{"id":355,"date":"2025-07-04T03:05:39","date_gmt":"2025-07-04T03:05:39","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=355"},"modified":"2025-12-01T15:15:11","modified_gmt":"2025-12-01T08:15:11","slug":"beta-quyen-117-nam-canh-huu-thu-2-at-hoi-1035","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-117-nam-canh-huu-thu-2-at-hoi-1035\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 117: N\u0102M C\u1ea2NH H\u1eeeU TH\u1ee8 2 (\u1ea4T H\u1ee2I, 1035)","rendered":"QUY\u1ec2N 117: N\u0102M C\u1ea2NH H\u1eeeU TH\u1ee8 2 (\u1ea4T H\u1ee2I, 1035)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban t\u00ean th\u1ee5y cho Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0 Trung M\u1eabn.\r\n\r\n[2] Ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n l\u00ednh tham gia tu s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf V\u0169 Nguy\u00ean.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng Ch\u00ed.\r\n\r\n[4] C\u01a1 quan B\u1ed9 Th\u1ef1 \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, th\u1ee7 l\u0129nh v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 Ng\u1ed9 Ngoa nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, xin g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn Phu Di\u00ean l\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc th\u00fac, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[5] Phong Th\u00f4i Ph\u1ee7 Qu\u00e2n l\u00e0m H\u1ed9 Qu\u1ed1c Hi\u1ec3n \u1ee8ng C\u00f4ng. Th\u00f4i Ph\u1ee7 Qu\u00e2n, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m l\u1ec7nh \u1edf Ph\u0169 D\u01b0\u01a1ng, sau th\u0103ng l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed B\u1ed3 Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean. \u00d4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u00e2n t\u1eeb \u1edf Ph\u0169 D\u01b0\u01a1ng, sau khi l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n c\u1ea5t t\u1ea1i \u0111\u00f3. N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 3, t\u1eebng sai T\u1eeb Ch\u00e2u tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd, v\u00e0 \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 ph\u00eda b\u1eafc kinh th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u x\u00e2y \u0111\u1ec1n th\u1edd, th\u1edd c\u00fang nh\u01b0 \u0111\u1ec1n th\u1edd n\u00fai, nay nh\u00e2n theo l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 phong t\u00f4n hi\u1ec7u.\r\n\r\n[6] Ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n l\u00ednh tu\u1ea7n tra \u1edf Ho\u00e0nh L\u0169ng.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean.\r\n\r\n[8] Mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i thu\u1ebf cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 \u0111\u1ed9c trong thi\u00ean h\u1ea1.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem nh\u1ea1c m\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau l\u1ea1i xem th\u00eam.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, qu\u1ea7n th\u1ea7n xin t\u00f4n hi\u1ec7u cho Vua l\u00e0 <i>\"C\u1ea3nh H\u1eefu Th\u1ec3 Thi\u00ean Ph\u00e1p \u0110\u1ea1o Kh\u00e2m V\u0103n Th\u00f4ng V\u0169 Th\u00e1nh Th\u1ea7n Hi\u1ebfu \u0110\u1ee9c\"<\/i>, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed T\u00e0o Tu M\u1ee5c t\u00e2u r\u1eb1ng, nh\u1ea1c c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a L\u00fd Chi\u1ebfu r\u1ea5t k\u1ef3 qu\u1eb7c v\u00e0 t\u1ed1n k\u00e9m, xin giao cho h\u1eefu ty x\u00e9t x\u1eed. Vua cho r\u1eb1ng chu\u00f4ng kh\u00e1nh do L\u00fd Chi\u1ebfu ch\u1ebf t\u00e1c h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c nh\u1ea1c c\u1ee5 kh\u00e1c, ch\u1ec9 ng\u1eebng vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u00e1c th\u00eam, v\u00e0 ban chi\u1ebfu d\u1ee5 T\u00e0o Tu M\u1ee5c.\r\n\r\n[12] Tri ch\u00e2u H\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ecbnh H\u01b0\u1edbng t\u00e2u r\u1eb1ng, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n D\u1eadt r\u1ea5t gi\u1ecfi \u00e2m lu\u1eadt, d\u00e2ng l\u00ean 12 thi\u00ean lu\u1eadn v\u1ec1 nh\u1ea1c v\u00e0 13 \u1ed1ng lu\u1eadt, Vua ban chi\u1ebfu cho Nguy\u1ec5n D\u1eadt \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng, b\u00ed m\u1eadt k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, g\u1ecdi l\u00e0 'C\u00f4n T\u1eed X\u00e3', c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 'M\u1ed9t M\u1ec7nh X\u00e3'. T\u1eeb nay, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh \u1edf ch\u00e2u kh\u00e1c, k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u s\u1ebd t\u00e2u l\u00ean x\u1eed l\u00fd, ai t\u1ef1 th\u00fa s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i.\"<\/i>\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban chi\u1ebfu ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o l\u00e0m gi\u00e1o th\u1ee5 trong c\u00e1c cung c\u1ee7a ch\u01b0 v\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00ec sau hai n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m kinh quan; ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00ec sau ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m m\u1ea1c ch\u1ee9c quan, r\u1ed3i th\u00eam hai n\u0103m n\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m kinh quan.\r\n\r\n[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u1edf tu so\u1ea1n s\u00e1ch nh\u1ea1c t\u00e2u r\u1eb1ng: \u1ede c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t tr\u1ed1ng ki\u1ebfn, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ba lo\u1ea1i tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o, v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u1ed1ng c\u0169 \u0111\u1ec1u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u0169 n\u00e1t. Do \u0111\u00f3, sai Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 c\u00e1c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1[footnote]Sai Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 c\u00e1c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, 't\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'kh\u1ea3o c\u1ea7u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 2 ph\u1ea7n 3, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 6 ph\u1ea7n 'C\u1ea3nh H\u1eefu qu\u00e2n th\u1ea7n ngh\u1ecb nh\u1ea1c', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 ph\u1ea7n 'Nh\u1ea1c ch\u00ed' m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote].\r\n\r\nNg\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1ed1ng ki\u1ebfn c\u00f3 b\u1ed1n c\u00e1i, nay \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang b\u1ed1n c\u00e1i tr\u1ed1ng t\u00e1n \u1edf huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh thay cho tr\u1ed1ng ki\u1ebfn. N\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m Do\u00e3n Chuy\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng: 'Tr\u1ed1ng t\u00e1n kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do \u0111\u1eb7t ra, v\u00e0 trong s\u00e1ch c\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p[footnote]V\u00e0 trong s\u00e1ch c\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p, ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 31 ph\u1ea7n 'Ngh\u1ecb nh\u1ea1c' v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung[\/footnote], n\u00ean b\u1ecf \u0111i l\u00e0 ti\u1ec7n.' L\u00fac \u0111\u00f3 tuy t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, nh\u01b0ng tr\u1ed1ng t\u00e1n \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n. L\u1ea1i c\u00f3 tr\u1ed1ng l\u00f4i, tr\u1ed1ng linh, tr\u1ed1ng l\u1ed9, tuy \u0111\u00e1nh nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u00e0nh ti\u1ebfng, n\u00ean th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o tr\u1ed1ng t\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ebft t\u1ea5u nh\u1ea1c, c\u00f2n tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o l\u00f4i, tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o linh, tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o l\u1ed9 th\u00ec thi\u1ebfu m\u00e0 ch\u01b0a ch\u1ebf t\u1ea1o. Nay \u0111\u00e3 s\u1eeda ch\u00ednh nh\u00e3 nh\u1ea1c, xin n\u00ean ra l\u1ec7nh cho th\u1ee3 c\u1ea3 s\u1eeda l\u1ea1i c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 khi \u0111\u00e1nh c\u00f3 ti\u1ebfng. V\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o ba lo\u1ea1i tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 x\u01b0a, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc, th\u00f4ng v\u1edbi ba lo\u1ea1i tr\u1ed1ng. B\u1ecf b\u1ed1n c\u00e1i tr\u1ed1ng t\u00e1n, theo chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c.\"<\/i> L\u1eddi t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1eddi, cho r\u1eb1ng tr\u1ed1ng l\u00f4i t\u00e1m m\u1eb7t, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n th\u1ea7n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e1nh, m\u00e0 tr\u1ed1ng do Th\u00e1i nh\u1ea1c ch\u1ebf t\u1ea1o, d\u00f9ng tr\u1ee5 xuy\u00ean gi\u1eefa, n\u00ean \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng k\u00eau.\r\n\r\nB\u00e8n sai \u0111\u1ed5i ch\u1ebf t\u1ea1o, tr\u00ean ch\u00e2n n\u00fai n\u1ed5i m\u00e2y \u0111\u1ee1 tr\u1ed1ng, kh\u1eafc r\u1ed3ng \u0111\u1ec3 trang tr\u00ed tr\u1ee5, m\u1ed7i m\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tay tr\u00e1i c\u1ea7m tr\u1ed1ng nh\u1ecf \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ea7u. Ph\u00e0m \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean kh\u00e2u, khi th\u1ea7n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng s\u00e1u l\u1ea7n bi\u1ebfn h\u00f3a, ban \u0111\u1ea7u t\u00e1m m\u1eb7t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh ba ti\u1ebfng, r\u1ed3i xoay sang tr\u00e1i, ba b\u01b0\u1edbc th\u00ec d\u1eebng. Ba ti\u1ebfng l\u00e0 l\u1ea5y s\u1ed1 d\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh th\u00eam hai ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u1ecbp, \u0111\u1ec1u theo c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ebfn s\u00e1u l\u1ea7n th\u00e0nh. Tr\u1ed1ng linh, tr\u1ed1ng l\u1ed9 c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u1ed1ng ki\u1ebfn \u0111\u1eb7t \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i, tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i. G\u00f3c C\u00e0n, tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i \u1ee9ng v\u1edbi chung, v\u1ecb tr\u00ed H\u1ee3i; tr\u1ed1ng gi\u1eefa l\u00e0 ho\u00e0ng chung, v\u1ecb tr\u00ed T\u00fd; tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1i l\u00e3, v\u1ecb tr\u00ed S\u1eedu. G\u00f3c C\u1ea5n, tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 th\u00e1i th\u1ea5u, v\u1ecb tr\u00ed D\u1ea7n; tr\u1ed1ng gi\u1eefa l\u00e0 gi\u00e1p chung, v\u1ecb tr\u00ed M\u00e3o; tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4 t\u1ea9y, v\u1ecb tr\u00ed Th\u00ecn. G\u00f3c T\u1ed1n, tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1ecdng l\u00e3, v\u1ecb tr\u00ed T\u1ef5; tr\u1ed1ng gi\u1eefa l\u00e0 nhuy t\u00e2n, v\u1ecb tr\u00ed Ng\u1ecd; tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 l\u00e2m chung, v\u1ecb tr\u00ed M\u00f9i. G\u00f3c Kh\u00f4n, tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 di t\u1eafc, v\u1ecb tr\u00ed Th\u00e2n; tr\u1ed1ng gi\u1eefa l\u00e0 nam l\u00e3, v\u1ecb tr\u00ed D\u1eadu; tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 v\u00f4 x\u1ea1, v\u1ecb tr\u00ed Tu\u1ea5t. N\u00ean t\u00f9y theo th\u00e1ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh theo lu\u1eadt l\u00e3.\r\n\r\nChi\u1ebfu chu\u1ea9n.\r\n\r\n<em>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng trai k\u00fd s\u1ef1\u300b c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n ch\u00e9p: \"Chu l\u1ec5 quy \u0111\u1ecbnh tr\u1ed1ng l\u00f4i d\u00f9ng trong t\u1ebf th\u1ea7n, tr\u1ed1ng linh d\u00f9ng trong t\u1ebf x\u00e3, tr\u1ed1ng l\u1ed9 d\u00f9ng trong t\u1ebf qu\u1ef7. Tr\u1ecbnh Khang Th\u00e0nh n\u00f3i: Tr\u1ed1ng l\u00f4i l\u00e0 tr\u1ed1ng t\u00e1m m\u1eb7t. Tr\u1ed1ng linh l\u00e0 tr\u1ed1ng s\u00e1u m\u1eb7t. Tr\u1ed1ng l\u1ed9 l\u00e0 tr\u1ed1ng b\u1ed1n m\u1eb7t. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi trong kinh, nh\u01b0ng th\u1ea7n c\u00f3 t\u00f4n ti, n\u00ean s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ed1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00edt, l\u00fd l\u1ebd c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady. Ch\u1eafc h\u1eb3n th\u1eddi H\u00e1n v\u1eabn c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean Tr\u1ecbnh Khang Th\u00e0nh n\u00f3i v\u1eady. M\u1ea5y m\u1eb7t, gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00f3i m\u1ea5y c\u1ed7 xe, m\u1ea5y khu nh\u00e0, m\u1ea5y m\u1eabu ru\u1ed9ng v\u1eady.<\/em>\r\n\r\n<em>\u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Khai Nguy\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c v\u1ebd \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, m\u1ed9t tr\u1ed1ng m\u00e0 t\u00e1m m\u1eb7t, s\u00e1u m\u1eb7t, b\u1ed1n m\u1eb7t, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n \u0111\u1eb7t th\u00eam tr\u1ed1ng t\u00e1n trong huy\u1ec7n. Tri\u1ec1u T\u1ed1ng v\u1eabn theo \u0111\u00f3, \u1edf giao mi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh. N\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu, Ph\u00f9ng Ch\u01b0\u01a1ng T\u0129nh c\u00f4ng n\u00f3i tr\u1ed1ng l\u00f4i, tr\u1ed1ng linh, tr\u1ed1ng l\u1ed9 \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u00e1nh, c\u00f2n tr\u1ed1ng t\u00e1n xin theo chi\u1ebfu n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0 b\u00e3i b\u1ecf kh\u00f4ng d\u00f9ng. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u1ed1ng \u0111\u00fang hay sai[footnote] 'Th\u1ecb phi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'phi th\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], r\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u1ea1.\") Sau \u0111\u00f3, Nguy\u00ean \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, b\u1ed1n g\u00f3c \u0111\u1eb7t tr\u1ed1ng ki\u1ebfn, \u0111\u00e3 t\u00f9y th\u00e1ng m\u00e0 h\u00f2a nh\u1ecbp, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ch\u1ebf nh\u1ea1c, m\u00e0 trong \u300aChu quan\u300b c\u00f3 ghi \"d\u00f9ng tr\u1ed1ng t\u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh nh\u1ea1c kim\", n\u00ean \u00e1p d\u1ee5ng. Chi\u1ebfu theo ph\u00e9p c\u0169 c\u1ee7a \u300aChu quan\u300b m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o. T\u1eeb \u0111\u00f3 trong huy\u1ec7n m\u1edbi c\u00f3 tr\u1ed1ng t\u1ea5n.<\/em>\r\n\r\n<em>X\u01b0a kia, chu\u00f4ng b\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ebft t\u1ea5u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a h\u1ee3p th\u00e0nh kh\u00fac nh\u1ea1c. Trong l\u1ec5 \u0111\u1ea1i x\u1ea1 c\u00f3 hai chu\u00f4ng b\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1ed9n x\u1ed9n. \u0110\u1ebfn th\u1eddi H\u1eadu Chu, ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng b\u00e1c \u0111\u00e1nh theo c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng sinh. V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c l\u00e0m ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, t\u1ed5ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c kh\u1ea3o c\u1ee9u m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng b\u00e1c. C\u00e1c nh\u1ea1c c\u00f4ng truy\u1ec1n l\u1ea1i cho nhau, trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ba \u0111i\u1ec7u v\u00e0 s\u00e1u kh\u00fac. Ba \u0111i\u1ec7u l\u00e0 Ho\u00e0ng Chung, Th\u00e1i Th\u1ed1c v\u00e0 Nhuy T\u00e2n; s\u00e1u kh\u00fac g\u1ed3m hai kh\u00fac Long An v\u00e0 Ch\u00ednh An trong m\u1ed7i \u0111i\u1ec7u. Khi t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf giao mi\u1ebfu, chu\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c treo v\u00f2ng quanh v\u00e0 \u0111\u00e1nh.<\/em>\r\n\r\n<em>T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: \"Trong c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00ed nh\u1ea1c, chu\u00f4ng b\u00e1c l\u00e0 kh\u00f3 h\u00f2a h\u1ee3p nh\u1ea5t. N\u1ebfu m\u1ed9t ti\u1ebfng kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec cung th\u01b0\u01a1ng s\u1ebd m\u1ea5t tr\u1eadt t\u1ef1. N\u1ebfu m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng b\u00e1c \u0111\u1ec1u tinh th\u00f4ng, th\u00ec nhanh ch\u1eadm s\u1ebd c\u00f3 quy lu\u1eadt, t\u00f9y theo th\u00e1ng m\u00e0 d\u00f9ng lu\u1eadt, c\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng th\u00f4ng su\u1ed1t.\" <\/em><em>Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam ba kh\u00fac V\u0103n v\u0169, V\u0169 v\u0169 v\u00e0 Ph\u00fac t\u1eedu v\u00e0o hai cung Ho\u00e0ng Chung v\u00e0 Th\u00e1i Th\u1ed1c. <\/em>\r\n\r\n<em>\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u1ea3o c\u1ee9u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng. Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: \"H\u1eadu Chu t\u1eebng d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u01b0\u01a1ng sinh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng, \u00e2m v\u1eadn r\u1ea5t h\u00e0i h\u00f2a. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta c\u0169ng d\u00f9ng c\u00e1ch t\u00f9y qu\u00e2n h\u1ee3p kh\u00fac, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, ch\u01b0a d\u00f9ng \u1edf giao mi\u1ebfu. N\u00ean \u0111\u1ec3 m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ed theo c\u00e1c gi\u1edd, t\u00f9y qu\u00e2n l\u00e0m ti\u1ebft t\u1ea5u, ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c h\u1ee3p nh\u1ea1c, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng c\u1ea3 \u1edf giao mi\u1ebfu. N\u1ebfu l\u00e0 hi\u00ean huy\u1ec7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y, \u0111\u1ec3 t\u00f4n tr\u1ecdng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u1ea1c l\u1ec5 c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u.\" Vua nghe theo.)<\/em>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban cho \u00f4ng l\u00e3o Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n m\u01b0\u1eddi t\u1ea5m l\u1ee5a, n\u0103m h\u1ed9c g\u1ea1o, m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o t\u00eda v\u00e0 \u0111ai b\u1ea1c. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m c\u1ee5 gi\u00e0 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u00f4n hi\u1ec7u cho Vua, ri\u00eang Ho\u00e0n \u0111\u00e3 tr\u0103m tu\u1ed5i m\u00e0 m\u1eaft v\u1eabn tinh, tai v\u1eabn th\u00ednh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.\r\n\r\n[17] H\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tam ty s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan tri\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee9c t\u1ea1p.\r\n\r\n[18] B\u00e3i b\u1ecf s\u1edf Th\u00e1i s\u00e0i \u1edf Kinh T\u00e2y, giao r\u1eebng n\u00fai cho d\u00e2n, quan ph\u1ee7 thu m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng, Di\u00ean, H\u00f9ng t\u1eeb nay \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t vi\u00ean th\u00f4ng ph\u00e1n.\r\n\r\n[20] L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u00e0n Nam Giao, gian th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u1edd Ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebf, \u0110\u1ea1i Minh, D\u1ea1 Minh, Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ecba k\u1ef3, B\u1eafc C\u1ef1c, Thi\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ec9 sai quan B\u1ea3o ch\u00ednh ch\u00ednh c\u1ee7a Ty Thi\u00ean t\u1ea1m coi vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5. Nh\u01b0ng Ng\u0169 \u0111\u1ebf l\u00e0 th\u1ea7n t\u00f4n qu\u00fd, m\u00e0 ch\u1ee9c quan d\u00e2ng l\u1ec5 l\u1ea1i th\u1ea5p k\u00e9m, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng x\u1ee9ng. Xin gian th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1eed Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m, Ch\u00ednh lang; gian th\u1ee9 hai, th\u1ee9 ba c\u1eed Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e0n v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u00e0n trong c\u0169ng c\u1eed quan kinh ho\u1eb7c B\u1ea3o ch\u00ednh ch\u00ednh ph\u00e2n lo vi\u1ec7c d\u00e2ng l\u1ec5.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[21] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu s\u1eeda \u0111\u1ed5i lu\u1eadt v\u1ec1 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a. K\u1ebb kh\u00f4ng c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a, ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y 2 n\u0103m; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 10.000 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00ec x\u1eed t\u1eed. K\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a, ph\u1ea1t l\u01b0u \u0111\u00e0y 3.000 d\u1eb7m; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 5.000 ti\u1ec1n th\u00ec x\u1eed t\u1eed; l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m. K\u1ebb kh\u00f4ng c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 6.000 ti\u1ec1n, ho\u1eb7c k\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed m\u00e0 t\u1ed9i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1eed h\u00ecnh, th\u00ec v\u1eabn b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh ngo\u00e0i 1.000 d\u1eb7m. Sau \u0111\u00f3, quan h\u1eefu ty t\u00e2u: <i>\"K\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp kh\u00f4ng d\u00f9ng v\u0169 l\u1ef1c, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 5.000 ti\u1ec1n li\u1ec1n b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef sung qu\u00e2n, h\u00ecnh ph\u1ea1t l\u1ea1i n\u1eb7ng h\u01a1n k\u1ebb c\u01b0\u1edbp. Xin gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp, \u0111\u1ebfn 10.000 ti\u1ec1n m\u1edbi th\u00edch ch\u1eef sung qu\u00e2n.\"<\/i> Vua chu\u1ea9n y.\r\n\r\nL\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: \u1ede kinh th\u00e0nh, k\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed tr\u1ed9m c\u1eafp, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 4.000 ti\u1ec1n c\u0169ng b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef sung qu\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00f3, lu\u1eadt v\u1ec1 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ch\u1ec9 \u1edf kinh th\u00e0nh l\u00e0 n\u1eb7ng h\u01a1n, c\u00f2n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i khoan h\u1ed3ng h\u01a1n.\r\n\r\n<i>(Chi\u1ebfu sau, s\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n th\u00e1ng n\u00e0y, nay ch\u00e9p chung l\u1ea1i. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu, theo \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ch\u00e9p ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Tri Khu m\u1eadt s\u1ef1 L\u00fd T\u01b0 th\u00f4i ch\u1ee9c Kh\u1edfi ph\u1ee5c.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, m\u1edf y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u d\u00f9ng nh\u1ea1c.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111i l\u00e0m lao d\u1ecbch trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n th\u00e1ng 5 n\u0103m nay. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: Ai t\u1ed1 gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb 10 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n, d\u01b0\u1edbi 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec t\u00ednh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua l\u00e0m b\u00e0i kh\u00fac C\u1ea3nh Nghi\u00eam giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u300aCh\u1ea5n Dung ca\u300b, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a L\u00fd Chi\u1ebfu. Sau \u0111\u00f3 cho r\u1eb1ng t\u00ean Ch\u1ea5n Dung kh\u00f4ng h\u1ee3p ngh\u0129a, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 \u300aPh\u1ee5ng Nh\u00e2n\u300b.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean \u300aPh\u1ee5ng Nh\u00e2n\u300b v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00e1ng 10, nay ch\u00e9p chung l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n\u0110\u1ed3ng tri Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3 t\u00e2u: <i>\"Nguy\u00ean l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 L\u1ec5, Hi\u1ec7u l\u00fd T\u1eadp hi\u1ec1n Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n t\u1eeb nh\u1ecf m\u1ed3 c\u00f4i, m\u1eb9 l\u00e0 Bi\u00ean c\u1ea3i gi\u00e1 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n con. Ch\u1ea9n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fa b\u00e1c, anh em, m\u1ed9t m\u00ecnh th\u1eeba t\u1ef1 t\u1ebf t\u1ef1 h\u1ecd Qu\u00e1ch. Nay Bi\u00ean kh\u00f4ng may qua \u0111\u1eddi, Ch\u1ea9n xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. X\u00e9t \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tang ph\u1ee5c n\u0103m b\u1eadc, s\u1eafc quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c cho con trai m\u1eb7c \u00e1o x\u00f4 gai, ch\u1ed1ng g\u1eady trong m\u1ed9t n\u0103m: 'Cha m\u1ea5t, m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c ho\u1eb7c b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, con trai \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9.' \u1ede b\u00ean tr\u00e1i c\u00f3 ch\u00fa th\u00edch: 'Ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1eeba t\u1ef1 cha. N\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba t\u1ef1 cha, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c.'\"<\/i>\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao xu\u1ed1ng L\u1ec5 vi\u1ec7n v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Qu\u1ef3 t\u00e2u:\r\n\r\n<em>\"Theo chi\u1ebfu n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 6, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tang ph\u1ee5c n\u0103m \u0111\u1eddi v\u00e0 l\u1ec5 ch\u00ednh th\u1eddi Khai B\u1ea3o \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c T\u1ec1 Th\u00f4i, tuy kh\u00f4ng kh\u00e1c v\u1edbi l\u1eddi c\u1ee7a K\u1ef3, nh\u01b0ng trong l\u1ec7nh Gi\u1ea3 Ninh c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh: 'C\u00e1c tang ph\u1ee5c Tr\u1ea3m v\u00e0 T\u1ec1 ba n\u0103m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c[footnote]Tr\u1ea3m v\u00e0 T\u1ec1 ba n\u0103m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u1ea3m Th\u00f4i', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 125, ch\u00ed v\u1ec1 L\u1ec5 ghi l\u00e0 'Tr\u1ea3m, T\u1ec1 ba n\u0103m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c'; \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36\/10 ghi: 'Tr\u1ea3m Th\u00f4i ba n\u0103m, T\u1ec1 Th\u00f4i ba n\u0103m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c.' Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda 'Tr\u1ea3m, Th\u00f4i' th\u00e0nh 'Tr\u1ea3m T\u1ec1'.[\/footnote]; T\u1ec1 Th\u00f4i Tr\u01b0\u1ee3ng K\u1ef3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con th\u1eeba t\u1ef1 cho cha m\u1eb9, ho\u1eb7c con th\u1ee9 l\u00e0m th\u1eeba t\u1ef1 cho m\u1eb9, c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, b\u00e0y t\u1ecf t\u00e2m tang; m\u1eb9 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con th\u1eeba t\u1ef1 cho cha d\u00f9 kh\u00f4ng m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, c\u0169ng ph\u1ea3i b\u00e0y t\u1ecf t\u00e2m tang.' Ch\u00fa th\u00edch n\u00f3i: '\u0110\u1ec1u l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi sinh ra m\u00ecnh.' \u300aLu\u1eadt s\u1edb\u300b n\u00f3i: 'T\u00e2m tang l\u00e0 ch\u1ec9 con c\u1ee7a thi\u1ebfp v\u00e0 con c\u1ee7a v\u1ee3 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ph\u1ea3i gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c, trong v\u00f2ng 25 th\u00e1ng l\u00e0 t\u00e2m tang.'<\/em>\r\n\r\n<em>L\u1ea1i xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c l\u1ec7nh[footnote]L\u1ea1i xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c l\u1ec7nh, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36\/11 s\u1eeda.[\/footnote]: 'Con \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1eb9 t\u00e1i gi\u00e1, d\u00f9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba t\u1ef1 cho cha kh\u00f4ng m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, c\u0169ng ph\u1ea3i b\u00e0y t\u1ecf t\u00e2m tang.' L\u1ea1i n\u00f3i: 'Ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u00e2m tang, n\u1ebfu c\u1edfi tang ph\u1ee5c m\u1eb7c \u0111\u1ed3 t\u1ed1t ho\u1eb7c qu\u00ean tang m\u00e0 vui ch\u01a1i[footnote]C\u1edfi tang ph\u1ee5c m\u1eb7c \u0111\u1ed3 t\u1ed1t ho\u1eb7c qu\u00ean tang m\u00e0 vui ch\u01a1i, 'qu\u00ean tang' trong s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 125, ch\u00ed v\u1ec1 L\u1ec5 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'qu\u00ean ai', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda.[\/footnote], ho\u1eb7c gi\u1ea3 v\u1edd \u0111au kh\u1ed5 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u00e0m quan, \u0111\u1ec1u x\u1eed nh\u01b0 tang ph\u1ee5c ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a cha m\u1eb9.' Hi\u1ec7n nay, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u t\u1eebng v\u00ec m\u1eb9 t\u00e1i gi\u00e1 m\u00e0 gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00fac s\u1ed1ng l\u00e0 m\u1eb9 con, l\u00fac ch\u1ebft l\u1ea1i coi nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi d\u01b0ng, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i danh gi\u00e1o, l\u00e0m v\u1ea5y b\u1ea9n n\u1ec1n hi\u1ebfu tr\u1ecb.<\/em>\r\n\r\n<em>V\u1ea3 l\u1ea1i, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c theo th\u1eddi k\u1ef3, v\u1ed1n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb v\u0103n l\u1ec5 Khai Nguy\u00ean, \u0111\u1ebfn th\u1eddi Thi\u00ean B\u1ea3o, \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ri\u00eang, cho ph\u00e9p \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y th\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec5. Vi\u00ean Chu\u1ea9n \u0111\u1eddi T\u1ea5n n\u00f3i: 'L\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 t\u00e1i gi\u00e1. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c ngo\u1ea1i t\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed9c[footnote]C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c ngo\u1ea1i t\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed9c, ch\u1eef 't\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00f4ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u1eabn b\u1ecf t\u1ebf l\u1ec5 m\u00e0 \u0111\u1ec3 tang, bi\u1ebft r\u1eb1ng l\u00e0m con k\u1ebf t\u1ef1 n\u00ean \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 t\u00e1i gi\u00e1.' L\u01b0u Tr\u00ed gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng: 'D\u00f9 l\u00e0 con k\u1ebf t\u1ef1 c\u1ee7a cha, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 t\u00e1i gi\u00e1 theo l\u1ec5 t\u1ebf suy.'<\/em>\r\n\r\n<em>X\u01b0a, v\u1ee3 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng L\u00fd l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a T\u1eed T\u01b0, L\u00fd ch\u1ebft r\u1ed3i b\u00e0 t\u00e1i gi\u00e1 \u1edf n\u01b0\u1edbc V\u1ec7, n\u00ean s\u00e1ch \u300a\u0110\u00e0n Cung\u300b ch\u00e9p: 'M\u1eb9 c\u1ee7a T\u1eed T\u01b0 ch\u1ebft, Li\u1ec5u Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i v\u1edbi T\u1eed T\u01b0 r\u1eb1ng: '\u00d4ng l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, thi\u00ean h\u1ea1 nh\u00ecn v\u00e0o \u00f4ng \u0111\u1ec3 xem l\u1ec5, sao \u00f4ng kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn?' T\u1eed T\u01b0 n\u00f3i: 'Ta c\u1ea9n th\u1eadn g\u00ec \u0111\u00e2u!'' Th\u1ea1ch Bao h\u1ecfi Thu\u1ea7n Vu Du\u1ec7 r\u1eb1ng: 'L\u00e0m con k\u1ebf t\u1ef1 c\u1ee7a cha, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t gi\u00e1. M\u1eb9 t\u00e1i gi\u00e1 c\u0169ng nh\u01b0 m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng t\u00e1i gi\u00e1 v\u00e0 xu\u1ea5t gi\u00e1 kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau, l\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd l\u1ec5. D\u00f9 gi\u1eef ngh\u0129a theo tr\u1ecdng l\u1ec5, nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ecf t\u1ebf l\u1ec5 m\u00e0 b\u1ecb ch\u00ea tr\u00e1ch. Xin \u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9.' Du\u1ec7 d\u1eabn ngh\u0129a c\u1ee7a T\u1eed T\u01b0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, v\u00e0 n\u00f3i: 'H\u1eadu du\u1ec7 th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 t\u00e1i gi\u00e1, l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng.' Vi\u1ec7c Ch\u1ea9n \u0111\u1ec3 tang nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.\"<\/em>\r\n\r\nChi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n l\u1ea1i, ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <em>\"Theo \u300aNghi l\u1ec5\u300b: 'Cha ch\u1ebft, m\u1eb9 k\u1ebf t\u00e1i gi\u00e1, \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m.' \u00dd n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng sinh ra m\u00ecnh, n\u00ean cha m\u1ea5t, m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1, con kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/em>\r\n\r\n<em>Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu cha c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 m\u1eb9 m\u1ea5t th\u00ec v\u1eabn cho ph\u00e9p \u0111\u1ec3 tang ba n\u0103m. Nay m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1 sau khi cha \u0111\u00e3 m\u1ea5t, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ec3 tang theo quy \u0111\u1ecbnh. \u0110\u01b0\u1eddng Thi\u1ec7u b\u00e0n r\u1eb1ng: 'Con trai n\u1ed1i d\u00f5i cha \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1 m\u1ed9t n\u0103m, c\u00f2n con kh\u00f4ng n\u1ed1i d\u00f5i cha th\u00ec xin kh\u00f4ng gi\u1ea3m tang.' \u0110\u1ebfn n\u0103m Thi\u00ean B\u1ea3o th\u1ee9 s\u00e1u, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng: 'Quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 n\u0103m lo\u1ea1i tang ph\u1ee5c n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n th\u1ee7, s\u1ed1 n\u0103m \u0111\u1ec3 tang l\u00e0 ba n\u0103m \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f4ng \u01a1n sinh th\u00e0nh.' Khi m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1 qua \u0111\u1eddi, n\u00ean \u0111\u1ec3 tang ba n\u0103m.<\/em>\r\n\r\n<em>L\u1ea1i theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 tang l\u1ec5 t\u0103ng gi\u1ea3m c\u00e1t hung c\u1ee7a B\u00e1t T\u00f2a \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng: 'Ph\u00e0m cha m\u1ea5t, m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ea3i gi\u00e1, \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m, con trai n\u1ed1i d\u00f5i cha c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang, kh\u00f4ng v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang m\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, ch\u1ec9 m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea3i th\u00f4, \u1edf nh\u00e0 chay, \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng ba n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 gi\u1ea3i ch\u1ee9c. M\u1eb9 c\u0169ng \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng, t\u00ecnh m\u1eabu t\u1eed kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u1ee9t.' X\u00e9t theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m lo\u1ea1i tang ph\u1ee5c trong \u300aTh\u00f4ng L\u1ec5\u300b: 'Cha m\u1ea5t, m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1, v\u00e0 con c\u1ee7a v\u1ee3 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9, v\u00e0 con ch\u00e1u \u0111\u1ec3 tang b\u00e0 n\u1ed9i, d\u00f9 \u0111\u00e3 h\u1ebft th\u1eddi gian tang l\u1ec5, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng ba n\u0103m.'