{"id":437,"date":"2025-07-04T03:05:39","date_gmt":"2025-07-04T03:05:39","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=437"},"modified":"2026-01-02T10:22:39","modified_gmt":"2026-01-02T03:22:39","slug":"beta-quyen-158-nam-khanh-lich-thu-6-binh-than-1046","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-158-nam-khanh-lich-thu-6-binh-than-1046\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 158: N\u0102M KH\u00c1NH L\u1ecaCH TH\u1ee8 6 (B\u00cdNH TH\u00c2N, 1046)","rendered":"QUY\u1ec2N 158: N\u0102M KH\u00c1NH L\u1ecaCH TH\u1ee8 6 (B\u00cdNH TH\u00c2N, 1046)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9, ki\u00eam \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9.\r\n\r\nNghi\u00eau Th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch k\u1ebf to\u00e1n su\u1ed1t ba n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n nhi\u1ec7m l\u00e0 Di\u00eau Tr\u1ecdng T\u00f4n \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, Nghi\u00eau Th\u1ea7n li\u1ec1n c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed5 s\u00e1ch m\u00e0 tr\u1ea3 h\u1ebft, nh\u01b0ng chi ph\u00ed qu\u00e2n qu\u1ed1c v\u1eabn d\u01b0 d\u1ea3, v\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng t\u0103ng thu\u1ebf d\u00e2n. C\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ba l\u1ed9 \u00cdch, T\u1eed, Qu\u1ef3 \u0111\u1ec1u xin t\u0103ng thu\u1ebf mu\u1ed1i, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu th\u00eam h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n, nh\u01b0ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n ki\u00ean quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Vua h\u1ecfi l\u00fd do, \u00f4ng \u0111\u00e1p: <i>\"Dung, Th\u1ee5c l\u00e0 v\u00f9ng xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh, \u01a1n Vua \u00edt \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u1ed1ng n\u1ea1p th\u01b0\u1eddng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, s\u1ee9c d\u00e2n v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ki\u1ec7t qu\u1ec7. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee9u t\u1ebf, l\u1ea1i c\u00f2n m\u01b0u l\u1ee3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n th\u00eam. Tuy c\u00f3 l\u1ee3i nh\u1ecf, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i l\u1edbn.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i l\u1eddi \u0111\u00e1p c\u1ee7a \u00f4ng.\r\n\r\nTuy nhi\u00ean, do quy\u1ec1n th\u1ea7n ghen gh\u00e9t, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p, trong kinh th\u00e0nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n th\u1ed5i, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a Vua c\u0169ng th\u01b0\u1eddng gi\u00e8m pha khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, c\u00f2n Nghi\u00eau Th\u1ea7n v\u1eabn ung dung t\u1ef1 t\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>\"T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a th\u1ea7n ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0y th\u00f4i. H\u01a1n n\u1eefa, m\u1eb9 th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u00e0, xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1ecdc.\"<\/i> Sau khi b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, Vua an \u1ee7i \u00f4ng. Nghi\u00eau Th\u1ea7n c\u00fai \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng ph\u1ea3i do t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a th\u1ea7n, m\u00e0 l\u00e0 nh\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 tin d\u00f9ng th\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ed9 t\u1eeb ch\u1ee9c Lang trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n sung Th\u1eeba ch\u1ec9, \u0111\u1ebfn khi Nghi\u00eau Th\u1ea7n l\u00e0m Th\u1eeba ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan, \u0111\u00f3 l\u00e0 do T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u ch\u00e8n \u00e9p.\r\n\r\n[2] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 sai D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 T\u1ed1 mang bi\u1ec3u v\u00e0 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng ch\u00edn th\u00e0nh tr\u1ea1i Ng\u1ecda Th\u01b0\u1ee3ng B\u00e0ng, Ng\u00f4 Di, D\u0129 B\u1ed1, c\u00f9ng \u0111\u00f2i l\u1ea1i h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m h\u1ed9 d\u00e2n v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t H\u00e1n, ch\u1ec9 d\u00f9ng ti\u1ebfng Phi\u00ean \u0111\u1ec3 g\u00e2y r\u1ed1i, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ea1y sang c\u0169ng v\u1ed1n thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t H\u00e1n, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u1ea3 l\u1ea1i. