{"id":401,"date":"2025-07-04T03:05:39","date_gmt":"2025-07-04T03:05:39","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=401"},"modified":"2025-12-01T15:15:11","modified_gmt":"2025-12-01T08:15:11","slug":"beta-quyen-140-nam-khanh-lich-thu-3-quy-mui-1043","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-140-nam-khanh-lich-thu-3-quy-mui-1043\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 140: N\u0102M KH\u00c1NH L\u1ecaCH TH\u1ee8 3 (QU\u00dd M\u00d9I, 1043)","rendered":"QUY\u1ec2N 140: N\u0102M KH\u00c1NH L\u1ecaCH TH\u1ee8 3 (QU\u00dd M\u00d9I, 1043)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00ecnh b\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh c\u00e1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec7.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aV\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung truy\u1ec1n\u300b: Khi l\u00e0m Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, \u00f4ng d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u00e1p t\u1ef1 x\u00e9t c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n nghi ng\u1edd, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u00e1 nhi\u1ec1u, kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c tra c\u1ee9u, n\u00ean ch\u1ecdn nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m chu\u1ea9n m\u1ef1c v\u1ec1 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng nh\u1eb9, ph\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp th\u00e0nh c\u00e1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 x\u00e9t x\u1eed.\"<\/i> Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00f3i tr\u00ean. V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00e3i ch\u1ebf, tri Kinh Nam, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a xem v\u1ec7 s\u0129 bi\u1ec3u di\u1ec5n v\u00f5 ngh\u1ec7.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Giao Ch\u00e2u d\u00e2ng n\u0103m con voi thu\u1ea7n.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng t\u00e2u: <i>\"T\u00e2y gi\u1edbi sai H\u1ea1 T\u00f2ng H\u00fac mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan, s\u1eafp cho v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. T\u1eeb khi gi\u1eb7c Nguy\u00ean H\u1ea1o l\u00e0m ph\u1ea3n \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eedi th\u01b0, nay danh ph\u1eadn ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a Nguy\u00ean H\u1ea1o, th\u00ec T\u00f2ng H\u00fac ch\u01b0a ch\u1eafc nghe theo, n\u1ebfu d\u00f9ng ch\u1ee9c quan ng\u1ee5y \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn danh, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ef1 m\u1edf ra l\u1ec5 nghi c\u1ee7a k\u1ebb b\u1ea5t th\u1ea7n. N\u00ean t\u1ea1m cho T\u00f2ng H\u00fac \u1edf l\u1ea1i qu\u00e1n d\u1ecbch r\u1ed3i \u0111\u1ebfn h\u1ecfi han.\"<\/i>\r\n\r\n[5] H\u1eefu B\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 Th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u1ea1i xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a tri\u1ec7u ki\u1ebfn, cho ph\u00e9p c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0111i\u1ec7n, sai n\u1ed9i th\u1ecb l\u1ea5y gh\u1ebf \u0111\u1ea9u \u0111\u01b0a v\u00e0o. Di Gi\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e2u, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1y. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 \u0111\u1ed3, Gi\u00e1m tu Qu\u1ed1c s\u1eed, tham gia b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1 c\u00f9ng Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Ph\u1ee5 truy\u1ec1n ch\u00e9p r\u1eb1ng Di Gi\u1ea3n l\u1ea1i xin t\u1eeb ch\u1ee9c, ti\u1ebfn c\u1eed Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecdng d\u1ee5ng, nh\u01b0ng ch\u00ednh truy\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i. E r\u1eb1ng Di Gi\u1ea3n ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed Ph\u00fa B\u1eadt, nay theo ch\u00ednh truy\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[6] H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Khu m\u1eadt s\u1ee9. H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Y\u1ebfn Th\u00f9 gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5 B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9. Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Trung V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ph\u00e1n Th\u00e1i Ch\u00e2u H\u1ea1 T\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9. H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.\r\n\r\nH\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n Tu so\u1ea1n Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. Ph\u00fa B\u1eadt v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9, Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 th\u1ea7n, n\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Ph\u00fa B\u1eadt t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aPh\u00fa B\u1eadt t\u1ef1 thu\u1eadt ti\u1ec1n h\u1eadu t\u1eeb mi\u1ec5n \u00e2n m\u1ec7nh bi\u1ec7n s\u00e0m b\u00e1ng tr\u00e1p t\u1eed\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, th\u0103ng Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, B\u1ea3o Kh\u00e1nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di V\u0129nh l\u00e0m Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang. H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu Nh\u1eadm Trung S\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung.\r\n\r\nL\u00fac n\u00e0y L\u1eef Di Gi\u1ea3n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ea7m M\u1ea1c t\u00e2u: <i>\"T\u01b0\u1edbc l\u1ed9c l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch b\u1ec1 t\u00f4i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c th\u00ec l\u00e0 l\u1ea1m d\u1ee5ng. Nay qu\u00e2n gi\u1eb7c li\u00ean t\u1ee5c g\u00e2y h\u1ea5n, ch\u01b0a th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch g\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i ngo\u1ea1i x\u00e2m, m\u00e0 l\u1ea1i th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00f4 c\u1edb, th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch?\"<\/i>\r\n\r\nTr\u1ea7m M\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi D\u1eb7c D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u01b0 Chu Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c tri gi\u00e1n vi\u1ec7n. Chu Tu\u00e2n c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00ean l\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd D\u01b0 T\u0129nh l\u00e0m H\u1eefu ch\u00ednh ng\u00f4n, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c gi\u00e1n vi\u1ec7n. L\u00fac n\u00e0y, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Thi\u1ec3m H\u1eefu gi\u00e0 y\u1ebfu m\u1ec7t m\u1ecfi, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Kinh T\u00e2y, L\u1eef Di Gi\u1ea3n v\u1eeba b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Vua b\u00e8n mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ec7 h\u1ea1i trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan gi\u00e1n, \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\n<i>(\u300aChu s\u1eed\u300b trong ph\u1ea7n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ch\u00e9p: <i>\"L\u1eef Di Gi\u1ea3n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, H\u1ea1 T\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, nh\u01b0ng v\u1eeba b\u1ed5 l\u1ea1i b\u1ecb b\u00e3i, thay b\u1eb1ng \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n. L\u1ea1i c\u00f3 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, Ph\u00fa B\u1eadt, H\u00e0n K\u1ef3 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m ch\u1ea5p ch\u00ednh, thu n\u1ea1p nh\u1eefng danh s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan gi\u00e1n, v\u00e0 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t r\u1eb1ng khi \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan gi\u00e1n, H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam v\u00e0 Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o truy\u1ec7n c\u1ee7a Y\u1ebfn Th\u00f9, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0 do Y\u1ebfn Th\u00f9 ti\u1ebfn c\u1eed, \u300aChu s\u1eed\u300b ch\u00e9p sai v\u1eady. L\u00fac \u0111\u00f3, b\u00ean ngo\u00e0i x\u00f4n xao \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng ho\u00e0ng t\u1eed v\u1eeba sinh, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i x\u00e1, th\u0103ng ch\u1ee9c cho qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Khi Nguy\u00ean H\u1ea1o l\u00e0m ph\u1ea3n, Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u, ng\u00e2n kh\u1ed1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n ki\u1ec7t, n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ti\u00eau \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt g\u00e1nh n\u1eb7ng cho d\u00e2n, h\u01a1n n\u1eefa t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y v\u1ea5t v\u1ea3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i ban th\u01b0\u1edfng, m\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea1i ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f9ng[footnote] 'Ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f9ng' trong T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f4ng'.[\/footnote], \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch t\u00ednh to\u00e1n v\u00ec l\u1ee3i \u00edch qu\u1ed1c gia.\"<\/i> B\u00e0n lu\u1eadn \u1ea5y b\u00e8n b\u1ecb b\u00e1c b\u1ecf.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed sinh ra, nh\u01b0ng trong ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 v\u00e0 b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 do V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea so\u1ea1n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y, ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p ngay l\u00fac V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan gi\u00e1n, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y. Nay t\u1ea1m theo \u0111\u00f3, nh\u01b0ng h\u01a1i \u0111\u1ea3o l\u1ed9n c\u00e2u ch\u1eef, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch s\u1ef1 th\u1ef1c. N\u0103m \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng Tu vi\u1ec7n th\u1ef1c s\u1ef1 sinh con g\u00e1i, nh\u01b0ng c\u00f2n nh\u1ecf, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 th\u00e1ng n\u00e0o. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 5 th\u00ec m\u1ea5t, m\u1edbi 3 tu\u1ed5i. C\u00f3 l\u1ebd ch\u1eef <i>\"ho\u00e0ng t\u1eed\"<\/i> n\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>\"ho\u00e0ng n\u1eef\"<\/i>, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u1eddi Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng, Vua t\u1ef1 tay b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng, D\u01b0 T\u0129nh l\u00e0m quan gi\u00e1n, phong th\u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd khi\u1ebfn c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9. V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng t\u00e2u vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng ti\u1ebfn cung n\u1eef, Vua ban \u0111\u1ea7u h\u1ecfi: <i>\"Vi\u1ec7c trong cung c\u1ea5m, khanh l\u00e0m sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t. Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm l\u00e0 con c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, khanh l\u00e0 con c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, c\u00f3 t\u00ecnh th\u1ebf c\u1ef1u, h\u00e1 gi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c? V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng th\u1ef1c s\u1ef1 ti\u1ebfn cung n\u1eef, \u0111\u00e3 ph\u1ee5c v\u1ee5 b\u00ean c\u1ea1nh Tr\u1eabm, th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng n\u00f3i: <i>\"N\u1ed7i lo c\u1ee7a th\u1ea7n ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ee3 h\u1ecd \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh b\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i> Vua li\u1ec1n sai cung th\u1ea7n ban cho m\u1ed7i cung n\u1eef do V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng ti\u1ebfn 300 quan ti\u1ec1n, \u0111\u01b0a ra kh\u1ecfi c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i, xong vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, Vua r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecf l\u1eddi th\u1ea7n, sao l\u1ea1i v\u1ed9i v\u00e0ng th\u1ebf!\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu Tr\u1eabm th\u1ea5y h\u1ecd l\u01b0u luy\u1ebfn kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i, e r\u1eb1ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> M\u1ed9t l\u00e1t sau, cung quan t\u00e2u r\u1eb1ng cung n\u1eef \u0111\u00e3 ra kh\u1ecfi c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i, Vua x\u00fac \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ee9ng d\u1eady. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aThi\u1ec7u B\u00e1c ki\u1ebfn v\u0103n h\u1eadu l\u1ee5c\u300b, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. B\u1eadt l\u00fac \u1ea5y d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, nh\u1eefng ch\u1ee9c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n nh\u00e0 H\u00e1n ch\u01b0a t\u1eebng g\u1eb7p, th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 g\u1eb7p. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n hai tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng ki\u00eang k\u1ef5 kh\u00f4ng n\u00f3i, th\u1ea7n \u0111\u1ec1u n\u00f3i ra. V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ecd ch\u1ec9 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ec5 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eebng v\u00ec \u0111\u00e3 h\u00f2a hi\u1ebfu m\u00e0 xem nh\u1eb9. Th\u1ea7n nay nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu m\u1ed9t mai h\u1ecd b\u1ed9i \u01b0\u1edbc, th\u1ea7n kh\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1ecb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1eebng ph\u1ea1t, m\u00e0 lu\u1eadn b\u00e0n trong thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd n\u00f3i th\u1ea7n th\u1ebf n\u00e0o! Th\u1ea7n s\u1ee3 lu\u1eadn b\u00e0n c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 h\u01a1n c\u1ea3 h\u00ecnh ph\u1ea1t, mong thu h\u1ed3i m\u1ec7nh l\u1ec7nh m\u1edbi, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i \u1eaft s\u1ebd n\u00f3i: 'S\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb h\u1eb3n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01a1 l\u00e0.' Kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ea7n c\u1ed1 l\u00e0m ra v\u1ebb li\u00eam khi\u1ebft, m\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 lo s\u1ee3 l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Vua th\u1ea5y \u00fd \u00f4ng ki\u00ean quy\u1ebft, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n r\u1eb1ng, c\u00e1c quan hi\u1ebfn t\u1ebf \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu nh\u1ecf \u0111\u1ec1u m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 nghi, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i \u0111\u1ec1u m\u1eb7c t\u1ebf ph\u1ee5c t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu l\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng theo th\u1eddi gian quy \u0111\u1ecbnh, d\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng t\u1ec7, l\u1ec5 kh\u00ed c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n[11] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb tuy\u00ean d\u1ee5 H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, B\u00e0ng T\u1ecbch r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ee3i khi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ea1m y\u00ean, s\u1ebd d\u00f9ng c\u00e1c khanh \u1edf hai ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 ghi ch\u00e9p. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a Tr\u1eabm, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed.\"<\/i> L\u1ea1i sai K\u1ef3 b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 bi\u00ean gi\u1edbi. K\u1ef3 n\u00f3i Nguy\u00ean H\u1ea1o tuy \u0111\u00e3 \u01b0\u1edbc h\u00f2a, nh\u01b0ng th\u00e0nh \u00fd hay gi\u1ea3 d\u1ed1i ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft, nguy\u1ec7n t\u1eadn l\u1ef1c \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng d\u00e1m ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay th\u1ebf.