\"<\/em>\r\n\r\nTh\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean t\u00e2u: <i>\"\u300aNghi l\u1ec5\u300b, \u300aL\u1ec5 k\u00fd ch\u00ednh ngh\u0129a\u300b l\u00e0 ch\u00ednh l\u1ec5 th\u1eddi c\u1ed5; \u300aKhai B\u1ea3o th\u00f4ng l\u1ec5\u300b, \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf hi\u1ec7n h\u00e0nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Con trai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba cha th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5 ngh\u0129a to\u1ea3n\u300b d\u1eabn ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m Thi\u00ean B\u1ea3o th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng: 'Con c\u00e1i \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1 \u0111\u1ec1u ba n\u0103m.' L\u1ea1i d\u1eabn \u300aL\u01b0u Tr\u00ed th\u00edch ngh\u0129a\u300b: 'D\u00f9 l\u00e0 con trai k\u1ebf th\u1eeba cha, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1 b\u1eb1ng tang ph\u1ee5c t\u1ec1 suy, \u0111\u1ebfn khi h\u1ebft kh\u00f3c th\u00ec b\u1ecf.' C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nghi ng\u1edd hai \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau. Th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m Thi\u00ean B\u1ea3o, n\u00f3i c\u00e1c con \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, n\u00ean vi\u1ebft '\u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 tang ba n\u0103m'. L\u01b0u Tr\u00ed n\u00f3i con trai k\u1ebf th\u1eeba cha \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, n\u00ean vi\u1ebft 'v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang t\u1ec1 suy, h\u1ebft kh\u00f3c th\u00ec b\u1ecf'. M\u1ed7i b\u00ean c\u00f3 \u00fd ri\u00eang, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng nghi.<\/i>\r\n\r\n<i>Hu\u1ed1ng chi, \u300aThi\u00ean Th\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b quy \u0111\u1ecbnh: 'Con trai c\u1ee7a m\u1eb9 g\u00f3a t\u00e1i gi\u00e1 ho\u1eb7c cha \u0111\u00e3 m\u1ea5t m\u00e0 m\u1eb9 b\u1ecb xu\u1ea5t gi\u00e1 th\u00ec \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 gi\u1ea3m xu\u1ed1ng tr\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3.' Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m Thi\u00ean B\u1ea3o \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1 ba n\u0103m kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng. L\u1ea1i ch\u1ec9 n\u00f3i m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, con trai k\u1ebf th\u1eeba cha d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang, v\u1eabn ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u1ee9c. N\u1ebfu ch\u1ec9 d\u00f9ng kinh l\u1ec5, th\u00ec ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 tang ph\u1ee5c, \u00e1p d\u1ee5ng v\u00e0o \u0111\u1eddi nay, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. N\u1ebfu theo c\u00e1c con \u0111\u1ec3 tang tr\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3, l\u1ea1i tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 hi\u1ec7n h\u00e0nh. \u0110\u00e3 t\u00ecm hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5, n\u00ean g\u1ea7n v\u1edbi t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e0m con trai k\u1ebf th\u1eeba cha m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ai ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean, theo \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5 ngh\u0129a to\u1ea3n\u300b v\u00e0 \u300aL\u01b0u Tr\u00ed th\u00edch ngh\u0129a\u300b, \u0111\u1ec3 tang t\u1ec1 suy, h\u1ebft kh\u00f3c th\u00ec b\u1ecf, qua th\u00e1ng th\u00ec t\u1ebf, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng xa v\u1edbi l\u1eddi trong \u300aNghi l\u1ec5\u300b, \u300aL\u1ec5 k\u00fd ch\u00ednh ngh\u0129a\u300b, \u300aTh\u00f4ng \u0111i\u1ec3n\u300b, \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b r\u1eb1ng 'con trai k\u1ebf th\u1eeba cha kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1'[footnote] th\u00ec v\u1edbi \u300aNghi l\u1ec5\u300b, \u300aL\u1ec5 k\u00fd ch\u00ednh ngh\u0129a\u300b, \u300aTh\u00f4ng \u0111i\u1ec3n\u300b, \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b r\u1eb1ng 'con trai k\u1ebf th\u1eeba cha kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1' kh\u00f4ng xa nhau. 'D\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 '\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 36-12 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote].<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u01b0 c\u00e1c con kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba cha, \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, theo \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b, gi\u1ea3m xu\u1ed1ng tang ph\u1ee5c t\u1ec1 suy tr\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3, c\u0169ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng, nh\u01b0 v\u1eady ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ng\u0169 ph\u1ee5c trong \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b[footnote] th\u00ec v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ng\u0169 ph\u1ee5c trong \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b 'd\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'vu', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote] n\u00f3i 'd\u00f9 h\u1ebft tang, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng ba n\u0103m', v\u00e0 \u300aH\u00ecnh th\u1ed1ng\u300b n\u00f3i 'con c\u1ee7a v\u1ee3 b\u1ecb xu\u1ea5t gi\u00e1 n\u00ean gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng trong 25 th\u00e1ng', \u00fd ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t. X\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf hi\u1ec7n h\u00e0nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u00ednh l\u1ec5 th\u1eddi c\u1ed5[footnote] ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u00ednh l\u1ec5 th\u1eddi c\u1ed5 'd\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 '\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c c\u00f3 thuy\u1ebft thi\u00ean ki\u1ebfn, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi kinh l\u1ec5, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eabn d\u1ee5ng. Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fa b\u00e1c v\u00e0 anh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean, n\u00ean theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 con trai k\u1ebf th\u1eeba cha, l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 tang qu\u00e1 m\u1ed9t n\u0103m, kh\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, sau n\u00e0y n\u00ean theo \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 t\u00e2m tang.\r\n\r\n<i>(Ngh\u1ecb c\u1ee7a L\u01b0u Qu\u1ef3 v\u00e0o th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, L\u1ec5 vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i v\u00e0 ngh\u1ecb c\u1ee7a Ph\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m sau ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, nay theo b\u1ea3n ch\u00ed li\u00ean k\u1ebft vi\u1ebft l\u1ea1i, l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt ng\u00e0y th\u00e1ng.)<\/i>\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd Tam ban vi\u1ec7n. Th\u1ee5c v\u00ec cha v\u1ee3 l\u00e0 H\u00e0n \u1ee8c \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, d\u1eabn l\u1ec7 xin tr\u00e1nh, chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e1nh.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, L\u01b0u B\u00ecnh, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nhi\u00eau Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u00d4n Ch\u00e2u, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu. B\u00ecnh d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, sau \u0111\u00f3 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c qu\u1ea3n qu\u00e2n.\r\n\r\n[28] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng n\u0103m vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, t\u1eeb nay khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng l\u01b0u l\u1ea1i trong cung[footnote]Chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, t\u1eeb nay khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng l\u01b0u l\u1ea1i trong cung. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 34-22 ch\u00e9p: 'Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 2, chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty l\u00e0 L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a, m\u1ed7i khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng l\u1ec7nh hai ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i trong cung theo l\u1ec7 qu\u1ea3n l\u00fd.' V\u0103n ngh\u0129a r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n.[\/footnote].\r\n\r\n[29] Ghi c\u00f4ng cho con c\u1ee7a H\u1ee9a Ch\u00ednh, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u00f4i H\u00f3a Ch\u00e2u, T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, l\u00e0 H\u1ee9a C\u00e1t, b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, ban th\u00eam 50 t\u1ea5m l\u1ee5a, v\u00ec Ch\u00ednh \u0111\u00e3 t\u1eed tr\u1eadn khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c man.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Ph\u1ee5ng Ti\u00ean T\u01b0 Ph\u00fac Thi\u1ec1n vi\u1ec7n y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111i\u1ec7n th\u1edd th\u1ea7n v\u1ecb Tuy\u00ean T\u1ed5.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u1ea5y Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, \u0110\u1ed9 chi lang D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt Hoa l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n sang Khi\u1ebft \u0110an, L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 V\u0169 l\u00e0m ph\u00f3. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, Tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu S\u00e0i Di Ph\u1ea1m l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\nNh\u1eadt Hoa l\u00e0 anh c\u1ee7a Nh\u1eadt Nghi\u00eam.\r\n\r\n[32] H\u1eefu ty t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e1ch b\u1ea3o t\u00f4n hi\u1ec7u c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf xin d\u00f9ng v\u00e0ng r\u00f2ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<em>(C\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2 v\u00e0 ng\u00e0y 17 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2.)<\/em>\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem nh\u1ea1c m\u1edbi. Vua \u0111\u01b0a ra \u1ed1ng song ph\u01b0\u1ee3ng, giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng luy\u1ec7n t\u1eadp. C\u00e1ch ch\u1ebf t\u1ea1o l\u00e0 gh\u00e9p hai \u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 \u00e2m lu\u1eadt, \u0111\u1ea7u \u1ed1ng kh\u1eafc h\u00ecnh \u0111\u00f4i ph\u01b0\u1ee3ng, g\u1eafn hai l\u01b0\u1ee1i g\u00e0. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f2n \u0111\u01b0a ra hai lo\u1ea1i \u0111\u00e0n l\u00e0 l\u01b0\u1ee1ng nghi c\u1ea7m v\u00e0 th\u1eadp nh\u1ecb huy\u1ec1n c\u1ea7m \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung cho nh\u00e3 nh\u1ea1c. L\u01b0\u1ee1ng nghi c\u1ea7m c\u00f3 hai d\u00e2y; th\u1eadp nh\u1ecb huy\u1ec1n c\u1ea7m gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u00e0n th\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 d\u00e2y \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho s\u1ed1 lu\u1eadt l\u00e3. L\u1ea1i sai ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00eam th\u1ea5t huy\u1ec1n c\u1ea7m, c\u1eedu huy\u1ec1n c\u1ea7m, \u0111\u1ec1u b\u1ea3o \u0111\u1ea7u tr\u00f2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf tr\u1eddi, \u0111\u1ea7u vu\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1ebf \u0111\u1ea5t.\r\n\r\n[34] L\u1ec7nh cho L\u00fd Chi\u1ebfu c\u00f9ng bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch nh\u1ea1c.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay vi\u1ec7c ti\u1ebfn hi\u1ebfn \u1edf C\u1ea3nh Linh cung, tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, t\u1ebf giao \u1edf \u0111\u00e0n tr\u1eddi \u0111\u1ea5t s\u1ebd c\u00f9ng ng\u00e0y th\u1ee5 th\u1ec7 gi\u1edbi. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u theo l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng.\r\n\r\n[36] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y r\u1eb1ng c\u00e1c bia m\u1ed9, c\u00e2y c\u1ed1i c\u1ee7a danh th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, giao cho quan ty th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra, gi\u1eef g\u00ecn. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1, ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Trang Hi\u1ebfn Th\u00e1i h\u1eadu sai quan x\u00e2y th\u00e1p Ph\u1eadt trong th\u00e0nh Kinh Tri\u1ec7u, Kh\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ebft c\u00e1c bia c\u1ed5 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Bia m\u1ed9 c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i hi\u1ec1n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1ea5t b\u1ea3y t\u00e1m. Ban \u0111\u1ea7u con ch\u00e1u h\u1ecd mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u00e1 \u0111\u1eb9p, ch\u1eef t\u1ed1t \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n ngh\u00ecn n\u0103m, nh\u01b0ng m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u l\u1ea1i b\u1ecb \u0111em d\u00f9ng nh\u01b0 g\u1ea1ch ng\u00f3i, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Nh\u1eefng bia ch\u01b0a b\u1ecb ph\u00e1, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u1eef g\u00ecn c\u1ea9n th\u1eadn.\"<\/i>\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng y\u1ebft \u1edf c\u1eeda An T\u00fac xem c\u00e1c qu\u00e2n ph\u00f3ng y\u1ebft, l\u1ea1i sai c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp tr\u1eadn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi \u0111\u00e1nh, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, b\u1eafn cung \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5. Sau \u0111\u00f3, Vua ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan t\u00f2ng th\u1ea7n \u1edf \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbng.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh c\u00f9ng L\u1ec5 vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u0169 \u00e1o c\u1ed5n mi\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u1ebd \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. V\u00ec m\u0169 \u00e1o c\u1ed5n mi\u1ec7n c\u0169 qu\u00e1 xa hoa, n\u00ean mu\u1ed1n theo l\u1ed1i gi\u1ea3n d\u1ecb.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, trong cung ban ra s\u00e1u thi\u00ean s\u00e1ch \u300aC\u1ea3nh H\u1eefu L\u1ea1c T\u1ee7y T\u00e2n Kinh\u300b cho qu\u1ea7n th\u1ea7n. Thi\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t gi\u1ea3i th\u00edch m\u01b0\u1eddi hai qu\u00e2n; thi\u00ean th\u1ee9 hai n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c ch\u1ee7 tr\u00ec; thi\u00ean th\u1ee9 ba ph\u00e2n bi\u1ec7t \u00e2m thanh; thi\u00ean th\u1ee9 t\u01b0 v\u1ebd \u0111\u1ed3 lu\u1eadt l\u1eef t\u01b0\u01a1ng sinh, c\u00f9ng lu\u1eadt d\u00f9ng trong t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1ch ph\u1ed1i h\u1ee3p s\u1ed1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng; thi\u00ean th\u1ee9 n\u0103m n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ed9 d\u00e0i ng\u1eafn c\u1ee7a m\u01b0\u1eddi hai \u1ed1ng; thi\u00ean th\u1ee9 s\u00e1u n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0nh qua c\u00e1c \u0111\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ed1n m\u00f9a, l\u1eadp theo m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1eb7t tr\u0103ng, th\u00f4ng su\u1ed1t v\u1edbi \u0111\u00ea tr\u00fac, di\u1ec5n gi\u1ea3i theo ph\u00e9p nh\u00e2m th\u1ee9c \u0111\u1ed9n gi\u00e1p.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Kh\u1ed5ng H\u00fac, ch\u1ee9c B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n qu\u1ea3n \u1edf Nam Kinh, chuy\u00ean tr\u00f4ng coi t\u1eeb mi\u1ebfu V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i ban th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a, n\u0103m m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c g\u1ea1o, c\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt d\u00ea.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri Duy\u1ec7n ch\u00e2u Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. Khi \u1ea5y, c\u00f3 c\u1eadn th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean tr\u0103m b\u00e0i th\u01a1, c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh xin phong l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. Vua n\u00f3i: <i>\"Th\u01a1 tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5 nh\u1eadn ch\u1ee9c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn nh\u00e2n \u0111\u00f3 bi\u1ebft r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u1ea3 th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd c\u1ee7a Vua.\r\n\r\n[42] L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m tri\u1ec1u th\u1ea7n l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u00e2n \u0111\u1ed3ng khanh d\u00e3 ch\u00fa ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ef1 c\u00e1c l\u1ed9 Giang Chi\u1ebft[footnote]Giang Chi\u1ebft nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft ng\u01b0\u1ee3c l\u00e0 'Chi\u1ebft Giang', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 10, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. Ch\u00fa th\u00edch c\u0169ng s\u1eeda theo.[\/footnote], Kinh H\u1ed3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng Nam, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c.\r\n\r\n<i>(Chi\u1ebfu r\u1eb1ng tri\u1ec1u th\u1ea7n l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u00e2n \u0111\u1ed3ng khanh d\u00e3, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu th\u00e1ng 10, nay ghi chung.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ef1c l\u1ee5c th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o ghi vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u Tri ch\u00e2u S\u1edf Ch\u00e2u, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u1ee5y Ki\u00eam l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u00e2n \u0111\u1ed3ng khanh d\u00e3 ch\u00fa ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ef1 c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng Nam, v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c quy\u1ec1n Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, nay \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 n\u00ean \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c quan n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, s\u00e1ch \u300aL\u01b0\u1ee1ng tri\u1ec1u qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ch\u1ee9c quan b\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m khanh d\u00e3 ch\u00fa ti\u1ec1n, kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n, t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i sau xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n[footnote]'\u0110\u1ee3i sau xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n', ch\u1eef '\u0111\u1ee3i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00eam', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 th\u00eam: 'H\u1ed9i y\u1ebfu, n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 5 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu l\u1ec7nh kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Giang, Ho\u00e0i Ph\u00e1t v\u1eadn; l\u1ea5y Binh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt Nghi\u00eam, Ho\u00e0i Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi lang trung D\u01b0\u01a1ng C\u00e1o, l\u00e0m ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 Ch\u1ebf tr\u00ed tr\u00e0 di\u00eam ph\u00e0n thu\u1ebf \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ch\u00fa ti\u1ec1n s\u1ef1. C\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3n ch\u00fa ti\u1ec1n Ng\u1ee5y Ki\u00eam, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Chu L\u0103ng l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. C\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ea7n thi h\u00e0nh, Tam ty h\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y b\u00e0n b\u1ea1c, d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn ch\u00fa ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ef1, Ho\u00e0i Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn ki\u00eam l\u0129nh Ph\u00e1t v\u1eadn, vi\u1ec7c tr\u00e0 di\u00eam ph\u00e0n thu\u1ebf giao v\u1ec1 c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan, vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c quan. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u nhi\u1ec1u l\u1ea7n cho l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n, n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i.' Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf.[\/footnote].)<\/i>\r\n\r\n[43] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u00fd Chi\u1ebfu t\u00e2u: <i>\"Nay nh\u1ea1c kh\u00ed Ch\u00fac m\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng s\u1eed d\u1ee5ng, b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u v\u1ebd hoa l\u00e1 theo m\u00f9a, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5. Xin \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u00ecnh Thanh Long, Chu T\u01b0\u1edbc, Kho\u00e3 Tr\u00f9ng, B\u1ea1ch H\u1ed5, Nguy\u00ean Quy \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Vua nghe theo. Chi\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng B\u1ea3o T\u00edn l\u00e0m m\u1edbi n\u0103m gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edfng, Vua ra chi\u1ebfu cho gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng c\u0103n c\u1ee9 theo \u00e2m thanh \u0111\u1ec3 d\u1ea1y c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Chi\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ra nh\u00e3 nh\u1ea1c nh\u01b0ng \u00e2m thanh qu\u00e1 th\u1ea5p, n\u00ean l\u1ea1i ch\u1ebf t\u1ea1o nh\u1ea1c kh\u00ed y\u1ebfn nh\u1ea1c, mu\u1ed1n m\u00f4 ph\u1ecfng l\u1ea1i \u00e2m thanh. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c nh\u1ea1c c\u00f4ng cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, n\u00ean b\u1ecf \u0111i.\r\n\r\nTheo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u00f9y, n\u1ed9i cung huy\u1ec1n c\u00f3 20 gi\u00e1[footnote]Trong nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'nh\u1ecb th\u1eadp' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 31 Ngh\u1ecb nh\u1ea1c, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 6 C\u1ea3nh H\u1ef1u qu\u00e2n th\u1ea7n ngh\u1ecb nh\u1ea1c, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 Nh\u1ea1c ch\u00ed m\u00e0 b\u1ecf \u0111i.[\/footnote], d\u00f9ng \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh thay cho b\u00e1c chung, v\u00e0 b\u1ecf \u0111i ki\u1ebfn c\u1ed5. \u0110\u1ebfn th\u1eddi V\u00f5 h\u1eadu nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng x\u01b0ng ch\u1ebf, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i d\u00f9ng b\u00e1c chung, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua ra chi\u1ebfu h\u1ecfi Ph\u00f9ng Nguy\u00ean r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea1i kh\u00e1nh n\u00ean d\u00f9ng c\u00e1ch g\u00f5 n\u00e0o, v\u00e0 d\u00f9ng trong l\u1ec5 g\u00ec?\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Nguy\u00ean t\u00e2u: <i>\"Th\u1eddi x\u01b0a, d\u00f9ng \u0111\u1eb7c kh\u00e1nh thay cho b\u00e1c chung, v\u1ed1n d\u00f9ng trong n\u1ed9i cung, sau \u0111\u00f3 d\u00f9ng trong c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf. Th\u1eddi T\u00f9y, \u0110\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i. Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0110\u00f4ng thi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, T\u00e2y t\u1ebf Ph\u1ea7n nh\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ec1u theo ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, b\u00e0y trong huy\u1ec7n t\u1ea5u. N\u1ebfu d\u00f9ng trong c\u00e1t l\u1ec5 th\u00ec d\u00f9ng trung cung huy\u1ec1n, trong t\u1ebf l\u1ec5 th\u00ec d\u00f9ng cho Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3, Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3, Ti\u00ean T\u00e0m, v\u00e0 nay l\u00e0 Ph\u1ee5ng T\u1eeb mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u00e0y ra. Cung huy\u1ec1n th\u00ec c\u00f3 36 gi\u00e1, b\u1ecf b\u1ed1n g\u00f3c ki\u1ebfn c\u1ed5, theo c\u1ed5 ch\u1ebf l\u00e0 ti\u1ec7n. C\u00f2n c\u00e1ch g\u00f5, n\u00ean gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u00e1c chung. G\u1ea7n \u0111\u00e2y theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, kh\u00f4ng cho g\u00f5 lu\u00e2n phi\u00ean, m\u00e0 l\u1eadp ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 h\u1ee3p kh\u00fac theo qu\u00e2n, th\u00ec \u0111\u1eb7c kh\u00e1nh v\u1ed1n kh\u00f4ng ra kh\u1ecfi b\u1ea3n qu\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi bi\u00ean kh\u00e1nh t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, l\u00e0m ti\u1ebft t\u1ea5u cho nh\u1ea1c.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf huy\u1ec7n Nguy\u00ean V\u0169.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u01b0\u01a1ng T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Kinh \u0110\u00f4ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. D\u00e2n s\u00e1u ch\u00e2u Truy, Thanh, T\u1ec1, B\u1ed9c, T\u1ebf, V\u1eadn mua \u0111\u1ea5t b\u00e3i s\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u1ea3y ra tranh ch\u1ea5p. Tr\u01b0\u01a1ng T\u00edch ra l\u1ec7nh \u0111\u0103ng k\u00fd \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a thu\u1ebf, v\u00e0 c\u00e1c v\u1ee5 ki\u1ec7n c\u0169ng ch\u1ea5m d\u1ee9t.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u1edf l\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n, khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m quan.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Quan v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c hi\u1ec7u \u0111\u00ednh s\u00e1ch \u300aTi\u1ec1n H\u00e1n th\u01b0\u300b, giao xu\u1ed1ng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ban h\u00e0nh. Kinh s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p truy\u1ec1n tr\u00ean gi\u1ea5y, tuy c\u00f3 sai s\u00f3t nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, quan ph\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng b\u1ea3n kh\u1eafc in s\u00e1u b\u1ed9 kinh, th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u0103n t\u1ef1, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1eabn l\u1ed9n. \u0110\u1ebfn tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u00f4ng, l\u1ea1i cho in c\u00e1c s\u1eed c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean, Ban C\u1ed1, Ph\u1ea1m U\u1ea5t T\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi s\u00e1u b\u1ed9 kinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n[footnote]'c\u00f9ng' nguy\u00ean l\u00e0 'vu', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00e9p tay trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa. Nh\u01b0ng b\u1ea3n kh\u1eafc in c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh s\u1eeda, v\u1ec1 sau ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ea3n n\u00e0o kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu.\r\n\r\nNh\u00e2n \u0111\u00f3, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba D\u01b0 T\u0129nh d\u00e2ng l\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ea3n quan c\u1ee7a \u300aTi\u1ec1n H\u00e1n th\u01b0\u300b c\u00f3 nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m, xin \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u \u0111\u00ednh. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho D\u01b0 T\u0129nh v\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m V\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u l\u1ea5y b\u1ea3n c\u1ed5 trong b\u00ed c\u00e1c ra \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu. H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, d\u00e2ng l\u00ean \u300aH\u00e1n th\u01b0 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh\u300b 30 quy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, s\u1eeda l\u1ea1i b\u1ea3n in c\u0169 theo b\u1ea3n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh m\u1edbi, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n ch\u1ed7 ch\u01b0a ho\u00e0n ch\u1ec9nh, c\u00f2n c\u00e1c s\u1eed c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean, Ph\u1ea1m U\u1ea5t T\u00f4ng th\u00ec sai s\u00f3t c\u00e0ng nhi\u1ec1u, ti\u1ebfc r\u1eb1ng v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ea3n c\u1ed5 n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu n\u1eefa.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, m\u1edf y\u1ebfn l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd v\u00ec m\u01b0a to n\u00ean ph\u1ea3i b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty thi\u00ean gi\u00e1m ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e2n n\u01b0\u1edbc tr\u0103m kh\u1eafc, \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ea1c ng\u00e0y \u0111\u00eam.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd L\u00fd Chi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ban cho \u00e1o m\u1eb7c tam ph\u1ea9m; Nh\u1eadp n\u1ed9i Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n \u0110\u1eb7ng B\u1ea3o T\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u00fd t\u00e2n Ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00ec \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi. C\u00e1c quan l\u1ea1i v\u00e0 th\u1ee3 tham gia tu s\u1eeda, ch\u1ebf t\u1ea1o t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00e1c nhau.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, L\u00fd Chi\u1ebfu cho r\u1eb1ng nh\u1ea1c kh\u00ed c\u0169 \u00e2m thanh qu\u00e1 cao, b\u00e8n l\u1ea5y th\u01b0\u1edbc Th\u00e1i ph\u1ee7 l\u00e0m chu\u1ea9n, th\u1ef1c t\u1ebf so v\u1edbi th\u01b0\u1edbc c\u1ed5 d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc hai t\u1ea5c. L\u00fd Chi\u1ebfu m\u1ed9t m\u00ecnh theo \u00fd m\u00ecnh, ch\u1ebf t\u1ea1o nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi. \u00c2m lu\u1eadt Ho\u00e0ng chung m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u1ecbnh ra l\u1ea1i qu\u00e1 th\u1ea5p, nh\u1ea1c c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u00e2m v\u1eadn c\u1ee7a n\u00f3, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u00e2m b\u1ed9i c\u1ee7a V\u00f4 x\u1ea1. \u00d4ng c\u00f2n \u0111\u1eadp v\u1ee1 chu\u00f4ng kh\u00e1nh c\u0169, mu\u1ed1n ch\u1ec9 d\u00f9ng nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi.\r\n\r\nB\u1ea5y gi\u1edd, Vua th\u01b0\u1eddng t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft \u00e2m nh\u1ea1c, nghe theo l\u1eddi L\u00fd Chi\u1ebfu. C\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u00e2m nh\u1ea1c v\u00e0 nh\u1ea1c c\u00f4ng tuy bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u1ed5n nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. L\u1ea1i nh\u1edd Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng ti\u1ebfn c\u1eed c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c. Vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u00e1m th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh b\u1ea3y b\u1ed9 nh\u1ea1c kh\u00ed b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 \u0111\u00e1, nh\u01b0ng c\u00e1c lo\u1ea1i nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi do L\u00fd Chi\u1ebfu t\u1ef1 ch\u1ebf nh\u01b0 s\u00eanh, vu, c\u1ea7m, s\u1eaft, \u0111\u1ecbch, t\u1ea5t l\u1eadt, v.v., t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi hai lo\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i hai lo\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u00eanh v\u00e0 \u0111\u1ea1i vu m\u00e0 th\u00f4i. L\u00fd Chi\u1ebfu n\u00f3i: <i>\"T\u1ea5t l\u1eadt ng\u00e0y nay ch\u00ednh l\u00e0 \u1ed1ng s\u1eady m\u00e0 thi ca th\u1eddi Chu g\u1ecdi l\u00e0 v\u0129 qu\u1ea3n. Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u: 'Th\u00e1ng gi\u00eang gi\u00f3 l\u1ea1nh th\u1ed5i, th\u00e1ng hai r\u00e9t c\u0103m c\u0103m.' H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ea7u \u1ed1ng t\u1ea5t l\u1eadt ng\u00e0y nay, nh\u1ea1c c\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 v\u0129 t\u1eed, t\u00ean g\u1ecdi n\u00e0y b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u00f3.\"<\/i> B\u00e8n ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea1i qu\u1ea3n t\u1ea5t l\u1eadt l\u00e0m nh\u00e3 nh\u1ea1c, c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[51] Ban cho Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd T\u01b0 Cung n\u0103m m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a, ba m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c g\u1ea1o. T\u01b0 Cung \u0111ang ch\u1ecbu tang m\u1eb9 \u1edf H\u00ecnh Ch\u00e2u, d\u1ef1ng l\u1ec1u \u1edf m\u1ed9 ba n\u0103m, ch\u00e2u d\u00e2ng t\u1ea5u tr\u00ecnh vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[52] C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf L\u01b0u T\u00f9y qua \u0111\u1eddi, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y. L\u01b0u T\u00f9y c\u00f9ng Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5, T\u00e0o Tu C\u1ed5 c\u00f9ng th\u1eddi l\u00e0m quan gi\u00e1m s\u00e1t, \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c. X\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u00e1ng su\u1ed1t, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"\u0111\u00e8n l\u1ed3ng th\u1ee7y tinh\"<\/i>. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u00f4ng \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an v\u1ec1, g\u1eb7p l\u00fac b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, quan ph\u1ee7 thu l\u1ea1i m\u01b0\u1eddi l\u0103m con ng\u1ef1a m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua th\u01b0\u01a1ng \u00f4ng ngh\u00e8o kh\u00f3, ban cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, xem x\u00e9t nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng xem.\r\n\r\n[54] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb nay, vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n s\u1ebd ch\u1ecdn nh\u1eefng n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111\u00e3 nh\u1eadp s\u0129 tr\u00ean ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, tr\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng th\u0103ng ch\u1ee9c nh\u01b0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao. Sau n\u0103m n\u0103m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i vi\u1ec7n. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i m\u00e0 sau ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. Ngo\u00e0i ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c. C\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n \u1edf N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n, Long \u0110\u1ed3, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1ec1u do N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb nay, n\u1ed9i th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o c\u00f4ng lao trong c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 d\u00e2ng v\u0103n b\u1ea3n ho\u1eb7c xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: X\u00e9t vi\u1ec7c Qu\u1ea3ng T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1ef1 \u00fd cho vay b\u1ecdn gi\u1eb7c man v\u00e0 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf Nghi Ch\u00e2u khai t\u0103ng s\u1ed1 gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1.\r\n\r\n[57] Ban cho Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u n\u0103m kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng h\u1ecdc \u0111i\u1ec1n.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb nay, c\u00e1c quan t\u1eeb Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3 tr\u1edf xu\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd d\u00e2ng s\u1edb k\u1ec3 c\u00f4ng lao \u0111\u1ec3 xin th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1.\r\n\r\n[59] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 t\u1ea3n m\u00e1c trong kinh th\u00e0nh, vi\u1ec7c qua l\u1ea1i b\u1ecb c\u1ea5m, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c tri\u1ec1u y\u1ebft ho\u1eb7c t\u1ebf t\u1ef1 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p nhau. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: X\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, t\u1eadp h\u1ee3p m\u01b0\u1eddi v\u1ecb v\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng \u1edf, ban t\u00ean l\u00e0 M\u1ee5c Th\u00e2n tr\u1ea1ch, sai Tam ty s\u1ee9 Tr\u00ecnh L\u00e2m t\u1ed5ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00e0y, N\u1ed9i \u0111\u00f4 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch thi c\u00f4ng.\r\n\r\n[60] Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u1ed1ng Th\u1ee5 d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 s\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n \u300aTrung th\u01b0 t\u1ed5ng l\u1ec7\u300b g\u1ed3m 419 quy\u1ec3n. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed t\u1ec7 cho c\u00e1c quan t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu tr\u1edf xu\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 T\u1ed1ng Th\u1ee5 bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch n\u00e0y, sau \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c: <i>\"T\u1eeb khi c\u00f3 b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y, d\u00f9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng n\u1eafm gi\u1eef c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.\"<\/i> Th\u00e1ng 12 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 5 ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n.\r\n\r\n[61] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed1ng K\u1ef3 d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u300a\u0110\u1ea1i nh\u1ea1c \u0111\u1ed3 ngh\u0129a\u300b, trong \u0111\u00f3 b\u00e0n v\u1ec1 ch\u00edn lo\u1ea1i kh\u00ed c\u1ee5 d\u00f9ng trong v\u0169 v\u00f5, kinh l\u1ec5 ch\u1ec9 n\u00eau chung chung m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 th\u1ee9 t\u1ef1 s\u1eed d\u1ee5ng. V\u00ec th\u1ebf, khi bi\u1ec3u di\u1ec5n, c\u00e1c v\u0169 c\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean c\u00f9ng l\u00fac m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc sau.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u00e0o l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u0169; \u0111\u1ea1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng c\u1ed5; thu\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u00f2a c\u1ed5; nao l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1eebng c\u1ed5; t\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u1ee3 nh\u1ea1c; nh\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u01b0\u1edbc \u0111i. L\u1ebd n\u00e0o khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1eabn v\u0169 l\u1ea1i xen l\u1eabn d\u1eebng c\u1ed5, ho\u1eb7c khi \u0111\u00e3 d\u1eebng c\u1ed5 l\u1ea1i l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi th\u00f4ng \u0111\u1ea1c?<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng khi m\u00faa v\u0169 b\u00e1t, tay tr\u00e1i c\u1ea7m khi\u00ean, tay ph\u1ea3i c\u1ea7m r\u00ecu, chia th\u00e0nh t\u00e1m h\u00e0ng, ri\u00eang sai ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u1edd \u0111i tr\u01b0\u1edbc, d\u00f9ng \u0111\u00e0o v\u00e0 \u0111\u1ea1c \u0111\u1ec3 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u, d\u00f9ng thu\u1ea7n \u0111\u1ec3 h\u00f2a nh\u1ecbp, tay tr\u00e1i c\u1ea7m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u1ee3, tay ph\u1ea3i c\u1ea7m nh\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft. Khi v\u0169 s\u1eafp k\u1ebft th\u00fac, th\u00ec d\u00f9ng nao \u0111\u1ec3 r\u00fat lui, d\u00f9ng nh\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u01b0\u1edbc \u0111i, c\u00f2n \u0111\u00e0o, \u0111\u1ea1c, thu\u1ea7n, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ng\u1eebng l\u1ea1i. Nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi nghi th\u1ee9c v\u0169. Xin theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a T\u1ed1ng K\u1ef3.\"<\/i> T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n trong \u300a\u0110\u1ea1i nh\u1ea1c \u0111\u1ed3 ngh\u0129a\u300b c\u1ee7a T\u1ed1ng K\u1ef3 b\u00e0n v\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00edn kh\u00ed c\u1ee5 trong v\u0169 v\u00f5, \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng th\u00eam g\u00ec, ch\u1ec9 xin theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a K\u1ef3, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ea7n kh\u00e1c. C\u00f3 b\u1ea3n kh\u00e1c th\u00eam ch\u1eef <i>\"d\u01b0\"<\/i>, e l\u00e0 sai, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[62] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m quan tr\u00ean ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao, qua m\u01b0\u1eddi n\u0103m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n, th\u00ec cho kh\u1ea3o x\u00e9t, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i xin ch\u1ec9.\r\n\r\n[63] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, cho l\u1eadp l\u1ea1i Vi\u1ec7n Tri\u1ec1u t\u1eadp \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n c\u00e1c quan ngo\u1ea1i tr\u1ea5n tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0.\r\n\r\n[64] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1 L\u1ee5c \u0110\u00f4ng d\u00e2ng v\u0103n, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o th\u00ed \u1edf Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129, ban cho xu\u1ea5t th\u00e2n Ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n. Nh\u01b0ng L\u1ee5c \u0110\u00f4ng t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ed1 ch\u1ea5p, n\u00f3ng n\u1ea3y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o Tam qu\u00e1n, b\u00e8n n\u00e9m chi\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn X\u1eed ch\u00e2u.\r\n\r\n[65] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng H\u00e0 B\u1eafc m\u1ea5y n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, gi\u00e1 l\u00faa th\u1ea5p l\u00e0m h\u1ea1i n\u00f4ng d\u00e2n, n\u00ean cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty d\u00f9ng ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3 mua l\u00faa \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec Tam ty h\u1ed7 tr\u1ee3.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, cho ph\u00e9p Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc.\r\n\r\n[67] Th\u00e1i Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng T\u1ea3 V\u0169 V\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 m\u1ea5t.\r\n\r\nPh\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng kho\u00e1ng c\u00f3 d\u0169ng l\u01b0\u1ee3c, m\u1ed7i khi tham gia \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nghe tin \u0111\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2u li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Hai l\u1ea7n d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Th\u1ee5c, tr\u1ea3i qua h\u00e0ng tr\u0103m tr\u1eadn l\u1edbn nh\u1ecf, x\u00f4ng pha ch\u00e9m gi\u1ebft, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i s\u1ef1 d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng c\u0169ng r\u1ea5t th\u00f4ng th\u1ea1o binh th\u01b0, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5c gi\u00e1p[footnote]L\u1ee5c gi\u00e1p nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1p', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 324 truy\u1ec7n Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], thi\u00ean v\u0103n l\u1ecbch s\u1ed1, thu\u1eadt suy \u0111o\u00e1n. Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ed5 t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, \u00edt h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c.\"<\/i> Nh\u01b0ng v\u00ec \u00f4ng gi\u1ecfi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u n\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129nh.\r\n\r\nC\u00f3 l\u1ea7n Vua sai th\u1ee3 gi\u1ecfi ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111ai v\u00e0ng, l\u00fac \u0111\u00f3 Ph\u1ed5 \u0111ang mang kh\u00ed gi\u1edbi h\u1ea7u c\u1eadn, li\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean n\u00f3i: <i>\"Xin ban cho th\u1ea7n.\"<\/i> Vua li\u1ec1n ban ngay. Sau khi b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ebf tru\u1ea5t, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn ng\u00e0y gi\u1ed7 Th\u00e1i T\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a l\u00e0m l\u1ec5 trai t\u0103ng, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1 cho Chi\u00eau Th\u00e0nh Th\u00e1i t\u1eed Nguy\u00ean Hi, H\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ki\u1ec7t, Hoa v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean X\u01b0ng.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111i\u1ec7n th\u1ecb \u0110\u00f4ng T\u00e2y ban n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u00e0o ng\u0169, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi 5 ban mang gi\u00e1p, \u00e1p d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m qu\u00e2n ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5; \u0111\u1ed1i v\u1edbi 7 ban kh\u00f4ng mang gi\u00e1p, \u00e1p d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, x\u1eed ph\u1ea1t xong kh\u00f4ng ch\u00edch m\u1eb7t; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i ra ngo\u00e0i, n\u1ebfu l\u00e0 quan l\u1ea1i th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt v\u00f4 c\u1edb b\u1ecf tr\u1ed1n; ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m qu\u1ea3n qu\u00e2n t\u1ecbch th\u00ec t\u00f9y theo c\u1ea5p b\u1eadc t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u m\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i; ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng th\u00ec \u00e1p d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Tam ty.\r\n\r\n[70] \u0110i\u1ec7n th\u1ecb g\u1ed3m 12 ban. \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb ban, T\u00e2y \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t ban, N\u1ed7 th\u1ee7 ban, Long k\u1ef3 tr\u1ef1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 5 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng 1.500 \u0111\u1ed3ng, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"mang gi\u00e1p\"<\/i>. T\u00e2y \u0111\u1ec7 nh\u1ecb ban, H\u1ea1 tr\u00e0 t\u1eedu t\u00e2n c\u1ef1u ban t\u1ed5ng c\u1ed9ng 2 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng 1.000 \u0111\u1ed3ng; \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec7 tam, T\u00e2y \u0111\u1ec7 tam, \u0111\u1ec7 t\u1ee9 ban, Nam ban, B\u1eafc ban t\u1ed5ng c\u1ed9ng 7 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng 700 \u0111\u1ed3ng, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"kh\u00f4ng mang gi\u00e1p\"<\/i>.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n V\u0129nh Thanh thu\u1ed9c B\u00e1 Ch\u00e2u, d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf V\u0103n An \u0111\u1ebfn V\u0129nh Thanh.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, vi\u1ec7c tr\u00f9ng tu H\u1eadu mi\u1ebfu ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\nL\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo Chu quan, khi tri\u1ec1u nh\u1eadt v\u00e0 t\u1ebf t\u1ef1 Ng\u0169 \u0111\u1ebf, th\u00ec b\u00e0y \u0111\u1ea1i th\u1ee9 v\u00e0 ti\u1ec3u th\u1ee9. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch cho r\u1eb1ng t\u1ebf t\u1ef1 H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u1ea1i th\u1ee9 \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e0n duy, gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec7n canh y \u00e1c; ti\u1ec3u th\u1ee9 \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00e0n, hi\u1ec7n nay ch\u01b0a th\u1ef1c hi\u1ec7n. X\u00e9t theo l\u1ec7nh t\u1eeb mi\u1ebfu c\u1ee7a Ng\u1ee5y V\u0169 \u0111\u1ebf, sau khi gi\u00e1ng th\u1ea7n xong, xu\u1ed1ng b\u1eadc, \u0111\u1ee9ng \u1edf ch\u1ed7 to\u00e1i, \u0111\u1ee3i t\u1ea5u nh\u1ea1c xong, gi\u1ed1ng nh\u01b0 kh\u00f4ng v\u1ed9i v\u00e0ng, li\u1ec7t t\u1ed5 ch\u1eadm t\u1ebf, kh\u00f4ng k\u1ebft th\u00fac nhanh. V\u00ec v\u1eady, ng\u1ed3i t\u1ea1m[footnote] C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTh\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 31 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'C\u1ed1 ng\u00f4 to\u1ea1'.[\/footnote], \u0111\u1ee3i khi nh\u1ea1c k\u1ebft th\u00fac, t\u1ed1ng th\u1ea7n xong m\u1edbi \u0111\u1ee9ng d\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u01b0 v\u1eady, V\u0169 \u0111\u1ebf ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1ed1 tr\u00ed th\u00eam ch\u1ed7 g\u1ea7n, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a c\u1ee7a Chu quan. Xin \u0111\u1eb7t ti\u1ec3u th\u1ee9 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1ea3n v\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, m\u1ed7i l\u1ea7n hi\u1ebfn t\u1ebf xong, xu\u1ed1ng \u0111\u00e0n ho\u1eb7c \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u th\u1ee9, \u0111\u1ebfn khi hi\u1ebfn t\u1ebf cu\u1ed1i c\u00f9ng, d\u1ecdn \u0111\u1eadu, l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3n v\u1ecb.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[73] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay vi\u1ec7c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec7m v\u1ee5 bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 ngh\u1ec7, gi\u1ecfi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t.\r\n\r\n[74] \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed qu\u00e1n c\u00e1c th\u01b0 t\u1ecbch t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c hi\u1ec7u kh\u00e1m kinh s\u1eed \u1edf hai kho, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 8.435 quy\u1ec3n, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed t\u1ec7 cho c\u00e1c quan hi\u1ec7u kh\u00e1m v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ee9c Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9, v\u00e0 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ch\u1ec9 do \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ho\u1eb7c Ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam nhi\u1ec7m. Ch\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf v\u00e0o ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 5 n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, nay kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 5 n\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 2 l\u1ea1i b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang khi t\u1ed1 c\u00e1o thi\u00ean tai, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p gi\u1eef l\u1ea1i m\u00e0u s\u1eafc v\u00e0 g\u1ed1c r\u1ea1 c\u1ee7a l\u00faa, \u0111\u1ec3 ch\u1edd quan ty ki\u1ec3m tra, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec l\u1ec7nh cho c\u1ea3i tr\u1ed3ng.\r\n\r\n[77] L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Xu\u00e2n Thu \u1ea8n C\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m[footnote]Xu\u00e2n Thu \u1ea8n C\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, hai ch\u1eef '\u1ea8n C\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 ph\u1ea7n 12, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 ph\u1ea7n Nh\u1ea1c Ch\u00ed v\u00e0 \u300aTh\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5\u300b d\u1eabn tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote] c\u00f3 ghi: 'Kh\u1ea3o cung c\u1ee7a Tr\u1ecdng T\u1eed, d\u00e2ng l\u1ea7n \u0111\u1ea7u s\u00e1u v\u0169.' H\u00e0 H\u01b0u, Ph\u1ea1m Ninh \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn d\u1eadt, v\u00ec d\u1eadt \u0111\u00e3 bao h\u00e0m c\u1ea3 can v\u0169, ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00f5, ch\u1ec9 t\u1ea5u nh\u1ea1c v\u0103n. \u1ede Giang T\u1ea3, T\u1ed1ng Ki\u1ebfn B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 b\u00e0n lu\u1eadn, n\u00ean mi\u1ebfu c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i H\u1eadu ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u0103n v\u0169.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00f9y C\u1ee7ng tr\u1edf \u0111i, cung trung \u0111\u00e3 d\u00f9ng b\u00e1c chung, sau \u0111\u00f3 k\u1ebf th\u1eeba, n\u00ean c\u00e1c mi\u1ebfu nh\u01b0 Nghi Kh\u00f4n d\u00e2ng v\u0169 v\u0169, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1ea1c kh\u00ed kim th\u1ea1ch, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 th\u1ea5t l\u1ec5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1ea1c ph\u1ee5ng t\u1eeb, c\u00e1c c\u01a1 quan d\u1eabn theo \u0111i\u1ec3n c\u0169, \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u0111\u1eb7c kh\u00e1nh thay b\u00e1c chung, l\u1ea5y \u00e2m gi\u00e1o chu\u1ed9ng nhu, l\u1ea5y t\u0129nh l\u00e0m th\u1ec3. Nay nh\u1ea1c b\u1ecf \u0111\u1ea1i chung m\u00e0 v\u0169 ti\u1ebfn can thu\u1eabn, tr\u00e1i v\u1edbi kinh ngh\u0129a, xin ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u0169 \u0111\u1ee9c v\u0103n.\"<\/i> T\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[78] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u01b0a ti\u1ec1n m\u1eabn v\u1ec1 kinh s\u01b0, khi\u1ebfn ti\u1ec1n t\u1ec7 c\u00e1c n\u01a1i n\u1eb7ng m\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Giang \u0110\u00f4ng 5 v\u1ea1n m\u1eabn, t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u mua l\u1ee5a, l\u0129nh, b\u00f4ng; Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u01a1i 10 v\u1ea1n, Qu\u1ea3ng T\u00e2y 8 v\u1ea1n, \u0111\u1ec1u mua b\u1ea1c d\u00e2ng l\u00ean; Ho\u00e0i Nam, H\u1ed3 B\u1eafc m\u1ed7i n\u01a1i 5 v\u1ea1n, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft 5 v\u1ea1n 5 ngh\u00ecn, v\u1eabn n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eabn nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, xu\u1ea5t 70 v\u1ea1n m\u1eabn t\u1eeb kho N\u1ed9i T\u00e0ng, 50 v\u1ea1n t\u1eeb kho T\u1ea3 T\u00e0ng, giao cho Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ty H\u00e0 B\u1eafc mua d\u1ef1 tr\u1eef qu\u00e2n nhu.\r\n\r\n[80] Cho ph\u00e9p T\u00f4 Ch\u00e2u l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, v\u00e0 c\u1ea5p 5 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Tri Xu M\u1eadt Vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aTruy\u1ec1n \u0110\u0103ng Ng\u1ecdc Anh T\u1eadp\u300b, xin in \u1ea5n ban h\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 \u0111\u1ea7m h\u1ed3 \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1eefu, L\u01b0u B\u00ecnh r\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i M\u1eabn v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c qu\u1ea3n l\u00fd Ty \u0110\u1ed3n \u0110i\u1ec1n nh\u01b0 c\u0169. \u0110\u1ea7m h\u1ed3 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf r\u1ed9ng, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c l\u1ea5n chi\u1ebfm ru\u1ed9ng d\u00e2n, nh\u1ea5n ch\u00ecm m\u1ed3 m\u1ea3, tr\u0103m h\u1ecd b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u00eau ca, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u00e0o tr\u1ed9m \u0111\u1ec3 tho\u00e1t n\u1ea1n l\u1ee5t. Ho\u00e0i M\u1eabn t\u00e2u xin l\u1eadp ph\u00e1p theo lu\u1eadt \u0111\u00e0o tr\u1ed9m \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, do \u0111\u00f3 Tri ch\u00e2u H\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 C\u00e1t Ho\u00e0i M\u1eabn xin d\u1ef1ng c\u1ecdc l\u00e0m m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf n\u01b0\u1edbc l\u00ean xu\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(C\u00e1t Ho\u00e0i M\u1eabn xin l\u1eadp m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc, s\u00e1ch Th\u1ef1c L\u1ee5c ghi v\u00e0o n\u0103m n\u00e0y, L\u01b0u B\u00ecnh r\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean, nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00ed ph\u1ee5 l\u1ee5c.)<\/i>\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam binh l\u00ednh t\u00fac tr\u1ef1c cho c\u00e1c ch\u00e2u th\u00f4ng ph\u00e1n, c\u00e1c quan \u0111i qua c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ea1m m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 11, T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ea5y Th\u01b0 vi\u1ec7n \u1ee8ng Thi\u00ean Ph\u1ee7 l\u00e0m Ph\u1ee7 h\u1ecdc, v\u00e0 c\u1ea5p 10 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng L\u00e2m V\u0169 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u00ec vi ph\u1ea1m th\u1eddi h\u1ea1n xin ngh\u1ec9 theo chi\u1ebfu. C\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Kim \u0110\u00ecnh gi\u00e1o ch\u1ee7, Xung T\u0129nh Nguy\u00ean s\u01b0 Qu\u00e1ch th\u1ecb m\u1ea5t.\r\n\r\nKhi Ho\u00e0ng h\u1eadu b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i, Vua ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1ea5t th\u1eddi t\u1ee9c gi\u1eadn, l\u1ea1i b\u1ecb Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng gi\u00e8m pha[footnote]l\u1ea1i b\u1ecb Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng gi\u00e8m pha, ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 33 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ebf Ho\u00e0ng h\u1eadu Qu\u00e1ch th\u1ecb m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], n\u00ean ph\u1ebf b\u1ecf b\u00e0, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i h\u1ed1i h\u1eadn. Ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf cung Dao Hoa, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, l\u1ea1i l\u00e0m th\u01a1 nh\u1ea1c ph\u1ee7 ban cho Ho\u00e0ng h\u1eadu, Ho\u00e0ng h\u1eadu h\u1ecda l\u1ea1i, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t th\u00ea l\u01b0\u01a1ng, V\u0103n \u1ee8ng r\u1ea5t s\u1ee3. Nh\u00e2n l\u00fac Ho\u00e0ng h\u1eadu b\u1ecb b\u1ec7nh nh\u1eb9, V\u0103n \u1ee8ng c\u00f9ng th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, d\u1eddi b\u00e0 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Gia Kh\u00e1nh.\r\n\r\nM\u1ea5y ng\u00e0y sau, Ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi. Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u nghi ng\u1edd V\u0103n \u1ee8ng b\u1ecf \u0111\u1ed9c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. L\u00fac \u0111\u00f3 Vua \u0111ang trai gi\u1edbi \u1edf Nam Giao, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o ngay. Khi nghe tin, Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, h\u1ea1 chi\u1ebfu an t\u00e1ng theo l\u1ec5 Ho\u00e0ng h\u1eadu, anh trai b\u00e0 l\u00e0 T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u1ea1ng Kh\u1ed1 s\u1ee9[footnote]anh trai b\u00e0 l\u00e0 T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u1ea1ng Kh\u1ed1 s\u1ee9, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u1eef 's\u1ee9' tr\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ph\u00f3'.[\/footnote], Th\u1ee9 s\u1eed X\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u00e1ch Trung H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m X\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1c m\u00f4n Ch\u1ec9 h\u1eadu l\u00e0 Qu\u00e1ch Trung Dung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 t\u00e2n Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi Ph\u00e1n quan. H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n xin truy c\u1ee9u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn th\u00e1i y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aQu\u1ed1c s\u1eed\u300b v\u00e0 \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, th\u0103ng ch\u00e2u Th\u00e1i th\u00e0nh qu\u00e2n Ho\u00e0i Khang.\r\n\r\n[88] Nam Giao \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9 L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00f3 h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi trong t\u00f4ng th\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 nh\u1eadn l\u1eddi th\u1ec1 gi\u1edbi, chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng cho h\u1ecd tham d\u1ef1 l\u1ec5 b\u1ed3i v\u1ecb.\r\n\r\n[89] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u1edf cung C\u1ea3nh Linh.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, h\u01b0\u1edfng t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu v\u00e0 Ph\u1ee5ng T\u1eeb mi\u1ebfu.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Ghi ch\u00e9p h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ec1u \u0110\u01b0\u1eddng, L\u01b0\u01a1ng, H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ea5n, H\u00e1n, Chu v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ng\u1ee5y. T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Long tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u ch\u1ebft tr\u1eadn m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c, n\u1ebfu ai t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi c\u01a1 quan m\u00ecnh ph\u1ee5 tr\u00e1ch, th\u00ec t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u1eeb c\u00e1c ty s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan T\u00e2y ban.\r\n\r\n[92] L\u1ec7nh cho Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 bi\u00ean so\u1ea1n ri\u00eang vi\u1ec7c gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh c\u00e1c h\u00ecnh ph\u1ea1t ph\u1ed1i l\u01b0u, l\u00e0m th\u00e0nh 5 quy\u1ec3n s\u1eafc l\u1ec7nh.\r\n\r\n<i>(\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5 d\u00e2ng l\u00ean 5 quy\u1ec3n s\u1eafc l\u1ec7nh gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[93] Tha cho c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf V\u0129nh L\u1ee3i gi\u00e1m thu\u1ed9c T\u1ecbnh Ch\u00e2u[footnote]V\u0129nh L\u1ee3i gi\u00e1m nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ee7y L\u1ee3i gi\u00e1m', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aC\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 4, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 86, ph\u1ea7n Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ee7 s\u1eeda l\u1ea1i. Xem x\u00e9t quy\u1ec3n 126 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i th\u00e1ng 2 n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 V\u0129nh L\u1ee3i \u0110\u00f4ng gi\u00e1m thu\u1ed9c T\u1ecbnh Ch\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.[\/footnote]s\u1ed1 mu\u1ed1i n\u1ee3 t\u00edch l\u0169y l\u00e0 77.700 th\u1ea1ch.\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, phong T\u1ec3 th\u1ea7n L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u00e0m Th\u00e2n Qu\u1ed1c c\u00f4ng, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0m Nghi Qu\u1ed1c c\u00f4ng. Kinh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m l\u00e0m Kinh Nam Ho\u00e0i Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 \u0110\u1ea1i s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Kinh ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u M\u1ee5c, l\u1ea1i ban cho \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n v\u00e0o tri\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i nhanh. Hai ch\u1ee9c Ch\u00e2u M\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m. V\u0169 Th\u1eafng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ee9c V\u0103n gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng B\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Vua v\u00ec \u0110\u1ee9c V\u0103n l\u00e0 b\u1eadc t\u00f4n tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Ng\u0169 T\u01b0\u1edbng c\u00f4ng\"<\/i> m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean. An H\u00f3a L\u01b0u h\u1eadu Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ninh Giang Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9[footnote]An H\u00f3a L\u01b0u h\u1eadu Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ninh Giang Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, 'Ninh Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Giang Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b \u0110\u1ebf h\u1ec7 1.34, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245, b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\nDo\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Nguy\u00ean Ph\u1ea7n.\r\n\r\nKhi Vua c\u00f2n nh\u1ecf, Ch\u00e2n T\u00f4ng ch\u1ecdn trong t\u00f4ng th\u1ea5t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con c\u00f3 tu\u1ed5i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng minh lanh l\u1ee3i, d\u1ec5 g\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui ch\u01a1i, tri\u1ec7u Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o c\u1ea5m cung, s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1ecdc s\u00e1ch h\u1ecdc t\u1eadp c\u00f9ng nhau, m\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng vui ch\u01a1i \u0111\u1ec1u h\u1ee3p l\u1ec5 ti\u1ebft. \u0110\u1ebfn khi Vua ra kh\u1ecfi cung, m\u1edbi d\u00f9ng nh\u1ea1c V\u00e2n Thi\u1ec1u \u0111\u01b0a Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 ph\u1ee7 ngo\u00e0i.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, 12 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 t\u00f4ng t\u1eed gi\u1eef ch\u1ee9c c\u00e1c ty s\u1ee9 ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u; 19 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00e1c ty s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed c\u00e1c ch\u00e2u; 19 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00e1c ty ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n; t\u1eeb ch\u1ee9c n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf tr\u1edf xu\u1ed1ng 130 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, ph\u00f3 su\u1ea5t, theo chi\u1ebfu x\u00e1 c\u1ee7a n\u0103m \u1ea4t M\u00f9i.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u00f4ng t\u1eed kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p th\u0103ng quan, ch\u1ec9 khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 hi\u1ebfm c\u00f3 th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn khi t\u1ebf Nam Giao, c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi ba v\u1ecb th\u00e1nh, t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ban \u01a1n, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc kia, t\u1eeb ch\u1ee9c t\u00e1 ch\u1ee9c ph\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n th\u0103ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c c\u00e1c ty ph\u00f3 s\u1ee9, nay t\u1eeb ch\u1ee9c ph\u00f3 su\u1ea5t ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u1ed1n l\u1ea7n th\u0103ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed \u1edf xa, t\u00e1m l\u1ea7n th\u0103ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(T\u00ean h\u1ecd c\u1ee7a t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, trong Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3ng quan ch\u1ee9c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, nay tham kh\u1ea3o c\u1ea3 hai. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u00ednh th\u1ee9 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ed5i[footnote] 'Ph\u00e0m' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Nguy\u00ean', theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 35 'T\u00f4ng th\u1ea5t thi\u00ean quan' s\u1eeda.[\/footnote], kh\u00f4ng t\u00ednh trong s\u1ed1 n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aK\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p: L\u1eef Th\u00e2n C\u00f4ng \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, th\u1ea5y Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe, n\u00ean \u0111\u1ec1 c\u1eed Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n c\u00e2u t\u00f4ng ch\u00ednh ty. Vi\u1ec7c t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan T\u00e2y Ban \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a Th\u00e2n C\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc kia, t\u1eeb ch\u1ee9c t\u00e1 ch\u1ee9c ph\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n th\u0103ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c c\u00e1c ty ph\u00f3 s\u1ee9. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan T\u00e2y Ban, t\u1eeb ch\u1ee9c ph\u00f3 su\u1ea5t ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u1ed1n l\u1ea7n th\u0103ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed \u1edf xa, b\u1ed5ng l\u1ed9c g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, qu\u1ed1c d\u1ee5ng c\u00e0ng r\u1ed9ng, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed1i lo.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t vi\u1ec7c Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 th\u00ec kh\u1ecfi b\u1ec7nh, nh\u01b0 v\u1eady vi\u1ec7c Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n c\u00e2u t\u00f4ng ch\u00ednh v\u00e0 t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, t\u1ef1 c\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n ri\u00eang. Vi\u1ec7c t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b c\u1ee7a Th\u1ea9m Qu\u00e1t c\u00f3 l\u1ebd ghi \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Vi\u1ec7c Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n c\u00e2u t\u00f4ng ch\u00ednh, n\u00ean theo Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b ch\u00e9p: Vi\u1ec7c t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan Nam Ban, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi truy\u1ec1n r\u1eb1ng khi Th\u00e1i \u00fay V\u0103n Ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. Theo l\u1ec7 c\u0169, t\u00f4ng t\u1eed kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p th\u0103ng quan, ch\u1ec9 khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 hi\u1ebfm c\u00f3 th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. N\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c t\u1ed5 t\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng t\u1ebf Nam Giao, t\u00f4ng th\u1ea5t mu\u1ed1n nh\u00e2n \u0111\u1ea1i l\u1ec5 xin ban \u01a1n, sai gi\u00e1o th\u1ee5 c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng cung l\u00e0 \u0110i\u00eau \u01af\u1edbc so\u1ea1n bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, \u01af\u1edbc g\u1eb7p t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Nghi C\u00f4ng[footnote] Ch\u1eef '\u01b0\u1edbc' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 2 'C\u1ed1 s\u1ef1 2' b\u1ed5 sung.