{"id":329,"date":"2025-07-04T02:46:37","date_gmt":"2025-07-04T02:46:37","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=329"},"modified":"2025-12-01T15:15:11","modified_gmt":"2025-12-01T08:15:11","slug":"beta-quyen-104-nam-thien-thanh-thu-4-binh-dan-1026","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-104-nam-thien-thanh-thu-4-binh-dan-1026\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 104: N\u0102M THI\u00caN TH\u00c1NH TH\u1ee8 4 (B\u00cdNH D\u1ea6N, 1026)","rendered":"QUY\u1ec2N 104: N\u0102M THI\u00caN TH\u00c1NH TH\u1ee8 4 (B\u00cdNH D\u1ea6N, 1026)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau \u0110\u1ecbch Li\u1ec7t v\u00e0 Quy Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Khang Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Tr\u01b0\u1eddng Ninh. Sau khi \u0110\u1ecbch Li\u1ec7t v\u00e0 \u0111o\u00e0n t\u00f9y t\u00f9ng \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng, Khi\u1ebft \u0110an l\u1ea1i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi mang r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y \u0111\u1ebfn cho \u0110\u1ecbch Li\u1ec7t.\r\n\r\nVua h\u1ecfi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng: <i>\"Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi mang r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn M\u1ea1c Ch\u00e2u, c\u00f3 n\u00ean cho h\u1ecd v\u00e0o kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"N\u00ean ng\u0103n h\u1ecd l\u1ea1i, d\u00f9ng qu\u00e2n ch\u00e2u thay th\u1ebf, chuy\u1ec3n r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y cho \u0110\u1ecbch Li\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ea3i.\"<\/i>\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 H\u00e0n \u1ee8c c\u00f9ng L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n Nam t\u00e0o kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c quan vi\u00ean.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y xem c\u00e1c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, t\u1ea1i sao v\u1eady?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc khi nh\u1eadp ng\u1ea1ch quan l\u1ea1i, \u1eaft ph\u1ea3i gi\u1eef li\u00eam s\u1ec9, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i ng\u1ea1ch th\u00ec \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft k\u00ednh s\u1ee3 v\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn. Ch\u00e2u huy\u1ec7n tuy nh\u1ecf, nh\u01b0ng g\u1ea7n d\u00e2n nh\u1ea5t, n\u00ean thanh l\u1ecdc t\u1eeb g\u1ed1c.\"<\/i>\r\n\r\nVua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u1ea3o th\u00ed k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.\r\n\r\n[3] B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m tr\u00ed s\u0129 H\u1ed3 \u0110\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 so\u1ea1n xong \u300aDi\u1ec5n Th\u00e1nh Th\u00f4ng Lu\u1eadn\u300b 70 quy\u1ec3n, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh Ng\u0169 Kinh, nh\u01b0ng nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n sao ch\u00e9p d\u00e2ng l\u00ean Vua. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua ban cho H\u1ed3 \u0110\u00e1n 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 100 h\u1ed9c g\u1ea1o.\r\n\r\n[4] Tri \u00cdch Ch\u00e2u Ti\u1ebft \u0110i\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Xuy\u00ean b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c, d\u00f9 gi\u00e0 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c tha c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i kh\u00f4ng cho v\u1ec1, t\u1eeb nay xin kh\u00f4ng tha n\u1eefa. Vua n\u00f3i: <i>\"D\u00e2n \u1edf xa kh\u00f4ng bi\u1ebft lu\u1eadt m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i, r\u1ed3i su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm! X\u00e9t th\u1ea5y t\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng, cho ph\u00e9p h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1.\"<\/i>\r\n\r\n[5] Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 c\u00f4ng s\u1ef1, Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng \u0110\u1ee9c t\u00e2u: <i>\"C\u00f9ng Tri Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng B\u1ea3o, B\u1ea3n l\u1ed9 \u0110\u00f4 gi\u00e1m L\u00fd \u0110\u1ea1o S\u1eed ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9c Khang N\u00f4 \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Nguy\u00ean ch\u00e2u, \u0111\u1ed1t h\u01a1n 700 tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh B\u1ed1 A \u1edf Ba C\u00e2u c\u00f9ng s\u00e1u c\u1eeda kh\u00e1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 79 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2u, d\u00ea, ng\u1ef1a, l\u1eeba v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, gi\u00e1p tr\u1ee5 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn.\"<\/i> Vua ban cho kh\u00ed t\u1ec7 c\u00f3 kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n<em>(Truy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u1ecdng B\u1ea3o ch\u00e9p: Ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9c Khang N\u00f4, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 150 th\u1ee7 l\u0129nh, 7000 con ng\u1ef1a v\u00e0 d\u00ea[footnote] '7000' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 '70', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 325, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng B\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao. S\u1ed1 li\u1ec7u n\u00e0y h\u01a1i kh\u00e1c, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/em>\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c x\u1ea1 th\u1ee7 cung t\u00ean \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n, thu\u00ea m\u01b0\u1edbn ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean, nh\u01b0ng n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n t\u1ef1 nguy\u1ec7n h\u1ee3p t\u00e1c canh t\u00e1c th\u00ec cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 \u00fay S\u00e0i T\u00f4ng Kh\u00e1nh xin l\u00e0m S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng, c\u00e1c khanh ngh\u0129 sao?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"C\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t, Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn \u0111\u1ec1u t\u1eebng tr\u1ea3i qua chi\u1ebfn tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng lao, \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng. Hu\u1ed1ng chi ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n xin x\u1ecf.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady. C\u00e1c khanh h\u00e3y tri\u1ec7u T\u00f4ng Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn m\u00e0 b\u1ea3o cho.\"<\/i>\r\n\r\n[8] Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u00e3i ch\u1ebf, Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1 \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh xin \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u00ednh quan \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t ch\u1ee9c. Vua mu\u1ed1n cho ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, b\u00e8n h\u1ecfi \u00fd t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>\"N\u1ebfu phong ch\u00ednh quan th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 b\u1eadc. Xin h\u00e3y theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, th\u0103ng l\u00e0m \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh quan.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[9] Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c hai ch\u00e2u Kinh, Ho\u00e0n l\u00e0m lo\u1ea1n, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n h\u1eb7c t\u1ea5u Chu V\u0103n Ch\u1ea5t v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn n\u1eafm qu\u00e2n m\u00e0 l\u01a1 l\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, l\u00e0m hao t\u1ed5n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi, xin d\u00f9ng T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 \u0110i\u1ec1n M\u1eabn thay th\u1ebf. V\u0103n Ch\u1ea5t \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0111i\u1ec1u Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n, Ch\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1 l\u01b0u h\u1eadu T\u00e0o V\u0129 l\u00e0m Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ch\u1ebf vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi c\u1ee7a B\u00e1c V\u0103n.\r\n\r\nV\u0129 sau \u0111\u00f3 v\u00ec b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111i, l\u1ea1i l\u00e0m Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n.\r\n\r\nC\u00f3 t\u00ean l\u00ednh Thi\u00ean H\u00f9ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u00e1n \u0111\u00e3 xong ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft, V\u0129 l\u1ea1i x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nghi ng\u1edd h\u1ecfi, V\u0129 c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"Khi ra bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, ch\u00e9m k\u1ebb kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e qu\u00e2n ta, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00edch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. B\u00ecnh th\u1eddi tr\u1ecb l\u00fd n\u1ed9i qu\u1eadn, sao l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y?\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Truy\u1ec7n B\u00e1c V\u0103n ch\u00e9p: V\u0129 v\u00ec b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111i, b\u00e8n d\u00f9ng M\u1eabn l\u00e0m T\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean, gi\u1eb7c li\u1ec1n y\u00ean. X\u00e9t truy\u1ec7n M\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7nh l\u00e0m T\u1ed5ng qu\u1ea3n Kinh Nguy\u00ean, d\u00f9 sau l\u1ea1i l\u00e0m T\u1ed5ng qu\u1ea3n Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, nh\u01b0ng l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh nguy\u00ean ni\u00ean, e r\u1eb1ng truy\u1ec7n B\u00e1c V\u0103n c\u00f3 sai, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[10] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1eb7t 4 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c cung ph\u1ee5ng. Vi\u1ec7n Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean vi\u1ec7c ki\u1ec3m nghi\u1ec7m ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c b\u00ed truy\u1ec1n, pha ch\u1ebf thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean, v\u00e0 cung \u1ee9ng cho n\u1ed9i cung. N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 m\u1edbi \u0111\u1eb7t, d\u00f9ng 3 vi\u00ean Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan ch\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n, ho\u1eb7c d\u00f9ng th\u00eam ng\u01b0\u1eddi s\u0129. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c cung ph\u1ee5ng, ph\u1ea9m tr\u1eadt ngang N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, ch\u1ec9 d\u00f9ng n\u1ed9i th\u1ecb. Sau n\u00e0y t\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 9 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng xin giao cho Tam qu\u00e1n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh \u300a\u0110\u1ea1o t\u1ea1ng kinh\u300b, Vua theo.\r\n\r\nVua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>\"S\u00e1ch \u1ea5y ch\u00e9p nhi\u1ec1u vi\u1ec7c luy\u1ec7n \u0111an v\u00e0ng \u0111\u00e1, sao b\u1eb1ng 5000 ch\u1eef c\u1ee7a L\u00e3o T\u1eed gi\u1ea3n \u01b0\u1edbc?\"<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc thanh t\u1ecbnh v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c l\u01b0u \u0111\u00e0y m\u00e0 quan \u00e1n s\u00e1t kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd c\u00f9ng b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ea5u.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, B\u1ea3o \u0110\u1ea1i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n t\u00e2u r\u1eb1ng con th\u1ee9 l\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 H\u1ed1i xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf. Chi\u1ebfu cho l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban.\r\n\r\nH\u1ed1i l\u1ea5y con g\u00e1i c\u1ee7a Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay L\u00fd Tu\u00e2n H\u00fac, t\u1ee9c l\u00e0 con c\u1ee7a K\u1ef5 Qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.\r\n\r\n[14] Chi\u1ebft Giang bao l\u1ea5y D\u01b0 H\u00e0ng, d\u1ef1a v\u00e0o b\u1edd \u0111\u1eb7t hai c\u1ed1ng, thay nhau \u0111\u00f3ng m\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n thuy\u1ec1n t\u1eeb \u00d4n Ch\u00e2u, \u0110\u00e0i Ch\u00e2u, C\u00f9 Ch\u00e2u, V\u1ee5 Ch\u00e2u, nh\u01b0ng th\u1ee7y tri\u1ec1u l\u00e0m h\u1ecfng c\u1ed1ng ph\u00eda b\u1eafc, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng s\u1eeda ch\u1eefa, khi\u1ebfn thuy\u1ec1n b\u00e8 hai n\u01a1i b\u1ecb \u00e1ch t\u1eafc.\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn Ng\u00f4n d\u00e2ng t\u1ea5u xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i[footnote]Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn Ng\u00f4n d\u00e2ng t\u1ea5u xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i: 'Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn Ng\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng C\u1ea9n Ng\u00f4n', ch\u1eef 'Th\u1eadn' \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 'C\u1ea9n', c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng ki\u00eang h\u00fay Hi\u1ebfu T\u00f4ng. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 8-51 v\u00e0 \u300aNg\u00f4 \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfp B\u1eafc T\u1ed1ng Kinh ph\u1ee7 ni\u00ean bi\u1ec3u\u300b <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 \u300aKinh ph\u1ee7 ni\u00ean bi\u1ec3u\u300b)<\/i> s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, sai quan t\u1ebf th\u1ea7n C\u1eedu cung. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"Ng\u00e0y t\u1ebf tr\u00f9ng v\u1edbi ng\u00e0y k\u1ef5 c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, c\u00f3 n\u00ean d\u00f9ng nh\u1ea1c kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"Ch\u1ec9 b\u00e0y ra m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ea5u nh\u1ea1c th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00e1c nhau gi\u1eefa nh\u1ea1c x\u01b0a v\u00e0 nay, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>\"Nh\u1ea1c x\u01b0a d\u00f9ng cho tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc, n\u00fai s\u00f4ng, qu\u1ef7 th\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb. Nh\u1ea1c nay th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 l\u00e0m vui tai m\u1eaft m\u00e0 l\u00e0m dao \u0111\u1ed9ng t\u00e2m ch\u00ed, t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng sa \u0111\u00e0 v\u00e0o chuy\u1ec7n vui ch\u01a1i \u0111\u1ec1u do \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm v\u1ed1n ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn thanh s\u1eafc, c\u00e1c cu\u1ed9c y\u1ebfn ti\u1ec7c trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0 mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng th\u00f4i.\"<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u00e2u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c? Xin h\u00e3y sai L\u1eef Di Gi\u1ea3n ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b.\"<\/i>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Ty B\u1ed9 th\u1ef1 T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i xin \u0111\u1eb7t ch\u1ee3 h\u00f2a th\u1ecb \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi man \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Quy Thu\u1eadn thu\u1ed9c l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Kh\u00e2m c\u00f9ng 302 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt[footnote]Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Quy Thu\u1eadn thu\u1ed9c l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Kh\u00e2m c\u00f9ng 302 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt: Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493, \u300aMan Di truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Phi\u00ean di 5-81 ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u01b0\u1eddi man Quy Thu\u1eadn \u1edf Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng thu\u1ed9c l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Kh\u00e2m c\u00f9ng 302 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt'. 'Quy Thu\u1eadn', c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00ean ch\u00e2u th\u1ef1c s\u1ef1.[\/footnote], Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o c\u1ed1ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 kh\u00f4ng t\u00e2u xin ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu x\u00e9t h\u1ecfi.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, n\u1ea1o v\u00e9t c\u00e1c s\u00f4ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[19] Chi\u1ebfu cho N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 An K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba T\u1ed1ng Kh\u1ea3 H\u00e0nh quy\u1ec1n \u0111\u1ec1 c\u1eed ch\u1ebf tr\u00ed t\u1ea3 h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ebfm tr\u1ea1ch v\u1ee5, do nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban Giang \u0110\u1ee9c Minh t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ee3i t\u1ee9c thu\u1ebf kh\u00f3a b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t so v\u1edbi m\u1ee9c c\u0169. \u0110\u1ee3i khi l\u1ee3i t\u1ee9c thu\u1ebf kh\u00f3a \u0111\u1ea1t m\u1ee9c quy \u0111\u1ecbnh th\u00ec s\u1ebd b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c \u0111\u1ec1 c\u1eed.\r\n\r\n[20] \u0110\u1ed3ng qu\u1ea3n c\u00e2u H\u00e0 \u0110\u00f4ng duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 ty V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf V\u0103n t\u1ea5u: <i>\"Tr\u1ea1i ch\u1ee7 B\u1ea3o H\u01b0ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ea1i ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf Trung hi\u1ec7n \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, c\u00f2n Gi\u00e1m \u00e1p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u00e1ch l\u1ea1i l\u00e0 T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, th\u1ee9 b\u1eadc ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00f4ng thu\u1eadn, e r\u1eb1ng s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ea5t h\u00f2a. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tam ban vi\u1ec7n, t\u1eeb nay ph\u00e0m ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u00e1p ph\u1ea3i \u1edf d\u01b0\u1edbi Tr\u1ea1i ch\u1ee7.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u V\u01b0\u01a1ng C\u00e1ch \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c kh\u00e1c.\r\n\r\n[21] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9, ki\u00eam Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd Duy l\u00e0m T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an s\u1ebd ph\u00e1 b\u1ecf hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed L\u00fd Duy \u0111i s\u1ee9. Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 v\u1ed1n \u0111\u00e3 nghe danh L\u00fd Duy, ti\u1ebfp \u0111\u00e3i tr\u1ecdng th\u1ecb, m\u1eddi \u00f4ng l\u00e0m th\u01a1 v\u1ec1 t\u00ecnh h\u1eefu ngh\u1ecb l\u00e2u d\u00e0i gi\u1eefa hai tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u00fd Duy h\u1ea1 b\u00fat vi\u1ebft ngay, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.\r\n\r\nKhi tr\u1edf v\u1ec1, Vua mu\u1ed1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch r\u1eb1ng L\u00fd Duy kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 <i>\"ti\u1ec3u th\u1ea7n\"<\/i>\u00a0trong b\u00e0i th\u01a1 g\u1eedi Khi\u1ebft \u0110an, n\u00ean vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m b\u1ecb ng\u0103n l\u1ea1i, ch\u1ec9 th\u0103ng \u00f4ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. L\u00fd Duy \u0111\u00e3 ch\u00e1n ng\u00e1n vi\u1ec7c so\u1ea1n th\u1ea3o chi\u1ebfu th\u01b0, t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn ch\u1ee9c, vi\u1ec7n d\u1eabn chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh, xin \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\nT\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u T\u00f9y t\u1ea5u r\u1eb1ng L\u00fd Duy l\u00e0 v\u0103n th\u1ea7n m\u00e0 xin \u0111\u1ed5i sang v\u00f5 ch\u1ee9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch khuy\u1ebfn kh\u00edch li\u00eam ch\u00ednh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. Sau \u0111\u00f3, L\u00fd Duy \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ea1c ch\u00e2u. L\u00fd Duy t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf B\u1ea1c ch\u00e2u nh\u00e0n h\u1ea1, kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u1eadu, xin \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(C\u1ea7n bi\u1ebft t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u0103n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m.)<\/i>\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111i\u1ec1u Tri T\u1ea7n ch\u00e2u, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ebft Khu\u00ea l\u00e0m Tri \u00cdch ch\u00e2u, th\u0103ng ch\u1ee9c Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, l\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y thay th\u1ebf[footnote]L\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y thay th\u1ebf, ch\u1eef 'trung' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 5, \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 56, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung[\/footnote]. D\u00e2n T\u1ea7n ch\u00e2u c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Di h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi li\u1ec7t k\u00ea c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a Khu\u00ea, \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xin l\u01b0u l\u1ea1i, Vua ban th\u01b0 khen ng\u1ee3i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, cho ph\u00e9p Th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c cung ph\u1ee5ng Lam Nguy\u00ean D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng cha, m\u1eb9, v\u1ee3. Nguy\u00ean D\u1ee5ng l\u00e0 con nu\u00f4i c\u1ee7a K\u1ebf T\u00f4ng.\r\n\r\n[24] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1eeb sau khi Ti\u1ebft Khu\u00ea r\u1eddi \u0111i, ch\u1ee9c Trung th\u1eeba b\u1ecf tr\u1ed1ng l\u00e2u kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 H\u00e0n \u1ee8c m\u1ed9t m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m[footnote]Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 H\u00e0n \u1ee8c m\u1ed9t m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, ch\u1eef 'n\u0103m' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 v\u1ec1 quan ch\u1ebf duy\u00ean c\u00e1ch, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 315 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung[\/footnote].\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m Quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n l\u00e0m Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba. Tr\u0103n d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c Tham qu\u00e2n \u1edf Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7 c\u00f9ng Th\u1eeba, \u00day \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n x\u00edch th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng con em qu\u00fd t\u1ed9c[footnote]C\u00e1c ch\u1ee9c Tham qu\u00e2n \u1edf Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7 c\u00f9ng Th\u1eeba, \u00day \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n x\u00edch th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng con em qu\u00fd t\u1ed9c, ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote], ki\u00eau c\u0103ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c. Xin thay b\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e0n vi, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, t\u1eebng l\u00e0m quan v\u00e0 c\u00f3 h\u1ed3 s\u01a1 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m.\"<\/i>\u00a0L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ea1i nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan, xin theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan c\u0169 ba n\u0103m. Vua \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n<i>(Theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Nguy\u00ean ni\u00ean, L\u00fd Hi\u1ebfu Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u00e2ng t\u1ea5u xin vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao Tr\u0103n l\u1ea1i nh\u1eafc l\u1ea1i, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[25] Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u1ec1u l\u1eadp ri\u00eang Khuy\u1ebfn n\u00f4ng ty, vi\u1ec7c v\u0103n th\u01b0 qua l\u1ea1i, th\u1ec9nh c\u1ea7u r\u1ea5t phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. Xin t\u1eeb nay \u0111\u1eebng l\u1eadp ty \u0111\u1ec3 h\u00e0nh s\u1ef1, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho h\u1ecd t\u1ef1 th\u00e2n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c s\u1ee9, mong r\u1eb1ng \u00e2n hu\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi d\u00e2n.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u, b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c Khuy\u1ebfn n\u00f4ng ty \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u1eabn l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169[footnote] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u1eabn l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169. 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty', nghi ng\u1edd n\u00ean l\u00e0 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9'. Xem s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 62, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd th\u00e1ng 2 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 ch\u00e9p r\u1eb1ng 'c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 c\u1ee7a l\u1ed9 m\u00ecnh', c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng minh.[\/footnote].\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u1ed5ng qu\u1ea3n ty l\u1ed9 Phu Di\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng, th\u1ee7 l\u0129nh b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean l\u00e0 T\u00e0o Th\u1ee7 Qu\u00fd c\u00f9ng h\u01a1n 1800 h\u1ed9 xin n\u1ed9i thu\u1ed9c.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, L\u00fd T\u01b0, nguy\u00ean quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129; L\u01b0u Qu\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n, Ph\u1ea1m Ung, Th\u00e1i T\u1ec1, Du Hi\u1ebfn Kh\u1ea3, Kh\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n, Chu V\u0103n Ch\u1ea5t, nguy\u00ean l\u0129nh K\u1ebf tr\u00ed ty, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 30 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng; Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef Di Gi\u1ea3n, L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ed9t th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, N\u1ed9i \u00e1p ban Giang \u0110\u1ee9c Minh truy\u1ec1n l\u1ec7nh xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t h\u1ecfi Kh\u1ed5ng m\u1ee5c quan Tam ty l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed, C\u00e2u ph\u00fac quan C\u00e2u Hi\u1ebfn, v.v. N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00e1ng 5, theo ph\u00e9p c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a Tam ty, cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p mu\u1ed1i h\u1ea1t, ph\u00e8n tr\u1eafng, v.v., kh\u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e8n t\u1eeb Ch\u00e2u T\u1eeb, Ch\u00e2u T\u1ea5n, khi\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n xin nhi\u1ec1u ph\u00e8n Ch\u00e2u T\u1eeb, d\u1ea7n l\u00e0m thi\u1ec7t h\u1ea1i cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\nL\u1ea1i n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2, l\u1ec7nh b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, C\u1eed, v.v. l\u1ea1i l\u1ea5y thu\u1ebf h\u1ea1 thu c\u00e1c l\u1ed9 c\u00f9ng l\u1ee5a v\u1ea3i hai Xuy\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, t\u00ednh chung v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o Tam ty chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi t\u0103ng th\u00eam; c\u00f9ng l\u00fac ch\u01b0a c\u1ea3i c\u00e1ch ph\u00e9p tr\u00e0, kh\u00f4ng t\u00ednh to\u00e1n ti\u1ec1n h\u01b0 th\u1ef1c, m\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o d\u1ed1i l\u00e0 thu\u1ebf b\u00e1n tr\u00e0 t\u0103ng h\u01a1n 1.040.000 quan, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho l\u00e0 \u0111\u00fang, b\u00e8n ban th\u01b0\u1edfng C\u1eed, v.v. m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 30 t\u1ea5m l\u1ee5a.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn khi \u00e1n xong, Hi\u1ebfn b\u1ecb \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, c\u00f2n C\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u T\u00fac.\r\n\r\nV\u00ec S\u0129 T\u1ed1n, Di Gi\u1ea3n, T\u00f4ng \u0110\u1ea1o t\u1eebng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c bi\u1ebfn ph\u00e1p, n\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7nh ph\u00e2n t\u00edch. S\u0129 T\u1ed1n nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp c\u1ea3i c\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u00ecnh. Di Gi\u1ea3n th\u00ec n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Th\u00e1nh, c\u00e1c l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01a1i kh\u00e1c t\u1ea5u r\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, kho t\u00e0ng \u1edf kinh s\u01b0 th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh ch\u1ec9 v\u1eeba \u0111\u1ee7. T\u1eeb khi bi\u1ebfn ph\u00e1p \u0111\u1ebfn nay, kinh s\u01b0 t\u00edch tr\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ti\u1ec1n, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng nghe n\u00f3i thi\u1ebfu th\u1ed1n. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u00f3, b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh m\u00e3, nh\u1edd v\u00e0o c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ed7i lo thi\u1ebfu th\u1ed1n. T\u1eeb \u0111\u00f3 suy ra, vi\u1ec7c bi\u1ebfn ph\u00e1p c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3. Ch\u1ec9 l\u00e0 Tam Ty so s\u00e1nh s\u1ed1 li\u1ec7u, c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c bi\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh ki\u1ec3m tra.\"<\/i>\r\n\r\nC\u00f2n l\u1eddi c\u1ee7a T\u00f4ng \u0110\u1ea1o c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 Di Gi\u1ea3n. Cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u00e0 c\u1eed ra n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t. C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha[footnote] C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha, ch\u1eef 'S\u1edf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'D\u0129', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n san. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-28 ghi: 'Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4n Th\u00edch tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i li\u00ean quan \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha.'[\/footnote].\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a S\u0129 T\u1ed1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00ed ghi ch\u00e9p. L\u00fd T\u01b0 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 3 \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c Tam Ty s\u1ee9, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri H\u1ed3ng Ch\u00e2u, l\u1ea7n n\u00e0y l\u1ea1i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c M\u1eadt tr\u1ef1c. B\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u1ea7m l\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c Tam Ty s\u1ee9, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[28] L\u00fd H\u1eefu, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan c\u1ee7a An \u0110\u1ee9c, l\u00e0 ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 ba c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Trang T\u00f4ng. \u00d4ng d\u00e2ng th\u01b0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan thu\u1eadn ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c qu\u00e9t d\u1ecdn l\u0103ng mi\u1ebfu. M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 suy quan[footnote] \u0110\u1ed5i l\u00e0m T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 suy quan, 'T\u00e2y Kinh' nguy\u00ean l\u00e0 'Kinh T\u00e2y', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\nNh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng Trang T\u00f4ng tr\u0103m tr\u1eadn di\u1ec7t L\u01b0\u01a1ng, m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng tu \u0111\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u1eafm ch\u00ecm v\u00e0o thanh s\u1eafc, s\u1ee7ng \u00e1i k\u1ebb h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u1ecda lo\u1ea1n, th\u1eadt \u0111\u00e1ng than ti\u1ebfc.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y ng\u00e0y nghe ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea1i xem x\u00e9t d\u1ea5u t\u00edch tr\u1ecb lo\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00fac c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt th\u00eau do Tri ch\u00e2u Ninh Ch\u00e2u, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u1eadp d\u00e2ng l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u00e2n d\u1ecbp ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean, D\u01b0\u01a1ng C\u1eadp \u0111\u1ebfn d\u00e2ng t\u01b0\u1ee3ng, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"C\u1eadp l\u00e0 k\u1ebb n\u1ecbnh th\u1ea7n, vi\u1ec7c d\u00e2n y\u00ean ch\u00ednh tr\u1ecb t\u1ed1t m\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0y!\"<\/i> B\u00e8n sai quan l\u1ea1i tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Ho\u00e0i Nam r\u1eb1ng gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111ang cao, m\u00e0 nh\u00e0 gi\u00e0u l\u1ea1i t\u00edch tr\u1eef \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i l\u1edbn, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i b\u00ecnh gi\u00e1 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan l\u1ea1i ngo\u1ea1i tr\u1ea5n khi tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n v\u00e0 b\u1ed5ng l\u1ed9c d\u01b0 th\u1eeba \u0111\u1ec3 mua h\u00e0ng h\u00f3a, nh\u01b0ng n\u1ebfu mua h\u00e0ng h\u00f3a v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ea5p ho\u1eb7c c\u00f4ng khai bu\u00f4n b\u00e1n, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.\r\n\r\n[31] Ch\u00e2u Giang t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e1n Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c Ch\u00e2n Qu\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed9m m\u0169 v\u00e0ng c\u1ee7a t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n, xin giao cho V\u0103n T\u01b0 vi\u1ec7n ch\u1ebf t\u1ea1o l\u1ea1i.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea1o qu\u00e1n n\u1eb1m \u1edf n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh, l\u1ea1i d\u00f9ng v\u00e0ng l\u00e0m m\u0169, ch\u1eb3ng kh\u00e1c n\u00e0o d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi ta tr\u1ed9m c\u1eafp, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng, n\u00ean thay b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng r\u1ed3i m\u1ea1 v\u00e0ng.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng lui ra n\u00f3i: <i>\"Lo d\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 \u0111\u1ed5i v\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng, th\u1eadt l\u00e0 nh\u00e2n t\u1eeb.\"<\/i>\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, t\u1eeb trong cung \u0111\u01b0a ra b\u1ee9c tranh hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n v\u00e0 th\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1ee3c hai \u0111\u1ea7u \u1edf v\u01b0\u1eddn sau cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem, r\u1ed3i sai quan \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0m th\u01a1 d\u00e2ng l\u00ean.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 qu\u00e2n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh l\u00e0 Ti\u00eau H\u00e0i, Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u L\u1ee3i l\u00e0 L\u00fd Thi\u1ec7u K\u1ef3 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean.\r\n\r\n[34] N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean, ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ki\u00eau K\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 c\u00f9ng Qu\u00e1ch h\u1eadu v\u00e0o cung, Vua c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n l\u1eadp l\u00e0m ho\u00e0ng h\u1eadu, nh\u01b0ng Th\u00e1i h\u1eadu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh mu\u1ed1n l\u1eadp Qu\u00e1ch h\u1eadu, b\u00e8n phong Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0m T\u00e0i nh\u00e2n.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, phong Quang l\u1ed9c khanh, Tri ch\u00e2u Nh\u1eef Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri ch\u00e2u L\u1ed9 Ch\u00e2u. D\u00e2n huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng th\u1ecb b\u1ecb vu c\u00e1o gi\u1ebft m\u1eb9 k\u1ebf, \u00e1n \u0111\u00e3 xong, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u00e1ng nghi ng\u1edd, ch\u1ec9 c\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e1ng nghi.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n \u0111\u1ebfn, x\u00e9t l\u1ea1i v\u1ee5 \u00e1n, qu\u1ea3 nhi\u00ean t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 b\u00e8n vi\u1ebft s\u00e1ch \u300aBi\u1ec7n Ng\u1ee5c K\u00fd\u300b \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y c\u00e1c quan ng\u1ee5c.\r\n\r\nDi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n \u00c2m, cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Hi, l\u00e0m Tri ch\u00e2u C\u00e0n Ch\u00e2u. Khi \u0111\u00f3 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 l\u00e0m An ph\u1ee7 Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban y\u1ebfn ti\u1ec7c cho c\u00e1c ph\u1ee7 phi\u00ean. Nghi\u00eau T\u01b0 \u0111\u1ebfn C\u00e0n Ch\u00e2u, th\u1ea5y Di\u1ec5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban y\u1ebfn, l\u1ea1i t\u00e2u xin \u0111i\u1ec1u Di\u1ec5n l\u00e0m Quy\u1ec1n Tri ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng. Khi Di\u1ec5n b\u1ecb tri\u1ec7u v\u1ec1, d\u00e2n hai ch\u00e2u ch\u1eb7n l\u1ea1i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00f3i: <i>\"Sao l\u1ea1i \u0111o\u1ea1t m\u1ea5t v\u1ecb th\u00e1i th\u00fa hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i?\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p ph\u1ee5, vi\u1ec7c ban y\u1ebfn c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u00ednh truy\u1ec1n c\u1ee7a Di\u1ec5n, ph\u1ee5 truy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3. L\u1ea1i x\u00e9t th\u00e1ng 11 nhu\u1eadn n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 l\u00e0m An ph\u1ee7 Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u li\u1ec1n ban th\u01b0\u1edfng cho quan l\u1ea1i t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, kh\u00f4ng nghe n\u00f3i ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 phi\u00ean. C\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n Giang T\u00e2y, M\u00e2n Vi\u1ec7t th\u01b0\u1eddng b\u1eaft r\u00f9a l\u1edbn \u1edf n\u00fai r\u1eebng, d\u1ef1ng ng\u01b0\u1ee3c trong h\u1ed1, c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 l\u00f3c th\u1ecbt l\u1ea5y mai[footnote]'C\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 l\u00f3c th\u1ecbt l\u1ea5y mai', ch\u1eef 't\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00e1c', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eb7c', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 2\/15 vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 ch\u1eb7t th\u1ecbt'.[\/footnote], g\u1ecdi l\u00e0 quy \u0111\u1ed3ng. Ti\u1ebfng k\u00eau \u0111au \u0111\u1edbn, kh\u00f4ng n\u1ee1 nghe, l\u1ee3i \u00edch thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nh\u1ecf m\u00e0 t\u00e0n h\u1ea1i sinh v\u1eadt qu\u00e1 l\u1edbn, xin nghi\u00eam c\u1ea5m.\"<\/i> L\u1ea1i xin \u1edf Kim S\u01a1n, \u0110\u1ea1i C\u00f4 Ti\u1ec3u C\u00f4 S\u01a1n, D\u01b0\u01a1ng Lan, T\u1ea3 L\u00fd, M\u00e3 \u0110\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u1eddng L\u00f4 Kh\u1ea9u \u0111\u1eb7t th\u00eam thuy\u1ec1n tu\u1ea7n tra, chi\u00eau m\u1ed9 th\u1ee7y c\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p n\u1ea1n. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1ed9i nh\u00e2n ph\u1ea3i b\u00eau \u0111\u1ea7u gi\u1eefa ch\u1ee3, t\u1eeb th\u00e1ng 5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 7 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tu s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean.\r\n\r\n[39] Th\u00e1ng n\u00e0y, mi\u1ec5n thu\u1ebf ti\u1ec1n mua n\u00f4ng c\u1ee5 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n. Khi \u0111\u00f3 d\u00e2n Cao B\u01b0u qu\u00e2n mua n\u00f4ng c\u1ee5, m\u00e0 ty thu\u1ebf b\u1eaft d\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n, b\u1ea3n qu\u00e2n t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n<em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/em>\r\n\r\n[40] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, l\u1ea5y Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u00e1i T\u1ec1, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129. Khi \u0111\u00f3 Vi\u1ec7n X\u00e1 nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 Tri ch\u1ebf c\u00e1o, \u0111\u1eb7c chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng so\u1ea1n chi\u1ebfu[footnote]'\u0110\u1eb7c chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ch\u1ee9c quan 6\/65 vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00e8n l\u1ec7nh H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng so\u1ea1n ch\u1ebf', c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.[\/footnote].