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aH\u00e0n K\u1ef3 gia truy\u1ec1n\u300b, t\u00ean n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 L\u00fd Nguy\u00ean Hanh[footnote]L\u00fd Nguy\u00ean Hanh trong \u300aH\u00e0n Ng\u1ee5y c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 12 gia truy\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00fd Do\u00e3n Hanh'.[\/footnote], theo \u300aPh\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam t\u1eadp\u300b, t\u00ean n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n Thu\u1ea5n Phong. \u0110\u1ee3i khi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n, s\u1ebd b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o hai ph\u1ee7, B\u00e0ng T\u1ecbch, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, H\u00e0n K\u1ef3 c\u00f9ng nh\u1eadn m\u1eadt chi\u1ebfu. Theo \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b l\u00e0 l\u1eddi B\u00e0ng T\u1ecbch t\u1ef1 n\u00f3i, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean n\u1ed9i th\u1ecb. Nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[12] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u1eebng thi c\u1eed.\r\n\r\n[13] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00fa B\u1eadt t\u00e2u:\r\n\r\n<i>\"Nay Nguy\u00ean H\u1ea1o sai quan ng\u1ee5y mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn, mu\u1ed1n b\u00e0n vi\u1ec7c th\u00f4ng h\u1ea3o, nh\u01b0ng b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng Nguy\u00ean H\u1ea1o ch\u01b0a ch\u1ecbu x\u01b0ng th\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nghe truy\u1ec1n l\u1ec7nh xu\u1ed1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn m\u00e0 s\u1ee9 T\u00e2y H\u1ea1 \u0111i qua, t\u0103ng th\u00eam l\u1ec5 ngh\u00eanh ti\u1ebfp, l\u1ea1i sai c\u00e1c ch\u00e2u c\u1eed th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ebfn d\u1ecbch tr\u1ea1m y\u1ebfn ti\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i. \u0110\u1ed1i \u0111\u00e3i qu\u00e1 h\u1eadu, s\u1ee3 r\u1eb1ng sau n\u00e0y kh\u00f3 x\u1eed l\u00fd, l\u00e0m m\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ebf ng\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi xa c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. L\u1ea1i nghe s\u1ee9 T\u00e2y H\u1ea1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0 do Khi\u1ebft \u0110an sai b\u1ea3o, Nguy\u00ean H\u1ea1o v\u1ed1n \u0111\u00e3 s\u1ee3 Khi\u1ebft \u0110an, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m gi\u1eef th\u1ebf tr\u1ecdng. D\u00f9 vi\u1ec7c b\u00e0n b\u1ea1c ch\u01b0a h\u1ee3p, c\u0169ng c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch sau.<\/i>\r\n\r\n<i>Ph\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i l\u00e0m ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, n\u1ebfu \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m, sau kh\u00f3 c\u1ee9u v\u00e3n. Nay l\u1ea1i nghe s\u1ee9 T\u00e2y H\u1ea1 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p x\u01b0ng ph\u1ee5, th\u00ec Nguy\u00ean H\u1ea1o t\u1ef1 cho l\u00e0 \u0111\u1eafc ch\u00ed. Th\u1ea7n n\u0103m ngo\u00e1i \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, c\u00f9ng qu\u00e1n b\u1ea1n L\u01b0u L\u1ee5c Ph\u00f9 n\u00f3i chuy\u1ec7n, n\u1ebfu sau n\u00e0y khi\u1ebfn Nguy\u00ean H\u1ea1o l\u1ea1i x\u01b0ng th\u1ea7n, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a c\u1ed1ng n\u1ea1p. Ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u00e1nh danh hi\u1ec7u \u1ea5y, nay l\u1ea1i ch\u01b0a th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u00fang \u01b0\u1edbc h\u1eb9n, u\u1ed5ng ch\u1ecbu nh\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 sau, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh qu\u00e1 d\u1ec5 d\u00e3i ch\u1ea5p thu\u1eadn, c\u00f3 hai \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo: N\u1ebfu Khi\u1ebft \u0110an cho r\u1eb1ng Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft Nguy\u00ean H\u1ea1o x\u01b0ng th\u1ea7n, th\u00ec h\u00e1 ch\u1ecbu th\u1ee5 ch\u1ebf v\u1edbi ta, \u1eaft s\u1ebd sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y l\u1eddi g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i; N\u1ebfu Khi\u1ebft \u0110an cho r\u1eb1ng Nguy\u00ean H\u1ea1o v\u1ed1n x\u01b0ng th\u1ea7n v\u1edbi c\u1ea3 hai tri\u1ec1u, nay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng x\u01b0ng th\u1ea7n v\u1edbi Nam tri\u1ec1u, d\u1ea7n th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbch, th\u00ec s\u1ebd t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 duy nh\u1ea5t t\u00f4n qu\u00fd. Ng\u00e0y sau nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea1i \u0111\u00f2i h\u1ecfi th\u00eam, kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng c\u00e1ch g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1eeb ch\u1ed1i. Th\u1ea7n ng\u00e0y \u0111\u00eam suy ngh\u0129, hai \u0111i\u1ec1u \u1ea5y \u1eaft s\u1ebd x\u1ea3y ra m\u1ed9t, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng lo t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i>\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f9ng \u1edf t\u1ea1i Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, \u0111\u00e3 cho mi\u1ec5n l\u00e0m quan xa, t\u1eeb nay ph\u1ea3i tri\u1ec7u hai quan b\u1ea3o l\u00e3nh, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111em c\u00e1c b\u1ea3n t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, th\u01b0 s\u1edb c\u1ee7a m\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean, sai ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111em ra ngo\u00e0i, r\u1ed3i b\u00ed m\u1eadt sai nh\u1eefng k\u1ebb ph\u00f9 phi\u1ebfm truy\u1ec1n t\u1ee5ng khen ng\u1ee3i, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u1ea5y danh ti\u1ebfng cho m\u00ecnh, mu\u1ed1n l\u00e0m r\u00f5 l\u1ed7i c\u1ee7a Vua. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra l\u1ec7nh c\u1ea3nh c\u00e1o, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng tu\u00e2n theo, g\u00e2y n\u00ean th\u00f3i x\u1ea5u, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho s\u1ef1 gi\u00e1o h\u00f3a c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1ec1 th\u1edd Vua, t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1eef l\u00f2ng trung h\u1eadu, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 k\u00edch \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 gi\u1eef g\u00ecn ti\u1ebft h\u1ea1nh, h\u00e1 lo kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng danh? N\u1ebfu vi ph\u1ea1m l\u1eddi r\u0103n, t\u1ea5t c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc x\u1eed ph\u1ea1t. Xin h\u00e3y ra l\u1ec7nh cho trong ngo\u00e0i bi\u1ebft r\u00f5, n\u1ebfu c\u00f2n vi ph\u1ea1m, \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ebd b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c n\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> Vua nghe theo. L\u1ea1i sai Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i ni\u00eam y\u1ebft l\u1ec7nh n\u00e0y \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, c\u1ea7n tra c\u1ee9u t\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0.)<\/i>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Thi\u00eam th\u01b0 B\u1ea3o An qu\u00e2n ph\u00e1n quan s\u1ef1 Thi\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3 l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang \u0111i s\u1ee9 H\u1ea1 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[17] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u01b0\u01a1ng T\u00e1 c\u00f9ng H\u1ea1 T\u00f2ng H\u00fac \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp \u1edf \u0110\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u00e2y D\u1ecbch. S\u1ee9 th\u1ea7n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, r\u1ed3i b\u1ea3o T\u00f2ng H\u00fac r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 mang \u0111\u1ebfn, danh th\u1ec3 ch\u01b0a \u0111\u00fang, ch\u1eef tr\u00ean danh hi\u1ec7u l\u1ea1i ph\u1ea1m h\u00fay Th\u00e1nh t\u1ed5, kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00e2ng l\u00ean, n\u00ean tr\u1ea3 l\u1ea1i. Tuy x\u01b0ng l\u00e0 con, t\u1ecf ra cung k\u00ednh thu\u1eadn ph\u1ee5c, nh\u01b0ng cha con c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 kh\u00f4ng x\u01b0ng th\u1ea7n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi d\u00e2ng bi\u1ec3u, ch\u1ec9 x\u01b0ng t\u00ean c\u0169, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd ban s\u00e1ch phong l\u00e0m H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7, ban chi\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean, cho ph\u00e9p t\u1ef1 \u0111\u1eb7t quan thu\u1ed9c. Khi ti\u1ebfp \u0111\u00e3i s\u1ee9 th\u1ea7n, cho ng\u1ed3i \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u00f3a, ho\u1eb7c khi sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, s\u1ebd ti\u1ebfp \u0111\u00e3i nh\u01b0 l\u1ec5 ti\u1ebfp s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an. N\u1ebfu mu\u1ed1n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi nh\u1eadn l\u1ec5 v\u1eadt ban t\u1eb7ng, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p. \u0110\u1eb7t ch\u1ee3 \u1edf B\u1ea3o An qu\u00e2n, h\u00e0ng n\u0103m ban t\u1eb7ng 10 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, 3 v\u1ea1n c\u00e2n tr\u00e0, v\u00e0o ng\u00e0y sinh v\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10 s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng. Cho ph\u00e9p d\u00e2ng l\u1ec5 v\u00e0o ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0 ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n. C\u00e1c tr\u1ea1i s\u00e1ch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i> L\u1ea1i sai L\u01b0\u01a1ng T\u00e1 c\u00f9ng T\u00f2ng H\u00fac \u0111i th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[18] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, v\u00e0o c\u00e1c ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh v\u00e0 4 ti\u1ebft kh\u00e1c, cho ph\u00e9p x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u v\u00e0 nh\u1eb9 h\u01a1n.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1ea5y H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, \u0111\u1ec1u l\u00e0 T\u01b0 m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 chi\u00eau th\u1ea3o \u0111\u1eb3ng s\u1ee9, l\u00e0m T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9; l\u1ea5y Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, ki\u00eam Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 chi\u00eau th\u1ea3o \u0111\u1eb3ng s\u1ee9, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Kinh ch\u00e2u. H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u1ec1u n\u0103m l\u1ea7n t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, b\u00e8n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1eadm ch\u1ee9c.\r\n\r\nT\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00fa B\u1eadt t\u00e2u:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n nghe g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9, phong H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam l\u00e0m T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. Th\u1ea7n nh\u1eadn th\u1ea5y th\u00e1nh \u00fd ch\u1ec9 theo c\u00f4ng lu\u1eadn, kh\u00f4ng nghe l\u1eddi gi\u00e8m pha, \u0111\u1ec1 b\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u1edf n\u01a1i xa. Thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, th\u00ec th\u00e1i b\u00ecnh kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng vi\u1ec7c d\u00f9ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tuy t\u1ed1t, nh\u01b0ng gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ch\u01b0a di\u1ec7t, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. N\u1ebfu c\u1ea3 hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u v\u1ec1 tri\u1ec1u, e r\u1eb1ng s\u1ebd thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi lo vi\u1ec7c. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mong m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, \u1edf trong tri\u1ec1u, c\u00f2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ch\u1ee9c T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1ea1m \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, trong ngo\u00e0i ph\u1ed1i h\u1ee3p, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng xong.<\/i>\r\n\r\n<i>Theo th\u1ea7n ngh\u0129, \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd. Tuy nhi\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean cho ra ngo\u00e0i nh\u1eadm ch\u1ee9c, e r\u1eb1ng sau n\u00e0y v\u00f5 quan s\u1ebd l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7, r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn ngang ng\u01b0\u1ee3c, kh\u00e9o l\u00e9o bi\u1ec7n lu\u1eadn, l\u00e0m h\u1ea1i s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, t\u1ed5n h\u1ea1i c\u00f4ng lu\u1eadn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y h\u1eb3n bi\u1ebft H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111ang b\u1eadn vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c v\u1ee5, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u1ec1 tri\u1ec1u, l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i nh\u1eadm ch\u1ee9c, l\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c tai nghe c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, k\u00ecm h\u00e3m hi\u1ec1n t\u00e0i. Gian t\u00e0 d\u1ee5ng t\u00e2m \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Hu\u1ed1ng chi, tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng c\u00f3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n mang ch\u1ee9c v\u1ee5 L\u01b0\u1ee1ng ph\u1ee7 ra ngo\u00e0i \u1ee9ng ph\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p, xong vi\u1ec7c l\u1ea1i v\u1ec1 tri\u1ec1u, ch\u01b0a t\u1eebng nghe sau n\u00e0y c\u00f3 v\u00f5 quan l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eebng tin l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb, h\u00e3y chuy\u00ean nghe c\u00f4ng lu\u1eadn, tri\u1ec7u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1, \u1edf trong tri\u1ec1u, c\u00f2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ch\u1ee9c T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1ea1m \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. Ho\u1eb7c hai ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, chia \u0111\u1ec1u lao nh\u1ecdc, c\u0169ng r\u1ea5t ti\u1ec7n l\u1ee3i. Trong ngo\u00e0i ph\u1ed1i h\u1ee3p, kh\u00f4ng g\u00ec t\u1ed1t h\u01a1n th\u1ebf. Nghe n\u00f3i H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u00e3 t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ch\u01b0a xong, xin t\u1eeb ch\u1ed1i \u00e2n m\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 x\u1eed l\u00fd, r\u1ea5t h\u1ee3p t\u00ecnh th\u1ebf. Th\u1ea7n v\u00f4 c\u00f9ng kh\u1ea9n thi\u1ebft.\"<\/i>\r\n\r\n[20] Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 lang trung Ng\u00f4 Tu\u00e2n L\u1ed9 l\u00e0m Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n T\u00f4n Mi\u1ec5n l\u00e0m Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, b\u1ea3n l\u1ed9 \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.\r\n\r\n[21] Ghi c\u00f4ng \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Kinh Th\u00e0nh huy\u1ec7n[footnote]\u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Kinh Th\u00e0nh huy\u1ec7n, 'Kinh' nguy\u00ean l\u00e0 'Kinh', c\u0103n c\u1ee9 \u300aHo\u00e0n V\u0169 k\u00fd\u300b quy\u1ec3n 54 Ngu\u1ef5 Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u, \u300aC\u1eedu V\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 1 B\u1eafc Kinh \u0111i\u1ec1u v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 86 \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 \u0111i\u1ec1u s\u1eeda.[\/footnote] u\u00fd \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u T\u00f4ng, cho anh l\u00e0 H\u1ea1nh l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u0110\u0103ng Ch\u00e2u Ho\u00e0ng huy\u1ec7n, ch\u00e1u l\u00e0 H\u1eefu Chi l\u00e0m Giao x\u00e3 trai lang, v\u00ec Tri\u1ec1u T\u00f4ng \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1ebft.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c sung l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u1ea1 T\u1ee7ng v\u1ec1 b\u1ea3n tr\u1ea5n.