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Vua n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, l\u1ea1i th\u00eam \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n th\u1ec1 \u01b0\u1edbc, t\u1eeb nay ai v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi, d\u00f9 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung n\u1ea1p, c\u00f2n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc ch\u1ec9 l\u1ea5y n\u1ed9i dung trong chi\u1ebfu th\u01b0 th\u1ec1 \u01b0\u1edbc l\u00e0m chu\u1ea9n.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, quan Ph\u00e1n ch\u00e2u T\u1ecbnh l\u00e0 H\u1ea1 T\u1ee7ng xin th\u00e2n chinh d\u1eabn qu\u00e2n tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, b\u00e0n vi\u1ec7c T\u00e2y B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nh\u01b0 Kinh ph\u00f3 s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Th\u1ea1ch To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u00e2u T\u1ecbnh v\u00e0 \u0110\u1ea1i, theo H\u1ea1 T\u1ee7ng tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi.\r\n\r\n[4] Chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty, t\u1eeb nay d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi thi v\u00f5 ngh\u1ec7, con ch\u00e1u quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ban h\u00e0ng, n\u1ebfu l\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n th\u00ec cho ph\u00e9p th\u0103ng ch\u1ee9c trong qu\u00e2n t\u1ecbch[footnote] 'T\u1ee9c' nguy\u00ean l\u00e0 'Lang', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 32-3 s\u1eeda[\/footnote].\r\n\r\n[5] T\u1eb7ng Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, th\u1ee5y Trung Hi\u1ebfn, Ph\u1ea1m Ung m\u1ea5t. Ung tr\u1ecb d\u00e2n khoan dung, th\u00edch m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng \u00edt th\u00e0nh c\u00f4ng, khi \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y t\u1eebng xin \u0111\u1eb7t gi\u00e1m \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf Th\u01b0\u01a1ng, Qu\u1eafc, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i thu gom tr\u00e2u kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf. \u00d4ng r\u1ea5t bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, th\u00edch ti\u1ebfn c\u1eed k\u1ebb s\u0129[footnote] 'H\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u1ec7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 288, truy\u1ec7n Ph\u1ea1m Ung s\u1eeda[\/footnote], sau n\u00e0y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111\u1ebfn c\u00f4ng khanh. \u0110\u1ecbch Thanh l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u00e0m Ti\u1ec3u hi\u1ec7u, ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u00e9m, Ung tha cho.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf Th\u01b0\u01a1ng, Qu\u1eafc cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 8 ch\u01b0a r\u00f5 chi ti\u1ebft.)<\/i>\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4n Bi\u1ec7n quy\u1ec1n ch\u1ee9c Tri c\u1ed1ng c\u1eed.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n T\u00f4 Th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\nT\u00f4 Th\u00e2n ham m\u00ea ti\u1ebfn th\u1ee7, gi\u1ecfi h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean \u00f4ng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra ngo\u00e0i. T\u00f4 Th\u00e2n t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u tr\u1edf l\u1ea1i H\u00e0n l\u00e2m ch\u01b0a \u0111\u1ea7y ba th\u00e1ng. N\u0103m \u0111\u00f3, \u00f4ng m\u1ea5t t\u1ea1i H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. T\u00f4 Th\u00e2n c\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch \u0111\u1ec1u \u1edf trong c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho l\u00e0 h\u1ecd x\u1ea3o quy\u1ec7t, n\u00ean c\u00f3 c\u00e2u: <i>\"C\u1ecf \u0111\u1ea7u g\u1ed7 ch\u00e2n, h\u00e3m ng\u01b0\u1eddi ng\u00e3 ng\u1eeda.\"<\/i> Ch\u00ednh truy\u1ec7n ch\u00e9p: T\u00f4 Th\u00e2n \u00e2m th\u1ea7m d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng <i>\"nh\u00e0 n\u1eb1m tr\u00ean g\u00f2 cao, t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o gi\u1ed1ng Vua Ngh\u1ec7 T\u1ed5.\"<\/i> Vua gh\u00e9t \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, gi\u1ea5u s\u1edb kh\u00f4ng h\u1ea1 xu\u1ed1ng, r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i T\u00f4 Th\u00e2n.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Khu m\u1eadt v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 hai, l\u00fac \u0111\u00f3 T\u00f4 Th\u00e2n ch\u01b0a v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m. Khi T\u00f4 Th\u00e2n v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf Khu m\u1eadt vi\u1ec7n. L\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 nh\u00e0 v\u00e0 t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o, Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5 c\u0169ng t\u1eebng d\u00e2ng t\u1ea5u v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, kh\u00f4ng ri\u00eang g\u00ec T\u00f4 Th\u00e2n. Ph\u1ee5 truy\u1ec1n ch\u1ec9 ch\u00e9p r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o T\u00f4 Th\u00e2n ham ti\u1ebfn th\u1ee7 n\u00ean b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2ng s\u1edb v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, nay theo \u0111\u00f3.