[\/footnote], Nghi C\u00f4ng h\u1ecfi bi\u1ec3u xin th\u0103ng quan c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 do ai so\u1ea1n? \u01af\u1edbc kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00fd, \u0111\u00e1p l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft. V\u1ec1 nh\u00e0 ngh\u0129 l\u1ea1i, s\u1ee3 vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9 s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i, b\u00e8n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u1ea7n n\u1eefa. Nghi C\u00f4ng h\u1ecfi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u01af\u1edbc c\u00e0ng s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u n\u1eefa, b\u00e8n n\u00f3i th\u1eadt. Nghi C\u00f4ng n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec, ch\u1ec9 th\u00edch v\u0103n t\u1eeb c\u1ee7a \u00f4ng th\u00f4i.\"<\/i> R\u1ed3i khen ng\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, t\u1eeb t\u1eeb n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 ri\u00eang, v\u00e0i ng\u00e0y n\u1eefa s\u1ebd c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh.\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 vi\u1ec7c ban ch\u1ee9c Nam Ban. Th\u00e2n thu\u1ed9c g\u1ea7n t\u1eeb khi m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c ti\u1ec3u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u0103ng v\u00e0i l\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7. C\u00e1c t\u00f4ng t\u1eed \u0111em ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1ea1 \u01af\u1edbc, \u01af\u1edbc t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn. T\u00f4i th\u00e2n quen v\u1edbi \u0110i\u00eau, \u0110i\u00eau t\u1eebng \u0111\u01b0a b\u1ea3n th\u1ea3o bi\u1ec3u cho t\u00f4i xem.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu, ch\u00ednh s\u1eed[footnote] 'H\u1ed9i y\u1ebfu' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 35 'T\u00f4ng th\u1ea5t thi\u00ean quan' b\u1ed5 sung.[\/footnote] \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan T\u00e2y Ban, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ea3ng quan ch\u1ee9c ghi l\u00e0 quan Nam Ban[footnote] Ch\u1eef 'xu\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban \u01a1n cho tr\u0103m quan.\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u1edf Nghi, Qu\u1ebf ch\u00e2u[footnote]Ch\u1eef '\u0111\u00f4 gi\u00e1m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0 gi\u00e1m'. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 48-122, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u00f4 gi\u00e1m, nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] th\u00e0nh ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Dung, Ung, Kh\u00e2m.\r\n\r\n[98] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho L\u00fd \u0110\u1ecbch, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tri ch\u00e2u M\u1eadt ch\u00e2u, l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, Tri ch\u00e2u T\u1eeb ch\u00e2u.\r\n\r\n[99] Chi\u00eau Tuy\u00ean s\u1ee9, \u00c2n Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng, l\u0129nh Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u00f4 \u0111\u00f4 tri, l\u00e0m T\u1ea7n Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u1eadn Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t. <em>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u1eadn Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, nay ghi chung.)<\/em> Con trai \u00f4ng l\u00e0 Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n S\u0129 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c \u1edf Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n. L\u00fac \u0111\u00f3, gi\u00e1n quan Di\u00eau Tr\u1ecdng T\u00f4n v\u00e0 Cao Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t h\u1eb7c t\u1ed9i V\u0103n \u1ee8ng khi Vua \u0111ang trai gi\u1edbi \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, m\u00e0 V\u0103n \u1ee8ng qu\u00e1t m\u1eafng y quan, ti\u1ebfng vang \u0111\u1ebfn n\u01a1i Vua \u1edf; Qu\u00e1ch ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u nghi ng\u1edd V\u0103n \u1ee8ng b\u1ecf \u0111\u1ed9c, xin \u0111u\u1ed5i c\u1ea3 S\u0129 L\u01b0\u01a1ng ra kh\u1ecfi tri\u1ec1u. V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\nV\u0103n \u1ee8ng l\u1ea1i c\u00e1o b\u1ec7nh xin \u1edf l\u1ea1i, Tr\u1ecdng T\u00f4n l\u1ea1i t\u1ea5u tr\u00ecnh[footnote]Ch\u1eef 't\u1ea5u' trong 'Tr\u1ecdng T\u00f4n l\u1ea1i t\u1ea5u tr\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.[\/footnote], V\u0103n \u1ee8ng m\u1edbi v\u1ed9i r\u1eddi \u0111i. V\u0103n \u1ee8ng chuy\u00ean quy\u1ec1n ngang ng\u01b0\u1ee3c, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c gi\u1ea3 m\u1ea1o ch\u1ec9 d\u1ee5 giao cho b\u00ean ngo\u00e0i, c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i l\u1ec7nh. Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u1ecbnh t\u1ea5u h\u1eb7c t\u1ed9i \u00f4ng, li\u1ec1n kh\u00f4ng \u0103n, giao h\u1ebft vi\u1ec7c nh\u00e0 cho con trai tr\u01b0\u1edfng, n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu ta kh\u00f4ng th\u1eafng, \u1eaft s\u1ebd ch\u1ebft.\"<\/i> Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe l\u1eddi Tr\u1ecdng Y\u00eam, \u0111\u00e0y V\u0103n \u1ee8ng \u0111\u1ebfn L\u0129nh Nam, sau \u0111\u00f3 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00e0y Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng \u0111\u1ebfn L\u0129nh Nam, r\u1ed3i ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, c\u0103n c\u1ee9 theo m\u1ed9 ch\u00ed do Ph\u00fa B\u1eadt so\u1ea1n.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t r\u1eb1ng Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 2 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 \u0111\u00f4 tri, l\u1ea5y ch\u1ee9c Chi\u00eau Tuy\u00ean s\u1ee9 l\u0129nh Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, l\u00e0m T\u1ea7n Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t, hai ng\u00e0y sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u1eadn Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t, b\u00e1ch quan bi\u1ec3u c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 4 ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, V\u0103n \u1ee8ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m L\u1ed9 Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t, b\u00e1ch quan bi\u1ec3u c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Th\u00e1ng 9 n\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 2 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, V\u0103n \u1ee8ng qua \u0111\u1eddi, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u00e1ch quan bi\u1ec3u. \u0110\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c B\u00e2n Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, c\u0103n c\u1ee9 theo Th\u1ef1c l\u1ee5c. Kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0o v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn L\u0129nh Nam v\u00e0 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng r\u00f5 Ph\u00fa B\u1eadt c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u, nay t\u1ea1m theo m\u1ed9 ch\u00ed c\u1ee7a Ph\u00fa B\u1eadt, ch\u1edd xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[100] T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 t\u00e2u r\u1eb1ng, Tri\u1ec7u Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh C\u1ed1t T\u01b0 La, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Thi\u1ec3m T\u00e2y chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[Vi\u00ean quan ch\u1ee9c] Th\u1eeba th\u1ee5, kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean.\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong th\u1ee7 l\u0129nh T\u00e2y Phi\u1ec1n M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 C\u1ed1t T\u01b0 La, ch\u1ee9c Ninh Vi\u1ec5n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u00c1i Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu qu\u00e2n B\u1ea3o Thu\u1eadn, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u00e0ng n\u0103m, l\u1ec7nh cho Ch\u00e2u T\u1ea7n ban t\u1eb7ng.\r\n\r\n[102] L\u00fac \u0111\u00f3, Nguy\u00ean H\u1ea1o sai T\u00f4 N\u00f4 Nhi \u0111em hai v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh C\u1ed1t T\u01b0 La, b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i g\u1ea7n nh\u01b0 to\u00e0n qu\u00e2n b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, T\u00f4 N\u00f4 Nhi b\u1ecb b\u1eaft. Nguy\u00ean H\u1ea1o t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Li Ng\u01b0u, m\u1ed9t th\u00e1ng kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, sau \u0111\u00f3 gi\u1ea3 v\u1edd gi\u1ea3ng h\u00f2a, m\u1edf c\u1ed5ng th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ea1i khai s\u00e1t gi\u1edbi. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh c\u00e1c th\u00e0nh Thanh \u0110\u01b0\u1eddng, An Nh\u1ecb, T\u00f4ng Ca, \u0110\u00e1i Tinh L\u0129nh, t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n C\u1ed1t T\u01b0 La l\u00e0 An T\u1eed La \u0111em m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng r\u00fat lui, Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111\u00e1nh ng\u00e0y \u0111\u00eam, h\u01a1n ba tr\u0103m ng\u00e0y[footnote]B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 485, truy\u1ec7n n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'hai tr\u0103m ng\u00e0y'.[\/footnote], T\u1eed La thua tr\u1eadn, nh\u01b0ng qu\u00e2n s\u0129 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u1edf s\u00f4ng T\u00f4ng Ca v\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u00f3i qu\u00e1 n\u1eeda.\r\n\r\n<i>(T\u00e0n s\u00e1t th\u00e0nh Li Ng\u01b0u, Tri\u1ec7u Tu\u00e2n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Minh \u0110\u1ea1o, l\u00e0 sai, n\u00ean l\u00e0 n\u0103m n\u00e0y. Ch\u00ednh truy\u1ec7n ch\u00e9p r\u1eb1ng, T\u1eed La thua tr\u1eadn, b\u00e8n chi\u1ebfm ba ch\u00e2u Qua, Sa, T\u00fac, l\u00e0 sai, ba ch\u00e2u Qua, Sa, T\u00fac v\u1ed1n thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1ed3i H\u1ed9t, kh\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi C\u1ed1t T\u01b0 La, nay b\u1ecf \u0111i. T\u1eeb vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh Thanh \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 chi\u1ebfm ba ch\u00e2u Qua, Sa, T\u00fac ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u0103m nay, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\nNguy\u00ean H\u1ea1o t\u1eebng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c C\u1ed1t T\u01b0 La, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, C\u1ed1t T\u01b0 La bi\u1ebft qu\u00e2n \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ch\u00e2u Thi\u1ec7n kh\u00f4ng ra, ng\u1ea7m do th\u00e1m Nguy\u00ean H\u1ea1o, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh h\u01b0 th\u1ef1c. Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111\u00e3 qua s\u00f4ng, c\u1eafm c\u1edd l\u00e0m d\u1ea5u ch\u1ed7 n\u00f4ng, C\u1ed1t T\u01b0 La ng\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi di chuy\u1ec3n c\u1edd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 s\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1eeba Nguy\u00ean H\u1ea1o. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn, Nguy\u00ean H\u1ea1o thua ch\u1ea1y v\u1ec1, qu\u00e2n s\u0129 nh\u00ecn c\u1edd m\u00e0 qua s\u00f4ng, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u00e1m ch\u00edn, b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\r\n\r\n<i>(Truy\u1ec7n C\u1ed1t T\u01b0 La ch\u00e9p vi\u1ec7c c\u1eafm c\u1edd \u0111\u00e1nh l\u1eeba Nguy\u00ean H\u1ea1o r\u1ed3i n\u00f3i, <i>\"T\u1eeb \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00f9ng k\u1ebf l\u1ea1 ph\u00e1 Nguy\u00ean H\u1ea1o, Nguy\u00ean H\u1ea1o kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng\"<\/i>. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi khoe khoang, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p. Vi\u1ec7c nh\u1ed5 c\u1edd \u0111\u00e1nh l\u1eeba Nguy\u00ean H\u1ea1o, c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf th\u00e0nh Li Ng\u01b0u, nay t\u1ea1m ph\u1ee5 ch\u00e9p. L\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e0nh Li Ng\u01b0u so v\u1edbi Ch\u00e2u Thi\u1ec7n l\u00e0 c\u00f9ng hay kh\u00e1c, xa hay g\u1ea7n, nh\u01b0ng hai vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec3 bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\nC\u1ed1t T\u01b0 La \u0111\u1ebfn d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n vi\u1ec7c phong C\u1ed1t T\u01b0 La l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n H\u00e0n \u1ee8c cho r\u1eb1ng hai n\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ec1u l\u00e0 phi\u00ean th\u1ea7n, nay kh\u00f4ng th\u1ec3 khuy\u00ean h\u1ecd gi\u1ea3i h\u00f2a, l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u1ec7c th\u1eafng tr\u1eadn m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch tr\u1ecb v\u00ec t\u1ee9 di. B\u00e0n lu\u1eadn li\u1ec1n d\u1eebng l\u1ea1i.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a L\u00fd Th\u1ef1c ch\u00e9p: Sau \u0111\u00f3, C\u1ed1t T\u01b0 La l\u1ea1i kh\u1edfi binh \u0111\u00e1nh c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng \u1edf Lan Ch\u00e2u, x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ebfn t\u1eadn M\u00e3 H\u00e0m S\u01a1n[footnote]M\u00e3 H\u00e0m S\u01a1n nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'M\u00e3 Ho\u00e0nh S\u01a1n', theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1eeb \u0111\u00f3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c v\u00f9ng H\u1ea1, Ng\u00e2n, Tuy, T\u0129nh, H\u1ef1u, Linh, Di\u00eam, H\u1ed9i, Th\u1eafng, Cam, L\u01b0\u01a1ng, Qua, Sa, T\u00fac, qu\u00e2n s\u1ed1 l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n.)<\/i>\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri, \u00c1p ban m\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam nhi\u1ec7m Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, th\u00e2n th\u00edch c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam nhi\u1ec7m Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, truy t\u1eb7ng ba \u0111\u1eddi c\u1ee7a B\u1ea3o Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu v\u00e0 ba \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, l\u1ea1i ti\u1ebfn phong Di\u00ean An qu\u1eadn phu nh\u00e2n h\u1ecd \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Th\u01b0 qu\u1ed1c th\u00e1i phu nh\u00e2n.\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n; L\u1ec5 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7. Tr\u1ecdng Y\u00eam t\u1eeb khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, c\u00e0ng t\u00edch c\u1ef1c d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c.\r\n\r\nT\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ng\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e3i ch\u1ebf l\u00e0 ch\u1ee9c th\u1ecb th\u1ea7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i.\"<\/i> Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u00e1p: <i>\"B\u00e0n lu\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a th\u1ecb th\u1ea7n, t\u00f4i \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1ec3 t\u01b0\u1edbng bi\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ee5 d\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u1eed \u00f4ng l\u00e0m Tri Khai Phong, mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00f4ng b\u1eadn r\u1ed9n, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u00e1c, c\u0169ng hy v\u1ecdng \u00f4ng ph\u1ea1m sai l\u1ea7m \u0111\u1ec3 l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u1ecdng Y\u00eam \u1edf ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u00e1ng, kinh th\u00e0nh tr\u1edf n\u00ean nghi\u00eam t\u00fac, \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 tr\u1ecb v\u00ec t\u1ed1t.\r\n\r\n[106] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, T\u1ea3 th\u1ecb c\u1ea5m Tang D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng d\u1eb9p lo\u1ea1n Man L\u00e3o. D\u1ecbch t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn, xin \u0111em ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh trao cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u00ea D\u1ecbch th\u00edch danh ti\u1ebfng, D\u1ecbch than th\u1edf: <i>\"K\u1ebb s\u0129 ch\u1ec9 c\u1ea7n xem x\u00e9t t\u00e2m m\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o, n\u00ean t\u1ef1 tin v\u00e0o t\u00e2m m\u00ecnh m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu mu\u1ed1n tr\u00e1nh ti\u1ebfng, th\u00ec vi\u1ec7c thi\u1ec7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[107] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang \u1edf hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 trang b\u1ecb b\u00e1c \u0111ao, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m th\u00ec c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi r\u00e8n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1edf h\u1eefu \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed theo lu\u1eadt c\u1ea5m t\u01b0 h\u1eefu binh kh\u00ed. Ban \u0111\u1ea7u, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng, d\u00e2n l\u00e0m gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng c\u1ea7m b\u00e1c \u0111ao, khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, h\u00ecnh ph\u1ea1t nh\u1eb9 kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m, n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt n\u00e0y.\r\n\r\n[108] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, T\u1eed, Qu\u1ef3, L\u1ee3i t\u1ee5 t\u1eadp ban \u0111\u00eam v\u00e0 tan \u0111i l\u00fac s\u00e1ng, truy\u1ec1n d\u1ea1y t\u00e0 gi\u00e1o. N\u1ebfu trong b\u1ecdn h\u1ecd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 gi\u00e1c t\u1ed1 gi\u00e1c, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 gi\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ba v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[109] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, truy t\u1eb7ng H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, ki\u00eam B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m D\u01b0\u01a1ng Huy Chi l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n Trang. D\u01b0\u01a1ng Huy Chi t\u1eebng ph\u1ee5ng s\u1ef1 Ch\u00e2n T\u00f4ng khi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u1ed1ng Th\u1ee5 l\u00e0 ch\u00e1u ngo\u1ea1i c\u1ee7a \u00f4ng, xin Vua n\u00ean gia t\u1eb7ng th\u00eam.\r\n\r\n[110] Cho ph\u00e9p ch\u00e2u M\u1ea1nh l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam n\u0103m kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.\r\n\r\n[111] N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 ba, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean phong cho ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 44 c\u1ee7a V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tuy\u00ean l\u00e0m V\u0103n Nghi c\u00f4ng.\r\n\r\nTuy\u00ean m\u1ea5t n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 ba, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, l\u1ea1i phong cho con c\u1ee7a Tuy\u00ean l\u00e0 Di\u00ean Th\u1ebf k\u1ebf t\u1ee5c. Di\u00ean Th\u1ebf m\u1ea5t v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, con l\u00e0 Th\u00e1nh H\u1ef1u c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 n\u0103m m\u1edbi phong cho Th\u00e1nh H\u1ef1u k\u1ebf t\u1ee5c. Th\u00e1nh H\u1ef1u m\u1ea5t g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 con, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c k\u1ebf t\u1ee5c.\r\n\r\nNhan Th\u00e1i S\u01a1 \u1edf B\u00e0nh Th\u00e0nh nh\u00e2n vi\u1ec7c H\u1ee9a Hi xin l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd Bi\u1ec3n Th\u01b0\u1edbc, l\u00e0m th\u01a1 ch\u1ec9 tr\u00edch vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf k\u1ebf t\u1ee5c, ch\u00e2m bi\u1ebfm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n khi \u0111\u1eafc ch\u00ed l\u1ea1i qu\u00ean m\u1ea5t ti\u00ean s\u01b0. L\u1ea1i vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1, Th\u00e1i T\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean Vua.\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, chi\u1ebfu phong cho em c\u1ee7a Th\u00e1nh H\u1ef1u l\u00e0 T\u00f4ng Nguy\u1ec7n, \u0111ang l\u00e0m Huy\u1ec7n \u00fay B\u1eafc H\u1ea3i, l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1, k\u1ebf t\u1ee5c phong l\u00e0m V\u0103n Tuy\u00ean c\u00f4ng.\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Th\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n danh s\u00e1ch con ch\u00e1u c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Ng\u0169 \u0110\u1ea1i v\u00e0 b\u1ea3n tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi \u0111\u1ebfn trong s\u00e1ch x\u00e1 th\u01b0.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1ea1ch Gi\u1edbi, Nhi\u1ec7m th\u1ee7 Th\u00f4i quan Nam Kinh, l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1.\r\n\r\nGi\u1edbi d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n r\u1eb1ng vi\u1ec7c ban chi\u1ebfu x\u00e1 t\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean t\u00ecm con ch\u00e1u c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ng\u1ee5y, kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua, n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u1ea1i.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aC\u1eedu tri\u1ec1u th\u00f4ng l\u01b0\u1ee3c\u300b c\u1ee7a H\u00f9ng Kh\u1eafc ch\u00e9p: B\u00e8n b\u00e3i ch\u1ee9c Gi\u1edbi, cho l\u00e0m Th\u01b0 k\u00fd Tr\u1ea5n Nam. Qu\u00e1n c\u00e1c Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu g\u1eedi th\u01b0 tr\u00e1ch Trung th\u1eeba \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n r\u1eb1ng: <i>\"Gi\u1edbi ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb s\u0129 th\u1ea5p h\u00e8n, d\u00f9ng hay kh\u00f4ng d\u00f9ng, \u0111\u00fang hay sai, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u00e0m h\u1ea1i ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Trung th\u1eeba v\u1eady. Ch\u1ee7 b\u1ea1 trong \u0111\u00e0i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c quan c\u00f3 quy\u1ec1n b\u00e0n vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong \u0111\u00e0i, \u1eaft ph\u1ea3i l\u1ea5y s\u1ef1 ch\u00ednh tr\u1ef1c, c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, s\u00e1ng su\u1ed1t, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00e9 tr\u00e1nh l\u00e0m x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Gi\u1edbi ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0111\u00e0i, \u0111\u00e3 v\u00ec d\u00e2ng l\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, th\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ef1c, c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, s\u00e1ng su\u1ed1t[footnote] 'Th\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ch\u00ednh', nay c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00e9 tr\u00e1nh v\u1eady. X\u00e9t t\u00e0i c\u1ee7a Gi\u1edbi, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed. Nay b\u00e3i ch\u1ee9c Gi\u1edbi m\u00e0 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u1eaft c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n m\u00e0 c\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n v\u1ed1n th\u00edch tranh lu\u1eadn, n\u1ebfu c\u1eed v\u00e0o \u0111\u00e0i l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n, th\u00ec l\u1ea1i b\u00e3i ch\u1ee9c m\u00e0 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u01b0! Nh\u01b0 th\u1ebf, \u1eaft ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ngu mu\u1ed9i, t\u1ed1i t\u0103m, nh\u00fat nh\u00e1t, im l\u1eb7ng r\u1ed3i m\u1edbi th\u00f4i.\"<\/i> Di\u1ec5n r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng nghe theo.)<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Tri Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n r\u1eb1ng Chu To\u00e0n Trung l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nay ghi ch\u00e9p con ch\u00e1u c\u1ee7a h\u1eafn, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Vua cho l\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, ghi t\u00ean Th\u00edch trong cung, r\u1ed3i tri\u1ec7u l\u00e0m T\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb quan \u1edf Vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh.\r\n\r\nTh\u00edch l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o.\r\n\r\n[113] Ghi ch\u00e9p con ch\u00e1u c\u1ee7a L\u00fd Ch\u00ed Trung, \u0110\u1ed3ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Qu\u1ef3nh Nhai, H\u1eefu ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, l\u00e0 ch\u00e1u n\u1ed9i Quang Lang l\u00e0m Tam ban T\u00e1 ch\u1ee9c, ban t\u00ean l\u00e0 Di\u00ean Th\u01b0\u1edfng, v\u00ec Ch\u00ed Trung t\u1eed tr\u1eadn khi \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi man l\u00e3o.\r\n\r\n[114] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i L\u1ee3i Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt M\u1ee5c, \u0110\u1ea1i L\u00fd Thi\u1ebfu khanh B\u1ea1c Kh\u1ea3 C\u1eedu \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, ao h\u1ed3, k\u00eanh r\u1ea1ch c\u0169 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf l\u00e2u ng\u00e0y, n\u1ebfu c\u00e1c quan Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i[footnote]Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], L\u1ec7nh t\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n ch\u00fang tu s\u1eeda, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang l\u00e0m t\u0103ng thu\u1ebf l\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u0103m ng\u00e0n tr\u1edf l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng; c\u00e1c quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c quan l\u1ea1i trong b\u1ed9 quy ho\u1ea1ch, c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\n[116] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u00e0ng tam ph\u1ea9m, x\u1ebfp h\u00e0ng m\u1ed9t; c\u00e1c ch\u1ee9c Su\u1ea5t, Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u00e0ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, x\u1ebfp h\u00e0ng m\u1ed9t. Nay m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00eam 85 vi\u00ean \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e2n, c\u00f9ng 51 vi\u00ean Su\u1ea5t, Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7. V\u00ec c\u00e1c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ho\u00e0ng th\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u v\u00e0o ch\u1ea7u trong n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1i nhi\u1ec1u, trong s\u00e2n \u0111i\u1ec7n kh\u00f3 s\u1eafp x\u1ebfp, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c bu\u1ed5i y\u1ebfn ti\u1ec7c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, tr\u00ean \u0111i\u1ec7n ch\u1eadt h\u1eb9p, n\u00ean x\u1ebfp th\u00e0nh hai h\u00e0ng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tham kh\u1ea3o th\u00eam v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd th\u00e1ng 11.)<\/i>\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ea7n Hi L\u01b0\u1ee3ng \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00ec \u00f4ng t\u1eebng bi\u1ec7n minh cho v\u1ee5 \u00e1n oan. Hi L\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2.\r\n\r\n[118] N\u0103m \u0111\u00f3, Vua Khi\u1ebft \u0110an th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n V\u0169 Nh\u00e2n Th\u00e1nh Chi\u00eau Hi\u1ebfu Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban t\u00ean th\u1ee5y cho Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0 Trung M\u1eabn.<\/p>\n<p>[2] Ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n l\u00ednh tham gia tu s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf V\u0169 Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng Ch\u00ed.<\/p>\n<p>[4] C\u01a1 quan B\u1ed9 Th\u1ef1 \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, th\u1ee7 l\u0129nh v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 Ng\u1ed9 Ngoa nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, xin g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn Phu Di\u00ean l\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc th\u00fac, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[5] Phong Th\u00f4i Ph\u1ee7 Qu\u00e2n l\u00e0m H\u1ed9 Qu\u1ed1c Hi\u1ec3n \u1ee8ng C\u00f4ng. Th\u00f4i Ph\u1ee7 Qu\u00e2n, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m l\u1ec7nh \u1edf Ph\u0169 D\u01b0\u01a1ng, sau th\u0103ng l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed B\u1ed3 Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean. \u00d4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u00e2n t\u1eeb \u1edf Ph\u0169 D\u01b0\u01a1ng, sau khi l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n c\u1ea5t t\u1ea1i \u0111\u00f3. N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 3, t\u1eebng sai T\u1eeb Ch\u00e2u tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd, v\u00e0 \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 ph\u00eda b\u1eafc kinh th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u x\u00e2y \u0111\u1ec1n th\u1edd, th\u1edd c\u00fang nh\u01b0 \u0111\u1ec1n th\u1edd n\u00fai, nay nh\u00e2n theo l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 phong t\u00f4n hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>[6] Ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n l\u00ednh tu\u1ea7n tra \u1edf Ho\u00e0nh L\u0169ng.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean.<\/p>\n<p>[8] Mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i thu\u1ebf cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 \u0111\u1ed9c trong thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem nh\u1ea1c m\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau l\u1ea1i xem th\u00eam.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, qu\u1ea7n th\u1ea7n xin t\u00f4n hi\u1ec7u cho Vua l\u00e0 <i>&#8220;C\u1ea3nh H\u1eefu Th\u1ec3 Thi\u00ean Ph\u00e1p \u0110\u1ea1o Kh\u00e2m V\u0103n Th\u00f4ng V\u0169 Th\u00e1nh Th\u1ea7n Hi\u1ebfu \u0110\u1ee9c&#8221;<\/i>, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed T\u00e0o Tu M\u1ee5c t\u00e2u r\u1eb1ng, nh\u1ea1c c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a L\u00fd Chi\u1ebfu r\u1ea5t k\u1ef3 qu\u1eb7c v\u00e0 t\u1ed1n k\u00e9m, xin giao cho h\u1eefu ty x\u00e9t x\u1eed. Vua cho r\u1eb1ng chu\u00f4ng kh\u00e1nh do L\u00fd Chi\u1ebfu ch\u1ebf t\u00e1c h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c nh\u1ea1c c\u1ee5 kh\u00e1c, ch\u1ec9 ng\u1eebng vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u00e1c th\u00eam, v\u00e0 ban chi\u1ebfu d\u1ee5 T\u00e0o Tu M\u1ee5c.<\/p>\n<p>[12] Tri ch\u00e2u H\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ecbnh H\u01b0\u1edbng t\u00e2u r\u1eb1ng, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n D\u1eadt r\u1ea5t gi\u1ecfi \u00e2m lu\u1eadt, d\u00e2ng l\u00ean 12 thi\u00ean lu\u1eadn v\u1ec1 nh\u1ea1c v\u00e0 13 \u1ed1ng lu\u1eadt, Vua ban chi\u1ebfu cho Nguy\u1ec5n D\u1eadt \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng, b\u00ed m\u1eadt k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, g\u1ecdi l\u00e0 &#8216;C\u00f4n T\u1eed X\u00e3&#8217;, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 &#8216;M\u1ed9t M\u1ec7nh X\u00e3&#8217;. T\u1eeb nay, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh \u1edf ch\u00e2u kh\u00e1c, k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u s\u1ebd t\u00e2u l\u00ean x\u1eed l\u00fd, ai t\u1ef1 th\u00fa s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban chi\u1ebfu ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o l\u00e0m gi\u00e1o th\u1ee5 trong c\u00e1c cung c\u1ee7a ch\u01b0 v\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00ec sau hai n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m kinh quan; ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00ec sau ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m m\u1ea1c ch\u1ee9c quan, r\u1ed3i th\u00eam hai n\u0103m n\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m kinh quan.<\/p>\n<p>[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u1edf tu so\u1ea1n s\u00e1ch nh\u1ea1c t\u00e2u r\u1eb1ng: \u1ede c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t tr\u1ed1ng ki\u1ebfn, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ba lo\u1ea1i tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o, v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u1ed1ng c\u0169 \u0111\u1ec1u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u0169 n\u00e1t. Do \u0111\u00f3, sai Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 c\u00e1c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1<a class=\"footnote\" title=\"Sai Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 c\u00e1c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, 't\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'kh\u1ea3o c\u1ea7u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 2 ph\u1ea7n 3, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 6 ph\u1ea7n 'C\u1ea3nh H\u1eefu qu\u00e2n th\u1ea7n ngh\u1ecb nh\u1ea1c', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 ph\u1ea7n 'Nh\u1ea1c ch\u00ed' m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-355-1\" href=\"#footnote-355-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1ed1ng ki\u1ebfn c\u00f3 b\u1ed1n c\u00e1i, nay \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang b\u1ed1n c\u00e1i tr\u1ed1ng t\u00e1n \u1edf huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh thay cho tr\u1ed1ng ki\u1ebfn. N\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m Do\u00e3n Chuy\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng: &#8216;Tr\u1ed1ng t\u00e1n kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do \u0111\u1eb7t ra, v\u00e0 trong s\u00e1ch c\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p<a class=\"footnote\" title=\"V\u00e0 trong s\u00e1ch c\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p, ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 31 ph\u1ea7n 'Ngh\u1ecb nh\u1ea1c' v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-355-2\" href=\"#footnote-355-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, n\u00ean b\u1ecf \u0111i l\u00e0 ti\u1ec7n.&#8217; L\u00fac \u0111\u00f3 tuy t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, nh\u01b0ng tr\u1ed1ng t\u00e1n \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n. L\u1ea1i c\u00f3 tr\u1ed1ng l\u00f4i, tr\u1ed1ng linh, tr\u1ed1ng l\u1ed9, tuy \u0111\u00e1nh nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u00e0nh ti\u1ebfng, n\u00ean th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o tr\u1ed1ng t\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ebft t\u1ea5u nh\u1ea1c, c\u00f2n tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o l\u00f4i, tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o linh, tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o l\u1ed9 th\u00ec thi\u1ebfu m\u00e0 ch\u01b0a ch\u1ebf t\u1ea1o. Nay \u0111\u00e3 s\u1eeda ch\u00ednh nh\u00e3 nh\u1ea1c, xin n\u00ean ra l\u1ec7nh cho th\u1ee3 c\u1ea3 s\u1eeda l\u1ea1i c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 khi \u0111\u00e1nh c\u00f3 ti\u1ebfng. V\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o ba lo\u1ea1i tr\u1ed1ng \u0111\u00e0o, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 x\u01b0a, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc, th\u00f4ng v\u1edbi ba lo\u1ea1i tr\u1ed1ng. B\u1ecf b\u1ed1n c\u00e1i tr\u1ed1ng t\u00e1n, theo chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c.