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u h\u1ed3i H\u1ea1 T\u1ee7ng t\u1eeb S\u00e1i Ch\u00e2u v\u1ec1 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, c\u00e1c quan ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0 gi\u00e1n quan \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb lu\u1eadn t\u1ed9i H\u1ea1 T\u1ee7ng, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"H\u1ea1 T\u1ee7ng \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, nh\u00fat nh\u00e1t, c\u1ea9u th\u1ea3, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1eadn l\u1ef1c, m\u1ed7i khi b\u00e0n vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 li\u1ec7t k\u00ea \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn khi Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac, m\u1edbi tr\u00ecnh b\u00e0y m\u01b0\u1eddi k\u1ebf s\u00e1ch. \u00d4ng ta t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111em theo th\u1ecb n\u1eef v\u00e0o tr\u01b0\u1edbng trung qu\u00e2n, su\u00fdt n\u1eefa g\u00e2y ra bi\u1ebfn lo\u1ea1n trong qu\u00e2n. L\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c Nguy\u00ean H\u1ea1o t\u1eebng treo b\u1ea3ng \u1edf bi\u00ean \u1ea3i, h\u1ee9a th\u01b0\u1edfng ba ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n cho ai l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u H\u1ea1 T\u1ee7ng, b\u1ecb gi\u1eb7c khinh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u00f4ng ta l\u00e0m m\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat th\u00e0nh t\u00edch g\u00ec. Nay n\u1ebfu d\u00f9ng \u00f4ng ta, th\u00ec ch\u00ed kh\u00ed c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng l\u0129nh bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng s\u1ebd n\u1ea3n l\u00f2ng.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"H\u1ea1 T\u1ee7ng d\u00f9ng m\u01b0u m\u1eb9o, gian tr\u00e1, x\u1ea3o quy\u1ec7t, kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi L\u1eef Di Gi\u1ea3n, Di Gi\u1ea3n s\u1ee3 t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng ta, kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u1eabn \u00f4ng ta v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t, ch\u1ec9 khi v\u1ec1 h\u01b0u m\u1edbi ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i t\u1ecfa hi\u1ec1m kh\u00edch c\u0169. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111ang ch\u0103m lo vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea1i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi gian tr\u00e1, b\u1ea5t trung nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u00e0m sao c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ecbnh tr\u1ecb?\"<\/i> Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ea7m M\u1ea1c l\u1ea1i n\u00f3i H\u1ea1 T\u1ee7ng \u00e2m th\u1ea7m k\u1ebft giao v\u1edbi n\u1ed9i th\u1ecb L\u01b0u T\u00f2ng Nguy\u1ec7n[footnote] L\u01b0u T\u00f2ng Nguy\u1ec7n, ch\u1eef 'T\u00f2ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ecdng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 37 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], b\u00ean trong th\u00ec d\u00f9ng m\u01b0u m\u1eb9o hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c, b\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec n\u1eafm quy\u1ec1n c\u01a1 m\u1eadt, khi\u1ebfn b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gian th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf, quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a nh\u00e0 Vua b\u1ecb suy y\u1ebfu. L\u1eddi t\u00e2u c\u00e0ng th\u00eam kh\u1ea9n thi\u1ebft.\r\n\r\nKhi H\u1ea1 T\u1ee7ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, c\u00e1c quan c\u00e0ng g\u1ea5p g\u00e1p d\u00e2ng s\u1edb, xin \u0111\u1eebng cho \u00f4ng ta v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Gi\u00e1n quan D\u01b0 T\u0129nh l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"H\u1ea1 T\u1ee7ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c v\u00ec b\u1ec7nh, nh\u01b0ng nghe tin \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u d\u1ee5ng, li\u1ec1n v\u1ed9i v\u00e0ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1edbm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, H\u1ea1 T\u1ee7ng \u1eaft s\u1ebd c\u1ed1 xin \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec7n ki\u1ebfn, k\u1ec3 l\u1ec3 \u00e2n t\u00ecnh, kh\u00f3c l\u00f3c, l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ea3 h\u1eefu gi\u00fap \u00f4ng ta gi\u1ea3i th\u00edch, th\u00ec th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng s\u1ebd b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c.\"<\/i> Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n h\u1ebft l\u1eddi can gi\u00e1n, Vua ch\u01b0a t\u1ec9nh ng\u1ed9, \u0111\u1ee9ng d\u1eady b\u1ecf \u0111i, C\u1ee7ng Th\u1ea7n li\u1ec1n k\u00e9o \u00e1o Vua, n\u00f3i h\u1ebft l\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 t\u1edbi m\u01b0\u1eddi t\u00e1m t\u1edd s\u1edb, Vua m\u1edbi b\u00e3i ch\u1ee9c H\u1ea1 T\u1ee7ng v\u00e0 d\u00f9ng \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n thay th\u1ebf.\r\n\r\n<i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00ean t\u00ecm r\u1ed9ng c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a \u0111\u00e0i gi\u00e1n, ghi r\u00f5 t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi t\u1ed1t. Th\u1ea1ch Gi\u1edbi trong b\u00e0i th\u01a1 \u300aTh\u00e1nh \u0111\u1ee9c\u300b n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00f9ng Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba C\u1ee7ng Th\u1ea7n, Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00ecnh, M\u1ea1c[footnote] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00ecnh, M\u1ea1c, ch\u1eef 'M\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], Gi\u00e1n quan Tu, T\u0129nh[footnote] Gi\u00e1n quan Tu, T\u0129nh, ch\u1eef 'T\u0129nh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1edd s\u1edb truy h\u1ed3i chi\u1ebfu ch\u1ec9 tri\u1ec7u H\u1ea1 T\u1ee7ng, nh\u01b0ng ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng n\u00f3i[footnote] Ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng n\u00f3i, ch\u1eef 'T\u1ee7ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote] l\u00e0 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m t\u1edd s\u1edb, nay theo ch\u00ednh truy\u1ec7n. Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00ecnh, t\u1ee9c l\u00e0 T\u1ecbch B\u00ecnh. B\u00ecnh sau v\u00ec b\u1ea5t t\u00e0i b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 can gi\u00e1n H\u1ea1 T\u1ee7ng, th\u1eadt \u0111\u00e1ng l\u1ea1. L\u1eddi c\u1ee7a Tr\u1ea7m M\u1ea1c, theo truy\u1ec7n c\u1ee7a M\u1ea1c. Vi\u1ec7c C\u1ee7ng Th\u1ea7n k\u00e9o \u00e1o Vua, theo h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a C\u1ee7ng Th\u1ea7n do L\u01b0u Ch\u00ed so\u1ea1n.)<\/i>\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m M\u00f4ng Th\u1ee7 Trung l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1. Th\u1ee7 Trung v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi C\u00e0n Ninh, \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c b\u1ecb b\u1eaft sang Khi\u1ebft \u0110an, t\u1eebng \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. Khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf H\u00f2a Ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u1ef1 t\u00e2u xin kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m quan v\u00f5, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai Quy Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt Hi Li\u1ec7t, Uy V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n M\u00e3 Di Gi\u00e1o, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7[footnote]Ch\u1eef 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote]sai S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Nh\u1eadt H\u01b0u, Phu Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Tri\u1ec7u Vi Ti\u1ebft \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean.\r\n\r\n[25] L\u1eef Di Gi\u1ea3n v\u1eeba b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, con \u00f4ng l\u00e0 C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n. C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc cho r\u1eb1ng Di Gi\u1ea3n tuy \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed, n\u00ean c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c tu so\u1ea1n. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n.\r\n\r\n[26] Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Qu\u00e1n c\u00e1c hi\u1ec7u kh\u00e1m Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1, D\u01b0 T\u0129nh, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m gi\u00e1n quan, T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u01a1 ch\u00fac m\u1eebng, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ea7y kh\u00edch l\u1ec7. Ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y d\u00e2ng th\u01a1 l\u00ean Vua, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh b\u1ed5 nhi\u1ec7m n\u00e0y. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, sai quan \u0111\u1ebfn Ng\u0169 Nh\u1ea1c, T\u1ee9 \u0110\u1ed9c c\u1ea7u m\u01b0a.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung Di\u00eau Tr\u1ecdng T\u00f4n nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Th\u00e1i Ch\u00e2u, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 lang trung L\u00fd T\u00f4ng V\u1ecbnh nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri T\u1eeb Ch\u00e2u, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, Ty phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Vi\u1ec7t nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1ea1i thu\u1ed9c c\u1ee7a B\u1ed9 l\u00e0 Th\u00f4i Ban gi\u1ea3 m\u1ea1o v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a s\u1ee9 ph\u00f3 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n.\r\n\r\n<i>(\u300aTr\u1ecdng T\u00f4n truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p: \u1ede bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2y b\u1eafc, chi ph\u00ed chi\u00eau m\u1ed9 binh l\u00ednh, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed3n tr\u00fa c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng, s\u1ee9 b\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. Tr\u1ecdng T\u00f4n d\u1ed1c l\u00f2ng t\u00ednh to\u00e1n, d\u00f9 \u1ed1m \u0111au c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecf vi\u1ec7c. V\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i thu\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1ea1o v\u0103n th\u01b0 n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m Tri Th\u00e1i Ch\u00e2u. X\u00e9t l\u1ea1i, l\u1ea1i thu\u1ed9c d\u00e1m gi\u1ea3 m\u1ea1o v\u0103n th\u01b0, th\u00ec Tr\u1ecdng T\u00f4n c\u00f3 d\u1ed1c l\u00f2ng g\u00ec? Nay kh\u00f4ng ch\u00e9p theo.)<\/i>\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 s\u1ef1. Khi nh\u1eadn m\u1ec7nh, Nghi\u00eau Th\u1ea7n t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"Nay qu\u1ed1c gia v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u suy y\u1ebfu, xin b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t vi\u1ec7c giao ph\u00f3 cho th\u1ea7n.\"<\/i> \u00d4ng xin t\u1ef1 ch\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1, Vua nghe theo, v\u00e0 Nghi\u00eau Th\u1ea7n \u0111\u00e3 n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00ec t\u00e0i tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. N\u0103m \u0111\u00f3, \u00f4ng thu th\u1eadp s\u1ed1 li\u1ec7u v\u1ec1 thu chi t\u00e0i ch\u00ednh c\u1ee7a ba l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau khi d\u00f9ng binh, r\u1ed3i b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t ch\u01b0a d\u00f9ng binh, ba l\u1ed9 thu chi ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o nh\u01b0 sau: Thi\u1ec3m T\u00e2y thu 19.780.000, chi 15.510.000[footnote]Chi 15.510.000, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 11.510.000, s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 12 ghi l\u00e0 21.500.000[\/footnote]; H\u00e0 B\u1eafc thu 20.140.000, chi 18.230.000; H\u00e0 \u0110\u00f4ng thu 10.380.000, chi 8.590.000. Sau khi d\u00f9ng binh: Thi\u1ec3m T\u00e2y thu 33.900.000, chi 33.630.000; H\u00e0 B\u1eafc thu 27.450.000, chi 25.520.000; H\u00e0 \u0110\u00f4ng thu 11.760.000, chi 13.030.000. L\u1ea1i t\u00ednh thu chi v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf kinh k\u1ef3: N\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t, thu 19.500.000, chi 21.850.000. N\u0103m \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1ec5 giao t\u1ebf, n\u00ean s\u1ed1 thu chi nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u0103m th\u01b0\u1eddng. N\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 hai, thu 29.290.000, chi 26.170.000, kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 l\u1ebb. T\u1eeb \u0111\u00f3 suy ra, chi ph\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1 r\u1ea5t l\u1edbn.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, T\u01b0 hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00e3 Thi\u1ec7u Ninh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ho\u00e0i Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Thi\u1ec7u Ninh \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i Nam, li\u1ec1n d\u00e2ng l\u00ean 100.000 quan ti\u1ec1n th\u1eeba. Gi\u00e1n quan \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu xin tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i Thi\u1ec7u Ninh v\u1ec1 t\u1ed9i l\u1eeba d\u1ed1i, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e nh\u1eefng k\u1ebb gian l\u1ea1i b\u00f3c l\u1ed9t.\r\n\r\n<em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, c\u00f2n vi\u1ec7c c\u00f3 l\u00e0m theo hay kh\u00f4ng c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/em>\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u00f3c t\u1eeb qu\u00e2n Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang.\r\n\r\n[32] L\u1eef Di Gi\u1ea3n tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 tham gia b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau qu\u00fd v\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i kh\u00f4ng suy gi\u1ea3m. B\u1ea5y gi\u1edd, gi\u00e1n quan Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:\r\n\r\n<i>\"T\u1eeb khi Di Gi\u1ea3n b\u1ecb b\u1ec7nh, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hai ph\u1ee7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c. L\u1ea1i nghe r\u1eb1ng khi Di Gi\u1ea3n b\u1ec7nh, b\u1ec7 h\u1ea1 trong cung c\u1ea5m \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o cho \u00f4ng ta, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, s\u1ef1 quan t\u00e2m kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hai ph\u1ee7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, nay l\u1ea1i c\u00f9ng c\u1ea7m h\u1ed1t nh\u1eadn vi\u1ec7c \u1edf c\u1eeda nh\u00e0 Di Gi\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi trong x\u00f3m l\u00e0ng ch\u1ec9 tr\u1ecf c\u01b0\u1eddi th\u1ea7m.\"<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t vi\u1ec7c Di Gi\u1ea3n ch\u1ec9 lo m\u01b0u c\u1ea7u l\u1ee3i \u00edch c\u00e1 nh\u00e2n m\u00e0 qu\u00ean vi\u1ec7c c\u00f4ng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda cho thi\u00ean h\u1ea1 nh\u01b0 ng\u00e0y nay. Khi B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, Di Gi\u1ea3n \u0111\u00e3 gi\u1eef ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, r\u1ed3i l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m. Nh\u1eefng vi\u1ec7c \u00f4ng ta n\u00f3i, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nghe theo v\u00e0 thi h\u00e0nh, l\u1ebd ra ph\u1ea3i l\u00e0m cho phong h\u00f3a gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n h\u1eadu, quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, \u0111\u1ecbch qu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c khu\u1ea5t ph\u1ee5c, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Th\u1ebf nh\u01b0ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p ch\u1eb3ng th\u1ea5y \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 lo m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c ri\u00eang.