\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1ed1ng c\u1eed, ti\u1ebfn s\u0129 th\u1ef1c s\u1ef1 \u1ee9ng thi ba l\u1ea7n, c\u00e1c khoa thi n\u0103m l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi l\u1ea5y gi\u1ea3i.\r\n\r\n[42] Ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Y\u1ebfn T\u00fac d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh H\u1ed3 Di\u1ec5n d\u00e2ng s\u1ed5 ghi t\u00f9 nh\u00e2n h\u00e0ng th\u00e1ng, Th\u00e1i T\u00f4ng n\u00f3i: 'Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, sao n\u00ean c\u1ee9ng nh\u1eafc x\u1eed theo lu\u1eadt.' B\u00e8n ban chi\u1ebfu, ph\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ea1i h\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 C\u1eedu khanh x\u00e9t l\u1ea1i. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu, ph\u00e0m x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh, \u1edf kinh \u0111\u00f4 ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean n\u0103m l\u1ea7n, c\u00e1c ch\u00e2u ba l\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u00f3, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u0103m Trinh Qu\u00e1n th\u1ee9 t\u01b0, x\u1eed t\u1eed 29 ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m Khai Nguy\u00ean th\u1ee9 25 ch\u1ec9 c\u00f3 58 ng\u01b0\u1eddi.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay d\u00e2n s\u1ed1 trong thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a b\u1eb1ng th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 ba x\u1eed \u0111\u1ea1i h\u00ecnh 2.436 ng\u01b0\u1eddi, so v\u1edbi th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng g\u1ea7n g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n. \u1ede kinh \u0111\u00f4, tuy t\u1ed9i \u0111\u1ea1i h\u00ecnh ch\u1ec9 t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n, nh\u01b0ng c\u00e1c ng\u1ee5c \u1edf ch\u00e2u qu\u1eadn c\u00f3 nghi v\u1ea5n ho\u1eb7c t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9 th\u1ecb, nh\u01b0ng Ph\u00e1p t\u1ef1 th\u01b0\u1eddng b\u00e1c b\u1ecf, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e2u.[footnote] Quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e2u, ch\u1eef 't\u1ea5u' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1eafc', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 199 \u300aH\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] V\u00ec th\u1ebf, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng th\u00eam th\u1eaft t\u00ecnh ti\u1ebft, u\u1ed1n n\u1eafn t\u00ecnh h\u00ecnh cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi lu\u1eadt, l\u00e0m m\u1ea5t h\u1ebft \u00fd ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i>\r\n\r\n<i>Mong theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd b\u00e0n r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1edd ch\u1ec9 th\u1ecb s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng lu\u1eadt H\u00e1n \u0111\u1ec1u x\u00e9t t\u00f9 v\u00e0o cu\u1ed1i m\u00f9a thu, l\u1ea1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb l\u1eadp xu\u00e2n \u0111\u1ebfn thu ph\u00e2n kh\u00f4ng x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh, ch\u01b0a t\u1eebng nghe vi\u1ec7c k\u00e9o d\u00e0i l\u00e0m h\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tr\u1ecb v\u00ec c\u1ee7a H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng.\"<\/i>\r\n\r\nH\u1ea1 b\u1ea3n ch\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng Trung th\u01b0, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng cho r\u1eb1ng n\u1ebfu thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00fac t\u1ea5u m\u1ed9t l\u1ea7n, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t b\u1ecb x\u1eed t\u1eed s\u1ebd ch\u1ec9 ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y trong ng\u1ee5c m\u00e0 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed, xin r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n c\u00f2n nghi ng\u1edd ho\u1eb7c t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t th\u00ec cho ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i nhi\u1ec1u, ph\u00e1p lu\u1eadt c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9, t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f3 khinh tr\u1ecdng, m\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00e9o l\u00e9o tr\u00e1nh n\u00e9 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd Tr\u1eabm mu\u1ed1n gi\u1eef l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb sao! H\u00e3y l\u1ec7nh cho thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ho\u1eb7c c\u00f2n nghi ng\u1edd v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u1ea1t, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1c b\u1ecf.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng x\u01b0ng trong \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u1ed1c gia ch\u0103m lo th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ch\u00fang, mong sao kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, nh\u01b0ng d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i nhi\u1ec1u, Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, chi\u1ebfu d\u1eddi Nam Nghi Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m S\u1ea7m H\u00f9ng, v\u00ec ch\u00e2u c\u0169 \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf, trong \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u00ed \u0111\u1ed9c ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ebft h\u00e0ng n\u0103m r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam ng\u01b0\u1eddi. L\u00fac \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n xin cho con trai l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Tr\u1ef1c l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m, Vua cho r\u1eb1ng Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 anh t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0 th\u1ee5, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c, v\u00e0 ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed d\u00f9 v\u0103n t\u1eeb hay, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng, th\u00ec ch\u00e2u qu\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, con g\u00e1i c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ph\u1ea7n l\u00e0 Hoa Nguy\u00ean Huy\u1ec7n ch\u1ee7 v\u00ec m\u00f4n kh\u00e1ch Tr\u1ecbnh Gi\u00e1n xin b\u1ed5 l\u00e0m Trai lang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, nh\u1eefng vi\u1ec7c xin \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7, th\u00ec c\u01a1 quan Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh \u0111\u1ec1 c\u1eed qu\u1eadn huy\u1ec7n ch\u1ee7 c\u00e1c vi\u1ec7n c\u00f4ng s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[48] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Tang Th\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 ch\u1ee9c Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed. Tang Th\u00e1o c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh cao, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe tin, \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 ban ch\u1ee9c n\u00e0y.\r\n\r\n<em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b. S\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a Tang Th\u00e1o, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/em>\r\n\r\n[49] Th\u00e1ng 5 nhu\u1eadn, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea1o h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a Ty Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn Giang, Ho\u00e0i l\u00e0 6 tri\u1ec7u th\u1ea1ch. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng qu\u00e1 4,5 tri\u1ec7u th\u1ea1ch, sau \u0111\u00f3 t\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 6,5 tri\u1ec7u th\u1ea1ch, v\u00ec v\u1eady \u1edf v\u00f9ng Giang, Ho\u00e0i, gi\u00e1 g\u1ea1o th\u01b0\u1eddng cao m\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o. Do \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u00f4 Di\u1ec7u Khanh xin l\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea1o h\u00e0ng n\u0103m trong ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh v\u00e0 C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0m m\u1ee9c trung b\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u00e3 c\u1eaft gi\u1ea3m.\r\n\r\nTuy nhi\u00ean, khi v\u00f9ng \u0110\u00f4ng Nam g\u1eb7p thi\u00ean tai, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u00e0ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1ea3m, c\u00f3 khi h\u00e0ng v\u1ea1n ho\u1eb7c h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n[footnote]'h\u00e0ng v\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u0103m v\u1ea1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7, ph\u1ea7n tr\u00ean, s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ea1i c\u00f2n chuy\u1ec3n sang cung c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c, vi\u1ec7c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra.\r\n\r\n<i>(T\u1eeb vi\u1ec7c gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng do thi\u00ean tai tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00ed. Ng\u00f4 Di\u1ec7u Khanh l\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a H\u1ed3 T\u1eafc, xem truy\u1ec7n Th\u00edch Lu\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[50] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd T\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ea3i c\u00e1ch ph\u00e1p ch\u1ebf, khi\u1ebfn c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ed3ng tr\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ecbu thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m nh\u01b0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p l\u00e3i, sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ed5i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, 9 tr\u01b0\u1eddng \u1edf Th\u00e1i H\u1ed3 n\u1ee3 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 13 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n l\u00e3i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 mi\u1ec5n to\u00e0n b\u1ed9.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Trai lang Th\u00e1i mi\u1ebfu ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1 \u0111\u1ec3 tham gia c\u00f4ng vi\u1ec7c.\r\n\r\n[52] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, k\u00eanh V\u0129nh Phong \u1edf ch\u00e2u Gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1eeb n\u0103m Ch\u00ednh Th\u1ee7y th\u1ee9 2 th\u1eddi H\u1eadu Ng\u1ee5y, \u0110\u00f4 th\u1ee7y hi\u1ec7u \u00fay Nguy\u00ean Thanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb B\u00ecnh Khanh ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y v\u00e0o Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n mu\u1ed1i, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn th\u1eddi Chu, T\u1ec1 th\u00ec b\u1ecb b\u1ecf hoang.\r\n\r\nV\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Nghi\u1ec7p th\u1eddi T\u00f9y, \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m Di\u00eau Xi\u00eam \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh, t\u1eeb Thi\u1ec3m ch\u1ea3y v\u00e0o huy\u1ec7n Gi\u1ea3i, t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda. \u0110\u1ebfn b\u1ea3n tri\u1ec1u, k\u00eanh b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n mu\u1ed1i r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n hao t\u1ed5n gia s\u1ea3n g\u1ea7n h\u1ebft.\r\n\r\nHi\u1ec7u \u00fay ch\u00e2u Gi\u1ea3i l\u00e0 Ma X\u1eed H\u1eadu \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 k\u00eau oan, v\u00e0 H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u \u0110\u1ea1t nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin tu s\u1eeda k\u00eanh, t\u1eeb An \u1ea4p \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch Gia tr\u01b0\u1eddng, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n c\u0169ng n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ee3i, l\u1ea1i chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Tam ty xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. N\u0103m \u0111\u00f3, k\u00eanh \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 l\u1ee3i cho c\u1ea3 c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ghi ch\u00e9p con trai c\u1ee7a T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd l\u00e0 \u0110\u1eafc Ca l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 B\u1ec9nh Ti\u1ebft, v\u00ec V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd t\u1eed tr\u1eadn khi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi gi\u1eb7c Th\u1ed5 Ph\u1ed3n \u1edf tr\u1ea5n M\u1ed9c Ba, ch\u00e2u Ho\u00e0n, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban \u01a1n n\u00e0y.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn d\u00e3y nh\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 xem c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c nh\u01b0 T\u1ed1ng Th\u1ee5 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u300a\u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm xem s\u1eed c\u0169, th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y c\u00f4ng th\u1ea7n hi\u1ebfm ai gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, nh\u01b0 B\u00f9i T\u1ecbch, L\u01b0u V\u0103n T\u0129nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi b\u1ecb gi\u1ebft ho\u1eb7c nh\u1ee5c nh\u00e3.\"<\/i>\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"H\u1ecda c\u1ee7a B\u00f9i T\u1ecbch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0 do c\u00f4ng th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft lui.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1ed1ng Th\u1ee5 ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ban vi\u1ec7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin t\u1eeb ch\u1ee9c ki\u00eam nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 chuy\u00ean t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y.\r\n\r\nHo\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ra l\u1ec7nh ch\u1ecdn nh\u1eefng v\u0103n t\u1ef1 th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho vi\u1ec7c hi\u1ebfu d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 b\u1ed5 sung ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ec3 Vua xem, b\u00e8n ch\u00e9p v\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean b\u00e0i ph\u00fa \u300aDuy Ho\u00e0ng Gi\u1edbi \u0110\u1ee9c\u300b c\u1ee7a T\u1ea1 Y\u1ec3n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i ch\u00e9p nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ed1t y\u1ebfu trong \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b v\u00e0 \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b, c\u00f9ng hai quy\u1ec3n \u300a\u0110\u1ebf Ph\u1ea1m\u300b do \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng so\u1ea1n, ba quy\u1ec3n \u300aTh\u00e1nh \u0110i\u1ec3n\u300b v\u00e0 ba quy\u1ec3n \u300aQu\u00e2n Th\u1ea7n Ch\u00ednh L\u00fd Lu\u1eadn\u300b do c\u00e1c quan tri\u1ec1u Minh Ho\u00e0ng d\u00e2ng l\u00ean.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Cao K\u1ebf Th\u0103ng, L\u1ea1c Uy\u1ec3n ph\u00f3 s\u1ee9, Tri ch\u00e2u Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 T\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Cao K\u1ebf Th\u0103ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 t\u00ean Cao Ng\u1ed9 vu c\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 sai M\u00e3 Hu\u1ea5n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 L\u00fd V\u0103n \u0111\u1ebfn l\u00e0ng Giao, t\u1ed9c Th\u1ea1c Nh\u0129, b\u00e0n m\u01b0u ph\u1ea3n lo\u1ea1n v\u1edbi t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ed9 l\u1ea1c. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t h\u1ecfi, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9 ph\u1ea3n lo\u1ea1n, Vua ra chi\u1ebfu \u0111\u00e1nh ch\u1ebft Cao Ng\u1ed9. Cao K\u1ebf Th\u0103ng c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y v\u00ec sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c gi\u1ebft L\u00fd V\u0103n, nh\u01b0ng Vua ngh\u0129 cha c\u1ee7a K\u1ebf Th\u0103ng l\u00e0 Cao V\u0103n T\u00f9ng t\u1eeb H\u00e0 T\u00e2y v\u1ec1 quy ph\u1ee5, v\u00e0 K\u1ebf Th\u0103ng l\u1ea1i l\u00e2u n\u0103m \u1edf Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khoan dung.\r\n\r\n<i>(\u300a\u0110\u1ed7 Di\u1ec5n truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p: K\u1ebf Th\u0103ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 vu c\u00e1o, b\u1eaft giam h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, l\u00e2u kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n x\u00e9t l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng c\u1ee9 vu c\u00e1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f4, cu\u1ed1i c\u00f9ng k\u1ebft t\u1ed9i gi\u1ebft h\u1eafn. \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0110\u1ec1 h\u00ecnh l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y n\u00f3i vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, n\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n x\u1eed l\u00fd, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, Tri Nh\u1eef Ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, r\u1ed3i b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. S\u01b0 \u0110\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu th\u1ea3o, c\u1ea9n th\u1eadn, c\u00f3 gia ph\u00e1p, kh\u00f4ng giao du v\u1edbi quy\u1ec1n qu\u00fd, n\u00ean c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi kh\u00f4ng \u01b0a \u00f4ng. H\u01a1n n\u1eefa, \u00f4ng c\u0169ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111au y\u1ebfu, n\u00ean \u1edf ch\u1ee9c T\u00e2y vi\u1ec7n ch\u00edn n\u0103m m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.\r\n\r\nKhi S\u01b0 \u0110\u1ee9c m\u1edbi th\u1eed l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, vi\u1ebft v\u0103n ch\u1eadm ch\u1ea1p, \u0111\u1ebfn t\u1ed1i v\u1eabn ch\u01b0a xong[footnote]ch\u1eef 'y\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Y\u1ebfn', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng h\u00e3y ni\u00eam phong l\u1ea1i, ng\u00e0y h\u00f4m sau vi\u1ebft ti\u1ebfp. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd t\u00e2u l\u00ean Vua r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m c\u1ed1 v\u1ea5n.\"<\/i>\u00a0Ch\u00e2n T\u00f4ng li\u1ec1n th\u0103ng ch\u1ee9c cho \u00f4ng.\r\n\r\n<i>(Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c n\u00f3i r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 sai. X\u00e9t vi\u1ec7c S\u01b0 \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2, l\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c Tham ch\u00ednh h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c m\u1edbi l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch v\u00e0 L\u00fd \u0110\u1ecbch l\u00e0m Tham ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed S\u01b0 \u0110\u1ee9c c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Tri B\u1ea1ch v\u00e0 \u0110\u1ecbch, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng. Nay kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0ng v\u1eabn ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[57] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u0103ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n thu\u1ed9c T\u00e2y Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan vi\u00ean \u1ee9ng c\u1eed trong k\u1ef3 thi to\u1ea3 s\u1ea3nh kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i thi tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 chuy\u00ean m\u00f4n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u00e1ch ph\u1ea1t v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thi l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c b\u1ecb thay th\u1ebf m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u1ee9ng c\u1eed.\r\n\r\nTheo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng c\u1eed trong k\u1ef3 thi t\u1ecfa s\u1ea3nh ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c quan thu\u1ed9c quy\u1ec1n thi tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 chuy\u00ean m\u00f4n, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi. N\u1ebfu b\u00e0i thi \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 c\u00f3 sai s\u00f3t, s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t y\u00eau c\u1ea7u th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua mu\u1ed1n m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n cho c\u00e1c s\u0129 t\u1eed, n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c v\u00e0 ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n<em>(Vi\u1ec7c mi\u1ec5n tr\u00e1ch ph\u1ea1t cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3t thi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i trong chi\u1ebfu th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u nguy\u00ean ni\u00ean, nh\u01b0ng chi\u1ebfu n\u00e0y ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3t thi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi.)<\/em>\r\n\r\n[58] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn sau t\u00e1m k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u1ee9c quan s\u01a1 \u0111\u1eb3ng, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c quan L\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c t\u1eeb ch\u01b0 ty s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n tam ban c\u00f3 t\u00e0i b\u1eaft gi\u1eb7c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0a t\u00ean l\u00ean t\u00e2u.\r\n\r\n[60] Ch\u00e2u M\u1ea1c t\u00e2u r\u1eb1ng m\u01b0a l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n ch\u00fang \u1edf ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ch\u00e2u Thi\u1ec3m, qu\u00e2n Kh\u00e1nh Th\u00e0nh l\u00e0m ru\u1ed9ng mu\u1ed1i \u1edf An \u1ea4p, ba n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n, ai mu\u1ed1n l\u00e0m l\u00e2u d\u00e0i th\u00ec cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a cho vi\u00ean tu\u1ea7n ki\u1ec3m bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00e2u Ho\u00e0n, cung ph\u1ee5ng quan, c\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Cao K\u1ebf S\u00f9ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00ec t\u1ed9c M\u00e3 Nh\u0129 M\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, m\u00e0 K\u1ebf S\u00f9ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00f3 c\u00f4ng.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 Ph\u00fac Ki\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng, ch\u00e2u Ki\u1ebfn, ch\u00e2u Nam Ki\u1ebfm, qu\u00e2n Thi\u1ec7u V\u0169 b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn[footnote]Ch\u00e2u Ki\u1ebfn, ch\u00e2u Nam Ki\u1ebfm, qu\u00e2n Thi\u1ec7u V\u0169 b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, 'Nam Ki\u1ebfm ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ki\u1ebfm ch\u00e2u'. Theo \u300aHo\u00e0n V\u0169 k\u00fd\u300b quy\u1ec3n 100, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 89, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Nam Ki\u1ebfm ch\u00e2u, qu\u1eadn Ki\u1ebfm Ph\u1ed1, th\u1eddi Nam \u0110\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 Ki\u1ebfm ch\u00e2u, n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4 th\u00eam ch\u1eef 'Nam' \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi Ki\u1ebfm ch\u00e2u \u1edf l\u1ed9 L\u1ee3i Ch\u00e2u. Nay b\u1ed5 sung.[\/footnote], l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i h\u01a1n 7.900 nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f4ng t\u01b0, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi. Ban chi\u1ebfu c\u1ea5p cho c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i m\u1ed7i nh\u00e0 hai h\u1ed9c g\u1ea1o, nh\u1eefng nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng th\u1ec3 thu x\u1ebfp tang l\u1ec5 th\u00ec quan ph\u1ee7 lo ch\u00f4n c\u1ea5t.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u01b0a l\u1edbn s\u1ea5m ch\u1edbp, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u00e0i th\u01b0\u1edbc, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 d\u00e2n trong kinh th\u00e0nh, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e8 ch\u1ebft m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua tr\u00e1nh \u0111i\u1ec7n ch\u00ednh, gi\u1ea3m b\u1edbt b\u1eefa \u0103n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"M\u01b0a d\u1ea7m g\u00e2y tai h\u1ecda, c\u00f3 ph\u1ea3i do \u0111\u1ee9c k\u00e9m c\u1ee7a Tr\u1eabm kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ecdn th\u1ea7n.\"<\/i> Lui v\u1ec1, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[67] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh, mi\u1ec5n thu ti\u1ec1n nh\u00e0 c\u00f4ng trong ba ng\u00e0y, sai s\u1ee9 \u0111i xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng trong kinh k\u1ef3, ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n b\u1ecb l\u1ee5t t\u1ea1m tr\u00fa trong c\u00e1c ng\u00f5 h\u1ebbm, l\u1ec7nh cho vi\u00ean \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m trong th\u00e0nh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 lo li\u1ec7u ch\u0103m s\u00f3c.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea5y T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 T\u00e0o Nghi, L\u1ea1c uy\u1ec3n ph\u00f3 s\u1ee9 n\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Giang \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch tu s\u1eeda c\u00e1c kho t\u00e0ng v\u00e0 doanh tr\u1ea1i trong kinh th\u00e0nh, n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban M\u1ea1ch Th\u1ee7 Trung lo vi\u1ec7c th\u00f4ng tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng.\r\n\r\n[69] Ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ch\u00e2u Tr\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u1edf s\u00f4ng Bi\u1ec7n. Khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh cho qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n d\u1ecdc b\u1edd s\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ed c\u00e1c tr\u1ea1m tu\u1ea7n tra \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba v\u1ee1 \u0111\u00ea; sau n\u0103m ng\u00e0y \u0111\u00eam, li\u1ec1n ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan l\u1ea1i nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf Nam Giao ho\u1eb7c l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean ti\u1ebft m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin h\u1ecdc v\u1ecb ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 ho\u1eb7c xu\u1ea5t th\u00e2n.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m: <i>\"Gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1ed9t b\u1eadc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng cho d\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh, Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i l\u01b0u \u0111\u00e0y, n\u01a1i n\u00e0o h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i an \u1ee7i, gi\u00fap \u0111\u1ee1.\"<\/i>\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin Vua ng\u1ef1 \u1edf ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. D\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n, Vua m\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ph\u00e1n quan \u0110\u1ed9 chi l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 V\u01b0\u01a1ng T\u01b0 v\u00e0 Cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 \u1edf Kinh T\u00e2y l\u1ed9.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng T\u01b0 v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 l\u1ee3i h\u1ea1i trong d\u00e2n gian, gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho d\u00e2n do chuy\u1ec3n v\u1eadn ty ph\u00e2n b\u1ed5. Nh\u1eefng kho\u1ea3n n\u1ee3 m\u00e0 Tam ty \u0111ang x\u1eed l\u00fd, n\u1ebfu \u0111\u00e3 h\u1ebft th\u1eddi h\u1ea1n x\u00e9t x\u1eed m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 nh\u01b0ng c\u01a1 quan ch\u01b0a thi h\u00e0nh ngay, th\u00ec ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng.\r\n\r\n[75] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Tam ty r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1n tr\u00f4i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb.\r\n\r\n[76] Khi n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng, c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111ang v\u00e0o ch\u1ea7u bu\u1ed5i s\u00e1ng ch\u01b0a k\u1ecbp v\u00e0o, b\u1ed7ng c\u00f3 ch\u1ec9 cho ngh\u1ec9 ch\u1ea7u. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng li\u1ec1n nh\u1edd trung s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Thi\u00ean tai d\u1ecb th\u01b0\u1eddng, l\u00e0 do b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh kh\u00f4ng t\u1ed1t, sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang, th\u1ea3n nhi\u00ean ng\u1ed3i y\u00ean?\"<\/i> Li\u1ec1n xin v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch ph\u00f2ng ng\u1ef1. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ch\u1ee9c \u0111\u00e3 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nghe V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ec1u x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00e0 k\u00ednh ph\u1ee5c.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 tin \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1, n\u01b0\u1edbc s\u1eafp tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, d\u00e2n ch\u00fang kinh th\u00e0nh s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"Ch\u01b0a c\u00f3 t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1ee1 \u0111\u00ea, \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m l\u00e0m d\u00e2n ho\u1ea3ng s\u1ee3, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo.\"<\/i> Qu\u1ea3 nhi\u00ean sau \u0111\u00f3 \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n[77] L\u00fac \u0111\u1ea7u, \u1edf H\u00e0nh Kh\u00e1nh quan c\u00f3 l\u0169 l\u1edbn, Huy\u1ec7n \u00fay Ph\u1ea1m Th\u1ee7y l\u00e0 L\u01b0u V\u0103n U\u1ea5t c\u00f9ng cha m\u1eb9, v\u1ee3 con b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 Gi\u00e1m t\u1eedu thu\u1ebf, T\u00e1 ch\u1ee9c Ph\u00f9ng \u00cdch c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi con trai v\u00e0 con g\u00e1i \u0111\u1ec1u ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu phong L\u01b0u V\u0103n U\u1ea5t l\u00e0m L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n ch\u00e2u Ho\u00e0i, mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 tang, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n; Ph\u00f9ng \u00cdch \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng n\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n. Th\u00f4i quan H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u01b0u L\u1ee3i Thi\u1ec7p c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u v\u1eadt ph\u1ea9m trong kho, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i. Th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng T\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c xin khen ng\u1ee3i t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu th\u0103ng L\u01b0u L\u1ee3i Thi\u1ec7p l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c huy\u1ec7n Ph\u1ea1m Th\u1ee7y.\r\n\r\n[78] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho Tam ty r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a tr\u1ea3 m\u00e0 \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb.\r\n\r\n[79] L\u00fac \u0111\u1ea7u, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi lo l\u1eafng cho kinh th\u00e0nh. Theo t\u1ea5u c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh cho B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111\u1eafp \u0111\u00ea Tr\u1ea7n L\u01b0u v\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t C\u1ed5 Pha C\u01b0\u01a1ng ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed9 Long[footnote]S\u1eafc l\u1ec7nh cho B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111\u1eafp \u0111\u00ea Tr\u1ea7n L\u01b0u v\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t C\u1ed5 Pha C\u01b0\u01a1ng ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed9 Long. 'C\u1ed5 Pha C\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ed5 C\u01b0\u01a1ng Pha', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-5 ch\u00e9p: 'Mu\u1ed1n l\u1ec7nh cho B\u00e1t t\u00e1c ty xem x\u00e9t ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed9 Long \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc... R\u1ed3i m\u1edf c\u1eeda x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u1edf C\u1ed5 Pha'.[\/footnote]. Khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho qu\u00e2n l\u00ednh tham gia c\u00f4ng vi\u1ec7c.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i vi\u1ec7c d\u00f9ng b\u1eefa nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n ch\u00e2u Thi\u1ec7u l\u00e0 C\u00fac V\u1ecbnh l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Tri ch\u00e2u H\u00f9ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n xin giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed quan ki\u1ec3m tra s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 b\u1ea1c nh\u1eadp v\u00e0o b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng m\u1eadu d\u1ecbch. Trung th\u01b0 n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng m\u1eadu d\u1ecbch, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng Nam B\u1eafc, nh\u1eb1m v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n l\u1ee3i nhu\u1eadn bu\u00f4n b\u00e1n. N\u1ebfu m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u ki\u1ec3m tra, e r\u1eb1ng tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a ban \u0111\u1ea7u.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"L\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Chi\u00eau Vi\u1ec5n, qu\u1ea3 th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\n[83] B\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf Can \u0110\u1ed9 \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u K\u00fd.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, H\u00e0n \u1ee8c, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, \u0110\u00e3i ch\u1ebf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n v\u1ee3 Vua Khi\u1ebft \u0110an, \u0110i\u1ec1n Th\u1eeba Thuy\u1ebft, Ph\u00f3 s\u1ee9 S\u00f9ng Nghi l\u00e0m ph\u00f3. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u00ean c\u1ee7a \u1ee8c ph\u1ea1m h\u00fay tri\u1ec1u B\u1eafc, t\u1ea1m \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u00dd. Th\u1eeba Thuy\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 t\u1ef1 chuy\u00ean, truy\u1ec1n l\u1eddi gi\u1ea3 m\u1ea1o c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu sang Khi\u1ebft \u0110an r\u1eb1ng: <i>\"Nam B\u1eafc h\u00f2a h\u1ea3o, truy\u1ec1n l\u1ea1i cho con ch\u00e1u, b\u1ec1 t\u00f4i hai tri\u1ec1u ch\u1edb nghi ng\u1edd ng\u0103n tr\u1edf.\"<\/i> \u1ee8c ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\nVua Khi\u1ebft \u0110an sai b\u00e0y ti\u1ec7c ri\u00eang, c\u1eed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u00e0m b\u1ea1n, r\u1ed3i h\u1ecfi \u1ee8c: <i>\"Th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9, \u0111\u1ea1i s\u1ee9 n\u00ean bi\u1ebft, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i?\"<\/i> \u1ee8c \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ea3n tri\u1ec1u m\u1ed7i khi c\u1eed s\u1ee9, Th\u00e1i h\u1eadu th\u01b0\u1eddng \u1edf tr\u01b0\u1edbc r\u00e8m l\u1ea5y l\u1eddi n\u00e0y r\u0103n d\u1ea1y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u B\u1eafc.\"<\/i> Vua Khi\u1ebft \u0110an nghe xong, r\u1ea5t m\u1eebng, gi\u01a1 tay l\u00ean tr\u00e1n n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u00fac c\u1ee7a sinh linh hai tri\u1ec1u.\"<\/i> Li\u1ec1n nh\u1edd \u1ee8c mang l\u1eddi t\u1ea1 \u01a1n. B\u1ea5y gi\u1edd m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen \u1ee8c bi\u1ebft nh\u00e2n l\u1eddi l\u1ebd s\u01a1 su\u1ea5t c\u1ee7a ph\u00f3 s\u1ee9 m\u00e0 bi\u1ebfn th\u00e0nh \u00e2n \u00fd.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u00e0i minh trong m\u1ed9 ch\u00ed c\u1ee7a H\u00e0n \u1ee8c do T\u00f4 Thu\u1ea5n Kh\u00e2m so\u1ea1n v\u00e0 T\u1ea1p ch\u00ed c\u1ee7a Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c m\u00e0 s\u1eeda ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[85] \u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf hai huy\u1ec7n Khai Phong, T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m M\u1ea1c ch\u1ee9c, L\u1ec7nh, L\u1ee5c. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c ch\u1ee9c B\u1ea1, \u00day \u1edf hai huy\u1ec7n X\u00edch th\u01b0\u1eddng b\u1ecb sai \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, vi\u1ec7c huy\u1ec7n b\u1ecb b\u1ecf b\u00ea.\r\n\r\n[86] B\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c ty T\u00e2n th\u1ed1 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, T\u1ea7n, Ph\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Thi\u1ec3m T\u00e2y t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n gian mua b\u00e3 r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1ea5m, c\u00f2n nhi\u1ec1u l\u1ee3i nhu\u1eadn b\u1ecf s\u00f3t, \u0111\u00e3 l\u1eadp ty \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf, xin m\u1edf r\u1ed9ng c\u00e1ch l\u00e0m n\u00e0y ra c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>\"Thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u l\u00e0 do \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra, nay kinh ph\u00ed \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1edbn, ch\u01b0a th\u1ec3 b\u1ecf \u0111i. N\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf gi\u1ea5m th\u00ec qu\u00e1 l\u1eafm.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[87] Ban ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh \u0111ang s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh ph\u01b0\u1eddng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Cao \u0110\u1ecbch, Nh\u01b0 Kinh ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Ch\u00ed Ninh \u0111i H\u00e0 B\u1eafc kinh qua c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb l\u1ee5t \u0111\u1ec3 th\u0103m h\u1ecfi v\u00e0 an \u1ee7i. Cao \u0110\u1ecbch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi K\u1ef3.\r\n\r\n[89] Ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u r\u1eb1ng trong th\u00e0nh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 253 k\u00eanh m\u01b0\u01a1ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng, lo r\u1eb1ng d\u00e2n c\u01b0 trong ng\u00f5 h\u1ebbm v\u1ee9t tro r\u00e1c l\u00e0m h\u1ecfng \u0111\u01b0\u1eddng tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc, xin cho quan l\u1ea1i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tu\u1ea7n tra, ki\u1ec3m tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01a1 l\u00e0. Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng g\u1ea5m v\u00f3c, l\u1ed9c thai, th\u1ea5u b\u1ed1i, y ch\u00ednh m\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng Xuy\u00ean d\u00e2ng c\u1ed1ng h\u00e0ng n\u0103m, c\u00f2n c\u00e1c lo\u1ea1i l\u1ee5a l\u1edbn nh\u1ecf v\u00e0 hoa sa th\u00ec \u0111\u1ed5i th\u00e0nh d\u1ec7t l\u1ee5a \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"\u00dd Tr\u1eabm c\u0169ng mu\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean l\u00e0m ngay.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>\"G\u1ea5m v\u00f3c th\u00eau d\u1ec7t ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i. Th\u1ea7n \u01b0\u1edbc t\u00ednh chi ph\u00ed m\u1ed9t t\u1ea5m g\u1ea5m c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u1ea5m l\u1ee5a. B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1 cao ti\u1ebft ki\u1ec7m, gi\u1ea3m chi ph\u00ed \u0111\u1ec3 ban \u01a1n cho ng\u01b0\u1eddi xa, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu.\"<\/i>\r\n\r\n[91] Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m thi\u1ebfu quan d\u1ea1y h\u1ecdc, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1eed c\u00e1c m\u1ea1c ch\u1ee9c, l\u1ec7nh l\u1ee5c, kinh tri\u1ec1u quan c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o kinh thu\u1eadt, gi\u1ecfi gi\u1ea3ng gi\u1ea3i, \u0111\u01b0a t\u00ean l\u00ean t\u00e2u. Vua th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec n\u1eafng n\u00f3ng n\u00ean t\u1ea1m ng\u1eebng gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc, v\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u00e3 tri\u1ec7u T\u00f4n Th\u00edch \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng s\u00e1ch, c\u00e1c khanh xong vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m \u0111\u1ebfn kinh di\u00ean.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 trong l\u00fac b\u1eadn r\u1ed9n v\u1eabn ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn kinh thu\u1eadt, d\u00f9 n\u1eafng n\u00f3ng c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1eebng, th\u1eadt l\u00e0 th\u00e1nh h\u1ecdc cao minh.\"<\/i>\r\n\r\n[92] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c cung th\u1ee7 L\u01b0\u1ee1ng Xuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m cho ph\u00e9p b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o, x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3 L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u1eeb \u00cdch Ch\u00e2u an ph\u1ee7 tr\u1edf v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng trong xuy\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 n\u00f4ng d\u00e2n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, m\u1ed7i khi c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ra l\u1ec7nh c\u1ea5m.\r\n\r\n[93] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u1ed1 T\u1ea7n qu\u1ed1c Th\u00e0nh Th\u00e1nh K\u1ebf Minh phu nh\u00e2n L\u01b0u th\u1ecb th\u00e0nh T\u1ea7n qu\u1ed1c T\u00fac Minh Hi\u1ec1n Thu\u1eadn phu nh\u00e2n.\r\n\r\n[94] C\u1ef1u L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, t\u1eb7ng H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, th\u1ee5y Khang \u00dd Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00ednh m\u1ea5t. Trung Ch\u00ednh hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi m\u1eb9, l\u00fac \u0111\u1ea7u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u1edf V\u1eadn Ch\u00e2u, t\u1ef1 n\u00f3i m\u1eb9 gi\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 gi\u1eef qu\u1eadn c\u0169. Sau khi m\u1eb9 m\u1ea5t, Trung Ch\u00ednh c\u0169ng ch\u1ebft ngay, v\u00ec qu\u00e1 \u0111au bu\u1ed3n.