean, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. Hi\u1ebfn Khanh cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y s\u1ebd g\u00e2y h\u1ecda, li\u1ec1n g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n b\u00e3i b\u1ecf. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, gi\u1eb7c qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u1ebfn, gi\u1ebft h\u1ea1i t\u01b0\u1edbng s\u0129, l\u1ea5p h\u00e0o r\u1ed3i r\u00fat. Vi\u1ec7c \u1edf V\u0169 Di\u00ean Xuy\u00ean c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam n\u0103m th\u00e1ng.\r\n\r\n[15] Ra chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf kinh \u0111\u00f4 s\u00e1u n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan g\u1ea7n d\u00e2n, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng th\u00ec t\u00f9y ch\u1ec9.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn.\r\n\r\n[17] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i u\u00fd, ki\u00eam Th\u1ecb trung, ph\u00e1n H\u00e0 Nam ph\u1ee7. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 \u0111\u1ed3[footnote]Theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t \u300aT\u1ee5c t\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 102, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 \u0111\u1ed3 v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 ch\u00e9p: Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 kh\u00f4ng v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4. \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 49 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283 B\u1ea3n truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi: N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 kh\u00f4ng. \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 4 c\u0169ng ghi l\u00e0 'gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 kh\u00f4ng'. Nghi ng\u1edd c\u00e2u 'T\u01b0 \u0111\u1ed3' trong \u0111o\u1ea1n n\u00e0y n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u01b0 kh\u00f4ng'.[\/footnote], ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 Th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.\r\n\r\nPh\u00f9ng Ch\u1eedng t\u1eeb khi v\u1ec1 kinh, b\u1ec7nh c\u00e0ng n\u1eb7ng. Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u0103m, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00ec \u0111ang \u0111\u1ec3 tang n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e2n h\u00e0nh th\u0103m h\u1ecfi, ban th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1ch kim[footnote]Theo \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 4 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 285, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '5000 l\u1ea1ng'.[\/footnote]. Ch\u1eedng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n, n\u0103m l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Vua b\u00e8n sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn t\u1eadn ph\u00f2ng ng\u1ee7 ban c\u00e1o th\u01b0 v\u00e0 c\u1edd ti\u1ebft, l\u1ea1i sai N\u1ed9i ty T\u00e2n \u0111\u1ebfn an \u1ee7i. S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u00e0 Ch\u1eedng r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, Th\u00e1i h\u1eadu ban cho ch\u0103n g\u1ed1i v\u00e0 b\u00ecnh phong g\u1ea5m th\u00eau[footnote]'Ch\u00f9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Tr\u00f9', theo b\u1ea3n \u300aT\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u300b, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 49, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 285, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec1n s\u1eeda l\u1ea1i. 'C\u1ea9m \u1ef7 b\u00ecnh', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b B\u1ea3n truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'C\u1ea9m \u1ef7 b\u00ecnh'.[\/footnote].\r\n\r\nTuy nhi\u00ean, Ch\u1eedng th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y s\u1ed1ng xa hoa, ch\u1ec9 l\u00e0 trong cung kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i. Khi l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u00f4ng c\u00f3 v\u1ebb nghi\u00eam ngh\u1ecb, ho\u1ea1n quan truy\u1ec1n chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, \u00f4ng kh\u00f4ng m\u1eddi ng\u1ed3i. C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00e2m \u0110\u1eb7c t\u1eebng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, nhi\u1ec1u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp ki\u1ebfn, b\u00e8n b\u00e1o vi\u1ec7c c\u1ea7n th\u1ec9nh th\u1ecb, sai \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, \u00f4ng l\u1ea1i sai \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c c\u00f4ng, sao kh\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh?\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng g\u1eb7p, \u0110\u1eb7c r\u1ea5t x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 v\u1ec1.\r\n\r\n[18] V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u00e0o Trung th\u01b0, n\u00f3i r\u1eb1ng l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u00e1c quan th\u0103ng ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy t\u1eafc th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, b\u00e8n v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u0103ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean, hy v\u1ecdng ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c xem x\u00e9t.\r\n\r\nTuy nhi\u00ean, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng nh\u01b0 th\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng n\u1eefa. C\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau th\u01b0\u1eddng b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Minh khi \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ee9c cao tr\u1ecdng v\u1ecdng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean kh\u00f4ng ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0i \u0111\u00e3 ch\u1ea5p ch\u00ednh c\u00f4ng b\u1eb1ng, T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng ph\u1ee5c.\"<\/i>\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan theo chi\u1ebfu c\u1eed tri\u1ec1u th\u1ea7n, v\u00f5 th\u1ea7n l\u00e0m tri ch\u00e2u \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ea5y ch\u1ec9 th\u1ecb, ai c\u00f3 t\u1ed9i t\u01b0 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec b\u00e3i ch\u1ee9c.\r\n\r\n[20] Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u00e0ng ngh\u00ecn v\u1ea1n c\u00e2y tre, c\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, th\u1eddi h\u1ea1n l\u1ea1i g\u1ea5p g\u00e1p, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eeb Giang Ninh v\u1ec1, th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"\u0110ang khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p, sao c\u00f3 th\u1ec3 ngo\u00e0i thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i c\u00f2n b\u1eaft d\u00e2n ch\u1ecbu th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u?\"<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac gi\u1ee5c thu, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u1ecb kh\u00e1c.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn d\u00e3y nh\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh xem Ph\u00f9ng Nguy\u00ean gi\u1ea3ng \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b, v\u00e0 ban th\u01b0 ph\u00e1p phi b\u1ea1ch c\u1ee7a Vua[footnote]ch\u1eef 't\u1ecbnh' trong 't\u1ecbnh t\u1ee9 ng\u1ef1 phi b\u1ea1ch th\u01b0', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'nh\u01b0ng'.[\/footnote].\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ch\u01b0a k\u1ecbp th\u0103ng chuy\u1ec3n m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, ng\u01b0\u1eddi c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Tam ty t\u00edch \u0111\u1ecdng nhi\u1ec1u s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5, khi\u1ebfn c\u1ee7a c\u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u00e2u. Xin cho c\u00e1c ph\u00f3 s\u1ee9 ba b\u1ed9 th\u00fac gi\u1ee5c g\u1eedi v\u1ec1 ty, theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u1eddi gian, v\u00e0 l\u1ec7nh cho quan ph\u00e1n ty Khai S\u00e1ch \u0111\u1ec1 c\u1eed, tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u1ea3o x\u00e9t h\u00e0ng th\u00e1ng c\u1ee7a t\u1eebng b\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[24] Gi\u1ea3m s\u1ed1 thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng h\u00e0ng n\u0103m \u1edf ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, v\u00ec mua g\u1ed7 l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.\r\n\r\n[25] Ban ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf ch\u00e2u Ho\u1ea1t.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng mua l\u00faa \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, n\u1ebfu nh\u1eadp v\u00e0o quan l\u00faa k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1 cao, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, ai t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c 100 th\u1ea1ch th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng to\u00e0n b\u1ed9, h\u01a1n 100 th\u1ea1ch th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i t\u1ecbch thu v\u00e0o quan.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, l\u1ea5y \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n l\u00e0m s\u1ee9 \u0111i ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n Vua Khi\u1ebft \u0110an, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu M\u1ed9 Dung Duy T\u1ed1 l\u00e0m ph\u00f3; Quy\u1ec1n H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa Tr\u00ecnh L\u00e2m l\u00e0m s\u1ee9 \u0111i ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu \u0110inh B\u1ea3o H\u00e0nh l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, Vua Khi\u1ebft \u0110an \u0111ang \u1edf U Ch\u00e2u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi ng\u1edd, Tr\u00ecnh L\u00e2m v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng Vua Khi\u1ebft \u0110an th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i d\u00e2n ch\u00fang, s\u1ee3 h\u1ecd ph\u1ea3n l\u1ea1i kh\u00f4ng theo, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p.\r\n\r\n<i>(Ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u00ecnh L\u00e2m nh\u1ea7m vi\u1ec7c Khi\u1ebft \u0110an \u1edf U Ch\u00e2u l\u00e0 n\u0103m Canh H\u01b0ng nguy\u00ean ni\u00ean, nay s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\nDuy T\u1ed1 l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Phong. B\u1ea3o H\u00e0nh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[29] L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi thi ph\u00e1n, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o h\u00ecnh danh, n\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 th\u00f4ng, t\u1eeb b\u1ea3y ph\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng g\u1ecdi l\u00e0 th\u00f4, t\u1eeb ba ph\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ea5t. L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh r\u00f5: n\u1ebfu t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u \u01b0u t\u00fa th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng; n\u1ebfu m\u1ed9t th\u00f4ng hai th\u00f4 ho\u1eb7c hai th\u00f4ng m\u1ed9t b\u1ea5t m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u h\u01a1i \u01b0u th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i trung; n\u1ebfu ba th\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea5t, hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m ho\u1eb7c r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i h\u1ea1; n\u1ebfu ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1eeb l\u00fd th\u00ec d\u00f9 h\u00ecnh danh th\u00f4ng v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u01b0u c\u0169ng \u0111\u1ec1u x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i trung h\u1ea1. Vi\u1ec7c si\u00eau t\u01b0, gia giai, tu\u1ea7n t\u01b0, \u0111i\u1ec7n ni\u00ean v\u1eabn theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Trong nh\u1eefng b\u00e0i ph\u00e1n x\u1ebfp lo\u1ea1i trung h\u1ea1, n\u1ebfu c\u00f3 hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 v\u00e0 t\u1eeb l\u00fd, th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1ee9c quan l\u00e2u ng\u00e0y khuy\u1ebft. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. [footnote]L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi thi ph\u00e1n, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o h\u00ecnh danh\u2026\u2026 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y c\u0169ng th\u1ea5y trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 24, m\u1ee5c 10-11, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u v\u0103n t\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ed7 l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt, khi\u1ebfn cho v\u0103n ngh\u0129a so v\u1edbi \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e2u 'L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh r\u00f5: n\u1ebfu t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u \u01b0u t\u00fa th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng' trong b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec vi\u1ebft: 'L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u m\u1ed7i quy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u1eeb l\u00fd, th\u01b0 tr\u00e1p \u01b0u, h\u01a1i \u01b0u, k\u00e9m, r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t l\u00e0m n\u0103m lo\u1ea1i, n\u1ebfu hai th\u00f4ng m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u \u01b0u t\u00fa th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb3ng'.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e2u 'n\u1ebfu ba th\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea5t, hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m ho\u1eb7c r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i h\u1ea1' trong b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec vi\u1ebft: 'ba th\u00f4 v\u00e0 hai th\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea5t, hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m ho\u1eb7c r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i trung h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng, ba b\u1ea5t m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng'.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t k\u1ef9 th\u1ee9 b\u1eadc v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 \u0111\u00fang. Xem th\u00eam quy\u1ec3n 98, n\u0103m Canh H\u01b0ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t trong s\u00e1ch n\u00e0y.[\/footnote].)<\/i>\r\n\r\n[30] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n t\u00e2u: <i>\"Ch\u1ee9c Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 \u00fay khuy\u1ebft h\u01a1n b\u1ea3y n\u0103m, ch\u1ee9c L\u1ec7nh l\u1ee5c khuy\u1ebft h\u01a1n ba n\u0103m, ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadm ch\u1ee9c c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, ho\u1eb7c kh\u00f4ng t\u1ef1 nguy\u1ec7n, n\u00ean l\u00e2u ng\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ed5 sung. Nay mu\u1ed1n l\u1eadp s\u1ed5 ghi ch\u00e9p c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft trong n\u1eeda n\u0103m, t\u00ednh \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n b\u1ed5 sung; c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft l\u00e2u ng\u00e0y, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i ho\u1eb7c b\u1ecb thay th\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o mu\u1ed1n nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf v\u00f9ng xa, c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft m\u1edbi. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c khuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng nh\u01b0ng mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1eadc, cho ph\u00e9p h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c theo b\u1eadc c\u0169 ho\u1eb7c b\u1eadc hi\u1ec7n t\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p l\u1ec7 nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 \u00fay \u1edf v\u00f9ng g\u1ea7n Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch hay th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, t\u01b0 l\u1ee3i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung 41 ch\u1ee9c B\u1ea1 \u00fay v\u1ea1n h\u1ed9 Giang Nam, Ty l\u00ed, T\u01b0 ph\u00e1p; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p l\u1ec7 nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 \u00fay \u1edf v\u00f9ng xa Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 v\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean, Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n, theo l\u1ec7 b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u1ee9c n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c khuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng nh\u01b0ng mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1eadc, cho ph\u00e9p h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c theo ch\u1ee9c c\u0169. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p l\u1ec7 nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 \u00fay \u1edf v\u00f9ng g\u1ea7n Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t ho\u1eb7c hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 v\u00e0 ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, t\u01b0 l\u1ee3i ho\u1eb7c ba l\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng m\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, cho ph\u00e9p tuy\u1ec3n b\u1ed5 sung v\u00e0o 41 ch\u1ee9c B\u1ea1 \u00fay v\u1ea1n h\u1ed9 Giang Nam, Ty l\u00ed, T\u01b0 ph\u00e1p tham qu\u00e2n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec7 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf v\u00f9ng xa g\u1ea7n Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng[footnote]Theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, 'vi\u1ec5n c\u1eadn' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 'vi\u1ec5n \u0111\u1ecba' vi\u1ebft nh\u1ea7m.[\/footnote], v\u1eabn theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf v\u00f9ng xa Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, xin b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c th\u00e1ng ch\u00edn, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng, n\u00ean l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt l\u1ea5y \u00fd ch\u00ednh.)<\/i>\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng Nhu\u1eadn Ch\u00edn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i binh l\u00ednh s\u1eeda \u0111\u00ea \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3 ngo\u00e0i tr\u1eddi, m\u00e0 c\u01a1m \u0111\u1eadu g\u1ea1o n\u1ea5u ch\u01b0a ch\u00edn, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t.\"<\/i>\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng n\u1eef c\u00f4ng do T\u00e0i t\u1ea1o vi\u1ec7n chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a qu\u00e2n s\u0129 b\u1ecb ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u01b0\u1edfng nam b\u1eafc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 t\u1ef1 do. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ecb ph\u1ed1i l\u01b0u s\u1ebd g\u1ea3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh kh\u00f4ng c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i qu\u00e2n ho\u1eb7c c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c xa x\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n[33] Quy\u1ec1n ph\u00e1n L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n Y\u1ebfn Th\u00f9 v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Theo chi\u1ebfu x\u00e1 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 3, khi x\u00e1 t\u1ed9i \u0111\u00e3 th\u1ea3 h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eadp trung, nh\u01b0ng L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7, th\u01b0\u1eddng b\u00e1o c\u00e1o ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. C\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u00ean vi\u1ec7c t\u00edch t\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c n\u0103m xa h\u01a1n.<\/i>\r\n\r\n<i>Hi\u1ec7n nay s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng \u0111\u00e3 b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c n\u0103m xa h\u01a1n n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea5p h\u01a1n, th\u00ec cho ph\u00e9p h\u1ecd ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ghi v\u00e0o s\u1ed5 r\u1ed3i v\u1ec1 qu\u00ea. C\u00e1c gi\u1ea5y t\u1edd nh\u01b0 c\u00e1o th\u00e2n, thi\u00eam ph\u00f9, v.v., L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n s\u1ebd g\u1eedi \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 th\u1eddi gian. Khi c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o c\u00e1o ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn, nay l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt ch\u1ec9 l\u1ea5y \u00fd ch\u00ednh.)<\/i>\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan L\u1ee5c t\u00e0o c\u1ee7a Khai Phong ph\u1ee7 t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i ngo\u00e0i, vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra thi\u1ec7t h\u1ea1i do thi\u00ean tai trong ph\u1ee7 gi\u1edbi s\u1ebd do Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n c\u1eed c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u \u0111ang ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111i l\u00e0m.\r\n\r\n[35] Ph\u00f9ng Ch\u1eedng b\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i th\u00ec m\u1ea5t. Vua sai Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Lam K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n \u00dd.\r\n\r\n<i>(Theo l\u1ebd, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng sau ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Chu\u1ea9n l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 Ho\u00e0nh Ch\u00e2u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f3 t\u00e1ch ra, n\u00ean \u1edf \u0111\u00e2y thay \u0111\u1ed5i l\u1ec7 m\u00e0 ghi, nay v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean.)<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n m\u1ea5t t\u1ea1i L\u00f4i Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc s\u1eebng t\u00ea gi\u00e1c th\u00f4ng thi\u00ean, sai th\u1ee3 l\u00e0m th\u00e0nh hai chi\u1ebfc \u0111ai, m\u1ed9t chi\u1ebfc ban cho Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn L\u1ea1c l\u1ea5y v\u1ec1. Sau v\u00e0i ng\u00e0y, \u00f4ng t\u1eafm r\u1eeda, m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, th\u1eaft \u0111ai, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc l\u1ea1y hai l\u1ea1y, g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u mau s\u1eafp \u0111\u1eb7t gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m, r\u1ed3i n\u1eb1m xu\u1ed1ng gi\u01b0\u1eddng v\u00e0 qua \u0111\u1eddi. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 \u1edf Ho\u00e0nh Ch\u00e2u, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng k\u1ecbp bi\u1ebft. V\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 T\u1ed1ng th\u1ecb xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a thi h\u00e0i v\u1ec1 ch\u00f4n c\u1ea5t \u1edf T\u00e2y Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua huy\u1ec7n C\u00f4ng An, Kinh Nam, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u00e0y l\u1ec5 v\u1eadt c\u00fang t\u1ebf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ebb tre c\u1eafm xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, treo ti\u1ec1n gi\u1ea5y r\u1ed3i \u0111\u1ed1t. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau, tre kh\u00f4 \u0111\u1ec1u m\u1ecdc m\u0103ng, d\u00e2n ch\u00fang b\u00e8n l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd, g\u1ecdi l\u00e0 mi\u1ebfu Tr\u00fac L\u00e2m Kh\u1ea5u C\u00f4ng.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, c\u1ea5m khai th\u00e1c v\u00e0ng \u1edf huy\u1ec7n C\u1eedu L\u0169ng, ch\u00e2u B\u00e0nh.\r\n\r\n[38] Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 l\u00e0 Tri\u1ec7u H\u1ea1 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00ea h\u1ed3 Th\u00e1i H\u1ed3 \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, c\u00e1c k\u00eanh nh\u00e1nh ven bi\u1ec3n b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, l\u00e0m ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tri\u1ec7u H\u1ea1 c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u00e0 T\u1eeb Th\u00edch \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ebdo \u0111\u00e1 gia c\u1ed1 \u0111\u00ea, n\u1ea1o v\u00e9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng, t\u1eeb Ng\u00f4 Giang ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n. D\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 26.000 h\u1ed9, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c 30 v\u1ea1n th\u00f3c. Ph\u00e1t v\u1eadn ty qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n thu\u1ed9c Tam ty, ph\u00e2n chia thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do l\u1ea1i thu\u1ed9c Tam ty t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u1eadn gi\u00e0u c\u00f3, nh\u00e2n \u0111\u00f3 bu\u00f4n b\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i vi\u1ec7c ph\u1ee5c d\u1ecbch.\r\n\r\nTri\u1ec7u H\u1ea1 b\u00e8n l\u1eadp s\u1ed5 ghi ch\u00e9p v\u1eadt s\u1ea3n gi\u00e0u ngh\u00e8o c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, chia th\u00e0nh ba lo\u1ea1i kh\u00f3 d\u1ec5, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u1ea1i thu\u1ed9c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng m\u00e1nh kh\u00f3e. N\u0103m \u0111\u00f3, l\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o ch\u1edf v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng l\u00e0 1.700.000 h\u1ed9c. \u0110\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch \u0110\u01b0\u1eddng ho\u00e0n th\u00e0nh, t\u1eeb s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban s\u1eafc khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 2, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. \u300aTr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng \u0111\u00e0o n\u0103m k\u00eanh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc Th\u00e1i H\u1ed3 ra bi\u1ec3n, thu h\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c 60 v\u1ea1n th\u00f3c, h\u01a1i kh\u00e1c v\u1edbi \u300aTri\u1ec7u H\u1ea1 truy\u1ec7n\u300b. \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng Tri\u1ec7u H\u1ea1 c\u00f9ng n\u1ed9i th\u1ecb Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh H\u00f2a th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y. Nay ch\u1ec9 theo \u300aTri\u1ec7u H\u1ea1 truy\u1ec7n\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, l\u1ea5y Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tri ch\u00e2u K\u1ef3 l\u00e0 Vi\u00ean V\u0129 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay khanh, ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh, do b\u1ea3n l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng Vi\u00ean V\u0129 tu\u1ed5i cao, tr\u1ecb qu\u1eadn kh\u00f4ng t\u1ed1t. Vi\u00ean V\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c, ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 6.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 xin \u1edf s\u00e1u l\u1ed9 thu\u1ed9c quy\u1ec1n, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ea1ch thu\u1ebf d\u00e2n th\u00ec thu th\u00eam hai th\u0103ng r\u01b0\u1ee1i g\u1ea1o, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c hai v\u1ea1n th\u0103ng \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho kinh s\u01b0. Vua n\u00f3i: <i>\"Ngo\u00e0i thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam t\u00ean g\u1ecdi thu th\u00eam g\u1ea1o, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.\"<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan, t\u1eeb nay c\u00e1c quan Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n.\r\n\r\n[42] Cung Th\u00e1i Vi \u1edf ph\u1ee7 H\u00e0 Nam x\u00e2y xong, c\u1ea5p cho n\u0103m kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.\r\n\r\n[43] Quy Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00e0o Hi\u1ec1n Thu\u1eadn sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, t\u1ea1 \u01a1n vi\u1ec7c ban c\u1edd ti\u1ebft v\u00e0o n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 b\u1ea3y.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, phong Tri Thu\u1eadn ch\u00e2u, Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i t\u1eed t\u00e2n kh\u00e1ch \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn l\u00e0m Ninh Vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0; con c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Hi\u1ec3u, ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Tri B\u1ea3o Thu\u1eadn ch\u00e2u, l\u00e0 Th\u1eeba \u00c2n l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Qu\u1ed1c t\u1eed t\u1ebf t\u1eedu, ki\u00eam Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, Tri B\u1ea3o Thu\u1eadn ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u1ea1n Y\u1ebfn d\u1eabn Th\u1eeba \u00c2n \u0111\u1ed1t ph\u00e1 v\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c tr\u1ea1i Ninh Bi\u00ean, Tri Qu\u1ef3 ch\u00e2u S\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, truy \u0111\u1ebfn t\u1eadn s\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111u\u1ed5i Ng\u1ea1n Y\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t N\u1eef B\u1eb1ng, Ng\u1ea1n Y\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.\r\n\r\nNg\u1ea1n Y\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn xin tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 v\u00e0ng b\u1ea1c, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp, v\u00e0 n\u1ed9p hai ngh\u00ecn th\u1ea1ch th\u00f3c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m b\u1eaft Ng\u1ea1n Y\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, d\u00e2ng t\u1edd t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh, t\u00e2u xin ch\u1ec9 c\u1ea5p cho ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, kh\u00f4ng ban ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn, nh\u01b0ng t\u1eeb ch\u1ed1i s\u1ed1 th\u00f3c, tha cho s\u1ed1 v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp, ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111i. \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110i\u00eau Kh\u00e1n. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh vi\u1ebft trong b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 c\u1ee7a \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m r\u1eb1ng: Khi l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u1edf Qu\u1ef3, Hi\u1ec7p, thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ed9ng Thi Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn mu\u1ed1n xin \u00e2n \u0111i\u1ec3n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. H\u1ecd li\u1ec1n d\u1eabn t\u00f4ng \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tr\u1ea1i s\u00e1ch, gi\u1ebft quan d\u00e2n, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1eeda, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0, chi\u1ebfm c\u1ee9 hi\u1ec3m \u0111\u1ecba l\u00e0m lo\u1ea1n bi\u00ean gi\u1edbi. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai t\u01b0\u1edbng Qu\u1ef3, Thi Ch\u00e2u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, h\u01a1n n\u0103m kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c ph\u00e1i v\u00f5 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u01b0u \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o[footnote] l\u1ea1i \u0111\u1eb7c ph\u00e1i v\u00f5 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u01b0u \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o: Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b)<\/i> quy\u1ec3n 39, b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m c\u00f3 ch\u1eef 'xu\u1ea5t' tr\u01b0\u1edbc ch\u1eef 'c\u1ea5m l\u1eef'.[\/footnote], ng\u01b0\u1eddi Man c\u00e0ng ch\u1ed1ng c\u1ef1, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n sai \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m chi\u00eau d\u1ee5.\r\n\r\nG\u1eb7p l\u00fac Ng\u1ea1n Tr\u00f9 ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi Man h\u1ed1i h\u1eadn s\u1ee3 h\u00e3i, c\u00f3 \u00fd t\u1ed1t. Nh\u01b0ng v\u00f5 th\u1ea7n mu\u1ed1n l\u1eadp c\u00f4ng, ng\u0103n c\u1ea3n kh\u00f4ng cho h\u1ecd \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, d\u00e2n ch\u00fang k\u00eau ca v\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0 \u0111i phu. Khi \u1ea5y, Thi Ch\u00e2u x\u1ea3y ra \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u00fai l\u1edf, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ebf, h\u1ecfi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb xin b\u00e3i binh, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ebd y\u00ean. Trung s\u1ee9 v\u00e0o t\u00e2u, kh\u00f4ng l\u00e2u sau, v\u00f5 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 kinh, giao qu\u00e2n cho \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m. \u00d4ng sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man[footnote] sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man: \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b c\u00f3 ch\u1eef 'c\u00f4ng' tr\u01b0\u1edbc ch\u1eef 'khi\u1ec3n'.[\/footnote], qu\u00e2n Man t\u1eadp h\u1ee3p, kh\u00f4ng r\u1eddi kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi, \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m cho \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, d\u1eabn v\u00e0i thu\u1ed9c h\u1ea1 th\u00e2n t\u00edn ng\u1ed3i trong tr\u1ea1i, h\u01a1n ngh\u00ecn t\u00ean Man c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed nh\u00ecn ch\u1eb1m ch\u1eb1m, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u run s\u1ee3. \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m nghi\u00eam ngh\u1ecb g\u1ecdi Ng\u1ea1n Y\u1ebfn \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, n\u00f3i: <i>\"Ta tha cho ng\u01b0\u01a1i s\u1ed1ng, b\u1ecdn n\u00e0y l\u00e0m g\u00ec \u0111\u00e2y?\"<\/i> Ng\u1ea1n Y\u1ebfn s\u1ee3 h\u00e3i, v\u1eaby tay b\u1ea3o ch\u00fang lui. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng sai thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u1eabn c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, r\u1ed3i khao th\u01b0\u1edfng v\u00e0 gi\u1ea3i t\u00e1n, ti\u1ebfng reo h\u00f2 vang \u0111\u1ed9ng n\u00fai r\u1eebng, h\u1ecd n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb sau th\u1eddi \u0110inh t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng, nay m\u1edbi l\u1ea1i th\u1ea5y nh\u01b0 v\u1eady!\"<\/i>\r\n\r\n\u0110inh Nhai t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng t\u1ee9c l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9[footnote] \u0110inh Nhai t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng t\u1ee9c l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9: ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 'ty', theo \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283 truy\u1ec7n \u0110inh V\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f3 c\u00f4ng lao, ng\u01b0\u1eddi Man nh\u1edb \u01a1n, n\u00ean m\u1edbi n\u00f3i v\u1eady[footnote] n\u00ean m\u1edbi n\u00f3i v\u1eady: ch\u1eef 'v\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong cho Ng\u1ea1n Y\u1ebfn ch\u1ee9c Quy Vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ban s\u1eafc th\u01b0 khen ng\u1ee3i \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m, t\u1eeb \u0111\u00f3 Ki\u1ec1m Trung y\u00ean \u1ed5n.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t theo b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9, vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e1i v\u00f5 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u01b0u \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o, c\u00f9ng vi\u1ec7c Thi Ch\u00e2u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u00fai l\u1edf, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ebf v\u00e0 h\u1ecfi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Tr\u00f9 ch\u1ebft, c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 Ng\u1ea1n Tr\u00f9 v\u00e0 Ng\u1ea1n Y\u1ebfn ban \u0111\u1ea7u m\u01b0u t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o, nay \u0111\u1ec1u ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9.)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong H\u1ea1 Kh\u00ea ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 B\u00e0nh Nho M\u00e3nh l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, con trai \u00f4ng l\u00e0 B\u00e0nh S\u0129 \u0110oan l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Qu\u1ed1c t\u1eed t\u1ebf t\u1eedu, qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u Dung. Nho M\u00e3nh t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 nh\u00e0 H\u00e1n r\u1ed3i b\u1ecf tr\u1ed1n v\u1ec1, d\u1ee5 d\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi Man l\u00e0m lo\u1ea1n, sau \u0111\u00f3 sai S\u0129 \u0110oan gi\u1ebft ch\u00fang, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban s\u1eafc th\u01b0 khen ng\u1ee3i v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng 200 c\u00e2n mu\u1ed1i, 30 t\u1ea5m l\u1ee5a.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan k\u1ef9 thu\u1eadt n\u1ebfu c\u1ea7u xin ho\u1eb7c nh\u1edd ho\u00e0ng t\u1ed9c, quan l\u1edbn ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n hu\u1ec7, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9.\r\n\r\n[47] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, ra chi\u1ebfu gi\u1ea3m b\u1edbt qu\u00e2n m\u00e3 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y, chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu cho ch\u00e2u Ho\u1ea1t chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang n\u1ed9p th\u00f3c.\r\n\r\n[49] L\u1ea1i ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m do \u00e2n hu\u1ec7, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i ri\u00eang v\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c 8 n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t cho l\u00e0m quan d\u00e2n s\u1ef1; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed.\r\n\r\n[50] T\u1ea3 Ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf T\u00e2y Kinh v\u00e0 khu v\u1ef1c Thi\u1ec3m Ph\u1ee7, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 800 t\u00ean tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu. L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.