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh, \u00f4ng ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e1ng ch\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, nh\u01b0 T\u00e0o Tu C\u1ed5, \u0110o\u00e0n Thi\u1ebfu Li\u00ean, Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5, D\u01b0\u01a1ng Giai, T\u00f4n Mi\u1ec5n, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, D\u01b0 T\u0129nh, Do\u00e3n Chu, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, v.v., ho\u1eb7c \u0111\u00e0y \u0111i ngh\u00ecn d\u1eb7m, ho\u1eb7c \u1ee9c ch\u1ebf nhi\u1ec1u n\u0103m, ho\u1eb7c v\u00ec th\u00f9 ri\u00eang, m\u01b0\u1ee3n uy quy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 Vua \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung hi\u1ec1n, nh\u1eb1m tr\u00fat gi\u1eadn c\u00e1 nh\u00e2n, ch\u1eb3ng h\u1ec1 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c m\u00ecnh s\u1ebd mang ti\u1ebfng x\u1ea5u. T\u00ednh c\u00e1ch kh\u00f4ng t\u1ed1t, mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u1ea3i theo m\u00ecnh, th\u1ea5y ai c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c t\u1ef1 l\u1eadp th\u00ec \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 tham danh, c\u1ea7u ph\u00fa qu\u00fd m\u00e0 b\u00f4i nh\u1ecd. Ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u1ea5y th\u1ebf x\u1ea5u h\u1ed5, th\u01b0\u1eddng r\u00fat lui \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh ti\u1ebfng tham danh, c\u1ea7u ti\u1ebfn. V\u00ec th\u1ebf, hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m qua, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n coi tr\u1ecdng li\u00eam s\u1ec9, danh ti\u1ebft. K\u1ebb n\u00f4ng c\u1ea1n th\u00ec s\u1ed1ng qua loa, k\u1ebb s\u00e2u s\u1eafc th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u xa, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5. Ch\u1ec9 c\u1ea7n bi\u1ebft n\u1ecbnh b\u1ee3, Di Gi\u1ea3n \u0111\u1ec1u h\u1ebft s\u1ee9c che ch\u1edf, khi\u1ebfn k\u1ebb gian t\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed5, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, thi\u00ean h\u1ea1 coi \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng.<\/i>\r\n\r\n<i>Coi vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i theo l\u1ee3i l\u1ed9c l\u00e0 kh\u00f4n ngoan, xa l\u00e1nh quy\u1ec1n th\u1ebf l\u00e0 ngu d\u1ed1t, b\u1ecf m\u1ea5t ti\u1ebft th\u00e1o li\u00eam s\u1ec9, t\u1ea1o th\u00e0nh phong tr\u00e0o ch\u1ea1y ch\u1ecdt. M\u1ed9t \u00e2n hu\u1ec7 nh\u1ecf c\u0169ng ph\u1ea3i xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u1eeda nh\u00e0 m\u00ecnh, ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ti\u1ebft l\u1ed9 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc; ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean k\u00ecm h\u00e3m vi\u1ec7c, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi cho thi h\u00e0nh. N\u1ebfu vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u1ecf th\u00ec \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho \u0111\u1ed3ng li\u00eau, l\u1edbn th\u00ec n\u00f3i l\u00e0 ph\u1ee5ng ch\u1ec9 th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng. C\u00e1c vi\u1ec7n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan v\u0103n v\u00f5, quan l\u1ea1i th\u1eeba r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u1eaft gi\u1ea3m, nh\u00e2n t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang, c\u00f4ng t\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1 b\u1ea1t. Nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng, h\u00f4n \u00e1m, t\u1eebng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, tr\u00e1ch ph\u1ea1t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan[footnote] 'minh oan' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 37, s\u1ef1 t\u00edch H\u1ea1 T\u1ee7ng ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u1ea3n vi minh oan'.[\/footnote], c\u1ed1 g\u1eafng ban ph\u00e1t \u00e2n hu\u1ec7 nh\u1ecf, thu n\u1ea1p nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. Tham li\u00eam l\u1eabn l\u1ed9n, thi\u1ec7n \u00e1c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi binh l\u00ednh v\u00f9ng Quan Thi\u1ec3m n\u1ed5i d\u1eady, vi\u1ec7c tu s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y, v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, c\u00f9ng c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf m\u00e1 tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u do c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn \u0111\u1ea3m nh\u1eadn. B\u00ean trong th\u00ec kho t\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, b\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e3 c\u1ea1n ki\u1ec7t, ti\u1ebfng than o\u00e1n vang kh\u1eafp n\u01a1i. N\u1ebfu kh\u00f4ng may g\u1eb7p ph\u1ea3i thi\u00ean tai h\u1ea1n h\u00e1n, th\u00ec h\u1eadu qu\u1ea3 s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do kh\u00f4ng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3, ph\u00e1t v\u1eadn, chuy\u1ec3n v\u1eadn, m\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, ch\u1ec9 lo thu v\u00e9n t\u00ecnh c\u1ea3m c\u00e1 nh\u00e2n, d\u00f9ng l\u00e0m b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec7m, m\u1edbi \u0111\u1ebfn v\u00e0i th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u1ea1i thuy\u00ean chuy\u1ec3n, ch\u1ea1y v\u00f2ng quanh, ng\u00e0y ng\u00e0y mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn. Mu\u1ed1n d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u, gi\u1ea3m b\u1edbt g\u00e1nh n\u1eb7ng cho d\u00e2n, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i>\r\n\r\n<i>Khi Di Gi\u1ea3n n\u1eafm quy\u1ec1n, sau tr\u1eadn thua \u1edf S\u01a1n Ngo\u1ea1i, t\u1eeb Nh\u1eadm Ph\u00fac tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u1ebft m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1eadn chi\u1ebfn \u1edf Phong Ch\u00e2u, m\u1ea5t \u0111\u1ea5t, m\u1ea5t qu\u00e2n. Tr\u1eadn Tr\u1ea5n Nhung, t\u1eeb C\u00e1t Ho\u00e0i M\u1eabn tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1ea1i ch\u1ebft m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. \u1ede tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, k\u1ebf s\u00e1ch g\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh to\u00e1n? Sau khi qu\u00e2n T\u00e2y th\u1ea5t b\u1ea1i, Khi\u1ebft \u0110an nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, sai s\u1ee9 v\u00e0o tri\u1ec1u, vi ph\u1ea1m l\u1eddi th\u1ec1 c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, ngang nhi\u00ean \u0111\u00f2i \u0111\u1ea5t Quan Nam, t\u0103ng th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111em qu\u00e2n \u00e1p s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi, ki\u00ean quy\u1ebft \u0111\u00f2i ch\u1eef \"N\u1ea1p\", uy hi\u1ebfp Trung Qu\u1ed1c, th\u1eadt l\u00e0 n\u1ed7i nh\u1ee5c l\u1edbn. Xem x\u00e9t m\u1ed1i h\u1ecda n\u00e0y, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ung nh\u1ecdt, ch\u1ec9 ch\u01b0a v\u1ee1 m\u1ee7 m\u00e0 th\u00f4i.<\/i>\r\n\r\n<i>Di Gi\u1ea3n ra v\u00e0o Trung th\u01b0 g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, kh\u00f4ng gi\u00fap b\u1ec7 h\u1ea1 h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u00e0m qua loa, dung t\u00fang, khi\u1ebfn v\u1ea1n s\u1ef1 \u0111\u1ed5 n\u00e1t nh\u01b0 v\u1eady. Nay v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 v\u1ec1, v\u1eabn c\u00f2n tham quy\u1ec1n th\u1ebf, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1eeb ch\u1ed1i. C\u00f3 nghe n\u00f3i \u00f4ng ta xin ch\u1ec9 cho m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn nh\u00e0 b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1edbn, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a Di Gi\u1ea3n tuy lui m\u00e0 ch\u01b0a d\u1eebng. Xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c b\u00e0n b\u1ea1c qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1, \u0111\u1ec3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hai ph\u1ee7 chuy\u00ean tr\u00e1ch tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Di Gi\u1ea3n xin th\u00f4i d\u1ef1 b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[Th\u00e1i] T\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i t\u00e2u:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea5y r\u1eb1ng Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, nh\u01b0ng v\u00ec gi\u1eb7c ph\u00eda T\u00e2y ch\u01b0a y\u00ean, n\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u1ea9n thi\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i \u00e2n m\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i ban chi\u1ebfu th\u01b0, th\u00fac gi\u1ee5c h\u1ecd v\u1ec1 kinh. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng K\u1ef3 \u1eaft s\u1ebd l\u1ea1i t\u00e2u tr\u00ecnh, t\u1eeb ch\u1ed1i trong khi ch\u01b0a quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, v\u00e0 c\u00f3 ba \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau: M\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 K\u1ef3 v\u00e0 Tr\u1ecdng Y\u00eam c\u00f9ng v\u1ec1 kinh; hai l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong tri\u1ec1u, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean; ba l\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f9ng v\u1ec1 kinh l\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 suy x\u00e9t s\u00e1ng su\u1ed1t, nghe theo \u00fd ki\u1ebfn c\u00f4ng b\u1eb1ng, v\u00ec hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e2u \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i, nh\u1eb1m t\u00ecm k\u1ebf ph\u00e1 gi\u1eb7c.<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng, vi\u1ec7c kh\u1ed5 nh\u1ea5t c\u1ee7a quan bi\u00ean l\u00e0 t\u1ea5u tr\u00ecnh v\u0103n th\u01b0, c\u00f3 khi b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, c\u00f3 khi b\u1ecb c\u1eaft x\u00e9n, \u0111\u1ed9ng t\u00e1c kh\u00f4ng nh\u01b0 \u00fd, n\u00ean l\u00e2u nay kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Nay d\u00f9ng quan bi\u00ean m\u00e0 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, th\u00ec vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, trong ngo\u00e0i t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng. D\u00f9ng binh kh\u00f4ng th\u1eafng, l\u00e0 do qu\u00e2n ch\u1ebf ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p th\u1ed1ng l\u0129nh, n\u1ebfu kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec kh\u00f3 th\u1ea5y ng\u00e0y th\u1eafng l\u1ee3i. Nay d\u00f9ng quan bi\u00ean m\u00e0 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 thu\u1eadt thay \u0111\u1ed5i, n\u00ean n\u00ean \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong tri\u1ec1u.<\/i>\r\n\r\n<i>Gi\u1eb7c ph\u00eda T\u00e2y tuy \u0111\u00e3 xin h\u00f2a, nh\u01b0ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi Nhung kh\u00f4ng th\u1ec3 tin c\u1eady, K\u1ef3 v\u1ed1n quen vi\u1ec7c binh, t\u00ecnh c\u1ea3m tr\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng su\u1ed1t, nay \u0111\u1ec1u v\u1ec1 tri\u1ec1u, t\u01b0\u1edbng m\u1edbi l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ch\u01b0a luy\u1ec7n t\u1eadp, n\u1ebfu gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1, \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t t\u1ea5n c\u00f4ng, \u1eaft kh\u00f3 ch\u1ebf ng\u1ef1. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do n\u00ean \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n ng\u0103n tr\u1edf. Nh\u1eefng k\u1ebb gh\u00e9t K\u1ef3, Tr\u1ecdng Y\u00eam, n\u1ebfu \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u0103m ph\u01b0\u01a1ng h\u1ee7y b\u00e1ng h\u1ecd, b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ea5t kh\u00f4ng tin. N\u1ebfu khen t\u00e0i \u0111\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 n\u00f3i, b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 nghi ng\u1edd. T\u1ea5t n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1ecdng Y\u00eam uy danh \u0111\u00e3 n\u1ed5i, Kh\u01b0\u01a1ng Nhung r\u1ea5t s\u1ee3, nay r\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi, t\u1ea5t s\u1ebd x\u00e2m nhi\u1ec5u. Th\u1ea7n cho l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, Tr\u1ecdng Y\u00eam l\u00e0m Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, Kh\u01b0\u01a1ng Nhung \u0111\u00e3 s\u1ee3 uy danh, nay \u1edf Xu ph\u1ee7, b\u00e0n vi\u1ec7c binh, s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i c\u00e0ng l\u1edbn. N\u1ebfu n\u00f3i d\u00e2n t\u00ecnh Quan Trung v\u1ed1n n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, nay v\u1ec1 tri\u1ec1u, d\u00e2n ch\u00fang th\u1ea5t v\u1ecdng, th\u1ea7n l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. \u1ede Thi\u1ec3m T\u00e2y, d\u00e2n \u0111\u00e3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, nay \u1edf Xu ph\u1ee7, t\u1ea5t tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i m\u00e0 thi h\u00e0nh, s\u1ef1 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a c\u00e0ng l\u1edbn.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady, th\u1eadt gi\u1ea3 r\u1ea5t r\u00f5. Nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i hai ng\u01b0\u1eddi n\u00ean \u1edf trong hay ngo\u00e0i, theo d\u01b0 lu\u1eadn, hai b\u1ec1 t\u00f4i trung d\u0169ng, l\u00f2ng nh\u01b0 nhau. N\u1ebfu x\u00e9t t\u00e0i m\u01b0u v\u00e0 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Tr\u1ecdng Y\u00eam h\u01a1n H\u00e0n K\u1ef3. Ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong b\u00e0n m\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i thi h\u00e0nh, n\u00ean Tr\u1ecdng Y\u00eam n\u00ean v\u1ec1, K\u1ef3 n\u00ean \u1edf l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eebng nghe l\u1eddi t\u1eeb ch\u1ed1i c\u1ee7a H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, h\u00e3y ban \u00e2n m\u1ec7nh[footnote]C\u00e1c th\u1ee5 \u00e2n m\u1ec7nh 'th\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ee5', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 8 tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote]. Tr\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd ki\u00ean quy\u1ebft d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00f4ng lu\u1eadn c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang.\"<\/i>\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nghe n\u00f3i vi\u1ec7c b\u1eaft phu d\u1ecbch trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, h\u00e3y l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ed9 \u1edf l\u00e0ng x\u00e3 v\u00e0 ph\u01b0\u1eddng qu\u00e1ch \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecbu.\r\n\r\n[35] Th\u00e1ng n\u00e0y, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng Th\u1ea1ch Gi\u1edbi l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u300aKh\u00e1nh L\u1ecbch Th\u00e1nh \u0110\u1ee9c\u300b.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00ecnh b\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh c\u00e1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec7.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aV\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung truy\u1ec1n\u300b: Khi l\u00e0m Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, \u00f4ng d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u00e1p t\u1ef1 x\u00e9t c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n nghi ng\u1edd, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u00e1 nhi\u1ec1u, kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c tra c\u1ee9u, n\u00ean ch\u1ecdn nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m chu\u1ea9n m\u1ef1c v\u1ec1 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng nh\u1eb9, ph\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp th\u00e0nh c\u00e1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 x\u00e9t x\u1eed.&#8221;<\/i> Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00f3i tr\u00ean. V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00e3i ch\u1ebf, tri Kinh Nam, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a xem v\u1ec7 s\u0129 bi\u1ec3u di\u1ec5n v\u00f5 ngh\u1ec7.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Giao Ch\u00e2u d\u00e2ng n\u0103m con voi thu\u1ea7n.