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, mi\u1ec5n thu\u1ebf tr\u00e2u b\u00f2 cho d\u00e2n b\u1ecb l\u1ee5t \u1edf Kinh T\u00e2y.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Ph\u00f9ng Nguy\u00ean C\u00e1t, nguy\u00ean l\u00e0 Quy\u1ec1n qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan ch\u00e2u Th\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc v\u00e0 ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u00f4ng \u0111\u00e3 x\u00e9t \u00e1n oan, c\u1ee9u s\u1ed1ng hai ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[97] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean, T\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb quan c\u1ee7a Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, ng\u01b0\u1eddi qu\u1eadn Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:\r\n\r\n<i>\"Th\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c binh \u0111ao v\u1eeba d\u1ee9t, ch\u01b0a r\u1ea3nh tr\u1ecb ngo\u1ea1i x\u00e2m, n\u00ean t\u1ea1m nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng h\u00f2a. Khi th\u00e1i b\u00ecnh, binh l\u1ef1c d\u01b0 d\u1ea3 m\u00e0 ngo\u1ea1i x\u00e2m v\u1eabn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u00ec d\u00f9ng binh \u0111\u1ec3 tr\u1ecb. Nh\u01b0 H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi Hung N\u00f4, \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ed9t Quy\u1ebft Hi\u1ec7t L\u1ee3i l\u00e0 v\u1eady. \u300aXu\u00e2n Thu\u300b n\u00f3i: 'Trong n\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u00ednh, ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc l\u00e0 ph\u1ee5; trong ch\u01b0 h\u1ea1 l\u00e0 ch\u00ednh, ngo\u00e0i t\u1ee9 di l\u00e0 ph\u1ee5.' R\u00f5 r\u00e0ng b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 d\u1ea5y nghi\u1ec7p, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n kinh s\u01b0, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ch\u01b0 h\u1ea1, ch\u01b0 h\u1ea1 \u0111\u00e3 y\u00ean th\u00ec tr\u1ecb t\u1ee9 di, t\u1eeb g\u1ea7n \u0111\u1ebfn xa.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u00e0 T\u1ed1ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i n\u0103m, b\u1ed1n b\u1ec3 \u0111\u1ec1u th\u1ea7n ph\u1ee5c, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i ch\u01b0 h\u1ea1 \u0111\u00e3 y\u00ean. Th\u1ebf m\u00e0 gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc ngang ng\u01b0\u1ee3c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1t v\u00f9ng Th\u00e2m, Tri\u1ec7u, B\u1ed1i, Ng\u1ee5y. Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc lo vi\u1ec7c binh \u0111ao kh\u00f4ng d\u1ee9t, n\u00ean t\u1ea1m nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng m\u00e0 k\u1ebft minh. Nh\u01b0ng ch\u00fang coi gi\u00e1o m\u00e1c l\u00e0 c\u00e0y b\u1eeba, coi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00f2n ta th\u00e0nh l\u0169y kh\u00f4ng v\u1eefng, binh l\u00ednh kh\u00f4ng luy\u1ec7n, ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u0103m gi\u1eef l\u1eddi minh \u01b0\u1edbc, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i sao?<\/i>\r\n\r\n<i>Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, \u1eaft ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn k\u1ebf s\u00e1ch ch\u0103m lo n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 l\u00e0m gi\u00e0u bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, d\u00e2n c\u01b0 \u1edf \u0111\u00e2y ti\u1ebft ki\u1ec7m, ch\u1ecbu kh\u00f3, \u0111\u1ea5t \u0111ai tr\u1ea3i d\u00e0i m\u1ea5y ng\u00e0n d\u1eb7m, x\u01b0a nay v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00f9 ph\u00fa. Nay \u0111\u1ea5t \u0111ai \u1edf \u0111\u00e2y, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u00ec ba ph\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb Khi\u1ebft \u0110an chi\u1ebfm gi\u1eef, c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ec9 b\u1ea3y ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1eddi Ng\u1ee5y, S\u1eed Kh\u1edfi \u0111\u00e0o m\u01b0\u1eddi hai k\u00eanh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1eb7n chua, khi\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i tr\u1edf n\u00ean gi\u00e0u c\u00f3. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, sau ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ee9c, k\u00eanh \u0111\u00e0o b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t T\u01b0\u01a1ng, Ng\u1ee5y, T\u1eeb, Minh g\u1ea7n s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng[footnote]'g\u1ea7n s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1eadn', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ecb l\u0169 l\u1ee5t, nay \u0111\u1ec1u th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u1eb7n chua kh\u00f4ng th\u1ec3 canh t\u00e1c. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c qu\u1eadn g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c chi\u1ebfm m\u1ea5y tr\u0103m ng\u00e0n kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng d\u00e2n. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ea5t \u0111ai H\u00e0 B\u1eafc tuy c\u00f2n b\u1ea3y ph\u1ea7n, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ed1n ph\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i.<\/i>\r\n\r\n<i>D\u00f9ng s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a b\u1ed1n ph\u1ea7n \u1ea5y \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu, d\u00e2n ch\u00fang \u1eaft ph\u1ea3i l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c nu\u00f4i m\u1ea5y v\u1ea1n con ng\u1ef1a, ch\u1ec9 t\u1ed1n c\u1ecf nu\u00f4i m\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c g\u00ec. Xin ch\u1ecdn nh\u1eefng con kh\u1ecfe m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u1eefng con gi\u00e0 y\u1ebfu \u0111\u01b0a v\u1ec1 H\u00e0 Nam, nh\u1eefng con sinh s\u1ea3n nu\u00f4i trong d\u00e2n gian, b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c \u0111\u1ed3ng c\u1ecf ch\u0103n nu\u00f4i, d\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, huy \u0111\u1ed9ng l\u00ednh d\u1ecbch v\u00e0 t\u00f9 nh\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e0y c\u1ea5y, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c l\u00faa.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t th\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc c\u00f3 m\u1ea5y \u0111\u1ea5u b\u00f9n, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a coi l\u00e0 l\u1ee3i, nay l\u1ea1i th\u00e0nh h\u1ea1i, l\u00e0 do bi\u1ebft d\u00f9ng hay kh\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i. Xin chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n kh\u00f4i ph\u1ee5c m\u01b0\u1eddi hai k\u00eanh, k\u00eanh \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u1ebd ph\u00e2n chia, n\u01b0\u1edbc ph\u00e2n chia th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n lo l\u0169 l\u1ee5t, d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ea5t m\u1eb7n chua c\u1ee7a m\u1ea5y qu\u1eadn th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1. Nh\u01b0 v\u1eady, d\u00e2n s\u1ebd gi\u00e0u g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n, kho t\u00e0ng s\u1ebd d\u01b0 d\u1eadt. D\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, c\u00f2n g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc b\u00e0n t\u00ednh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Minh Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean.\r\n\r\nNh\u00e2n l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"Ru\u1ed9ng k\u00eanh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c. Th\u1eddi Ng\u1ee5y T\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc T\u1ec1, ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n h\u00f9ng m\u1ea1nh, n\u01b0\u1edbc H\u00e0n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc S\u1edf \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc Y\u1ebfn v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Tri\u1ec7u \u1edf ph\u00eda sau, chi\u1ebfn tranh li\u00ean mi\u00ean, bi\u00ean gi\u1edbi ng\u00e0y c\u00e0ng thu h\u1eb9p, n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1eadn d\u1ee5ng l\u1ee3i th\u1ebf \u0111\u1ea5t \u0111ai th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh nu\u1ed1t ch\u1eedng. V\u00ec v\u1eady, S\u1eed Kh\u1edfi b\u00e0n r\u1eb1ng: 'Ng\u1ee5y chia ru\u1ed9ng, m\u1ed7i h\u1ed9 m\u1ed9t tr\u0103m m\u1eabu, ri\u00eang Nghi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c hai tr\u0103m m\u1eabu, v\u00ec \u0111\u1ea5t x\u1ea5u. S\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ea3y b\u00ean c\u1ea1nh, T\u00e2y M\u00f4n B\u00e1o c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng, xin d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi cho Nghi\u1ec7p, \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u cho H\u00e0 N\u1ed9i c\u1ee7a Ng\u1ee5y.'<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n xem x\u00e9t s\u1eed s\u00e1ch, ch\u1ec9 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00ec nhi\u00eau nh\u1edd t\u01b0\u1edbi ti\u00eau, kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e0o k\u00eanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f3 \u300aT\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u \u0110\u1ed3 Kinh\u300b ch\u00e9p: '\u0110\u1eadp Thi\u00ean T\u1ec9nh do Ng\u1ee5y V\u0169 \u0110\u1ebf x\u00e2y d\u1ef1ng, d\u00e0i hai m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, chia l\u00e0m m\u01b0\u1eddi hai \u0111\u1eadp[footnote]'m\u01b0\u1eddi hai' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi ba', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e2u '\u0111\u1eadp ch\u1ea3y m\u01b0\u1eddi hai' d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], m\u1ed7i \u0111\u1eadp c\u00e1ch nhau ba tr\u0103m b\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o nhau.' V\u00ec th\u1ebf, T\u1ea3 T\u01b0 Xung trong \u300aNg\u1ee5y \u0110\u00f4 Ph\u00fa\u300b vi\u1ebft: 'M\u01b0\u1eddi hai \u0111\u1eadp ch\u1ea3y, c\u00f9ng ngu\u1ed3n kh\u00e1c c\u1eeda[footnote]'c\u00f9ng ngu\u1ed3n kh\u00e1c c\u1eeda' b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00f9ng ngu\u1ed3n kh\u00e1c c\u1eeda'.[\/footnote].' X\u00e9t k\u1ef9 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, th\u00ec s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng x\u01b0a c\u1ea1n, kh\u00f4ng ngang m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, ph\u1ea3i \u0111\u00e0o k\u00eanh g\u1ea7n b\u1edd, x\u00e2y \u0111\u1eadp b\u00ean k\u00eanh, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o k\u00eanh, k\u00eanh t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng. L\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0o k\u00eanh, ph\u1ea3i ch\u1ecdn n\u01a1i cao, k\u00eanh ch\u1ea3y v\u00e0i d\u1eb7m m\u1edbi \u0111\u1ebfn ru\u1ed9ng b\u1eb1ng, n\u1ebfu n\u01b0\u1edbc ngang m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, ru\u1ed9ng v\u00e0 b\u1edd li\u1ec1n nhau, \u0111\u00e0o k\u00eanh r\u1ea5t d\u1ec5, t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng kh\u00f4ng kh\u00f3, th\u00ec \u0111\u00e3 khai ph\u00e1 t\u1eeb l\u00e2u, \u0111\u00e2u c\u1ea7n \u0111\u1ee3i l\u1eddi th\u1ea7n r\u1ed3i m\u1edbi t\u00ednh to\u00e1n?<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i n\u01b0\u1edbc H\u00e0n mu\u1ed1n l\u00e0m n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n m\u1ec7t m\u1ecfi, kh\u00f4ng cho h\u1ecd \u0111\u00e1nh ph\u00eda \u0111\u00f4ng, b\u00e8n sai Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c thuy\u1ebft ph\u1ee5c T\u1ea7n \u0111\u00e0o k\u00eanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kinh, d\u1ecdc theo n\u00fai B\u1eafc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c d\u00e0i ba tr\u0103m d\u1eb7m, mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng. Khi \u0111ang l\u00e0m th\u00ec b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c b\u00e8n n\u00f3i: 'V\u00ec H\u00e0n k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng v\u00e0i n\u0103m, v\u00ec T\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng lao v\u1ea1n \u0111\u1eddi.' T\u1ea7n cho l\u00e0 ph\u1ea3i, cu\u1ed1i c\u00f9ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o k\u00eanh. L\u1ea5y s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e0o m\u1ed9t con k\u00eanh, l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 'mu\u1ed1n l\u00e0m h\u1ecd m\u1ec7t m\u1ecfi'. Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c l\u1ea1i n\u00f3i 'v\u00ec H\u00e0n k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng v\u00e0i n\u0103m'. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 huy \u0111\u1ed9ng to\u00e0n b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n, b\u1eaft h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0i n\u0103m r\u1ed3i m\u1edbi xong, so s\u00e1nh vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi vi\u1ec7c kia, th\u00ec vi\u1ec7c S\u1eed Kh\u1edfi d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u sao? \u1eaet h\u1eb3n ph\u1ea3i b\u1eaft v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed7i n\u0103m, v\u00e0i n\u0103m sau m\u1edbi thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c \u0111\u00e0o k\u00eanh, d\u1ecdc theo n\u00fai B\u1eafc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c d\u00e0i ba tr\u0103m d\u1eb7m, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t cao ng\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u00eanh, kh\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi ru\u1ed9ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec l\u1ee3i \u00edch t\u01b0\u1edbi ti\u00eau h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 xa \u0111\u1ebfn ba tr\u0103m d\u1eb7m sao?<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n \u0111o \u0111\u1ea1c k\u00eanh n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng[footnote]K\u00eanh n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'K\u00eanh Ch\u01b0\u01a1ng'[\/footnote], \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc th\u1ea5p b\u1edd cao, k\u00eanh \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p. Ch\u1ea9n n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00fang, nh\u01b0ng n\u1ebfu n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi ti\u00eau, v\u00e0 \u0111\u1eadp \u0111\u1eafp g\u1eb7p l\u0169 l\u1edbn \u1eaft s\u1ebd h\u01b0 h\u1ecfng, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 do Ch\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u01b0\u1edbi ti\u00eau v\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp. Th\u1ea7n x\u00e9t r\u1eb1ng vi\u1ec7c d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kinh c\u1ee7a k\u00eanh Tr\u1ecbnh v\u00e0 B\u1ea1ch, thu\u1ed9c c\u00e1c huy\u1ec7n V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng, Tam Nguy\u00ean, Ph\u00fa B\u00ecnh c\u1ee7a ch\u00e2u Di\u1ec7u v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n Kinh D\u01b0\u01a1ng, Cao L\u0103ng, D\u01b0\u1ee3c D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ph\u1ee7 Kinh Tri\u1ec7u, d\u1ecdc theo k\u00eanh \u0111\u1ec1u x\u00e2y c\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1eadp, nhi\u1ec1u n\u01a1i \u0111\u1eb7t h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u1ed7, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n chia d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi l\u1ea1i \u0111\u00e0o c\u00e1c k\u00eanh nh\u1ecf, nh\u1edd v\u1eady n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n chia, d\u00e2n kh\u00f4ng lo ng\u1eadp l\u1ee5t.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kinh m\u1ed9t th\u1ea1ch ch\u1ee9a m\u1ea5y \u0111\u1ea5u b\u00f9n, n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi b\u00f3n l\u00faa m\u1ea1[footnote]'B\u00f3n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'L\u1ee3i', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], nay n\u00f3i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edbi, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i Ch\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 t\u1ef1 cho l\u00e0 bi\u1ebft sao?<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u00e1 l\u1edbn vu\u00f4ng b\u1ed1n, n\u0103m th\u01b0\u1edbc, bu\u1ed9c b\u1eb1ng s\u1eaft, ch\u1ea5t gi\u1eefa d\u00f2ng, chia l\u00e0m hai nh\u00e1nh, nh\u00e1nh ch\u1ea3y v\u1ec1 nam l\u00e0 s\u00f4ng Kinh, nh\u00e1nh ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng l\u00e0 hai k\u00eanh, n\u00ean d\u00f9 s\u00f3ng l\u1edbn c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 h\u1ecfng. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec?<\/i>\r\n\r\n<i>V\u00ec th\u1ebf, b\u1edd s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c ru\u1ed9ng k\u00eanh, xin tham kh\u1ea3o \u1edf V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng, ch\u1ecdn m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y th\u1ee3 th\u1ee7y l\u1ee3i, h\u1ecdc theo c\u00e1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp v\u00e0 \u0111\u00e0o k\u00eanh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, c\u00f9ng xem c\u00e1ch \u0111\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1eadp t\u01b0\u1edbi ti\u00eau c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nay. Ho\u1eb7c nh\u1eefng d\u00e2n V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y, n\u00ean cho di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, d\u1ea1y d\u00e2n c\u00e1ch tr\u1ed3ng tr\u1ecdt tr\u00ean n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ea5t, th\u00ec k\u1ebf ho\u1ea1ch d\u1ec5 th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, sau khi di chuy\u1ec3n t\u1ed9i nh\u00e2n Giang Nam \u0111\u1ebfn, h\u1ecd truy\u1ec1n d\u1ea1y l\u1eabn nhau, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00e1ch l\u00e0m th\u1ee7y l\u1ee3i. Th\u1ea7n t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb m\u1eddi th\u1ee3 th\u1ee7y l\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u00eanh Tr\u1ecbnh v\u00e0 B\u1ea1ch xem c\u00e1ch d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng lo d\u00e2n ch\u00e2u T\u1eeb, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1ch \u0111\u00e0o k\u00eanh.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n l\u1ea1i n\u00f3i: 'N\u1ebfu kh\u00f4ng kh\u01a1i l\u1ea1i k\u00eanh c\u0169 m\u00e0 ch\u1eb7n s\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1eadp, s\u1ebd ph\u1ea3i huy \u0111\u1ed9ng h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n nh\u00e2n c\u00f4ng. N\u1ebfu theo c\u1eeda k\u00eanh \u0111\u00e0o s\u00e2u m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc, s\u1ebd ph\u1ea3i huy \u0111\u1ed9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ba v\u1ea1n nh\u00e2n c\u00f4ng.' Theo t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a th\u1ea7n, n\u1ebfu k\u00eanh \u0111\u00e0o r\u1ed9ng hai tr\u01b0\u1ee3ng b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u1ea7n huy \u0111\u1ed9ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n nh\u00e2n c\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u00e0y huy \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y th\u00ec xong. Theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a k\u00eanh Tr\u1ecbnh v\u00e0 k\u00eanh B\u1ea1ch, l\u1ea5y \u0111\u00e1 t\u1eeb n\u00fai T\u00f9ng, l\u1ea5y g\u1ed7 t\u1eeb B\u00e0n D\u01b0\u01a1ng, cung c\u1ea5p s\u1eaft t\u1eeb L\u00ea Th\u00e0nh, ch\u1eb7n gi\u1eefa d\u00f2ng, d\u1ef1a v\u00e0o b\u1edd d\u00e0i, d\u00f9ng g\u1ed7 \u0111\u00e1 v\u1eefng ch\u1eafc \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1eadp, ph\u00eda tr\u00ean l\u00e0 k\u00eanh l\u1edbn, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc theo c\u00e1c nh\u00e1nh kh\u00e1c, d\u1ecdc k\u00eanh v\u00e0i d\u1eb7m, b\u1ed1 tr\u00ed c\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1eadp, n\u01b0\u1edbc d\u01b0 ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0o s\u00f4ng Ng\u1ef1, n\u1ebfu g\u1eb7p l\u00fac n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng tr\u00e0n, th\u00ec d\u00f9ng c\u1ecdc ch\u1eb7n c\u1eeda k\u00eanh.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e1c ch\u00e2u T\u1eeb, Ng\u1ee5y, H\u00ecnh, Minh v\u1ed1n \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u, \u0111\u00ea b\u1edd l\u1ea1i th\u1ea5p, n\u1ebfu s\u00f3ng d\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o th\u00eam k\u00eanh kh\u00e1c, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e2u 'Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c \u1edf tr\u01b0\u1edbc, k\u00eanh B\u1ea1ch \u1edf sau', l\u1ea1i n\u00f3i '\u0110\u1ea7u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb C\u1ed1c Kh\u1ea9u, cu\u1ed1i ch\u1ea3y v\u00e0o D\u01b0\u1ee3c D\u01b0\u01a1ng'. Nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u1ecf hoang ba tr\u0103m n\u0103m, t\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y v\u1ea1n kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng, d\u00f9 huy \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u1ea5y n\u0103m th\u00ec xong, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 l\u00e0 v\u1ea5t v\u1ea3.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u1ea3 l\u1ea1i, V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n n\u00f3i kh\u01a1i k\u00eanh c\u0169 s\u1ebd \u0111\u00e0o xuy\u00ean qua ru\u1ed9ng d\u00e2n, hu\u1ed1ng chi c\u00e1c k\u00eanh V\u1ea1n Kim, \u0110\u00f4 L\u0129nh Th\u1ee7, t\u00ecm kh\u00f4ng th\u1ea5y d\u1ea5u v\u1ebft. Ph\u00e0m l\u00e0 k\u00eanh r\u1ea1ch, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng chi\u1ebfm ru\u1ed9ng d\u00e2n sao? D\u00f9 S\u1eed Kh\u1edfi s\u1ed1ng l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u1ebf n\u00e0o? C\u00e1c k\u00eanh V\u1ea1n Kim v\u1ed1n c\u0169ng n\u1eb1m trong ru\u1ed9ng, ch\u1ec9 v\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb v\u00f9i l\u1ea5p m\u00e0 th\u00f4i.<\/i>\r\n\r\n<i>Ch\u1ea9n l\u1ea1i n\u00f3i: 'D\u00e2n \u1edf k\u00eanh Cao B\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u01a1n ki\u1ec7n n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ed5 thu\u1ebf \u0111\u00e3 n\u1eb7ng, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi ti\u00eau, l\u1ee3i \u00edch v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.' Vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp c\u1ee7a th\u1ea7n v\u1ed1n l\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n, nh\u01b0ng Ch\u1ea9n l\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u00e0n vi\u1ec7c t\u0103ng thu\u1ebf, khi\u1ebfn d\u00e2n lo l\u1eafng nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng mu\u1ed1n t\u01b0\u1edbi ti\u00eau, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd lo cho d\u00e2n?<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng sau khi \u0111\u1eadp xong, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng An D\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3m, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1edf thuy\u1ec1n, lo m\u1ea5t thu\u1ebf ch\u1ee3 b\u00faa. Ch\u1ec9 m\u1ed9t d\u00f2ng k\u00eanh, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0m gi\u1ea3m n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng v\u00e0i ph\u1ea7n, sao l\u1ea1i n\u00f3i thuy\u1ec1n kh\u00f4ng qua \u0111\u01b0\u1ee3c? N\u1ebfu c\u00f3 l\u1ee3i cho d\u00e2n, d\u00f9 b\u1ecf thu\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf. Ch\u1ea9n kh\u00f4ng t\u00ecm hi\u1ec3u l\u1ee3i h\u1ea1i x\u01b0a nay, ch\u1ec9 nghe l\u1eddi c\u1ee7a d\u00e2n qu\u00ea v\u00e0 l\u00ednh th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c con k\u00eanh \u0111\u00e3 b\u1ecf hoang ba tr\u0103m n\u0103m, sao c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i>\r\n\r\n<i>X\u01b0a T\u00e2y M\u00f4n B\u00e1o l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i hi\u1ec1n, S\u1eed Kh\u1edfi c\u00f2n cho l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng s\u00e1ng su\u1ed1t. Hu\u1ed1ng chi d\u00e2n qu\u00ea v\u00e0 l\u00ednh th\u01b0\u1eddng sao hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y? S\u00e1ch truy\u1ec1n n\u00f3i: 'D\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng th\u00e0nh qu\u1ea3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u1edfi \u0111\u1ea7u.' N\u1ebfu theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a th\u1ea7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c n\u00f4ng, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng ng\u00f2i c\u1ee7a Vua V\u0169, vi\u1ec7c ph\u00e2n chia ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 Chu c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu \u0111\u1ee3i khi xong vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i h\u00e0 s\u1ebd xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf.\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111i ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri qu\u00e2n Ph\u1ea1m Ph\u00fang n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a qu\u00e2n n\u00e0y ch\u1ec9 r\u1ed9ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, c\u00e1ch Ch\u00e2u T\u00e0o r\u1ea5t g\u1ea7n, nh\u01b0ng s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u1ed9t huy\u1ec7n, m\u00e0 vi\u1ec7c sai d\u1ecbch l\u1ea1i ngang v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c. Xin tr\u1ea3 v\u1ec1 thu\u1ed9c Ch\u00e2u T\u00e0o, ho\u1eb7c c\u1eaft ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ngh\u00ecn h\u1ed9 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n g\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o, B\u1ed9c, \u0110\u01a1n \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u00e2n n\u00e0y.\"<\/i> Xu\u1ed1ng cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn xem x\u00e9t, n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c vi\u1ec7c sai d\u1ecbch.\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tu s\u1eeda \u0111\u00ea ng\u0103n bi\u1ec3n \u1edf Th\u00e1i Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00ea \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf hoang l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, h\u00e0ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n tr\u00e0n v\u00e0o l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n. Gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf mu\u1ed1i T\u00e2y Kh\u00ea l\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u00e1t v\u1eadn l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n, xin tu s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u00ea. Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n t\u00e2u xin cho Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam l\u00e0m Tri huy\u1ec7n H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111\u1ee9ng ra ch\u1ec9 huy vi\u1ec7c tu s\u1eeda.\r\n\r\nC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, cho r\u1eb1ng n\u1ebfu ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n th\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u0169 s\u1ebd g\u00e2y tai h\u1ecda. Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n n\u00f3i: <i>\"N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n g\u00e2y h\u1ea1i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u0169 ch\u1ec9 g\u00e2y h\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n[footnote] m\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u0169 g\u00e2y h\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n 'm\u1ed9t ph\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai ph\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 v\u1ec1 ch\u00ednh t\u00edch, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 426 truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u m\u1ea5t \u00edt, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m sao?\"<\/i>\r\n\r\nKhi c\u00f4ng tr\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u, g\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a to tuy\u1ebft l\u1edbn, s\u00f3ng bi\u1ec3n d\u1eef d\u1ed9i \u1eadp \u0111\u1ebfn, d\u00e2n phu tan ch\u1ea1y, c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u00fan b\u00f9n m\u00e0 ch\u1ebft. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi x\u00f4n xao b\u00e0n t\u00e1n r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.\r\n\r\nVua sai Trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, \u0111\u1ecbnh b\u00e3i b\u1ecf c\u00f4ng tr\u00ecnh. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam l\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi c\u00f9ng Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng. H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi h\u1ebft s\u1ee9c \u1ee7ng h\u1ed9 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam. Sau \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam v\u00ec c\u00f3 tang n\u00ean ph\u1ea3i r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf, nh\u01b0ng v\u1eabn vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n, n\u00f3i r\u00f5 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c tu s\u1eeda \u0111\u00ea. Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n, xin t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng ra ch\u1ec9 huy c\u00f4ng tr\u00ecnh. Vua b\u00e8n sai Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, x\u00e2y \u0111\u00ea t\u1eeb tr\u1ea1i Ti\u1ec3u H\u1ea3i ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ebfn trang C\u1ea3nh, d\u00e0i t\u1ea5t c\u1ea3 180 d\u1eb7m, v\u00e0 \u0111\u1eb7t c\u1ed1ng \u1edf k\u00eanh \u0111\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u th\u00f4ng thuy\u1ec1n b\u00e8.\r\n\r\nH\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, \u0111\u00ea ho\u00e0n th\u00e0nh, c\u00f3 2.600 h\u1ed9 d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1. D\u00e2n ch\u00fang l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd s\u1ed1ng Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n[footnote] d\u00e2n ch\u00fang l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd s\u1ed1ng Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ch\u1eef 's\u1ed1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aPh\u1ea1m V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 11 b\u00e0i v\u0103n bia 'T\u1ed1ng c\u1ed1 C\u00e1n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi' b\u1ed5 sung.[\/footnote]. H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea7n L\u01b0u; Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ng\u00f4.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 5[footnote] vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 5 'th\u00e1ng 6' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e1ng 8', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 105, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 5 th\u00e1ng 6 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n l\u1ea5y ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u00e1t v\u1eadn Giang, Chi\u1ebft, Kinh, H\u1ed3 ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, l\u00e0 v\u00e0o 'th\u00e1ng 6', kh\u00f4ng ph\u1ea3i 'th\u00e1ng 8'.[\/footnote], vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n v\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 6[footnote] vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n v\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 6 'Gi\u00e1p Ng\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u00e1p T\u00fd', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 106, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 6 th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, v\u00ec \u0111\u00ea ng\u0103n bi\u1ec3n ho\u00e0n th\u00e0nh, Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Chi\u00eau Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam c\u0169 l\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Kim b\u1ed9 Lang trung, ghi l\u00e0 'Gi\u00e1p Ng\u1ecd' l\u00e0 \u0111\u00fang.[\/footnote], nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i c\u00f9ng nhau, nh\u01b0ng v\u1eabn t\u00e1ch ri\u00eang ra.)<\/i>\r\n\r\n[100] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai quan kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n c\u1ee7a Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m. T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u00e1c b\u1eadc nho th\u1ea7n, trao quy\u1ec1n v\u0103n b\u00fat, vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng \u0111\u1ec1u giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch. N\u1ebfu vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u00f4ng lu\u1eadn, th\u00ec l\u1ea1i t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u1ea3o th\u00ed l\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/i>\r\n\r\n<i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ng\u00e0y c\u00e0ng chi ti\u1ebft, ph\u00f2ng ng\u1eeba c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 tuy t\u1ed1t, nh\u01b0ng v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eafc tin t\u01b0\u1edfng giao ph\u00f3 v\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, e r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1eadt s\u1ef1 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng n\u00f3i '\u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 quy ch\u1ebf c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i'. Nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng Ti\u00ean \u0111\u1ebf ch\u0103m ch\u1ec9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, c\u1ed1t sao c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady. Ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u th\u1ea5u \u00fd s\u00e2u xa, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ec3, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>K\u00ednh mong Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb t\u1eeb xem x\u00e9t s\u1ef1 vi\u1ec7c, sau n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i cho chi ti\u1ebft[footnote]'sau n\u00e0y' trong b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c ghi l\u00e0 't\u1eeb nay', c\u00f2n trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 19, m\u1ee5c 8 th\u00ec gi\u1ed1ng v\u1edbi b\u1ea3n g\u1ed1c.[\/footnote].\"<\/i>\u00a0Vua nghe theo.\r\n\r\n[101] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c \u00e1p t\u1ea3i qu\u1ea7n \u00e1o ban t\u1eb7ng cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ngo\u1ea1i vi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u sai c\u00e1c quan k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 th\u00e2n th\u00edch th\u01b0\u1eddng nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n xin vi\u1ec7c, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 c\u1ea3 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 ph\u00f3 v\u00e0 quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho ch\u00e2u huy\u1ec7n. T\u1eeb nay, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft c\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c man \u1edf An Vi\u1ec5n, Thi\u00ean T\u1ee9, B\u1ea3o Thu\u1eadn ch\u00e2u, Nam ch\u00e2u, Thu\u1eadn ch\u00e2u thu\u1ed9c khu v\u1ef1c Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng c\u1ee7a Thi ch\u00e2u v\u00e0o c\u1ed1ng n\u1ea1p kinh \u0111\u00f4, \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 xa x\u00f4i. T\u1eeb nay, cho ph\u00e9p h\u1ecd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ed1ng n\u1ea1p t\u1ea1i Thi ch\u00e2u, c\u00f2n c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m ban t\u1eb7ng th\u00ec c\u1ea5p ngay t\u1ea1i \u0111\u00f3. N\u1ebfu h\u1ecd mu\u1ed1n t\u1ef1 v\u00e0o kinh \u0111\u00f4 c\u1ed1ng n\u1ea1p, th\u00ec c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi cho ph\u00e9p hai ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, c\u00f2n th\u1ee7 l\u0129nh th\u00ec cho ph\u00e9p ba n\u0103m \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 B\u1eafc H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng L\u1eadp.\r\n\r\n<i>(\u300aK\u00fd v\u0103n\u300b cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng L\u1eadp, nh\u01b0ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 do Vi\u1ec7n M\u1eadt quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, nay tham kh\u1ea3o c\u1ea3 hai.)<\/i>\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea5y H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 Ph\u1ea1m Ung l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi H\u1ea7u K\u1ebf Long l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9; Kh\u1edfi c\u01b0 lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u1eeb Th\u00edch l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu B\u00f9i K\u1ebf K\u1ef7 l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9; Ho\u00e0i Nam Giang Chi\u1ebft Kinh H\u1ed3 ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi c\u1ee7a v\u1ee3 Khi\u1ebft \u0110an, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Th\u00f4i Chu\u1ea9n l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn d\u00e2n h\u00e0ng.\r\n\r\n[105] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng qu\u00e2n nh\u00e2n b\u1ecb ph\u1ed1i l\u01b0u, v\u1ee3 con h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c h\u00e0ng ng\u00e0y cho \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y.\r\n\r\n[106] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, l\u1ea5y Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u00e3i ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00fac \u0111\u00f3 Tam ty thi\u1ebfu quan, Trung th\u01b0 b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi, Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 l\u1ea1c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y, B\u00e1c V\u0103n c\u00f3 c\u00f4ng cung c\u1ea5p qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> B\u00e8n cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u B\u00e1c V\u0103n v\u1ec1, th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5.\r\n\r\n[107] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Tam ty xin mua th\u00f3c v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4, Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"C\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u00f3 bao nhi\u00eau?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"Hi\u1ec7n nay so v\u1edbi th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, s\u1ed1 ng\u1ef1a nhi\u1ec1u g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n, t\u00ednh chi ph\u00ed c\u1ecf kh\u00f4 m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 do c\u00e1ch s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ch\u1ed7. N\u1ebfu l\u1ea5y s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c Thi\u1ec3m T\u00e2y nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0m \u0111\u1ecbnh s\u1ed1, c\u00f2n l\u1ea1i cho d\u00e2n gian mua b\u00e1n, trong hai ba n\u0103m \u1eaft s\u1ebd sinh s\u00f4i, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec nu\u00f4i \u1edf chu\u1ed3ng ngo\u00e0i.\"<\/i>\r\n\r\n<em>(L\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 \"chu\u1ed3ng ngo\u00e0i\", tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3, kh\u00f4ng ng\u1ea1i nh\u1eafc l\u1ea1i:<\/em>\r\n\r\n<em>Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, Ty Qu\u1ea7n M\u1ee5c qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a trong thi\u00ean h\u1ea1. D\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u00f3 Vi\u1ec7n T\u1ea3 H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5, ph\u1ee5 tr\u00e1ch Gi\u00e1m T\u1ea3 H\u1eefu Thi\u00ean T\u1ee9 v\u00e0 Ph\u01b0\u1eddng T\u1ea3 H\u1eefu Thi\u00ean C\u1ee9u. Nh\u1eefng ng\u1ef1a b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng t\u1ea1i Gi\u00e1m Th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Gi\u00e1m H\u1ea1. Qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i c\u00f3 c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 \u0110\u1ec1 C\u1eed, Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9, Ph\u00f3 S\u1ee9, Vi\u00ean Li\u00eau, Th\u1eadp T\u01b0\u1edbng, Ti\u1ebft C\u1ea5p, Th\u00fa Y, T\u00e0o \u0110\u1ea7u, Lo\u00e1t B\u00e0o, Tr\u01b0\u1edfng H\u00e0nh, v\u00e0 Ti\u1ec3u \u0110\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ng\u1ef1a t\u1ed1t. C\u00e1c gi\u00e1m \u1edf ngo\u00e0i do Tri Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng Ph\u00e1n ki\u00eam nhi\u1ec7m, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ea5t c\u1ecf d\u1ef1ng chu\u1ed3ng, b\u1eaft qu\u00e2n l\u00ednh m\u00f9a xu\u00e2n h\u00e8 ra \u0111\u1ed3ng ch\u0103n th\u1ea3, m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng v\u00e0o chu\u1ed3ng. Sinh s\u1ea3n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, hao h\u1ee5t b\u1ecb ph\u1ea1t, quy \u0111\u1ecbnh r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/em>\r\n\r\n<em>Tuy nhi\u00ean, s\u1ed1 ng\u1ef1a sinh s\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng cho qu\u1ed1c gia, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i mua \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi. Trong c\u00e1c n\u0103m Ung Hy v\u00e0 \u0110oan C\u1ee7ng, vi\u1ec7c mua b\u00e1n ng\u1ef1a di\u1ec5n ra d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi: \u1ede H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7, Phong, Lam, qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n[footnote]Theo \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 198, ph\u1ea7n Binh Ch\u00ed, tr\u01b0\u1edbc 'qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n' c\u00f3 hai ch\u1eef 'Kh\u1ea3 Lam', \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Binh 24\/1 c\u0169ng li\u1ec7t k\u00ea qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam l\u00e0 n\u01a1i mua ng\u1ef1a \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nghi ng\u1edd b\u1ea3n in g\u1ed1c thi\u1ebfu hai ch\u1eef 'Kh\u1ea3 Lam' tr\u01b0\u1edbc 'qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n'.