\r\n\r\n[51] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c quan ch\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean Tam ty, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh ngay, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[52] N\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh \u0111\u00e0o \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft.\r\n\r\n[53] T\u0103ng th\u00eam 20 su\u1ea5t ti\u1ebfn s\u0129 cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c, xin theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 l\u00e0 qua \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed3i m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y khi kh\u1ea3o x\u00e9t quan ch\u1ee9c, ph\u1ea3i g\u1eedi tr\u00e1t t\u1eed kh\u1ea3o x\u00e9t l\u00ean Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p. C\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qua \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169.\r\n\r\n[55] Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i, Kinh, Chi\u1ebft l\u00e0 Tri\u1ec7u H\u1ea1 xin r\u1eb1ng c\u00e1c vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n ven s\u00f4ng thu\u1ed9c Nam Kinh v\u00e0 Khai Phong ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a b\u1ea3n ty, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ra chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi ng\u1ee5c n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edfng quan m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9; \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i th\u1ea5t tr\u00e1ch. Quan b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ch\u01b0a tra h\u1ecfi, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh t\u1ed1i \u0111a 20 roi; n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9. N\u1ebfu v\u00ec t\u01b0 th\u00f9 m\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i c\u1ed1 s\u00e1t.\"<\/i>\r\n\r\n[57] V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed C\u00fac V\u1ecbnh gh\u00e9t Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u1ecbnh h\u00f3t, th\u01b0\u1eddng d\u00f2 x\u00e9t khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng ta, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c trong l\u00f2ng r\u1ea5t ki\u00eang d\u00e8. Khi \u1ea5y, V\u1ecbnh ki\u00eam ch\u1ee9c T\u1ea3 tu\u1ea7n, Su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t An S\u00f9ng Tu\u1ea5n v\u00e0o ch\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec5 nghi, V\u1ecbnh n\u00f3i S\u00f9ng Tu\u1ea5n t\u1eeb nh\u1ecf \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng V\u1ecbnh b\u1ecf qua l\u1ec5 nghi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, gi\u00e1ng ch\u1ee9c V\u1ecbnh l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, c\u00f9ng ph\u00e1n x\u1eed \u1edf T\u00edn ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng V\u1ecbnh v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e0n h\u1eb7c c\u00e1c quan ph\u1ea1m l\u1ed7i l\u1ec5 nghi, n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng l\u1ed9c nhi\u1ec1u l\u1ea7n. X\u00e9t b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u1ecbnh kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, nay ch\u1ec9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[58] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e0y \u1ea3i t\u1ed9i nh\u00e2n, khi\u1ebfn v\u1ee3 con h\u1ecd l\u01b0u l\u1ea1c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t tr\u1edf v\u1ec1. T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e1ng b\u1ecb \u0111\u00e0y, ph\u1ea3i ghi r\u00f5 \u00e1n t\u1ed9i, \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e0y, tr\u00ecnh l\u00ean H\u00ecnh b\u1ed9 x\u00e9t duy\u1ec7t k\u1ef9.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Giang Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn: <i>\"T\u1eeb nay, nh\u1eefng th\u1ea7y ph\u00f9 th\u1ee7y l\u1ea5y danh ngh\u0129a t\u00e0 th\u1ea7n, b\u1ecf \u0111\u00f3i b\u1ec7nh nh\u00e2n, kh\u00f4ng cho \u0103n m\u1eb7c, thu\u1ed1c thang, c\u1eaft \u0111\u1ee9t quan h\u1ec7 th\u00e2n th\u00edch, c\u00f3 \u00fd h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ed3ng m\u01b0u, \u0111\u1ec1u x\u1eed theo lu\u1eadt tr\u00f9 \u1ebfm. Nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng v\u00ec th\u00f9 h\u1eadn, th\u00ec x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf. Nh\u1eefng k\u1ebb d\u1ee5 d\u1ed7 nam n\u1eef l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n truy\u1ec1n d\u1ea1y y\u00eau thu\u1eadt l\u00e0m \u0111\u1ec7 t\u1eed, th\u00ec x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb d\u1ee5 d\u1ed7 c\u00f9ng tham gia, th\u00ec gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i. Nh\u1eefng k\u1ebb t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghi\u00eam tr\u1ecdng, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u1eed l\u00fd.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng Ch\u00e2u H\u1ea1 T\u1ee7ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <em>\"T\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00e0m lo\u1ea1n phong t\u1ee5c, y\u00eau ng\u00f4n m\u00ea ho\u1eb7c qu\u1ea7n ch\u00fang, theo ph\u00e1p lu\u1eadt x\u01b0a nay, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed kh\u00f4ng tha. B\u1edfi v\u00ec b\u1ecdn gian th\u1ea7n ngh\u1ecbch ng\u1ee3m, gi\u1eb7c cu\u1ed3ng ph\u00e1 ho\u1ea1i k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n danh qu\u1ef7 th\u1ea7n, l\u00e0m lung lay tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi. Th\u1eddi H\u00e1n, T\u1ea5n, Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1c, T\u00f4n \u00c2n, v\u00ec s\u01a1 h\u1edf ph\u00f2ng b\u1ecb, n\u00ean d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1ee5 t\u1eadp l\u00e0m lo\u1ea1n. Qu\u1ed1c gia n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb kh\u1eafp n\u01a1i.<\/em>\r\n\r\n<i>Ch\u00e2u n\u00e0y ph\u00eda \u0111\u00f4ng gi\u00e1p b\u1ea3y v\u00f9ng M\u00e2n, ph\u00eda nam kh\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u0103m v\u00f9ng Vi\u1ec7t, d\u00e2n c\u01b0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tin theo qu\u1ef7 th\u1ea7n, t\u1ee5c c\u0169 chu\u1ed9ng vi\u1ec7c c\u00fang b\u00e1i. T\u1eeb th\u1eddi H\u00e1n, Loan Ba \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1eb9p b\u1ecf t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c truy\u1ec1n b\u00e1 v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp c\u00e1c t\u00e0 thu\u1eadt ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Ch\u00fang gi\u1ea3 m\u01b0\u1ee3n \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1eef, l\u1eeba g\u1ea1t d\u00e2n ch\u00fang, gi\u1ebft h\u1ea1i sinh m\u1ea1ng, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a c\u1ea3i. N\u01a1i \u1edf c\u1ee7a ch\u00fang v\u1ebd h\u00ecnh qu\u1ef7 th\u1ea7n, treo c\u1edd x\u00ed, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng th\u1ed5i t\u00f9 v\u00e0, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00e0n th\u1ea7n. Ch\u00fang d\u1ee5 d\u1ed7 tr\u1ebb nh\u1ecf c\u00f2n trong b\u1ee5ng m\u1eb9 ho\u1eb7c \u0111ang b\u00fa m\u1edbm, b\u1ea3o cha m\u1eb9 g\u1eedi nu\u00f4i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 '\u0110\u00e0n l\u01b0u', '\u0110\u00e0n b\u1ea3o' v.v. Khi ch\u00fang l\u1edbn l\u00ean, truy\u1ec1n d\u1ea1y y\u00eau thu\u1eadt, bi\u1ebfn th\u00e0nh n\u00f4 l\u1ec7. Khi d\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh, ch\u00fang treo b\u00f9a ch\u00fa tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i, xua \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, b\u1ecf \u0111i nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 mu\u1ed1n cho b\u1ec7nh nh\u00e2n u\u1ed1ng thu\u1ed1c, ch\u00fang b\u1ea3o th\u1ea7n kh\u00f4ng cho ph\u00e9p; b\u1ec7nh nh\u00e2n mu\u1ed1n \u0103n c\u01a1m, ch\u00fang n\u00f3i th\u1ea7n ch\u01b0a cho ph\u00e9p. Th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh ch\u1ebft v\u00ec \u0111\u00f3i kh\u00e1t. \u0110\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, ch\u00fang n\u00f3i \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb qu\u1ef7 th\u1ea7n \u00e1m \u1ea3nh, ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, r\u1ed3i chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u1ebfu may m\u1eafn tho\u00e1t ch\u1ebft, t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh, ch\u00fang m\u01b0\u1ee3n danh th\u1ea7n linh m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi, kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9c th\u00e2n, v\u1ee3 tr\u1ebb, ho\u1eb7c gi\u1ebft c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n, ho\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ed3ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y v\u1ee3. T\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y lan r\u1ed9ng l\u00e2u ng\u00e0y, tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f3i quen, d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 hay bi\u1ebft. C\u00e0ng k\u00ednh tr\u1ecdng, c\u00e0ng tin t\u01b0\u1edfng, nghe l\u1eddi ch\u00fang h\u01a1n c\u1ea3 ph\u00e1p lu\u1eadt, s\u1ee3 uy quy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang h\u01a1n c\u1ea3 quan l\u1ea1i. H\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng qu\u1ef7 th\u1ea7n k\u1ef3 l\u1ea1, tranh v\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u; b\u00f9a ch\u00fa qu\u00e1i d\u1ecb, truy\u1ec1n tay ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u00e1c. Vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec gi\u1ebft g\u00e0 l\u1ee3n c\u00fang t\u1ebf, thu ti\u1ec1n mang v\u1ec1 nh\u00e0; vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec ca h\u00e1t nh\u1ea3y m\u00faa t\u1eadp h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi, \u0103n u\u1ed1ng ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i. Vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi xin, tang ma, xu\u1ea5t h\u00e0nh, nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1edd th\u1ea7y. Tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u00e1nh nhau, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m ph\u00e9p. Hao t\u1ed5n ti\u1ec1n c\u1ee7a, m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n l\u00e0ng, n\u1ebfu mu\u1ed1n k\u00edch \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng kh\u00f3 k\u1ebft n\u1ed1i. <\/i>\r\n\r\n<i>Theo ph\u00e1p lu\u1eadt, t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9. Nh\u01b0ng ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb gian t\u00e0, thu\u1ed1c thang kh\u00f4ng ch\u1eefa kh\u1ecfi b\u1ec7nh t\u1eadt, n\u00ean ban h\u00e0nh l\u1ec7nh c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 d\u1eb9p b\u1ecf t\u00e0 phong.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1ea1i ch\u00e2u \u0111\u00f3, c\u00f3 h\u01a1n 1.900 h\u1ed9 th\u1ea7y c\u00fang, \u0111\u00e3 b\u1eaft bu\u1ed9c h\u1ecd \u0111\u1ed5i ngh\u1ec1 v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4ng v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00e2m c\u1ee9u, ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c. Thu n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 11.000 v\u1eadt ph\u1ea9m nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n, ph\u00f9 l\u1ee5c, g\u1eady th\u1ea7n, kh\u0103n h\u1ed3n, m\u0169 ph\u00e1ch, chu\u00f4ng, s\u1eebng, \u0111ao, h\u1ed1t, sa la, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t h\u1ee7y h\u1ebft. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba m\u1ea7m m\u1ed1ng, d\u1ea7n d\u1ea7n gi\u00fap d\u00e2n ch\u00fang.\"<\/i>\r\n\r\nV\u00ec th\u1ebf ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[60] L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh t\u00e2u: <i>\"V\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi T\u00e2y Kinh v\u00e0 Thi\u1ec3m Ph\u1ee7 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u00e0 n\u01a1i t\u1ee5 t\u1eadp c\u1ee7a b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Xin t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn Tam M\u00f4n chia \u0111\u1eb7t s\u00e1u tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 10 khi nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u00e1c.)<\/em>\r\n\r\n[61] \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri Li\u00ean Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0110\u1eb7ng D\u01b0 Kh\u00e1nh nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 ph\u1ea1m ph\u00e1p; C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, ch\u1ee7 tr\u1ea1i Tam D\u01b0\u01a1ng Kinh T\u00edn gi\u00e1m s\u00e1t kho, t\u1ef1 mua th\u00f3c nh\u1eadp kho; \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, Gi\u00e1m H\u01b0ng B\u00ecnh huy\u1ec7n thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u H\u00e0 Th\u1eeba Hu\u00e2n, Gi\u00e1m Ti\u1ebfn Hi\u1ec1n tr\u1ea5n thu\u1ebf mu\u1ed1i v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u D\u1ecbch Tr\u1ee9 Minh, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng: t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha ch\u1ebft, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady, l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu l\u1ea5y t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a D\u01b0 Kh\u00e1nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o c\u00e1c quan l\u1ea1i.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, t\u1eeb nay n\u1ebfu Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4, ph\u1ea3i th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u1eefa.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft Nh\u1eadm Cao ti\u1ebfn c\u1eed Huy\u1ec7n l\u1ec7nh S\u00f9ng \u0110\u1ee9c H\u01b0\u1edbng D\u1ee5c l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4, Vua ra l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0 \u0111\u1ee3i c\u00f3 th\u00eam ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1edbi th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7.\r\n\r\n<em>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: H\u01b0\u1edbng D\u1ee5c v\u00ec \u00edt ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, v\u00e0 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i th\u00eam hai ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1edbi thi h\u00e0nh. C\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/em>\r\n\r\n[63] V\u1ec1 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch, m\u1ed7i n\u0103m l\u1eadp m\u1ed9t l\u1ea7n, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Kh\u00f4ng h\u00e0nh b\u1ea1\"<\/i>, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong n\u0103m khi thu thu\u1ebf. N\u0103m nhu\u1eadn th\u00ec l\u1eadp ri\u00eang, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Th\u1ef1c h\u00e0nh b\u1ea1\"<\/i>, \u0111\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef t\u1ea1i c\u01a1 quan. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i <i>\"Th\u1ef1c h\u00e0nh b\u1ea1\"<\/i> v\u00f4 d\u1ee5ng, l\u1ea1i g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u khi thu ti\u1ec1n d\u00e2n. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[64] M\u1ed7i l\u1ea7n n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c v\u00e0o c\u1ed1ng, \u0111i qua bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y Sa Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn T\u1ea7n \u0110\u00ecnh. N\u0103m C\u00e0n H\u01b0ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh xin cho \u0111i qua l\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Khi \u1ea5y, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Chu V\u0103n Ch\u1ea5t t\u00e2u, lo ng\u1ea1i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, xin cho h\u1ecd \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. Chi\u1ebfu cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[65] Ban \u0111\u1ea7u, d\u00e2n Th\u1ee5c th\u1ea5y ti\u1ec1n s\u1eaft n\u1eb7ng, b\u00e8n t\u1ef1 l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"giao t\u1eed\"<\/i> \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n bu\u00f4n b\u00e1n, do 16 nh\u00e0 gi\u00e0u \u0111\u1ee9ng ra l\u00e0m ch\u1ee7. Sau \u0111\u00f3, nh\u00e0 gi\u00e0u d\u1ea7n suy y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ee3, n\u00ean x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u tranh ch\u1ea5p.\r\n\r\nCu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, Ti\u1ebft \u0110i\u1ec1n l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan <i>\"giao t\u1eed v\u1ee5\"<\/i> \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh v\u00e0 thu h\u1ed3i, nh\u01b0ng l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. Kh\u1ea5u Giam gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ee7 Th\u1ee5c, b\u00e8n xin b\u00e3i b\u1ecf giao t\u1eed kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa. Khi Giam r\u1eddi \u0111i, \u0110i\u1ec1n thay th\u1ebf, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec1n c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c b\u00e0n r\u1eb1ng n\u1ebfu b\u1ecf giao t\u1eed th\u00ec bu\u00f4n b\u00e1n b\u1ea5t ti\u1ec7n, ch\u1ec9 xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan v\u00e0 c\u1ea5m d\u00e2n t\u1ef1 l\u00e0m. Vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ch\u00e2u T\u1eed c\u00f9ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c b\u00e0n b\u1ea1c, k\u1ebft qu\u1ea3 v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\nNg\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua chu\u1ea9n y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t <i>\"Giao t\u1eed v\u1ee5\"<\/i> \u1edf \u00cdch Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p Kh\u1ea5u Giam xin \u0111\u1eb7t Giao t\u1eed v\u1ee5. X\u00e9t theo \u300aTi\u1ebft \u0110i\u1ec1n ph\u1ee5 truy\u1ec1n\u300b, vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t Giao t\u1eed v\u1ee5 l\u00e0 do \u0110i\u1ec1n l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xin l\u1eadp, Giam gi\u1eef Th\u1ee5c m\u1edbi theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n. Tuy nhi\u00ean, \u300aTh\u00e0nh \u0110\u00f4 k\u00fd\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t chi ti\u1ebft, Giam mu\u1ed1n c\u1ea3 quan l\u1eabn d\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng giao t\u1eed, c\u00f2n \u0110i\u1ec1n th\u00ec lu\u00f4n mu\u1ed1n t\u1eadp trung vi\u1ec7c t\u01b0 ch\u1ebf, do quan qu\u1ea3n l\u00fd. Nay \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan, th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n, Giam kh\u00f4ng li\u00ean quan. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, \u300aPh\u1ee5 truy\u1ec1n\u300b, \u300aCh\u00ednh truy\u1ec1n\u300b v\u00e0 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u sai.)