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng t\u00e2u: <i>&#8220;T\u00e2y gi\u1edbi sai H\u1ea1 T\u00f2ng H\u00fac mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan, s\u1eafp cho v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. T\u1eeb khi gi\u1eb7c Nguy\u00ean H\u1ea1o l\u00e0m ph\u1ea3n \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eedi th\u01b0, nay danh ph\u1eadn ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a Nguy\u00ean H\u1ea1o, th\u00ec T\u00f2ng H\u00fac ch\u01b0a ch\u1eafc nghe theo, n\u1ebfu d\u00f9ng ch\u1ee9c quan ng\u1ee5y \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn danh, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ef1 m\u1edf ra l\u1ec5 nghi c\u1ee7a k\u1ebb b\u1ea5t th\u1ea7n. N\u00ean t\u1ea1m cho T\u00f2ng H\u00fac \u1edf l\u1ea1i qu\u00e1n d\u1ecbch r\u1ed3i \u0111\u1ebfn h\u1ecfi han.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] H\u1eefu B\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 Th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u1ea1i xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a tri\u1ec7u ki\u1ebfn, cho ph\u00e9p c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0111i\u1ec7n, sai n\u1ed9i th\u1ecb l\u1ea5y gh\u1ebf \u0111\u1ea9u \u0111\u01b0a v\u00e0o. Di Gi\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e2u, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1y. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 \u0111\u1ed3, Gi\u00e1m tu Qu\u1ed1c s\u1eed, tham gia b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1 c\u00f9ng Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Ph\u1ee5 truy\u1ec1n ch\u00e9p r\u1eb1ng Di Gi\u1ea3n l\u1ea1i xin t\u1eeb ch\u1ee9c, ti\u1ebfn c\u1eed Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecdng d\u1ee5ng, nh\u01b0ng ch\u00ednh truy\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i. E r\u1eb1ng Di Gi\u1ea3n ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed Ph\u00fa B\u1eadt, nay theo ch\u00ednh truy\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[6] H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Khu m\u1eadt s\u1ee9. H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Y\u1ebfn Th\u00f9 gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5 B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9. Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Trung V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ph\u00e1n Th\u00e1i Ch\u00e2u H\u1ea1 T\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9. H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n Tu so\u1ea1n Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. Ph\u00fa B\u1eadt v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9, Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 th\u1ea7n, n\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Ph\u00fa B\u1eadt t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aPh\u00fa B\u1eadt t\u1ef1 thu\u1eadt ti\u1ec1n h\u1eadu t\u1eeb mi\u1ec5n \u00e2n m\u1ec7nh bi\u1ec7n s\u00e0m b\u00e1ng tr\u00e1p t\u1eed\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, th\u0103ng Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, B\u1ea3o Kh\u00e1nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di V\u0129nh l\u00e0m Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang. H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu Nh\u1eadm Trung S\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung.<\/p>\n<p>L\u00fac n\u00e0y L\u1eef Di Gi\u1ea3n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ea7m M\u1ea1c t\u00e2u: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbc l\u1ed9c l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch b\u1ec1 t\u00f4i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c th\u00ec l\u00e0 l\u1ea1m d\u1ee5ng. Nay qu\u00e2n gi\u1eb7c li\u00ean t\u1ee5c g\u00e2y h\u1ea5n, ch\u01b0a th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch g\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i ngo\u1ea1i x\u00e2m, m\u00e0 l\u1ea1i th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00f4 c\u1edb, th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u1ea7m M\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi D\u1eb7c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u01b0 Chu Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 l\u00e0m Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c tri gi\u00e1n vi\u1ec7n. Chu Tu\u00e2n c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00ean l\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd D\u01b0 T\u0129nh l\u00e0m H\u1eefu ch\u00ednh ng\u00f4n, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c gi\u00e1n vi\u1ec7n. L\u00fac n\u00e0y, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Thi\u1ec3m H\u1eefu gi\u00e0 y\u1ebfu m\u1ec7t m\u1ecfi, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 Kinh T\u00e2y, L\u1eef Di Gi\u1ea3n v\u1eeba b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Vua b\u00e8n mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ec7 h\u1ea1i trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan gi\u00e1n, \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p><i>(\u300aChu s\u1eed\u300b trong ph\u1ea7n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ch\u00e9p: <i>&#8220;L\u1eef Di Gi\u1ea3n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, H\u1ea1 T\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, nh\u01b0ng v\u1eeba b\u1ed5 l\u1ea1i b\u1ecb b\u00e3i, thay b\u1eb1ng \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n. L\u1ea1i c\u00f3 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, Ph\u00fa B\u1eadt, H\u00e0n K\u1ef3 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m ch\u1ea5p ch\u00ednh, thu n\u1ea1p nh\u1eefng danh s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan gi\u00e1n, v\u00e0 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t r\u1eb1ng khi \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan gi\u00e1n, H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam v\u00e0 Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o truy\u1ec7n c\u1ee7a Y\u1ebfn Th\u00f9, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0 do Y\u1ebfn Th\u00f9 ti\u1ebfn c\u1eed, \u300aChu s\u1eed\u300b ch\u00e9p sai v\u1eady. L\u00fac \u0111\u00f3, b\u00ean ngo\u00e0i x\u00f4n xao \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng ho\u00e0ng t\u1eed v\u1eeba sinh, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i x\u00e1, th\u0103ng ch\u1ee9c cho qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Khi Nguy\u00ean H\u1ea1o l\u00e0m ph\u1ea3n, Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u, ng\u00e2n kh\u1ed1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n ki\u1ec7t, n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ti\u00eau \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt g\u00e1nh n\u1eb7ng cho d\u00e2n, h\u01a1n n\u1eefa t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y v\u1ea5t v\u1ea3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i ban th\u01b0\u1edfng, m\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea1i ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f9ng<a class=\"footnote\" title=\"'Ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f9ng' trong T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f4ng'.\" id=\"return-footnote-401-1\" href=\"#footnote-401-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch t\u00ednh to\u00e1n v\u00ec l\u1ee3i \u00edch qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> B\u00e0n lu\u1eadn \u1ea5y b\u00e8n b\u1ecb b\u00e1c b\u1ecf.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed sinh ra, nh\u01b0ng trong ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 v\u00e0 b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 do V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea so\u1ea1n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y, ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p ngay l\u00fac V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan gi\u00e1n, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y. Nay t\u1ea1m theo \u0111\u00f3, nh\u01b0ng h\u01a1i \u0111\u1ea3o l\u1ed9n c\u00e2u ch\u1eef, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch s\u1ef1 th\u1ef1c. N\u0103m \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng Tu vi\u1ec7n th\u1ef1c s\u1ef1 sinh con g\u00e1i, nh\u01b0ng c\u00f2n nh\u1ecf, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 th\u00e1ng n\u00e0o. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 5 th\u00ec m\u1ea5t, m\u1edbi 3 tu\u1ed5i. C\u00f3 l\u1ebd ch\u1eef <i>&#8220;ho\u00e0ng t\u1eed&#8221;<\/i> n\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>&#8220;ho\u00e0ng n\u1eef&#8221;<\/i>, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u1eddi Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng, Vua t\u1ef1 tay b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng, D\u01b0 T\u0129nh l\u00e0m quan gi\u00e1n, phong th\u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd khi\u1ebfn c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9. V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng t\u00e2u vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng ti\u1ebfn cung n\u1eef, Vua ban \u0111\u1ea7u h\u1ecfi: <i>&#8220;Vi\u1ec7c trong cung c\u1ea5m, khanh l\u00e0m sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t. Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm l\u00e0 con c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, khanh l\u00e0 con c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, c\u00f3 t\u00ecnh th\u1ebf c\u1ef1u, h\u00e1 gi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c? V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng th\u1ef1c s\u1ef1 ti\u1ebfn cung n\u1eef, \u0111\u00e3 ph\u1ee5c v\u1ee5 b\u00ean c\u1ea1nh Tr\u1eabm, th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ed7i lo c\u1ee7a th\u1ea7n ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ee3 h\u1ecd \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh b\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n sai cung th\u1ea7n ban cho m\u1ed7i cung n\u1eef do V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng ti\u1ebfn 300 quan ti\u1ec1n, \u0111\u01b0a ra kh\u1ecfi c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i, xong vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, Vua r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecf l\u1eddi th\u1ea7n, sao l\u1ea1i v\u1ed9i v\u00e0ng th\u1ebf!&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu Tr\u1eabm th\u1ea5y h\u1ecd l\u01b0u luy\u1ebfn kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i, e r\u1eb1ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> M\u1ed9t l\u00e1t sau, cung quan t\u00e2u r\u1eb1ng cung n\u1eef \u0111\u00e3 ra kh\u1ecfi c\u1eeda \u0110\u00f4ng N\u1ed9i, Vua x\u00fac \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ee9ng d\u1eady. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aThi\u1ec7u B\u00e1c ki\u1ebfn v\u0103n h\u1eadu l\u1ee5c\u300b, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. B\u1eadt l\u00fac \u1ea5y d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, nh\u1eefng ch\u1ee9c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n nh\u00e0 H\u00e1n ch\u01b0a t\u1eebng g\u1eb7p, th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 g\u1eb7p. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n hai tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng ki\u00eang k\u1ef5 kh\u00f4ng n\u00f3i, th\u1ea7n \u0111\u1ec1u n\u00f3i ra. V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ecd ch\u1ec9 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ec5 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eebng v\u00ec \u0111\u00e3 h\u00f2a hi\u1ebfu m\u00e0 xem nh\u1eb9. Th\u1ea7n nay nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu m\u1ed9t mai h\u1ecd b\u1ed9i \u01b0\u1edbc, th\u1ea7n kh\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1ecb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1eebng ph\u1ea1t, m\u00e0 lu\u1eadn b\u00e0n trong thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd n\u00f3i th\u1ea7n th\u1ebf n\u00e0o! Th\u1ea7n s\u1ee3 lu\u1eadn b\u00e0n c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 h\u01a1n c\u1ea3 h\u00ecnh ph\u1ea1t, mong thu h\u1ed3i m\u1ec7nh l\u1ec7nh m\u1edbi, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i \u1eaft s\u1ebd n\u00f3i: &#8216;S\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb h\u1eb3n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01a1 l\u00e0.&#8217; Kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ea7n c\u1ed1 l\u00e0m ra v\u1ebb li\u00eam khi\u1ebft, m\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 lo s\u1ee3 l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Vua th\u1ea5y \u00fd \u00f4ng ki\u00ean quy\u1ebft, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n r\u1eb1ng, c\u00e1c quan hi\u1ebfn t\u1ebf \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu nh\u1ecf \u0111\u1ec1u m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 nghi, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i \u0111\u1ec1u m\u1eb7c t\u1ebf ph\u1ee5c t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu l\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng theo th\u1eddi gian quy \u0111\u1ecbnh, d\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng t\u1ec7, l\u1ec5 kh\u00ed c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[11] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb tuy\u00ean d\u1ee5 H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, B\u00e0ng T\u1ecbch r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ee3i khi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ea1m y\u00ean, s\u1ebd d\u00f9ng c\u00e1c khanh \u1edf hai ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 ghi ch\u00e9p. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a Tr\u1eabm, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed.&#8221;<\/i> L\u1ea1i sai K\u1ef3 b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 bi\u00ean gi\u1edbi. K\u1ef3 n\u00f3i Nguy\u00ean H\u1ea1o tuy \u0111\u00e3 \u01b0\u1edbc h\u00f2a, nh\u01b0ng th\u00e0nh \u00fd hay gi\u1ea3 d\u1ed1i ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft, nguy\u1ec7n t\u1eadn l\u1ef1c \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng d\u00e1m ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay th\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aH\u00e0n K\u1ef3 gia truy\u1ec1n\u300b, t\u00ean n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 L\u00fd Nguy\u00ean Hanh<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fd Nguy\u00ean Hanh trong \u300aH\u00e0n Ng\u1ee5y c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 12 gia truy\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00fd Do\u00e3n Hanh'.\" id=\"return-footnote-401-2\" href=\"#footnote-401-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, theo \u300aPh\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam t\u1eadp\u300b, t\u00ean n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n Thu\u1ea5n Phong. \u0110\u1ee3i khi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n, s\u1ebd b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o hai ph\u1ee7, B\u00e0ng T\u1ecbch, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, H\u00e0n K\u1ef3 c\u00f9ng nh\u1eadn m\u1eadt chi\u1ebfu. Theo \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b l\u00e0 l\u1eddi B\u00e0ng T\u1ecbch t\u1ef1 n\u00f3i, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean n\u1ed9i th\u1ecb. Nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u1eebng thi c\u1eed.<\/p>\n<p>[13] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00fa B\u1eadt t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Nay Nguy\u00ean H\u1ea1o sai quan ng\u1ee5y mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn, mu\u1ed1n b\u00e0n vi\u1ec7c th\u00f4ng h\u1ea3o, nh\u01b0ng b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng Nguy\u00ean H\u1ea1o ch\u01b0a ch\u1ecbu x\u01b0ng th\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nghe truy\u1ec1n l\u1ec7nh xu\u1ed1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn m\u00e0 s\u1ee9 T\u00e2y H\u1ea1 \u0111i qua, t\u0103ng th\u00eam l\u1ec5 ngh\u00eanh ti\u1ebfp, l\u1ea1i sai c\u00e1c ch\u00e2u c\u1eed th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ebfn d\u1ecbch tr\u1ea1m y\u1ebfn ti\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i. \u0110\u1ed1i \u0111\u00e3i qu\u00e1 h\u1eadu, s\u1ee3 r\u1eb1ng sau n\u00e0y kh\u00f3 x\u1eed l\u00fd, l\u00e0m m\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ebf ng\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi xa c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. L\u1ea1i nghe s\u1ee9 T\u00e2y H\u1ea1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0 do Khi\u1ebft \u0110an sai b\u1ea3o, Nguy\u00ean H\u1ea1o v\u1ed1n \u0111\u00e3 s\u1ee3 Khi\u1ebft \u0110an, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m gi\u1eef th\u1ebf tr\u1ecdng. D\u00f9 vi\u1ec7c b\u00e0n b\u1ea1c ch\u01b0a h\u1ee3p, c\u0169ng c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch sau.