<\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch \u300aNg\u1ee5y Th\u00e1i t\u1ea1p k\u00fd\u300b ch\u00e9p: Nh\u00e2n T\u00f4ng sau khi \u0111u\u1ed5i L\u00e2m V\u0169, n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>\"C\u00e1c khanh cho r\u1eb1ng L\u00e2m V\u0169 \u0111i r\u1ed3i th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n ti\u1ec3u nh\u00e2n sao?\"<\/i> C\u00e1c quan ch\u01b0a hi\u1ec3u \u00fd Vua, Nh\u00e2n T\u00f4ng n\u00f3i: <i>\"T\u00f4 Th\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> X\u00e9t L\u00e2m V\u0169 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 hai, T\u00f4 Th\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 ba m\u1edbi t\u1eeb ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u1ed5i l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u[footnote]'\u0110\u1ed5i l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129' ba ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 294, truy\u1ec7n T\u00f4 Th\u00e2n ch\u00e9p: 'v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129', sau '\u0111\u1ed5i l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u', c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.[\/footnote], c\u00f2n vi\u1ec7c tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, Ng\u1ee5y Th\u00e1i sai l\u1ea7m nhi\u1ec1u, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[8] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng gi\u1eb7c Dao \u1edf \u0110\u1ea1o Ch\u00e2u, Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m ch\u01b0a y\u00ean, t\u1ea1m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Tri\u1ec7u Ch\u1ea5n, \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u, T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, l\u0129nh ch\u1ee9c Gi\u1ea3i Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Khi\u00eam h\u1ea1t \u1edf Hi\u1ec7p Ch\u00e2u. <i>(Th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u00ed s\u0129 v\u00e0 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do. C\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i.)<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vi\u1ec7n C\u1ed1ng \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 xin t\u1eeb nay thi Ti\u1ebfn s\u0129 c\u0169ng theo l\u1ec7 nh\u01b0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, in \u0111\u1ec1 kinh ngh\u0129a ra, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[11] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng binh l\u00ednh t\u1ef1 t\u00fac l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng[footnote] 'S\u0129 binh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ed5 binh', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], n\u1ebfu ng\u1ef1a mua t\u1eeb x\u00e3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb ch\u1ebft, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ch\u1ec9 huy \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 mua l\u1ea1i, nh\u1eb1m h\u1ed7 tr\u1ee3 vi\u1ec7c mua ng\u1ef1a[footnote] 'H\u1ed7 tr\u1ee3 mua ng\u1ef1a' trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 198, ph\u1ea7n M\u00e3 ch\u00ednh vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1ed7 tr\u1ee3 gi\u00e1 ng\u1ef1a'.[\/footnote].\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt Nghi\u00eam, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7, b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c \u1edf Khai Phong; \u0110i\u1ec1n Kinh, Ph\u00e1n quan, T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u1edf Th\u00e1i Ch\u00e2u; D\u01b0\u01a1ng T\u01b0, Suy quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, B\u00ed c\u00e1c Hi\u1ec7u l\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u1edf B\u1ed9c Ch\u00e2u. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec t\u1ed9i giam t\u00f9 nh\u00e2n r\u1ed3i \u0111\u1ec3 h\u1ecd ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u00e1p gi\u1ea3i.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Khi\u00eam h\u1ea1t \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, hi\u1ec7n nay d\u1ecbch b\u1ec7nh \u0111ang b\u00f9ng ph\u00e1t, binh l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ea1m th\u1eddi d\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01a1i t\u1ed1t h\u01a1n \u0111\u1ec3 tr\u00fa \u0111\u00f3ng.