<\/i>\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, gi\u00e1ng Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Cao Bi\u1ec7n l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u00f4 T\u1ebf l\u00e0m \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n T\u01b0 Y\u1ec3n l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129: gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, Li\u00ean Th\u1ee7y, Quang H\u00f3a qu\u00e2n v\u00e0 D\u0129nh Ch\u00e2u. T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u T\u00f9y b\u1ecb ph\u1ea1t 5 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Bi\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m quan ph\u00e1t gi\u1ea3i \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n ki\u1ec7n c\u00e1o vi\u1ec7c thi c\u1eed kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng. Vua l\u1ea5y 38 b\u00e0i s\u00e1ch lu\u1eadn c\u1ee7a nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7, sai B\u00ed c\u00e1c ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n, g\u1eedi \u0111\u1ebfn H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o l\u1ea1i. Y\u1ebfn Th\u00f9 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o l\u1ea1i, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn phong kh\u00ed c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed.\r\n\r\nV\u00ec v\u1eady, Vua ch\u1ec9 nghe theo vi\u1ec7c l\u1ea5y b\u00e0i thi c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t k\u1ef9. Bi\u1ec7n c\u00f9ng T\u1ebf, Y\u1ec3n b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd m\u1edf \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n thi c\u1ee7a c\u1eed nh\u00e2n, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh ti\u1ebfng \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean; Ch\u1ea9n l\u00e0m quan ni\u00eam phong m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o; T\u00f9y b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i v\u00ec \u0111\u1ec3 c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n trao \u0111\u1ed5i b\u00e0i thi, T\u00f9y l\u00e0m quan tu\u1ea7n b\u1ed9 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\nY\u1ec3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng Sa.\r\n\r\n<i>(Ng\u00f4 T\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5. Ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u01b0u T\u00f9y l\u1ea1i n\u00f3i T\u00f9y b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i n\u00e0y, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m gi\u00e1m thu\u1ebf \u1edf Ch\u00e2u T\u1ebf, kh\u00e1c v\u1edbi Th\u1ef1c l\u1ee5c, ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a v\u00e0o bia m\u1ed9 c\u1ee7a T\u1ed1ng K\u1ef3. X\u00e9t T\u00f9y sau n\u00e0y nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u vi\u1ec7c, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c.)<\/i>\r\n\r\n[67] \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, Tri huy\u1ec7n B\u00e0nh S\u01a1n l\u00e0 L\u01b0 S\u00e1t xin l\u00e0m quan \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 qu\u00e9t d\u1ecdn ph\u1ea7n m\u1ed9. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a S\u00e1t, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u: <i>\"Cha c\u1ee7a S\u00e1t l\u00e0 \u0110a T\u1ed1n, nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, b\u1ecb \u0111\u00e0y ch\u1ebft \u1edf Chu Nhai.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng, \u0111\u1ed3ng \u00fd. Sau \u0111\u00f3, truy t\u1eb7ng \u0110a T\u1ed1n ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, c\u0169ng do S\u00e1t xin.\r\n\r\n[68] N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Nh\u00e3 t\u00e2u: <i>\"Ph\u1ee5ng chi\u1ebfu l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nghi, c\u00f3 con l\u00e0 T\u1ec1 Tham \u0111ang l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c \u1edf g\u1ea7n Nh\u1ea1c Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd gia \u0111\u00ecnh.\"<\/i> Vua cho r\u1eb1ng Nh\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, nay l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c xa, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y trong H\u1ed9i y\u1ebfu th\u00e1ng 11.)<\/i>\r\n\r\n[69] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua ra chi\u1ebfu cho Ty qu\u00e2n m\u00e3 l\u1ed9 L\u00e2n Ph\u1ee7, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f4ng do tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long b\u00e1o c\u00e1o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba L\u1ed9 Th\u1ea3n b\u1ecb \u0111\u1eb7c c\u00e1ch truy quan, l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c. Th\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh D\u01b0 H\u00e0ng, t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng tr\u1ecb l\u00fd t\u1ed1t, l\u1ea1i t\u1eebng l\u00e0m th\u01a1 t\u1eb7ng \u00c1p ty, L\u1ee5c s\u1ef1. Ty \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n kh\u1eafc th\u01a1 tr\u00ean \u0111\u00e1. Th\u1ea3n v\u1eeba b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Th\u1ea3n c\u1ea3i quan, n\u00ean c\u0169ng b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i.\r\n\r\n[71] L\u01b0u B\u1ea3o, Ki\u1ec1m h\u1ea1t Phu Ch\u00e2u, Th\u1ee9 s\u1eed Giai Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed T\u00f9y Ch\u00e2u. B\u1ea3o t\u01b0 l\u1ee3i binh l\u00ednh d\u00f9ng l\u1ea1c \u0111\u00e0 ch\u1edf h\u00e0ng cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, theo lu\u1eadt ph\u1ea3i truy quan, l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khoan h\u1ed3ng.\r\n\r\n[72] D\u00e2n Giang Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n U\u1ea9n, c\u00f9ng gia t\u1ed9c s\u1ed1ng qu\u1ea7n t\u1ee5 \u0111\u00e3 hai tr\u0103m n\u0103m, c\u00f3 \u0111\u1ebfn hai ngh\u00ecn nh\u00e2n kh\u1ea9u, m\u00e0 U\u1ea9n \u0111\u00e3 t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh. Ch\u00e2u b\u00e1o l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n l\u00e0 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u1ea3 l\u00e0ng, khen th\u01b0\u1edfng h\u1ecd th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch.\"<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban cho U\u1ea9n ch\u1ee9c Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb nh\u1eadm c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1edbn, v\u00ec thi\u1ebfu quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn lui t\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c quan thanh y\u1ebfu quy\u1ec1n th\u1ebf, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i theo d\u00f5i vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Khi\u00eam t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a t\u1ed9c Mi M\u00ea Ca H\u1ea1nh l\u00e0 H\u1ea1nh H\u1eefu T\u00edn, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Xuy T\u1ebf Ng\u1ea1c La Kh\u1eafc c\u00f9ng 398 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1ed9p con tin xin quy ph\u1ee5. Chi\u1ebfu b\u1ed5 H\u1ea1nh H\u1eefu T\u00edn l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7, Xuy T\u1ebf Ng\u1ea1c La Kh\u1eafc l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u00e2n ch\u1ee7.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Chi\u00eau C\u1ed5, Linh Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u01b0u Di Ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n n\u0103m sau.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e1u ch\u1ec9 huy Quy Vi\u1ec5n \u1edf kinh th\u00e0nh, t\u1eeb n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 s\u00e1u do qu\u00e2n s\u0129 hao h\u1ee5t, \u0111\u00e3 h\u1ee3p th\u00e0nh ba ch\u1ec9 huy, nay mu\u1ed1n t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ec9 huy n\u1eefa, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[78] Th\u00e1ng n\u00e0y, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Ch\u1ee7 b\u1ea1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u1ee7 v\u00e0o ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh nh\u01b0 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba. \u0110\u1ebfn ba n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, th\u00ec theo th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n l\u00e0m quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 s\u1ef1 th\u0103ng gi\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u. T\u1eeb nay kh\u00f4ng t\u00ednh th\u1ee9 b\u1eadc Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba n\u1eefa, ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ee3i ba n\u0103m \u0111\u1ea7y kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, s\u1ebd theo th\u1ee9 b\u1eadc khi nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 b\u1ed5 l\u00e0m quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u1ebfu c\u00f3 sai s\u00f3t, ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng hai l\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, t\u00e2u xin ch\u1ec9 th\u1ecb; ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng ba l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 t\u1ed9i t\u01b0 kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 L\u1ea1i b\u1ed9, theo th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169 c\u1ee7a quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\"<\/i>\r\n\r\n[79] N\u0103m n\u00e0y, thi\u00ean h\u1ea1 b\u00e1o l\u00ean H\u1ed9 b\u1ed9 s\u1ed1 ch\u1ee7 h\u1ed9 l\u00e0 6.144.983, nh\u00e2n kh\u1ea9u l\u00e0 19.511.844; s\u1ed1 kh\u00e1ch h\u1ed9 l\u00e0 3.753.138, nh\u00e2n kh\u1ea9u l\u00e0 5.944.015.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea5y Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00ecnh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng y kh\u1ed1 s\u1ee9, Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh ki\u00eam Tri ch\u00e2u B\u00e2n. Ban \u0111\u1ea7u, Ch\u00e2n T\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00f9ng L\u01b0u B\u00ecnh, \u0110inh V\u1ecb nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00f3i: <i>&#8220;L\u01b0u B\u00ecnh xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb gia \u0111\u00ecnh t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ch\u1ec9 n\u00ean giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, Th\u00e1i h\u1eadu nh\u1edb l\u1eddi \u0110inh V\u1ecb, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. B\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Minh Ch\u00e2u v\u00e0 Ma Mi nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea3n ph\u00fac, L\u01b0u B\u00ecnh b\u00ed m\u1eadt \u0111em qu\u00e2n gi\u1ebft m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, nh\u1edd c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u T\u00e2n. Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ed9 t\u1ed9c Minh Ch\u00e2u kh\u00f4ng ghi r\u00f5 th\u1eddi gian, nay \u0111\u1ec1u th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.<\/p>\n<p>[2] Chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam n\u1ed9p c\u1ee7i v\u00e0 c\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng Ho\u1ea1t Ch\u00e2u b\u1ecb v\u1ee1. L\u1ea1i ph\u00e1t binh l\u00ednh ch\u1eb7t c\u00e2y du v\u00e0 li\u1ec5u ven s\u00f4ng. C\u00e1c quan xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu, nh\u01b0ng Vua lo ng\u1ea1i l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, n\u00ean d\u00f9ng binh l\u00ednh thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban \u00e2n x\u00e1 gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1ed9t b\u1eadc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[4] \u0110\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i b\u1ecf hoang c\u1ee7a gi\u00e1m \u0110\u00f4ng B\u00ecnh, cho ph\u00e9p d\u00e2n xin c\u00e0y c\u1ea5y.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aCh\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u n\u00f3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecf gi\u00e1m \u0110\u00f4ng B\u00ecnh, l\u00e0 sai. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 5, gi\u00e1m \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xu\u1ea5t 10 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb kho T\u1ea3 T\u00e0ng \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u1eeb h\u00e0ng th\u0103ng tri\u1ec1u tr\u1edf l\u00ean, theo l\u1ec7nh Vua ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i, m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 ba ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 T\u00e0o Tu C\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, Kh\u1ed5ng Di\u00ean L\u1ed7 v\u00e0 L\u01b0u T\u00f9y c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u00f9ng Nguy\u00ean ch\u1ee7 ph\u00e1n Gi\u00e1n vi\u1ec7n, n\u00ean \u0111\u00e3 trao \u1ea5n cho L\u01b0u T\u00f9y v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Di\u00ean L\u1ed7 l\u00e0 con c\u1ee7a Kh\u1ed5ng H\u00fac, ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m Ninh ch\u00e2u qu\u00e2n s\u1ef1 suy quan, th\u01b0\u1eddng tranh c\u00e3i v\u1edbi ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng. C\u00f3 con r\u1eafn xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u0111i\u1ec7n Ch\u00e2n V\u0169 trong Thi\u00ean Kh\u00e1nh Quan, c\u1ea3 qu\u1eadn \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 th\u1ea7n linh, ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn l\u1ec5 b\u00e1i, mu\u1ed1n t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean. Di\u00ean L\u1ed7 ti\u1ebfn l\u00ean d\u00f9ng h\u1ed1t \u0111\u00e1nh ch\u1ebft r\u1eafn, l\u00e0m v\u1ee1 \u0111\u1ea7u n\u00f3, ng\u01b0\u1eddi xem ban \u0111\u1ea7u r\u1ea5t kinh h\u00e3i, sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng th\u00e1n ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Sau n\u00e0y, \u00f4ng l\u00e0m tri huy\u1ec7n Ti\u00ean Nguy\u00ean, ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang h\u1ecd Kh\u1ed5ng. H\u1ecd Kh\u1ed5ng v\u1ed1n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4ng th\u1ea3, Di\u00ean L\u1ed7 \u0111\u1ec1u nghi\u00eam tr\u1ecb theo ph\u00e1p lu\u1eadt. \u00d4ng t\u00e2u r\u1eb1ng mi\u1ebfu th\u1edd th\u1ea5p k\u00e9m, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>Tu C\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ki\u1ebfn An, d\u00e2ng b\u1ed1n vi\u1ec7c: thi h\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh, xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u0169, ti\u1ebft ki\u1ec7m t\u00e0i l\u1ef1c, ph\u00e2n bi\u1ec7t trung t\u00e0, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Kh\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 trong thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, c\u00f3 c\u00e2y n\u1ea5m linh chi m\u1ecdc tr\u00ean c\u1ed9t \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed C\u00fac V\u1ecbnh t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea ch\u01b0a kh\u1eafc ph\u1ee5c, m\u01b0a d\u1ea7m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, n\u00ean suy ngh\u0129 c\u00e1ch \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi tai bi\u1ebfn. Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi trung l\u01b0\u01a1ng, \u0111u\u1ed5i b\u1ecdn n\u1ecbnh th\u1ea7n l\u00e0m qu\u1ed1c b\u1ea3o, l\u1ea5y vi\u1ec7c khuy\u00ean b\u1ea3o binh n\u00f4ng, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0m \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m l\u1ea1 t\u1eeb c\u1ecf c\u00e2y, c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng qu\u00fd \u0111\u00e2u!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1ea1c Ch\u00e2u, nh\u00e2n d\u1ecbp v\u00e0o tri\u1ec1u \u1edf kinh s\u01b0, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. C\u00fac V\u1ecbnh t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Duy Di\u1ec5n x\u1ea3o tr\u00e1, t\u1eebng k\u1ebft th\u00f4ng gia v\u1edbi \u0110inh V\u1ecb, nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. Sau n\u00e0y th\u1ea5y r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh gian tr\u00e1 c\u1ee7a V\u1ecb \u0111\u00e3 l\u1ed9 ra, s\u1ee3 b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y n\u00ean ra s\u1ee9c c\u00f4ng k\u00edch V\u1ecb. Nay n\u1ebfu cho h\u1eafn l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1i h\u1eadu sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111em t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng cho Duy Di\u1ec5n xem, nh\u01b0ng Duy Di\u1ec5n v\u1eabn do d\u1ef1 kh\u00f4ng ch\u1ecbu r\u1eddi \u0111i. C\u00fac V\u1ecbnh n\u00f3i v\u1edbi T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u T\u00f9y r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu Duy Di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ta s\u1ebd l\u1ea5y t\u1edd chi\u1ebfu tr\u1eafng ra x\u00e9 ngay t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> Duy Di\u1ec5n nghe tin, v\u1ed9i v\u00e0ng r\u1eddi \u0111i.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aQu\u1ed1c s\u1eed\u300b trong truy\u1ec7n v\u1ec1 Duy Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c Duy Di\u1ec5n t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u1ea1c Ch\u00e2u, m\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i r\u1eb1ng \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, xin v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00e1n H\u1ee9a Ch\u00e2u, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111i, hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed C\u00fac V\u1ecbnh t\u1ea5u h\u1ea1ch t\u1ed9i, Duy Di\u1ec5n m\u1edbi v\u1ed9i r\u1eddi \u0111i.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t r\u1eb1ng Duy Di\u1ec5n nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m C\u00e0n H\u01b0ng nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh nguy\u00ean ni\u00ean th\u00ec chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u1ea1c Ch\u00e2u, th\u00e1ng 7 t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1ea1c Ch\u00e2u, nh\u00e2n d\u1ecbp v\u00e0o tri\u1ec1u \u1edf kinh s\u01b0. Vi\u1ec7c Duy Di\u1ec5n mu\u1ed1n l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng x\u1ea3y ra v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 7, 8 n\u0103m nguy\u00ean ni\u00ean. C\u00f2n vi\u1ec7c t\u1eeb B\u1ea1c Ch\u00e2u v\u00e0o tri\u1ec1u r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c phong B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 3, l\u00fac n\u00e0y C\u00fac V\u1ecbnh \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aCh\u00ednh s\u1eed\u300b \u0111\u1ec1u sai, nay kh\u00f4ng theo. B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a C\u00fac V\u1ecbnh ch\u00e9p vi\u1ec7c t\u1ea5u h\u1ea1ch Duy Di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc khi xem n\u1ea5m linh chi. X\u00e9t r\u1eb1ng L\u01b0u T\u00f9y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1n quan v\u00e0o ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o l\u00e0 ng\u00e0y 24, nay ch\u00e9p vi\u1ec7c t\u1ea5u h\u1ea1ch Duy Di\u1ec5n sau khi xem n\u1ea5m linh chi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ef1 th\u1eadt.