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i l\u00e0m ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, n\u1ebfu \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m, sau kh\u00f3 c\u1ee9u v\u00e3n. Nay l\u1ea1i nghe s\u1ee9 T\u00e2y H\u1ea1 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p x\u01b0ng ph\u1ee5, th\u00ec Nguy\u00ean H\u1ea1o t\u1ef1 cho l\u00e0 \u0111\u1eafc ch\u00ed. Th\u1ea7n n\u0103m ngo\u00e1i \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, c\u00f9ng qu\u00e1n b\u1ea1n L\u01b0u L\u1ee5c Ph\u00f9 n\u00f3i chuy\u1ec7n, n\u1ebfu sau n\u00e0y khi\u1ebfn Nguy\u00ean H\u1ea1o l\u1ea1i x\u01b0ng th\u1ea7n, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a c\u1ed1ng n\u1ea1p. Ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u00e1nh danh hi\u1ec7u \u1ea5y, nay l\u1ea1i ch\u01b0a th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u00fang \u01b0\u1edbc h\u1eb9n, u\u1ed5ng ch\u1ecbu nh\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 sau, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh qu\u00e1 d\u1ec5 d\u00e3i ch\u1ea5p thu\u1eadn, c\u00f3 hai \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo: N\u1ebfu Khi\u1ebft \u0110an cho r\u1eb1ng Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft Nguy\u00ean H\u1ea1o x\u01b0ng th\u1ea7n, th\u00ec h\u00e1 ch\u1ecbu th\u1ee5 ch\u1ebf v\u1edbi ta, \u1eaft s\u1ebd sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y l\u1eddi g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i; N\u1ebfu Khi\u1ebft \u0110an cho r\u1eb1ng Nguy\u00ean H\u1ea1o v\u1ed1n x\u01b0ng th\u1ea7n v\u1edbi c\u1ea3 hai tri\u1ec1u, nay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng x\u01b0ng th\u1ea7n v\u1edbi Nam tri\u1ec1u, d\u1ea7n th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbch, th\u00ec s\u1ebd t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 duy nh\u1ea5t t\u00f4n qu\u00fd. Ng\u00e0y sau nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea1i \u0111\u00f2i h\u1ecfi th\u00eam, kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng c\u00e1ch g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1eeb ch\u1ed1i. Th\u1ea7n ng\u00e0y \u0111\u00eam suy ngh\u0129, hai \u0111i\u1ec1u \u1ea5y \u1eaft s\u1ebd x\u1ea3y ra m\u1ed9t, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng lo t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f9ng \u1edf t\u1ea1i Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, \u0111\u00e3 cho mi\u1ec5n l\u00e0m quan xa, t\u1eeb nay ph\u1ea3i tri\u1ec7u hai quan b\u1ea3o l\u00e3nh, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111em c\u00e1c b\u1ea3n t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, th\u01b0 s\u1edb c\u1ee7a m\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean, sai ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111em ra ngo\u00e0i, r\u1ed3i b\u00ed m\u1eadt sai nh\u1eefng k\u1ebb ph\u00f9 phi\u1ebfm truy\u1ec1n t\u1ee5ng khen ng\u1ee3i, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u1ea5y danh ti\u1ebfng cho m\u00ecnh, mu\u1ed1n l\u00e0m r\u00f5 l\u1ed7i c\u1ee7a Vua. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra l\u1ec7nh c\u1ea3nh c\u00e1o, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng tu\u00e2n theo, g\u00e2y n\u00ean th\u00f3i x\u1ea5u, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho s\u1ef1 gi\u00e1o h\u00f3a c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1ec1 th\u1edd Vua, t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1eef l\u00f2ng trung h\u1eadu, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 k\u00edch \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 gi\u1eef g\u00ecn ti\u1ebft h\u1ea1nh, h\u00e1 lo kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng danh? N\u1ebfu vi ph\u1ea1m l\u1eddi r\u0103n, t\u1ea5t c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc x\u1eed ph\u1ea1t. Xin h\u00e3y ra l\u1ec7nh cho trong ngo\u00e0i bi\u1ebft r\u00f5, n\u1ebfu c\u00f2n vi ph\u1ea1m, \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ebd b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c n\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. L\u1ea1i sai Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i ni\u00eam y\u1ebft l\u1ec7nh n\u00e0y \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, c\u1ea7n tra c\u1ee9u t\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Thi\u00eam th\u01b0 B\u1ea3o An qu\u00e2n ph\u00e1n quan s\u1ef1 Thi\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3 l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang \u0111i s\u1ee9 H\u1ea1 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[17] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u01b0\u01a1ng T\u00e1 c\u00f9ng H\u1ea1 T\u00f2ng H\u00fac \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp \u1edf \u0110\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u00e2y D\u1ecbch. S\u1ee9 th\u1ea7n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, r\u1ed3i b\u1ea3o T\u00f2ng H\u00fac r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 mang \u0111\u1ebfn, danh th\u1ec3 ch\u01b0a \u0111\u00fang, ch\u1eef tr\u00ean danh hi\u1ec7u l\u1ea1i ph\u1ea1m h\u00fay Th\u00e1nh t\u1ed5, kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00e2ng l\u00ean, n\u00ean tr\u1ea3 l\u1ea1i. Tuy x\u01b0ng l\u00e0 con, t\u1ecf ra cung k\u00ednh thu\u1eadn ph\u1ee5c, nh\u01b0ng cha con c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 kh\u00f4ng x\u01b0ng th\u1ea7n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi d\u00e2ng bi\u1ec3u, ch\u1ec9 x\u01b0ng t\u00ean c\u0169, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd ban s\u00e1ch phong l\u00e0m H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7, ban chi\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean, cho ph\u00e9p t\u1ef1 \u0111\u1eb7t quan thu\u1ed9c. Khi ti\u1ebfp \u0111\u00e3i s\u1ee9 th\u1ea7n, cho ng\u1ed3i \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u00f3a, ho\u1eb7c khi sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, s\u1ebd ti\u1ebfp \u0111\u00e3i nh\u01b0 l\u1ec5 ti\u1ebfp s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an. N\u1ebfu mu\u1ed1n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi nh\u1eadn l\u1ec5 v\u1eadt ban t\u1eb7ng, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p. \u0110\u1eb7t ch\u1ee3 \u1edf B\u1ea3o An qu\u00e2n, h\u00e0ng n\u0103m ban t\u1eb7ng 10 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, 3 v\u1ea1n c\u00e2n tr\u00e0, v\u00e0o ng\u00e0y sinh v\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10 s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng. Cho ph\u00e9p d\u00e2ng l\u1ec5 v\u00e0o ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0 ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n. C\u00e1c tr\u1ea1i s\u00e1ch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i> L\u1ea1i sai L\u01b0\u01a1ng T\u00e1 c\u00f9ng T\u00f2ng H\u00fac \u0111i th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[18] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, v\u00e0o c\u00e1c ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh v\u00e0 4 ti\u1ebft kh\u00e1c, cho ph\u00e9p x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u v\u00e0 nh\u1eb9 h\u01a1n.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1ea5y H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, \u0111\u1ec1u l\u00e0 T\u01b0 m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 chi\u00eau th\u1ea3o \u0111\u1eb3ng s\u1ee9, l\u00e0m T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9; l\u1ea5y Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, ki\u00eam Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 chi\u00eau th\u1ea3o \u0111\u1eb3ng s\u1ee9, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Kinh ch\u00e2u. H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u1ec1u n\u0103m l\u1ea7n t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, b\u00e8n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1eadm ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00fa B\u1eadt t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n nghe g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9, phong H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam l\u00e0m T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. Th\u1ea7n nh\u1eadn th\u1ea5y th\u00e1nh \u00fd ch\u1ec9 theo c\u00f4ng lu\u1eadn, kh\u00f4ng nghe l\u1eddi gi\u00e8m pha, \u0111\u1ec1 b\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u1edf n\u01a1i xa. Thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, th\u00ec th\u00e1i b\u00ecnh kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng vi\u1ec7c d\u00f9ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tuy t\u1ed1t, nh\u01b0ng gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ch\u01b0a di\u1ec7t, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. N\u1ebfu c\u1ea3 hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u v\u1ec1 tri\u1ec1u, e r\u1eb1ng s\u1ebd thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi lo vi\u1ec7c. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mong m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, \u1edf trong tri\u1ec1u, c\u00f2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ch\u1ee9c T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1ea1m \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, trong ngo\u00e0i ph\u1ed1i h\u1ee3p, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng xong.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo th\u1ea7n ngh\u0129, \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd. Tuy nhi\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean cho ra ngo\u00e0i nh\u1eadm ch\u1ee9c, e r\u1eb1ng sau n\u00e0y v\u00f5 quan s\u1ebd l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7, r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn ngang ng\u01b0\u1ee3c, kh\u00e9o l\u00e9o bi\u1ec7n lu\u1eadn, l\u00e0m h\u1ea1i s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, t\u1ed5n h\u1ea1i c\u00f4ng lu\u1eadn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y h\u1eb3n bi\u1ebft H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111ang b\u1eadn vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c v\u1ee5, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u1ec1 tri\u1ec1u, l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i nh\u1eadm ch\u1ee9c, l\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c tai nghe c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, k\u00ecm h\u00e3m hi\u1ec1n t\u00e0i. Gian t\u00e0 d\u1ee5ng t\u00e2m \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Hu\u1ed1ng chi, tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng c\u00f3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n mang ch\u1ee9c v\u1ee5 L\u01b0\u1ee1ng ph\u1ee7 ra ngo\u00e0i \u1ee9ng ph\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p, xong vi\u1ec7c l\u1ea1i v\u1ec1 tri\u1ec1u, ch\u01b0a t\u1eebng nghe sau n\u00e0y c\u00f3 v\u00f5 quan l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eebng tin l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb, h\u00e3y chuy\u00ean nghe c\u00f4ng lu\u1eadn, tri\u1ec7u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1, \u1edf trong tri\u1ec1u, c\u00f2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ch\u1ee9c T\u01b0 m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1ea1m \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. Ho\u1eb7c hai ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, chia \u0111\u1ec1u lao nh\u1ecdc, c\u0169ng r\u1ea5t ti\u1ec7n l\u1ee3i. Trong ngo\u00e0i ph\u1ed1i h\u1ee3p, kh\u00f4ng g\u00ec t\u1ed1t h\u01a1n th\u1ebf. Nghe n\u00f3i H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u00e3 t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ch\u01b0a xong, xin t\u1eeb ch\u1ed1i \u00e2n m\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 x\u1eed l\u00fd, r\u1ea5t h\u1ee3p t\u00ecnh th\u1ebf. Th\u1ea7n v\u00f4 c\u00f9ng kh\u1ea9n thi\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[20] Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 lang trung Ng\u00f4 Tu\u00e2n L\u1ed9 l\u00e0m Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n T\u00f4n Mi\u1ec5n l\u00e0m Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, b\u1ea3n l\u1ed9 \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p>[21] Ghi c\u00f4ng \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Kinh Th\u00e0nh huy\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Kinh Th\u00e0nh huy\u1ec7n, 'Kinh' nguy\u00ean l\u00e0 'Kinh', c\u0103n c\u1ee9 \u300aHo\u00e0n V\u0169 k\u00fd\u300b quy\u1ec3n 54 Ngu\u1ef5 Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u, \u300aC\u1eedu V\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 1 B\u1eafc Kinh \u0111i\u1ec1u v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 86 \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 \u0111i\u1ec1u s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-401-3\" href=\"#footnote-401-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a> u\u00fd \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u T\u00f4ng, cho anh l\u00e0 H\u1ea1nh l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u0110\u0103ng Ch\u00e2u Ho\u00e0ng huy\u1ec7n, ch\u00e1u l\u00e0 H\u1eefu Chi l\u00e0m Giao x\u00e3 trai lang, v\u00ec Tri\u1ec1u T\u00f4ng \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c sung l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u1ea1 T\u1ee7ng v\u1ec1 b\u1ea3n tr\u1ea5n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u h\u1ed3i H\u1ea1 T\u1ee7ng t\u1eeb S\u00e1i Ch\u00e2u v\u1ec1 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, c\u00e1c quan ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0 gi\u00e1n quan \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb lu\u1eadn t\u1ed9i H\u1ea1 T\u1ee7ng, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u1ea1 T\u1ee7ng \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, nh\u00fat nh\u00e1t, c\u1ea9u th\u1ea3, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1eadn l\u1ef1c, m\u1ed7i khi b\u00e0n vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 li\u1ec7t k\u00ea \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn khi Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac, m\u1edbi tr\u00ecnh b\u00e0y m\u01b0\u1eddi k\u1ebf s\u00e1ch. \u00d4ng ta t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111em theo th\u1ecb n\u1eef v\u00e0o tr\u01b0\u1edbng trung qu\u00e2n, su\u00fdt n\u1eefa g\u00e2y ra bi\u1ebfn lo\u1ea1n trong qu\u00e2n. L\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c Nguy\u00ean H\u1ea1o t\u1eebng treo b\u1ea3ng \u1edf bi\u00ean \u1ea3i, h\u1ee9a th\u01b0\u1edfng ba ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n cho ai l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u H\u1ea1 T\u1ee7ng, b\u1ecb gi\u1eb7c khinh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u00f4ng ta l\u00e0m m\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat th\u00e0nh t\u00edch g\u00ec. Nay n\u1ebfu d\u00f9ng \u00f4ng ta, th\u00ec ch\u00ed kh\u00ed c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng l\u0129nh bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng s\u1ebd n\u1ea3n l\u00f2ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ea1 T\u1ee7ng d\u00f9ng m\u01b0u m\u1eb9o, gian tr\u00e1, x\u1ea3o quy\u1ec7t, kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi L\u1eef Di Gi\u1ea3n, Di Gi\u1ea3n s\u1ee3 t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng ta, kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u1eabn \u00f4ng ta v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t, ch\u1ec9 khi v\u1ec1 h\u01b0u m\u1edbi ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i t\u1ecfa hi\u1ec1m kh\u00edch c\u0169. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111ang ch\u0103m lo vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea1i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi gian tr\u00e1, b\u1ea5t trung nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u00e0m sao c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ecbnh tr\u1ecb?&#8221;<\/i> Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ea7m M\u1ea1c l\u1ea1i n\u00f3i H\u1ea1 T\u1ee7ng \u00e2m th\u1ea7m k\u1ebft giao v\u1edbi n\u1ed9i th\u1ecb L\u01b0u T\u00f2ng Nguy\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"L\u01b0u T\u00f2ng Nguy\u1ec7n, ch\u1eef 'T\u00f2ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ecdng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 37 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-401-4\" href=\"#footnote-401-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, b\u00ean trong th\u00ec d\u00f9ng m\u01b0u m\u1eb9o hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c, b\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec n\u1eafm quy\u1ec1n c\u01a1 m\u1eadt, khi\u1ebfn b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gian th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf, quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a nh\u00e0 Vua b\u1ecb suy y\u1ebfu. L\u1eddi t\u00e2u c\u00e0ng th\u00eam kh\u1ea9n thi\u1ebft.<\/p>\n<p>Khi H\u1ea1 T\u1ee7ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, c\u00e1c quan c\u00e0ng g\u1ea5p g\u00e1p d\u00e2ng s\u1edb, xin \u0111\u1eebng cho \u00f4ng ta v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Gi\u00e1n quan D\u01b0 T\u0129nh l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ea1 T\u1ee7ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c v\u00ec b\u1ec7nh, nh\u01b0ng nghe tin \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u d\u1ee5ng, li\u1ec1n v\u1ed9i v\u00e0ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1edbm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, H\u1ea1 T\u1ee7ng \u1eaft s\u1ebd c\u1ed1 xin \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec7n ki\u1ebfn, k\u1ec3 l\u1ec3 \u00e2n t\u00ecnh, kh\u00f3c l\u00f3c, l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ea3 h\u1eefu gi\u00fap \u00f4ng ta gi\u1ea3i th\u00edch, th\u00ec th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng s\u1ebd b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c.&#8221;<\/i> Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n h\u1ebft l\u1eddi can gi\u00e1n, Vua ch\u01b0a t\u1ec9nh ng\u1ed9, \u0111\u1ee9ng d\u1eady b\u1ecf \u0111i, C\u1ee7ng Th\u1ea7n li\u1ec1n k\u00e9o \u00e1o Vua, n\u00f3i h\u1ebft l\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 t\u1edbi m\u01b0\u1eddi t\u00e1m t\u1edd s\u1edb, Vua m\u1edbi b\u00e3i ch\u1ee9c H\u1ea1 T\u1ee7ng v\u00e0 d\u00f9ng \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n thay th\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00ean t\u00ecm r\u1ed9ng c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a \u0111\u00e0i gi\u00e1n, ghi r\u00f5 t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi t\u1ed1t. Th\u1ea1ch Gi\u1edbi trong b\u00e0i th\u01a1 \u300aTh\u00e1nh \u0111\u1ee9c\u300b n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00f9ng Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba C\u1ee7ng Th\u1ea7n, Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00ecnh, M\u1ea1c<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00ecnh, M\u1ea1c, ch\u1eef 'M\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-401-5\" href=\"#footnote-401-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, Gi\u00e1n quan Tu, T\u0129nh<a class=\"footnote\" title=\"Gi\u00e1n quan Tu, T\u0129nh, ch\u1eef 'T\u0129nh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-401-6\" href=\"#footnote-401-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1edd s\u1edb truy h\u1ed3i chi\u1ebfu ch\u1ec9 tri\u1ec7u H\u1ea1 T\u1ee7ng, nh\u01b0ng ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng n\u00f3i<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng n\u00f3i, ch\u1eef 'T\u1ee7ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-401-7\" href=\"#footnote-401-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> l\u00e0 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m t\u1edd s\u1edb, nay theo ch\u00ednh truy\u1ec7n. Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00ecnh, t\u1ee9c l\u00e0 T\u1ecbch B\u00ecnh. B\u00ecnh sau v\u00ec b\u1ea5t t\u00e0i b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 can gi\u00e1n H\u1ea1 T\u1ee7ng, th\u1eadt \u0111\u00e1ng l\u1ea1. L\u1eddi c\u1ee7a Tr\u1ea7m M\u1ea1c, theo truy\u1ec7n c\u1ee7a M\u1ea1c. Vi\u1ec7c C\u1ee7ng Th\u1ea7n k\u00e9o \u00e1o Vua, theo h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a C\u1ee7ng Th\u1ea7n do L\u01b0u Ch\u00ed so\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m M\u00f4ng Th\u1ee7 Trung l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1. Th\u1ee7 Trung v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi C\u00e0n Ninh, \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c b\u1ecb b\u1eaft sang Khi\u1ebft \u0110an, t\u1eebng \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. Khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf H\u00f2a Ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u1ef1 t\u00e2u xin kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m quan v\u00f5, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai Quy Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt Hi Li\u1ec7t, Uy V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n M\u00e3 Di Gi\u00e1o, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-401-8\" href=\"#footnote-401-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>sai S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Nh\u1eadt H\u01b0u, Phu Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Tri\u1ec7u Vi Ti\u1ebft \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[25] L\u1eef Di Gi\u1ea3n v\u1eeba b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, con \u00f4ng l\u00e0 C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n. C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc cho r\u1eb1ng Di Gi\u1ea3n tuy \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed, n\u00ean c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c tu so\u1ea1n. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[26] Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Qu\u00e1n c\u00e1c hi\u1ec7u kh\u00e1m Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1, D\u01b0 T\u0129nh, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m gi\u00e1n quan, T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u01a1 ch\u00fac m\u1eebng, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ea7y kh\u00edch l\u1ec7. Ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y d\u00e2ng th\u01a1 l\u00ean Vua, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh b\u1ed5 nhi\u1ec7m n\u00e0y. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, sai quan \u0111\u1ebfn Ng\u0169 Nh\u1ea1c, T\u1ee9 \u0110\u1ed9c c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung Di\u00eau Tr\u1ecdng T\u00f4n nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Th\u00e1i Ch\u00e2u, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 lang trung L\u00fd T\u00f4ng V\u1ecbnh nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri T\u1eeb Ch\u00e2u, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, Ty phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Vi\u1ec7t nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1ea1i thu\u1ed9c c\u1ee7a B\u1ed9 l\u00e0 Th\u00f4i Ban gi\u1ea3 m\u1ea1o v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a s\u1ee9 ph\u00f3 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(\u300aTr\u1ecdng T\u00f4n truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p: \u1ede bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2y b\u1eafc, chi ph\u00ed chi\u00eau m\u1ed9 binh l\u00ednh, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed3n tr\u00fa c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng, s\u1ee9 b\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. Tr\u1ecdng T\u00f4n d\u1ed1c l\u00f2ng t\u00ednh to\u00e1n, d\u00f9 \u1ed1m \u0111au c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecf vi\u1ec7c. V\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i thu\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1ea1o v\u0103n th\u01b0 n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m Tri Th\u00e1i Ch\u00e2u. X\u00e9t l\u1ea1i, l\u1ea1i thu\u1ed9c d\u00e1m gi\u1ea3 m\u1ea1o v\u0103n th\u01b0, th\u00ec Tr\u1ecdng T\u00f4n c\u00f3 d\u1ed1c l\u00f2ng g\u00ec? Nay kh\u00f4ng ch\u00e9p theo.)<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 s\u1ef1. Khi nh\u1eadn m\u1ec7nh, Nghi\u00eau Th\u1ea7n t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nay qu\u1ed1c gia v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u suy y\u1ebfu, xin b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t vi\u1ec7c giao ph\u00f3 cho th\u1ea7n.&#8221;<\/i> \u00d4ng xin t\u1ef1 ch\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1, Vua nghe theo, v\u00e0 Nghi\u00eau Th\u1ea7n \u0111\u00e3 n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00ec t\u00e0i tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. N\u0103m \u0111\u00f3, \u00f4ng thu th\u1eadp s\u1ed1 li\u1ec7u v\u1ec1 thu chi t\u00e0i ch\u00ednh c\u1ee7a ba l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau khi d\u00f9ng binh, r\u1ed3i b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t ch\u01b0a d\u00f9ng binh, ba l\u1ed9 thu chi ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o nh\u01b0 sau: Thi\u1ec3m T\u00e2y thu 19.780.000, chi 15.510.000<a class=\"footnote\" title=\"Chi 15.510.000, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 11.510.000, s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 12 ghi l\u00e0 21.500.000\" id=\"return-footnote-401-9\" href=\"#footnote-401-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>; H\u00e0 B\u1eafc thu 20.140.000, chi 18.230.000; H\u00e0 \u0110\u00f4ng thu 10.380.000, chi 8.590.000. Sau khi d\u00f9ng binh: Thi\u1ec3m T\u00e2y thu 33.900.000, chi 33.630.000; H\u00e0 B\u1eafc thu 27.450.000, chi 25.520.000; H\u00e0 \u0110\u00f4ng thu 11.760.000, chi 13.030.000. L\u1ea1i t\u00ednh thu chi v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf kinh k\u1ef3: N\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t, thu 19.500.000, chi 21.850.000. N\u0103m \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1ec5 giao t\u1ebf, n\u00ean s\u1ed1 thu chi nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u0103m th\u01b0\u1eddng. N\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 hai, thu 29.290.000, chi 26.170.000, kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 l\u1ebb. T\u1eeb \u0111\u00f3 suy ra, chi ph\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1 r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, T\u01b0 hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00e3 Thi\u1ec7u Ninh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ho\u00e0i Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Thi\u1ec7u Ninh \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i Nam, li\u1ec1n d\u00e2ng l\u00ean 100.000 quan ti\u1ec1n th\u1eeba. Gi\u00e1n quan \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu xin tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i Thi\u1ec7u Ninh v\u1ec1 t\u1ed9i l\u1eeba d\u1ed1i, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e nh\u1eefng k\u1ebb gian l\u1ea1i b\u00f3c l\u1ed9t.<\/p>\n<p><em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, c\u00f2n vi\u1ec7c c\u00f3 l\u00e0m theo hay kh\u00f4ng c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/em><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u00f3c t\u1eeb qu\u00e2n Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n<p>[32] L\u1eef Di Gi\u1ea3n tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 tham gia b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau qu\u00fd v\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i kh\u00f4ng suy gi\u1ea3m. B\u1ea5y gi\u1edd, gi\u00e1n quan Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>&#8220;T\u1eeb khi Di Gi\u1ea3n b\u1ecb b\u1ec7nh, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hai ph\u1ee7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c. L\u1ea1i nghe r\u1eb1ng khi Di Gi\u1ea3n b\u1ec7nh, b\u1ec7 h\u1ea1 trong cung c\u1ea5m \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o cho \u00f4ng ta, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, s\u1ef1 quan t\u00e2m kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hai ph\u1ee7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, nay l\u1ea1i c\u00f9ng c\u1ea7m h\u1ed1t nh\u1eadn vi\u1ec7c \u1edf c\u1eeda nh\u00e0 Di Gi\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi trong x\u00f3m l\u00e0ng ch\u1ec9 tr\u1ecf c\u01b0\u1eddi th\u1ea7m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t vi\u1ec7c Di Gi\u1ea3n ch\u1ec9 lo m\u01b0u c\u1ea7u l\u1ee3i \u00edch c\u00e1 nh\u00e2n m\u00e0 qu\u00ean vi\u1ec7c c\u00f4ng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda cho thi\u00ean h\u1ea1 nh\u01b0 ng\u00e0y nay. Khi B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, Di Gi\u1ea3n \u0111\u00e3 gi\u1eef ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, r\u1ed3i l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m. Nh\u1eefng vi\u1ec7c \u00f4ng ta n\u00f3i, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nghe theo v\u00e0 thi h\u00e0nh, l\u1ebd ra ph\u1ea3i l\u00e0m cho phong h\u00f3a gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n h\u1eadu, quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, \u0111\u1ecbch qu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c khu\u1ea5t ph\u1ee5c, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Th\u1ebf nh\u01b0ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p ch\u1eb3ng th\u1ea5y \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 lo m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c ri\u00eang.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh, \u00f4ng ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e1ng ch\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, nh\u01b0 T\u00e0o Tu C\u1ed5, \u0110o\u00e0n Thi\u1ebfu Li\u00ean, Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5, D\u01b0\u01a1ng Giai, T\u00f4n Mi\u1ec5n, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, D\u01b0 T\u0129nh, Do\u00e3n Chu, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, v.v., ho\u1eb7c \u0111\u00e0y \u0111i ngh\u00ecn d\u1eb7m, ho\u1eb7c \u1ee9c ch\u1ebf nhi\u1ec1u n\u0103m, ho\u1eb7c v\u00ec th\u00f9 ri\u00eang, m\u01b0\u1ee3n uy quy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 Vua \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung hi\u1ec1n, nh\u1eb1m tr\u00fat gi\u1eadn c\u00e1 nh\u00e2n, ch\u1eb3ng h\u1ec1 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c m\u00ecnh s\u1ebd mang ti\u1ebfng x\u1ea5u. T\u00ednh c\u00e1ch kh\u00f4ng t\u1ed1t, mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u1ea3i theo m\u00ecnh, th\u1ea5y ai c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c t\u1ef1 l\u1eadp th\u00ec \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 tham danh, c\u1ea7u ph\u00fa qu\u00fd m\u00e0 b\u00f4i nh\u1ecd. Ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u1ea5y th\u1ebf x\u1ea5u h\u1ed5, th\u01b0\u1eddng r\u00fat lui \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh ti\u1ebfng tham danh, c\u1ea7u ti\u1ebfn. V\u00ec th\u1ebf, hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m qua, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n coi tr\u1ecdng li\u00eam s\u1ec9, danh ti\u1ebft. K\u1ebb n\u00f4ng c\u1ea1n th\u00ec s\u1ed1ng qua loa, k\u1ebb s\u00e2u s\u1eafc th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u xa, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5. Ch\u1ec9 c\u1ea7n bi\u1ebft n\u1ecbnh b\u1ee3, Di Gi\u1ea3n \u0111\u1ec1u h\u1ebft s\u1ee9c che ch\u1edf, khi\u1ebfn k\u1ebb gian t\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed5, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, thi\u00ean h\u1ea1 coi \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng.<\/i><\/p>\n<p><i>Coi vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i theo l\u1ee3i l\u1ed9c l\u00e0 kh\u00f4n ngoan, xa l\u00e1nh quy\u1ec1n th\u1ebf l\u00e0 ngu d\u1ed1t, b\u1ecf m\u1ea5t ti\u1ebft th\u00e1o li\u00eam s\u1ec9, t\u1ea1o th\u00e0nh phong tr\u00e0o ch\u1ea1y ch\u1ecdt. M\u1ed9t \u00e2n hu\u1ec7 nh\u1ecf c\u0169ng ph\u1ea3i xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u1eeda nh\u00e0 m\u00ecnh, ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ti\u1ebft l\u1ed9 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc; ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean k\u00ecm h\u00e3m vi\u1ec7c, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi cho thi h\u00e0nh. N\u1ebfu vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u1ecf th\u00ec \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho \u0111\u1ed3ng li\u00eau, l\u1edbn th\u00ec n\u00f3i l\u00e0 ph\u1ee5ng ch\u1ec9 th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng. C\u00e1c vi\u1ec7n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan v\u0103n v\u00f5, quan l\u1ea1i th\u1eeba r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u1eaft gi\u1ea3m, nh\u00e2n t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang, c\u00f4ng t\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1 b\u1ea1t. Nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng, h\u00f4n \u00e1m, t\u1eebng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, tr\u00e1ch ph\u1ea1t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan<a class=\"footnote\" title=\"'minh oan' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 37, s\u1ef1 t\u00edch H\u1ea1 T\u1ee7ng ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u1ea3n vi minh oan'.\" id=\"return-footnote-401-10\" href=\"#footnote-401-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, c\u1ed1 g\u1eafng ban ph\u00e1t \u00e2n hu\u1ec7 nh\u1ecf, thu n\u1ea1p nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. Tham li\u00eam l\u1eabn l\u1ed9n, thi\u1ec7n \u00e1c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi binh l\u00ednh v\u00f9ng Quan Thi\u1ec3m n\u1ed5i d\u1eady, vi\u1ec7c tu s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y, v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, c\u00f9ng c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf m\u00e1 tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u do c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn \u0111\u1ea3m nh\u1eadn. B\u00ean trong th\u00ec kho t\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, b\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e3 c\u1ea1n ki\u1ec7t, ti\u1ebfng than o\u00e1n vang kh\u1eafp n\u01a1i. N\u1ebfu kh\u00f4ng may g\u1eb7p ph\u1ea3i thi\u00ean tai h\u1ea1n h\u00e1n, th\u00ec h\u1eadu qu\u1ea3 s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do kh\u00f4ng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3, ph\u00e1t v\u1eadn, chuy\u1ec3n v\u1eadn, m\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, ch\u1ec9 lo thu v\u00e9n t\u00ecnh c\u1ea3m c\u00e1 nh\u00e2n, d\u00f9ng l\u00e0m b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec7m, m\u1edbi \u0111\u1ebfn v\u00e0i th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u1ea1i thuy\u00ean chuy\u1ec3n, ch\u1ea1y v\u00f2ng quanh, ng\u00e0y ng\u00e0y mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn. Mu\u1ed1n d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u, gi\u1ea3m b\u1edbt g\u00e1nh n\u1eb7ng cho d\u00e2n, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i><\/p>\n<p><i>Khi Di Gi\u1ea3n n\u1eafm quy\u1ec1n, sau tr\u1eadn thua \u1edf S\u01a1n Ngo\u1ea1i, t\u1eeb Nh\u1eadm Ph\u00fac tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u1ebft m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1eadn chi\u1ebfn \u1edf Phong Ch\u00e2u, m\u1ea5t \u0111\u1ea5t, m\u1ea5t qu\u00e2n. Tr\u1eadn Tr\u1ea5n Nhung, t\u1eeb C\u00e1t Ho\u00e0i M\u1eabn tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1ea1i ch\u1ebft m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. \u1ede tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, k\u1ebf s\u00e1ch g\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh to\u00e1n? Sau khi qu\u00e2n T\u00e2y th\u1ea5t b\u1ea1i, Khi\u1ebft \u0110an nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, sai s\u1ee9 v\u00e0o tri\u1ec1u, vi ph\u1ea1m l\u1eddi th\u1ec1 c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, ngang nhi\u00ean \u0111\u00f2i \u0111\u1ea5t Quan Nam, t\u0103ng th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111em qu\u00e2n \u00e1p s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi, ki\u00ean quy\u1ebft \u0111\u00f2i ch\u1eef &#8220;N\u1ea1p&#8221;, uy hi\u1ebfp Trung Qu\u1ed1c, th\u1eadt l\u00e0 n\u1ed7i nh\u1ee5c l\u1edbn. Xem x\u00e9t m\u1ed1i h\u1ecda n\u00e0y, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ung nh\u1ecdt, ch\u1ec9 ch\u01b0a v\u1ee1 m\u1ee7 m\u00e0 th\u00f4i.<\/i><\/p>\n<p><i>Di Gi\u1ea3n ra v\u00e0o Trung th\u01b0 g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, kh\u00f4ng gi\u00fap b\u1ec7 h\u1ea1 h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u00e0m qua loa, dung t\u00fang, khi\u1ebfn v\u1ea1n s\u1ef1 \u0111\u1ed5 n\u00e1t nh\u01b0 v\u1eady. Nay v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 v\u1ec1, v\u1eabn c\u00f2n tham quy\u1ec1n th\u1ebf, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1eeb ch\u1ed1i. C\u00f3 nghe n\u00f3i \u00f4ng ta xin ch\u1ec9 cho m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn nh\u00e0 b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1edbn, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a Di Gi\u1ea3n tuy lui m\u00e0 ch\u01b0a d\u1eebng. Xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c b\u00e0n b\u1ea1c qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1, \u0111\u1ec3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hai ph\u1ee7 chuy\u00ean tr\u00e1ch tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Di Gi\u1ea3n xin th\u00f4i d\u1ef1 b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[Th\u00e1i] T\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea5y r\u1eb1ng Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, nh\u01b0ng v\u00ec gi\u1eb7c ph\u00eda T\u00e2y ch\u01b0a y\u00ean, n\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u1ea9n thi\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i \u00e2n m\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i ban chi\u1ebfu th\u01b0, th\u00fac gi\u1ee5c h\u1ecd v\u1ec1 kinh. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng K\u1ef3 \u1eaft s\u1ebd l\u1ea1i t\u00e2u tr\u00ecnh, t\u1eeb ch\u1ed1i trong khi ch\u01b0a quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, v\u00e0 c\u00f3 ba \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau: M\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 K\u1ef3 v\u00e0 Tr\u1ecdng Y\u00eam c\u00f9ng v\u1ec1 kinh; hai l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong tri\u1ec1u, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean; ba l\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f9ng v\u1ec1 kinh l\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 suy x\u00e9t s\u00e1ng su\u1ed1t, nghe theo \u00fd ki\u1ebfn c\u00f4ng b\u1eb1ng, v\u00ec hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e2u \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i, nh\u1eb1m t\u00ecm k\u1ebf ph\u00e1 gi\u1eb7c.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng, vi\u1ec7c kh\u1ed5 nh\u1ea5t c\u1ee7a quan bi\u00ean l\u00e0 t\u1ea5u tr\u00ecnh v\u0103n th\u01b0, c\u00f3 khi b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, c\u00f3 khi b\u1ecb c\u1eaft x\u00e9n, \u0111\u1ed9ng t\u00e1c kh\u00f4ng nh\u01b0 \u00fd, n\u00ean l\u00e2u nay kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Nay d\u00f9ng quan bi\u00ean m\u00e0 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, th\u00ec vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, trong ngo\u00e0i t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng. D\u00f9ng binh kh\u00f4ng th\u1eafng, l\u00e0 do qu\u00e2n ch\u1ebf ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p th\u1ed1ng l\u0129nh, n\u1ebfu kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec kh\u00f3 th\u1ea5y ng\u00e0y th\u1eafng l\u1ee3i. Nay d\u00f9ng quan bi\u00ean m\u00e0 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 thu\u1eadt thay \u0111\u1ed5i, n\u00ean n\u00ean \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong tri\u1ec1u.<\/i><\/p>\n<p><i>Gi\u1eb7c ph\u00eda T\u00e2y tuy \u0111\u00e3 xin h\u00f2a, nh\u01b0ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi Nhung kh\u00f4ng th\u1ec3 tin c\u1eady, K\u1ef3 v\u1ed1n quen vi\u1ec7c binh, t\u00ecnh c\u1ea3m tr\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng su\u1ed1t, nay \u0111\u1ec1u v\u1ec1 tri\u1ec1u, t\u01b0\u1edbng m\u1edbi l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ch\u01b0a luy\u1ec7n t\u1eadp, n\u1ebfu gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1, \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t t\u1ea5n c\u00f4ng, \u1eaft kh\u00f3 ch\u1ebf ng\u1ef1. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do n\u00ean \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n ng\u0103n tr\u1edf. Nh\u1eefng k\u1ebb gh\u00e9t K\u1ef3, Tr\u1ecdng Y\u00eam, n\u1ebfu \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u0103m ph\u01b0\u01a1ng h\u1ee7y b\u00e1ng h\u1ecd, b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ea5t kh\u00f4ng tin. N\u1ebfu khen t\u00e0i \u0111\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 n\u00f3i, b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 nghi ng\u1edd. T\u1ea5t n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1ecdng Y\u00eam uy danh \u0111\u00e3 n\u1ed5i, Kh\u01b0\u01a1ng Nhung r\u1ea5t s\u1ee3, nay r\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi, t\u1ea5t s\u1ebd x\u00e2m nhi\u1ec5u. Th\u1ea7n cho l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, Tr\u1ecdng Y\u00eam l\u00e0m Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, Kh\u01b0\u01a1ng Nhung \u0111\u00e3 s\u1ee3 uy danh, nay \u1edf Xu ph\u1ee7, b\u00e0n vi\u1ec7c binh, s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i c\u00e0ng l\u1edbn. N\u1ebfu n\u00f3i d\u00e2n t\u00ecnh Quan Trung v\u1ed1n n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, nay v\u1ec1 tri\u1ec1u, d\u00e2n ch\u00fang th\u1ea5t v\u1ecdng, th\u1ea7n l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. \u1ede Thi\u1ec3m T\u00e2y, d\u00e2n \u0111\u00e3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, nay \u1edf Xu ph\u1ee7, t\u1ea5t tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i m\u00e0 thi h\u00e0nh, s\u1ef1 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a c\u00e0ng l\u1edbn.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady, th\u1eadt gi\u1ea3 r\u1ea5t r\u00f5. Nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i hai ng\u01b0\u1eddi n\u00ean \u1edf trong hay ngo\u00e0i, theo d\u01b0 lu\u1eadn, hai b\u1ec1 t\u00f4i trung d\u0169ng, l\u00f2ng nh\u01b0 nhau. N\u1ebfu x\u00e9t t\u00e0i m\u01b0u v\u00e0 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Tr\u1ecdng Y\u00eam h\u01a1n H\u00e0n K\u1ef3. Ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong b\u00e0n m\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i thi h\u00e0nh, n\u00ean Tr\u1ecdng Y\u00eam n\u00ean v\u1ec1, K\u1ef3 n\u00ean \u1edf l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eebng nghe l\u1eddi t\u1eeb ch\u1ed1i c\u1ee7a H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, h\u00e3y ban \u00e2n m\u1ec7nh<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c th\u1ee5 \u00e2n m\u1ec7nh 'th\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ee5', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 8 tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-401-11\" href=\"#footnote-401-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>. Tr\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd ki\u00ean quy\u1ebft d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00f4ng lu\u1eadn c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nghe n\u00f3i vi\u1ec7c b\u1eaft phu d\u1ecbch trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, h\u00e3y l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ed9 \u1edf l\u00e0ng x\u00e3 v\u00e0 ph\u01b0\u1eddng qu\u00e1ch \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecbu.<\/p>\n<p>[35] Th\u00e1ng n\u00e0y, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng Th\u1ea1ch Gi\u1edbi l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u300aKh\u00e1nh L\u1ecbch Th\u00e1nh \u0110\u1ee9c\u300b.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-401-1\"> 'Ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f9ng' trong T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f4ng'. <a href=\"#return-footnote-401-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-2\">L\u00fd Nguy\u00ean Hanh trong \u300aH\u00e0n Ng\u1ee5y c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 12 gia truy\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00fd Do\u00e3n Hanh'. <a href=\"#return-footnote-401-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-3\">\u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Kinh Th\u00e0nh huy\u1ec7n, 'Kinh' nguy\u00ean l\u00e0 'Kinh', c\u0103n c\u1ee9 \u300aHo\u00e0n V\u0169 k\u00fd\u300b quy\u1ec3n 54 Ngu\u1ef5 Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u, \u300aC\u1eedu V\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 1 B\u1eafc Kinh \u0111i\u1ec1u v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 86 \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 \u0111i\u1ec1u s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-401-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-4\"> L\u01b0u T\u00f2ng Nguy\u1ec7n, ch\u1eef 'T\u00f2ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ecdng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 37 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-401-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-5\"> Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00ecnh, M\u1ea1c, ch\u1eef 'M\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-401-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-6\"> Gi\u00e1n quan Tu, T\u0129nh, ch\u1eef 'T\u0129nh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-401-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-7\"> Ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng n\u00f3i, ch\u1eef 'T\u1ee7ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-401-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-8\">Ch\u1eef 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-401-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-9\">Chi 15.510.000, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 11.510.000, s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 12 ghi l\u00e0 21.500.000 <a href=\"#return-footnote-401-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-10\"> 'minh oan' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 37, s\u1ef1 t\u00edch H\u1ea1 T\u1ee7ng ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u1ea3n vi minh oan'. <a href=\"#return-footnote-401-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-401-11\">C\u00e1c th\u1ee5 \u00e2n m\u1ec7nh 'th\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ee5', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 8 tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-401-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":41,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-401","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1521,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/401\/revisions\/1521"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/401\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=401"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=401"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}