[\/footnote], tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long, tr\u1ea1i Tr\u1ecdc Lu\u00e2n; \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea7n, V\u1ecb, Kinh, Nguy\u00ean, Nghi, Di\u00ean, Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, Giai, qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung, B\u1ea3o An, c\u1eeda Ch\u1ebf Th\u1eafng, ph\u1ee7 H\u1ea1o V\u0129; \u1edf H\u00e0 T\u00e2y l\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u Linh, Tuy, Ng\u00e2n, H\u1ea1; \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p l\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u \u00cdch, V\u0103n, L\u00ea, Nh\u00e3, Nhung, M\u1eadu, Qu\u1ef3, qu\u00e2n V\u0129nh Khang; \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng l\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u0103ng.<\/em>\r\n\r\n<em>T\u1eeb khi Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh chi\u1ebfm c\u1ee9 H\u00e0 Nam, vi\u1ec7c mua b\u00e1n ch\u1ec9 c\u00f2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7, Kinh, Nguy\u00ean, Nghi, V\u1ecb, T\u1ea7n, Giai, Ho\u00e0n, qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam, H\u1ecfa S\u01a1n, B\u1ea3o An, B\u1ea3o \u0110\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, Di\u00ean, V\u1ecb, Nguy\u00ean, T\u1ea7n, Giai, V\u0103n v\u00e0 qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung. V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Th\u00e1nh, v\u1eabn mua \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a t\u1eeb c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 34.900 con. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong b\u1ea3n ch\u00ed, c\u1ea7n xem x\u00e9t ch\u1ec9nh s\u1eeda th\u00eam.)<\/em>\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c gi\u1ea3ng h\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u, s\u0129 t\u1eed kh\u00f4ng bi\u1ebft kinh \u0111i\u1ec3n, h\u00e1 ph\u1ea3i do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u00e1o h\u00f3a kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i? H\u00e3y l\u1ec7nh cho T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed ba \u0111\u1ebfn n\u0103m quan l\u1ea1i kinh tri\u1ec1u th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh thu\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[109] Vua Long Quang Th\u00f9 c\u1ee7a T\u00e2y Nam Phi\u1ec1n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c quan th\u00e2n t\u00f2ng c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft, t\u1eeb nay ch\u1ecdn b\u1ed5 sung t\u1eeb qu\u00e2n b\u1ed9 d\u01b0\u1edbi c\u1ea5p Th\u1ea7n D\u0169ng.\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u ba kinh, th\u00ec cho th\u1eed gi\u1ea3ng gi\u1ea3i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t b\u00e1o danh l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed T\u00e0o Tu C\u1ed5 t\u00e2u: <i>\"B\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u00e3 ghi trong kinh L\u1ec5. T\u1eeb th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tham vinh kh\u00f4ng ch\u1ecbu r\u1eddi ch\u1ee9c, n\u00ean v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n \u0111\u00e3 t\u1eebng ban chi\u1ebfu tr\u00e1ch c\u1ee9, l\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh quan v\u1ec1 h\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp tr\u00ean quan \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c c\u00f9ng ph\u1ea9m, l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ecd bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 t\u1ef1 r\u00fat lui. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i v\u1eabn c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, t\u00e2m l\u1ef1c \u0111\u00e3 suy y\u1ebfu, l\u00e0m sao gi\u00fap \u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c quan. Chu\u00f4ng k\u00eau canh t\u00e0n, ch\u01b0a t\u1ec9nh ng\u1ed9 vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00eam l\u00e0 sai; \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng l\u00fac x\u1ebf chi\u1ec1u, ch\u1ec9 lo t\u00ednh to\u00e1n vi\u1ec7c sau khi ch\u1ebft. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty [footnote]ch\u1eef \"<\/i>l\u1ed9<i>\" nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 77\/35 b\u1ed5 sung[\/footnote] khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, ai b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i th\u00ec cho d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 xin, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u, v\u1eabn theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 th\u1eddi Trinh Qu\u00e1n. C\u00f2n nh\u1eefng b\u1eadc \u0111\u1ee9c cao v\u1ecdng tr\u1ecdng, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169.\"<\/i> Vua nghe theo, b\u00e8n \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh l\u1ec7nh.\r\n\r\nTu C\u1ed5 t\u1eebng c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi hai v\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed c\u1ee7a ba vi\u1ec7n v\u00e0o ch\u1ea7u bu\u1ed5i s\u00e1ng, s\u1eafp \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p hai ho\u1ea1n quan c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a kh\u00f4ng tr\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1t ng\u0103n l\u1ea1i b\u1ecb h\u1ecd m\u1eafng. Tu C\u1ed5 t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n th\u00ec thi\u00ean t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n. Theo l\u1ec7 c\u0169, ba vi\u1ec7n c\u00f9ng \u0111i th\u00ec ngang h\u00e0ng v\u1edbi ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p s\u1ef1. Nay ho\u1ea1n quan khinh nh\u1eddn nh\u01b0 v\u1eady, xin giao cho c\u01a1 quan x\u00e9t x\u1eed.\"<\/i>\u00a0Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai \u0111\u00e1nh hai ho\u1ea1n quan.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh ho\u1ea1n quan ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, s\u1ee3 c\u00f3 th\u1eddi gian kh\u00e1c.)<\/i>\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, \u0111\u1ee3i th\u00eam ba n\u0103m n\u1eefa, gi\u1ea3m thu\u1ebf m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi l\u0103m.\r\n\r\n[114] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t doanh \u0111i\u1ec1n \u1edf hai ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, giao ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t cho d\u00e2n, m\u1ed7i kho\u1ea3nh n\u1ed9p thu\u1ebf n\u0103m ph\u1ea7n, c\u00e1c ch\u00e2u sai ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tr\u00e2u b\u00f2 \u0111i c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng c\u00f3 408 kho\u1ea3nh 80 m\u1eabu ru\u1ed9ng hoang, ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 170 kho\u1ea3nh.\r\n\r\nT\u1eeb n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 C\u1ea3nh V\u1ecdng t\u00e2u xin l\u1eadp doanh \u0111i\u1ec1n v\u1ee5, h\u00e0ng n\u0103m m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tr\u00e2u b\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, m\u00f9a h\u00e8 m\u01b0\u1ee3n th\u00eam 600 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u1ecf, m\u00f9a thu m\u01b0\u1ee3n th\u00eam 1.500 ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7t h\u00e1i, thu nh\u1eadp h\u00e0ng n\u0103m r\u1ea5t l\u1edbn.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Tuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i c\u00e1ch l\u00e0m, tri\u1ec7u t\u1eadp 41 h\u1ed9 d\u00e2n ven s\u00f4ng \u0111\u1ebfn chia nhau c\u00e0y c\u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u h\u1ecd \u0111\u1ec1u k\u00eau xin mi\u1ec5n, doanh \u0111i\u1ec1n v\u1ee5 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\nN\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ee9a Th\u00edch l\u1ea1i t\u00e2u xin kh\u00f4i ph\u1ee5c, h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u H\u00e1n Ki\u1ec7t c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ee3i h\u1ea1i. L\u01b0u H\u00e1n Ki\u1ec7t t\u00e2u: <i>\"Hai doanh \u0111i\u1ec1n v\u1ee5 t\u1eeb khi kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn nay, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 33 v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u00faa, tr\u1ecb gi\u00e1 h\u01a1n 9 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n; ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 6 v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u00faa, tr\u1ecb gi\u00e1 h\u01a1n 2 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Nh\u01b0ng chi ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho quan l\u1ea1i, binh l\u00ednh, tr\u00e2u b\u00f2 v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng t\u1ed1n h\u01a1n 13 v\u1ea1n quan, ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ed1n h\u01a1n 4 v\u1ea1n quan, thu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 chi.\"<\/i>\u00a0V\u00ec v\u1eady b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n<i>(Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u00fac n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 D\u01b0 Hi\u1ebfn Khanh. Vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u1ea3nh V\u1ecdng xem th\u00e1ng 4 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi chuy\u1ec7n n\u00e0y. \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu vi\u1ebft h\u00e0nh tr\u1ea1ng cho H\u1ee9a Th\u00edch c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c doanh \u0111i\u1ec1n v\u1ee5, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng, Th\u00e1i T\u1ec1, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u00ecnh L\u00e2m c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh. Khi \u1ea5y, c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7 \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh \u0111\u00e3 t\u0103ng th\u00eam \u0111\u1ebfn 6.783 \u0111i\u1ec1u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t l\u1ea1i.\r\n\r\nHo\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c b\u1ec1 tr\u00ean. Trong ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh, c\u00e1c chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t l\u1ea1i, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u01b0\u1eddm r\u00e0 \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho d\u00e2n, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3? Nay c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ec9 c\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i, l\u1ea1i c\u1ea7n ch\u00fang th\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ee3i h\u1ea1i, t\u1eebng \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.\"<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[116] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn[footnote]Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, ch\u1eef 'Nam' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 9, ph\u1ea7n k\u1ef7 Nh\u00e2n T\u00f4ng v\u00e0 quy\u1ec3n n\u00e0y, th\u00e1ng 6 ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c Ho\u00e0i Nam b\u1ecb l\u1ee5t, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.[\/footnote], n\u01a1i n\u00e0o m\u01b0a l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n, th\u00ec ph\u1ea3i lo c\u1ee9u gi\u00fap.\r\n\r\n[117] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n k\u1ef7, c\u00f2n trong th\u1ef1c l\u1ee5c th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3.)<\/i>\r\n\r\n[118] Th\u00e0nh Qu\u1ea3ng T\u00edn qu\u00e2n b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, v\u00ec g\u1ea7n v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m s\u1eeda ch\u1eefa. Tri qu\u00e2n B\u00e1c Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng d\u1eabn qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1eeda ch\u1eefa g\u1ea5p. Chi\u1ebfu ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129, v\u00e0 khi th\u00e0nh xong, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[119] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n s\u1eeda ch\u1eefa tr\u1ea1i Thi\u00ean Th\u00e1nh.\r\n\r\n[120] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Minh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u1ec3 ph\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Nh\u1eadt B\u1ea3n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt, nh\u01b0ng kh\u00f4ng mang theo bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Chi\u1ebfu b\u1ea3o t\u1eeb ch\u1ed1i.\r\n\r\n[121] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh T\u00e2y l\u1ed9.\r\n\r\n[122] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ef1 thi d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ef1 thi \u1edf t\u1ec9nh.\r\n\r\n[123] T\u00e0o Nghi, Giang \u0110\u1ee9c Minh c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c s\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 \u1edf cho c\u00e1c qu\u00e2n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 139.000 gian. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu ban \u00e1o v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng.\r\n\r\n[124] Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn Ho\u00e0i Nam t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00ea B\u1eafc Th\u1ea7n \u1edf ch\u00e2u S\u1edf v\u00e0 \u0111\u00ea Giang Kh\u1ea9u \u1edf ch\u00e2u Ch\u00e2n \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. Ban \u0111\u1ea7u, thuy\u1ec1n b\u00e8 qua l\u1ea1i \u0111\u00ea th\u01b0\u1eddng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng nhi\u1ec1u, Gi\u00e1m b\u00e0i ng\u1ea1n ch\u00e2u Ch\u00e2n l\u00e0 \u0110\u00e0o Gi\u00e1m v\u00e0 Gi\u00e1m thu\u1ebf ch\u00e2u S\u1edf l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u1ea4t \u0111\u1ec1u xin \u0111\u1eb7t c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00ea, \u0111\u1ec3 m\u1edf \u0111\u00f3ng theo th\u1eddi gian.\r\n\r\nSau khi ho\u00e0n th\u00e0nh, thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3 nhi\u00ean thu\u1eadn ti\u1ec7n, m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n l\u00ednh canh \u0111\u00ea. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ty ph\u00e1t v\u1eadn, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m c\u1ed1ng, l\u1ec7nh quy ho\u1ea1ch r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Gi\u00e1m v\u00e0 \u1ea4t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c t\u1ed1t.\r\n\r\n<em>(\u0110\u00e0o Gi\u00e1m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea7m D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e1u \u00f4ng l\u00e0 Kh\u1ea3i t\u1eebng l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, c\u00f3 v\u0103n t\u1ef1 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t chi ti\u1ebft, n\u00ean t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam. <\/em>\r\n\r\n<em>\u1ea4t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nguy\u00ean Th\u00e0nh, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch vi\u1ebft v\u0103n bia m\u1ed9 \u00f4ng r\u1eb1ng: \u1ea4t n\u00f3i ch\u00e2u S\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u00ea l\u00e0m c\u1ed1ng, m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn qu\u00e2n l\u00ednh, m\u1ed9t tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng, s\u00e1u v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn th\u1ea1ch g\u1ea1o. So v\u1edbi Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/em>\r\n\r\n[125] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c Lang trung tr\u1edf l\u00ean v\u1ec1 h\u01b0u, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c cho m\u1ed9t con l\u00e0m quan. L\u00fac \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 quan Lang trung H\u00f9ng \u0110\u1ed3ng V\u0103n xin v\u1ec1 h\u01b0u, t\u1ef1 n\u00f3i kh\u00f4ng mu\u1ed1n chia ty, gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 xin cho hai con \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb khoa cu\u1ed1i. \u0110\u00e3 cho \u0110\u1ed3ng V\u0103n gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c b\u1ed5 m\u1ed9t con l\u00e0m Th\u00e1i mi\u1ebfu Trai lang, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1eadp th\u00e0nh l\u1ec7.\r\n\r\n<em>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u00f9ng \u0110\u1ed3ng V\u0103n, theo H\u1ed9i y\u1ebfu, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o.)<\/em>\r\n\r\n[126] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 d\u00e0y \u0111\u1eb7c kh\u1eafp n\u01a1i.\r\n\r\n[127] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Sai s\u1ee9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb thu\u1ed9c Tam ban, T\u00e1n tr\u1ef1c thu\u1ed9c c\u00e1c ban, v\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c thu\u1ed9c Ngo\u1ea1i ban, x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi c\u00e1c quan c\u00f3 m\u1ec7nh, tr\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c Nhi\u1ebfp Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, T\u01b0 m\u00e3.\r\n\r\n[128] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua Ch\u00e2n T\u00f4ng v\u1ec1 th\u1edd t\u1ea1i cung H\u1ed3ng Kh\u00e1nh \u1edf Nam Kinh.\r\n\r\n[129] C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ecd nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ban ng\u00e0y c\u00f4ng khai c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang trong ch\u1ee3. Vua nghe tin, n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"Kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\"<\/i>\u00a0H\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1eaft Tri ch\u00e2u, T\u01b0 phong Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang M\u1ea1nh M\u1ee5c, c\u00e1ch ch\u1ee9c. B\u00e0n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay M\u1ee5c.\r\n\r\nC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Tri ch\u00e2u S\u1edf, \u0110\u1ed9 chi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Mai Tu\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m quan, t\u1eebng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nay c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng. B\u00e8n \u0111i\u1ec1u Tu\u1ea7n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u1ecd, th\u0103ng ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, d\u1ea1y b\u1ea3o \u00fd chuy\u00ean t\u00e2m c\u00f4ng vi\u1ec7c, r\u1eeda s\u1ea1ch l\u1ed7i l\u1ea7m.\r\n\r\n[130] Ban ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[131] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 b\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do h\u1ecd \u0111i ki\u1ebfm c\u1ee7i ho\u1eb7c th\u00e1m th\u00ednh xa m\u00e0 b\u1ecb b\u1ed9 t\u1ed9c b\u1eaft gi\u1eef, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tho\u00e1t v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft \u0111i. C\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ec1u x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt, nh\u01b0ng t\u00ecnh c\u1ea3nh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay xin x\u1eed ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u xa x\u00f4i hi\u1ec3m \u00e1c.\"<\/i>\u00a0Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u00e0i, tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u1eb9 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed.\r\n\r\n<em>(Th\u00e1ng 12 ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y ban l\u1ec7nh, n\u1ed9i dung t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u1ea7n xem x\u00e9t. Vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u00e1c V\u0103n c\u00f2n ghi v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng 7 n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/em>\r\n\r\n[132] Th\u00e1ng 11 ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c bi\u00ean s\u1eafc \u0111ang thi h\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tuy\u00ean s\u1eafc ti\u1ebfp theo, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u00ec cho ph\u00e9p trong ngo\u00e0i t\u00e2u l\u00ean l\u1ee3i h\u1ea1i.\r\n\r\n[133] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n n\u0103m Thi\u00ean Hy \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban s\u1ee9 th\u1ea7n, cho ph\u00e9p \u0111\u1ed5i sang v\u0103n ch\u1ee9c.\r\n\r\n[134] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m kh\u1eafc in v\u00e0 ban h\u00e0nh lu\u1eadt v\u0103n c\u00f9ng ph\u1ea7n ch\u00fa gi\u1ea3i.\r\n\r\n[135] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng H\u00e0 B\u1eafc, t\u1eeb n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau m\u1ed9 l\u00e0m l\u00ednh, nghe n\u00f3i \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u1ee5c v\u1ee5 trong qu\u00e2n ng\u0169. T\u1eeb nay cho ph\u00e9p con ch\u00e1u thay th\u1ebf, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u.\"<\/i>\r\n\r\n[136] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean c\u00f9ng ti\u1ebfn c\u1eed \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba D\u01b0\u01a1ng An Qu\u1ed1c l\u00e0m Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m tr\u1ef1c gi\u1ea3ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tri\u1ec7u cha c\u1ee7a An Qu\u1ed1c l\u00e0 Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, gi\u1ea3ng th\u01b0 ch\u00e2u h\u1ecdc Duy\u1ec7n Ch\u00e2u l\u00e0 Quang Ph\u1ee5 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua b\u1ea3o gi\u1ea3ng s\u00e1ch Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0, Quang Ph\u1ee5 n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n xa x\u00f4i kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, th\u1ea7n xin gi\u1ea3ng ch\u01b0\u01a1ng V\u00f4 D\u1eadt.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u00e3 h\u01a1n 70 tu\u1ed5i nh\u01b0ng l\u1eddi gi\u1ea3ng r\u00f5 r\u00e0ng th\u00f4ng su\u1ed1t. Vua mu\u1ed1n gi\u1eef l\u1ea1i l\u00e0m quan h\u1ecdc, nh\u01b0ng Quang Ph\u1ee5 c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i.\r\n\r\nNg\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong Quang Ph\u1ee5 l\u00e0m Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m th\u1eeba, r\u1ed3i cho v\u1ec1.\r\n\r\n[137] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, th\u0103ng ch\u1ec9 huy Phi\u00ean L\u1ea1c l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean l\u00e0m c\u1ea5m qu\u00e2n, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean Ho\u00e0nh T\u1eafc.\r\n\r\n[138] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ea7n li\u00eau t\u00e2u xin \u00e2n tr\u1ea1ch cho con em theo h\u1ea7u, gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc so v\u1edbi l\u1ec7 c\u0169.\r\n\r\n[139] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu cho B\u1ed9 th\u1ef1 ty Phu Di\u00ean l\u1ed9 r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00e2u vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, h\u00e3y r\u0103n d\u1ea1y c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c xa x\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t xu\u1ea5t qu\u00e2n.\r\n\r\n[140] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m b\u1ed5 l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng 6 n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3, ph\u1ea3i gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng th\u00eam m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 n\u1eefa.\r\n\r\n[141] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, l\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1 L\u00fd D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba. D\u01b0 Kh\u00e1nh c\u00f9ng ph\u00e1n s\u1ef1 \u1edf T\u00fa Ch\u00e2u, xin l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i \u1edf hai huy\u1ec7n H\u1ea3i Di\u00eam v\u00e0 Hoa \u0110\u00ecnh, \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c 78 v\u1ea1n 7 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[142] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u0169 kh\u00ed c\u00e1c l\u1ed9 ph\u1ea3i ch\u1ebf t\u1ea1o h\u00e0ng n\u0103m.\r\n\r\n[143] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m sau v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a th\u00e1ng gi\u00eang s\u1ebd c\u1ea7u c\u1ed1c v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, nh\u01b0ng ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Ninh ti\u1ebft l\u1ea1i r\u01a1i v\u00e0o gi\u1eefa k\u1ef3 trai gi\u1edbi, xin \u0111\u1ed5i sang ng\u00e0y T\u00e2n th\u1ee9 hai. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[144] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n v\u00e0 ki\u1ec3m ph\u00e1p t\u1eeb nay sau khi m\u00e3n nhi\u1ec7m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m tri huy\u1ec7n g\u1ea7n nh\u00e0, \u0111\u1ee3i m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 xong s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111\u1ed3ng ph\u00e1n. <i>(N\u0103m sau, th\u00e1ng 9, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd)<\/i>.\r\n\r\n[145] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, sai quan c\u1ea7u tuy\u1ebft.\r\n\r\n[146] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean b\u1eaft n\u1ed9p qu\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec tham th\u01b0\u1edfng h\u1eadu m\u00e0 vu t\u1ed9i cho h\u1ecd. Nay \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u1ea1t, xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a, ch\u1ec9 c\u1ea5p d\u00e2y l\u01b0ng v\u00e0 \u00e1o ng\u1eafn.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e0o ng\u0169 sang c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi r\u1ee3 b\u1eaft l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7, ch\u1ec9 c\u1ea7n h\u01a1i kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd l\u00e0 b\u1eaft n\u1ed9p \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i th\u01b0\u1edfng, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng ai t\u1ef1 quay v\u1ec1 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i ch\u1ebft, cho ph\u1ee5c ng\u0169, nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 10, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n t\u00e2u xin, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 kh\u00e1c, c\u1ea7n xem x\u00e9t)<\/i>.\r\n\r\n[147] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng d\u00e2ng l\u00ean \u300aQu\u1ed1c tri\u1ec1u d\u1ecbch kinh \u00e2m ngh\u0129a\u300b 70 quy\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 ti\u1ec1n t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a v\u0103n ph\u00e1t nguy\u1ec7n c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n xem.\r\n\r\n[148] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf kinh th\u00e0nh t\u0103ng cao, n\u00ean l\u1ec7nh cho Tam ty xu\u1ea5t kho th\u00f3c k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n trong kinh th\u00e0nh vay, h\u1eb9n trong hai n\u0103m tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 th\u00f3c th\u00f4. L\u1ea1i b\u1ed1 tr\u00ed h\u00e0ng ch\u1ee5c ch\u1ee3 mua th\u00f3c, ch\u1ec9 l\u1ea5y n\u1eeda gi\u00e1, d\u00e2n ch\u00fang tranh nhau \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00f3 ai b\u1ecb \u0111\u00f3i.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, th\u00f3c trong Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 lo\u1ea1i c\u0169 m\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Tam ty s\u1ef1 Tr\u00ecnh L\u00e2m nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo, t\u1ed5ng c\u1ed9ng xu\u1ea5t ra s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c.\r\n\r\n<i>(Trong ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u00ecnh L\u00e2m, \u1edf ph\u1ea7n xu\u1ea5t th\u00f3c c\u0169 c\u00f3 vi\u1ebft: Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 Nh\u00e2m B\u1ed1 xin \u0111\u00fac ti\u1ec1n l\u1edbn, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan H\u1ee9a Th\u00e2n xin d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eaft pha l\u1eabn \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0a \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y xu\u1ed1ng b\u00e0n b\u1ea1c. Tr\u00ecnh L\u00e2m n\u00f3i r\u1eb1ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Nh\u00e2m B\u1ed1 d\u00f9ng ti\u1ec1n l\u1edbn l\u00e0 d\u1ee5 d\u00e2n \u0111\u00fac ti\u1ec1n gi\u1ea3 v\u00e0 khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea1m t\u1ed9i, \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ec7 Ng\u0169 K\u1ef3 t\u1eebng d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng; c\u00f2n H\u1ee9a Th\u00e2n mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eaft pha l\u1eabn \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00e0nh, n\u00ean cho H\u1ee9a Th\u00e2n th\u1eed nghi\u1ec7m. Vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u00e0nh.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t r\u1eb1ng Nh\u00e2m B\u1ed1 l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0o th\u00e1ng nhu\u1eadn th\u00e1ng 10 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 9, l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a ph\u1ea3i, ch\u00ednh truy\u1ec7n nh\u1ea7m l\u1eabn. L\u1ea1i n\u1eefa, H\u1ee9a Th\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m n\u00e0y m\u1edbi l\u00e0m Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ec1 h\u00ecnh, \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i>\r\n\r\n[149] Tam ty xu\u1ed1ng c\u00e1c huy\u1ec7n trong kinh mua nguy\u00ean li\u1ec7u th\u1ef1c ph\u1ea9m, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m c\u00f4ng s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Tung v\u00ec trong kinh c\u00f3 thi\u00ean tai m\u1ea5t m\u00f9a, xin thu mua th\u00f3c \u1edf ch\u1ee3. Vua h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>\"D\u00f9ng cho nh\u00e0 b\u1ebfp c\u1ee7a ho\u00e0ng gia.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec mi\u1ebfng \u0103n m\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n, h\u00e3y b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft.\"<\/i>\r\n\r\n[150] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0110\u1ea1o l\u1ee5c vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean danh s\u00e1ch hai m\u01b0\u01a1i n\u01a1i danh s\u01a1n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee7 h\u00e0ng n\u0103m n\u00e9m long gi\u1ea3n[footnote]\u0110\u1ea1o l\u1ee5c vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean danh s\u00e1ch hai m\u01b0\u01a1i n\u01a1i danh s\u01a1n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee7 h\u00e0ng n\u0103m n\u00e9m long gi\u1ea3n, ch\u1eef 's\u1edf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[151] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, Khai B\u1ea3o t\u1ef1, C\u1ea3nh Linh cung c\u1ea7u tuy\u1ebft. Theo l\u1ec7 c\u0169, khi xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1ea1c d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, Vua ch\u00fa t\u00e2m c\u1ea7u nguy\u1ec7n, ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1ea1c. Khi tuy\u1ebft r\u01a1i, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng, Vua vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"D\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m ru\u1ed9ng, t\u1eeb nay c\u00f3 hy v\u1ecdng r\u1ed3i.\"<\/i>\r\n\r\n[152] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, t\u00e1ch huy\u1ec7n V\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00e2u V\u1ec7 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o qu\u00e2n An L\u1ee3i, huy\u1ec7n Ho\u1ea1ch Gia c\u1ee7a ch\u00e2u Ho\u00e0i s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o ch\u00e2u V\u1ec7.\r\n\r\n[153] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm mu\u1ed1n v\u00e0o ng\u00e0y Nguy\u00ean \u0110\u00e1n d\u1eabn tr\u0103m quan \u0111\u1ebfn ch\u00fac th\u1ecd Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng. H\u00e3y l\u1ec7nh cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n so\u1ea1n th\u1ea3o nghi th\u1ee9c n\u00e0y.\"<\/i> Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu n\u00f3i: <i>\"L\u1ebd n\u00e0o v\u00ec ta m\u00e0 l\u00e0m ch\u1eadm l\u1ec5 Nguy\u00ean h\u1ed9i?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y hi\u1ebfu k\u00ednh ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9, th\u00e1i h\u1eadu l\u1ea5y khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng gi\u1eef g\u00ecn qu\u1ed1c th\u1ec3, xin theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a th\u00e1i h\u1eadu.\"<\/i> R\u1ed3i \u00f4ng l\u1ea1y hai l\u1ea7n \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng. Vua v\u1eabn mu\u1ed1n ch\u00fac th\u1ecd th\u00e1i h\u1eadu tr\u01b0\u1edbc, sau khi lui ra, li\u1ec1n ban chi\u1ebfu m\u1eadt giao cho Trung th\u01b0.\r\n\r\n[154] L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n l\u00e0 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"Hu\u00fdnh l\u00e0 h\u1ecdc s\u0129 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, ch\u00ed h\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c trong s\u1ea1ch, Tr\u1eabm mu\u1ed1n gi\u1eef \u00f4ng l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Hu\u00fdnh \u0111\u00e3 76 tu\u1ed5i, d\u00f9 b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n gi\u1eef \u00f4ng \u1ea5y, nh\u01b0ng s\u1ee9c l\u1ef1c e kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7.\"<\/i> Vua b\u00e8n phong cho \u00f4ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu b\u1ea3o v\u1ec1 h\u01b0u, c\u1ea5p \u0111\u1ee7 b\u1ed5ng l\u1ed9c, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 h\u1ecdc s\u0129.\r\n\r\n[155] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c l\u1eadp ban \u1edf cung Th\u01b0\u1ee3ng Thanh v\u00e0o n\u0103m ng\u00e0y l\u1ec5 Thi\u00ean Kh\u00e1nh.\r\n\r\n[156] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o T\u0129nh l\u00e0 Ti\u00eau H\u00e1n Ninh v\u00e0 Lang trung Binh b\u1ed9, Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ti\u1ebft \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.\r\n\r\n[157] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ph\u00e1i H\u1eefu Thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Ti\u00eau T\u00edn v\u00e0 Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Sa l\u00e0 Th\u1ea1ch V\u0169 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.\r\n\r\n[158] Ti\u1ebfp b\u1ea1n s\u1ee9 l\u00e0 Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5 t\u00e2u r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan l\u1ea1i hai ch\u1ebf, xin ngo\u00e0i vi\u1ec7c gi\u1ea3 quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh.\r\n\r\n<em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 4.)<\/em>\r\n\r\n[159] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng theo t\u1ea5u c\u1ee7a Qu\u1ed1c t\u00edn ty, trong bu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an v\u1eabn theo nghi th\u1ee9c c\u0169 \u0111\u1ee9ng \u1edf tr\u00ean long tr\u00ec, ph\u00eda nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ch\u1ed7 ng\u1ed3i khi l\u00ean \u0111i\u1ec7n nh\u01b0 nghi th\u1ee9c th\u1ecb y\u1ebfn.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong B\u1ea3n ch\u00ed th\u00e1ng 12, c\u1ea7n xem x\u00e9t ho\u1eb7c b\u1ecf b\u1edbt.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau \u0110\u1ecbch Li\u1ec7t v\u00e0 Quy Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Khang Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Tr\u01b0\u1eddng Ninh. Sau khi \u0110\u1ecbch Li\u1ec7t v\u00e0 \u0111o\u00e0n t\u00f9y t\u00f9ng \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng, Khi\u1ebft \u0110an l\u1ea1i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi mang r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y \u0111\u1ebfn cho \u0110\u1ecbch Li\u1ec7t.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng: <i>&#8220;Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi mang r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn M\u1ea1c Ch\u00e2u, c\u00f3 n\u00ean cho h\u1ecd v\u00e0o kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;N\u00ean ng\u0103n h\u1ecd l\u1ea1i, d\u00f9ng qu\u00e2n ch\u00e2u thay th\u1ebf, chuy\u1ec3n r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y cho \u0110\u1ecbch Li\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ea3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 H\u00e0n \u1ee8c c\u00f9ng L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n Nam t\u00e0o kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c quan vi\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y xem c\u00e1c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, t\u1ea1i sao v\u1eady?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc khi nh\u1eadp ng\u1ea1ch quan l\u1ea1i, \u1eaft ph\u1ea3i gi\u1eef li\u00eam s\u1ec9, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i ng\u1ea1ch th\u00ec \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft k\u00ednh s\u1ee3 v\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn. Ch\u00e2u huy\u1ec7n tuy nh\u1ecf, nh\u01b0ng g\u1ea7n d\u00e2n nh\u1ea5t, n\u00ean thanh l\u1ecdc t\u1eeb g\u1ed1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u1ea3o th\u00ed k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>[3] B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m tr\u00ed s\u0129 H\u1ed3 \u0110\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 so\u1ea1n xong \u300aDi\u1ec5n Th\u00e1nh Th\u00f4ng Lu\u1eadn\u300b 70 quy\u1ec3n, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh Ng\u0169 Kinh, nh\u01b0ng nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n sao ch\u00e9p d\u00e2ng l\u00ean Vua. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua ban cho H\u1ed3 \u0110\u00e1n 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 100 h\u1ed9c g\u1ea1o.<\/p>\n<p>[4] Tri \u00cdch Ch\u00e2u Ti\u1ebft \u0110i\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Xuy\u00ean b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c, d\u00f9 gi\u00e0 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c tha c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i kh\u00f4ng cho v\u1ec1, t\u1eeb nay xin kh\u00f4ng tha n\u1eefa. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00e2n \u1edf xa kh\u00f4ng bi\u1ebft lu\u1eadt m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i, r\u1ed3i su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm! X\u00e9t th\u1ea5y t\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng, cho ph\u00e9p h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 c\u00f4ng s\u1ef1, Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng \u0110\u1ee9c t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00f9ng Tri Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng B\u1ea3o, B\u1ea3n l\u1ed9 \u0110\u00f4 gi\u00e1m L\u00fd \u0110\u1ea1o S\u1eed ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9c Khang N\u00f4 \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Nguy\u00ean ch\u00e2u, \u0111\u1ed1t h\u01a1n 700 tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh B\u1ed1 A \u1edf Ba C\u00e2u c\u00f9ng s\u00e1u c\u1eeda kh\u00e1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 79 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2u, d\u00ea, ng\u1ef1a, l\u1eeba v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, gi\u00e1p tr\u1ee5 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn.&#8221;<\/i> Vua ban cho kh\u00ed t\u1ec7 c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p><em>(Truy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u1ecdng B\u1ea3o ch\u00e9p: Ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9c Khang N\u00f4, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 150 th\u1ee7 l\u0129nh, 7000 con ng\u1ef1a v\u00e0 d\u00ea<a class=\"footnote\" title=\"'7000' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 '70', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 325, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng B\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-329-1\" href=\"#footnote-329-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao. S\u1ed1 li\u1ec7u n\u00e0y h\u01a1i kh\u00e1c, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/em><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c x\u1ea1 th\u1ee7 cung t\u00ean \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n, thu\u00ea m\u01b0\u1edbn ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean, nh\u01b0ng n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n t\u1ef1 nguy\u1ec7n h\u1ee3p t\u00e1c canh t\u00e1c th\u00ec cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 \u00fay S\u00e0i T\u00f4ng Kh\u00e1nh xin l\u00e0m S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng, c\u00e1c khanh ngh\u0129 sao?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;C\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t, Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn \u0111\u1ec1u t\u1eebng tr\u1ea3i qua chi\u1ebfn tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng lao, \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng. Hu\u1ed1ng chi ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n xin x\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady. C\u00e1c khanh h\u00e3y tri\u1ec7u T\u00f4ng Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn m\u00e0 b\u1ea3o cho.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u00e3i ch\u1ebf, Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1 \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh xin \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u00ednh quan \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t ch\u1ee9c. Vua mu\u1ed1n cho ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, b\u00e8n h\u1ecfi \u00fd t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>&#8220;N\u1ebfu phong ch\u00ednh quan th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 b\u1eadc. Xin h\u00e3y theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, th\u0103ng l\u00e0m \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh quan.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[9] Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c hai ch\u00e2u Kinh, Ho\u00e0n l\u00e0m lo\u1ea1n, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n h\u1eb7c t\u1ea5u Chu V\u0103n Ch\u1ea5t v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn n\u1eafm qu\u00e2n m\u00e0 l\u01a1 l\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, l\u00e0m hao t\u1ed5n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi, xin d\u00f9ng T\u00e0o V\u0129 v\u00e0 \u0110i\u1ec1n M\u1eabn thay th\u1ebf. V\u0103n Ch\u1ea5t \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0111i\u1ec1u Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n, Ch\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1 l\u01b0u h\u1eadu T\u00e0o V\u0129 l\u00e0m Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ch\u1ebf vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi c\u1ee7a B\u00e1c V\u0103n.