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ghi c\u00f4ng Tr\u1eebng, qu\u00e2n s\u0129 \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u1eafc, ch\u00e1u trai c\u1ee7a H\u1ed3 Nguy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft gi\u1eb7c man \u1edf H\u1ed3 Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng; v\u1ee3 l\u00e0 L\u01b0u th\u1ecb v\u00e0 con g\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong \u1ea5p, l\u1ea1i ban th\u00eam 300 t\u1ea5m l\u1ee5a; Qu\u00e1ch Ch\u00ednh, con trai l\u00e0 \u1ef6 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, B\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb; Tri\u1ec7u \u0110\u1ec9nh, con trai l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Khanh v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb; V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfu Ti\u00ean, con trai l\u00e0 V\u0129nh Long \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tr\u00e0 t\u1eedu ban \u0110i\u1ec7n th\u1ecb.\r\n\r\n[15] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, m\u00f9ng m\u1ed9t, ban cho Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, Th\u00e1i ph\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 100 quan.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Ty Thi\u00ean gi\u00e1m b\u00e1o r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 3. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"Nh\u1eadt th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi c\u1ea3nh c\u00e1o nh\u00e0 Vua, mong t\u1ed9i l\u1ed7i quy v\u1ec1 Tr\u1eabm, ch\u1ee9 kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1ea7n d\u00e2n. Ph\u00e0m nh\u1eefng n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, c\u00e0ng ph\u1ea3i suy x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ec3 gi\u00fap h\u1ecd an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p.\"<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ph\u00e1t l\u1eddi \u0111\u1ee9c \u00fd, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi tr\u1eddi v\u00e0 ng\u0103n bi\u1ebfn c\u1ed1, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng d\u1ed1c l\u00f2ng s\u1edbm h\u00f4m, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u00fd nguy\u1ec7n th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\n[17] Khu m\u1eadt s\u1ee9, B\u1ea3o Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di V\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c gia ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1; Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, B\u1ea3o T\u0129nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ph\u00e1n T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1; Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ph\u00e1n T\u1ecbnh ch\u00e2u H\u1ea1 T\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7; H\u00e0 B\u1eafc an ph\u1ee7 s\u1ee9, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, tri \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Tr\u00ecnh L\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m V\u0169 X\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Thi\u1ec3m T\u00e2y an ph\u1ee7 s\u1ee9, tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, tri Qu\u1ea3ng ch\u00e2u Ng\u1ee5y Qu\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, t\u00e1i nhi\u1ec7m.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Chu H\u00e3ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ed9 n\u00e0y gi\u1eb7c Man ch\u01b0a y\u00ean, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea3i \u0111\u1ed3n tr\u00fa l\u00e2u ng\u00e0y, xin m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p m\u1ed9t ng\u00e0n quan ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng s\u0129.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. H\u00e3ng l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Gi\u1eb7c Man v\u1eeba th\u1eafng n\u00ean ki\u00eau c\u0103ng, kh\u00f3 l\u00f2ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c, n\u00ean \u0111\u1ee3i m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng m\u1edbi ti\u1ebfn qu\u00e2n. \u0110\u1ea5t Man hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00ed \u0111\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi Man d\u0169ng m\u00e3nh, gi\u1ecfi d\u00f9ng gi\u00e1o v\u00e0 khi\u00ean, qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, xin ch\u1ecdn ba ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ba ch\u00e2u Ung, Nghi, Dung, c\u00f9ng qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i, Trung C\u1ea3m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u1ecba h\u00ecnh v\u00e0 thu\u1ea7n th\u1ee5c k\u1ef9 n\u0103ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t, c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ed1 tr\u00ed qu\u00e2n ch\u1eb7n ch\u00e2n n\u00fai, khi ch\u00fang xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u00ec b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u1ee3i khi ch\u00fang ki\u1ec7t s\u1ee9c m\u1edbi chi\u00eau d\u1ee5.\"<\/i>\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Man. Chu H\u00e3ng d\u00e2ng s\u00e1ch b\u00ecnh Man, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e3ng ghi ch\u00e9p th\u00eam.