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Ph\u00f9ng Ch\u1eedng b\u1ecb b\u1ec7nh, Th\u00e1i h\u1eadu c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n ph\u1ee5c ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. L\u00fac \u0111\u00f3, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tri Giang Ninh ph\u1ee7. Vua t\u1eebng vi\u1ebft ch\u1eef <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c&#8221;<\/i> b\u1eb1ng l\u1ed1i th\u01b0 ph\u00e1p Phi B\u1ea1ch, v\u1eeba l\u00fac Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u00f3 t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng g\u1eedi \u0111\u1ebfn, Th\u00e1i h\u1eadu b\u00e8n l\u1ea5y ch\u1eef \u0111\u00f3 b\u1ecf v\u00e0o h\u1ed9p thu\u1ed1c, sai trung nh\u00e2n \u0111em \u0111\u1ebfn ban cho, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi truy\u1ec1n mi\u1ec7ng tri\u1ec7u h\u1ed3i. C\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn c\u1eeda kinh th\u00e0nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi ra l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0 c\u1eed Quang l\u1ed9c khanh V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y, Tri Nhu\u1eadn Ch\u00e2u thay th\u1ebf Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[12] V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y \u1edf Giang Ninh, g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u00f3i l\u1edbn, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 d\u1eddi ph\u1ee7 ph\u00e1t g\u1ea1o t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, t\u00ednh theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p m\u1ed9t th\u0103ng, T\u00f9y kh\u00f4ng nghe, n\u00f3i: &#8220;D\u00e2n \u0111\u00f3i l\u00e0 do b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng h\u00e0o t\u00edch tr\u1eef g\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea9y gi\u00e1 l\u00ean cao<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n 'ki\u00eam t\u00ednh' vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ecbnh ki\u00eam', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-323-1\" href=\"#footnote-323-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>. B\u00e8n xu\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00f3c quan, gi\u00e1 t\u01b0 nh\u00e2n li\u1ec1n h\u1ea1. C\u00e1c qu\u1eadn kh\u00e1c t\u00ednh theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00e1n g\u1ea1o, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>[13] Sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu L\u01b0u V\u0129nh S\u00f9ng c\u00f9ng B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111\u1ebfn t\u00e1m s\u01b0\u01a1ng s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c c\u1eeda c\u1ed1ng. Nh\u1eefng dinh th\u1ef1 c\u1ee7a quy\u1ec1n qu\u00fd l\u1ea5n chi\u1ebfm, l\u00e0m t\u1eafc ngh\u1ebdn, Khai Phong ph\u1ee7 ph\u1ea3i xem x\u00e9t x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n<p>[14] L\u1ea5y Quy\u1ec1n Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1n quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Du Hi\u1ebfn Khanh l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn c\u1eed nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd Vua. Khi Hi\u1ebfn Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n sai Hi\u1ebfn Khanh \u0111i. L\u00fac \u1ea5y, quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng, Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 Ki\u1ec1m h\u1ea1t t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e0o h\u00e0o bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf V\u0169 Di\u00ean Xuy\u00ean, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. Hi\u1ebfn Khanh cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y s\u1ebd g\u00e2y h\u1ecda, li\u1ec1n g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n b\u00e3i b\u1ecf. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, gi\u1eb7c qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u1ebfn, gi\u1ebft h\u1ea1i t\u01b0\u1edbng s\u0129, l\u1ea5p h\u00e0o r\u1ed3i r\u00fat. Vi\u1ec7c \u1edf V\u0169 Di\u00ean Xuy\u00ean c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam n\u0103m th\u00e1ng.<\/p>\n<p>[15] Ra chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf kinh \u0111\u00f4 s\u00e1u n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan g\u1ea7n d\u00e2n, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng th\u00ec t\u00f9y ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>[17] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i u\u00fd, ki\u00eam Th\u1ecb trung, ph\u00e1n H\u00e0 Nam ph\u1ee7. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 \u0111\u1ed3<a class=\"footnote\" title=\"Theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t \u300aT\u1ee5c t\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 102, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 \u0111\u1ed3 v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 ch\u00e9p: Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 kh\u00f4ng v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4. \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 49 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283 B\u1ea3n truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi: N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 kh\u00f4ng. \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 4 c\u0169ng ghi l\u00e0 'gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 kh\u00f4ng'. Nghi ng\u1edd c\u00e2u 'T\u01b0 \u0111\u1ed3' trong \u0111o\u1ea1n n\u00e0y n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u01b0 kh\u00f4ng'.\" id=\"return-footnote-323-2\" href=\"#footnote-323-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 Th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>Ph\u00f9ng Ch\u1eedng t\u1eeb khi v\u1ec1 kinh, b\u1ec7nh c\u00e0ng n\u1eb7ng. Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u0103m, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00ec \u0111ang \u0111\u1ec3 tang n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e2n h\u00e0nh th\u0103m h\u1ecfi, ban th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1ch kim<a class=\"footnote\" title=\"Theo \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 4 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 285, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '5000 l\u1ea1ng'.\" id=\"return-footnote-323-3\" href=\"#footnote-323-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>. Ch\u1eedng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n, n\u0103m l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Vua b\u00e8n sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn t\u1eadn ph\u00f2ng ng\u1ee7 ban c\u00e1o th\u01b0 v\u00e0 c\u1edd ti\u1ebft, l\u1ea1i sai N\u1ed9i ty T\u00e2n \u0111\u1ebfn an \u1ee7i. S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u00e0 Ch\u1eedng r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, Th\u00e1i h\u1eadu ban cho ch\u0103n g\u1ed1i v\u00e0 b\u00ecnh phong g\u1ea5m th\u00eau<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u00f9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Tr\u00f9', theo b\u1ea3n \u300aT\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u300b, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 49, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 285, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec1n s\u1eeda l\u1ea1i. 'C\u1ea9m \u1ef7 b\u00ecnh', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b B\u1ea3n truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'C\u1ea9m \u1ef7 b\u00ecnh'.\" id=\"return-footnote-323-4\" href=\"#footnote-323-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, Ch\u1eedng th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y s\u1ed1ng xa hoa, ch\u1ec9 l\u00e0 trong cung kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i. Khi l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u00f4ng c\u00f3 v\u1ebb nghi\u00eam ngh\u1ecb, ho\u1ea1n quan truy\u1ec1n chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, \u00f4ng kh\u00f4ng m\u1eddi ng\u1ed3i. C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00e2m \u0110\u1eb7c t\u1eebng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, nhi\u1ec1u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp ki\u1ebfn, b\u00e8n b\u00e1o vi\u1ec7c c\u1ea7n th\u1ec9nh th\u1ecb, sai \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, \u00f4ng l\u1ea1i sai \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u00f4ng, sao kh\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh?&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng g\u1eb7p, \u0110\u1eb7c r\u1ea5t x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 v\u1ec1.<\/p>\n<p>[18] V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u00e0o Trung th\u01b0, n\u00f3i r\u1eb1ng l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u00e1c quan th\u0103ng ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy t\u1eafc th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, b\u00e8n v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u0103ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean, hy v\u1ecdng ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng nh\u01b0 th\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng n\u1eefa. C\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau th\u01b0\u1eddng b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Minh khi \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ee9c cao tr\u1ecdng v\u1ecdng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean kh\u00f4ng ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0i \u0111\u00e3 ch\u1ea5p ch\u00ednh c\u00f4ng b\u1eb1ng, T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng ph\u1ee5c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan theo chi\u1ebfu c\u1eed tri\u1ec1u th\u1ea7n, v\u00f5 th\u1ea7n l\u00e0m tri ch\u00e2u \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ea5y ch\u1ec9 th\u1ecb, ai c\u00f3 t\u1ed9i t\u01b0 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[20] Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u00e0ng ngh\u00ecn v\u1ea1n c\u00e2y tre, c\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, th\u1eddi h\u1ea1n l\u1ea1i g\u1ea5p g\u00e1p, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eeb Giang Ninh v\u1ec1, th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110ang khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p, sao c\u00f3 th\u1ec3 ngo\u00e0i thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i c\u00f2n b\u1eaft d\u00e2n ch\u1ecbu th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u?&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac gi\u1ee5c thu, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u1ecb kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn d\u00e3y nh\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh xem Ph\u00f9ng Nguy\u00ean gi\u1ea3ng \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b, v\u00e0 ban th\u01b0 ph\u00e1p phi b\u1ea1ch c\u1ee7a Vua<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 't\u1ecbnh' trong 't\u1ecbnh t\u1ee9 ng\u1ef1 phi b\u1ea1ch th\u01b0', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'nh\u01b0ng'.\" id=\"return-footnote-323-5\" href=\"#footnote-323-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ch\u01b0a k\u1ecbp th\u0103ng chuy\u1ec3n m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, ng\u01b0\u1eddi c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Tam ty t\u00edch \u0111\u1ecdng nhi\u1ec1u s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5, khi\u1ebfn c\u1ee7a c\u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u00e2u. Xin cho c\u00e1c ph\u00f3 s\u1ee9 ba b\u1ed9 th\u00fac gi\u1ee5c g\u1eedi v\u1ec1 ty, theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u1eddi gian, v\u00e0 l\u1ec7nh cho quan ph\u00e1n ty Khai S\u00e1ch \u0111\u1ec1 c\u1eed, tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u1ea3o x\u00e9t h\u00e0ng th\u00e1ng c\u1ee7a t\u1eebng b\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[24] Gi\u1ea3m s\u1ed1 thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng h\u00e0ng n\u0103m \u1edf ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, v\u00ec mua g\u1ed7 l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.<\/p>\n<p>[25] Ban ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf ch\u00e2u Ho\u1ea1t.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng mua l\u00faa \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, n\u1ebfu nh\u1eadp v\u00e0o quan l\u00faa k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1 cao, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, ai t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c 100 th\u1ea1ch th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng to\u00e0n b\u1ed9, h\u01a1n 100 th\u1ea1ch th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i t\u1ecbch thu v\u00e0o quan.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, l\u1ea5y \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n l\u00e0m s\u1ee9 \u0111i ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n Vua Khi\u1ebft \u0110an, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu M\u1ed9 Dung Duy T\u1ed1 l\u00e0m ph\u00f3; Quy\u1ec1n H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa Tr\u00ecnh L\u00e2m l\u00e0m s\u1ee9 \u0111i ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu \u0110inh B\u1ea3o H\u00e0nh l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Vua Khi\u1ebft \u0110an \u0111ang \u1edf U Ch\u00e2u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi ng\u1edd, Tr\u00ecnh L\u00e2m v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng Vua Khi\u1ebft \u0110an th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i d\u00e2n ch\u00fang, s\u1ee3 h\u1ecd ph\u1ea3n l\u1ea1i kh\u00f4ng theo, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p.<\/p>\n<p><i>(Ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u00ecnh L\u00e2m nh\u1ea7m vi\u1ec7c Khi\u1ebft \u0110an \u1edf U Ch\u00e2u l\u00e0 n\u0103m Canh H\u01b0ng nguy\u00ean ni\u00ean, nay s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>Duy T\u1ed1 l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Phong. B\u1ea3o H\u00e0nh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[29] L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi thi ph\u00e1n, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o h\u00ecnh danh, n\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 th\u00f4ng, t\u1eeb b\u1ea3y ph\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng g\u1ecdi l\u00e0 th\u00f4, t\u1eeb ba ph\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ea5t. L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh r\u00f5: n\u1ebfu t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u \u01b0u t\u00fa th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng; n\u1ebfu m\u1ed9t th\u00f4ng hai th\u00f4 ho\u1eb7c hai th\u00f4ng m\u1ed9t b\u1ea5t m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u h\u01a1i \u01b0u th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i trung; n\u1ebfu ba th\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea5t, hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m ho\u1eb7c r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i h\u1ea1; n\u1ebfu ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1eeb l\u00fd th\u00ec d\u00f9 h\u00ecnh danh th\u00f4ng v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u01b0u c\u0169ng \u0111\u1ec1u x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i trung h\u1ea1. Vi\u1ec7c si\u00eau t\u01b0, gia giai, tu\u1ea7n t\u01b0, \u0111i\u1ec7n ni\u00ean v\u1eabn theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Trong nh\u1eefng b\u00e0i ph\u00e1n x\u1ebfp lo\u1ea1i trung h\u1ea1, n\u1ebfu c\u00f3 hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 v\u00e0 t\u1eeb l\u00fd, th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1ee9c quan l\u00e2u ng\u00e0y khuy\u1ebft. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi thi ph\u00e1n, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o h\u00ecnh danh\u2026\u2026 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\n\n(X\u00e9t b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y c\u0169ng th\u1ea5y trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 24, m\u1ee5c 10-11, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u v\u0103n t\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ed7 l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt, khi\u1ebfn cho v\u0103n ngh\u0129a so v\u1edbi \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau.\n\nC\u00e2u 'L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh r\u00f5: n\u1ebfu t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u \u01b0u t\u00fa th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng' trong b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec vi\u1ebft: 'L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u m\u1ed7i quy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u1eeb l\u00fd, th\u01b0 tr\u00e1p \u01b0u, h\u01a1i \u01b0u, k\u00e9m, r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t l\u00e0m n\u0103m lo\u1ea1i, n\u1ebfu hai th\u00f4ng m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u \u01b0u t\u00fa th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb3ng'.\n\nC\u00e2u 'n\u1ebfu ba th\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea5t, hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m ho\u1eb7c r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i h\u1ea1' trong b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec vi\u1ebft: 'ba th\u00f4 v\u00e0 hai th\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea5t, hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m ho\u1eb7c r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i trung h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng, ba b\u1ea5t m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng'.\n\nX\u00e9t k\u1ef9 th\u1ee9 b\u1eadc v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 \u0111\u00fang. Xem th\u00eam quy\u1ec3n 98, n\u0103m Canh H\u01b0ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t trong s\u00e1ch n\u00e0y.\" id=\"return-footnote-323-6\" href=\"#footnote-323-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u1ee9c Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 \u00fay khuy\u1ebft h\u01a1n b\u1ea3y n\u0103m, ch\u1ee9c L\u1ec7nh l\u1ee5c khuy\u1ebft h\u01a1n ba n\u0103m, ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadm ch\u1ee9c c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, ho\u1eb7c kh\u00f4ng t\u1ef1 nguy\u1ec7n, n\u00ean l\u00e2u ng\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ed5 sung. Nay mu\u1ed1n l\u1eadp s\u1ed5 ghi ch\u00e9p c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft trong n\u1eeda n\u0103m, t\u00ednh \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n b\u1ed5 sung; c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft l\u00e2u ng\u00e0y, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i ho\u1eb7c b\u1ecb thay th\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o mu\u1ed1n nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf v\u00f9ng xa, c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft m\u1edbi. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c khuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng nh\u01b0ng mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1eadc, cho ph\u00e9p h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c theo b\u1eadc c\u0169 ho\u1eb7c b\u1eadc hi\u1ec7n t\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p l\u1ec7 nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 \u00fay \u1edf v\u00f9ng g\u1ea7n Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch hay th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, t\u01b0 l\u1ee3i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung 41 ch\u1ee9c B\u1ea1 \u00fay v\u1ea1n h\u1ed9 Giang Nam, Ty l\u00ed, T\u01b0 ph\u00e1p; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p l\u1ec7 nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 \u00fay \u1edf v\u00f9ng xa Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 v\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean, Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n, theo l\u1ec7 b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u1ee9c n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c khuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng nh\u01b0ng mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1eadc, cho ph\u00e9p h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c theo ch\u1ee9c c\u0169. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p l\u1ec7 nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 \u00fay \u1edf v\u00f9ng g\u1ea7n Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t ho\u1eb7c hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 v\u00e0 ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, t\u01b0 l\u1ee3i ho\u1eb7c ba l\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng m\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, cho ph\u00e9p tuy\u1ec3n b\u1ed5 sung v\u00e0o 41 ch\u1ee9c B\u1ea1 \u00fay v\u1ea1n h\u1ed9 Giang Nam, Ty l\u00ed, T\u01b0 ph\u00e1p tham qu\u00e2n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec7 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf v\u00f9ng xa g\u1ea7n Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, 'vi\u1ec5n c\u1eadn' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 'vi\u1ec5n \u0111\u1ecba' vi\u1ebft nh\u1ea7m.\" id=\"return-footnote-323-7\" href=\"#footnote-323-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, v\u1eabn theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf v\u00f9ng xa Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, xin b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c th\u00e1ng ch\u00edn, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng, n\u00ean l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt l\u1ea5y \u00fd ch\u00ednh.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng Nhu\u1eadn Ch\u00edn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i binh l\u00ednh s\u1eeda \u0111\u00ea \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3 ngo\u00e0i tr\u1eddi, m\u00e0 c\u01a1m \u0111\u1eadu g\u1ea1o n\u1ea5u ch\u01b0a ch\u00edn, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng n\u1eef c\u00f4ng do T\u00e0i t\u1ea1o vi\u1ec7n chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a qu\u00e2n s\u0129 b\u1ecb ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u01b0\u1edfng nam b\u1eafc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 t\u1ef1 do. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ecb ph\u1ed1i l\u01b0u s\u1ebd g\u1ea3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh kh\u00f4ng c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i qu\u00e2n ho\u1eb7c c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c xa x\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[33] Quy\u1ec1n ph\u00e1n L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n Y\u1ebfn Th\u00f9 v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu x\u00e1 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 3, khi x\u00e1 t\u1ed9i \u0111\u00e3 th\u1ea3 h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eadp trung, nh\u01b0ng L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7, th\u01b0\u1eddng b\u00e1o c\u00e1o ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. C\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u00ean vi\u1ec7c t\u00edch t\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c n\u0103m xa h\u01a1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Hi\u1ec7n nay s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng \u0111\u00e3 b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c n\u0103m xa h\u01a1n n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea5p h\u01a1n, th\u00ec cho ph\u00e9p h\u1ecd ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ghi v\u00e0o s\u1ed5 r\u1ed3i v\u1ec1 qu\u00ea. C\u00e1c gi\u1ea5y t\u1edd nh\u01b0 c\u00e1o th\u00e2n, thi\u00eam ph\u00f9, v.v., L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n s\u1ebd g\u1eedi \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 th\u1eddi gian. Khi c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o c\u00e1o ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn, nay l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt ch\u1ec9 l\u1ea5y \u00fd ch\u00ednh.)<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan L\u1ee5c t\u00e0o c\u1ee7a Khai Phong ph\u1ee7 t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i ngo\u00e0i, vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra thi\u1ec7t h\u1ea1i do thi\u00ean tai trong ph\u1ee7 gi\u1edbi s\u1ebd do Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n c\u1eed c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u \u0111ang ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111i l\u00e0m.<\/p>\n<p>[35] Ph\u00f9ng Ch\u1eedng b\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i th\u00ec m\u1ea5t. Vua sai Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Lam K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n \u00dd.<\/p>\n<p><i>(Theo l\u1ebd, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng sau ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Chu\u1ea9n l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 Ho\u00e0nh Ch\u00e2u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f3 t\u00e1ch ra, n\u00ean \u1edf \u0111\u00e2y thay \u0111\u1ed5i l\u1ec7 m\u00e0 ghi, nay v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n m\u1ea5t t\u1ea1i L\u00f4i Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc s\u1eebng t\u00ea gi\u00e1c th\u00f4ng thi\u00ean, sai th\u1ee3 l\u00e0m th\u00e0nh hai chi\u1ebfc \u0111ai, m\u1ed9t chi\u1ebfc ban cho Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn L\u1ea1c l\u1ea5y v\u1ec1. Sau v\u00e0i ng\u00e0y, \u00f4ng t\u1eafm r\u1eeda, m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, th\u1eaft \u0111ai, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc l\u1ea1y hai l\u1ea1y, g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u mau s\u1eafp \u0111\u1eb7t gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m, r\u1ed3i n\u1eb1m xu\u1ed1ng gi\u01b0\u1eddng v\u00e0 qua \u0111\u1eddi. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 \u1edf Ho\u00e0nh Ch\u00e2u, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng k\u1ecbp bi\u1ebft. V\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 T\u1ed1ng th\u1ecb xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a thi h\u00e0i v\u1ec1 ch\u00f4n c\u1ea5t \u1edf T\u00e2y Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua huy\u1ec7n C\u00f4ng An, Kinh Nam, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u00e0y l\u1ec5 v\u1eadt c\u00fang t\u1ebf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ebb tre c\u1eafm xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, treo ti\u1ec1n gi\u1ea5y r\u1ed3i \u0111\u1ed1t. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau, tre kh\u00f4 \u0111\u1ec1u m\u1ecdc m\u0103ng, d\u00e2n ch\u00fang b\u00e8n l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd, g\u1ecdi l\u00e0 mi\u1ebfu Tr\u00fac L\u00e2m Kh\u1ea5u C\u00f4ng.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, c\u1ea5m khai th\u00e1c v\u00e0ng \u1edf huy\u1ec7n C\u1eedu L\u0169ng, ch\u00e2u B\u00e0nh.<\/p>\n<p>[38] Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 l\u00e0 Tri\u1ec7u H\u1ea1 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00ea h\u1ed3 Th\u00e1i H\u1ed3 \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, c\u00e1c k\u00eanh nh\u00e1nh ven bi\u1ec3n b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, l\u00e0m ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tri\u1ec7u H\u1ea1 c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u00e0 T\u1eeb Th\u00edch \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ebdo \u0111\u00e1 gia c\u1ed1 \u0111\u00ea, n\u1ea1o v\u00e9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng, t\u1eeb Ng\u00f4 Giang ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n. D\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 26.000 h\u1ed9, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c 30 v\u1ea1n th\u00f3c. Ph\u00e1t v\u1eadn ty qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n thu\u1ed9c Tam ty, ph\u00e2n chia thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do l\u1ea1i thu\u1ed9c Tam ty t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u1eadn gi\u00e0u c\u00f3, nh\u00e2n \u0111\u00f3 bu\u00f4n b\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i vi\u1ec7c ph\u1ee5c d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u H\u1ea1 b\u00e8n l\u1eadp s\u1ed5 ghi ch\u00e9p v\u1eadt s\u1ea3n gi\u00e0u ngh\u00e8o c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, chia th\u00e0nh ba lo\u1ea1i kh\u00f3 d\u1ec5, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u1ea1i thu\u1ed9c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng m\u00e1nh kh\u00f3e. N\u0103m \u0111\u00f3, l\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o ch\u1edf v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng l\u00e0 1.700.000 h\u1ed9c. \u0110\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch \u0110\u01b0\u1eddng ho\u00e0n th\u00e0nh, t\u1eeb s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban s\u1eafc khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 2, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. \u300aTr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng \u0111\u00e0o n\u0103m k\u00eanh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc Th\u00e1i H\u1ed3 ra bi\u1ec3n, thu h\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c 60 v\u1ea1n th\u00f3c, h\u01a1i kh\u00e1c v\u1edbi \u300aTri\u1ec7u H\u1ea1 truy\u1ec7n\u300b. \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng Tri\u1ec7u H\u1ea1 c\u00f9ng n\u1ed9i th\u1ecb Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh H\u00f2a th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y. Nay ch\u1ec9 theo \u300aTri\u1ec7u H\u1ea1 truy\u1ec7n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, l\u1ea5y Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tri ch\u00e2u K\u1ef3 l\u00e0 Vi\u00ean V\u0129 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay khanh, ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh, do b\u1ea3n l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng Vi\u00ean V\u0129 tu\u1ed5i cao, tr\u1ecb qu\u1eadn kh\u00f4ng t\u1ed1t. Vi\u00ean V\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c, ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 6.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 xin \u1edf s\u00e1u l\u1ed9 thu\u1ed9c quy\u1ec1n, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ea1ch thu\u1ebf d\u00e2n th\u00ec thu th\u00eam hai th\u0103ng r\u01b0\u1ee1i g\u1ea1o, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c hai v\u1ea1n th\u0103ng \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho kinh s\u01b0. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ngo\u00e0i thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam t\u00ean g\u1ecdi thu th\u00eam g\u1ea1o, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan, t\u1eeb nay c\u00e1c quan Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>[42] Cung Th\u00e1i Vi \u1edf ph\u1ee7 H\u00e0 Nam x\u00e2y xong, c\u1ea5p cho n\u0103m kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[43] Quy Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00e0o Hi\u1ec1n Thu\u1eadn sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, t\u1ea1 \u01a1n vi\u1ec7c ban c\u1edd ti\u1ebft v\u00e0o n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 b\u1ea3y.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, phong Tri Thu\u1eadn ch\u00e2u, Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i t\u1eed t\u00e2n kh\u00e1ch \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn l\u00e0m Ninh Vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0; con c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Hi\u1ec3u, ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Tri B\u1ea3o Thu\u1eadn ch\u00e2u, l\u00e0 Th\u1eeba \u00c2n l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Qu\u1ed1c t\u1eed t\u1ebf t\u1eedu, ki\u00eam Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, Tri B\u1ea3o Thu\u1eadn ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u1ea1n Y\u1ebfn d\u1eabn Th\u1eeba \u00c2n \u0111\u1ed1t ph\u00e1 v\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c tr\u1ea1i Ninh Bi\u00ean, Tri Qu\u1ef3 ch\u00e2u S\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, truy \u0111\u1ebfn t\u1eadn s\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111u\u1ed5i Ng\u1ea1n Y\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t N\u1eef B\u1eb1ng, Ng\u1ea1n Y\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1n Y\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn xin tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 v\u00e0ng b\u1ea1c, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp, v\u00e0 n\u1ed9p hai ngh\u00ecn th\u1ea1ch th\u00f3c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m b\u1eaft Ng\u1ea1n Y\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, d\u00e2ng t\u1edd t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh, t\u00e2u xin ch\u1ec9 c\u1ea5p cho ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, kh\u00f4ng ban ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn, nh\u01b0ng t\u1eeb ch\u1ed1i s\u1ed1 th\u00f3c, tha cho s\u1ed1 v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp, ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111i. \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110i\u00eau Kh\u00e1n. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh vi\u1ebft trong b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 c\u1ee7a \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m r\u1eb1ng: Khi l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u1edf Qu\u1ef3, Hi\u1ec7p, thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ed9ng Thi Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn mu\u1ed1n xin \u00e2n \u0111i\u1ec3n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. H\u1ecd li\u1ec1n d\u1eabn t\u00f4ng \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tr\u1ea1i s\u00e1ch, gi\u1ebft quan d\u00e2n, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1eeda, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0, chi\u1ebfm c\u1ee9 hi\u1ec3m \u0111\u1ecba l\u00e0m lo\u1ea1n bi\u00ean gi\u1edbi. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai t\u01b0\u1edbng Qu\u1ef3, Thi Ch\u00e2u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, h\u01a1n n\u0103m kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c ph\u00e1i v\u00f5 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u01b0u \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o<a class=\"footnote\" title=\"l\u1ea1i \u0111\u1eb7c ph\u00e1i v\u00f5 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u01b0u \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o: Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b) quy\u1ec3n 39, b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m c\u00f3 ch\u1eef 'xu\u1ea5t' tr\u01b0\u1edbc ch\u1eef 'c\u1ea5m l\u1eef'.\" id=\"return-footnote-323-8\" href=\"#footnote-323-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, ng\u01b0\u1eddi Man c\u00e0ng ch\u1ed1ng c\u1ef1, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n sai \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m chi\u00eau d\u1ee5.<\/p>\n<p>G\u1eb7p l\u00fac Ng\u1ea1n Tr\u00f9 ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi Man h\u1ed1i h\u1eadn s\u1ee3 h\u00e3i, c\u00f3 \u00fd t\u1ed1t. Nh\u01b0ng v\u00f5 th\u1ea7n mu\u1ed1n l\u1eadp c\u00f4ng, ng\u0103n c\u1ea3n kh\u00f4ng cho h\u1ecd \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, d\u00e2n ch\u00fang k\u00eau ca v\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0 \u0111i phu. Khi \u1ea5y, Thi Ch\u00e2u x\u1ea3y ra \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u00fai l\u1edf, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ebf, h\u1ecfi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb xin b\u00e3i binh, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ebd y\u00ean. Trung s\u1ee9 v\u00e0o t\u00e2u, kh\u00f4ng l\u00e2u sau, v\u00f5 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 kinh, giao qu\u00e2n cho \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m. \u00d4ng sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man<a class=\"footnote\" title=\"sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man: \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b c\u00f3 ch\u1eef 'c\u00f4ng' tr\u01b0\u1edbc ch\u1eef 'khi\u1ec3n'.\" id=\"return-footnote-323-9\" href=\"#footnote-323-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, qu\u00e2n Man t\u1eadp h\u1ee3p, kh\u00f4ng r\u1eddi kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi, \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m cho \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, d\u1eabn v\u00e0i thu\u1ed9c h\u1ea1 th\u00e2n t\u00edn ng\u1ed3i trong tr\u1ea1i, h\u01a1n ngh\u00ecn t\u00ean Man c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed nh\u00ecn ch\u1eb1m ch\u1eb1m, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u run s\u1ee3. \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m nghi\u00eam ngh\u1ecb g\u1ecdi Ng\u1ea1n Y\u1ebfn \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, n\u00f3i: <i>&#8220;Ta tha cho ng\u01b0\u01a1i s\u1ed1ng, b\u1ecdn n\u00e0y l\u00e0m g\u00ec \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i> Ng\u1ea1n Y\u1ebfn s\u1ee3 h\u00e3i, v\u1eaby tay b\u1ea3o ch\u00fang lui. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng sai thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u1eabn c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, r\u1ed3i khao th\u01b0\u1edfng v\u00e0 gi\u1ea3i t\u00e1n, ti\u1ebfng reo h\u00f2 vang \u0111\u1ed9ng n\u00fai r\u1eebng, h\u1ecd n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb sau th\u1eddi \u0110inh t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng, nay m\u1edbi l\u1ea1i th\u1ea5y nh\u01b0 v\u1eady!