<\/p>\n<p>V\u0129 sau \u0111\u00f3 v\u00ec b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111i, l\u1ea1i l\u00e0m Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>C\u00f3 t\u00ean l\u00ednh Thi\u00ean H\u00f9ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u00e1n \u0111\u00e3 xong ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft, V\u0129 l\u1ea1i x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nghi ng\u1edd h\u1ecfi, V\u0129 c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;Khi ra bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, ch\u00e9m k\u1ebb kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e qu\u00e2n ta, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00edch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. B\u00ecnh th\u1eddi tr\u1ecb l\u00fd n\u1ed9i qu\u1eadn, sao l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n B\u00e1c V\u0103n ch\u00e9p: V\u0129 v\u00ec b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111i, b\u00e8n d\u00f9ng M\u1eabn l\u00e0m T\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean, gi\u1eb7c li\u1ec1n y\u00ean. X\u00e9t truy\u1ec7n M\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7nh l\u00e0m T\u1ed5ng qu\u1ea3n Kinh Nguy\u00ean, d\u00f9 sau l\u1ea1i l\u00e0m T\u1ed5ng qu\u1ea3n Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, nh\u01b0ng l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh nguy\u00ean ni\u00ean, e r\u1eb1ng truy\u1ec7n B\u00e1c V\u0103n c\u00f3 sai, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1eb7t 4 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c cung ph\u1ee5ng. Vi\u1ec7n Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean vi\u1ec7c ki\u1ec3m nghi\u1ec7m ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c b\u00ed truy\u1ec1n, pha ch\u1ebf thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean, v\u00e0 cung \u1ee9ng cho n\u1ed9i cung. N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 m\u1edbi \u0111\u1eb7t, d\u00f9ng 3 vi\u00ean Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan ch\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n, ho\u1eb7c d\u00f9ng th\u00eam ng\u01b0\u1eddi s\u0129. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c cung ph\u1ee5ng, ph\u1ea9m tr\u1eadt ngang N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, ch\u1ec9 d\u00f9ng n\u1ed9i th\u1ecb. Sau n\u00e0y t\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 9 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng xin giao cho Tam qu\u00e1n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh \u300a\u0110\u1ea1o t\u1ea1ng kinh\u300b, Vua theo.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;S\u00e1ch \u1ea5y ch\u00e9p nhi\u1ec1u vi\u1ec7c luy\u1ec7n \u0111an v\u00e0ng \u0111\u00e1, sao b\u1eb1ng 5000 ch\u1eef c\u1ee7a L\u00e3o T\u1eed gi\u1ea3n \u01b0\u1edbc?&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc thanh t\u1ecbnh v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c l\u01b0u \u0111\u00e0y m\u00e0 quan \u00e1n s\u00e1t kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd c\u00f9ng b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ea5u.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, B\u1ea3o \u0110\u1ea1i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n t\u00e2u r\u1eb1ng con th\u1ee9 l\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 H\u1ed1i xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf. Chi\u1ebfu cho l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban.<\/p>\n<p>H\u1ed1i l\u1ea5y con g\u00e1i c\u1ee7a Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay L\u00fd Tu\u00e2n H\u00fac, t\u1ee9c l\u00e0 con c\u1ee7a K\u1ef5 Qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.<\/p>\n<p>[14] Chi\u1ebft Giang bao l\u1ea5y D\u01b0 H\u00e0ng, d\u1ef1a v\u00e0o b\u1edd \u0111\u1eb7t hai c\u1ed1ng, thay nhau \u0111\u00f3ng m\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n thuy\u1ec1n t\u1eeb \u00d4n Ch\u00e2u, \u0110\u00e0i Ch\u00e2u, C\u00f9 Ch\u00e2u, V\u1ee5 Ch\u00e2u, nh\u01b0ng th\u1ee7y tri\u1ec1u l\u00e0m h\u1ecfng c\u1ed1ng ph\u00eda b\u1eafc, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng s\u1eeda ch\u1eefa, khi\u1ebfn thuy\u1ec1n b\u00e8 hai n\u01a1i b\u1ecb \u00e1ch t\u1eafc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn Ng\u00f4n d\u00e2ng t\u1ea5u xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn Ng\u00f4n d\u00e2ng t\u1ea5u xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i: 'Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn Ng\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng C\u1ea9n Ng\u00f4n', ch\u1eef 'Th\u1eadn' \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 'C\u1ea9n', c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng ki\u00eang h\u00fay Hi\u1ebfu T\u00f4ng. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 8-51 v\u00e0 \u300aNg\u00f4 \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfp B\u1eafc T\u1ed1ng Kinh ph\u1ee7 ni\u00ean bi\u1ec3u\u300b (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 \u300aKinh ph\u1ee7 ni\u00ean bi\u1ec3u\u300b) s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-329-2\" href=\"#footnote-329-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, sai quan t\u1ebf th\u1ea7n C\u1eedu cung. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;Ng\u00e0y t\u1ebf tr\u00f9ng v\u1edbi ng\u00e0y k\u1ef5 c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, c\u00f3 n\u00ean d\u00f9ng nh\u1ea1c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ch\u1ec9 b\u00e0y ra m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ea5u nh\u1ea1c th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00e1c nhau gi\u1eefa nh\u1ea1c x\u01b0a v\u00e0 nay, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1ea1c x\u01b0a d\u00f9ng cho tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc, n\u00fai s\u00f4ng, qu\u1ef7 th\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb. Nh\u1ea1c nay th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 l\u00e0m vui tai m\u1eaft m\u00e0 l\u00e0m dao \u0111\u1ed9ng t\u00e2m ch\u00ed, t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng sa \u0111\u00e0 v\u00e0o chuy\u1ec7n vui ch\u01a1i \u0111\u1ec1u do \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1ed1n ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn thanh s\u1eafc, c\u00e1c cu\u1ed9c y\u1ebfn ti\u1ec7c trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0 mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng th\u00f4i.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u00e2u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c? Xin h\u00e3y sai L\u1eef Di Gi\u1ea3n ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Ty B\u1ed9 th\u1ef1 T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i xin \u0111\u1eb7t ch\u1ee3 h\u00f2a th\u1ecb \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi man \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Quy Thu\u1eadn thu\u1ed9c l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Kh\u00e2m c\u00f9ng 302 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Quy Thu\u1eadn thu\u1ed9c l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Kh\u00e2m c\u00f9ng 302 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt: Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493, \u300aMan Di truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Phi\u00ean di 5-81 ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u01b0\u1eddi man Quy Thu\u1eadn \u1edf Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng thu\u1ed9c l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Kh\u00e2m c\u00f9ng 302 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt'. 'Quy Thu\u1eadn', c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00ean ch\u00e2u th\u1ef1c s\u1ef1.\" id=\"return-footnote-329-3\" href=\"#footnote-329-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o c\u1ed1ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 kh\u00f4ng t\u00e2u xin ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu x\u00e9t h\u1ecfi.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, n\u1ea1o v\u00e9t c\u00e1c s\u00f4ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[19] Chi\u1ebfu cho N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 An K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba T\u1ed1ng Kh\u1ea3 H\u00e0nh quy\u1ec1n \u0111\u1ec1 c\u1eed ch\u1ebf tr\u00ed t\u1ea3 h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ebfm tr\u1ea1ch v\u1ee5, do nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban Giang \u0110\u1ee9c Minh t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ee3i t\u1ee9c thu\u1ebf kh\u00f3a b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t so v\u1edbi m\u1ee9c c\u0169. \u0110\u1ee3i khi l\u1ee3i t\u1ee9c thu\u1ebf kh\u00f3a \u0111\u1ea1t m\u1ee9c quy \u0111\u1ecbnh th\u00ec s\u1ebd b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c \u0111\u1ec1 c\u1eed.<\/p>\n<p>[20] \u0110\u1ed3ng qu\u1ea3n c\u00e2u H\u00e0 \u0110\u00f4ng duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 ty V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf V\u0103n t\u1ea5u: <i>&#8220;Tr\u1ea1i ch\u1ee7 B\u1ea3o H\u01b0ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ea1i ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf Trung hi\u1ec7n \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, c\u00f2n Gi\u00e1m \u00e1p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u00e1ch l\u1ea1i l\u00e0 T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, th\u1ee9 b\u1eadc ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00f4ng thu\u1eadn, e r\u1eb1ng s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ea5t h\u00f2a. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tam ban vi\u1ec7n, t\u1eeb nay ph\u00e0m ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u00e1p ph\u1ea3i \u1edf d\u01b0\u1edbi Tr\u1ea1i ch\u1ee7.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u V\u01b0\u01a1ng C\u00e1ch \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[21] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9, ki\u00eam Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd Duy l\u00e0m T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an s\u1ebd ph\u00e1 b\u1ecf hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed L\u00fd Duy \u0111i s\u1ee9. Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 v\u1ed1n \u0111\u00e3 nghe danh L\u00fd Duy, ti\u1ebfp \u0111\u00e3i tr\u1ecdng th\u1ecb, m\u1eddi \u00f4ng l\u00e0m th\u01a1 v\u1ec1 t\u00ecnh h\u1eefu ngh\u1ecb l\u00e2u d\u00e0i gi\u1eefa hai tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u00fd Duy h\u1ea1 b\u00fat vi\u1ebft ngay, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.<\/p>\n<p>Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua mu\u1ed1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch r\u1eb1ng L\u00fd Duy kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 <i>&#8220;ti\u1ec3u th\u1ea7n&#8221;<\/i>\u00a0trong b\u00e0i th\u01a1 g\u1eedi Khi\u1ebft \u0110an, n\u00ean vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m b\u1ecb ng\u0103n l\u1ea1i, ch\u1ec9 th\u0103ng \u00f4ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. L\u00fd Duy \u0111\u00e3 ch\u00e1n ng\u00e1n vi\u1ec7c so\u1ea1n th\u1ea3o chi\u1ebfu th\u01b0, t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn ch\u1ee9c, vi\u1ec7n d\u1eabn chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh, xin \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n L\u01b0u T\u00f9y t\u1ea5u r\u1eb1ng L\u00fd Duy l\u00e0 v\u0103n th\u1ea7n m\u00e0 xin \u0111\u1ed5i sang v\u00f5 ch\u1ee9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch khuy\u1ebfn kh\u00edch li\u00eam ch\u00ednh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. Sau \u0111\u00f3, L\u00fd Duy \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ea1c ch\u00e2u. L\u00fd Duy t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf B\u1ea1c ch\u00e2u nh\u00e0n h\u1ea1, kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u1eadu, xin \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea7n bi\u1ebft t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u0103n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m.)<\/i><\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111i\u1ec1u Tri T\u1ea7n ch\u00e2u, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ebft Khu\u00ea l\u00e0m Tri \u00cdch ch\u00e2u, th\u0103ng ch\u1ee9c Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, l\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y thay th\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y thay th\u1ebf, ch\u1eef 'trung' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 5, \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 56, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-329-4\" href=\"#footnote-329-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>. D\u00e2n T\u1ea7n ch\u00e2u c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Di h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi li\u1ec7t k\u00ea c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a Khu\u00ea, \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xin l\u01b0u l\u1ea1i, Vua ban th\u01b0 khen ng\u1ee3i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, cho ph\u00e9p Th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c cung ph\u1ee5ng Lam Nguy\u00ean D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng cha, m\u1eb9, v\u1ee3. Nguy\u00ean D\u1ee5ng l\u00e0 con nu\u00f4i c\u1ee7a K\u1ebf T\u00f4ng.<\/p>\n<p>[24] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1eeb sau khi Ti\u1ebft Khu\u00ea r\u1eddi \u0111i, ch\u1ee9c Trung th\u1eeba b\u1ecf tr\u1ed1ng l\u00e2u kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 H\u00e0n \u1ee8c m\u1ed9t m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 H\u00e0n \u1ee8c m\u1ed9t m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, ch\u1eef 'n\u0103m' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 v\u1ec1 quan ch\u1ebf duy\u00ean c\u00e1ch, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 315 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-329-5\" href=\"#footnote-329-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m Quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n l\u00e0m Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba. Tr\u0103n d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c Tham qu\u00e2n \u1edf Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7 c\u00f9ng Th\u1eeba, \u00day \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n x\u00edch th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng con em qu\u00fd t\u1ed9c<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c ch\u1ee9c Tham qu\u00e2n \u1edf Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7 c\u00f9ng Th\u1eeba, \u00day \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n x\u00edch th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng con em qu\u00fd t\u1ed9c, ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-329-6\" href=\"#footnote-329-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, ki\u00eau c\u0103ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c. Xin thay b\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e0n vi, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, t\u1eebng l\u00e0m quan v\u00e0 c\u00f3 h\u1ed3 s\u01a1 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m.&#8221;<\/i>\u00a0L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ea1i nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan, xin theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan c\u0169 ba n\u0103m. Vua \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(Theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Nguy\u00ean ni\u00ean, L\u00fd Hi\u1ebfu Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u00e2ng t\u1ea5u xin vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao Tr\u0103n l\u1ea1i nh\u1eafc l\u1ea1i, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u1ec1u l\u1eadp ri\u00eang Khuy\u1ebfn n\u00f4ng ty, vi\u1ec7c v\u0103n th\u01b0 qua l\u1ea1i, th\u1ec9nh c\u1ea7u r\u1ea5t phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. Xin t\u1eeb nay \u0111\u1eebng l\u1eadp ty \u0111\u1ec3 h\u00e0nh s\u1ef1, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho h\u1ecd t\u1ef1 th\u00e2n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c s\u1ee9, mong r\u1eb1ng \u00e2n hu\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi d\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u, b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c Khuy\u1ebfn n\u00f4ng ty \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u1eabn l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169<a class=\"footnote\" title=\"Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u1eabn l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169. 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty', nghi ng\u1edd n\u00ean l\u00e0 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9'. Xem s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 62, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd th\u00e1ng 2 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 ch\u00e9p r\u1eb1ng 'c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 c\u1ee7a l\u1ed9 m\u00ecnh', c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng minh.\" id=\"return-footnote-329-7\" href=\"#footnote-329-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u1ed5ng qu\u1ea3n ty l\u1ed9 Phu Di\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng, th\u1ee7 l\u0129nh b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean l\u00e0 T\u00e0o Th\u1ee7 Qu\u00fd c\u00f9ng h\u01a1n 1800 h\u1ed9 xin n\u1ed9i thu\u1ed9c.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, L\u00fd T\u01b0, nguy\u00ean quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129; L\u01b0u Qu\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n, Ph\u1ea1m Ung, Th\u00e1i T\u1ec1, Du Hi\u1ebfn Kh\u1ea3, Kh\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n, Chu V\u0103n Ch\u1ea5t, nguy\u00ean l\u0129nh K\u1ebf tr\u00ed ty, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 30 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng; Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef Di Gi\u1ea3n, L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ed9t th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, N\u1ed9i \u00e1p ban Giang \u0110\u1ee9c Minh truy\u1ec1n l\u1ec7nh xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t h\u1ecfi Kh\u1ed5ng m\u1ee5c quan Tam ty l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed, C\u00e2u ph\u00fac quan C\u00e2u Hi\u1ebfn, v.v. N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00e1ng 5, theo ph\u00e9p c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a Tam ty, cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p mu\u1ed1i h\u1ea1t, ph\u00e8n tr\u1eafng, v.v., kh\u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e8n t\u1eeb Ch\u00e2u T\u1eeb, Ch\u00e2u T\u1ea5n, khi\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n xin nhi\u1ec1u ph\u00e8n Ch\u00e2u T\u1eeb, d\u1ea7n l\u00e0m thi\u1ec7t h\u1ea1i cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2, l\u1ec7nh b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, C\u1eed, v.v. l\u1ea1i l\u1ea5y thu\u1ebf h\u1ea1 thu c\u00e1c l\u1ed9 c\u00f9ng l\u1ee5a v\u1ea3i hai Xuy\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, t\u00ednh chung v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o Tam ty chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi t\u0103ng th\u00eam; c\u00f9ng l\u00fac ch\u01b0a c\u1ea3i c\u00e1ch ph\u00e9p tr\u00e0, kh\u00f4ng t\u00ednh to\u00e1n ti\u1ec1n h\u01b0 th\u1ef1c, m\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o d\u1ed1i l\u00e0 thu\u1ebf b\u00e1n tr\u00e0 t\u0103ng h\u01a1n 1.040.000 quan, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho l\u00e0 \u0111\u00fang, b\u00e8n ban th\u01b0\u1edfng C\u1eed, v.v. m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 30 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi \u00e1n xong, Hi\u1ebfn b\u1ecb \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, c\u00f2n C\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u T\u00fac.<\/p>\n<p>V\u00ec S\u0129 T\u1ed1n, Di Gi\u1ea3n, T\u00f4ng \u0110\u1ea1o t\u1eebng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c bi\u1ebfn ph\u00e1p, n\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7nh ph\u00e2n t\u00edch. S\u0129 T\u1ed1n nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp c\u1ea3i c\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u00ecnh. Di Gi\u1ea3n th\u00ec n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Th\u00e1nh, c\u00e1c l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01a1i kh\u00e1c t\u1ea5u r\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, kho t\u00e0ng \u1edf kinh s\u01b0 th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh ch\u1ec9 v\u1eeba \u0111\u1ee7. T\u1eeb khi bi\u1ebfn ph\u00e1p \u0111\u1ebfn nay, kinh s\u01b0 t\u00edch tr\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ti\u1ec1n, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng nghe n\u00f3i thi\u1ebfu th\u1ed1n. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u00f3, b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh m\u00e3, nh\u1edd v\u00e0o c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ed7i lo thi\u1ebfu th\u1ed1n. T\u1eeb \u0111\u00f3 suy ra, vi\u1ec7c bi\u1ebfn ph\u00e1p c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3. Ch\u1ec9 l\u00e0 Tam Ty so s\u00e1nh s\u1ed1 li\u1ec7u, c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c bi\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh ki\u1ec3m tra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>C\u00f2n l\u1eddi c\u1ee7a T\u00f4ng \u0110\u1ea1o c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 Di Gi\u1ea3n. Cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u00e0 c\u1eed ra n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t. C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha<a class=\"footnote\" title=\"C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha, ch\u1eef 'S\u1edf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'D\u0129', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n san. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-28 ghi: 'Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4n Th\u00edch tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i li\u00ean quan \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha.'\" id=\"return-footnote-329-8\" href=\"#footnote-329-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a S\u0129 T\u1ed1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00ed ghi ch\u00e9p. L\u00fd T\u01b0 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 3 \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c Tam Ty s\u1ee9, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri H\u1ed3ng Ch\u00e2u, l\u1ea7n n\u00e0y l\u1ea1i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c M\u1eadt tr\u1ef1c. B\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u1ea7m l\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c Tam Ty s\u1ee9, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[28] L\u00fd H\u1eefu, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan c\u1ee7a An \u0110\u1ee9c, l\u00e0 ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 ba c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Trang T\u00f4ng. \u00d4ng d\u00e2ng th\u01b0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan thu\u1eadn ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c qu\u00e9t d\u1ecdn l\u0103ng mi\u1ebfu. M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 suy quan<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ed5i l\u00e0m T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 suy quan, 'T\u00e2y Kinh' nguy\u00ean l\u00e0 'Kinh T\u00e2y', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-329-9\" href=\"#footnote-329-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng Trang T\u00f4ng tr\u0103m tr\u1eadn di\u1ec7t L\u01b0\u01a1ng, m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng tu \u0111\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u1eafm ch\u00ecm v\u00e0o thanh s\u1eafc, s\u1ee7ng \u00e1i k\u1ebb h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u1ecda lo\u1ea1n, th\u1eadt \u0111\u00e1ng than ti\u1ebfc.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y ng\u00e0y nghe ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea1i xem x\u00e9t d\u1ea5u t\u00edch tr\u1ecb lo\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00fac c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt th\u00eau do Tri ch\u00e2u Ninh Ch\u00e2u, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u1eadp d\u00e2ng l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u00e2n d\u1ecbp ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean, D\u01b0\u01a1ng C\u1eadp \u0111\u1ebfn d\u00e2ng t\u01b0\u1ee3ng, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;C\u1eadp l\u00e0 k\u1ebb n\u1ecbnh th\u1ea7n, vi\u1ec7c d\u00e2n y\u00ean ch\u00ednh tr\u1ecb t\u1ed1t m\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0y!&#8221;<\/i> B\u00e8n sai quan l\u1ea1i tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Ho\u00e0i Nam r\u1eb1ng gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111ang cao, m\u00e0 nh\u00e0 gi\u00e0u l\u1ea1i t\u00edch tr\u1eef \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i l\u1edbn, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i b\u00ecnh gi\u00e1 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan l\u1ea1i ngo\u1ea1i tr\u1ea5n khi tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n v\u00e0 b\u1ed5ng l\u1ed9c d\u01b0 th\u1eeba \u0111\u1ec3 mua h\u00e0ng h\u00f3a, nh\u01b0ng n\u1ebfu mua h\u00e0ng h\u00f3a v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ea5p ho\u1eb7c c\u00f4ng khai bu\u00f4n b\u00e1n, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[31] Ch\u00e2u Giang t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e1n Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c Ch\u00e2n Qu\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed9m m\u0169 v\u00e0ng c\u1ee7a t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n, xin giao cho V\u0103n T\u01b0 vi\u1ec7n ch\u1ebf t\u1ea1o l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea1o qu\u00e1n n\u1eb1m \u1edf n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh, l\u1ea1i d\u00f9ng v\u00e0ng l\u00e0m m\u0169, ch\u1eb3ng kh\u00e1c n\u00e0o d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi ta tr\u1ed9m c\u1eafp, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng, n\u00ean thay b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng r\u1ed3i m\u1ea1 v\u00e0ng.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng lui ra n\u00f3i: <i>&#8220;Lo d\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 \u0111\u1ed5i v\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng, th\u1eadt l\u00e0 nh\u00e2n t\u1eeb.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, t\u1eeb trong cung \u0111\u01b0a ra b\u1ee9c tranh hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n v\u00e0 th\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1ee3c hai \u0111\u1ea7u \u1edf v\u01b0\u1eddn sau cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem, r\u1ed3i sai quan \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0m th\u01a1 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 qu\u00e2n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh l\u00e0 Ti\u00eau H\u00e0i, Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u L\u1ee3i l\u00e0 L\u00fd Thi\u1ec7u K\u1ef3 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[34] N\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean, ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ki\u00eau K\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 c\u00f9ng Qu\u00e1ch h\u1eadu v\u00e0o cung, Vua c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n l\u1eadp l\u00e0m ho\u00e0ng h\u1eadu, nh\u01b0ng Th\u00e1i h\u1eadu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh mu\u1ed1n l\u1eadp Qu\u00e1ch h\u1eadu, b\u00e8n phong Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0m T\u00e0i nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, phong Quang l\u1ed9c khanh, Tri ch\u00e2u Nh\u1eef Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri ch\u00e2u L\u1ed9 Ch\u00e2u. D\u00e2n huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng th\u1ecb b\u1ecb vu c\u00e1o gi\u1ebft m\u1eb9 k\u1ebf, \u00e1n \u0111\u00e3 xong, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u00e1ng nghi ng\u1edd, ch\u1ec9 c\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e1ng nghi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n \u0111\u1ebfn, x\u00e9t l\u1ea1i v\u1ee5 \u00e1n, qu\u1ea3 nhi\u00ean t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 b\u00e8n vi\u1ebft s\u00e1ch \u300aBi\u1ec7n Ng\u1ee5c K\u00fd\u300b \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y c\u00e1c quan ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Di\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n \u00c2m, cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Hi, l\u00e0m Tri ch\u00e2u C\u00e0n Ch\u00e2u. Khi \u0111\u00f3 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 l\u00e0m An ph\u1ee7 Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban y\u1ebfn ti\u1ec7c cho c\u00e1c ph\u1ee7 phi\u00ean. Nghi\u00eau T\u01b0 \u0111\u1ebfn C\u00e0n Ch\u00e2u, th\u1ea5y Di\u1ec5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban y\u1ebfn, l\u1ea1i t\u00e2u xin \u0111i\u1ec1u Di\u1ec5n l\u00e0m Quy\u1ec1n Tri ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng. Khi Di\u1ec5n b\u1ecb tri\u1ec7u v\u1ec1, d\u00e2n hai ch\u00e2u ch\u1eb7n l\u1ea1i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00f3i: <i>&#8220;Sao l\u1ea1i \u0111o\u1ea1t m\u1ea5t v\u1ecb th\u00e1i th\u00fa hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p ph\u1ee5, vi\u1ec7c ban y\u1ebfn c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u00ednh truy\u1ec1n c\u1ee7a Di\u1ec5n, ph\u1ee5 truy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3. L\u1ea1i x\u00e9t th\u00e1ng 11 nhu\u1eadn n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 l\u00e0m An ph\u1ee7 Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u li\u1ec1n ban th\u01b0\u1edfng cho quan l\u1ea1i t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, kh\u00f4ng nghe n\u00f3i ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 phi\u00ean. C\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n Giang T\u00e2y, M\u00e2n Vi\u1ec7t th\u01b0\u1eddng b\u1eaft r\u00f9a l\u1edbn \u1edf n\u00fai r\u1eebng, d\u1ef1ng ng\u01b0\u1ee3c trong h\u1ed1, c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 l\u00f3c th\u1ecbt l\u1ea5y mai<a class=\"footnote\" title=\"'C\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 l\u00f3c th\u1ecbt l\u1ea5y mai', ch\u1eef 't\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00e1c', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eb7c', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 2\/15 vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 ch\u1eb7t th\u1ecbt'.\" id=\"return-footnote-329-10\" href=\"#footnote-329-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, g\u1ecdi l\u00e0 quy \u0111\u1ed3ng. Ti\u1ebfng k\u00eau \u0111au \u0111\u1edbn, kh\u00f4ng n\u1ee1 nghe, l\u1ee3i \u00edch thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nh\u1ecf m\u00e0 t\u00e0n h\u1ea1i sinh v\u1eadt qu\u00e1 l\u1edbn, xin nghi\u00eam c\u1ea5m.&#8221;<\/i> L\u1ea1i xin \u1edf Kim S\u01a1n, \u0110\u1ea1i C\u00f4 Ti\u1ec3u C\u00f4 S\u01a1n, D\u01b0\u01a1ng Lan, T\u1ea3 L\u00fd, M\u00e3 \u0110\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u1eddng L\u00f4 Kh\u1ea9u \u0111\u1eb7t th\u00eam thuy\u1ec1n tu\u1ea7n tra, chi\u00eau m\u1ed9 th\u1ee7y c\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p n\u1ea1n. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1ed9i nh\u00e2n ph\u1ea3i b\u00eau \u0111\u1ea7u gi\u1eefa ch\u1ee3, t\u1eeb th\u00e1ng 5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 7 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tu s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>[39] Th\u00e1ng n\u00e0y, mi\u1ec5n thu\u1ebf ti\u1ec1n mua n\u00f4ng c\u1ee5 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n. Khi \u0111\u00f3 d\u00e2n Cao B\u01b0u qu\u00e2n mua n\u00f4ng c\u1ee5, m\u00e0 ty thu\u1ebf b\u1eaft d\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n, b\u1ea3n qu\u00e2n t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/em><\/p>\n<p>[40] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, l\u1ea5y Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u00e1i T\u1ec1, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129. Khi \u0111\u00f3 Vi\u1ec7n X\u00e1 nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 Tri ch\u1ebf c\u00e1o, \u0111\u1eb7c chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng so\u1ea1n chi\u1ebfu<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1eb7c chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ch\u1ee9c quan 6\/65 vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00e8n l\u1ec7nh H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng so\u1ea1n ch\u1ebf', c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.\" id=\"return-footnote-329-11\" href=\"#footnote-329-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1ed1ng c\u1eed, ti\u1ebfn s\u0129 th\u1ef1c s\u1ef1 \u1ee9ng thi ba l\u1ea7n, c\u00e1c khoa thi n\u0103m l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi l\u1ea5y gi\u1ea3i.<\/p>\n<p>[42] Ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Y\u1ebfn T\u00fac d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh H\u1ed3 Di\u1ec5n d\u00e2ng s\u1ed5 ghi t\u00f9 nh\u00e2n h\u00e0ng th\u00e1ng, Th\u00e1i T\u00f4ng n\u00f3i: &#8216;Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, sao n\u00ean c\u1ee9ng nh\u1eafc x\u1eed theo lu\u1eadt.&#8217; B\u00e8n ban chi\u1ebfu, ph\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ea1i h\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 C\u1eedu khanh x\u00e9t l\u1ea1i. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu, ph\u00e0m x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh, \u1edf kinh \u0111\u00f4 ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean n\u0103m l\u1ea7n, c\u00e1c ch\u00e2u ba l\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u00f3, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u0103m Trinh Qu\u00e1n th\u1ee9 t\u01b0, x\u1eed t\u1eed 29 ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m Khai Nguy\u00ean th\u1ee9 25 ch\u1ec9 c\u00f3 58 ng\u01b0\u1eddi.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay d\u00e2n s\u1ed1 trong thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a b\u1eb1ng th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 ba x\u1eed \u0111\u1ea1i h\u00ecnh 2.436 ng\u01b0\u1eddi, so v\u1edbi th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng g\u1ea7n g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n. \u1ede kinh \u0111\u00f4, tuy t\u1ed9i \u0111\u1ea1i h\u00ecnh ch\u1ec9 t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n, nh\u01b0ng c\u00e1c ng\u1ee5c \u1edf ch\u00e2u qu\u1eadn c\u00f3 nghi v\u1ea5n ho\u1eb7c t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9 th\u1ecb, nh\u01b0ng Ph\u00e1p t\u1ef1 th\u01b0\u1eddng b\u00e1c b\u1ecf, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e2u.<a class=\"footnote\" title=\"Quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e2u, ch\u1eef 't\u1ea5u' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1eafc', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 199 \u300aH\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-329-12\" href=\"#footnote-329-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a> V\u00ec th\u1ebf, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng th\u00eam th\u1eaft t\u00ecnh ti\u1ebft, u\u1ed1n n\u1eafn t\u00ecnh h\u00ecnh cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi lu\u1eadt, l\u00e0m m\u1ea5t h\u1ebft \u00fd ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd b\u00e0n r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1edd ch\u1ec9 th\u1ecb s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng lu\u1eadt H\u00e1n \u0111\u1ec1u x\u00e9t t\u00f9 v\u00e0o cu\u1ed1i m\u00f9a thu, l\u1ea1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb l\u1eadp xu\u00e2n \u0111\u1ebfn thu ph\u00e2n kh\u00f4ng x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh, ch\u01b0a t\u1eebng nghe vi\u1ec7c k\u00e9o d\u00e0i l\u00e0m h\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tr\u1ecb v\u00ec c\u1ee7a H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>H\u1ea1 b\u1ea3n ch\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng Trung th\u01b0, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng cho r\u1eb1ng n\u1ebfu thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00fac t\u1ea5u m\u1ed9t l\u1ea7n, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t b\u1ecb x\u1eed t\u1eed s\u1ebd ch\u1ec9 ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y trong ng\u1ee5c m\u00e0 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed, xin r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n c\u00f2n nghi ng\u1edd ho\u1eb7c t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t th\u00ec cho ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i nhi\u1ec1u, ph\u00e1p lu\u1eadt c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9, t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f3 khinh tr\u1ecdng, m\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00e9o l\u00e9o tr\u00e1nh n\u00e9 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd Tr\u1eabm mu\u1ed1n gi\u1eef l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb sao! H\u00e3y l\u1ec7nh cho thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ho\u1eb7c c\u00f2n nghi ng\u1edd v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u1ea1t, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1c b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng x\u01b0ng trong \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia ch\u0103m lo th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ch\u00fang, mong sao kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, nh\u01b0ng d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i nhi\u1ec1u, Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, chi\u1ebfu d\u1eddi Nam Nghi Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m S\u1ea7m H\u00f9ng, v\u00ec ch\u00e2u c\u0169 \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf, trong \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u00ed \u0111\u1ed9c ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ebft h\u00e0ng n\u0103m r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam ng\u01b0\u1eddi. L\u00fac \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n xin cho con trai l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Tr\u1ef1c l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m, Vua cho r\u1eb1ng Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 anh t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0 th\u1ee5, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c, v\u00e0 ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed d\u00f9 v\u0103n t\u1eeb hay, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng, th\u00ec ch\u00e2u qu\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, con g\u00e1i c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ph\u1ea7n l\u00e0 Hoa Nguy\u00ean Huy\u1ec7n ch\u1ee7 v\u00ec m\u00f4n kh\u00e1ch Tr\u1ecbnh Gi\u00e1n xin b\u1ed5 l\u00e0m Trai lang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, nh\u1eefng vi\u1ec7c xin \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7, th\u00ec c\u01a1 quan Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh \u0111\u1ec1 c\u1eed qu\u1eadn huy\u1ec7n ch\u1ee7 c\u00e1c vi\u1ec7n c\u00f4ng s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[48] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Tang Th\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 ch\u1ee9c Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed. Tang Th\u00e1o c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh cao, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe tin, \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 ban ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p><em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b. S\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a Tang Th\u00e1o, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/em><\/p>\n<p>[49] Th\u00e1ng 5 nhu\u1eadn, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea1o h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a Ty Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn Giang, Ho\u00e0i l\u00e0 6 tri\u1ec7u th\u1ea1ch. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng qu\u00e1 4,5 tri\u1ec7u th\u1ea1ch, sau \u0111\u00f3 t\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 6,5 tri\u1ec7u th\u1ea1ch, v\u00ec v\u1eady \u1edf v\u00f9ng Giang, Ho\u00e0i, gi\u00e1 g\u1ea1o th\u01b0\u1eddng cao m\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o. Do \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u00f4 Di\u1ec7u Khanh xin l\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea1o h\u00e0ng n\u0103m trong ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh v\u00e0 C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0m m\u1ee9c trung b\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u00e3 c\u1eaft gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, khi v\u00f9ng \u0110\u00f4ng Nam g\u1eb7p thi\u00ean tai, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u00e0ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1ea3m, c\u00f3 khi h\u00e0ng v\u1ea1n ho\u1eb7c h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n<a class=\"footnote\" title=\"'h\u00e0ng v\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u0103m v\u1ea1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7, ph\u1ea7n tr\u00ean, s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-329-13\" href=\"#footnote-329-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i c\u00f2n chuy\u1ec3n sang cung c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c, vi\u1ec7c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra.<\/p>\n<p><i>(T\u1eeb vi\u1ec7c gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng do thi\u00ean tai tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00ed. Ng\u00f4 Di\u1ec7u Khanh l\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a H\u1ed3 T\u1eafc, xem truy\u1ec7n Th\u00edch Lu\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd T\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ea3i c\u00e1ch ph\u00e1p ch\u1ebf, khi\u1ebfn c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ed3ng tr\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ecbu thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m nh\u01b0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p l\u00e3i, sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ed5i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, 9 tr\u01b0\u1eddng \u1edf Th\u00e1i H\u1ed3 n\u1ee3 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 13 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n l\u00e3i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 mi\u1ec5n to\u00e0n b\u1ed9.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Trai lang Th\u00e1i mi\u1ebfu ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1 \u0111\u1ec3 tham gia c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[52] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, k\u00eanh V\u0129nh Phong \u1edf ch\u00e2u Gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1eeb n\u0103m Ch\u00ednh Th\u1ee7y th\u1ee9 2 th\u1eddi H\u1eadu Ng\u1ee5y, \u0110\u00f4 th\u1ee7y hi\u1ec7u \u00fay Nguy\u00ean Thanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb B\u00ecnh Khanh ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y v\u00e0o Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n mu\u1ed1i, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn th\u1eddi Chu, T\u1ec1 th\u00ec b\u1ecb b\u1ecf hoang.<\/p>\n<p>V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Nghi\u1ec7p th\u1eddi T\u00f9y, \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m Di\u00eau Xi\u00eam \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh, t\u1eeb Thi\u1ec3m ch\u1ea3y v\u00e0o huy\u1ec7n Gi\u1ea3i, t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda. \u0110\u1ebfn b\u1ea3n tri\u1ec1u, k\u00eanh b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n mu\u1ed1i r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n hao t\u1ed5n gia s\u1ea3n g\u1ea7n h\u1ebft.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7u \u00fay ch\u00e2u Gi\u1ea3i l\u00e0 Ma X\u1eed H\u1eadu \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 k\u00eau oan, v\u00e0 H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u \u0110\u1ea1t nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin tu s\u1eeda k\u00eanh, t\u1eeb An \u1ea4p \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch Gia tr\u01b0\u1eddng, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n c\u0169ng n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ee3i, l\u1ea1i chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Tam ty xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. N\u0103m \u0111\u00f3, k\u00eanh \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 l\u1ee3i cho c\u1ea3 c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ghi ch\u00e9p con trai c\u1ee7a T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd l\u00e0 \u0110\u1eafc Ca l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 B\u1ec9nh Ti\u1ebft, v\u00ec V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd t\u1eed tr\u1eadn khi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi gi\u1eb7c Th\u1ed5 Ph\u1ed3n \u1edf tr\u1ea5n M\u1ed9c Ba, ch\u00e2u Ho\u00e0n, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban \u01a1n n\u00e0y.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn d\u00e3y nh\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 xem c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c nh\u01b0 T\u1ed1ng Th\u1ee5 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u300a\u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm xem s\u1eed c\u0169, th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y c\u00f4ng th\u1ea7n hi\u1ebfm ai gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, nh\u01b0 B\u00f9i T\u1ecbch, L\u01b0u V\u0103n T\u0129nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi b\u1ecb gi\u1ebft ho\u1eb7c nh\u1ee5c nh\u00e3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;H\u1ecda c\u1ee7a B\u00f9i T\u1ecbch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0 do c\u00f4ng th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft lui.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng Th\u1ee5 ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ban vi\u1ec7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin t\u1eeb ch\u1ee9c ki\u00eam nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 chuy\u00ean t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ra l\u1ec7nh ch\u1ecdn nh\u1eefng v\u0103n t\u1ef1 th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho vi\u1ec7c hi\u1ebfu d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 b\u1ed5 sung ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ec3 Vua xem, b\u00e8n ch\u00e9p v\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean b\u00e0i ph\u00fa \u300aDuy Ho\u00e0ng Gi\u1edbi \u0110\u1ee9c\u300b c\u1ee7a T\u1ea1 Y\u1ec3n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i ch\u00e9p nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ed1t y\u1ebfu trong \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b v\u00e0 \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b, c\u00f9ng hai quy\u1ec3n \u300a\u0110\u1ebf Ph\u1ea1m\u300b do \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng so\u1ea1n, ba quy\u1ec3n \u300aTh\u00e1nh \u0110i\u1ec3n\u300b v\u00e0 ba quy\u1ec3n \u300aQu\u00e2n Th\u1ea7n Ch\u00ednh L\u00fd Lu\u1eadn\u300b do c\u00e1c quan tri\u1ec1u Minh Ho\u00e0ng d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Cao K\u1ebf Th\u0103ng, L\u1ea1c Uy\u1ec3n ph\u00f3 s\u1ee9, Tri ch\u00e2u Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 T\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Cao K\u1ebf Th\u0103ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 t\u00ean Cao Ng\u1ed9 vu c\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 sai M\u00e3 Hu\u1ea5n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 L\u00fd V\u0103n \u0111\u1ebfn l\u00e0ng Giao, t\u1ed9c Th\u1ea1c Nh\u0129, b\u00e0n m\u01b0u ph\u1ea3n lo\u1ea1n v\u1edbi t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ed9 l\u1ea1c. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t h\u1ecfi, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9 ph\u1ea3n lo\u1ea1n, Vua ra chi\u1ebfu \u0111\u00e1nh ch\u1ebft Cao Ng\u1ed9. Cao K\u1ebf Th\u0103ng c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y v\u00ec sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c gi\u1ebft L\u00fd V\u0103n, nh\u01b0ng Vua ngh\u0129 cha c\u1ee7a K\u1ebf Th\u0103ng l\u00e0 Cao V\u0103n T\u00f9ng t\u1eeb H\u00e0 T\u00e2y v\u1ec1 quy ph\u1ee5, v\u00e0 K\u1ebf Th\u0103ng l\u1ea1i l\u00e2u n\u0103m \u1edf Th\u1ea1ch Ch\u00e2u, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khoan dung.<\/p>\n<p><i>(\u300a\u0110\u1ed7 Di\u1ec5n truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p: K\u1ebf Th\u0103ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 vu c\u00e1o, b\u1eaft giam h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, l\u00e2u kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n x\u00e9t l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng c\u1ee9 vu c\u00e1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f4, cu\u1ed1i c\u00f9ng k\u1ebft t\u1ed9i gi\u1ebft h\u1eafn. \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0110\u1ec1 h\u00ecnh l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y n\u00f3i vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, n\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n x\u1eed l\u00fd, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, Tri Nh\u1eef Ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, r\u1ed3i b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. S\u01b0 \u0110\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu th\u1ea3o, c\u1ea9n th\u1eadn, c\u00f3 gia ph\u00e1p, kh\u00f4ng giao du v\u1edbi quy\u1ec1n qu\u00fd, n\u00ean c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi kh\u00f4ng \u01b0a \u00f4ng. H\u01a1n n\u1eefa, \u00f4ng c\u0169ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111au y\u1ebfu, n\u00ean \u1edf ch\u1ee9c T\u00e2y vi\u1ec7n ch\u00edn n\u0103m m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Khi S\u01b0 \u0110\u1ee9c m\u1edbi th\u1eed l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, vi\u1ebft v\u0103n ch\u1eadm ch\u1ea1p, \u0111\u1ebfn t\u1ed1i v\u1eabn ch\u01b0a xong<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'y\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Y\u1ebfn', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-329-14\" href=\"#footnote-329-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng h\u00e3y ni\u00eam phong l\u1ea1i, ng\u00e0y h\u00f4m sau vi\u1ebft ti\u1ebfp. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd t\u00e2u l\u00ean Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m c\u1ed1 v\u1ea5n.&#8221;<\/i>\u00a0Ch\u00e2n T\u00f4ng li\u1ec1n th\u0103ng ch\u1ee9c cho \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c n\u00f3i r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 sai. X\u00e9t vi\u1ec7c S\u01b0 \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2, l\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c Tham ch\u00ednh h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c m\u1edbi l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch v\u00e0 L\u00fd \u0110\u1ecbch l\u00e0m Tham ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed S\u01b0 \u0110\u1ee9c c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Tri B\u1ea1ch v\u00e0 \u0110\u1ecbch, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng. Nay kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0ng v\u1eabn ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u0103ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n thu\u1ed9c T\u00e2y Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan vi\u00ean \u1ee9ng c\u1eed trong k\u1ef3 thi to\u1ea3 s\u1ea3nh kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i thi tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 chuy\u00ean m\u00f4n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u00e1ch ph\u1ea1t v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thi l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c b\u1ecb thay th\u1ebf m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u1ee9ng c\u1eed.<\/p>\n<p>Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng c\u1eed trong k\u1ef3 thi t\u1ecfa s\u1ea3nh ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c quan thu\u1ed9c quy\u1ec1n thi tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 chuy\u00ean m\u00f4n, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi. N\u1ebfu b\u00e0i thi \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 c\u00f3 sai s\u00f3t, s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t y\u00eau c\u1ea7u th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua mu\u1ed1n m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n cho c\u00e1c s\u0129 t\u1eed, n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c v\u00e0 ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p><em>(Vi\u1ec7c mi\u1ec5n tr\u00e1ch ph\u1ea1t cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3t thi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i trong chi\u1ebfu th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u nguy\u00ean ni\u00ean, nh\u01b0ng chi\u1ebfu n\u00e0y ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3t thi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi.)<\/em><\/p>\n<p>[58] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn sau t\u00e1m k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u1ee9c quan s\u01a1 \u0111\u1eb3ng, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c quan L\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c t\u1eeb ch\u01b0 ty s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n tam ban c\u00f3 t\u00e0i b\u1eaft gi\u1eb7c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0a t\u00ean l\u00ean t\u00e2u.<\/p>\n<p>[60] Ch\u00e2u M\u1ea1c t\u00e2u r\u1eb1ng m\u01b0a l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n ch\u00fang \u1edf ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ch\u00e2u Thi\u1ec3m, qu\u00e2n Kh\u00e1nh Th\u00e0nh l\u00e0m ru\u1ed9ng mu\u1ed1i \u1edf An \u1ea4p, ba n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n, ai mu\u1ed1n l\u00e0m l\u00e2u d\u00e0i th\u00ec cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a cho vi\u00ean tu\u1ea7n ki\u1ec3m bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00e2u Ho\u00e0n, cung ph\u1ee5ng quan, c\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Cao K\u1ebf S\u00f9ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00ec t\u1ed9c M\u00e3 Nh\u0129 M\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, m\u00e0 K\u1ebf S\u00f9ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00f3 c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 Ph\u00fac Ki\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng, ch\u00e2u Ki\u1ebfn, ch\u00e2u Nam Ki\u1ebfm, qu\u00e2n Thi\u1ec7u V\u0169 b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00e2u Ki\u1ebfn, ch\u00e2u Nam Ki\u1ebfm, qu\u00e2n Thi\u1ec7u V\u0169 b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, 'Nam Ki\u1ebfm ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ki\u1ebfm ch\u00e2u'. Theo \u300aHo\u00e0n V\u0169 k\u00fd\u300b quy\u1ec3n 100, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 89, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Nam Ki\u1ebfm ch\u00e2u, qu\u1eadn Ki\u1ebfm Ph\u1ed1, th\u1eddi Nam \u0110\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 Ki\u1ebfm ch\u00e2u, n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4 th\u00eam ch\u1eef 'Nam' \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi Ki\u1ebfm ch\u00e2u \u1edf l\u1ed9 L\u1ee3i Ch\u00e2u. Nay b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-329-15\" href=\"#footnote-329-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i h\u01a1n 7.900 nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f4ng t\u01b0, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi. Ban chi\u1ebfu c\u1ea5p cho c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i m\u1ed7i nh\u00e0 hai h\u1ed9c g\u1ea1o, nh\u1eefng nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng th\u1ec3 thu x\u1ebfp tang l\u1ec5 th\u00ec quan ph\u1ee7 lo ch\u00f4n c\u1ea5t.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u01b0a l\u1edbn s\u1ea5m ch\u1edbp, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u00e0i th\u01b0\u1edbc, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 d\u00e2n trong kinh th\u00e0nh, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e8 ch\u1ebft m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua tr\u00e1nh \u0111i\u1ec7n ch\u00ednh, gi\u1ea3m b\u1edbt b\u1eefa \u0103n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;M\u01b0a d\u1ea7m g\u00e2y tai h\u1ecda, c\u00f3 ph\u1ea3i do \u0111\u1ee9c k\u00e9m c\u1ee7a Tr\u1eabm kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ecdn th\u1ea7n.&#8221;<\/i> Lui v\u1ec1, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[67] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh, mi\u1ec5n thu ti\u1ec1n nh\u00e0 c\u00f4ng trong ba ng\u00e0y, sai s\u1ee9 \u0111i xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng trong kinh k\u1ef3, ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n b\u1ecb l\u1ee5t t\u1ea1m tr\u00fa trong c\u00e1c ng\u00f5 h\u1ebbm, l\u1ec7nh cho vi\u00ean \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m trong th\u00e0nh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 lo li\u1ec7u ch\u0103m s\u00f3c.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea5y T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 T\u00e0o Nghi, L\u1ea1c uy\u1ec3n ph\u00f3 s\u1ee9 n\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Giang \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch tu s\u1eeda c\u00e1c kho t\u00e0ng v\u00e0 doanh tr\u1ea1i trong kinh th\u00e0nh, n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban M\u1ea1ch Th\u1ee7 Trung lo vi\u1ec7c th\u00f4ng tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng.<\/p>\n<p>[69] Ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ch\u00e2u Tr\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u1edf s\u00f4ng Bi\u1ec7n. Khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh cho qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n d\u1ecdc b\u1edd s\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ed c\u00e1c tr\u1ea1m tu\u1ea7n tra \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba v\u1ee1 \u0111\u00ea; sau n\u0103m ng\u00e0y \u0111\u00eam, li\u1ec1n ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan l\u1ea1i nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf Nam Giao ho\u1eb7c l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean ti\u1ebft m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin h\u1ecdc v\u1ecb ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 ho\u1eb7c xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m: <i>&#8220;Gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1ed9t b\u1eadc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng cho d\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh, Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i l\u01b0u \u0111\u00e0y, n\u01a1i n\u00e0o h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i an \u1ee7i, gi\u00fap \u0111\u1ee1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin Vua ng\u1ef1 \u1edf ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. D\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n, Vua m\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ph\u00e1n quan \u0110\u1ed9 chi l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 V\u01b0\u01a1ng T\u01b0 v\u00e0 Cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 \u1edf Kinh T\u00e2y l\u1ed9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng T\u01b0 v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 l\u1ee3i h\u1ea1i trong d\u00e2n gian, gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho d\u00e2n do chuy\u1ec3n v\u1eadn ty ph\u00e2n b\u1ed5. Nh\u1eefng kho\u1ea3n n\u1ee3 m\u00e0 Tam ty \u0111ang x\u1eed l\u00fd, n\u1ebfu \u0111\u00e3 h\u1ebft th\u1eddi h\u1ea1n x\u00e9t x\u1eed m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 nh\u01b0ng c\u01a1 quan ch\u01b0a thi h\u00e0nh ngay, th\u00ec ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p>[75] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Tam ty r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1n tr\u00f4i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n<p>[76] Khi n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng, c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111ang v\u00e0o ch\u1ea7u bu\u1ed5i s\u00e1ng ch\u01b0a k\u1ecbp v\u00e0o, b\u1ed7ng c\u00f3 ch\u1ec9 cho ngh\u1ec9 ch\u1ea7u. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng li\u1ec1n nh\u1edd trung s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Thi\u00ean tai d\u1ecb th\u01b0\u1eddng, l\u00e0 do b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh kh\u00f4ng t\u1ed1t, sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang, th\u1ea3n nhi\u00ean ng\u1ed3i y\u00ean?&#8221;<\/i> Li\u1ec1n xin v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch ph\u00f2ng ng\u1ef1. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ch\u1ee9c \u0111\u00e3 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nghe V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ec1u x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00e0 k\u00ednh ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 tin \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1, n\u01b0\u1edbc s\u1eafp tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, d\u00e2n ch\u00fang kinh th\u00e0nh s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ch\u01b0a c\u00f3 t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1ee1 \u0111\u00ea, \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m l\u00e0m d\u00e2n ho\u1ea3ng s\u1ee3, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo.&#8221;<\/i> Qu\u1ea3 nhi\u00ean sau \u0111\u00f3 \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[77] L\u00fac \u0111\u1ea7u, \u1edf H\u00e0nh Kh\u00e1nh quan c\u00f3 l\u0169 l\u1edbn, Huy\u1ec7n \u00fay Ph\u1ea1m Th\u1ee7y l\u00e0 L\u01b0u V\u0103n U\u1ea5t c\u00f9ng cha m\u1eb9, v\u1ee3 con b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 Gi\u00e1m t\u1eedu thu\u1ebf, T\u00e1 ch\u1ee9c Ph\u00f9ng \u00cdch c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi con trai v\u00e0 con g\u00e1i \u0111\u1ec1u ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu phong L\u01b0u V\u0103n U\u1ea5t l\u00e0m L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n ch\u00e2u Ho\u00e0i, mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 tang, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n; Ph\u00f9ng \u00cdch \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng n\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n. Th\u00f4i quan H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u01b0u L\u1ee3i Thi\u1ec7p c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u v\u1eadt ph\u1ea9m trong kho, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i. Th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng T\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c xin khen ng\u1ee3i t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu th\u0103ng L\u01b0u L\u1ee3i Thi\u1ec7p l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c huy\u1ec7n Ph\u1ea1m Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>[78] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho Tam ty r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a tr\u1ea3 m\u00e0 \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n<p>[79] L\u00fac \u0111\u1ea7u, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi lo l\u1eafng cho kinh th\u00e0nh. Theo t\u1ea5u c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh cho B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111\u1eafp \u0111\u00ea Tr\u1ea7n L\u01b0u v\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t C\u1ed5 Pha C\u01b0\u01a1ng ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed9 Long<a class=\"footnote\" title=\"S\u1eafc l\u1ec7nh cho B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111\u1eafp \u0111\u00ea Tr\u1ea7n L\u01b0u v\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t C\u1ed5 Pha C\u01b0\u01a1ng ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed9 Long. 'C\u1ed5 Pha C\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ed5 C\u01b0\u01a1ng Pha', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-5 ch\u00e9p: 'Mu\u1ed1n l\u1ec7nh cho B\u00e1t t\u00e1c ty xem x\u00e9t ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed9 Long \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc... R\u1ed3i m\u1edf c\u1eeda x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u1edf C\u1ed5 Pha'.\" id=\"return-footnote-329-16\" href=\"#footnote-329-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>. Khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n B\u00ecnh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho qu\u00e2n l\u00ednh tham gia c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i vi\u1ec7c d\u00f9ng b\u1eefa nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n ch\u00e2u Thi\u1ec7u l\u00e0 C\u00fac V\u1ecbnh l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng Tr\u0103n.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Tri ch\u00e2u H\u00f9ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n xin giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed quan ki\u1ec3m tra s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 b\u1ea1c nh\u1eadp v\u00e0o b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng m\u1eadu d\u1ecbch. Trung th\u01b0 n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng m\u1eadu d\u1ecbch, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng Nam B\u1eafc, nh\u1eb1m v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n l\u1ee3i nhu\u1eadn bu\u00f4n b\u00e1n. N\u1ebfu m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u ki\u1ec3m tra, e r\u1eb1ng tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a ban \u0111\u1ea7u.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Chi\u00eau Vi\u1ec5n, qu\u1ea3 th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[83] B\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf Can \u0110\u1ed9 \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u K\u00fd.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, H\u00e0n \u1ee8c, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, \u0110\u00e3i ch\u1ebf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n v\u1ee3 Vua Khi\u1ebft \u0110an, \u0110i\u1ec1n Th\u1eeba Thuy\u1ebft, Ph\u00f3 s\u1ee9 S\u00f9ng Nghi l\u00e0m ph\u00f3. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u00ean c\u1ee7a \u1ee8c ph\u1ea1m h\u00fay tri\u1ec1u B\u1eafc, t\u1ea1m \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u00dd. Th\u1eeba Thuy\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 t\u1ef1 chuy\u00ean, truy\u1ec1n l\u1eddi gi\u1ea3 m\u1ea1o c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu sang Khi\u1ebft \u0110an r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nam B\u1eafc h\u00f2a h\u1ea3o, truy\u1ec1n l\u1ea1i cho con ch\u00e1u, b\u1ec1 t\u00f4i hai tri\u1ec1u ch\u1edb nghi ng\u1edd ng\u0103n tr\u1edf.&#8221;<\/i> \u1ee8c ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua Khi\u1ebft \u0110an sai b\u00e0y ti\u1ec7c ri\u00eang, c\u1eed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u00e0m b\u1ea1n, r\u1ed3i h\u1ecfi \u1ee8c: <i>&#8220;Th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9, \u0111\u1ea1i s\u1ee9 n\u00ean bi\u1ebft, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i?&#8221;<\/i> \u1ee8c \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ea3n tri\u1ec1u m\u1ed7i khi c\u1eed s\u1ee9, Th\u00e1i h\u1eadu th\u01b0\u1eddng \u1edf tr\u01b0\u1edbc r\u00e8m l\u1ea5y l\u1eddi n\u00e0y r\u0103n d\u1ea1y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u B\u1eafc.&#8221;<\/i> Vua Khi\u1ebft \u0110an nghe xong, r\u1ea5t m\u1eebng, gi\u01a1 tay l\u00ean tr\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u00fac c\u1ee7a sinh linh hai tri\u1ec1u.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n nh\u1edd \u1ee8c mang l\u1eddi t\u1ea1 \u01a1n. B\u1ea5y gi\u1edd m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen \u1ee8c bi\u1ebft nh\u00e2n l\u1eddi l\u1ebd s\u01a1 su\u1ea5t c\u1ee7a ph\u00f3 s\u1ee9 m\u00e0 bi\u1ebfn th\u00e0nh \u00e2n \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u00e0i minh trong m\u1ed9 ch\u00ed c\u1ee7a H\u00e0n \u1ee8c do T\u00f4 Thu\u1ea5n Kh\u00e2m so\u1ea1n v\u00e0 T\u1ea1p ch\u00ed c\u1ee7a Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c m\u00e0 s\u1eeda ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[85] \u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf hai huy\u1ec7n Khai Phong, T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m M\u1ea1c ch\u1ee9c, L\u1ec7nh, L\u1ee5c. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c ch\u1ee9c B\u1ea1, \u00day \u1edf hai huy\u1ec7n X\u00edch th\u01b0\u1eddng b\u1ecb sai \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, vi\u1ec7c huy\u1ec7n b\u1ecb b\u1ecf b\u00ea.<\/p>\n<p>[86] B\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c ty T\u00e2n th\u1ed1 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, T\u1ea7n, Ph\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Thi\u1ec3m T\u00e2y t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n gian mua b\u00e3 r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1ea5m, c\u00f2n nhi\u1ec1u l\u1ee3i nhu\u1eadn b\u1ecf s\u00f3t, \u0111\u00e3 l\u1eadp ty \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf, xin m\u1edf r\u1ed9ng c\u00e1ch l\u00e0m n\u00e0y ra c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>&#8220;Thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u l\u00e0 do \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra, nay kinh ph\u00ed \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1edbn, ch\u01b0a th\u1ec3 b\u1ecf \u0111i. N\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf gi\u1ea5m th\u00ec qu\u00e1 l\u1eafm.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[87] Ban ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh \u0111ang s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh ph\u01b0\u1eddng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Cao \u0110\u1ecbch, Nh\u01b0 Kinh ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Ch\u00ed Ninh \u0111i H\u00e0 B\u1eafc kinh qua c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb l\u1ee5t \u0111\u1ec3 th\u0103m h\u1ecfi v\u00e0 an \u1ee7i. Cao \u0110\u1ecbch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi K\u1ef3.<\/p>\n<p>[89] Ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u r\u1eb1ng trong th\u00e0nh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 253 k\u00eanh m\u01b0\u01a1ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng, lo r\u1eb1ng d\u00e2n c\u01b0 trong ng\u00f5 h\u1ebbm v\u1ee9t tro r\u00e1c l\u00e0m h\u1ecfng \u0111\u01b0\u1eddng tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc, xin cho quan l\u1ea1i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tu\u1ea7n tra, ki\u1ec3m tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01a1 l\u00e0. Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng g\u1ea5m v\u00f3c, l\u1ed9c thai, th\u1ea5u b\u1ed1i, y ch\u00ednh m\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng Xuy\u00ean d\u00e2ng c\u1ed1ng h\u00e0ng n\u0103m, c\u00f2n c\u00e1c lo\u1ea1i l\u1ee5a l\u1edbn nh\u1ecf v\u00e0 hoa sa th\u00ec \u0111\u1ed5i th\u00e0nh d\u1ec7t l\u1ee5a \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;\u00dd Tr\u1eabm c\u0169ng mu\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean l\u00e0m ngay.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea5m v\u00f3c th\u00eau d\u1ec7t ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i. Th\u1ea7n \u01b0\u1edbc t\u00ednh chi ph\u00ed m\u1ed9t t\u1ea5m g\u1ea5m c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u1ea5m l\u1ee5a. B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1 cao ti\u1ebft ki\u1ec7m, gi\u1ea3m chi ph\u00ed \u0111\u1ec3 ban \u01a1n cho ng\u01b0\u1eddi xa, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[91] Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m thi\u1ebfu quan d\u1ea1y h\u1ecdc, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1eed c\u00e1c m\u1ea1c ch\u1ee9c, l\u1ec7nh l\u1ee5c, kinh tri\u1ec1u quan c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o kinh thu\u1eadt, gi\u1ecfi gi\u1ea3ng gi\u1ea3i, \u0111\u01b0a t\u00ean l\u00ean t\u00e2u. Vua th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec n\u1eafng n\u00f3ng n\u00ean t\u1ea1m ng\u1eebng gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc, v\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u00e3 tri\u1ec7u T\u00f4n Th\u00edch \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng s\u00e1ch, c\u00e1c khanh xong vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m \u0111\u1ebfn kinh di\u00ean.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 trong l\u00fac b\u1eadn r\u1ed9n v\u1eabn ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn kinh thu\u1eadt, d\u00f9 n\u1eafng n\u00f3ng c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1eebng, th\u1eadt l\u00e0 th\u00e1nh h\u1ecdc cao minh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[92] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c cung th\u1ee7 L\u01b0\u1ee1ng Xuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m cho ph\u00e9p b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o, x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u1eeb \u00cdch Ch\u00e2u an ph\u1ee7 tr\u1edf v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng trong xuy\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 n\u00f4ng d\u00e2n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, m\u1ed7i khi c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ra l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n<p>[93] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u1ed1 T\u1ea7n qu\u1ed1c Th\u00e0nh Th\u00e1nh K\u1ebf Minh phu nh\u00e2n L\u01b0u th\u1ecb th\u00e0nh T\u1ea7n qu\u1ed1c T\u00fac Minh Hi\u1ec1n Thu\u1eadn phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[94] C\u1ef1u L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, t\u1eb7ng H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, th\u1ee5y Khang \u00dd Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00ednh m\u1ea5t. Trung Ch\u00ednh hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi m\u1eb9, l\u00fac \u0111\u1ea7u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u1edf V\u1eadn Ch\u00e2u, t\u1ef1 n\u00f3i m\u1eb9 gi\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 gi\u1eef qu\u1eadn c\u0169. Sau khi m\u1eb9 m\u1ea5t, Trung Ch\u00ednh c\u0169ng ch\u1ebft ngay, v\u00ec qu\u00e1 \u0111au bu\u1ed3n.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, mi\u1ec5n thu\u1ebf tr\u00e2u b\u00f2 cho d\u00e2n b\u1ecb l\u1ee5t \u1edf Kinh T\u00e2y.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Ph\u00f9ng Nguy\u00ean C\u00e1t, nguy\u00ean l\u00e0 Quy\u1ec1n qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan ch\u00e2u Th\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc v\u00e0 ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u00f4ng \u0111\u00e3 x\u00e9t \u00e1n oan, c\u1ee9u s\u1ed1ng hai ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[97] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean, T\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb quan c\u1ee7a Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, ng\u01b0\u1eddi qu\u1eadn Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c binh \u0111ao v\u1eeba d\u1ee9t, ch\u01b0a r\u1ea3nh tr\u1ecb ngo\u1ea1i x\u00e2m, n\u00ean t\u1ea1m nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng h\u00f2a. Khi th\u00e1i b\u00ecnh, binh l\u1ef1c d\u01b0 d\u1ea3 m\u00e0 ngo\u1ea1i x\u00e2m v\u1eabn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u00ec d\u00f9ng binh \u0111\u1ec3 tr\u1ecb. Nh\u01b0 H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi Hung N\u00f4, \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ed9t Quy\u1ebft Hi\u1ec7t L\u1ee3i l\u00e0 v\u1eady. \u300aXu\u00e2n Thu\u300b n\u00f3i: &#8216;Trong n\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u00ednh, ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc l\u00e0 ph\u1ee5; trong ch\u01b0 h\u1ea1 l\u00e0 ch\u00ednh, ngo\u00e0i t\u1ee9 di l\u00e0 ph\u1ee5.&#8217; R\u00f5 r\u00e0ng b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 d\u1ea5y nghi\u1ec7p, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n kinh s\u01b0, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ch\u01b0 h\u1ea1, ch\u01b0 h\u1ea1 \u0111\u00e3 y\u00ean th\u00ec tr\u1ecb t\u1ee9 di, t\u1eeb g\u1ea7n \u0111\u1ebfn xa.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u00e0 T\u1ed1ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i n\u0103m, b\u1ed1n b\u1ec3 \u0111\u1ec1u th\u1ea7n ph\u1ee5c, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i ch\u01b0 h\u1ea1 \u0111\u00e3 y\u00ean. Th\u1ebf m\u00e0 gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc ngang ng\u01b0\u1ee3c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1t v\u00f9ng Th\u00e2m, Tri\u1ec7u, B\u1ed1i, Ng\u1ee5y. Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc lo vi\u1ec7c binh \u0111ao kh\u00f4ng d\u1ee9t, n\u00ean t\u1ea1m nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng m\u00e0 k\u1ebft minh. Nh\u01b0ng ch\u00fang coi gi\u00e1o m\u00e1c l\u00e0 c\u00e0y b\u1eeba, coi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00f2n ta th\u00e0nh l\u0169y kh\u00f4ng v\u1eefng, binh l\u00ednh kh\u00f4ng luy\u1ec7n, ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u0103m gi\u1eef l\u1eddi minh \u01b0\u1edbc, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, \u1eaft ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn k\u1ebf s\u00e1ch ch\u0103m lo n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 l\u00e0m gi\u00e0u bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, d\u00e2n c\u01b0 \u1edf \u0111\u00e2y ti\u1ebft ki\u1ec7m, ch\u1ecbu kh\u00f3, \u0111\u1ea5t \u0111ai tr\u1ea3i d\u00e0i m\u1ea5y ng\u00e0n d\u1eb7m, x\u01b0a nay v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00f9 ph\u00fa. Nay \u0111\u1ea5t \u0111ai \u1edf \u0111\u00e2y, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u00ec ba ph\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb Khi\u1ebft \u0110an chi\u1ebfm gi\u1eef, c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ec9 b\u1ea3y ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi Ng\u1ee5y, S\u1eed Kh\u1edfi \u0111\u00e0o m\u01b0\u1eddi hai k\u00eanh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1eb7n chua, khi\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i tr\u1edf n\u00ean gi\u00e0u c\u00f3. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, sau ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ee9c, k\u00eanh \u0111\u00e0o b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t T\u01b0\u01a1ng, Ng\u1ee5y, T\u1eeb, Minh g\u1ea7n s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"'g\u1ea7n s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1eadn', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-329-17\" href=\"#footnote-329-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ecb l\u0169 l\u1ee5t, nay \u0111\u1ec1u th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u1eb7n chua kh\u00f4ng th\u1ec3 canh t\u00e1c. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c qu\u1eadn g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c chi\u1ebfm m\u1ea5y tr\u0103m ng\u00e0n kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng d\u00e2n. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ea5t \u0111ai H\u00e0 B\u1eafc tuy c\u00f2n b\u1ea3y ph\u1ea7n, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ed1n ph\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i.<\/i><\/p>\n<p><i>D\u00f9ng s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a b\u1ed1n ph\u1ea7n \u1ea5y \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu, d\u00e2n ch\u00fang \u1eaft ph\u1ea3i l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c nu\u00f4i m\u1ea5y v\u1ea1n con ng\u1ef1a, ch\u1ec9 t\u1ed1n c\u1ecf nu\u00f4i m\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c g\u00ec. Xin ch\u1ecdn nh\u1eefng con kh\u1ecfe m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u1eefng con gi\u00e0 y\u1ebfu \u0111\u01b0a v\u1ec1 H\u00e0 Nam, nh\u1eefng con sinh s\u1ea3n nu\u00f4i trong d\u00e2n gian, b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c \u0111\u1ed3ng c\u1ecf ch\u0103n nu\u00f4i, d\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, huy \u0111\u1ed9ng l\u00ednh d\u1ecbch v\u00e0 t\u00f9 nh\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e0y c\u1ea5y, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c l\u00faa.