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Th\u1ee5c t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i Th\u1ea1ch Nguy\u00ean T\u00f4n nh\u1edd \u0111\u1ea1i x\u00e1 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u. Nguy\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t b\u1ea1i trong qu\u00e2n s\u1ef1, l\u00e0m nh\u1ee5c m\u1ec7nh l\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tha t\u1ed9i ch\u1ebft, nay n\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 d\u1eddi \u0111i, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eadn t\u1ee5y? Xin v\u1eabn cho qu\u1ea3n th\u00fac \u1edf To\u00e0n ch\u00e2u nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[21] B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 ty \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1, n\u1ebfu gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u1ea5t ng\u1edd x\u00e2m nh\u1eadp, c\u1ea7n \u1ee9ng bi\u1ebfn k\u1ecbp th\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng k\u1ecbp xin ch\u1ec9 th\u1ecb t\u1eeb trung \u01b0\u01a1ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 quy\u1ebft.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Tr\u01b0\u1edbc khi Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Thi\u1ec3m T\u00e2y d\u00f9ng binh, bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u1ecdt ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, ch\u1ea1y sang ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, n\u00ean b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean, c\u00f9ng c\u00e1c x\u1ea1 th\u1ee7 cung t\u00ean, n\u1ebfu ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00f3, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Thanh ch\u00e2u x\u1ea3y ra \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.\r\n\r\n[24] Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Thi\u1ec3m T\u00e2y: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edf c\u1eeda ti\u1ebfp nh\u1eadn H\u1ea1 qu\u1ed1c, v\u1ed1n mu\u1ed1n khoan th\u01b0 t\u00e0i l\u1ef1c v\u00e0 cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i. T\u1eeb khi h\u1ecd nh\u1eadn phong t\u01b0\u1edbc v\u00e0 d\u00e2ng l\u1eddi th\u1ec1, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u1eabn kh\u00f4ng gi\u1ea3m so v\u1edbi th\u1eddi chi\u1ebfn tranh. Nay h\u00e3y b\u00e0n b\u1ea1c c\u1eaft gi\u1ea3m c\u00e1c kho\u1ea3n chi ph\u00ed v\u00e0 nh\u1eefng quan vi\u00ean, ch\u1ec9 s\u1eed, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam m\u00e0 hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi c\u1ee7a Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 B\u00e0ng T\u1ecbch.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u1ecbch ch\u00e9p: T\u1ecbch t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb khi Thi\u1ec3m T\u00e2y d\u00f9ng binh, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, xin h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt quan thu\u1ed9c, r\u00fat qu\u00e2n \u1edf g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi[footnote]'t\u1eafc' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u1ea1i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n B\u00e0ng T\u1ecbch s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u1ec1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 \u0103n, nh\u1edd \u0111\u00f3 chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111i\u1ec1u \u0110\u00f4 gi\u00e1m Hoa Ch\u00e2u, L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 T\u01b0\u01a1ng Giai l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9.\r\n\r\n[26] Quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng tri L\u1ec5 b\u1ed9 c\u1ed1ng c\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"S\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng v\u1edbi ch\u00ednh tr\u1ecb. Nay \u0111\u1eb7t khoa thi \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, chuy\u00ean l\u1ea5y v\u0103n t\u1eeb ngh\u1ec7 thu\u1eadt, k\u1ebb s\u0129 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh, m\u00e0 h\u1ecdc v\u1ea5n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i \u0111\u1eafp, n\u00ean \u0111\u1ea1o ngh\u0129a t\u00edch l\u0169y trong l\u00f2ng, anh hoa ph\u00e1t ra ngo\u00e0i. V\u1eady th\u00ec l\u1ea5y v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn k\u1ebb s\u0129, l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 b\u00ean ngo\u00e0i m\u00e0 x\u00e9t c\u00e1i ch\u1ea5t ch\u1ee9a b\u00ean trong, n\u00f3i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, th\u00ec xem x\u00e9t g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c? Nay quy ch\u1ebf c\u1ee7a L\u1ec5 b\u1ed9, \u0111\u1ecbnh t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1eefu, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ec3 