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110inh Nhai t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng t\u1ee9c l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"\u0110inh Nhai t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng t\u1ee9c l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9: ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 'ty', theo \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283 truy\u1ec7n \u0110inh V\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-323-10\" href=\"#footnote-323-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, c\u00f3 c\u00f4ng lao, ng\u01b0\u1eddi Man nh\u1edb \u01a1n, n\u00ean m\u1edbi n\u00f3i v\u1eady<a class=\"footnote\" title=\"n\u00ean m\u1edbi n\u00f3i v\u1eady: ch\u1eef 'v\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-323-11\" href=\"#footnote-323-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong cho Ng\u1ea1n Y\u1ebfn ch\u1ee9c Quy Vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ban s\u1eafc th\u01b0 khen ng\u1ee3i \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m, t\u1eeb \u0111\u00f3 Ki\u1ec1m Trung y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t theo b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9, vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e1i v\u00f5 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u01b0u \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o, c\u00f9ng vi\u1ec7c Thi Ch\u00e2u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u00fai l\u1edf, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ebf v\u00e0 h\u1ecfi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Tr\u00f9 ch\u1ebft, c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 Ng\u1ea1n Tr\u00f9 v\u00e0 Ng\u1ea1n Y\u1ebfn ban \u0111\u1ea7u m\u01b0u t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o, nay \u0111\u1ec1u ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong H\u1ea1 Kh\u00ea ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 B\u00e0nh Nho M\u00e3nh l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, con trai \u00f4ng l\u00e0 B\u00e0nh S\u0129 \u0110oan l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Qu\u1ed1c t\u1eed t\u1ebf t\u1eedu, qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u Dung. Nho M\u00e3nh t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 nh\u00e0 H\u00e1n r\u1ed3i b\u1ecf tr\u1ed1n v\u1ec1, d\u1ee5 d\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi Man l\u00e0m lo\u1ea1n, sau \u0111\u00f3 sai S\u0129 \u0110oan gi\u1ebft ch\u00fang, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban s\u1eafc th\u01b0 khen ng\u1ee3i v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng 200 c\u00e2n mu\u1ed1i, 30 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan k\u1ef9 thu\u1eadt n\u1ebfu c\u1ea7u xin ho\u1eb7c nh\u1edd ho\u00e0ng t\u1ed9c, quan l\u1edbn ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n hu\u1ec7, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9.<\/p>\n<p>[47] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, ra chi\u1ebfu gi\u1ea3m b\u1edbt qu\u00e2n m\u00e3 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y, chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu cho ch\u00e2u Ho\u1ea1t chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang n\u1ed9p th\u00f3c.<\/p>\n<p>[49] L\u1ea1i ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m do \u00e2n hu\u1ec7, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i ri\u00eang v\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c 8 n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t cho l\u00e0m quan d\u00e2n s\u1ef1; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>[50] T\u1ea3 Ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf T\u00e2y Kinh v\u00e0 khu v\u1ef1c Thi\u1ec3m Ph\u1ee7, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 800 t\u00ean tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu. L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.<\/p>\n<p>[51] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c quan ch\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean Tam ty, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh ngay, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[52] N\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh \u0111\u00e0o \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft.<\/p>\n<p>[53] T\u0103ng th\u00eam 20 su\u1ea5t ti\u1ebfn s\u0129 cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c, xin theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 l\u00e0 qua \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed3i m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y khi kh\u1ea3o x\u00e9t quan ch\u1ee9c, ph\u1ea3i g\u1eedi tr\u00e1t t\u1eed kh\u1ea3o x\u00e9t l\u00ean Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p. C\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qua \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169.<\/p>\n<p>[55] Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Giang, Ho\u00e0i, Kinh, Chi\u1ebft l\u00e0 Tri\u1ec7u H\u1ea1 xin r\u1eb1ng c\u00e1c vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n ven s\u00f4ng thu\u1ed9c Nam Kinh v\u00e0 Khai Phong ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a b\u1ea3n ty, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi ng\u1ee5c n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edfng quan m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9; \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i th\u1ea5t tr\u00e1ch. Quan b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ch\u01b0a tra h\u1ecfi, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh t\u1ed1i \u0111a 20 roi; n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9. N\u1ebfu v\u00ec t\u01b0 th\u00f9 m\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i c\u1ed1 s\u00e1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[57] V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed C\u00fac V\u1ecbnh gh\u00e9t Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u1ecbnh h\u00f3t, th\u01b0\u1eddng d\u00f2 x\u00e9t khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng ta, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c trong l\u00f2ng r\u1ea5t ki\u00eang d\u00e8. Khi \u1ea5y, V\u1ecbnh ki\u00eam ch\u1ee9c T\u1ea3 tu\u1ea7n, Su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t An S\u00f9ng Tu\u1ea5n v\u00e0o ch\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec5 nghi, V\u1ecbnh n\u00f3i S\u00f9ng Tu\u1ea5n t\u1eeb nh\u1ecf \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng V\u1ecbnh b\u1ecf qua l\u1ec5 nghi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, gi\u00e1ng ch\u1ee9c V\u1ecbnh l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, c\u00f9ng ph\u00e1n x\u1eed \u1edf T\u00edn ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng V\u1ecbnh v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e0n h\u1eb7c c\u00e1c quan ph\u1ea1m l\u1ed7i l\u1ec5 nghi, n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng l\u1ed9c nhi\u1ec1u l\u1ea7n. X\u00e9t b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u1ecbnh kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, nay ch\u1ec9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[58] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e0y \u1ea3i t\u1ed9i nh\u00e2n, khi\u1ebfn v\u1ee3 con h\u1ecd l\u01b0u l\u1ea1c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t tr\u1edf v\u1ec1. T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e1ng b\u1ecb \u0111\u00e0y, ph\u1ea3i ghi r\u00f5 \u00e1n t\u1ed9i, \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e0y, tr\u00ecnh l\u00ean H\u00ecnh b\u1ed9 x\u00e9t duy\u1ec7t k\u1ef9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Giang Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn: <i>&#8220;T\u1eeb nay, nh\u1eefng th\u1ea7y ph\u00f9 th\u1ee7y l\u1ea5y danh ngh\u0129a t\u00e0 th\u1ea7n, b\u1ecf \u0111\u00f3i b\u1ec7nh nh\u00e2n, kh\u00f4ng cho \u0103n m\u1eb7c, thu\u1ed1c thang, c\u1eaft \u0111\u1ee9t quan h\u1ec7 th\u00e2n th\u00edch, c\u00f3 \u00fd h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ed3ng m\u01b0u, \u0111\u1ec1u x\u1eed theo lu\u1eadt tr\u00f9 \u1ebfm. Nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng v\u00ec th\u00f9 h\u1eadn, th\u00ec x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf. Nh\u1eefng k\u1ebb d\u1ee5 d\u1ed7 nam n\u1eef l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n truy\u1ec1n d\u1ea1y y\u00eau thu\u1eadt l\u00e0m \u0111\u1ec7 t\u1eed, th\u00ec x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb d\u1ee5 d\u1ed7 c\u00f9ng tham gia, th\u00ec gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i. Nh\u1eefng k\u1ebb t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghi\u00eam tr\u1ecdng, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng Ch\u00e2u H\u1ea1 T\u1ee7ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <em>&#8220;T\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00e0m lo\u1ea1n phong t\u1ee5c, y\u00eau ng\u00f4n m\u00ea ho\u1eb7c qu\u1ea7n ch\u00fang, theo ph\u00e1p lu\u1eadt x\u01b0a nay, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed kh\u00f4ng tha. B\u1edfi v\u00ec b\u1ecdn gian th\u1ea7n ngh\u1ecbch ng\u1ee3m, gi\u1eb7c cu\u1ed3ng ph\u00e1 ho\u1ea1i k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n danh qu\u1ef7 th\u1ea7n, l\u00e0m lung lay tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi. Th\u1eddi H\u00e1n, T\u1ea5n, Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1c, T\u00f4n \u00c2n, v\u00ec s\u01a1 h\u1edf ph\u00f2ng b\u1ecb, n\u00ean d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1ee5 t\u1eadp l\u00e0m lo\u1ea1n. Qu\u1ed1c gia n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb kh\u1eafp n\u01a1i.<\/em><\/p>\n<p><i>Ch\u00e2u n\u00e0y ph\u00eda \u0111\u00f4ng gi\u00e1p b\u1ea3y v\u00f9ng M\u00e2n, ph\u00eda nam kh\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u0103m v\u00f9ng Vi\u1ec7t, d\u00e2n c\u01b0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tin theo qu\u1ef7 th\u1ea7n, t\u1ee5c c\u0169 chu\u1ed9ng vi\u1ec7c c\u00fang b\u00e1i. T\u1eeb th\u1eddi H\u00e1n, Loan Ba \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1eb9p b\u1ecf t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c truy\u1ec1n b\u00e1 v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp c\u00e1c t\u00e0 thu\u1eadt ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Ch\u00fang gi\u1ea3 m\u01b0\u1ee3n \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1eef, l\u1eeba g\u1ea1t d\u00e2n ch\u00fang, gi\u1ebft h\u1ea1i sinh m\u1ea1ng, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a c\u1ea3i. N\u01a1i \u1edf c\u1ee7a ch\u00fang v\u1ebd h\u00ecnh qu\u1ef7 th\u1ea7n, treo c\u1edd x\u00ed, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng th\u1ed5i t\u00f9 v\u00e0, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00e0n th\u1ea7n. Ch\u00fang d\u1ee5 d\u1ed7 tr\u1ebb nh\u1ecf c\u00f2n trong b\u1ee5ng m\u1eb9 ho\u1eb7c \u0111ang b\u00fa m\u1edbm, b\u1ea3o cha m\u1eb9 g\u1eedi nu\u00f4i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 &#8216;\u0110\u00e0n l\u01b0u&#8217;, &#8216;\u0110\u00e0n b\u1ea3o&#8217; v.v. Khi ch\u00fang l\u1edbn l\u00ean, truy\u1ec1n d\u1ea1y y\u00eau thu\u1eadt, bi\u1ebfn th\u00e0nh n\u00f4 l\u1ec7. Khi d\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh, ch\u00fang treo b\u00f9a ch\u00fa tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i, xua \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, b\u1ecf \u0111i nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 mu\u1ed1n cho b\u1ec7nh nh\u00e2n u\u1ed1ng thu\u1ed1c, ch\u00fang b\u1ea3o th\u1ea7n kh\u00f4ng cho ph\u00e9p; b\u1ec7nh nh\u00e2n mu\u1ed1n \u0103n c\u01a1m, ch\u00fang n\u00f3i th\u1ea7n ch\u01b0a cho ph\u00e9p. Th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh ch\u1ebft v\u00ec \u0111\u00f3i kh\u00e1t. \u0110\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, ch\u00fang n\u00f3i \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb qu\u1ef7 th\u1ea7n \u00e1m \u1ea3nh, ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, r\u1ed3i chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu may m\u1eafn tho\u00e1t ch\u1ebft, t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh, ch\u00fang m\u01b0\u1ee3n danh th\u1ea7n linh m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi, kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9c th\u00e2n, v\u1ee3 tr\u1ebb, ho\u1eb7c gi\u1ebft c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n, ho\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ed3ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y v\u1ee3. T\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y lan r\u1ed9ng l\u00e2u ng\u00e0y, tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f3i quen, d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 hay bi\u1ebft. C\u00e0ng k\u00ednh tr\u1ecdng, c\u00e0ng tin t\u01b0\u1edfng, nghe l\u1eddi ch\u00fang h\u01a1n c\u1ea3 ph\u00e1p lu\u1eadt, s\u1ee3 uy quy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang h\u01a1n c\u1ea3 quan l\u1ea1i. H\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng qu\u1ef7 th\u1ea7n k\u1ef3 l\u1ea1, tranh v\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u; b\u00f9a ch\u00fa qu\u00e1i d\u1ecb, truy\u1ec1n tay ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u00e1c. Vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec gi\u1ebft g\u00e0 l\u1ee3n c\u00fang t\u1ebf, thu ti\u1ec1n mang v\u1ec1 nh\u00e0; vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec ca h\u00e1t nh\u1ea3y m\u00faa t\u1eadp h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi, \u0103n u\u1ed1ng ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i. Vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi xin, tang ma, xu\u1ea5t h\u00e0nh, nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1edd th\u1ea7y. Tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u00e1nh nhau, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m ph\u00e9p. Hao t\u1ed5n ti\u1ec1n c\u1ee7a, m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n l\u00e0ng, n\u1ebfu mu\u1ed1n k\u00edch \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng kh\u00f3 k\u1ebft n\u1ed1i. <\/i><\/p>\n<p><i>Theo ph\u00e1p lu\u1eadt, t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9. Nh\u01b0ng ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb gian t\u00e0, thu\u1ed1c thang kh\u00f4ng ch\u1eefa kh\u1ecfi b\u1ec7nh t\u1eadt, n\u00ean ban h\u00e0nh l\u1ec7nh c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 d\u1eb9p b\u1ecf t\u00e0 phong.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ea1i ch\u00e2u \u0111\u00f3, c\u00f3 h\u01a1n 1.900 h\u1ed9 th\u1ea7y c\u00fang, \u0111\u00e3 b\u1eaft bu\u1ed9c h\u1ecd \u0111\u1ed5i ngh\u1ec1 v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4ng v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00e2m c\u1ee9u, ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c. Thu n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 11.000 v\u1eadt ph\u1ea9m nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n, ph\u00f9 l\u1ee5c, g\u1eady th\u1ea7n, kh\u0103n h\u1ed3n, m\u0169 ph\u00e1ch, chu\u00f4ng, s\u1eebng, \u0111ao, h\u1ed1t, sa la, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t h\u1ee7y h\u1ebft. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba m\u1ea7m m\u1ed1ng, d\u1ea7n d\u1ea7n gi\u00fap d\u00e2n ch\u00fang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[60] L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh t\u00e2u: <i>&#8220;V\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi T\u00e2y Kinh v\u00e0 Thi\u1ec3m Ph\u1ee7 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u00e0 n\u01a1i t\u1ee5 t\u1eadp c\u1ee7a b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Xin t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn Tam M\u00f4n chia \u0111\u1eb7t s\u00e1u tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 10 khi nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u00e1c.)<\/em><\/p>\n<p>[61] \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri Li\u00ean Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0110\u1eb7ng D\u01b0 Kh\u00e1nh nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 ph\u1ea1m ph\u00e1p; C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, ch\u1ee7 tr\u1ea1i Tam D\u01b0\u01a1ng Kinh T\u00edn gi\u00e1m s\u00e1t kho, t\u1ef1 mua th\u00f3c nh\u1eadp kho; \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, Gi\u00e1m H\u01b0ng B\u00ecnh huy\u1ec7n thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u H\u00e0 Th\u1eeba Hu\u00e2n, Gi\u00e1m Ti\u1ebfn Hi\u1ec1n tr\u1ea5n thu\u1ebf mu\u1ed1i v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u D\u1ecbch Tr\u1ee9 Minh, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng: t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha ch\u1ebft, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady, l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu l\u1ea5y t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a D\u01b0 Kh\u00e1nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o c\u00e1c quan l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, t\u1eeb nay n\u1ebfu Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4, ph\u1ea3i th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u1eefa.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft Nh\u1eadm Cao ti\u1ebfn c\u1eed Huy\u1ec7n l\u1ec7nh S\u00f9ng \u0110\u1ee9c H\u01b0\u1edbng D\u1ee5c l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4, Vua ra l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0 \u0111\u1ee3i c\u00f3 th\u00eam ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1edbi th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p><em>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: H\u01b0\u1edbng D\u1ee5c v\u00ec \u00edt ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, v\u00e0 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i th\u00eam hai ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1edbi thi h\u00e0nh. C\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/em><\/p>\n<p>[63] V\u1ec1 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch, m\u1ed7i n\u0103m l\u1eadp m\u1ed9t l\u1ea7n, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Kh\u00f4ng h\u00e0nh b\u1ea1&#8221;<\/i>, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong n\u0103m khi thu thu\u1ebf. N\u0103m nhu\u1eadn th\u00ec l\u1eadp ri\u00eang, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Th\u1ef1c h\u00e0nh b\u1ea1&#8221;<\/i>, \u0111\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef t\u1ea1i c\u01a1 quan. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i <i>&#8220;Th\u1ef1c h\u00e0nh b\u1ea1&#8221;<\/i> v\u00f4 d\u1ee5ng, l\u1ea1i g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u khi thu ti\u1ec1n d\u00e2n. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[64] M\u1ed7i l\u1ea7n n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c v\u00e0o c\u1ed1ng, \u0111i qua bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y Sa Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn T\u1ea7n \u0110\u00ecnh. N\u0103m C\u00e0n H\u01b0ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh xin cho \u0111i qua l\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Khi \u1ea5y, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Chu V\u0103n Ch\u1ea5t t\u00e2u, lo ng\u1ea1i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, xin cho h\u1ecd \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. Chi\u1ebfu cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[65] Ban \u0111\u1ea7u, d\u00e2n Th\u1ee5c th\u1ea5y ti\u1ec1n s\u1eaft n\u1eb7ng, b\u00e8n t\u1ef1 l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;giao t\u1eed&#8221;<\/i> \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n bu\u00f4n b\u00e1n, do 16 nh\u00e0 gi\u00e0u \u0111\u1ee9ng ra l\u00e0m ch\u1ee7. Sau \u0111\u00f3, nh\u00e0 gi\u00e0u d\u1ea7n suy y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ee3, n\u00ean x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u tranh ch\u1ea5p.