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t th\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc c\u00f3 m\u1ea5y \u0111\u1ea5u b\u00f9n, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a coi l\u00e0 l\u1ee3i, nay l\u1ea1i th\u00e0nh h\u1ea1i, l\u00e0 do bi\u1ebft d\u00f9ng hay kh\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i. Xin chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n kh\u00f4i ph\u1ee5c m\u01b0\u1eddi hai k\u00eanh, k\u00eanh \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u1ebd ph\u00e2n chia, n\u01b0\u1edbc ph\u00e2n chia th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n lo l\u0169 l\u1ee5t, d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ea5t m\u1eb7n chua c\u1ee7a m\u1ea5y qu\u1eadn th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1. Nh\u01b0 v\u1eady, d\u00e2n s\u1ebd gi\u00e0u g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n, kho t\u00e0ng s\u1ebd d\u01b0 d\u1eadt. D\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, c\u00f2n g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc b\u00e0n t\u00ednh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Minh Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Ru\u1ed9ng k\u00eanh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c. Th\u1eddi Ng\u1ee5y T\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc T\u1ec1, ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n h\u00f9ng m\u1ea1nh, n\u01b0\u1edbc H\u00e0n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc S\u1edf \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc Y\u1ebfn v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Tri\u1ec7u \u1edf ph\u00eda sau, chi\u1ebfn tranh li\u00ean mi\u00ean, bi\u00ean gi\u1edbi ng\u00e0y c\u00e0ng thu h\u1eb9p, n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1eadn d\u1ee5ng l\u1ee3i th\u1ebf \u0111\u1ea5t \u0111ai th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh nu\u1ed1t ch\u1eedng. V\u00ec v\u1eady, S\u1eed Kh\u1edfi b\u00e0n r\u1eb1ng: &#8216;Ng\u1ee5y chia ru\u1ed9ng, m\u1ed7i h\u1ed9 m\u1ed9t tr\u0103m m\u1eabu, ri\u00eang Nghi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c hai tr\u0103m m\u1eabu, v\u00ec \u0111\u1ea5t x\u1ea5u. S\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ea3y b\u00ean c\u1ea1nh, T\u00e2y M\u00f4n B\u00e1o c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng, xin d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi cho Nghi\u1ec7p, \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u cho H\u00e0 N\u1ed9i c\u1ee7a Ng\u1ee5y.&#8217;<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n xem x\u00e9t s\u1eed s\u00e1ch, ch\u1ec9 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00ec nhi\u00eau nh\u1edd t\u01b0\u1edbi ti\u00eau, kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e0o k\u00eanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f3 \u300aT\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u \u0110\u1ed3 Kinh\u300b ch\u00e9p: &#8216;\u0110\u1eadp Thi\u00ean T\u1ec9nh do Ng\u1ee5y V\u0169 \u0110\u1ebf x\u00e2y d\u1ef1ng, d\u00e0i hai m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, chia l\u00e0m m\u01b0\u1eddi hai \u0111\u1eadp<a class=\"footnote\" title=\"'m\u01b0\u1eddi hai' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi ba', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e2u '\u0111\u1eadp ch\u1ea3y m\u01b0\u1eddi hai' d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-329-18\" href=\"#footnote-329-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i \u0111\u1eadp c\u00e1ch nhau ba tr\u0103m b\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o nhau.&#8217; V\u00ec th\u1ebf, T\u1ea3 T\u01b0 Xung trong \u300aNg\u1ee5y \u0110\u00f4 Ph\u00fa\u300b vi\u1ebft: &#8216;M\u01b0\u1eddi hai \u0111\u1eadp ch\u1ea3y, c\u00f9ng ngu\u1ed3n kh\u00e1c c\u1eeda<a class=\"footnote\" title=\"'c\u00f9ng ngu\u1ed3n kh\u00e1c c\u1eeda' b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00f9ng ngu\u1ed3n kh\u00e1c c\u1eeda'.\" id=\"return-footnote-329-19\" href=\"#footnote-329-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>.&#8217; X\u00e9t k\u1ef9 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, th\u00ec s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng x\u01b0a c\u1ea1n, kh\u00f4ng ngang m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, ph\u1ea3i \u0111\u00e0o k\u00eanh g\u1ea7n b\u1edd, x\u00e2y \u0111\u1eadp b\u00ean k\u00eanh, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o k\u00eanh, k\u00eanh t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng. L\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0o k\u00eanh, ph\u1ea3i ch\u1ecdn n\u01a1i cao, k\u00eanh ch\u1ea3y v\u00e0i d\u1eb7m m\u1edbi \u0111\u1ebfn ru\u1ed9ng b\u1eb1ng, n\u1ebfu n\u01b0\u1edbc ngang m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, ru\u1ed9ng v\u00e0 b\u1edd li\u1ec1n nhau, \u0111\u00e0o k\u00eanh r\u1ea5t d\u1ec5, t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng kh\u00f4ng kh\u00f3, th\u00ec \u0111\u00e3 khai ph\u00e1 t\u1eeb l\u00e2u, \u0111\u00e2u c\u1ea7n \u0111\u1ee3i l\u1eddi th\u1ea7n r\u1ed3i m\u1edbi t\u00ednh to\u00e1n?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i n\u01b0\u1edbc H\u00e0n mu\u1ed1n l\u00e0m n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n m\u1ec7t m\u1ecfi, kh\u00f4ng cho h\u1ecd \u0111\u00e1nh ph\u00eda \u0111\u00f4ng, b\u00e8n sai Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c thuy\u1ebft ph\u1ee5c T\u1ea7n \u0111\u00e0o k\u00eanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kinh, d\u1ecdc theo n\u00fai B\u1eafc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c d\u00e0i ba tr\u0103m d\u1eb7m, mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng. Khi \u0111ang l\u00e0m th\u00ec b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c b\u00e8n n\u00f3i: &#8216;V\u00ec H\u00e0n k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng v\u00e0i n\u0103m, v\u00ec T\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng lao v\u1ea1n \u0111\u1eddi.&#8217; T\u1ea7n cho l\u00e0 ph\u1ea3i, cu\u1ed1i c\u00f9ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o k\u00eanh. L\u1ea5y s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e0o m\u1ed9t con k\u00eanh, l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 &#8216;mu\u1ed1n l\u00e0m h\u1ecd m\u1ec7t m\u1ecfi&#8217;. Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c l\u1ea1i n\u00f3i &#8216;v\u00ec H\u00e0n k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng v\u00e0i n\u0103m&#8217;. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 huy \u0111\u1ed9ng to\u00e0n b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n, b\u1eaft h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0i n\u0103m r\u1ed3i m\u1edbi xong, so s\u00e1nh vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi vi\u1ec7c kia, th\u00ec vi\u1ec7c S\u1eed Kh\u1edfi d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u sao? \u1eaet h\u1eb3n ph\u1ea3i b\u1eaft v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed7i n\u0103m, v\u00e0i n\u0103m sau m\u1edbi thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c \u0111\u00e0o k\u00eanh, d\u1ecdc theo n\u00fai B\u1eafc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c d\u00e0i ba tr\u0103m d\u1eb7m, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t cao ng\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u00eanh, kh\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi ru\u1ed9ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec l\u1ee3i \u00edch t\u01b0\u1edbi ti\u00eau h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 xa \u0111\u1ebfn ba tr\u0103m d\u1eb7m sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n \u0111o \u0111\u1ea1c k\u00eanh n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"K\u00eanh n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'K\u00eanh Ch\u01b0\u01a1ng'\" id=\"return-footnote-329-20\" href=\"#footnote-329-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc th\u1ea5p b\u1edd cao, k\u00eanh \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p. Ch\u1ea9n n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00fang, nh\u01b0ng n\u1ebfu n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi ti\u00eau, v\u00e0 \u0111\u1eadp \u0111\u1eafp g\u1eb7p l\u0169 l\u1edbn \u1eaft s\u1ebd h\u01b0 h\u1ecfng, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 do Ch\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u01b0\u1edbi ti\u00eau v\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp. Th\u1ea7n x\u00e9t r\u1eb1ng vi\u1ec7c d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kinh c\u1ee7a k\u00eanh Tr\u1ecbnh v\u00e0 B\u1ea1ch, thu\u1ed9c c\u00e1c huy\u1ec7n V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng, Tam Nguy\u00ean, Ph\u00fa B\u00ecnh c\u1ee7a ch\u00e2u Di\u1ec7u v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n Kinh D\u01b0\u01a1ng, Cao L\u0103ng, D\u01b0\u1ee3c D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ph\u1ee7 Kinh Tri\u1ec7u, d\u1ecdc theo k\u00eanh \u0111\u1ec1u x\u00e2y c\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1eadp, nhi\u1ec1u n\u01a1i \u0111\u1eb7t h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u1ed7, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n chia d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi l\u1ea1i \u0111\u00e0o c\u00e1c k\u00eanh nh\u1ecf, nh\u1edd v\u1eady n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n chia, d\u00e2n kh\u00f4ng lo ng\u1eadp l\u1ee5t.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kinh m\u1ed9t th\u1ea1ch ch\u1ee9a m\u1ea5y \u0111\u1ea5u b\u00f9n, n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi b\u00f3n l\u00faa m\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"'B\u00f3n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'L\u1ee3i', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-329-21\" href=\"#footnote-329-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, nay n\u00f3i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edbi, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i Ch\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 t\u1ef1 cho l\u00e0 bi\u1ebft sao?<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u00e1 l\u1edbn vu\u00f4ng b\u1ed1n, n\u0103m th\u01b0\u1edbc, bu\u1ed9c b\u1eb1ng s\u1eaft, ch\u1ea5t gi\u1eefa d\u00f2ng, chia l\u00e0m hai nh\u00e1nh, nh\u00e1nh ch\u1ea3y v\u1ec1 nam l\u00e0 s\u00f4ng Kinh, nh\u00e1nh ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u00f4ng l\u00e0 hai k\u00eanh, n\u00ean d\u00f9 s\u00f3ng l\u1edbn c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 h\u1ecfng. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec?<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec th\u1ebf, b\u1edd s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c ru\u1ed9ng k\u00eanh, xin tham kh\u1ea3o \u1edf V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng, ch\u1ecdn m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y th\u1ee3 th\u1ee7y l\u1ee3i, h\u1ecdc theo c\u00e1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp v\u00e0 \u0111\u00e0o k\u00eanh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, c\u00f9ng xem c\u00e1ch \u0111\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1eadp t\u01b0\u1edbi ti\u00eau c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nay. Ho\u1eb7c nh\u1eefng d\u00e2n V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y, n\u00ean cho di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, d\u1ea1y d\u00e2n c\u00e1ch tr\u1ed3ng tr\u1ecdt tr\u00ean n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ea5t, th\u00ec k\u1ebf ho\u1ea1ch d\u1ec5 th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, sau khi di chuy\u1ec3n t\u1ed9i nh\u00e2n Giang Nam \u0111\u1ebfn, h\u1ecd truy\u1ec1n d\u1ea1y l\u1eabn nhau, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00e1ch l\u00e0m th\u1ee7y l\u1ee3i. Th\u1ea7n t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb m\u1eddi th\u1ee3 th\u1ee7y l\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u00eanh Tr\u1ecbnh v\u00e0 B\u1ea1ch xem c\u00e1ch d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng lo d\u00e2n ch\u00e2u T\u1eeb, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1ch \u0111\u00e0o k\u00eanh.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n l\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;N\u1ebfu kh\u00f4ng kh\u01a1i l\u1ea1i k\u00eanh c\u0169 m\u00e0 ch\u1eb7n s\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1eadp, s\u1ebd ph\u1ea3i huy \u0111\u1ed9ng h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n nh\u00e2n c\u00f4ng. N\u1ebfu theo c\u1eeda k\u00eanh \u0111\u00e0o s\u00e2u m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc, s\u1ebd ph\u1ea3i huy \u0111\u1ed9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ba v\u1ea1n nh\u00e2n c\u00f4ng.&#8217; Theo t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a th\u1ea7n, n\u1ebfu k\u00eanh \u0111\u00e0o r\u1ed9ng hai tr\u01b0\u1ee3ng b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u1ea7n huy \u0111\u1ed9ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n nh\u00e2n c\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u00e0y huy \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y th\u00ec xong. Theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a k\u00eanh Tr\u1ecbnh v\u00e0 k\u00eanh B\u1ea1ch, l\u1ea5y \u0111\u00e1 t\u1eeb n\u00fai T\u00f9ng, l\u1ea5y g\u1ed7 t\u1eeb B\u00e0n D\u01b0\u01a1ng, cung c\u1ea5p s\u1eaft t\u1eeb L\u00ea Th\u00e0nh, ch\u1eb7n gi\u1eefa d\u00f2ng, d\u1ef1a v\u00e0o b\u1edd d\u00e0i, d\u00f9ng g\u1ed7 \u0111\u00e1 v\u1eefng ch\u1eafc \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1eadp, ph\u00eda tr\u00ean l\u00e0 k\u00eanh l\u1edbn, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc theo c\u00e1c nh\u00e1nh kh\u00e1c, d\u1ecdc k\u00eanh v\u00e0i d\u1eb7m, b\u1ed1 tr\u00ed c\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1eadp, n\u01b0\u1edbc d\u01b0 ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0o s\u00f4ng Ng\u1ef1, n\u1ebfu g\u1eb7p l\u00fac n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng tr\u00e0n, th\u00ec d\u00f9ng c\u1ecdc ch\u1eb7n c\u1eeda k\u00eanh.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c ch\u00e2u T\u1eeb, Ng\u1ee5y, H\u00ecnh, Minh v\u1ed1n \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u, \u0111\u00ea b\u1edd l\u1ea1i th\u1ea5p, n\u1ebfu s\u00f3ng d\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o th\u00eam k\u00eanh kh\u00e1c, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e2u &#8216;Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c \u1edf tr\u01b0\u1edbc, k\u00eanh B\u1ea1ch \u1edf sau&#8217;, l\u1ea1i n\u00f3i &#8216;\u0110\u1ea7u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb C\u1ed1c Kh\u1ea9u, cu\u1ed1i ch\u1ea3y v\u00e0o D\u01b0\u1ee3c D\u01b0\u01a1ng&#8217;. Nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u1ecf hoang ba tr\u0103m n\u0103m, t\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y v\u1ea1n kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng, d\u00f9 huy \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u1ea5y n\u0103m th\u00ec xong, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 l\u00e0 v\u1ea5t v\u1ea3.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ea3 l\u1ea1i, V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea9n n\u00f3i kh\u01a1i k\u00eanh c\u0169 s\u1ebd \u0111\u00e0o xuy\u00ean qua ru\u1ed9ng d\u00e2n, hu\u1ed1ng chi c\u00e1c k\u00eanh V\u1ea1n Kim, \u0110\u00f4 L\u0129nh Th\u1ee7, t\u00ecm kh\u00f4ng th\u1ea5y d\u1ea5u v\u1ebft. Ph\u00e0m l\u00e0 k\u00eanh r\u1ea1ch, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng chi\u1ebfm ru\u1ed9ng d\u00e2n sao? D\u00f9 S\u1eed Kh\u1edfi s\u1ed1ng l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u1ebf n\u00e0o? C\u00e1c k\u00eanh V\u1ea1n Kim v\u1ed1n c\u0169ng n\u1eb1m trong ru\u1ed9ng, ch\u1ec9 v\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb v\u00f9i l\u1ea5p m\u00e0 th\u00f4i.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ea9n l\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;D\u00e2n \u1edf k\u00eanh Cao B\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u01a1n ki\u1ec7n n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ed5 thu\u1ebf \u0111\u00e3 n\u1eb7ng, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi ti\u00eau, l\u1ee3i \u00edch v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.&#8217; Vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp c\u1ee7a th\u1ea7n v\u1ed1n l\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n, nh\u01b0ng Ch\u1ea9n l\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u00e0n vi\u1ec7c t\u0103ng thu\u1ebf, khi\u1ebfn d\u00e2n lo l\u1eafng nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng mu\u1ed1n t\u01b0\u1edbi ti\u00eau, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd lo cho d\u00e2n?<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng sau khi \u0111\u1eadp xong, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng An D\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3m, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1edf thuy\u1ec1n, lo m\u1ea5t thu\u1ebf ch\u1ee3 b\u00faa. Ch\u1ec9 m\u1ed9t d\u00f2ng k\u00eanh, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0m gi\u1ea3m n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng v\u00e0i ph\u1ea7n, sao l\u1ea1i n\u00f3i thuy\u1ec1n kh\u00f4ng qua \u0111\u01b0\u1ee3c? N\u1ebfu c\u00f3 l\u1ee3i cho d\u00e2n, d\u00f9 b\u1ecf thu\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf. Ch\u1ea9n kh\u00f4ng t\u00ecm hi\u1ec3u l\u1ee3i h\u1ea1i x\u01b0a nay, ch\u1ec9 nghe l\u1eddi c\u1ee7a d\u00e2n qu\u00ea v\u00e0 l\u00ednh th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c con k\u00eanh \u0111\u00e3 b\u1ecf hoang ba tr\u0103m n\u0103m, sao c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i><\/p>\n<p><i>X\u01b0a T\u00e2y M\u00f4n B\u00e1o l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i hi\u1ec1n, S\u1eed Kh\u1edfi c\u00f2n cho l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng s\u00e1ng su\u1ed1t. Hu\u1ed1ng chi d\u00e2n qu\u00ea v\u00e0 l\u00ednh th\u01b0\u1eddng sao hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y? S\u00e1ch truy\u1ec1n n\u00f3i: &#8216;D\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng th\u00e0nh qu\u1ea3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u1edfi \u0111\u1ea7u.&#8217; N\u1ebfu theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a th\u1ea7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c n\u00f4ng, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng ng\u00f2i c\u1ee7a Vua V\u0169, vi\u1ec7c ph\u00e2n chia ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 Chu c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu \u0111\u1ee3i khi xong vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i h\u00e0 s\u1ebd xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111i ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri qu\u00e2n Ph\u1ea1m Ph\u00fang n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a qu\u00e2n n\u00e0y ch\u1ec9 r\u1ed9ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, c\u00e1ch Ch\u00e2u T\u00e0o r\u1ea5t g\u1ea7n, nh\u01b0ng s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u1ed9t huy\u1ec7n, m\u00e0 vi\u1ec7c sai d\u1ecbch l\u1ea1i ngang v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c. Xin tr\u1ea3 v\u1ec1 thu\u1ed9c Ch\u00e2u T\u00e0o, ho\u1eb7c c\u1eaft ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ngh\u00ecn h\u1ed9 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n g\u1ea7n Ch\u00e2u T\u00e0o, B\u1ed9c, \u0110\u01a1n \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u00e2n n\u00e0y.&#8221;<\/i> Xu\u1ed1ng cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn xem x\u00e9t, n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c vi\u1ec7c sai d\u1ecbch.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tu s\u1eeda \u0111\u00ea ng\u0103n bi\u1ec3n \u1edf Th\u00e1i Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00ea \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf hoang l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, h\u00e0ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n tr\u00e0n v\u00e0o l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n. Gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf mu\u1ed1i T\u00e2y Kh\u00ea l\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u00e1t v\u1eadn l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n, xin tu s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u00ea. Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n t\u00e2u xin cho Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam l\u00e0m Tri huy\u1ec7n H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111\u1ee9ng ra ch\u1ec9 huy vi\u1ec7c tu s\u1eeda.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, cho r\u1eb1ng n\u1ebfu ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n th\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u0169 s\u1ebd g\u00e2y tai h\u1ecda. Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n g\u00e2y h\u1ea1i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u0169 ch\u1ec9 g\u00e2y h\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"m\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u0169 g\u00e2y h\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n 'm\u1ed9t ph\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai ph\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 v\u1ec1 ch\u00ednh t\u00edch, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 426 truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-329-22\" href=\"#footnote-329-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u m\u1ea5t \u00edt, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Khi c\u00f4ng tr\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u, g\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a to tuy\u1ebft l\u1edbn, s\u00f3ng bi\u1ec3n d\u1eef d\u1ed9i \u1eadp \u0111\u1ebfn, d\u00e2n phu tan ch\u1ea1y, c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u00fan b\u00f9n m\u00e0 ch\u1ebft. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi x\u00f4n xao b\u00e0n t\u00e1n r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua sai Trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, \u0111\u1ecbnh b\u00e3i b\u1ecf c\u00f4ng tr\u00ecnh. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam l\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi c\u00f9ng Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng. H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi h\u1ebft s\u1ee9c \u1ee7ng h\u1ed9 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam. Sau \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam v\u00ec c\u00f3 tang n\u00ean ph\u1ea3i r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf, nh\u01b0ng v\u1eabn vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n, n\u00f3i r\u00f5 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c tu s\u1eeda \u0111\u00ea. Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n, xin t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng ra ch\u1ec9 huy c\u00f4ng tr\u00ecnh. Vua b\u00e8n sai Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, x\u00e2y \u0111\u00ea t\u1eeb tr\u1ea1i Ti\u1ec3u H\u1ea3i ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ebfn trang C\u1ea3nh, d\u00e0i t\u1ea5t c\u1ea3 180 d\u1eb7m, v\u00e0 \u0111\u1eb7t c\u1ed1ng \u1edf k\u00eanh \u0111\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u th\u00f4ng thuy\u1ec1n b\u00e8.<\/p>\n<p>H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, \u0111\u00ea ho\u00e0n th\u00e0nh, c\u00f3 2.600 h\u1ed9 d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1. D\u00e2n ch\u00fang l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd s\u1ed1ng Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"d\u00e2n ch\u00fang l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd s\u1ed1ng Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ch\u1eef 's\u1ed1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aPh\u1ea1m V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 11 b\u00e0i v\u0103n bia 'T\u1ed1ng c\u1ed1 C\u00e1n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-329-23\" href=\"#footnote-329-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>. H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea7n L\u01b0u; Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ng\u00f4.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 5<a class=\"footnote\" title=\"vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 5 'th\u00e1ng 6' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e1ng 8', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 105, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 5 th\u00e1ng 6 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n l\u1ea5y ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u00e1t v\u1eadn Giang, Chi\u1ebft, Kinh, H\u1ed3 ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, l\u00e0 v\u00e0o 'th\u00e1ng 6', kh\u00f4ng ph\u1ea3i 'th\u00e1ng 8'.\" id=\"return-footnote-329-24\" href=\"#footnote-329-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n v\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 6<a class=\"footnote\" title=\"vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n v\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 6 'Gi\u00e1p Ng\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u00e1p T\u00fd', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 106, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 6 th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, v\u00ec \u0111\u00ea ng\u0103n bi\u1ec3n ho\u00e0n th\u00e0nh, Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Chi\u00eau Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam c\u0169 l\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Kim b\u1ed9 Lang trung, ghi l\u00e0 'Gi\u00e1p Ng\u1ecd' l\u00e0 \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-329-25\" href=\"#footnote-329-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i c\u00f9ng nhau, nh\u01b0ng v\u1eabn t\u00e1ch ri\u00eang ra.)<\/i><\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai quan kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n c\u1ee7a Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m. T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u00e1c b\u1eadc nho th\u1ea7n, trao quy\u1ec1n v\u0103n b\u00fat, vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng \u0111\u1ec1u giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch. N\u1ebfu vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u00f4ng lu\u1eadn, th\u00ec l\u1ea1i t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u1ea3o th\u00ed l\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ng\u00e0y c\u00e0ng chi ti\u1ebft, ph\u00f2ng ng\u1eeba c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 tuy t\u1ed1t, nh\u01b0ng v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eafc tin t\u01b0\u1edfng giao ph\u00f3 v\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, e r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1eadt s\u1ef1 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng n\u00f3i &#8216;\u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 quy ch\u1ebf c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i&#8217;. Nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng Ti\u00ean \u0111\u1ebf ch\u0103m ch\u1ec9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, c\u1ed1t sao c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady. Ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u th\u1ea5u \u00fd s\u00e2u xa, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ec3, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh mong Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb t\u1eeb xem x\u00e9t s\u1ef1 vi\u1ec7c, sau n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i cho chi ti\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"'sau n\u00e0y' trong b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c ghi l\u00e0 't\u1eeb nay', c\u00f2n trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 19, m\u1ee5c 8 th\u00ec gi\u1ed1ng v\u1edbi b\u1ea3n g\u1ed1c.\" id=\"return-footnote-329-26\" href=\"#footnote-329-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i>\u00a0Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[101] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u00e1p t\u1ea3i qu\u1ea7n \u00e1o ban t\u1eb7ng cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ngo\u1ea1i vi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u sai c\u00e1c quan k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 th\u00e2n th\u00edch th\u01b0\u1eddng nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n xin vi\u1ec7c, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 c\u1ea3 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 ph\u00f3 v\u00e0 quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho ch\u00e2u huy\u1ec7n. T\u1eeb nay, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft c\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c man \u1edf An Vi\u1ec5n, Thi\u00ean T\u1ee9, B\u1ea3o Thu\u1eadn ch\u00e2u, Nam ch\u00e2u, Thu\u1eadn ch\u00e2u thu\u1ed9c khu v\u1ef1c Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng c\u1ee7a Thi ch\u00e2u v\u00e0o c\u1ed1ng n\u1ea1p kinh \u0111\u00f4, \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 xa x\u00f4i. T\u1eeb nay, cho ph\u00e9p h\u1ecd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ed1ng n\u1ea1p t\u1ea1i Thi ch\u00e2u, c\u00f2n c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m ban t\u1eb7ng th\u00ec c\u1ea5p ngay t\u1ea1i \u0111\u00f3. N\u1ebfu h\u1ecd mu\u1ed1n t\u1ef1 v\u00e0o kinh \u0111\u00f4 c\u1ed1ng n\u1ea1p, th\u00ec c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi cho ph\u00e9p hai ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, c\u00f2n th\u1ee7 l\u0129nh th\u00ec cho ph\u00e9p ba n\u0103m \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 B\u1eafc H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng L\u1eadp.<\/p>\n<p><i>(\u300aK\u00fd v\u0103n\u300b cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng L\u1eadp, nh\u01b0ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 do Vi\u1ec7n M\u1eadt quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, nay tham kh\u1ea3o c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea5y H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 Ph\u1ea1m Ung l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi H\u1ea7u K\u1ebf Long l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9; Kh\u1edfi c\u01b0 lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u1eeb Th\u00edch l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu B\u00f9i K\u1ebf K\u1ef7 l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9; Ho\u00e0i Nam Giang Chi\u1ebft Kinh H\u1ed3 ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi c\u1ee7a v\u1ee3 Khi\u1ebft \u0110an, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Th\u00f4i Chu\u1ea9n l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn d\u00e2n h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[105] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng qu\u00e2n nh\u00e2n b\u1ecb ph\u1ed1i l\u01b0u, v\u1ee3 con h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c h\u00e0ng ng\u00e0y cho \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y.<\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, l\u1ea5y Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u00e3i ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00fac \u0111\u00f3 Tam ty thi\u1ebfu quan, Trung th\u01b0 b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 l\u1ea1c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y, B\u00e1c V\u0103n c\u00f3 c\u00f4ng cung c\u1ea5p qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> B\u00e8n cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u B\u00e1c V\u0103n v\u1ec1, th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Tam ty xin mua th\u00f3c v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4, Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;C\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u00f3 bao nhi\u00eau?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay so v\u1edbi th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, s\u1ed1 ng\u1ef1a nhi\u1ec1u g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n, t\u00ednh chi ph\u00ed c\u1ecf kh\u00f4 m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 do c\u00e1ch s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ch\u1ed7. N\u1ebfu l\u1ea5y s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c Thi\u1ec3m T\u00e2y nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0m \u0111\u1ecbnh s\u1ed1, c\u00f2n l\u1ea1i cho d\u00e2n gian mua b\u00e1n, trong hai ba n\u0103m \u1eaft s\u1ebd sinh s\u00f4i, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec nu\u00f4i \u1edf chu\u1ed3ng ngo\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><em>(L\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 &#8220;chu\u1ed3ng ngo\u00e0i&#8221;, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3, kh\u00f4ng ng\u1ea1i nh\u1eafc l\u1ea1i:<\/em><\/p>\n<p><em>Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, Ty Qu\u1ea7n M\u1ee5c qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a trong thi\u00ean h\u1ea1. D\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u00f3 Vi\u1ec7n T\u1ea3 H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5, ph\u1ee5 tr\u00e1ch Gi\u00e1m T\u1ea3 H\u1eefu Thi\u00ean T\u1ee9 v\u00e0 Ph\u01b0\u1eddng T\u1ea3 H\u1eefu Thi\u00ean C\u1ee9u. Nh\u1eefng ng\u1ef1a b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng t\u1ea1i Gi\u00e1m Th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Gi\u00e1m H\u1ea1. Qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i c\u00f3 c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 \u0110\u1ec1 C\u1eed, Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9, Ph\u00f3 S\u1ee9, Vi\u00ean Li\u00eau, Th\u1eadp T\u01b0\u1edbng, Ti\u1ebft C\u1ea5p, Th\u00fa Y, T\u00e0o \u0110\u1ea7u, Lo\u00e1t B\u00e0o, Tr\u01b0\u1edfng H\u00e0nh, v\u00e0 Ti\u1ec3u \u0110\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ng\u1ef1a t\u1ed1t. C\u00e1c gi\u00e1m \u1edf ngo\u00e0i do Tri Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng Ph\u00e1n ki\u00eam nhi\u1ec7m, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ea5t c\u1ecf d\u1ef1ng chu\u1ed3ng, b\u1eaft qu\u00e2n l\u00ednh m\u00f9a xu\u00e2n h\u00e8 ra \u0111\u1ed3ng ch\u0103n th\u1ea3, m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng v\u00e0o chu\u1ed3ng. Sinh s\u1ea3n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, hao h\u1ee5t b\u1ecb ph\u1ea1t, quy \u0111\u1ecbnh r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/em><\/p>\n<p><em>Tuy nhi\u00ean, s\u1ed1 ng\u1ef1a sinh s\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng cho qu\u1ed1c gia, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i mua \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi. Trong c\u00e1c n\u0103m Ung Hy v\u00e0 \u0110oan C\u1ee7ng, vi\u1ec7c mua b\u00e1n ng\u1ef1a di\u1ec5n ra d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi: \u1ede H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7, Phong, Lam, qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n<a class=\"footnote\" title=\"Theo \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 198, ph\u1ea7n Binh Ch\u00ed, tr\u01b0\u1edbc 'qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n' c\u00f3 hai ch\u1eef 'Kh\u1ea3 Lam', \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Binh 24\/1 c\u0169ng li\u1ec7t k\u00ea qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam l\u00e0 n\u01a1i mua ng\u1ef1a \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nghi ng\u1edd b\u1ea3n in g\u1ed1c thi\u1ebfu hai ch\u1eef 'Kh\u1ea3 Lam' tr\u01b0\u1edbc 'qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n'.\" id=\"return-footnote-329-27\" href=\"#footnote-329-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>, tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long, tr\u1ea1i Tr\u1ecdc Lu\u00e2n; \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea7n, V\u1ecb, Kinh, Nguy\u00ean, Nghi, Di\u00ean, Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, Giai, qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung, B\u1ea3o An, c\u1eeda Ch\u1ebf Th\u1eafng, ph\u1ee7 H\u1ea1o V\u0129; \u1edf H\u00e0 T\u00e2y l\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u Linh, Tuy, Ng\u00e2n, H\u1ea1; \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p l\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u \u00cdch, V\u0103n, L\u00ea, Nh\u00e3, Nhung, M\u1eadu, Qu\u1ef3, qu\u00e2n V\u0129nh Khang; \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng l\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u0103ng.<\/em><\/p>\n<p><em>T\u1eeb khi Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh chi\u1ebfm c\u1ee9 H\u00e0 Nam, vi\u1ec7c mua b\u00e1n ch\u1ec9 c\u00f2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7, Kinh, Nguy\u00ean, Nghi, V\u1ecb, T\u1ea7n, Giai, Ho\u00e0n, qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam, H\u1ecfa S\u01a1n, B\u1ea3o An, B\u1ea3o \u0110\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, Di\u00ean, V\u1ecb, Nguy\u00ean, T\u1ea7n, Giai, V\u0103n v\u00e0 qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung. V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Th\u00e1nh, v\u1eabn mua \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a t\u1eeb c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 34.900 con. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong b\u1ea3n ch\u00ed, c\u1ea7n xem x\u00e9t ch\u1ec9nh s\u1eeda th\u00eam.)<\/em><\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c gi\u1ea3ng h\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u, s\u0129 t\u1eed kh\u00f4ng bi\u1ebft kinh \u0111i\u1ec3n, h\u00e1 ph\u1ea3i do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u00e1o h\u00f3a kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i? H\u00e3y l\u1ec7nh cho T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed ba \u0111\u1ebfn n\u0103m quan l\u1ea1i kinh tri\u1ec1u th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh thu\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[109] Vua Long Quang Th\u00f9 c\u1ee7a T\u00e2y Nam Phi\u1ec1n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c quan th\u00e2n t\u00f2ng c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft, t\u1eeb nay ch\u1ecdn b\u1ed5 sung t\u1eeb qu\u00e2n b\u1ed9 d\u01b0\u1edbi c\u1ea5p Th\u1ea7n D\u0169ng.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u ba kinh, th\u00ec cho th\u1eed gi\u1ea3ng gi\u1ea3i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t b\u00e1o danh l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed T\u00e0o Tu C\u1ed5 t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u00e3 ghi trong kinh L\u1ec5. T\u1eeb th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tham vinh kh\u00f4ng ch\u1ecbu r\u1eddi ch\u1ee9c, n\u00ean v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n \u0111\u00e3 t\u1eebng ban chi\u1ebfu tr\u00e1ch c\u1ee9, l\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh quan v\u1ec1 h\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp tr\u00ean quan \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c c\u00f9ng ph\u1ea9m, l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ecd bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 t\u1ef1 r\u00fat lui. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i v\u1eabn c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, t\u00e2m l\u1ef1c \u0111\u00e3 suy y\u1ebfu, l\u00e0m sao gi\u00fap \u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c quan. Chu\u00f4ng k\u00eau canh t\u00e0n, ch\u01b0a t\u1ec9nh ng\u1ed9 vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00eam l\u00e0 sai; \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng l\u00fac x\u1ebf chi\u1ec1u, ch\u1ec9 lo t\u00ednh to\u00e1n vi\u1ec7c sau khi ch\u1ebft. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty <a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef &quot;l\u1ed9&quot; nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 77\/35 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-329-28\" href=\"#footnote-329-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a> khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, ai b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i th\u00ec cho d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 xin, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u, v\u1eabn theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 th\u1eddi Trinh Qu\u00e1n. C\u00f2n nh\u1eefng b\u1eadc \u0111\u1ee9c cao v\u1ecdng tr\u1ecdng, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169.&#8221;<\/i> Vua nghe theo, b\u00e8n \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Tu C\u1ed5 t\u1eebng c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi hai v\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed c\u1ee7a ba vi\u1ec7n v\u00e0o ch\u1ea7u bu\u1ed5i s\u00e1ng, s\u1eafp \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p hai ho\u1ea1n quan c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a kh\u00f4ng tr\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1t ng\u0103n l\u1ea1i b\u1ecb h\u1ecd m\u1eafng. Tu C\u1ed5 t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n th\u00ec thi\u00ean t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n. Theo l\u1ec7 c\u0169, ba vi\u1ec7n c\u00f9ng \u0111i th\u00ec ngang h\u00e0ng v\u1edbi ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p s\u1ef1. Nay ho\u1ea1n quan khinh nh\u1eddn nh\u01b0 v\u1eady, xin giao cho c\u01a1 quan x\u00e9t x\u1eed.&#8221;<\/i>\u00a0Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai \u0111\u00e1nh hai ho\u1ea1n quan.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh ho\u1ea1n quan ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, s\u1ee3 c\u00f3 th\u1eddi gian kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, \u0111\u1ee3i th\u00eam ba n\u0103m n\u1eefa, gi\u1ea3m thu\u1ebf m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi l\u0103m.<\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t doanh \u0111i\u1ec1n \u1edf hai ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, giao ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t cho d\u00e2n, m\u1ed7i kho\u1ea3nh n\u1ed9p thu\u1ebf n\u0103m ph\u1ea7n, c\u00e1c ch\u00e2u sai ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tr\u00e2u b\u00f2 \u0111i c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng c\u00f3 408 kho\u1ea3nh 80 m\u1eabu ru\u1ed9ng hoang, ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 170 kho\u1ea3nh.