&#8221;<\/i> L\u1eddi t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1eddi, cho r\u1eb1ng tr\u1ed1ng l\u00f4i t\u00e1m m\u1eb7t, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n th\u1ea7n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e1nh, m\u00e0 tr\u1ed1ng do Th\u00e1i nh\u1ea1c ch\u1ebf t\u1ea1o, d\u00f9ng tr\u1ee5 xuy\u00ean gi\u1eefa, n\u00ean \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng k\u00eau.<\/p>\n<p>B\u00e8n sai \u0111\u1ed5i ch\u1ebf t\u1ea1o, tr\u00ean ch\u00e2n n\u00fai n\u1ed5i m\u00e2y \u0111\u1ee1 tr\u1ed1ng, kh\u1eafc r\u1ed3ng \u0111\u1ec3 trang tr\u00ed tr\u1ee5, m\u1ed7i m\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tay tr\u00e1i c\u1ea7m tr\u1ed1ng nh\u1ecf \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ea7u. Ph\u00e0m \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean kh\u00e2u, khi th\u1ea7n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng s\u00e1u l\u1ea7n bi\u1ebfn h\u00f3a, ban \u0111\u1ea7u t\u00e1m m\u1eb7t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh ba ti\u1ebfng, r\u1ed3i xoay sang tr\u00e1i, ba b\u01b0\u1edbc th\u00ec d\u1eebng. Ba ti\u1ebfng l\u00e0 l\u1ea5y s\u1ed1 d\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh th\u00eam hai ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u1ecbp, \u0111\u1ec1u theo c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ebfn s\u00e1u l\u1ea7n th\u00e0nh. Tr\u1ed1ng linh, tr\u1ed1ng l\u1ed9 c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u1ed1ng ki\u1ebfn \u0111\u1eb7t \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i, tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i. G\u00f3c C\u00e0n, tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i \u1ee9ng v\u1edbi chung, v\u1ecb tr\u00ed H\u1ee3i; tr\u1ed1ng gi\u1eefa l\u00e0 ho\u00e0ng chung, v\u1ecb tr\u00ed T\u00fd; tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1i l\u00e3, v\u1ecb tr\u00ed S\u1eedu. G\u00f3c C\u1ea5n, tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 th\u00e1i th\u1ea5u, v\u1ecb tr\u00ed D\u1ea7n; tr\u1ed1ng gi\u1eefa l\u00e0 gi\u00e1p chung, v\u1ecb tr\u00ed M\u00e3o; tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4 t\u1ea9y, v\u1ecb tr\u00ed Th\u00ecn. G\u00f3c T\u1ed1n, tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1ecdng l\u00e3, v\u1ecb tr\u00ed T\u1ef5; tr\u1ed1ng gi\u1eefa l\u00e0 nhuy t\u00e2n, v\u1ecb tr\u00ed Ng\u1ecd; tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 l\u00e2m chung, v\u1ecb tr\u00ed M\u00f9i. G\u00f3c Kh\u00f4n, tr\u1ed1ng \u1ee9ng b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 di t\u1eafc, v\u1ecb tr\u00ed Th\u00e2n; tr\u1ed1ng gi\u1eefa l\u00e0 nam l\u00e3, v\u1ecb tr\u00ed D\u1eadu; tr\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 v\u00f4 x\u1ea1, v\u1ecb tr\u00ed Tu\u1ea5t. N\u00ean t\u00f9y theo th\u00e1ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh theo lu\u1eadt l\u00e3.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu chu\u1ea9n.<\/p>\n<p><em>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng trai k\u00fd s\u1ef1\u300b c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n ch\u00e9p: &#8220;Chu l\u1ec5 quy \u0111\u1ecbnh tr\u1ed1ng l\u00f4i d\u00f9ng trong t\u1ebf th\u1ea7n, tr\u1ed1ng linh d\u00f9ng trong t\u1ebf x\u00e3, tr\u1ed1ng l\u1ed9 d\u00f9ng trong t\u1ebf qu\u1ef7. Tr\u1ecbnh Khang Th\u00e0nh n\u00f3i: Tr\u1ed1ng l\u00f4i l\u00e0 tr\u1ed1ng t\u00e1m m\u1eb7t. Tr\u1ed1ng linh l\u00e0 tr\u1ed1ng s\u00e1u m\u1eb7t. Tr\u1ed1ng l\u1ed9 l\u00e0 tr\u1ed1ng b\u1ed1n m\u1eb7t. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi trong kinh, nh\u01b0ng th\u1ea7n c\u00f3 t\u00f4n ti, n\u00ean s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ed1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00edt, l\u00fd l\u1ebd c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady. Ch\u1eafc h\u1eb3n th\u1eddi H\u00e1n v\u1eabn c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean Tr\u1ecbnh Khang Th\u00e0nh n\u00f3i v\u1eady. M\u1ea5y m\u1eb7t, gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00f3i m\u1ea5y c\u1ed7 xe, m\u1ea5y khu nh\u00e0, m\u1ea5y m\u1eabu ru\u1ed9ng v\u1eady.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Khai Nguy\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c v\u1ebd \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, m\u1ed9t tr\u1ed1ng m\u00e0 t\u00e1m m\u1eb7t, s\u00e1u m\u1eb7t, b\u1ed1n m\u1eb7t, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n \u0111\u1eb7t th\u00eam tr\u1ed1ng t\u00e1n trong huy\u1ec7n. Tri\u1ec1u T\u1ed1ng v\u1eabn theo \u0111\u00f3, \u1edf giao mi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh. N\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu, Ph\u00f9ng Ch\u01b0\u01a1ng T\u0129nh c\u00f4ng n\u00f3i tr\u1ed1ng l\u00f4i, tr\u1ed1ng linh, tr\u1ed1ng l\u1ed9 \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u00e1nh, c\u00f2n tr\u1ed1ng t\u00e1n xin theo chi\u1ebfu n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0 b\u00e3i b\u1ecf kh\u00f4ng d\u00f9ng. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u1ed1ng \u0111\u00fang hay sai<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u1ecb phi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'phi th\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-355-3\" href=\"#footnote-355-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u1ea1.&#8221;) Sau \u0111\u00f3, Nguy\u00ean \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, b\u1ed1n g\u00f3c \u0111\u1eb7t tr\u1ed1ng ki\u1ebfn, \u0111\u00e3 t\u00f9y th\u00e1ng m\u00e0 h\u00f2a nh\u1ecbp, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ch\u1ebf nh\u1ea1c, m\u00e0 trong \u300aChu quan\u300b c\u00f3 ghi &#8220;d\u00f9ng tr\u1ed1ng t\u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh nh\u1ea1c kim&#8221;, n\u00ean \u00e1p d\u1ee5ng. Chi\u1ebfu theo ph\u00e9p c\u0169 c\u1ee7a \u300aChu quan\u300b m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o. T\u1eeb \u0111\u00f3 trong huy\u1ec7n m\u1edbi c\u00f3 tr\u1ed1ng t\u1ea5n.<\/em><\/p>\n<p><em>X\u01b0a kia, chu\u00f4ng b\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ebft t\u1ea5u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a h\u1ee3p th\u00e0nh kh\u00fac nh\u1ea1c. Trong l\u1ec5 \u0111\u1ea1i x\u1ea1 c\u00f3 hai chu\u00f4ng b\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1ed9n x\u1ed9n. \u0110\u1ebfn th\u1eddi H\u1eadu Chu, ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng b\u00e1c \u0111\u00e1nh theo c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng sinh. V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c l\u00e0m ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, t\u1ed5ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c kh\u1ea3o c\u1ee9u m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng b\u00e1c. C\u00e1c nh\u1ea1c c\u00f4ng truy\u1ec1n l\u1ea1i cho nhau, trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ba \u0111i\u1ec7u v\u00e0 s\u00e1u kh\u00fac. Ba \u0111i\u1ec7u l\u00e0 Ho\u00e0ng Chung, Th\u00e1i Th\u1ed1c v\u00e0 Nhuy T\u00e2n; s\u00e1u kh\u00fac g\u1ed3m hai kh\u00fac Long An v\u00e0 Ch\u00ednh An trong m\u1ed7i \u0111i\u1ec7u. Khi t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf giao mi\u1ebfu, chu\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c treo v\u00f2ng quanh v\u00e0 \u0111\u00e1nh.<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: &#8220;Trong c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00ed nh\u1ea1c, chu\u00f4ng b\u00e1c l\u00e0 kh\u00f3 h\u00f2a h\u1ee3p nh\u1ea5t. N\u1ebfu m\u1ed9t ti\u1ebfng kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec cung th\u01b0\u01a1ng s\u1ebd m\u1ea5t tr\u1eadt t\u1ef1. N\u1ebfu m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng b\u00e1c \u0111\u1ec1u tinh th\u00f4ng, th\u00ec nhanh ch\u1eadm s\u1ebd c\u00f3 quy lu\u1eadt, t\u00f9y theo th\u00e1ng m\u00e0 d\u00f9ng lu\u1eadt, c\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng th\u00f4ng su\u1ed1t.&#8221; <\/em><em>Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam ba kh\u00fac V\u0103n v\u0169, V\u0169 v\u0169 v\u00e0 Ph\u00fac t\u1eedu v\u00e0o hai cung Ho\u00e0ng Chung v\u00e0 Th\u00e1i Th\u1ed1c. <\/em><\/p>\n<p><em>\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u1ea3o c\u1ee9u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng. Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: &#8220;H\u1eadu Chu t\u1eebng d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u01b0\u01a1ng sinh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng, \u00e2m v\u1eadn r\u1ea5t h\u00e0i h\u00f2a. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta c\u0169ng d\u00f9ng c\u00e1ch t\u00f9y qu\u00e2n h\u1ee3p kh\u00fac, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, ch\u01b0a d\u00f9ng \u1edf giao mi\u1ebfu. N\u00ean \u0111\u1ec3 m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ed theo c\u00e1c gi\u1edd, t\u00f9y qu\u00e2n l\u00e0m ti\u1ebft t\u1ea5u, ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c h\u1ee3p nh\u1ea1c, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng c\u1ea3 \u1edf giao mi\u1ebfu. N\u1ebfu l\u00e0 hi\u00ean huy\u1ec7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y, \u0111\u1ec3 t\u00f4n tr\u1ecdng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u1ea1c l\u1ec5 c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u.&#8221; Vua nghe theo.)<\/em><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban cho \u00f4ng l\u00e3o Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n m\u01b0\u1eddi t\u1ea5m l\u1ee5a, n\u0103m h\u1ed9c g\u1ea1o, m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o t\u00eda v\u00e0 \u0111ai b\u1ea1c. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m c\u1ee5 gi\u00e0 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u00f4n hi\u1ec7u cho Vua, ri\u00eang Ho\u00e0n \u0111\u00e3 tr\u0103m tu\u1ed5i m\u00e0 m\u1eaft v\u1eabn tinh, tai v\u1eabn th\u00ednh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>[17] H\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tam ty s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan tri\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee9c t\u1ea1p.<\/p>\n<p>[18] B\u00e3i b\u1ecf s\u1edf Th\u00e1i s\u00e0i \u1edf Kinh T\u00e2y, giao r\u1eebng n\u00fai cho d\u00e2n, quan ph\u1ee7 thu m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng, Di\u00ean, H\u00f9ng t\u1eeb nay \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t vi\u00ean th\u00f4ng ph\u00e1n.<\/p>\n<p>[20] L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u00e0n Nam Giao, gian th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u1edd Ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebf, \u0110\u1ea1i Minh, D\u1ea1 Minh, Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ecba k\u1ef3, B\u1eafc C\u1ef1c, Thi\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ec9 sai quan B\u1ea3o ch\u00ednh ch\u00ednh c\u1ee7a Ty Thi\u00ean t\u1ea1m coi vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5. Nh\u01b0ng Ng\u0169 \u0111\u1ebf l\u00e0 th\u1ea7n t\u00f4n qu\u00fd, m\u00e0 ch\u1ee9c quan d\u00e2ng l\u1ec5 l\u1ea1i th\u1ea5p k\u00e9m, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng x\u1ee9ng. Xin gian th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1eed Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m, Ch\u00ednh lang; gian th\u1ee9 hai, th\u1ee9 ba c\u1eed Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e0n v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u00e0n trong c\u0169ng c\u1eed quan kinh ho\u1eb7c B\u1ea3o ch\u00ednh ch\u00ednh ph\u00e2n lo vi\u1ec7c d\u00e2ng l\u1ec5.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[21] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu s\u1eeda \u0111\u1ed5i lu\u1eadt v\u1ec1 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a. K\u1ebb kh\u00f4ng c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a, ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y 2 n\u0103m; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 10.000 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00ec x\u1eed t\u1eed. K\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a, ph\u1ea1t l\u01b0u \u0111\u00e0y 3.000 d\u1eb7m; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 5.000 ti\u1ec1n th\u00ec x\u1eed t\u1eed; l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m. K\u1ebb kh\u00f4ng c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 6.000 ti\u1ec1n, ho\u1eb7c k\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed m\u00e0 t\u1ed9i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1eed h\u00ecnh, th\u00ec v\u1eabn b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh ngo\u00e0i 1.000 d\u1eb7m. Sau \u0111\u00f3, quan h\u1eefu ty t\u00e2u: <i>&#8220;K\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp kh\u00f4ng d\u00f9ng v\u0169 l\u1ef1c, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 5.000 ti\u1ec1n li\u1ec1n b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef sung qu\u00e2n, h\u00ecnh ph\u1ea1t l\u1ea1i n\u1eb7ng h\u01a1n k\u1ebb c\u01b0\u1edbp. Xin gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp, \u0111\u1ebfn 10.000 ti\u1ec1n m\u1edbi th\u00edch ch\u1eef sung qu\u00e2n.&#8221;<\/i> Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: \u1ede kinh th\u00e0nh, k\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed tr\u1ed9m c\u1eafp, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 4.000 ti\u1ec1n c\u0169ng b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef sung qu\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00f3, lu\u1eadt v\u1ec1 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ch\u1ec9 \u1edf kinh th\u00e0nh l\u00e0 n\u1eb7ng h\u01a1n, c\u00f2n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i khoan h\u1ed3ng h\u01a1n.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu sau, s\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n th\u00e1ng n\u00e0y, nay ch\u00e9p chung l\u1ea1i. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu, theo \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ch\u00e9p ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Tri Khu m\u1eadt s\u1ef1 L\u00fd T\u01b0 th\u00f4i ch\u1ee9c Kh\u1edfi ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, m\u1edf y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u d\u00f9ng nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111i l\u00e0m lao d\u1ecbch trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n th\u00e1ng 5 n\u0103m nay. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: Ai t\u1ed1 gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb 10 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n, d\u01b0\u1edbi 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec t\u00ednh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua l\u00e0m b\u00e0i kh\u00fac C\u1ea3nh Nghi\u00eam giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u300aCh\u1ea5n Dung ca\u300b, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a L\u00fd Chi\u1ebfu. Sau \u0111\u00f3 cho r\u1eb1ng t\u00ean Ch\u1ea5n Dung kh\u00f4ng h\u1ee3p ngh\u0129a, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 \u300aPh\u1ee5ng Nh\u00e2n\u300b.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean \u300aPh\u1ee5ng Nh\u00e2n\u300b v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00e1ng 10, nay ch\u00e9p chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u1ed3ng tri Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3 t\u00e2u: <i>&#8220;Nguy\u00ean l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 L\u1ec5, Hi\u1ec7u l\u00fd T\u1eadp hi\u1ec1n Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n t\u1eeb nh\u1ecf m\u1ed3 c\u00f4i, m\u1eb9 l\u00e0 Bi\u00ean c\u1ea3i gi\u00e1 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n con. Ch\u1ea9n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fa b\u00e1c, anh em, m\u1ed9t m\u00ecnh th\u1eeba t\u1ef1 t\u1ebf t\u1ef1 h\u1ecd Qu\u00e1ch. Nay Bi\u00ean kh\u00f4ng may qua \u0111\u1eddi, Ch\u1ea9n xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. X\u00e9t \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tang ph\u1ee5c n\u0103m b\u1eadc, s\u1eafc quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c cho con trai m\u1eb7c \u00e1o x\u00f4 gai, ch\u1ed1ng g\u1eady trong m\u1ed9t n\u0103m: &#8216;Cha m\u1ea5t, m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c ho\u1eb7c b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, con trai \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9.&#8217; \u1ede b\u00ean tr\u00e1i c\u00f3 ch\u00fa th\u00edch: &#8216;Ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1eeba t\u1ef1 cha. N\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba t\u1ef1 cha, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c.'&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao xu\u1ed1ng L\u1ec5 vi\u1ec7n v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Qu\u1ef3 t\u00e2u:<\/p>\n<p><em>&#8220;Theo chi\u1ebfu n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 6, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tang ph\u1ee5c n\u0103m \u0111\u1eddi v\u00e0 l\u1ec5 ch\u00ednh th\u1eddi Khai B\u1ea3o \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c T\u1ec1 Th\u00f4i, tuy kh\u00f4ng kh\u00e1c v\u1edbi l\u1eddi c\u1ee7a K\u1ef3, nh\u01b0ng trong l\u1ec7nh Gi\u1ea3 Ninh c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh: &#8216;C\u00e1c tang ph\u1ee5c Tr\u1ea3m v\u00e0 T\u1ec1 ba n\u0103m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1ea3m v\u00e0 T\u1ec1 ba n\u0103m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u1ea3m Th\u00f4i', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 125, ch\u00ed v\u1ec1 L\u1ec5 ghi l\u00e0 'Tr\u1ea3m, T\u1ec1 ba n\u0103m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c'; \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36\/10 ghi: 'Tr\u1ea3m Th\u00f4i ba n\u0103m, T\u1ec1 Th\u00f4i ba n\u0103m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c.' Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda 'Tr\u1ea3m, Th\u00f4i' th\u00e0nh 'Tr\u1ea3m T\u1ec1'.\" id=\"return-footnote-355-4\" href=\"#footnote-355-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>; T\u1ec1 Th\u00f4i Tr\u01b0\u1ee3ng K\u1ef3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con th\u1eeba t\u1ef1 cho cha m\u1eb9, ho\u1eb7c con th\u1ee9 l\u00e0m th\u1eeba t\u1ef1 cho m\u1eb9, c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, b\u00e0y t\u1ecf t\u00e2m tang; m\u1eb9 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con th\u1eeba t\u1ef1 cho cha d\u00f9 kh\u00f4ng m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, c\u0169ng ph\u1ea3i b\u00e0y t\u1ecf t\u00e2m tang.&#8217; Ch\u00fa th\u00edch n\u00f3i: &#8216;\u0110\u1ec1u l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi sinh ra m\u00ecnh.&#8217; \u300aLu\u1eadt s\u1edb\u300b n\u00f3i: &#8216;T\u00e2m tang l\u00e0 ch\u1ec9 con c\u1ee7a thi\u1ebfp v\u00e0 con c\u1ee7a v\u1ee3 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ph\u1ea3i gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c, trong v\u00f2ng 25 th\u00e1ng l\u00e0 t\u00e2m tang.&#8217;<\/em><\/p>\n<p><em>L\u1ea1i xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c l\u1ec7nh<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c l\u1ec7nh, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36\/11 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-355-5\" href=\"#footnote-355-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>: &#8216;Con \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1eb9 t\u00e1i gi\u00e1, d\u00f9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba t\u1ef1 cho cha kh\u00f4ng m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, c\u0169ng ph\u1ea3i b\u00e0y t\u1ecf t\u00e2m tang.&#8217; L\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;Ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u00e2m tang, n\u1ebfu c\u1edfi tang ph\u1ee5c m\u1eb7c \u0111\u1ed3 t\u1ed1t ho\u1eb7c qu\u00ean tang m\u00e0 vui ch\u01a1i<a class=\"footnote\" title=\"C\u1edfi tang ph\u1ee5c m\u1eb7c \u0111\u1ed3 t\u1ed1t ho\u1eb7c qu\u00ean tang m\u00e0 vui ch\u01a1i, 'qu\u00ean tang' trong s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 125, ch\u00ed v\u1ec1 L\u1ec5 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'qu\u00ean ai', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-355-6\" href=\"#footnote-355-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, ho\u1eb7c gi\u1ea3 v\u1edd \u0111au kh\u1ed5 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u00e0m quan, \u0111\u1ec1u x\u1eed nh\u01b0 tang ph\u1ee5c ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a cha m\u1eb9.&#8217; Hi\u1ec7n nay, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u t\u1eebng v\u00ec m\u1eb9 t\u00e1i gi\u00e1 m\u00e0 gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00fac s\u1ed1ng l\u00e0 m\u1eb9 con, l\u00fac ch\u1ebft l\u1ea1i coi nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi d\u01b0ng, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i danh gi\u00e1o, l\u00e0m v\u1ea5y b\u1ea9n n\u1ec1n hi\u1ebfu tr\u1ecb.<\/em><\/p>\n<p><em>V\u1ea3 l\u1ea1i, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c theo th\u1eddi k\u1ef3, v\u1ed1n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb v\u0103n l\u1ec5 Khai Nguy\u00ean, \u0111\u1ebfn th\u1eddi Thi\u00ean B\u1ea3o, \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ri\u00eang, cho ph\u00e9p \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y th\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec5. Vi\u00ean Chu\u1ea9n \u0111\u1eddi T\u1ea5n n\u00f3i: &#8216;L\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 t\u00e1i gi\u00e1. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c ngo\u1ea1i t\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed9c<a class=\"footnote\" title=\"C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c ngo\u1ea1i t\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed9c, ch\u1eef 't\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00f4ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-355-7\" href=\"#footnote-355-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, v\u1eabn b\u1ecf t\u1ebf l\u1ec5 m\u00e0 \u0111\u1ec3 tang, bi\u1ebft r\u1eb1ng l\u00e0m con k\u1ebf t\u1ef1 n\u00ean \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 t\u00e1i gi\u00e1.&#8217; L\u01b0u Tr\u00ed gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng: &#8216;D\u00f9 l\u00e0 con k\u1ebf t\u1ef1 c\u1ee7a cha, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 t\u00e1i gi\u00e1 theo l\u1ec5 t\u1ebf suy.&#8217;<\/em><\/p>\n<p><em>X\u01b0a, v\u1ee3 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng L\u00fd l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a T\u1eed T\u01b0, L\u00fd ch\u1ebft r\u1ed3i b\u00e0 t\u00e1i gi\u00e1 \u1edf n\u01b0\u1edbc V\u1ec7, n\u00ean s\u00e1ch \u300a\u0110\u00e0n Cung\u300b ch\u00e9p: &#8216;M\u1eb9 c\u1ee7a T\u1eed T\u01b0 ch\u1ebft, Li\u1ec5u Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i v\u1edbi T\u1eed T\u01b0 r\u1eb1ng: &#8216;\u00d4ng l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, thi\u00ean h\u1ea1 nh\u00ecn v\u00e0o \u00f4ng \u0111\u1ec3 xem l\u1ec5, sao \u00f4ng kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn?&#8217; T\u1eed T\u01b0 n\u00f3i: &#8216;Ta c\u1ea9n th\u1eadn g\u00ec \u0111\u00e2u!&#8221; Th\u1ea1ch Bao h\u1ecfi Thu\u1ea7n Vu Du\u1ec7 r\u1eb1ng: &#8216;L\u00e0m con k\u1ebf t\u1ef1 c\u1ee7a cha, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t gi\u00e1. M\u1eb9 t\u00e1i gi\u00e1 c\u0169ng nh\u01b0 m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng t\u00e1i gi\u00e1 v\u00e0 xu\u1ea5t gi\u00e1 kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau, l\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd l\u1ec5. D\u00f9 gi\u1eef ngh\u0129a theo tr\u1ecdng l\u1ec5, nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ecf t\u1ebf l\u1ec5 m\u00e0 b\u1ecb ch\u00ea tr\u00e1ch. Xin \u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9.&#8217; Du\u1ec7 d\u1eabn ngh\u0129a c\u1ee7a T\u1eed T\u01b0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, v\u00e0 n\u00f3i: &#8216;H\u1eadu du\u1ec7 th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 t\u00e1i gi\u00e1, l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng.&#8217; Vi\u1ec7c Ch\u1ea9n \u0111\u1ec3 tang nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n l\u1ea1i, ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <em>&#8220;Theo \u300aNghi l\u1ec5\u300b: &#8216;Cha ch\u1ebft, m\u1eb9 k\u1ebf t\u00e1i gi\u00e1, \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m.&#8217; \u00dd n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng sinh ra m\u00ecnh, n\u00ean cha m\u1ea5t, m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1, con kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/em><\/p>\n<p><em>Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu cha c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 m\u1eb9 m\u1ea5t th\u00ec v\u1eabn cho ph\u00e9p \u0111\u1ec3 tang ba n\u0103m. Nay m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1 sau khi cha \u0111\u00e3 m\u1ea5t, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ec3 tang theo quy \u0111\u1ecbnh. \u0110\u01b0\u1eddng Thi\u1ec7u b\u00e0n r\u1eb1ng: &#8216;Con trai n\u1ed1i d\u00f5i cha \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1 m\u1ed9t n\u0103m, c\u00f2n con kh\u00f4ng n\u1ed1i d\u00f5i cha th\u00ec xin kh\u00f4ng gi\u1ea3m tang.&#8217; \u0110\u1ebfn n\u0103m Thi\u00ean B\u1ea3o th\u1ee9 s\u00e1u, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng: &#8216;Quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 n\u0103m lo\u1ea1i tang ph\u1ee5c n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n th\u1ee7, s\u1ed1 n\u0103m \u0111\u1ec3 tang l\u00e0 ba n\u0103m \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f4ng \u01a1n sinh th\u00e0nh.&#8217; Khi m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1 qua \u0111\u1eddi, n\u00ean \u0111\u1ec3 tang ba n\u0103m.<\/em><\/p>\n<p><em>L\u1ea1i theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 tang l\u1ec5 t\u0103ng gi\u1ea3m c\u00e1t hung c\u1ee7a B\u00e1t T\u00f2a \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng: &#8216;Ph\u00e0m cha m\u1ea5t, m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ea3i gi\u00e1, \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m, con trai n\u1ed1i d\u00f5i cha c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang, kh\u00f4ng v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang m\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, ch\u1ec9 m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea3i th\u00f4, \u1edf nh\u00e0 chay, \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng ba n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 gi\u1ea3i ch\u1ee9c. M\u1eb9 c\u0169ng \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng, t\u00ecnh m\u1eabu t\u1eed kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u1ee9t.&#8217; X\u00e9t theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m lo\u1ea1i tang ph\u1ee5c trong \u300aTh\u00f4ng L\u1ec5\u300b: &#8216;Cha m\u1ea5t, m\u1eb9 c\u1ea3i gi\u00e1, v\u00e0 con c\u1ee7a v\u1ee3 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9, v\u00e0 con ch\u00e1u \u0111\u1ec3 tang b\u00e0 n\u1ed9i, d\u00f9 \u0111\u00e3 h\u1ebft th\u1eddi gian tang l\u1ec5, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng ba n\u0103m.'&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00f9ng Nguy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;\u300aNghi l\u1ec5\u300b, \u300aL\u1ec5 k\u00fd ch\u00ednh ngh\u0129a\u300b l\u00e0 ch\u00ednh l\u1ec5 th\u1eddi c\u1ed5; \u300aKhai B\u1ea3o th\u00f4ng l\u1ec5\u300b, \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf hi\u1ec7n h\u00e0nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Con trai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba cha th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5 ngh\u0129a to\u1ea3n\u300b d\u1eabn ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m Thi\u00ean B\u1ea3o th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng: &#8216;Con c\u00e1i \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1 \u0111\u1ec1u ba n\u0103m.&#8217; L\u1ea1i d\u1eabn \u300aL\u01b0u Tr\u00ed th\u00edch ngh\u0129a\u300b: &#8216;D\u00f9 l\u00e0 con trai k\u1ebf th\u1eeba cha, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1 b\u1eb1ng tang ph\u1ee5c t\u1ec1 suy, \u0111\u1ebfn khi h\u1ebft kh\u00f3c th\u00ec b\u1ecf.&#8217; C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nghi ng\u1edd hai \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau. Th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m Thi\u00ean B\u1ea3o, n\u00f3i c\u00e1c con \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, n\u00ean vi\u1ebft &#8216;\u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 tang ba n\u0103m&#8217;. L\u01b0u Tr\u00ed n\u00f3i con trai k\u1ebf th\u1eeba cha \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, n\u00ean vi\u1ebft &#8216;v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang t\u1ec1 suy, h\u1ebft kh\u00f3c th\u00ec b\u1ecf&#8217;. M\u1ed7i b\u00ean c\u00f3 \u00fd ri\u00eang, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng nghi.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi, \u300aThi\u00ean Th\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b quy \u0111\u1ecbnh: &#8216;Con trai c\u1ee7a m\u1eb9 g\u00f3a t\u00e1i gi\u00e1 ho\u1eb7c cha \u0111\u00e3 m\u1ea5t m\u00e0 m\u1eb9 b\u1ecb xu\u1ea5t gi\u00e1 th\u00ec \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 gi\u1ea3m xu\u1ed1ng tr\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3.&#8217; Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m Thi\u00ean B\u1ea3o \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1 ba n\u0103m kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng. L\u1ea1i ch\u1ec9 n\u00f3i m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, con trai k\u1ebf th\u1eeba cha d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang, v\u1eabn ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u1ee9c. N\u1ebfu ch\u1ec9 d\u00f9ng kinh l\u1ec5, th\u00ec ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 tang ph\u1ee5c, \u00e1p d\u1ee5ng v\u00e0o \u0111\u1eddi nay, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. N\u1ebfu theo c\u00e1c con \u0111\u1ec3 tang tr\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3, l\u1ea1i tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 hi\u1ec7n h\u00e0nh. \u0110\u00e3 t\u00ecm hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5, n\u00ean g\u1ea7n v\u1edbi t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e0m con trai k\u1ebf th\u1eeba cha m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ai ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean, theo \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5 ngh\u0129a to\u1ea3n\u300b v\u00e0 \u300aL\u01b0u Tr\u00ed th\u00edch ngh\u0129a\u300b, \u0111\u1ec3 tang t\u1ec1 suy, h\u1ebft kh\u00f3c th\u00ec b\u1ecf, qua th\u00e1ng th\u00ec t\u1ebf, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng xa v\u1edbi l\u1eddi trong \u300aNghi l\u1ec5\u300b, \u300aL\u1ec5 k\u00fd ch\u00ednh ngh\u0129a\u300b, \u300aTh\u00f4ng \u0111i\u1ec3n\u300b, \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b r\u1eb1ng &#8216;con trai k\u1ebf th\u1eeba cha kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"th\u00ec v\u1edbi \u300aNghi l\u1ec5\u300b, \u300aL\u1ec5 k\u00fd ch\u00ednh ngh\u0129a\u300b, \u300aTh\u00f4ng \u0111i\u1ec3n\u300b, \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b r\u1eb1ng 'con trai k\u1ebf th\u1eeba cha kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1' kh\u00f4ng xa nhau. 'D\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 '\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 36-12 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-355-8\" href=\"#footnote-355-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0 c\u00e1c con kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba cha, \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1, theo \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b, gi\u1ea3m xu\u1ed1ng tang ph\u1ee5c t\u1ec1 suy tr\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3, c\u0169ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng, nh\u01b0 v\u1eady ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ng\u0169 ph\u1ee5c trong \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b<a class=\"footnote\" title=\"th\u00ec v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ng\u0169 ph\u1ee5c trong \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b 'd\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'vu', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-355-9\" href=\"#footnote-355-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a> n\u00f3i &#8216;d\u00f9 h\u1ebft tang, v\u1eabn \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng ba n\u0103m&#8217;, v\u00e0 \u300aH\u00ecnh th\u1ed1ng\u300b n\u00f3i &#8216;con c\u1ee7a v\u1ee3 b\u1ecb xu\u1ea5t gi\u00e1 n\u00ean gi\u1ea3m tang ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng trong 25 th\u00e1ng&#8217;, \u00fd ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t. X\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf hi\u1ec7n h\u00e0nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u00ednh l\u1ec5 th\u1eddi c\u1ed5<a class=\"footnote\" title=\"ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u00ednh l\u1ec5 th\u1eddi c\u1ed5 'd\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 '\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-355-10\" href=\"#footnote-355-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c c\u00f3 thuy\u1ebft thi\u00ean ki\u1ebfn, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi kinh l\u1ec5, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eabn d\u1ee5ng. Qu\u00e1ch Ch\u1ea9n n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fa b\u00e1c v\u00e0 anh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean, n\u00ean theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 con trai k\u1ebf th\u1eeba cha, l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 tang qu\u00e1 m\u1ed9t n\u0103m, kh\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, sau n\u00e0y n\u00ean theo \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 t\u00e2m tang.