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, Ti\u1ebft \u0110i\u1ec1n l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan <i>&#8220;giao t\u1eed v\u1ee5&#8221;<\/i> \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh v\u00e0 thu h\u1ed3i, nh\u01b0ng l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. Kh\u1ea5u Giam gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ee7 Th\u1ee5c, b\u00e8n xin b\u00e3i b\u1ecf giao t\u1eed kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa. Khi Giam r\u1eddi \u0111i, \u0110i\u1ec1n thay th\u1ebf, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec1n c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c b\u00e0n r\u1eb1ng n\u1ebfu b\u1ecf giao t\u1eed th\u00ec bu\u00f4n b\u00e1n b\u1ea5t ti\u1ec7n, ch\u1ec9 xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan v\u00e0 c\u1ea5m d\u00e2n t\u1ef1 l\u00e0m. Vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ch\u00e2u T\u1eed c\u00f9ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c b\u00e0n b\u1ea1c, k\u1ebft qu\u1ea3 v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua chu\u1ea9n y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t <i>&#8220;Giao t\u1eed v\u1ee5&#8221;<\/i> \u1edf \u00cdch Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p Kh\u1ea5u Giam xin \u0111\u1eb7t Giao t\u1eed v\u1ee5. X\u00e9t theo \u300aTi\u1ebft \u0110i\u1ec1n ph\u1ee5 truy\u1ec1n\u300b, vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t Giao t\u1eed v\u1ee5 l\u00e0 do \u0110i\u1ec1n l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xin l\u1eadp, Giam gi\u1eef Th\u1ee5c m\u1edbi theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n. Tuy nhi\u00ean, \u300aTh\u00e0nh \u0110\u00f4 k\u00fd\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t chi ti\u1ebft, Giam mu\u1ed1n c\u1ea3 quan l\u1eabn d\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng giao t\u1eed, c\u00f2n \u0110i\u1ec1n th\u00ec lu\u00f4n mu\u1ed1n t\u1eadp trung vi\u1ec7c t\u01b0 ch\u1ebf, do quan qu\u1ea3n l\u00fd. Nay \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan, th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n, Giam kh\u00f4ng li\u00ean quan. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, \u300aPh\u1ee5 truy\u1ec1n\u300b, \u300aCh\u00ednh truy\u1ec1n\u300b v\u00e0 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u sai.)<\/i><\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, gi\u00e1ng Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Cao Bi\u1ec7n l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u00f4 T\u1ebf l\u00e0m \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n T\u01b0 Y\u1ec3n l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129: gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, Li\u00ean Th\u1ee7y, Quang H\u00f3a qu\u00e2n v\u00e0 D\u0129nh Ch\u00e2u. T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u T\u00f9y b\u1ecb ph\u1ea1t 5 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Bi\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m quan ph\u00e1t gi\u1ea3i \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n ki\u1ec7n c\u00e1o vi\u1ec7c thi c\u1eed kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng. Vua l\u1ea5y 38 b\u00e0i s\u00e1ch lu\u1eadn c\u1ee7a nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7, sai B\u00ed c\u00e1c ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n, g\u1eedi \u0111\u1ebfn H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o l\u1ea1i. Y\u1ebfn Th\u00f9 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o l\u1ea1i, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn phong kh\u00ed c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed.<\/p>\n<p>V\u00ec v\u1eady, Vua ch\u1ec9 nghe theo vi\u1ec7c l\u1ea5y b\u00e0i thi c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t k\u1ef9. Bi\u1ec7n c\u00f9ng T\u1ebf, Y\u1ec3n b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd m\u1edf \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n thi c\u1ee7a c\u1eed nh\u00e2n, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh ti\u1ebfng \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean; Ch\u1ea9n l\u00e0m quan ni\u00eam phong m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o; T\u00f9y b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i v\u00ec \u0111\u1ec3 c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n trao \u0111\u1ed5i b\u00e0i thi, T\u00f9y l\u00e0m quan tu\u1ea7n b\u1ed9 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Y\u1ec3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng Sa.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00f4 T\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5. Ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u01b0u T\u00f9y l\u1ea1i n\u00f3i T\u00f9y b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i n\u00e0y, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m gi\u00e1m thu\u1ebf \u1edf Ch\u00e2u T\u1ebf, kh\u00e1c v\u1edbi Th\u1ef1c l\u1ee5c, ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a v\u00e0o bia m\u1ed9 c\u1ee7a T\u1ed1ng K\u1ef3. X\u00e9t T\u00f9y sau n\u00e0y nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u vi\u1ec7c, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n<p>[67] \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, Tri huy\u1ec7n B\u00e0nh S\u01a1n l\u00e0 L\u01b0 S\u00e1t xin l\u00e0m quan \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 qu\u00e9t d\u1ecdn ph\u1ea7n m\u1ed9. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a S\u00e1t, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u: <i>&#8220;Cha c\u1ee7a S\u00e1t l\u00e0 \u0110a T\u1ed1n, nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, b\u1ecb \u0111\u00e0y ch\u1ebft \u1edf Chu Nhai.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng, \u0111\u1ed3ng \u00fd. Sau \u0111\u00f3, truy t\u1eb7ng \u0110a T\u1ed1n ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, c\u0169ng do S\u00e1t xin.<\/p>\n<p>[68] N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Nh\u00e3 t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u1ee5ng chi\u1ebfu l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nghi, c\u00f3 con l\u00e0 T\u1ec1 Tham \u0111ang l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c \u1edf g\u1ea7n Nh\u1ea1c Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd gia \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> Vua cho r\u1eb1ng Nh\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, nay l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c xa, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y trong H\u1ed9i y\u1ebfu th\u00e1ng 11.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua ra chi\u1ebfu cho Ty qu\u00e2n m\u00e3 l\u1ed9 L\u00e2n Ph\u1ee7, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f4ng do tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long b\u00e1o c\u00e1o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba L\u1ed9 Th\u1ea3n b\u1ecb \u0111\u1eb7c c\u00e1ch truy quan, l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c. Th\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh D\u01b0 H\u00e0ng, t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng tr\u1ecb l\u00fd t\u1ed1t, l\u1ea1i t\u1eebng l\u00e0m th\u01a1 t\u1eb7ng \u00c1p ty, L\u1ee5c s\u1ef1. Ty \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n kh\u1eafc th\u01a1 tr\u00ean \u0111\u00e1. Th\u1ea3n v\u1eeba b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Th\u1ea3n c\u1ea3i quan, n\u00ean c\u0169ng b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[71] L\u01b0u B\u1ea3o, Ki\u1ec1m h\u1ea1t Phu Ch\u00e2u, Th\u1ee9 s\u1eed Giai Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed T\u00f9y Ch\u00e2u. B\u1ea3o t\u01b0 l\u1ee3i binh l\u00ednh d\u00f9ng l\u1ea1c \u0111\u00e0 ch\u1edf h\u00e0ng cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, theo lu\u1eadt ph\u1ea3i truy quan, l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khoan h\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[72] D\u00e2n Giang Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n U\u1ea9n, c\u00f9ng gia t\u1ed9c s\u1ed1ng qu\u1ea7n t\u1ee5 \u0111\u00e3 hai tr\u0103m n\u0103m, c\u00f3 \u0111\u1ebfn hai ngh\u00ecn nh\u00e2n kh\u1ea9u, m\u00e0 U\u1ea9n \u0111\u00e3 t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh. Ch\u00e2u b\u00e1o l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n l\u00e0 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u1ea3 l\u00e0ng, khen th\u01b0\u1edfng h\u1ecd th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban cho U\u1ea9n ch\u1ee9c Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb nh\u1eadm c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1edbn, v\u00ec thi\u1ebfu quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn lui t\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c quan thanh y\u1ebfu quy\u1ec1n th\u1ebf, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i theo d\u00f5i vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Khi\u00eam t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a t\u1ed9c Mi M\u00ea Ca H\u1ea1nh l\u00e0 H\u1ea1nh H\u1eefu T\u00edn, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Xuy T\u1ebf Ng\u1ea1c La Kh\u1eafc c\u00f9ng 398 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1ed9p con tin xin quy ph\u1ee5. Chi\u1ebfu b\u1ed5 H\u1ea1nh H\u1eefu T\u00edn l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7, Xuy T\u1ebf Ng\u1ea1c La Kh\u1eafc l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u00e2n ch\u1ee7.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Chi\u00eau C\u1ed5, Linh Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u01b0u Di Ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n n\u0103m sau.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e1u ch\u1ec9 huy Quy Vi\u1ec5n \u1edf kinh th\u00e0nh, t\u1eeb n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 s\u00e1u do qu\u00e2n s\u0129 hao h\u1ee5t, \u0111\u00e3 h\u1ee3p th\u00e0nh ba ch\u1ec9 huy, nay mu\u1ed1n t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ec9 huy n\u1eefa, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[78] Th\u00e1ng n\u00e0y, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Ch\u1ee7 b\u1ea1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u1ee7 v\u00e0o ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh nh\u01b0 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba. \u0110\u1ebfn ba n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, th\u00ec theo th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n l\u00e0m quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 s\u1ef1 th\u0103ng gi\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u. T\u1eeb nay kh\u00f4ng t\u00ednh th\u1ee9 b\u1eadc Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba n\u1eefa, ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ee3i ba n\u0103m \u0111\u1ea7y kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, s\u1ebd theo th\u1ee9 b\u1eadc khi nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 b\u1ed5 l\u00e0m quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u1ebfu c\u00f3 sai s\u00f3t, ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng hai l\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, t\u00e2u xin ch\u1ec9 th\u1ecb; ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng ba l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 t\u1ed9i t\u01b0 kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 L\u1ea1i b\u1ed9, theo th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169 c\u1ee7a quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[79] N\u0103m n\u00e0y, thi\u00ean h\u1ea1 b\u00e1o l\u00ean H\u1ed9 b\u1ed9 s\u1ed1 ch\u1ee7 h\u1ed9 l\u00e0 6.144.983, nh\u00e2n kh\u1ea9u l\u00e0 19.511.844; s\u1ed1 kh\u00e1ch h\u1ed9 l\u00e0 3.753.138, nh\u00e2n kh\u1ea9u l\u00e0 5.944.015.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-323-1\">Nguy\u00ean v\u0103n 'ki\u00eam t\u00ednh' vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ecbnh ki\u00eam', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-323-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-2\">Theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t \u300aT\u1ee5c t\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 102, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 \u0111\u1ed3 v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 8, Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 ch\u00e9p: Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 kh\u00f4ng v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4. \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 49 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283 B\u1ea3n truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi: N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 kh\u00f4ng. \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 4 c\u0169ng ghi l\u00e0 'gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 kh\u00f4ng'. Nghi ng\u1edd c\u00e2u 'T\u01b0 \u0111\u1ed3' trong \u0111o\u1ea1n n\u00e0y n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u01b0 kh\u00f4ng'. <a href=\"#return-footnote-323-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-3\">Theo \u300aBi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 4 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 285, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '5000 l\u1ea1ng'. <a href=\"#return-footnote-323-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-4\">'Ch\u00f9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Tr\u00f9', theo b\u1ea3n \u300aT\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u300b, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 49, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 285, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec1n s\u1eeda l\u1ea1i. 'C\u1ea9m \u1ef7 b\u00ecnh', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b B\u1ea3n truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'C\u1ea9m \u1ef7 b\u00ecnh'. <a href=\"#return-footnote-323-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-5\">ch\u1eef 't\u1ecbnh' trong 't\u1ecbnh t\u1ee9 ng\u1ef1 phi b\u1ea1ch th\u01b0', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'nh\u01b0ng'. <a href=\"#return-footnote-323-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-6\">L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, khi thi ph\u00e1n, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o h\u00ecnh danh\u2026\u2026 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y c\u0169ng th\u1ea5y trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 24, m\u1ee5c 10-11, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u v\u0103n t\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ed7 l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt, khi\u1ebfn cho v\u0103n ngh\u0129a so v\u1edbi \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e2u 'L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh r\u00f5: n\u1ebfu t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u \u01b0u t\u00fa th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng' trong b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec vi\u1ebft: 'L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u m\u1ed7i quy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u1eeb l\u00fd, th\u01b0 tr\u00e1p \u01b0u, h\u01a1i \u01b0u, k\u00e9m, r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t l\u00e0m n\u0103m lo\u1ea1i, n\u1ebfu hai th\u00f4ng m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u \u01b0u t\u00fa th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb3ng'.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e2u 'n\u1ebfu ba th\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea5t, hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m ho\u1eb7c r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i h\u1ea1' trong b\u1ea3n bi\u00ean n\u00e0y, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec vi\u1ebft: 'ba th\u00f4 v\u00e0 hai th\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea5t, hai b\u1ea5t m\u1ed9t th\u00f4 m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u k\u00e9m ho\u1eb7c r\u1ea5t k\u00e9m, sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i trung h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng, ba b\u1ea5t m\u00e0 t\u1eeb l\u00fd v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1p \u0111\u1ec1u sai s\u00f3t th\u00ec x\u1ebfp lo\u1ea1i h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng'.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t k\u1ef9 th\u1ee9 b\u1eadc v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 \u0111\u00fang. Xem th\u00eam quy\u1ec3n 98, n\u0103m Canh H\u01b0ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t trong s\u00e1ch n\u00e0y. <a href=\"#return-footnote-323-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-7\">Theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, 'vi\u1ec5n c\u1eadn' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 'vi\u1ec5n \u0111\u1ecba' vi\u1ebft nh\u1ea7m. <a href=\"#return-footnote-323-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-8\"> l\u1ea1i \u0111\u1eb7c ph\u00e1i v\u00f5 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u01b0u \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o: Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b)<\/i> quy\u1ec3n 39, b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 \u0110i\u00eau Tr\u1ea1m c\u00f3 ch\u1eef 'xu\u1ea5t' tr\u01b0\u1edbc ch\u1eef 'c\u1ea5m l\u1eef'. <a href=\"#return-footnote-323-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-9\"> sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man: \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b c\u00f3 ch\u1eef 'c\u00f4ng' tr\u01b0\u1edbc ch\u1eef 'khi\u1ec3n'. <a href=\"#return-footnote-323-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-10\"> \u0110inh Nhai t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng t\u1ee9c l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9: ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 'ty', theo \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 283 truy\u1ec7n \u0110inh V\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-323-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-323-11\"> n\u00ean m\u1edbi n\u00f3i v\u1eady: ch\u1eef 'v\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aL\u1ea1c To\u00e0n T\u1eadp\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-323-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":2,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-323","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/323\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1310,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/323\/revisions\/1310"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/323\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=323"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=323"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}