<\/p>\n<p>T\u1eeb n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 C\u1ea3nh V\u1ecdng t\u00e2u xin l\u1eadp doanh \u0111i\u1ec1n v\u1ee5, h\u00e0ng n\u0103m m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tr\u00e2u b\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, m\u00f9a h\u00e8 m\u01b0\u1ee3n th\u00eam 600 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u1ecf, m\u00f9a thu m\u01b0\u1ee3n th\u00eam 1.500 ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7t h\u00e1i, thu nh\u1eadp h\u00e0ng n\u0103m r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Tuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i c\u00e1ch l\u00e0m, tri\u1ec7u t\u1eadp 41 h\u1ed9 d\u00e2n ven s\u00f4ng \u0111\u1ebfn chia nhau c\u00e0y c\u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u h\u1ecd \u0111\u1ec1u k\u00eau xin mi\u1ec5n, doanh \u0111i\u1ec1n v\u1ee5 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ee9a Th\u00edch l\u1ea1i t\u00e2u xin kh\u00f4i ph\u1ee5c, h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u H\u00e1n Ki\u1ec7t c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ee3i h\u1ea1i. L\u01b0u H\u00e1n Ki\u1ec7t t\u00e2u: <i>&#8220;Hai doanh \u0111i\u1ec1n v\u1ee5 t\u1eeb khi kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn nay, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 33 v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u00faa, tr\u1ecb gi\u00e1 h\u01a1n 9 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n; ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 6 v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u00faa, tr\u1ecb gi\u00e1 h\u01a1n 2 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Nh\u01b0ng chi ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho quan l\u1ea1i, binh l\u00ednh, tr\u00e2u b\u00f2 v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng t\u1ed1n h\u01a1n 13 v\u1ea1n quan, ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ed1n h\u01a1n 4 v\u1ea1n quan, thu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 chi.&#8221;<\/i>\u00a0V\u00ec v\u1eady b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p><i>(Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u00fac n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 D\u01b0 Hi\u1ebfn Khanh. Vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u1ea3nh V\u1ecdng xem th\u00e1ng 4 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi chuy\u1ec7n n\u00e0y. \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu vi\u1ebft h\u00e0nh tr\u1ea1ng cho H\u1ee9a Th\u00edch c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c doanh \u0111i\u1ec1n v\u1ee5, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng, Th\u00e1i T\u1ec1, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u00ecnh L\u00e2m c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh. Khi \u1ea5y, c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7 \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh \u0111\u00e3 t\u0103ng th\u00eam \u0111\u1ebfn 6.783 \u0111i\u1ec1u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c b\u1ec1 tr\u00ean. Trong ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh, c\u00e1c chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t l\u1ea1i, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u01b0\u1eddm r\u00e0 \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho d\u00e2n, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3? Nay c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ec9 c\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i, l\u1ea1i c\u1ea7n ch\u00fang th\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ee3i h\u1ea1i, t\u1eebng \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[116] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, ch\u1eef 'Nam' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 9, ph\u1ea7n k\u1ef7 Nh\u00e2n T\u00f4ng v\u00e0 quy\u1ec3n n\u00e0y, th\u00e1ng 6 ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c Ho\u00e0i Nam b\u1ecb l\u1ee5t, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.\" id=\"return-footnote-329-29\" href=\"#footnote-329-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, n\u01a1i n\u00e0o m\u01b0a l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n, th\u00ec ph\u1ea3i lo c\u1ee9u gi\u00fap.<\/p>\n<p>[117] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n k\u1ef7, c\u00f2n trong th\u1ef1c l\u1ee5c th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[118] Th\u00e0nh Qu\u1ea3ng T\u00edn qu\u00e2n b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, v\u00ec g\u1ea7n v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m s\u1eeda ch\u1eefa. Tri qu\u00e2n B\u00e1c Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng d\u1eabn qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1eeda ch\u1eefa g\u1ea5p. Chi\u1ebfu ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129, v\u00e0 khi th\u00e0nh xong, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[119] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n s\u1eeda ch\u1eefa tr\u1ea1i Thi\u00ean Th\u00e1nh.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Minh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u1ec3 ph\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Nh\u1eadt B\u1ea3n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt, nh\u01b0ng kh\u00f4ng mang theo bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Chi\u1ebfu b\u1ea3o t\u1eeb ch\u1ed1i.<\/p>\n<p>[121] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh T\u00e2y l\u1ed9.<\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ef1 thi d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ef1 thi \u1edf t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>[123] T\u00e0o Nghi, Giang \u0110\u1ee9c Minh c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c s\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 \u1edf cho c\u00e1c qu\u00e2n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 139.000 gian. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu ban \u00e1o v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng.<\/p>\n<p>[124] Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn Ho\u00e0i Nam t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00ea B\u1eafc Th\u1ea7n \u1edf ch\u00e2u S\u1edf v\u00e0 \u0111\u00ea Giang Kh\u1ea9u \u1edf ch\u00e2u Ch\u00e2n \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. Ban \u0111\u1ea7u, thuy\u1ec1n b\u00e8 qua l\u1ea1i \u0111\u00ea th\u01b0\u1eddng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng nhi\u1ec1u, Gi\u00e1m b\u00e0i ng\u1ea1n ch\u00e2u Ch\u00e2n l\u00e0 \u0110\u00e0o Gi\u00e1m v\u00e0 Gi\u00e1m thu\u1ebf ch\u00e2u S\u1edf l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u1ea4t \u0111\u1ec1u xin \u0111\u1eb7t c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00ea, \u0111\u1ec3 m\u1edf \u0111\u00f3ng theo th\u1eddi gian.<\/p>\n<p>Sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh, thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3 nhi\u00ean thu\u1eadn ti\u1ec7n, m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n l\u00ednh canh \u0111\u00ea. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ty ph\u00e1t v\u1eadn, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m c\u1ed1ng, l\u1ec7nh quy ho\u1ea1ch r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Gi\u00e1m v\u00e0 \u1ea4t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c t\u1ed1t.<\/p>\n<p><em>(\u0110\u00e0o Gi\u00e1m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea7m D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e1u \u00f4ng l\u00e0 Kh\u1ea3i t\u1eebng l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, c\u00f3 v\u0103n t\u1ef1 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t chi ti\u1ebft, n\u00ean t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam. <\/em><\/p>\n<p><em>\u1ea4t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nguy\u00ean Th\u00e0nh, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch vi\u1ebft v\u0103n bia m\u1ed9 \u00f4ng r\u1eb1ng: \u1ea4t n\u00f3i ch\u00e2u S\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u00ea l\u00e0m c\u1ed1ng, m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn qu\u00e2n l\u00ednh, m\u1ed9t tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng, s\u00e1u v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn th\u1ea1ch g\u1ea1o. So v\u1edbi Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/em><\/p>\n<p>[125] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c Lang trung tr\u1edf l\u00ean v\u1ec1 h\u01b0u, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c cho m\u1ed9t con l\u00e0m quan. L\u00fac \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 quan Lang trung H\u00f9ng \u0110\u1ed3ng V\u0103n xin v\u1ec1 h\u01b0u, t\u1ef1 n\u00f3i kh\u00f4ng mu\u1ed1n chia ty, gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 xin cho hai con \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb khoa cu\u1ed1i. \u0110\u00e3 cho \u0110\u1ed3ng V\u0103n gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c b\u1ed5 m\u1ed9t con l\u00e0m Th\u00e1i mi\u1ebfu Trai lang, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1eadp th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p><em>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u00f9ng \u0110\u1ed3ng V\u0103n, theo H\u1ed9i y\u1ebfu, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o.)<\/em><\/p>\n<p>[126] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 d\u00e0y \u0111\u1eb7c kh\u1eafp n\u01a1i.<\/p>\n<p>[127] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Sai s\u1ee9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb thu\u1ed9c Tam ban, T\u00e1n tr\u1ef1c thu\u1ed9c c\u00e1c ban, v\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c thu\u1ed9c Ngo\u1ea1i ban, x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi c\u00e1c quan c\u00f3 m\u1ec7nh, tr\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c Nhi\u1ebfp Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, T\u01b0 m\u00e3.<\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua Ch\u00e2n T\u00f4ng v\u1ec1 th\u1edd t\u1ea1i cung H\u1ed3ng Kh\u00e1nh \u1edf Nam Kinh.<\/p>\n<p>[129] C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ecd nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ban ng\u00e0y c\u00f4ng khai c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang trong ch\u1ee3. Vua nghe tin, n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;Kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i>\u00a0H\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1eaft Tri ch\u00e2u, T\u01b0 phong Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang M\u1ea1nh M\u1ee5c, c\u00e1ch ch\u1ee9c. B\u00e0n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay M\u1ee5c.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Tri ch\u00e2u S\u1edf, \u0110\u1ed9 chi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Mai Tu\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m quan, t\u1eebng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nay c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng. B\u00e8n \u0111i\u1ec1u Tu\u1ea7n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u1ecd, th\u0103ng ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, d\u1ea1y b\u1ea3o \u00fd chuy\u00ean t\u00e2m c\u00f4ng vi\u1ec7c, r\u1eeda s\u1ea1ch l\u1ed7i l\u1ea7m.<\/p>\n<p>[130] Ban ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[131] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 b\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do h\u1ecd \u0111i ki\u1ebfm c\u1ee7i ho\u1eb7c th\u00e1m th\u00ednh xa m\u00e0 b\u1ecb b\u1ed9 t\u1ed9c b\u1eaft gi\u1eef, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tho\u00e1t v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft \u0111i. C\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ec1u x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt, nh\u01b0ng t\u00ecnh c\u1ea3nh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay xin x\u1eed ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u xa x\u00f4i hi\u1ec3m \u00e1c.&#8221;<\/i>\u00a0Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u00e0i, tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u1eb9 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p><em>(Th\u00e1ng 12 ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y ban l\u1ec7nh, n\u1ed9i dung t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u1ea7n xem x\u00e9t. Vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u00e1c V\u0103n c\u00f2n ghi v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng 7 n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/em><\/p>\n<p>[132] Th\u00e1ng 11 ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c bi\u00ean s\u1eafc \u0111ang thi h\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tuy\u00ean s\u1eafc ti\u1ebfp theo, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u00ec cho ph\u00e9p trong ngo\u00e0i t\u00e2u l\u00ean l\u1ee3i h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[133] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n n\u0103m Thi\u00ean Hy \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban s\u1ee9 th\u1ea7n, cho ph\u00e9p \u0111\u1ed5i sang v\u0103n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[134] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m kh\u1eafc in v\u00e0 ban h\u00e0nh lu\u1eadt v\u0103n c\u00f9ng ph\u1ea7n ch\u00fa gi\u1ea3i.<\/p>\n<p>[135] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng H\u00e0 B\u1eafc, t\u1eeb n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau m\u1ed9 l\u00e0m l\u00ednh, nghe n\u00f3i \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u1ee5c v\u1ee5 trong qu\u00e2n ng\u0169. T\u1eeb nay cho ph\u00e9p con ch\u00e1u thay th\u1ebf, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[136] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean c\u00f9ng ti\u1ebfn c\u1eed \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba D\u01b0\u01a1ng An Qu\u1ed1c l\u00e0m Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m tr\u1ef1c gi\u1ea3ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tri\u1ec7u cha c\u1ee7a An Qu\u1ed1c l\u00e0 Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, gi\u1ea3ng th\u01b0 ch\u00e2u h\u1ecdc Duy\u1ec7n Ch\u00e2u l\u00e0 Quang Ph\u1ee5 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua b\u1ea3o gi\u1ea3ng s\u00e1ch Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0, Quang Ph\u1ee5 n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n xa x\u00f4i kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, th\u1ea7n xin gi\u1ea3ng ch\u01b0\u01a1ng V\u00f4 D\u1eadt.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u00e3 h\u01a1n 70 tu\u1ed5i nh\u01b0ng l\u1eddi gi\u1ea3ng r\u00f5 r\u00e0ng th\u00f4ng su\u1ed1t. Vua mu\u1ed1n gi\u1eef l\u1ea1i l\u00e0m quan h\u1ecdc, nh\u01b0ng Quang Ph\u1ee5 c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong Quang Ph\u1ee5 l\u00e0m Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m th\u1eeba, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[137] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, th\u0103ng ch\u1ec9 huy Phi\u00ean L\u1ea1c l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean l\u00e0m c\u1ea5m qu\u00e2n, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean Ho\u00e0nh T\u1eafc.<\/p>\n<p>[138] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ea7n li\u00eau t\u00e2u xin \u00e2n tr\u1ea1ch cho con em theo h\u1ea7u, gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc so v\u1edbi l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>[139] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu cho B\u1ed9 th\u1ef1 ty Phu Di\u00ean l\u1ed9 r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00e2u vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, h\u00e3y r\u0103n d\u1ea1y c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c xa x\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t xu\u1ea5t qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m b\u1ed5 l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng 6 n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3, ph\u1ea3i gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng th\u00eam m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 n\u1eefa.<\/p>\n<p>[141] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, l\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1 L\u00fd D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba. D\u01b0 Kh\u00e1nh c\u00f9ng ph\u00e1n s\u1ef1 \u1edf T\u00fa Ch\u00e2u, xin l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i \u1edf hai huy\u1ec7n H\u1ea3i Di\u00eam v\u00e0 Hoa \u0110\u00ecnh, \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c 78 v\u1ea1n 7 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[142] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u0169 kh\u00ed c\u00e1c l\u1ed9 ph\u1ea3i ch\u1ebf t\u1ea1o h\u00e0ng n\u0103m.<\/p>\n<p>[143] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m sau v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a th\u00e1ng gi\u00eang s\u1ebd c\u1ea7u c\u1ed1c v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, nh\u01b0ng ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Ninh ti\u1ebft l\u1ea1i r\u01a1i v\u00e0o gi\u1eefa k\u1ef3 trai gi\u1edbi, xin \u0111\u1ed5i sang ng\u00e0y T\u00e2n th\u1ee9 hai. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[144] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 t\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n v\u00e0 ki\u1ec3m ph\u00e1p t\u1eeb nay sau khi m\u00e3n nhi\u1ec7m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m tri huy\u1ec7n g\u1ea7n nh\u00e0, \u0111\u1ee3i m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 xong s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111\u1ed3ng ph\u00e1n. <i>(N\u0103m sau, th\u00e1ng 9, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd)<\/i>.<\/p>\n<p>[145] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, sai quan c\u1ea7u tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[146] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean b\u1eaft n\u1ed9p qu\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec tham th\u01b0\u1edfng h\u1eadu m\u00e0 vu t\u1ed9i cho h\u1ecd. Nay \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u1ea1t, xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a, ch\u1ec9 c\u1ea5p d\u00e2y l\u01b0ng v\u00e0 \u00e1o ng\u1eafn.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e0o ng\u0169 sang c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi r\u1ee3 b\u1eaft l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7, ch\u1ec9 c\u1ea7n h\u01a1i kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd l\u00e0 b\u1eaft n\u1ed9p \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i th\u01b0\u1edfng, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng ai t\u1ef1 quay v\u1ec1 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i ch\u1ebft, cho ph\u1ee5c ng\u0169, nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 10, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n t\u00e2u xin, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 kh\u00e1c, c\u1ea7n xem x\u00e9t)<\/i>.<\/p>\n<p>[147] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng d\u00e2ng l\u00ean \u300aQu\u1ed1c tri\u1ec1u d\u1ecbch kinh \u00e2m ngh\u0129a\u300b 70 quy\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 ti\u1ec1n t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a v\u0103n ph\u00e1t nguy\u1ec7n c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu cho c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n xem.<\/p>\n<p>[148] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf kinh th\u00e0nh t\u0103ng cao, n\u00ean l\u1ec7nh cho Tam ty xu\u1ea5t kho th\u00f3c k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n trong kinh th\u00e0nh vay, h\u1eb9n trong hai n\u0103m tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 th\u00f3c th\u00f4. L\u1ea1i b\u1ed1 tr\u00ed h\u00e0ng ch\u1ee5c ch\u1ee3 mua th\u00f3c, ch\u1ec9 l\u1ea5y n\u1eeda gi\u00e1, d\u00e2n ch\u00fang tranh nhau \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00f3 ai b\u1ecb \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, th\u00f3c trong Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 lo\u1ea1i c\u0169 m\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Tam ty s\u1ef1 Tr\u00ecnh L\u00e2m nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo, t\u1ed5ng c\u1ed9ng xu\u1ea5t ra s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n<p><i>(Trong ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u00ecnh L\u00e2m, \u1edf ph\u1ea7n xu\u1ea5t th\u00f3c c\u0169 c\u00f3 vi\u1ebft: Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 Nh\u00e2m B\u1ed1 xin \u0111\u00fac ti\u1ec1n l\u1edbn, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan H\u1ee9a Th\u00e2n xin d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eaft pha l\u1eabn \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0a \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y xu\u1ed1ng b\u00e0n b\u1ea1c. Tr\u00ecnh L\u00e2m n\u00f3i r\u1eb1ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Nh\u00e2m B\u1ed1 d\u00f9ng ti\u1ec1n l\u1edbn l\u00e0 d\u1ee5 d\u00e2n \u0111\u00fac ti\u1ec1n gi\u1ea3 v\u00e0 khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea1m t\u1ed9i, \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ec7 Ng\u0169 K\u1ef3 t\u1eebng d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng; c\u00f2n H\u1ee9a Th\u00e2n mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eaft pha l\u1eabn \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00e0nh, n\u00ean cho H\u1ee9a Th\u00e2n th\u1eed nghi\u1ec7m. Vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t r\u1eb1ng Nh\u00e2m B\u1ed1 l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0o th\u00e1ng nhu\u1eadn th\u00e1ng 10 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 9, l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a ph\u1ea3i, ch\u00ednh truy\u1ec7n nh\u1ea7m l\u1eabn. L\u1ea1i n\u1eefa, H\u1ee9a Th\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m n\u00e0y m\u1edbi l\u00e0m Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ec1 h\u00ecnh, \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[149] Tam ty xu\u1ed1ng c\u00e1c huy\u1ec7n trong kinh mua nguy\u00ean li\u1ec7u th\u1ef1c ph\u1ea9m, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m c\u00f4ng s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Tung v\u00ec trong kinh c\u00f3 thi\u00ean tai m\u1ea5t m\u00f9a, xin thu mua th\u00f3c \u1edf ch\u1ee3. Vua h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;D\u00f9ng cho nh\u00e0 b\u1ebfp c\u1ee7a ho\u00e0ng gia.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec mi\u1ebfng \u0103n m\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n, h\u00e3y b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[150] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0110\u1ea1o l\u1ee5c vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean danh s\u00e1ch hai m\u01b0\u01a1i n\u01a1i danh s\u01a1n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee7 h\u00e0ng n\u0103m n\u00e9m long gi\u1ea3n<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ea1o l\u1ee5c vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean danh s\u00e1ch hai m\u01b0\u01a1i n\u01a1i danh s\u01a1n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee7 h\u00e0ng n\u0103m n\u00e9m long gi\u1ea3n, ch\u1eef 's\u1edf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-329-30\" href=\"#footnote-329-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[151] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, Khai B\u1ea3o t\u1ef1, C\u1ea3nh Linh cung c\u1ea7u tuy\u1ebft. Theo l\u1ec7 c\u0169, khi xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1ea1c d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, Vua ch\u00fa t\u00e2m c\u1ea7u nguy\u1ec7n, ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1ea1c. Khi tuy\u1ebft r\u01a1i, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng, Vua vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m ru\u1ed9ng, t\u1eeb nay c\u00f3 hy v\u1ecdng r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[152] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, t\u00e1ch huy\u1ec7n V\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00e2u V\u1ec7 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o qu\u00e2n An L\u1ee3i, huy\u1ec7n Ho\u1ea1ch Gia c\u1ee7a ch\u00e2u Ho\u00e0i s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o ch\u00e2u V\u1ec7.<\/p>\n<p>[153] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm mu\u1ed1n v\u00e0o ng\u00e0y Nguy\u00ean \u0110\u00e1n d\u1eabn tr\u0103m quan \u0111\u1ebfn ch\u00fac th\u1ecd Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean An \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng. H\u00e3y l\u1ec7nh cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n so\u1ea1n th\u1ea3o nghi th\u1ee9c n\u00e0y.&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1ebd n\u00e0o v\u00ec ta m\u00e0 l\u00e0m ch\u1eadm l\u1ec5 Nguy\u00ean h\u1ed9i?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y hi\u1ebfu k\u00ednh ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9, th\u00e1i h\u1eadu l\u1ea5y khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng gi\u1eef g\u00ecn qu\u1ed1c th\u1ec3, xin theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a th\u00e1i h\u1eadu.&#8221;<\/i> R\u1ed3i \u00f4ng l\u1ea1y hai l\u1ea7n \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng. Vua v\u1eabn mu\u1ed1n ch\u00fac th\u1ecd th\u00e1i h\u1eadu tr\u01b0\u1edbc, sau khi lui ra, li\u1ec1n ban chi\u1ebfu m\u1eadt giao cho Trung th\u01b0.<\/p>\n<p>[154] L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n l\u00e0 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;Hu\u00fdnh l\u00e0 h\u1ecdc s\u0129 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, ch\u00ed h\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c trong s\u1ea1ch, Tr\u1eabm mu\u1ed1n gi\u1eef \u00f4ng l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hu\u00fdnh \u0111\u00e3 76 tu\u1ed5i, d\u00f9 b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n gi\u1eef \u00f4ng \u1ea5y, nh\u01b0ng s\u1ee9c l\u1ef1c e kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n phong cho \u00f4ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu b\u1ea3o v\u1ec1 h\u01b0u, c\u1ea5p \u0111\u1ee7 b\u1ed5ng l\u1ed9c, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>[155] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c l\u1eadp ban \u1edf cung Th\u01b0\u1ee3ng Thanh v\u00e0o n\u0103m ng\u00e0y l\u1ec5 Thi\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p>[156] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o T\u0129nh l\u00e0 Ti\u00eau H\u00e1n Ninh v\u00e0 Lang trung Binh b\u1ed9, Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ti\u1ebft \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.<\/p>\n<p>[157] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ph\u00e1i H\u1eefu Thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Ti\u00eau T\u00edn v\u00e0 Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Sa l\u00e0 Th\u1ea1ch V\u0169 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.<\/p>\n<p>[158] Ti\u1ebfp b\u1ea1n s\u1ee9 l\u00e0 Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5 t\u00e2u r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan l\u1ea1i hai ch\u1ebf, xin ngo\u00e0i vi\u1ec7c gi\u1ea3 quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p><em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 4.)<\/em><\/p>\n<p>[159] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng theo t\u1ea5u c\u1ee7a Qu\u1ed1c t\u00edn ty, trong bu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an v\u1eabn theo nghi th\u1ee9c c\u0169 \u0111\u1ee9ng \u1edf tr\u00ean long tr\u00ec, ph\u00eda nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ch\u1ed7 ng\u1ed3i khi l\u00ean \u0111i\u1ec7n nh\u01b0 nghi th\u1ee9c th\u1ecb y\u1ebfn.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong B\u1ea3n ch\u00ed th\u00e1ng 12, c\u1ea7n xem x\u00e9t ho\u1eb7c b\u1ecf b\u1edbt.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-329-1\"> '7000' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 '70', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 325, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng B\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-329-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-2\">Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn Ng\u00f4n d\u00e2ng t\u1ea5u xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i: 'Ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn Ng\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng C\u1ea9n Ng\u00f4n', ch\u1eef 'Th\u1eadn' \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 'C\u1ea9n', c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng ki\u00eang h\u00fay Hi\u1ebfu T\u00f4ng. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 8-51 v\u00e0 \u300aNg\u00f4 \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfp B\u1eafc T\u1ed1ng Kinh ph\u1ee7 ni\u00ean bi\u1ec3u\u300b <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 \u300aKinh ph\u1ee7 ni\u00ean bi\u1ec3u\u300b)<\/i> s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-329-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-3\">Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Quy Thu\u1eadn thu\u1ed9c l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Kh\u00e2m c\u00f9ng 302 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt: Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 493, \u300aMan Di truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Phi\u00ean di 5-81 ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u01b0\u1eddi man Quy Thu\u1eadn \u1edf Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng thu\u1ed9c l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Kh\u00e2m c\u00f9ng 302 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt'. 'Quy Thu\u1eadn', c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00ean ch\u00e2u th\u1ef1c s\u1ef1. <a href=\"#return-footnote-329-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-4\">L\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y thay th\u1ebf, ch\u1eef 'trung' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aLong B\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 5, \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 56, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-329-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-5\">Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 H\u00e0n \u1ee8c m\u1ed9t m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, ch\u1eef 'n\u0103m' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 v\u1ec1 quan ch\u1ebf duy\u00ean c\u00e1ch, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 315 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-329-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-6\">C\u00e1c ch\u1ee9c Tham qu\u00e2n \u1edf Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7 c\u00f9ng Th\u1eeba, \u00day \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n x\u00edch th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng con em qu\u00fd t\u1ed9c, ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-329-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-7\"> Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u1eabn l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169. 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty', nghi ng\u1edd n\u00ean l\u00e0 'Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9'. Xem s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 62, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd th\u00e1ng 2 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 ch\u00e9p r\u1eb1ng 'c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 c\u1ee7a l\u1ed9 m\u00ecnh', c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng minh. <a href=\"#return-footnote-329-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-8\"> C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha, ch\u1eef 'S\u1edf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'D\u0129', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n san. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 64-28 ghi: 'Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4n Th\u00edch tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i li\u00ean quan \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha.' <a href=\"#return-footnote-329-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-9\"> \u0110\u1ed5i l\u00e0m T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 suy quan, 'T\u00e2y Kinh' nguy\u00ean l\u00e0 'Kinh T\u00e2y', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-329-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-10\">'C\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 l\u00f3c th\u1ecbt l\u1ea5y mai', ch\u1eef 't\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00e1c', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eb7c', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 2\/15 vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 ch\u1eb7t th\u1ecbt'. <a href=\"#return-footnote-329-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-11\">'\u0110\u1eb7c chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i chi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ch\u1ee9c quan 6\/65 vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00e8n l\u1ec7nh H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ea1 T\u1ee7ng so\u1ea1n ch\u1ebf', c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh. <a href=\"#return-footnote-329-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-12\"> Quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e2u, ch\u1eef 't\u1ea5u' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1eafc', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 199 \u300aH\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-329-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-13\">'h\u00e0ng v\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u0103m v\u1ea1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7, ph\u1ea7n tr\u00ean, s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-329-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-14\">ch\u1eef 'y\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Y\u1ebfn', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-329-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-15\">Ch\u00e2u Ki\u1ebfn, ch\u00e2u Nam Ki\u1ebfm, qu\u00e2n Thi\u1ec7u V\u0169 b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, 'Nam Ki\u1ebfm ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ki\u1ebfm ch\u00e2u'. Theo \u300aHo\u00e0n V\u0169 k\u00fd\u300b quy\u1ec3n 100, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 89, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Nam Ki\u1ebfm ch\u00e2u, qu\u1eadn Ki\u1ebfm Ph\u1ed1, th\u1eddi Nam \u0110\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 Ki\u1ebfm ch\u00e2u, n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4 th\u00eam ch\u1eef 'Nam' \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi Ki\u1ebfm ch\u00e2u \u1edf l\u1ed9 L\u1ee3i Ch\u00e2u. Nay b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-329-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-16\">S\u1eafc l\u1ec7nh cho B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111\u1eafp \u0111\u00ea Tr\u1ea7n L\u01b0u v\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t C\u1ed5 Pha C\u01b0\u01a1ng ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed9 Long. 'C\u1ed5 Pha C\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ed5 C\u01b0\u01a1ng Pha', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-5 ch\u00e9p: 'Mu\u1ed1n l\u1ec7nh cho B\u00e1t t\u00e1c ty xem x\u00e9t ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed9 Long \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc... R\u1ed3i m\u1edf c\u1eeda x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u1edf C\u1ed5 Pha'. <a href=\"#return-footnote-329-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-17\">'g\u1ea7n s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1eadn', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-329-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-18\">'m\u01b0\u1eddi hai' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi ba', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e2u '\u0111\u1eadp ch\u1ea3y m\u01b0\u1eddi hai' d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-329-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-19\">'c\u00f9ng ngu\u1ed3n kh\u00e1c c\u1eeda' b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00f9ng ngu\u1ed3n kh\u00e1c c\u1eeda'. <a href=\"#return-footnote-329-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-20\">K\u00eanh n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'K\u00eanh Ch\u01b0\u01a1ng' <a href=\"#return-footnote-329-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-21\">'B\u00f3n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'L\u1ee3i', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-329-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-22\"> m\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u0169 g\u00e2y h\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n 'm\u1ed9t ph\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai ph\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 v\u1ec1 ch\u00ednh t\u00edch, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 426 truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-329-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-23\"> d\u00e2n ch\u00fang l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd s\u1ed1ng Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ch\u1eef 's\u1ed1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aPh\u1ea1m V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 11 b\u00e0i v\u0103n bia 'T\u1ed1ng c\u1ed1 C\u00e1n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-329-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-24\"> vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 5 'th\u00e1ng 6' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e1ng 8', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 105, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 5 th\u00e1ng 6 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n l\u1ea5y ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u00e1t v\u1eadn Giang, Chi\u1ebft, Kinh, H\u1ed3 ki\u00eam quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, l\u00e0 v\u00e0o 'th\u00e1ng 6', kh\u00f4ng ph\u1ea3i 'th\u00e1ng 8'. <a href=\"#return-footnote-329-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-25\"> vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n v\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 6 'Gi\u00e1p Ng\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u00e1p T\u00fd', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 106, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 6 th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, v\u00ec \u0111\u00ea ng\u0103n bi\u1ec3n ho\u00e0n th\u00e0nh, Tr\u01b0\u01a1ng Lu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Chi\u00eau Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam c\u0169 l\u00e0 H\u1ed3 L\u1ec7nh Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Kim b\u1ed9 Lang trung, ghi l\u00e0 'Gi\u00e1p Ng\u1ecd' l\u00e0 \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-329-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-26\">'sau n\u00e0y' trong b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c ghi l\u00e0 't\u1eeb nay', c\u00f2n trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 19, m\u1ee5c 8 th\u00ec gi\u1ed1ng v\u1edbi b\u1ea3n g\u1ed1c. <a href=\"#return-footnote-329-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-27\">Theo \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 198, ph\u1ea7n Binh Ch\u00ed, tr\u01b0\u1edbc 'qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n' c\u00f3 hai ch\u1eef 'Kh\u1ea3 Lam', \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Binh 24\/1 c\u0169ng li\u1ec7t k\u00ea qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam l\u00e0 n\u01a1i mua ng\u1ef1a \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nghi ng\u1edd b\u1ea3n in g\u1ed1c thi\u1ebfu hai ch\u1eef 'Kh\u1ea3 Lam' tr\u01b0\u1edbc 'qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n'. <a href=\"#return-footnote-329-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-28\">ch\u1eef \"<\/i>l\u1ed9<i>\" nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 77\/35 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-329-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-29\">Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, ch\u1eef 'Nam' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 9, ph\u1ea7n k\u1ef7 Nh\u00e2n T\u00f4ng v\u00e0 quy\u1ec3n n\u00e0y, th\u00e1ng 6 ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c Ho\u00e0i Nam b\u1ecb l\u1ee5t, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. <a href=\"#return-footnote-329-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-329-30\">\u0110\u1ea1o l\u1ee5c vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean danh s\u00e1ch hai m\u01b0\u01a1i n\u01a1i danh s\u01a1n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee7 h\u00e0ng n\u0103m n\u00e9m long gi\u1ea3n, ch\u1eef 's\u1edf' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-329-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":5,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-329","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1315,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/329\/revisions\/1315"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/329\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=329"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=329"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}