<\/p>\n<p><i>(Ngh\u1ecb c\u1ee7a L\u01b0u Qu\u1ef3 v\u00e0o th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, L\u1ec5 vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i v\u00e0 ngh\u1ecb c\u1ee7a Ph\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m sau ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, nay theo b\u1ea3n ch\u00ed li\u00ean k\u1ebft vi\u1ebft l\u1ea1i, l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt ng\u00e0y th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd Tam ban vi\u1ec7n. Th\u1ee5c v\u00ec cha v\u1ee3 l\u00e0 H\u00e0n \u1ee8c \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, d\u1eabn l\u1ec7 xin tr\u00e1nh, chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e1nh.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, L\u01b0u B\u00ecnh, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nhi\u00eau Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u00d4n Ch\u00e2u, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu. B\u00ecnh d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, sau \u0111\u00f3 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c qu\u1ea3n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[28] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng n\u0103m vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, t\u1eeb nay khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng l\u01b0u l\u1ea1i trong cung<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, t\u1eeb nay khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng l\u01b0u l\u1ea1i trong cung. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 34-22 ch\u00e9p: 'Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 2, chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty l\u00e0 L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a, m\u1ed7i khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng l\u1ec7nh hai ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i trong cung theo l\u1ec7 qu\u1ea3n l\u00fd.' V\u0103n ngh\u0129a r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n.\" id=\"return-footnote-355-11\" href=\"#footnote-355-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[29] Ghi c\u00f4ng cho con c\u1ee7a H\u1ee9a Ch\u00ednh, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u00f4i H\u00f3a Ch\u00e2u, T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, l\u00e0 H\u1ee9a C\u00e1t, b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, ban th\u00eam 50 t\u1ea5m l\u1ee5a, v\u00ec Ch\u00ednh \u0111\u00e3 t\u1eed tr\u1eadn khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c man.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Ph\u1ee5ng Ti\u00ean T\u01b0 Ph\u00fac Thi\u1ec1n vi\u1ec7n y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111i\u1ec7n th\u1edd th\u1ea7n v\u1ecb Tuy\u00ean T\u1ed5.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u1ea5y Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, \u0110\u1ed9 chi lang D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt Hoa l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n sang Khi\u1ebft \u0110an, L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 V\u0169 l\u00e0m ph\u00f3. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, Tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu S\u00e0i Di Ph\u1ea1m l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>Nh\u1eadt Hoa l\u00e0 anh c\u1ee7a Nh\u1eadt Nghi\u00eam.<\/p>\n<p>[32] H\u1eefu ty t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e1ch b\u1ea3o t\u00f4n hi\u1ec7u c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf xin d\u00f9ng v\u00e0ng r\u00f2ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><em>(C\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2 v\u00e0 ng\u00e0y 17 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2.)<\/em><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem nh\u1ea1c m\u1edbi. Vua \u0111\u01b0a ra \u1ed1ng song ph\u01b0\u1ee3ng, giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng luy\u1ec7n t\u1eadp. C\u00e1ch ch\u1ebf t\u1ea1o l\u00e0 gh\u00e9p hai \u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 \u00e2m lu\u1eadt, \u0111\u1ea7u \u1ed1ng kh\u1eafc h\u00ecnh \u0111\u00f4i ph\u01b0\u1ee3ng, g\u1eafn hai l\u01b0\u1ee1i g\u00e0. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f2n \u0111\u01b0a ra hai lo\u1ea1i \u0111\u00e0n l\u00e0 l\u01b0\u1ee1ng nghi c\u1ea7m v\u00e0 th\u1eadp nh\u1ecb huy\u1ec1n c\u1ea7m \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung cho nh\u00e3 nh\u1ea1c. L\u01b0\u1ee1ng nghi c\u1ea7m c\u00f3 hai d\u00e2y; th\u1eadp nh\u1ecb huy\u1ec1n c\u1ea7m gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u00e0n th\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 d\u00e2y \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho s\u1ed1 lu\u1eadt l\u00e3. L\u1ea1i sai ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00eam th\u1ea5t huy\u1ec1n c\u1ea7m, c\u1eedu huy\u1ec1n c\u1ea7m, \u0111\u1ec1u b\u1ea3o \u0111\u1ea7u tr\u00f2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf tr\u1eddi, \u0111\u1ea7u vu\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1ebf \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>[34] L\u1ec7nh cho L\u00fd Chi\u1ebfu c\u00f9ng bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay vi\u1ec7c ti\u1ebfn hi\u1ebfn \u1edf C\u1ea3nh Linh cung, tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, t\u1ebf giao \u1edf \u0111\u00e0n tr\u1eddi \u0111\u1ea5t s\u1ebd c\u00f9ng ng\u00e0y th\u1ee5 th\u1ec7 gi\u1edbi. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u theo l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng.<\/p>\n<p>[36] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y r\u1eb1ng c\u00e1c bia m\u1ed9, c\u00e2y c\u1ed1i c\u1ee7a danh th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, giao cho quan ty th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra, gi\u1eef g\u00ecn. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1, ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Trang Hi\u1ebfn Th\u00e1i h\u1eadu sai quan x\u00e2y th\u00e1p Ph\u1eadt trong th\u00e0nh Kinh Tri\u1ec7u, Kh\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ebft c\u00e1c bia c\u1ed5 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Bia m\u1ed9 c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i hi\u1ec1n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1ea5t b\u1ea3y t\u00e1m. Ban \u0111\u1ea7u con ch\u00e1u h\u1ecd mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u00e1 \u0111\u1eb9p, ch\u1eef t\u1ed1t \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n ngh\u00ecn n\u0103m, nh\u01b0ng m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u l\u1ea1i b\u1ecb \u0111em d\u00f9ng nh\u01b0 g\u1ea1ch ng\u00f3i, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Nh\u1eefng bia ch\u01b0a b\u1ecb ph\u00e1, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u1eef g\u00ecn c\u1ea9n th\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng y\u1ebft \u1edf c\u1eeda An T\u00fac xem c\u00e1c qu\u00e2n ph\u00f3ng y\u1ebft, l\u1ea1i sai c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp tr\u1eadn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi \u0111\u00e1nh, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, b\u1eafn cung \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5. Sau \u0111\u00f3, Vua ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan t\u00f2ng th\u1ea7n \u1edf \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh c\u00f9ng L\u1ec5 vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u0169 \u00e1o c\u1ed5n mi\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u1ebd \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. V\u00ec m\u0169 \u00e1o c\u1ed5n mi\u1ec7n c\u0169 qu\u00e1 xa hoa, n\u00ean mu\u1ed1n theo l\u1ed1i gi\u1ea3n d\u1ecb.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, trong cung ban ra s\u00e1u thi\u00ean s\u00e1ch \u300aC\u1ea3nh H\u1eefu L\u1ea1c T\u1ee7y T\u00e2n Kinh\u300b cho qu\u1ea7n th\u1ea7n. Thi\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t gi\u1ea3i th\u00edch m\u01b0\u1eddi hai qu\u00e2n; thi\u00ean th\u1ee9 hai n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c ch\u1ee7 tr\u00ec; thi\u00ean th\u1ee9 ba ph\u00e2n bi\u1ec7t \u00e2m thanh; thi\u00ean th\u1ee9 t\u01b0 v\u1ebd \u0111\u1ed3 lu\u1eadt l\u1eef t\u01b0\u01a1ng sinh, c\u00f9ng lu\u1eadt d\u00f9ng trong t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1ch ph\u1ed1i h\u1ee3p s\u1ed1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng; thi\u00ean th\u1ee9 n\u0103m n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ed9 d\u00e0i ng\u1eafn c\u1ee7a m\u01b0\u1eddi hai \u1ed1ng; thi\u00ean th\u1ee9 s\u00e1u n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0nh qua c\u00e1c \u0111\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ed1n m\u00f9a, l\u1eadp theo m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1eb7t tr\u0103ng, th\u00f4ng su\u1ed1t v\u1edbi \u0111\u00ea tr\u00fac, di\u1ec5n gi\u1ea3i theo ph\u00e9p nh\u00e2m th\u1ee9c \u0111\u1ed9n gi\u00e1p.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Kh\u1ed5ng H\u00fac, ch\u1ee9c B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n qu\u1ea3n \u1edf Nam Kinh, chuy\u00ean tr\u00f4ng coi t\u1eeb mi\u1ebfu V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i ban th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a, n\u0103m m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c g\u1ea1o, c\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt d\u00ea.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri Duy\u1ec7n ch\u00e2u Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. Khi \u1ea5y, c\u00f3 c\u1eadn th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean tr\u0103m b\u00e0i th\u01a1, c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh xin phong l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u01a1 tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5 nh\u1eadn ch\u1ee9c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn nh\u00e2n \u0111\u00f3 bi\u1ebft r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u1ea3 th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd c\u1ee7a Vua.<\/p>\n<p>[42] L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m tri\u1ec1u th\u1ea7n l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u00e2n \u0111\u1ed3ng khanh d\u00e3 ch\u00fa ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ef1 c\u00e1c l\u1ed9 Giang Chi\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"Giang Chi\u1ebft nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft ng\u01b0\u1ee3c l\u00e0 'Chi\u1ebft Giang', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 10, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. Ch\u00fa th\u00edch c\u0169ng s\u1eeda theo.\" id=\"return-footnote-355-12\" href=\"#footnote-355-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, Kinh H\u1ed3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng Nam, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu r\u1eb1ng tri\u1ec1u th\u1ea7n l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u00e2n \u0111\u1ed3ng khanh d\u00e3, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu th\u00e1ng 10, nay ghi chung.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ef1c l\u1ee5c th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o ghi vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u Tri ch\u00e2u S\u1edf Ch\u00e2u, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u1ee5y Ki\u00eam l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ng\u00e2n \u0111\u1ed3ng khanh d\u00e3 ch\u00fa ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ef1 c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng Nam, v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c quy\u1ec1n Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, nay \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 n\u00ean \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c quan n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, s\u00e1ch \u300aL\u01b0\u1ee1ng tri\u1ec1u qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ch\u1ee9c quan b\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m khanh d\u00e3 ch\u00fa ti\u1ec1n, kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n, t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i sau xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ee3i sau xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n', ch\u1eef '\u0111\u1ee3i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00eam', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 th\u00eam: 'H\u1ed9i y\u1ebfu, n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 5 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu l\u1ec7nh kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Giang, Ho\u00e0i Ph\u00e1t v\u1eadn; l\u1ea5y Binh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt Nghi\u00eam, Ho\u00e0i Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi lang trung D\u01b0\u01a1ng C\u00e1o, l\u00e0m ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 Ch\u1ebf tr\u00ed tr\u00e0 di\u00eam ph\u00e0n thu\u1ebf \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ch\u00fa ti\u1ec1n s\u1ef1. C\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3n ch\u00fa ti\u1ec1n Ng\u1ee5y Ki\u00eam, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Chu L\u0103ng l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. C\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ea7n thi h\u00e0nh, Tam ty h\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y b\u00e0n b\u1ea1c, d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn ch\u00fa ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ef1, Ho\u00e0i Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn ki\u00eam l\u0129nh Ph\u00e1t v\u1eadn, vi\u1ec7c tr\u00e0 di\u00eam ph\u00e0n thu\u1ebf giao v\u1ec1 c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan, vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c quan. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u nhi\u1ec1u l\u1ea7n cho l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n, n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i.' Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-355-13\" href=\"#footnote-355-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[43] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u00fd Chi\u1ebfu t\u00e2u: <i>&#8220;Nay nh\u1ea1c kh\u00ed Ch\u00fac m\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng s\u1eed d\u1ee5ng, b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u v\u1ebd hoa l\u00e1 theo m\u00f9a, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5. Xin \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u00ecnh Thanh Long, Chu T\u01b0\u1edbc, Kho\u00e3 Tr\u00f9ng, B\u1ea1ch H\u1ed5, Nguy\u00ean Quy \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. Chi\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng B\u1ea3o T\u00edn l\u00e0m m\u1edbi n\u0103m gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edfng, Vua ra chi\u1ebfu cho gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng c\u0103n c\u1ee9 theo \u00e2m thanh \u0111\u1ec3 d\u1ea1y c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Chi\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ra nh\u00e3 nh\u1ea1c nh\u01b0ng \u00e2m thanh qu\u00e1 th\u1ea5p, n\u00ean l\u1ea1i ch\u1ebf t\u1ea1o nh\u1ea1c kh\u00ed y\u1ebfn nh\u1ea1c, mu\u1ed1n m\u00f4 ph\u1ecfng l\u1ea1i \u00e2m thanh. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c nh\u1ea1c c\u00f4ng cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, n\u00ean b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u00f9y, n\u1ed9i cung huy\u1ec1n c\u00f3 20 gi\u00e1<a class=\"footnote\" title=\"Trong nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'nh\u1ecb th\u1eadp' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 31 Ngh\u1ecb nh\u1ea1c, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 6 C\u1ea3nh H\u1ef1u qu\u00e2n th\u1ea7n ngh\u1ecb nh\u1ea1c, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 Nh\u1ea1c ch\u00ed m\u00e0 b\u1ecf \u0111i.\" id=\"return-footnote-355-14\" href=\"#footnote-355-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, d\u00f9ng \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh thay cho b\u00e1c chung, v\u00e0 b\u1ecf \u0111i ki\u1ebfn c\u1ed5. \u0110\u1ebfn th\u1eddi V\u00f5 h\u1eadu nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng x\u01b0ng ch\u1ebf, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i d\u00f9ng b\u00e1c chung, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua ra chi\u1ebfu h\u1ecfi Ph\u00f9ng Nguy\u00ean r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i kh\u00e1nh n\u00ean d\u00f9ng c\u00e1ch g\u00f5 n\u00e0o, v\u00e0 d\u00f9ng trong l\u1ec5 g\u00ec?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Nguy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1eddi x\u01b0a, d\u00f9ng \u0111\u1eb7c kh\u00e1nh thay cho b\u00e1c chung, v\u1ed1n d\u00f9ng trong n\u1ed9i cung, sau \u0111\u00f3 d\u00f9ng trong c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf. Th\u1eddi T\u00f9y, \u0110\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i. Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0110\u00f4ng thi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, T\u00e2y t\u1ebf Ph\u1ea7n nh\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ec1u theo ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, b\u00e0y trong huy\u1ec7n t\u1ea5u. N\u1ebfu d\u00f9ng trong c\u00e1t l\u1ec5 th\u00ec d\u00f9ng trung cung huy\u1ec1n, trong t\u1ebf l\u1ec5 th\u00ec d\u00f9ng cho Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3, Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3, Ti\u00ean T\u00e0m, v\u00e0 nay l\u00e0 Ph\u1ee5ng T\u1eeb mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u00e0y ra. Cung huy\u1ec1n th\u00ec c\u00f3 36 gi\u00e1, b\u1ecf b\u1ed1n g\u00f3c ki\u1ebfn c\u1ed5, theo c\u1ed5 ch\u1ebf l\u00e0 ti\u1ec7n. C\u00f2n c\u00e1ch g\u00f5, n\u00ean gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u00e1c chung. G\u1ea7n \u0111\u00e2y theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, kh\u00f4ng cho g\u00f5 lu\u00e2n phi\u00ean, m\u00e0 l\u1eadp ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 h\u1ee3p kh\u00fac theo qu\u00e2n, th\u00ec \u0111\u1eb7c kh\u00e1nh v\u1ed1n kh\u00f4ng ra kh\u1ecfi b\u1ea3n qu\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi bi\u00ean kh\u00e1nh t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, l\u00e0m ti\u1ebft t\u1ea5u cho nh\u1ea1c.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf huy\u1ec7n Nguy\u00ean V\u0169.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u01b0\u01a1ng T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Kinh \u0110\u00f4ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. D\u00e2n s\u00e1u ch\u00e2u Truy, Thanh, T\u1ec1, B\u1ed9c, T\u1ebf, V\u1eadn mua \u0111\u1ea5t b\u00e3i s\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u1ea3y ra tranh ch\u1ea5p. Tr\u01b0\u01a1ng T\u00edch ra l\u1ec7nh \u0111\u0103ng k\u00fd \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a thu\u1ebf, v\u00e0 c\u00e1c v\u1ee5 ki\u1ec7n c\u0169ng ch\u1ea5m d\u1ee9t.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u1edf l\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n, khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Quan v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c hi\u1ec7u \u0111\u00ednh s\u00e1ch \u300aTi\u1ec1n H\u00e1n th\u01b0\u300b, giao xu\u1ed1ng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ban h\u00e0nh. Kinh s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p truy\u1ec1n tr\u00ean gi\u1ea5y, tuy c\u00f3 sai s\u00f3t nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, quan ph\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng b\u1ea3n kh\u1eafc in s\u00e1u b\u1ed9 kinh, th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u0103n t\u1ef1, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1eabn l\u1ed9n. \u0110\u1ebfn tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u00f4ng, l\u1ea1i cho in c\u00e1c s\u1eed c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean, Ban C\u1ed1, Ph\u1ea1m U\u1ea5t T\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi s\u00e1u b\u1ed9 kinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"'c\u00f9ng' nguy\u00ean l\u00e0 'vu', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-355-15\" href=\"#footnote-355-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00e9p tay trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa. Nh\u01b0ng b\u1ea3n kh\u1eafc in c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh s\u1eeda, v\u1ec1 sau ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ea3n n\u00e0o kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba D\u01b0 T\u0129nh d\u00e2ng l\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ea3n quan c\u1ee7a \u300aTi\u1ec1n H\u00e1n th\u01b0\u300b c\u00f3 nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m, xin \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u \u0111\u00ednh. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho D\u01b0 T\u0129nh v\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m V\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u l\u1ea5y b\u1ea3n c\u1ed5 trong b\u00ed c\u00e1c ra \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu. H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, d\u00e2ng l\u00ean \u300aH\u00e1n th\u01b0 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh\u300b 30 quy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, s\u1eeda l\u1ea1i b\u1ea3n in c\u0169 theo b\u1ea3n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh m\u1edbi, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n ch\u1ed7 ch\u01b0a ho\u00e0n ch\u1ec9nh, c\u00f2n c\u00e1c s\u1eed c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean, Ph\u1ea1m U\u1ea5t T\u00f4ng th\u00ec sai s\u00f3t c\u00e0ng nhi\u1ec1u, ti\u1ebfc r\u1eb1ng v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ea3n c\u1ed5 n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu n\u1eefa.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, m\u1edf y\u1ebfn l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd v\u00ec m\u01b0a to n\u00ean ph\u1ea3i b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty thi\u00ean gi\u00e1m ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e2n n\u01b0\u1edbc tr\u0103m kh\u1eafc, \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ea1c ng\u00e0y \u0111\u00eam.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd L\u00fd Chi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ban cho \u00e1o m\u1eb7c tam ph\u1ea9m; Nh\u1eadp n\u1ed9i Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n \u0110\u1eb7ng B\u1ea3o T\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u00fd t\u00e2n Ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00ec \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi. C\u00e1c quan l\u1ea1i v\u00e0 th\u1ee3 tham gia tu s\u1eeda, ch\u1ebf t\u1ea1o t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd Chi\u1ebfu cho r\u1eb1ng nh\u1ea1c kh\u00ed c\u0169 \u00e2m thanh qu\u00e1 cao, b\u00e8n l\u1ea5y th\u01b0\u1edbc Th\u00e1i ph\u1ee7 l\u00e0m chu\u1ea9n, th\u1ef1c t\u1ebf so v\u1edbi th\u01b0\u1edbc c\u1ed5 d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc hai t\u1ea5c. L\u00fd Chi\u1ebfu m\u1ed9t m\u00ecnh theo \u00fd m\u00ecnh, ch\u1ebf t\u1ea1o nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi. \u00c2m lu\u1eadt Ho\u00e0ng chung m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u1ecbnh ra l\u1ea1i qu\u00e1 th\u1ea5p, nh\u1ea1c c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u00e2m v\u1eadn c\u1ee7a n\u00f3, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u00e2m b\u1ed9i c\u1ee7a V\u00f4 x\u1ea1. \u00d4ng c\u00f2n \u0111\u1eadp v\u1ee1 chu\u00f4ng kh\u00e1nh c\u0169, mu\u1ed1n ch\u1ec9 d\u00f9ng nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd, Vua th\u01b0\u1eddng t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft \u00e2m nh\u1ea1c, nghe theo l\u1eddi L\u00fd Chi\u1ebfu. C\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u00e2m nh\u1ea1c v\u00e0 nh\u1ea1c c\u00f4ng tuy bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u1ed5n nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. L\u1ea1i nh\u1edd Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng ti\u1ebfn c\u1eed c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c. Vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u00e1m th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh b\u1ea3y b\u1ed9 nh\u1ea1c kh\u00ed b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 \u0111\u00e1, nh\u01b0ng c\u00e1c lo\u1ea1i nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi do L\u00fd Chi\u1ebfu t\u1ef1 ch\u1ebf nh\u01b0 s\u00eanh, vu, c\u1ea7m, s\u1eaft, \u0111\u1ecbch, t\u1ea5t l\u1eadt, v.v., t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi hai lo\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i hai lo\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u00eanh v\u00e0 \u0111\u1ea1i vu m\u00e0 th\u00f4i. L\u00fd Chi\u1ebfu n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1ea5t l\u1eadt ng\u00e0y nay ch\u00ednh l\u00e0 \u1ed1ng s\u1eady m\u00e0 thi ca th\u1eddi Chu g\u1ecdi l\u00e0 v\u0129 qu\u1ea3n. Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u: &#8216;Th\u00e1ng gi\u00eang gi\u00f3 l\u1ea1nh th\u1ed5i, th\u00e1ng hai r\u00e9t c\u0103m c\u0103m.&#8217; H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ea7u \u1ed1ng t\u1ea5t l\u1eadt ng\u00e0y nay, nh\u1ea1c c\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 v\u0129 t\u1eed, t\u00ean g\u1ecdi n\u00e0y b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> B\u00e8n ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea1i qu\u1ea3n t\u1ea5t l\u1eadt l\u00e0m nh\u00e3 nh\u1ea1c, c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[51] Ban cho Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd T\u01b0 Cung n\u0103m m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a, ba m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c g\u1ea1o. T\u01b0 Cung \u0111ang ch\u1ecbu tang m\u1eb9 \u1edf H\u00ecnh Ch\u00e2u, d\u1ef1ng l\u1ec1u \u1edf m\u1ed9 ba n\u0103m, ch\u00e2u d\u00e2ng t\u1ea5u tr\u00ecnh vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[52] C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf L\u01b0u T\u00f9y qua \u0111\u1eddi, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y. L\u01b0u T\u00f9y c\u00f9ng Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5, T\u00e0o Tu C\u1ed5 c\u00f9ng th\u1eddi l\u00e0m quan gi\u00e1m s\u00e1t, \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c. X\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u00e1ng su\u1ed1t, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;\u0111\u00e8n l\u1ed3ng th\u1ee7y tinh&#8221;<\/i>. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u00f4ng \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an v\u1ec1, g\u1eb7p l\u00fac b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, quan ph\u1ee7 thu l\u1ea1i m\u01b0\u1eddi l\u0103m con ng\u1ef1a m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua th\u01b0\u01a1ng \u00f4ng ngh\u00e8o kh\u00f3, ban cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, xem x\u00e9t nh\u1ea1c kh\u00ed m\u1edbi, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng xem.<\/p>\n<p>[54] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb nay, vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n s\u1ebd ch\u1ecdn nh\u1eefng n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111\u00e3 nh\u1eadp s\u0129 tr\u00ean ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, tr\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng th\u0103ng ch\u1ee9c nh\u01b0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao. Sau n\u0103m n\u0103m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i vi\u1ec7n. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i m\u00e0 sau ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. Ngo\u00e0i ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c. C\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n \u1edf N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n, Long \u0110\u1ed3, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1ec1u do N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb nay, n\u1ed9i th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o c\u00f4ng lao trong c\u00e1c nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 d\u00e2ng v\u0103n b\u1ea3n ho\u1eb7c xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: X\u00e9t vi\u1ec7c Qu\u1ea3ng T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1ef1 \u00fd cho vay b\u1ecdn gi\u1eb7c man v\u00e0 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf Nghi Ch\u00e2u khai t\u0103ng s\u1ed1 gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1.<\/p>\n<p>[57] Ban cho Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u n\u0103m kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng h\u1ecdc \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb nay, c\u00e1c quan t\u1eeb Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3 tr\u1edf xu\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd d\u00e2ng s\u1edb k\u1ec3 c\u00f4ng lao \u0111\u1ec3 xin th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1.<\/p>\n<p>[59] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 t\u1ea3n m\u00e1c trong kinh th\u00e0nh, vi\u1ec7c qua l\u1ea1i b\u1ecb c\u1ea5m, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c tri\u1ec1u y\u1ebft ho\u1eb7c t\u1ebf t\u1ef1 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p nhau. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: X\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung, t\u1eadp h\u1ee3p m\u01b0\u1eddi v\u1ecb v\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng \u1edf, ban t\u00ean l\u00e0 M\u1ee5c Th\u00e2n tr\u1ea1ch, sai Tam ty s\u1ee9 Tr\u00ecnh L\u00e2m t\u1ed5ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00e0y, N\u1ed9i \u0111\u00f4 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch thi c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[60] Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u1ed1ng Th\u1ee5 d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 s\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n \u300aTrung th\u01b0 t\u1ed5ng l\u1ec7\u300b g\u1ed3m 419 quy\u1ec3n. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed t\u1ec7 cho c\u00e1c quan t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu tr\u1edf xu\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 T\u1ed1ng Th\u1ee5 bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch n\u00e0y, sau \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c: <i>&#8220;T\u1eeb khi c\u00f3 b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y, d\u00f9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng n\u1eafm gi\u1eef c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.&#8221;<\/i> Th\u00e1ng 12 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 5 ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n.<\/p>\n<p>[61] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed1ng K\u1ef3 d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u300a\u0110\u1ea1i nh\u1ea1c \u0111\u1ed3 ngh\u0129a\u300b, trong \u0111\u00f3 b\u00e0n v\u1ec1 ch\u00edn lo\u1ea1i kh\u00ed c\u1ee5 d\u00f9ng trong v\u0169 v\u00f5, kinh l\u1ec5 ch\u1ec9 n\u00eau chung chung m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 th\u1ee9 t\u1ef1 s\u1eed d\u1ee5ng. V\u00ec th\u1ebf, khi bi\u1ec3u di\u1ec5n, c\u00e1c v\u0169 c\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean c\u00f9ng l\u00fac m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc sau.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u00e0o l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u0169; \u0111\u1ea1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng c\u1ed5; thu\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u00f2a c\u1ed5; nao l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1eebng c\u1ed5; t\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u1ee3 nh\u1ea1c; nh\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u01b0\u1edbc \u0111i. L\u1ebd n\u00e0o khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1eabn v\u0169 l\u1ea1i xen l\u1eabn d\u1eebng c\u1ed5, ho\u1eb7c khi \u0111\u00e3 d\u1eebng c\u1ed5 l\u1ea1i l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi th\u00f4ng \u0111\u1ea1c?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng khi m\u00faa v\u0169 b\u00e1t, tay tr\u00e1i c\u1ea7m khi\u00ean, tay ph\u1ea3i c\u1ea7m r\u00ecu, chia th\u00e0nh t\u00e1m h\u00e0ng, ri\u00eang sai ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u1edd \u0111i tr\u01b0\u1edbc, d\u00f9ng \u0111\u00e0o v\u00e0 \u0111\u1ea1c \u0111\u1ec3 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u, d\u00f9ng thu\u1ea7n \u0111\u1ec3 h\u00f2a nh\u1ecbp, tay tr\u00e1i c\u1ea7m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u1ee3, tay ph\u1ea3i c\u1ea7m nh\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft. Khi v\u0169 s\u1eafp k\u1ebft th\u00fac, th\u00ec d\u00f9ng nao \u0111\u1ec3 r\u00fat lui, d\u00f9ng nh\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u01b0\u1edbc \u0111i, c\u00f2n \u0111\u00e0o, \u0111\u1ea1c, thu\u1ea7n, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ng\u1eebng l\u1ea1i. Nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi nghi th\u1ee9c v\u0169. Xin theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a T\u1ed1ng K\u1ef3.&#8221;<\/i> T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n trong \u300a\u0110\u1ea1i nh\u1ea1c \u0111\u1ed3 ngh\u0129a\u300b c\u1ee7a T\u1ed1ng K\u1ef3 b\u00e0n v\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00edn kh\u00ed c\u1ee5 trong v\u0169 v\u00f5, \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng th\u00eam g\u00ec, ch\u1ec9 xin theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a K\u1ef3, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ea7n kh\u00e1c. C\u00f3 b\u1ea3n kh\u00e1c th\u00eam ch\u1eef <i>&#8220;d\u01b0&#8221;<\/i>, e l\u00e0 sai, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[62] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m quan tr\u00ean ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao, qua m\u01b0\u1eddi n\u0103m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n, th\u00ec cho kh\u1ea3o x\u00e9t, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i xin ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[63] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, cho l\u1eadp l\u1ea1i Vi\u1ec7n Tri\u1ec1u t\u1eadp \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n c\u00e1c quan ngo\u1ea1i tr\u1ea5n tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[64] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1 L\u1ee5c \u0110\u00f4ng d\u00e2ng v\u0103n, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o th\u00ed \u1edf Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129, ban cho xu\u1ea5t th\u00e2n Ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n. Nh\u01b0ng L\u1ee5c \u0110\u00f4ng t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ed1 ch\u1ea5p, n\u00f3ng n\u1ea3y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o Tam qu\u00e1n, b\u00e8n n\u00e9m chi\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn X\u1eed ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[65] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng H\u00e0 B\u1eafc m\u1ea5y n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, gi\u00e1 l\u00faa th\u1ea5p l\u00e0m h\u1ea1i n\u00f4ng d\u00e2n, n\u00ean cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty d\u00f9ng ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3 mua l\u00faa \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec Tam ty h\u1ed7 tr\u1ee3.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, cho ph\u00e9p Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc.<\/p>\n<p>[67] Th\u00e1i Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng T\u1ea3 V\u0169 V\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 m\u1ea5t.<\/p>\n<p>Ph\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng kho\u00e1ng c\u00f3 d\u0169ng l\u01b0\u1ee3c, m\u1ed7i khi tham gia \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nghe tin \u0111\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2u li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Hai l\u1ea7n d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Th\u1ee5c, tr\u1ea3i qua h\u00e0ng tr\u0103m tr\u1eadn l\u1edbn nh\u1ecf, x\u00f4ng pha ch\u00e9m gi\u1ebft, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i s\u1ef1 d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng c\u0169ng r\u1ea5t th\u00f4ng th\u1ea1o binh th\u01b0, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5c gi\u00e1p<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ee5c gi\u00e1p nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1p', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 324 truy\u1ec7n Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-355-16\" href=\"#footnote-355-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, thi\u00ean v\u0103n l\u1ecbch s\u1ed1, thu\u1eadt suy \u0111o\u00e1n. Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ed5 t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, \u00edt h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng v\u00ec \u00f4ng gi\u1ecfi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u n\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129nh.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n Vua sai th\u1ee3 gi\u1ecfi ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111ai v\u00e0ng, l\u00fac \u0111\u00f3 Ph\u1ed5 \u0111ang mang kh\u00ed gi\u1edbi h\u1ea7u c\u1eadn, li\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean n\u00f3i: <i>&#8220;Xin ban cho th\u1ea7n.&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n ban ngay. Sau khi b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ebf tru\u1ea5t, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn ng\u00e0y gi\u1ed7 Th\u00e1i T\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a l\u00e0m l\u1ec5 trai t\u0103ng, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1 cho Chi\u00eau Th\u00e0nh Th\u00e1i t\u1eed Nguy\u00ean Hi, H\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ki\u1ec7t, Hoa v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean X\u01b0ng.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111i\u1ec7n th\u1ecb \u0110\u00f4ng T\u00e2y ban n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u00e0o ng\u0169, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi 5 ban mang gi\u00e1p, \u00e1p d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m qu\u00e2n ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5; \u0111\u1ed1i v\u1edbi 7 ban kh\u00f4ng mang gi\u00e1p, \u00e1p d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, x\u1eed ph\u1ea1t xong kh\u00f4ng ch\u00edch m\u1eb7t; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i ra ngo\u00e0i, n\u1ebfu l\u00e0 quan l\u1ea1i th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt v\u00f4 c\u1edb b\u1ecf tr\u1ed1n; ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m qu\u1ea3n qu\u00e2n t\u1ecbch th\u00ec t\u00f9y theo c\u1ea5p b\u1eadc t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u m\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i; ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng th\u00ec \u00e1p d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Tam ty.<\/p>\n<p>[70] \u0110i\u1ec7n th\u1ecb g\u1ed3m 12 ban. \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb ban, T\u00e2y \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t ban, N\u1ed7 th\u1ee7 ban, Long k\u1ef3 tr\u1ef1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 5 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng 1.500 \u0111\u1ed3ng, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;mang gi\u00e1p&#8221;<\/i>. T\u00e2y \u0111\u1ec7 nh\u1ecb ban, H\u1ea1 tr\u00e0 t\u1eedu t\u00e2n c\u1ef1u ban t\u1ed5ng c\u1ed9ng 2 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng 1.000 \u0111\u1ed3ng; \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec7 tam, T\u00e2y \u0111\u1ec7 tam, \u0111\u1ec7 t\u1ee9 ban, Nam ban, B\u1eafc ban t\u1ed5ng c\u1ed9ng 7 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng 700 \u0111\u1ed3ng, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;kh\u00f4ng mang gi\u00e1p&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n V\u0129nh Thanh thu\u1ed9c B\u00e1 Ch\u00e2u, d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf V\u0103n An \u0111\u1ebfn V\u0129nh Thanh.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, vi\u1ec7c tr\u00f9ng tu H\u1eadu mi\u1ebfu ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo Chu quan, khi tri\u1ec1u nh\u1eadt v\u00e0 t\u1ebf t\u1ef1 Ng\u0169 \u0111\u1ebf, th\u00ec b\u00e0y \u0111\u1ea1i th\u1ee9 v\u00e0 ti\u1ec3u th\u1ee9. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch cho r\u1eb1ng t\u1ebf t\u1ef1 H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u1ea1i th\u1ee9 \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e0n duy, gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec7n canh y \u00e1c; ti\u1ec3u th\u1ee9 \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00e0n, hi\u1ec7n nay ch\u01b0a th\u1ef1c hi\u1ec7n. X\u00e9t theo l\u1ec7nh t\u1eeb mi\u1ebfu c\u1ee7a Ng\u1ee5y V\u0169 \u0111\u1ebf, sau khi gi\u00e1ng th\u1ea7n xong, xu\u1ed1ng b\u1eadc, \u0111\u1ee9ng \u1edf ch\u1ed7 to\u00e1i, \u0111\u1ee3i t\u1ea5u nh\u1ea1c xong, gi\u1ed1ng nh\u01b0 kh\u00f4ng v\u1ed9i v\u00e0ng, li\u1ec7t t\u1ed5 ch\u1eadm t\u1ebf, kh\u00f4ng k\u1ebft th\u00fac nhanh. V\u00ec v\u1eady, ng\u1ed3i t\u1ea1m<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTh\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 31 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'C\u1ed1 ng\u00f4 to\u1ea1'.\" id=\"return-footnote-355-17\" href=\"#footnote-355-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ee3i khi nh\u1ea1c k\u1ebft th\u00fac, t\u1ed1ng th\u1ea7n xong m\u1edbi \u0111\u1ee9ng d\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0 v\u1eady, V\u0169 \u0111\u1ebf ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1ed1 tr\u00ed th\u00eam ch\u1ed7 g\u1ea7n, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a c\u1ee7a Chu quan. Xin \u0111\u1eb7t ti\u1ec3u th\u1ee9 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1ea3n v\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, m\u1ed7i l\u1ea7n hi\u1ebfn t\u1ebf xong, xu\u1ed1ng \u0111\u00e0n ho\u1eb7c \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u th\u1ee9, \u0111\u1ebfn khi hi\u1ebfn t\u1ebf cu\u1ed1i c\u00f9ng, d\u1ecdn \u0111\u1eadu, l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3n v\u1ecb.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[73] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay vi\u1ec7c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec7m v\u1ee5 bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 ngh\u1ec7, gi\u1ecfi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>[74] \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed qu\u00e1n c\u00e1c th\u01b0 t\u1ecbch t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c hi\u1ec7u kh\u00e1m kinh s\u1eed \u1edf hai kho, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 8.435 quy\u1ec3n, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed t\u1ec7 cho c\u00e1c quan hi\u1ec7u kh\u00e1m v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ee9c Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9, v\u00e0 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ch\u1ec9 do \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ho\u1eb7c Ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam nhi\u1ec7m. Ch\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf v\u00e0o ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 5 n\u0103m Minh \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, nay kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 5 n\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 2 l\u1ea1i b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang khi t\u1ed1 c\u00e1o thi\u00ean tai, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p gi\u1eef l\u1ea1i m\u00e0u s\u1eafc v\u00e0 g\u1ed1c r\u1ea1 c\u1ee7a l\u00faa, \u0111\u1ec3 ch\u1edd quan ty ki\u1ec3m tra, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec l\u1ec7nh cho c\u1ea3i tr\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[77] L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Xu\u00e2n Thu \u1ea8n C\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"Xu\u00e2n Thu \u1ea8n C\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, hai ch\u1eef '\u1ea8n C\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 ph\u1ea7n 12, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 ph\u1ea7n Nh\u1ea1c Ch\u00ed v\u00e0 \u300aTh\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5\u300b d\u1eabn tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-355-18\" href=\"#footnote-355-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a> c\u00f3 ghi: &#8216;Kh\u1ea3o cung c\u1ee7a Tr\u1ecdng T\u1eed, d\u00e2ng l\u1ea7n \u0111\u1ea7u s\u00e1u v\u0169.&#8217; H\u00e0 H\u01b0u, Ph\u1ea1m Ninh \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn d\u1eadt, v\u00ec d\u1eadt \u0111\u00e3 bao h\u00e0m c\u1ea3 can v\u0169, ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00f5, ch\u1ec9 t\u1ea5u nh\u1ea1c v\u0103n. \u1ede Giang T\u1ea3, T\u1ed1ng Ki\u1ebfn B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 b\u00e0n lu\u1eadn, n\u00ean mi\u1ebfu c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i H\u1eadu ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u0103n v\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00f9y C\u1ee7ng tr\u1edf \u0111i, cung trung \u0111\u00e3 d\u00f9ng b\u00e1c chung, sau \u0111\u00f3 k\u1ebf th\u1eeba, n\u00ean c\u00e1c mi\u1ebfu nh\u01b0 Nghi Kh\u00f4n d\u00e2ng v\u0169 v\u0169, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1ea1c kh\u00ed kim th\u1ea1ch, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 th\u1ea5t l\u1ec5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1ea1c ph\u1ee5ng t\u1eeb, c\u00e1c c\u01a1 quan d\u1eabn theo \u0111i\u1ec3n c\u0169, \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u0111\u1eb7c kh\u00e1nh thay b\u00e1c chung, l\u1ea5y \u00e2m gi\u00e1o chu\u1ed9ng nhu, l\u1ea5y t\u0129nh l\u00e0m th\u1ec3. Nay nh\u1ea1c b\u1ecf \u0111\u1ea1i chung m\u00e0 v\u0169 ti\u1ebfn can thu\u1eabn, tr\u00e1i v\u1edbi kinh ngh\u0129a, xin ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u0169 \u0111\u1ee9c v\u0103n.&#8221;<\/i> T\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[78] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u01b0a ti\u1ec1n m\u1eabn v\u1ec1 kinh s\u01b0, khi\u1ebfn ti\u1ec1n t\u1ec7 c\u00e1c n\u01a1i n\u1eb7ng m\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Giang \u0110\u00f4ng 5 v\u1ea1n m\u1eabn, t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u mua l\u1ee5a, l\u0129nh, b\u00f4ng; Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u01a1i 10 v\u1ea1n, Qu\u1ea3ng T\u00e2y 8 v\u1ea1n, \u0111\u1ec1u mua b\u1ea1c d\u00e2ng l\u00ean; Ho\u00e0i Nam, H\u1ed3 B\u1eafc m\u1ed7i n\u01a1i 5 v\u1ea1n, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft 5 v\u1ea1n 5 ngh\u00ecn, v\u1eabn n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eabn nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, xu\u1ea5t 70 v\u1ea1n m\u1eabn t\u1eeb kho N\u1ed9i T\u00e0ng, 50 v\u1ea1n t\u1eeb kho T\u1ea3 T\u00e0ng, giao cho Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ty H\u00e0 B\u1eafc mua d\u1ef1 tr\u1eef qu\u00e2n nhu.<\/p>\n<p>[80] Cho ph\u00e9p T\u00f4 Ch\u00e2u l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, v\u00e0 c\u1ea5p 5 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Tri Xu M\u1eadt Vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aTruy\u1ec1n \u0110\u0103ng Ng\u1ecdc Anh T\u1eadp\u300b, xin in \u1ea5n ban h\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 \u0111\u1ea7m h\u1ed3 \u0111\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ec7m qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1eefu, L\u01b0u B\u00ecnh r\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i M\u1eabn v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c qu\u1ea3n l\u00fd Ty \u0110\u1ed3n \u0110i\u1ec1n nh\u01b0 c\u0169. \u0110\u1ea7m h\u1ed3 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf r\u1ed9ng, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c l\u1ea5n chi\u1ebfm ru\u1ed9ng d\u00e2n, nh\u1ea5n ch\u00ecm m\u1ed3 m\u1ea3, tr\u0103m h\u1ecd b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u00eau ca, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u00e0o tr\u1ed9m \u0111\u1ec3 tho\u00e1t n\u1ea1n l\u1ee5t. Ho\u00e0i M\u1eabn t\u00e2u xin l\u1eadp ph\u00e1p theo lu\u1eadt \u0111\u00e0o tr\u1ed9m \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, do \u0111\u00f3 Tri ch\u00e2u H\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 C\u00e1t Ho\u00e0i M\u1eabn xin d\u1ef1ng c\u1ecdc l\u00e0m m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf n\u01b0\u1edbc l\u00ean xu\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(C\u00e1t Ho\u00e0i M\u1eabn xin l\u1eadp m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc, s\u00e1ch Th\u1ef1c L\u1ee5c ghi v\u00e0o n\u0103m n\u00e0y, L\u01b0u B\u00ecnh r\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean, nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00ed ph\u1ee5 l\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam binh l\u00ednh t\u00fac tr\u1ef1c cho c\u00e1c ch\u00e2u th\u00f4ng ph\u00e1n, c\u00e1c quan \u0111i qua c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ea1m m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 11, T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ea5y Th\u01b0 vi\u1ec7n \u1ee8ng Thi\u00ean Ph\u1ee7 l\u00e0m Ph\u1ee7 h\u1ecdc, v\u00e0 c\u1ea5p 10 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng L\u00e2m V\u0169 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u00ec vi ph\u1ea1m th\u1eddi h\u1ea1n xin ngh\u1ec9 theo chi\u1ebfu. C\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Kim \u0110\u00ecnh gi\u00e1o ch\u1ee7, Xung T\u0129nh Nguy\u00ean s\u01b0 Qu\u00e1ch th\u1ecb m\u1ea5t.<\/p>\n<p>Khi Ho\u00e0ng h\u1eadu b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i, Vua ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1ea5t th\u1eddi t\u1ee9c gi\u1eadn, l\u1ea1i b\u1ecb Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng gi\u00e8m pha<a class=\"footnote\" title=\"l\u1ea1i b\u1ecb Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng gi\u00e8m pha, ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 33 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ebf Ho\u00e0ng h\u1eadu Qu\u00e1ch th\u1ecb m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-355-19\" href=\"#footnote-355-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, n\u00ean ph\u1ebf b\u1ecf b\u00e0, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i h\u1ed1i h\u1eadn. Ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf cung Dao Hoa, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, l\u1ea1i l\u00e0m th\u01a1 nh\u1ea1c ph\u1ee7 ban cho Ho\u00e0ng h\u1eadu, Ho\u00e0ng h\u1eadu h\u1ecda l\u1ea1i, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t th\u00ea l\u01b0\u01a1ng, V\u0103n \u1ee8ng r\u1ea5t s\u1ee3. Nh\u00e2n l\u00fac Ho\u00e0ng h\u1eadu b\u1ecb b\u1ec7nh nh\u1eb9, V\u0103n \u1ee8ng c\u00f9ng th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, d\u1eddi b\u00e0 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Gia Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p>M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi. Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u nghi ng\u1edd V\u0103n \u1ee8ng b\u1ecf \u0111\u1ed9c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. L\u00fac \u0111\u00f3 Vua \u0111ang trai gi\u1edbi \u1edf Nam Giao, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o ngay. Khi nghe tin, Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, h\u1ea1 chi\u1ebfu an t\u00e1ng theo l\u1ec5 Ho\u00e0ng h\u1eadu, anh trai b\u00e0 l\u00e0 T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u1ea1ng Kh\u1ed1 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"anh trai b\u00e0 l\u00e0 T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u1ea1ng Kh\u1ed1 s\u1ee9, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u1eef 's\u1ee9' tr\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ph\u00f3'.\" id=\"return-footnote-355-20\" href=\"#footnote-355-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, Th\u1ee9 s\u1eed X\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u00e1ch Trung H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m X\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1c m\u00f4n Ch\u1ec9 h\u1eadu l\u00e0 Qu\u00e1ch Trung Dung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 t\u00e2n Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi Ph\u00e1n quan. H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n xin truy c\u1ee9u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn th\u00e1i y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aQu\u1ed1c s\u1eed\u300b v\u00e0 \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, th\u0103ng ch\u00e2u Th\u00e1i th\u00e0nh qu\u00e2n Ho\u00e0i Khang.<\/p>\n<p>[88] Nam Giao \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9 L\u1eef Di Gi\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00f3 h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi trong t\u00f4ng th\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 nh\u1eadn l\u1eddi th\u1ec1 gi\u1edbi, chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng cho h\u1ecd tham d\u1ef1 l\u1ec5 b\u1ed3i v\u1ecb.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u1edf cung C\u1ea3nh Linh.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, h\u01b0\u1edfng t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu v\u00e0 Ph\u1ee5ng T\u1eeb mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Ghi ch\u00e9p h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ec1u \u0110\u01b0\u1eddng, L\u01b0\u01a1ng, H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ea5n, H\u00e1n, Chu v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ng\u1ee5y. T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Long tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u ch\u1ebft tr\u1eadn m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c, n\u1ebfu ai t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi c\u01a1 quan m\u00ecnh ph\u1ee5 tr\u00e1ch, th\u00ec t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u1eeb c\u00e1c ty s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan T\u00e2y ban.<\/p>\n<p>[92] L\u1ec7nh cho Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 bi\u00ean so\u1ea1n ri\u00eang vi\u1ec7c gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh c\u00e1c h\u00ecnh ph\u1ea1t ph\u1ed1i l\u01b0u, l\u00e0m th\u00e0nh 5 quy\u1ec3n s\u1eafc l\u1ec7nh.<\/p>\n<p><i>(\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5 d\u00e2ng l\u00ean 5 quy\u1ec3n s\u1eafc l\u1ec7nh gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[93] Tha cho c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf V\u0129nh L\u1ee3i gi\u00e1m thu\u1ed9c T\u1ecbnh Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"V\u0129nh L\u1ee3i gi\u00e1m nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ee7y L\u1ee3i gi\u00e1m', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aC\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 4, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 86, ph\u1ea7n Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ee7 s\u1eeda l\u1ea1i. Xem x\u00e9t quy\u1ec3n 126 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i th\u00e1ng 2 n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 V\u0129nh L\u1ee3i \u0110\u00f4ng gi\u00e1m thu\u1ed9c T\u1ecbnh Ch\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.\" id=\"return-footnote-355-21\" href=\"#footnote-355-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>s\u1ed1 mu\u1ed1i n\u1ee3 t\u00edch l\u0169y l\u00e0 77.700 th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, phong T\u1ec3 th\u1ea7n L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u00e0m Th\u00e2n Qu\u1ed1c c\u00f4ng, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0m Nghi Qu\u1ed1c c\u00f4ng. Kinh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m l\u00e0m Kinh Nam Ho\u00e0i Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 \u0110\u1ea1i s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Kinh ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u M\u1ee5c, l\u1ea1i ban cho \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n v\u00e0o tri\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i nhanh. Hai ch\u1ee9c Ch\u00e2u M\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Nguy\u00ean Nghi\u1ec5m. V\u0169 Th\u1eafng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ee9c V\u0103n gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng B\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Vua v\u00ec \u0110\u1ee9c V\u0103n l\u00e0 b\u1eadc t\u00f4n tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Ng\u0169 T\u01b0\u1edbng c\u00f4ng&#8221;<\/i> m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean. An H\u00f3a L\u01b0u h\u1eadu Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ninh Giang Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"An H\u00f3a L\u01b0u h\u1eadu Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ninh Giang Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, 'Ninh Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Giang Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b \u0110\u1ebf h\u1ec7 1.34, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245, b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-355-22\" href=\"#footnote-355-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Nguy\u00ean Ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>Khi Vua c\u00f2n nh\u1ecf, Ch\u00e2n T\u00f4ng ch\u1ecdn trong t\u00f4ng th\u1ea5t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con c\u00f3 tu\u1ed5i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng minh lanh l\u1ee3i, d\u1ec5 g\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui ch\u01a1i, tri\u1ec7u Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o c\u1ea5m cung, s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1ecdc s\u00e1ch h\u1ecdc t\u1eadp c\u00f9ng nhau, m\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng vui ch\u01a1i \u0111\u1ec1u h\u1ee3p l\u1ec5 ti\u1ebft. \u0110\u1ebfn khi Vua ra kh\u1ecfi cung, m\u1edbi d\u00f9ng nh\u1ea1c V\u00e2n Thi\u1ec1u \u0111\u01b0a Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 ph\u1ee7 ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, 12 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 t\u00f4ng t\u1eed gi\u1eef ch\u1ee9c c\u00e1c ty s\u1ee9 ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u; 19 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00e1c ty s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed c\u00e1c ch\u00e2u; 19 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00e1c ty ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n; t\u1eeb ch\u1ee9c n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf tr\u1edf xu\u1ed1ng 130 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, ph\u00f3 su\u1ea5t, theo chi\u1ebfu x\u00e1 c\u1ee7a n\u0103m \u1ea4t M\u00f9i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u00f4ng t\u1eed kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p th\u0103ng quan, ch\u1ec9 khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 hi\u1ebfm c\u00f3 th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn khi t\u1ebf Nam Giao, c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi ba v\u1ecb th\u00e1nh, t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ban \u01a1n, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc kia, t\u1eeb ch\u1ee9c t\u00e1 ch\u1ee9c ph\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n th\u0103ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c c\u00e1c ty ph\u00f3 s\u1ee9, nay t\u1eeb ch\u1ee9c ph\u00f3 su\u1ea5t ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u1ed1n l\u1ea7n th\u0103ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed \u1edf xa, t\u00e1m l\u1ea7n th\u0103ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(T\u00ean h\u1ecd c\u1ee7a t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, trong Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3ng quan ch\u1ee9c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, nay tham kh\u1ea3o c\u1ea3 hai. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u00ednh th\u1ee9 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ed5i<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u00e0m' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Nguy\u00ean', theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 35 'T\u00f4ng th\u1ea5t thi\u00ean quan' s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-355-23\" href=\"#footnote-355-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng t\u00ednh trong s\u1ed1 n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aK\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p: L\u1eef Th\u00e2n C\u00f4ng \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, th\u1ea5y Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe, n\u00ean \u0111\u1ec1 c\u1eed Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n c\u00e2u t\u00f4ng ch\u00ednh ty. Vi\u1ec7c t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan T\u00e2y Ban \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a Th\u00e2n C\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc kia, t\u1eeb ch\u1ee9c t\u00e1 ch\u1ee9c ph\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n th\u0103ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c c\u00e1c ty ph\u00f3 s\u1ee9. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan T\u00e2y Ban, t\u1eeb ch\u1ee9c ph\u00f3 su\u1ea5t ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u1ed1n l\u1ea7n th\u0103ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed \u1edf xa, b\u1ed5ng l\u1ed9c g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, qu\u1ed1c d\u1ee5ng c\u00e0ng r\u1ed9ng, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed1i lo.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t vi\u1ec7c Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 th\u00ec kh\u1ecfi b\u1ec7nh, nh\u01b0 v\u1eady vi\u1ec7c Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n c\u00e2u t\u00f4ng ch\u00ednh v\u00e0 t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, t\u1ef1 c\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n ri\u00eang. Vi\u1ec7c t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b c\u1ee7a Th\u1ea9m Qu\u00e1t c\u00f3 l\u1ebd ghi \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Vi\u1ec7c Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n c\u00e2u t\u00f4ng ch\u00ednh, n\u00ean theo Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b ch\u00e9p: Vi\u1ec7c t\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan Nam Ban, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi truy\u1ec1n r\u1eb1ng khi Th\u00e1i \u00fay V\u0103n Ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. Theo l\u1ec7 c\u0169, t\u00f4ng t\u1eed kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p th\u0103ng quan, ch\u1ec9 khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 hi\u1ebfm c\u00f3 th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. N\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c t\u1ed5 t\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng t\u1ebf Nam Giao, t\u00f4ng th\u1ea5t mu\u1ed1n nh\u00e2n \u0111\u1ea1i l\u1ec5 xin ban \u01a1n, sai gi\u00e1o th\u1ee5 c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng cung l\u00e0 \u0110i\u00eau \u01af\u1edbc so\u1ea1n bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, \u01af\u1edbc g\u1eb7p t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Nghi C\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u01b0\u1edbc' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 2 'C\u1ed1 s\u1ef1 2' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-355-24\" href=\"#footnote-355-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, Nghi C\u00f4ng h\u1ecfi bi\u1ec3u xin th\u0103ng quan c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 do ai so\u1ea1n? \u01af\u1edbc kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00fd, \u0111\u00e1p l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft. V\u1ec1 nh\u00e0 ngh\u0129 l\u1ea1i, s\u1ee3 vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9 s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i, b\u00e8n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u1ea7n n\u1eefa. Nghi C\u00f4ng h\u1ecfi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u01af\u1edbc c\u00e0ng s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u n\u1eefa, b\u00e8n n\u00f3i th\u1eadt. Nghi C\u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec, ch\u1ec9 th\u00edch v\u0103n t\u1eeb c\u1ee7a \u00f4ng th\u00f4i.&#8221;<\/i> R\u1ed3i khen ng\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, t\u1eeb t\u1eeb n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 ri\u00eang, v\u00e0i ng\u00e0y n\u1eefa s\u1ebd c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh.&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 vi\u1ec7c ban ch\u1ee9c Nam Ban. Th\u00e2n thu\u1ed9c g\u1ea7n t\u1eeb khi m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c ti\u1ec3u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u0103ng v\u00e0i l\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7. C\u00e1c t\u00f4ng t\u1eed \u0111em ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1ea1 \u01af\u1edbc, \u01af\u1edbc t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn. T\u00f4i th\u00e2n quen v\u1edbi \u0110i\u00eau, \u0110i\u00eau t\u1eebng \u0111\u01b0a b\u1ea3n th\u1ea3o bi\u1ec3u cho t\u00f4i xem.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu, ch\u00ednh s\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ed9i y\u1ebfu' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 35 'T\u00f4ng th\u1ea5t thi\u00ean quan' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-355-25\" href=\"#footnote-355-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan T\u00e2y Ban, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ea3ng quan ch\u1ee9c ghi l\u00e0 quan Nam Ban<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'xu\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-355-26\" href=\"#footnote-355-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban \u01a1n cho tr\u0103m quan.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u1edf Nghi, Qu\u1ebf ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111\u00f4 gi\u00e1m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0 gi\u00e1m'. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 48-122, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u00f4 gi\u00e1m, nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-355-27\" href=\"#footnote-355-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a> th\u00e0nh ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Dung, Ung, Kh\u00e2m.<\/p>\n<p>[98] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho L\u00fd \u0110\u1ecbch, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tri ch\u00e2u M\u1eadt ch\u00e2u, l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, Tri ch\u00e2u T\u1eeb ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[99] Chi\u00eau Tuy\u00ean s\u1ee9, \u00c2n Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng, l\u0129nh Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u00f4 \u0111\u00f4 tri, l\u00e0m T\u1ea7n Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u1eadn Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t. <em>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u1eadn Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, nay ghi chung.)<\/em> Con trai \u00f4ng l\u00e0 Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n S\u0129 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c \u1edf Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n. L\u00fac \u0111\u00f3, gi\u00e1n quan Di\u00eau Tr\u1ecdng T\u00f4n v\u00e0 Cao Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t h\u1eb7c t\u1ed9i V\u0103n \u1ee8ng khi Vua \u0111ang trai gi\u1edbi \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, m\u00e0 V\u0103n \u1ee8ng qu\u00e1t m\u1eafng y quan, ti\u1ebfng vang \u0111\u1ebfn n\u01a1i Vua \u1edf; Qu\u00e1ch ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u nghi ng\u1edd V\u0103n \u1ee8ng b\u1ecf \u0111\u1ed9c, xin \u0111u\u1ed5i c\u1ea3 S\u0129 L\u01b0\u01a1ng ra kh\u1ecfi tri\u1ec1u. V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>V\u0103n \u1ee8ng l\u1ea1i c\u00e1o b\u1ec7nh xin \u1edf l\u1ea1i, Tr\u1ecdng T\u00f4n l\u1ea1i t\u1ea5u tr\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u1ea5u' trong 'Tr\u1ecdng T\u00f4n l\u1ea1i t\u1ea5u tr\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-355-28\" href=\"#footnote-355-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, V\u0103n \u1ee8ng m\u1edbi v\u1ed9i r\u1eddi \u0111i. V\u0103n \u1ee8ng chuy\u00ean quy\u1ec1n ngang ng\u01b0\u1ee3c, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c gi\u1ea3 m\u1ea1o ch\u1ec9 d\u1ee5 giao cho b\u00ean ngo\u00e0i, c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i l\u1ec7nh. Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u1ecbnh t\u1ea5u h\u1eb7c t\u1ed9i \u00f4ng, li\u1ec1n kh\u00f4ng \u0103n, giao h\u1ebft vi\u1ec7c nh\u00e0 cho con trai tr\u01b0\u1edfng, n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu ta kh\u00f4ng th\u1eafng, \u1eaft s\u1ebd ch\u1ebft.&#8221;<\/i> Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe l\u1eddi Tr\u1ecdng Y\u00eam, \u0111\u00e0y V\u0103n \u1ee8ng \u0111\u1ebfn L\u0129nh Nam, sau \u0111\u00f3 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00e0y Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng \u0111\u1ebfn L\u0129nh Nam, r\u1ed3i ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, c\u0103n c\u1ee9 theo m\u1ed9 ch\u00ed do Ph\u00fa B\u1eadt so\u1ea1n.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t r\u1eb1ng Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 2 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 \u0111\u00f4 tri, l\u1ea5y ch\u1ee9c Chi\u00eau Tuy\u00ean s\u1ee9 l\u0129nh Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, l\u00e0m T\u1ea7n Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t, hai ng\u00e0y sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u1eadn Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t, b\u00e1ch quan bi\u1ec3u c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 4 ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, V\u0103n \u1ee8ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m L\u1ed9 Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t, b\u00e1ch quan bi\u1ec3u c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Th\u00e1ng 9 n\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 2 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, V\u0103n \u1ee8ng qua \u0111\u1eddi, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u00e1ch quan bi\u1ec3u. \u0110\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c B\u00e2n Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, c\u0103n c\u1ee9 theo Th\u1ef1c l\u1ee5c. Kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0o v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn L\u0129nh Nam v\u00e0 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng r\u00f5 Ph\u00fa B\u1eadt c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u, nay t\u1ea1m theo m\u1ed9 ch\u00ed c\u1ee7a Ph\u00fa B\u1eadt, ch\u1edd xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[100] T\u1ea7n Ch\u00e2u T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 t\u00e2u r\u1eb1ng, Tri\u1ec7u Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh C\u1ed1t T\u01b0 La, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Thi\u1ec3m T\u00e2y chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[Vi\u00ean quan ch\u1ee9c] Th\u1eeba th\u1ee5, kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong th\u1ee7 l\u0129nh T\u00e2y Phi\u1ec1n M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 C\u1ed1t T\u01b0 La, ch\u1ee9c Ninh Vi\u1ec5n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u00c1i Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu qu\u00e2n B\u1ea3o Thu\u1eadn, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u00e0ng n\u0103m, l\u1ec7nh cho Ch\u00e2u T\u1ea7n ban t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[102] L\u00fac \u0111\u00f3, Nguy\u00ean H\u1ea1o sai T\u00f4 N\u00f4 Nhi \u0111em hai v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh C\u1ed1t T\u01b0 La, b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i g\u1ea7n nh\u01b0 to\u00e0n qu\u00e2n b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, T\u00f4 N\u00f4 Nhi b\u1ecb b\u1eaft. Nguy\u00ean H\u1ea1o t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Li Ng\u01b0u, m\u1ed9t th\u00e1ng kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, sau \u0111\u00f3 gi\u1ea3 v\u1edd gi\u1ea3ng h\u00f2a, m\u1edf c\u1ed5ng th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ea1i khai s\u00e1t gi\u1edbi. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh c\u00e1c th\u00e0nh Thanh \u0110\u01b0\u1eddng, An Nh\u1ecb, T\u00f4ng Ca, \u0110\u00e1i Tinh L\u0129nh, t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n C\u1ed1t T\u01b0 La l\u00e0 An T\u1eed La \u0111em m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng r\u00fat lui, Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111\u00e1nh ng\u00e0y \u0111\u00eam, h\u01a1n ba tr\u0103m ng\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 485, truy\u1ec7n n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'hai tr\u0103m ng\u00e0y'.\" id=\"return-footnote-355-29\" href=\"#footnote-355-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, T\u1eed La thua tr\u1eadn, nh\u01b0ng qu\u00e2n s\u0129 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u1edf s\u00f4ng T\u00f4ng Ca v\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u00f3i qu\u00e1 n\u1eeda.<\/p>\n<p><i>(T\u00e0n s\u00e1t th\u00e0nh Li Ng\u01b0u, Tri\u1ec7u Tu\u00e2n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Minh \u0110\u1ea1o, l\u00e0 sai, n\u00ean l\u00e0 n\u0103m n\u00e0y. Ch\u00ednh truy\u1ec7n ch\u00e9p r\u1eb1ng, T\u1eed La thua tr\u1eadn, b\u00e8n chi\u1ebfm ba ch\u00e2u Qua, Sa, T\u00fac, l\u00e0 sai, ba ch\u00e2u Qua, Sa, T\u00fac v\u1ed1n thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1ed3i H\u1ed9t, kh\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi C\u1ed1t T\u01b0 La, nay b\u1ecf \u0111i. T\u1eeb vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh Thanh \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 chi\u1ebfm ba ch\u00e2u Qua, Sa, T\u00fac ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u0103m nay, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>Nguy\u00ean H\u1ea1o t\u1eebng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c C\u1ed1t T\u01b0 La, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, C\u1ed1t T\u01b0 La bi\u1ebft qu\u00e2n \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ch\u00e2u Thi\u1ec7n kh\u00f4ng ra, ng\u1ea7m do th\u00e1m Nguy\u00ean H\u1ea1o, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh h\u01b0 th\u1ef1c. Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111\u00e3 qua s\u00f4ng, c\u1eafm c\u1edd l\u00e0m d\u1ea5u ch\u1ed7 n\u00f4ng, C\u1ed1t T\u01b0 La ng\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi di chuy\u1ec3n c\u1edd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 s\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1eeba Nguy\u00ean H\u1ea1o. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn, Nguy\u00ean H\u1ea1o thua ch\u1ea1y v\u1ec1, qu\u00e2n s\u0129 nh\u00ecn c\u1edd m\u00e0 qua s\u00f4ng, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u00e1m ch\u00edn, b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n C\u1ed1t T\u01b0 La ch\u00e9p vi\u1ec7c c\u1eafm c\u1edd \u0111\u00e1nh l\u1eeba Nguy\u00ean H\u1ea1o r\u1ed3i n\u00f3i, <i>&#8220;T\u1eeb \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00f9ng k\u1ebf l\u1ea1 ph\u00e1 Nguy\u00ean H\u1ea1o, Nguy\u00ean H\u1ea1o kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng&#8221;<\/i>. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi khoe khoang, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p. Vi\u1ec7c nh\u1ed5 c\u1edd \u0111\u00e1nh l\u1eeba Nguy\u00ean H\u1ea1o, c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf th\u00e0nh Li Ng\u01b0u, nay t\u1ea1m ph\u1ee5 ch\u00e9p. L\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e0nh Li Ng\u01b0u so v\u1edbi Ch\u00e2u Thi\u1ec7n l\u00e0 c\u00f9ng hay kh\u00e1c, xa hay g\u1ea7n, nh\u01b0ng hai vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec3 bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>C\u1ed1t T\u01b0 La \u0111\u1ebfn d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n vi\u1ec7c phong C\u1ed1t T\u01b0 La l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n H\u00e0n \u1ee8c cho r\u1eb1ng hai n\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ec1u l\u00e0 phi\u00ean th\u1ea7n, nay kh\u00f4ng th\u1ec3 khuy\u00ean h\u1ecd gi\u1ea3i h\u00f2a, l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u1ec7c th\u1eafng tr\u1eadn m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch tr\u1ecb v\u00ec t\u1ee9 di. B\u00e0n lu\u1eadn li\u1ec1n d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a L\u00fd Th\u1ef1c ch\u00e9p: Sau \u0111\u00f3, C\u1ed1t T\u01b0 La l\u1ea1i kh\u1edfi binh \u0111\u00e1nh c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng \u1edf Lan Ch\u00e2u, x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ebfn t\u1eadn M\u00e3 H\u00e0m S\u01a1n<a class=\"footnote\" title=\"M\u00e3 H\u00e0m S\u01a1n nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'M\u00e3 Ho\u00e0nh S\u01a1n', theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-355-30\" href=\"#footnote-355-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>, t\u1eeb \u0111\u00f3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c v\u00f9ng H\u1ea1, Ng\u00e2n, Tuy, T\u0129nh, H\u1ef1u, Linh, Di\u00eam, H\u1ed9i, Th\u1eafng, Cam, L\u01b0\u01a1ng, Qua, Sa, T\u00fac, qu\u00e2n s\u1ed1 l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri, \u00c1p ban m\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam nhi\u1ec7m Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, th\u00e2n th\u00edch c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam nhi\u1ec7m Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, truy t\u1eb7ng ba \u0111\u1eddi c\u1ee7a B\u1ea3o Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu v\u00e0 ba \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, l\u1ea1i ti\u1ebfn phong Di\u00ean An qu\u1eadn phu nh\u00e2n h\u1ecd \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Th\u01b0 qu\u1ed1c th\u00e1i phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng B\u00e1c V\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n; L\u1ec5 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7. Tr\u1ecdng Y\u00eam t\u1eeb khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, c\u00e0ng t\u00edch c\u1ef1c d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ng\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00e3i ch\u1ebf l\u00e0 ch\u1ee9c th\u1ecb th\u1ea7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i.&#8221;<\/i> Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u00e0n lu\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a th\u1ecb th\u1ea7n, t\u00f4i \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng bi\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ee5 d\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u1eed \u00f4ng l\u00e0m Tri Khai Phong, mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00f4ng b\u1eadn r\u1ed9n, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u00e1c, c\u0169ng hy v\u1ecdng \u00f4ng ph\u1ea1m sai l\u1ea7m \u0111\u1ec3 l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u1ecdng Y\u00eam \u1edf ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u00e1ng, kinh th\u00e0nh tr\u1edf n\u00ean nghi\u00eam t\u00fac, \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 tr\u1ecb v\u00ec t\u1ed1t.<\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, T\u1ea3 th\u1ecb c\u1ea5m Tang D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng d\u1eb9p lo\u1ea1n Man L\u00e3o. D\u1ecbch t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn, xin \u0111em ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh trao cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u00ea D\u1ecbch th\u00edch danh ti\u1ebfng, D\u1ecbch than th\u1edf: <i>&#8220;K\u1ebb s\u0129 ch\u1ec9 c\u1ea7n xem x\u00e9t t\u00e2m m\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o, n\u00ean t\u1ef1 tin v\u00e0o t\u00e2m m\u00ecnh m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu mu\u1ed1n tr\u00e1nh ti\u1ebfng, th\u00ec vi\u1ec7c thi\u1ec7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[107] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang \u1edf hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 trang b\u1ecb b\u00e1c \u0111ao, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m th\u00ec c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi r\u00e8n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1edf h\u1eefu \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed theo lu\u1eadt c\u1ea5m t\u01b0 h\u1eefu binh kh\u00ed. Ban \u0111\u1ea7u, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng, d\u00e2n l\u00e0m gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng c\u1ea7m b\u00e1c \u0111ao, khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, h\u00ecnh ph\u1ea1t nh\u1eb9 kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m, n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt n\u00e0y.<\/p>\n<p>[108] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, T\u1eed, Qu\u1ef3, L\u1ee3i t\u1ee5 t\u1eadp ban \u0111\u00eam v\u00e0 tan \u0111i l\u00fac s\u00e1ng, truy\u1ec1n d\u1ea1y t\u00e0 gi\u00e1o. N\u1ebfu trong b\u1ecdn h\u1ecd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 gi\u00e1c t\u1ed1 gi\u00e1c, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 gi\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ba v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, truy t\u1eb7ng H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, ki\u00eam B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m D\u01b0\u01a1ng Huy Chi l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n Trang. D\u01b0\u01a1ng Huy Chi t\u1eebng ph\u1ee5ng s\u1ef1 Ch\u00e2n T\u00f4ng khi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u1ed1ng Th\u1ee5 l\u00e0 ch\u00e1u ngo\u1ea1i c\u1ee7a \u00f4ng, xin Vua n\u00ean gia t\u1eb7ng th\u00eam.<\/p>\n<p>[110] Cho ph\u00e9p ch\u00e2u M\u1ea1nh l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam n\u0103m kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[111] N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 ba, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean phong cho ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 44 c\u1ee7a V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tuy\u00ean l\u00e0m V\u0103n Nghi c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean m\u1ea5t n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 ba, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, l\u1ea1i phong cho con c\u1ee7a Tuy\u00ean l\u00e0 Di\u00ean Th\u1ebf k\u1ebf t\u1ee5c. Di\u00ean Th\u1ebf m\u1ea5t v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, con l\u00e0 Th\u00e1nh H\u1ef1u c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 n\u0103m m\u1edbi phong cho Th\u00e1nh H\u1ef1u k\u1ebf t\u1ee5c. Th\u00e1nh H\u1ef1u m\u1ea5t g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 con, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c k\u1ebf t\u1ee5c.<\/p>\n<p>Nhan Th\u00e1i S\u01a1 \u1edf B\u00e0nh Th\u00e0nh nh\u00e2n vi\u1ec7c H\u1ee9a Hi xin l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd Bi\u1ec3n Th\u01b0\u1edbc, l\u00e0m th\u01a1 ch\u1ec9 tr\u00edch vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf k\u1ebf t\u1ee5c, ch\u00e2m bi\u1ebfm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n khi \u0111\u1eafc ch\u00ed l\u1ea1i qu\u00ean m\u1ea5t ti\u00ean s\u01b0. L\u1ea1i vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1, Th\u00e1i T\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean Vua.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, chi\u1ebfu phong cho em c\u1ee7a Th\u00e1nh H\u1ef1u l\u00e0 T\u00f4ng Nguy\u1ec7n, \u0111ang l\u00e0m Huy\u1ec7n \u00fay B\u1eafc H\u1ea3i, l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1, k\u1ebf t\u1ee5c phong l\u00e0m V\u0103n Tuy\u00ean c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Th\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n danh s\u00e1ch con ch\u00e1u c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Ng\u0169 \u0110\u1ea1i v\u00e0 b\u1ea3n tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi \u0111\u1ebfn trong s\u00e1ch x\u00e1 th\u01b0.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1ea1ch Gi\u1edbi, Nhi\u1ec7m th\u1ee7 Th\u00f4i quan Nam Kinh, l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1.<\/p>\n<p>Gi\u1edbi d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n r\u1eb1ng vi\u1ec7c ban chi\u1ebfu x\u00e1 t\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean t\u00ecm con ch\u00e1u c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ng\u1ee5y, kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua, n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aC\u1eedu tri\u1ec1u th\u00f4ng l\u01b0\u1ee3c\u300b c\u1ee7a H\u00f9ng Kh\u1eafc ch\u00e9p: B\u00e8n b\u00e3i ch\u1ee9c Gi\u1edbi, cho l\u00e0m Th\u01b0 k\u00fd Tr\u1ea5n Nam. Qu\u00e1n c\u00e1c Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu g\u1eedi th\u01b0 tr\u00e1ch Trung th\u1eeba \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Gi\u1edbi ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb s\u0129 th\u1ea5p h\u00e8n, d\u00f9ng hay kh\u00f4ng d\u00f9ng, \u0111\u00fang hay sai, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u00e0m h\u1ea1i ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Trung th\u1eeba v\u1eady. Ch\u1ee7 b\u1ea1 trong \u0111\u00e0i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c quan c\u00f3 quy\u1ec1n b\u00e0n vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong \u0111\u00e0i, \u1eaft ph\u1ea3i l\u1ea5y s\u1ef1 ch\u00ednh tr\u1ef1c, c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, s\u00e1ng su\u1ed1t, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00e9 tr\u00e1nh l\u00e0m x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Gi\u1edbi ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0111\u00e0i, \u0111\u00e3 v\u00ec d\u00e2ng l\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, th\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ef1c, c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, s\u00e1ng su\u1ed1t<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ch\u00ednh', nay c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-355-31\" href=\"#footnote-355-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00e9 tr\u00e1nh v\u1eady. X\u00e9t t\u00e0i c\u1ee7a Gi\u1edbi, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed. Nay b\u00e3i ch\u1ee9c Gi\u1edbi m\u00e0 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u1eaft c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n m\u00e0 c\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n v\u1ed1n th\u00edch tranh lu\u1eadn, n\u1ebfu c\u1eed v\u00e0o \u0111\u00e0i l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n, th\u00ec l\u1ea1i b\u00e3i ch\u1ee9c m\u00e0 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u01b0! Nh\u01b0 th\u1ebf, \u1eaft ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ngu mu\u1ed9i, t\u1ed1i t\u0103m, nh\u00fat nh\u00e1t, im l\u1eb7ng r\u1ed3i m\u1edbi th\u00f4i.&#8221;<\/i> Di\u1ec5n r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng nghe theo.)<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Tri Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n r\u1eb1ng Chu To\u00e0n Trung l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nay ghi ch\u00e9p con ch\u00e1u c\u1ee7a h\u1eafn, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Vua cho l\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, ghi t\u00ean Th\u00edch trong cung, r\u1ed3i tri\u1ec7u l\u00e0m T\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb quan \u1edf Vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh.<\/p>\n<p>Th\u00edch l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o.<\/p>\n<p>[113] Ghi ch\u00e9p con ch\u00e1u c\u1ee7a L\u00fd Ch\u00ed Trung, \u0110\u1ed3ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Qu\u1ef3nh Nhai, H\u1eefu ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, l\u00e0 ch\u00e1u n\u1ed9i Quang Lang l\u00e0m Tam ban T\u00e1 ch\u1ee9c, ban t\u00ean l\u00e0 Di\u00ean Th\u01b0\u1edfng, v\u00ec Ch\u00ed Trung t\u1eed tr\u1eadn khi \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi man l\u00e3o.<\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i L\u1ee3i Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt M\u1ee5c, \u0110\u1ea1i L\u00fd Thi\u1ebfu khanh B\u1ea1c Kh\u1ea3 C\u1eedu \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, ao h\u1ed3, k\u00eanh r\u1ea1ch c\u0169 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf l\u00e2u ng\u00e0y, n\u1ebfu c\u00e1c quan Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-355-32\" href=\"#footnote-355-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>, L\u1ec7nh t\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n ch\u00fang tu s\u1eeda, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang l\u00e0m t\u0103ng thu\u1ebf l\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u0103m ng\u00e0n tr\u1edf l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng; c\u00e1c quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c quan l\u1ea1i trong b\u1ed9 quy ho\u1ea1ch, c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[116] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u00e0ng tam ph\u1ea9m, x\u1ebfp h\u00e0ng m\u1ed9t; c\u00e1c ch\u1ee9c Su\u1ea5t, Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u00e0ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, x\u1ebfp h\u00e0ng m\u1ed9t. Nay m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00eam 85 vi\u00ean \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e2n, c\u00f9ng 51 vi\u00ean Su\u1ea5t, Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7. V\u00ec c\u00e1c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ho\u00e0ng th\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u v\u00e0o ch\u1ea7u trong n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1i nhi\u1ec1u, trong s\u00e2n \u0111i\u1ec7n kh\u00f3 s\u1eafp x\u1ebfp, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c bu\u1ed5i y\u1ebfn ti\u1ec7c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, tr\u00ean \u0111i\u1ec7n ch\u1eadt h\u1eb9p, n\u00ean x\u1ebfp th\u00e0nh hai h\u00e0ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tham kh\u1ea3o th\u00eam v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd th\u00e1ng 11.)<\/i><\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ea7n Hi L\u01b0\u1ee3ng \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00ec \u00f4ng t\u1eebng bi\u1ec7n minh cho v\u1ee5 \u00e1n oan. Hi L\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 2.<\/p>\n<p>[118] N\u0103m \u0111\u00f3, Vua Khi\u1ebft \u0110an th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n V\u0169 Nh\u00e2n Th\u00e1nh Chi\u00eau Hi\u1ebfu Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-355-1\">Sai Ph\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 c\u00e1c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, 't\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'kh\u1ea3o c\u1ea7u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 2 ph\u1ea7n 3, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 6 ph\u1ea7n 'C\u1ea3nh H\u1eefu qu\u00e2n th\u1ea7n ngh\u1ecb nh\u1ea1c', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 ph\u1ea7n 'Nh\u1ea1c ch\u00ed' m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-355-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-2\">V\u00e0 trong s\u00e1ch c\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p, ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 31 ph\u1ea7n 'Ngh\u1ecb nh\u1ea1c' v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-355-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-3\"> 'Th\u1ecb phi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'phi th\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-355-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-4\">Tr\u1ea3m v\u00e0 T\u1ec1 ba n\u0103m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u1ea3m Th\u00f4i', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 125, ch\u00ed v\u1ec1 L\u1ec5 ghi l\u00e0 'Tr\u1ea3m, T\u1ec1 ba n\u0103m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c'; \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36\/10 ghi: 'Tr\u1ea3m Th\u00f4i ba n\u0103m, T\u1ec1 Th\u00f4i ba n\u0103m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c.' Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda 'Tr\u1ea3m, Th\u00f4i' th\u00e0nh 'Tr\u1ea3m T\u1ec1'. <a href=\"#return-footnote-355-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-5\">L\u1ea1i xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c l\u1ec7nh, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 36\/11 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-355-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-6\">C\u1edfi tang ph\u1ee5c m\u1eb7c \u0111\u1ed3 t\u1ed1t ho\u1eb7c qu\u00ean tang m\u00e0 vui ch\u01a1i, 'qu\u00ean tang' trong s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 125, ch\u00ed v\u1ec1 L\u1ec5 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'qu\u00ean ai', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-355-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-7\">C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c ngo\u1ea1i t\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed9c, ch\u1eef 't\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00f4ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-355-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-8\"> th\u00ec v\u1edbi \u300aNghi l\u1ec5\u300b, \u300aL\u1ec5 k\u00fd ch\u00ednh ngh\u0129a\u300b, \u300aTh\u00f4ng \u0111i\u1ec3n\u300b, \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, \u300aNg\u0169 ph\u1ee5c ni\u00ean nguy\u1ec7t s\u1eafc\u300b r\u1eb1ng 'con trai k\u1ebf th\u1eeba cha kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 xu\u1ea5t gi\u00e1 ho\u1eb7c t\u00e1i gi\u00e1' kh\u00f4ng xa nhau. 'D\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 '\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 36-12 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-355-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-9\"> th\u00ec v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ng\u0169 ph\u1ee5c trong \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b 'd\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'vu', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-355-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-10\"> ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u00ednh l\u1ec5 th\u1eddi c\u1ed5 'd\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 '\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-355-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-11\">Chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, t\u1eeb nay khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng l\u01b0u l\u1ea1i trong cung. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 34-22 ch\u00e9p: 'Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 2, chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty l\u00e0 L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a, m\u1ed7i khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng l\u1ec7nh hai ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i trong cung theo l\u1ec7 qu\u1ea3n l\u00fd.' V\u0103n ngh\u0129a r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n. <a href=\"#return-footnote-355-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-12\">Giang Chi\u1ebft nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft ng\u01b0\u1ee3c l\u00e0 'Chi\u1ebft Giang', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 10, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. Ch\u00fa th\u00edch c\u0169ng s\u1eeda theo. <a href=\"#return-footnote-355-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-13\">'\u0110\u1ee3i sau xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n', ch\u1eef '\u0111\u1ee3i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00eam', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 th\u00eam: 'H\u1ed9i y\u1ebfu, n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 5 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu l\u1ec7nh kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Giang, Ho\u00e0i Ph\u00e1t v\u1eadn; l\u1ea5y Binh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt Nghi\u00eam, Ho\u00e0i Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi lang trung D\u01b0\u01a1ng C\u00e1o, l\u00e0m ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 Ch\u1ebf tr\u00ed tr\u00e0 di\u00eam ph\u00e0n thu\u1ebf \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ch\u00fa ti\u1ec1n s\u1ef1. C\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3n ch\u00fa ti\u1ec1n Ng\u1ee5y Ki\u00eam, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Chu L\u0103ng l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. C\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ea7n thi h\u00e0nh, Tam ty h\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y b\u00e0n b\u1ea1c, d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn ch\u00fa ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ef1, Ho\u00e0i Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn ki\u00eam l\u0129nh Ph\u00e1t v\u1eadn, vi\u1ec7c tr\u00e0 di\u00eam ph\u00e0n thu\u1ebf giao v\u1ec1 c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan, vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c quan. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u nhi\u1ec1u l\u1ea7n cho l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n, n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i.' Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-355-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-14\">Trong nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'nh\u1ecb th\u1eadp' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 't\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 31 Ngh\u1ecb nh\u1ea1c, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 6 C\u1ea3nh H\u1ef1u qu\u00e2n th\u1ea7n ngh\u1ecb nh\u1ea1c, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 Nh\u1ea1c ch\u00ed m\u00e0 b\u1ecf \u0111i. <a href=\"#return-footnote-355-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-15\">'c\u00f9ng' nguy\u00ean l\u00e0 'vu', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-355-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-16\">L\u1ee5c gi\u00e1p nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1p', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 324 truy\u1ec7n Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-355-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-17\"> C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTh\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 31 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'C\u1ed1 ng\u00f4 to\u1ea1'. <a href=\"#return-footnote-355-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-18\">Xu\u00e2n Thu \u1ea8n C\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, hai ch\u1eef '\u1ea8n C\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 ph\u1ea7n 12, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 126 ph\u1ea7n Nh\u1ea1c Ch\u00ed v\u00e0 \u300aTh\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5\u300b d\u1eabn tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-355-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-19\">l\u1ea1i b\u1ecb Di\u00eam V\u0103n \u1ee8ng gi\u00e8m pha, ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 33 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ebf Ho\u00e0ng h\u1eadu Qu\u00e1ch th\u1ecb m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-355-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-20\">anh trai b\u00e0 l\u00e0 T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u1ea1ng Kh\u1ed1 s\u1ee9, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u1eef 's\u1ee9' tr\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ph\u00f3'. <a href=\"#return-footnote-355-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-21\">V\u0129nh L\u1ee3i gi\u00e1m nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ee7y L\u1ee3i gi\u00e1m', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aC\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 4, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 86, ph\u1ea7n Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ee7 s\u1eeda l\u1ea1i. Xem x\u00e9t quy\u1ec3n 126 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i th\u00e1ng 2 n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 V\u0129nh L\u1ee3i \u0110\u00f4ng gi\u00e1m thu\u1ed9c T\u1ecbnh Ch\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh. <a href=\"#return-footnote-355-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-22\">An H\u00f3a L\u01b0u h\u1eadu Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ninh Giang Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, 'Ninh Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Giang Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b \u0110\u1ebf h\u1ec7 1.34, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245, b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-355-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-23\"> 'Ph\u00e0m' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Nguy\u00ean', theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 35 'T\u00f4ng th\u1ea5t thi\u00ean quan' s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-355-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-24\"> Ch\u1eef '\u01b0\u1edbc' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 2 'C\u1ed1 s\u1ef1 2' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-355-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-25\"> 'H\u1ed9i y\u1ebfu' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 35 'T\u00f4ng th\u1ea5t thi\u00ean quan' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-355-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-26\"> Ch\u1eef 'xu\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n khuy\u1ebft, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-355-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-27\">Ch\u1eef '\u0111\u00f4 gi\u00e1m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0 gi\u00e1m'. Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 48-122, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u00f4 gi\u00e1m, nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-355-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-28\">Ch\u1eef 't\u1ea5u' trong 'Tr\u1ecdng T\u00f4n l\u1ea1i t\u1ea5u tr\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-355-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-29\">B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 485, truy\u1ec7n n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'hai tr\u0103m ng\u00e0y'. <a href=\"#return-footnote-355-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-30\">M\u00e3 H\u00e0m S\u01a1n nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'M\u00e3 Ho\u00e0nh S\u01a1n', theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 5 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-355-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-31\"> 'Th\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ch\u00ednh', nay c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-355-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-355-32\">Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-355-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":18,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-355","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/355\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1345,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/355\/revisions\/1345"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/355\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=355"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=355"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}