v\u0103n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7 cao, ng\u01b0\u1eddi sau b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u qu\u00ean h\u1ebft l\u1ed1i h\u1ecdc c\u0169, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u0103n th\u1ec3 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea5t \u0111i c\u00e1i c\u0169, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra \u00fd m\u1edbi, ganh \u0111ua k\u1ef3 l\u1ea1. \u0110\u1ebfn khi Th\u00e1i h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, quan gi\u1ea3ng l\u00e0 Th\u1ea1ch Gi\u1edbi l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u1ec1 cao, theo s\u1edf th\u00edch c\u1ee7a h\u1ecd, d\u1ea7n th\u00e0nh phong tr\u00e0o, l\u1ea5y s\u1ef1 qu\u00e1i \u0111\u1ea3n ch\u00ea bai l\u00e0m cao, l\u1ea5y s\u1ef1 ph\u00f3ng t\u00fang t\u1ea1p nh\u1ea1p l\u00e0m phong ph\u00fa[footnote] L\u1ea5y s\u1ef1 ph\u00f3ng t\u00fang t\u1ea1p nh\u1ea1p l\u00e0m phong ph\u00fa: ch\u1eef 'phi\u1ec1n' nguy\u00ean l\u00e0 'to\u1ea3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300aL\u1ea1c To\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 20 \u300aC\u1ed1ng vi\u1ec7n th\u1ec9nh gi\u1edbi l\u1ec7 thi\u00ean h\u1ea1 c\u1eed nh\u00e2n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng\u300b s\u1eeda.[\/footnote], v\u01b0\u1ee3t quy c\u1ee7, l\u00e0m l\u1ea7m l\u1ea1c k\u1ebb h\u1eadu h\u1ecdc.<\/i>\r\n\r\n<i>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gh\u00e9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ea1 chi\u1ebfu, d\u1eb7n d\u00f2 r\u0103n b\u1ea3o, nh\u01b0ng k\u1ebb h\u1ecdc tr\u00f2 th\u00edch bu\u00f4ng th\u1ea3, \u00edt ai t\u1ef1 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. Nay th\u00ed sinh \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc l\u1ed1i v\u0103n m\u1edbi, b\u00e0i ph\u00fa d\u00e0i h\u01a1n 800 ch\u1eef, m\u1ed7i c\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1ebfn 16, 18 ch\u1eef, b\u00e0i lu\u1eadn c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1200 ch\u1eef, b\u00e0i s\u00e1ch b\u1ecf qua c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 t\u1ef1 do ph\u00f4 b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn[footnote] B\u00e0i s\u00e1ch b\u1ecf qua c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 t\u1ef1 do ph\u00f4 b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn: ch\u1eef 'v\u1ecdng' nguy\u00ean l\u00e0 'vong', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c kh\u00e1c. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t th\u00ec v\u0103n l\u00fd c\u00f2n th\u00f4 thi\u1ec3n, n\u1ebfu l\u1ea5y \u0111\u1ed7 th\u00ec tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd chi\u1ebfu. L\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c, kh\u00edch \u0111\u1ed9ng s\u1ef1 ph\u00f9 phi\u1ebfm, coi th\u01b0\u1eddng m\u1ec7nh l\u1ec7nh tr\u00ean, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mu\u1ed1n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc sao! Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc l\u1ed1i v\u0103n m\u1edbi m\u00e0 d\u00e0i d\u00f2ng kh\u00f4ng h\u1ee3p quy ch\u1ebf, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t. Xin ban chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng b\u1ed1 r\u00f5 r\u00e0ng.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u1ea1i xin b\u00e0i ph\u00fa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 400 ch\u1eef, nh\u01b0ng L\u1ec5 b\u1ed9 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1ecdn t\u00e0i n\u0103ng[footnote] L\u1ec5 b\u1ed9 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1ecdn t\u00e0i n\u0103ng: ch\u1eef 'v\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'vi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda.[\/footnote], ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t ch\u1eef nhi\u1ec1u m\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, e kh\u00f4ng h\u1ee3p t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u1ea5y s\u1ed1 ch\u1eef c\u0169 l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n.\r\n\r\n<i>(\u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ghi l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 8, l\u00e0 sai, n\u00ean theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[27] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 m\u00f9ng m\u1ed9t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec tha.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9 Ch\u1ec9 huy, L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 T\u01b0\u1edfng Giai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 h\u01a1n t\u00e1m ngh\u00ecn tr\u1ea1i c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c, b\u1eaft gi\u1ebft t\u00e0n nh\u1eabn. Nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c tr\u1ea5n \u00e1p man di, ph\u1ea3i ra s\u1ee9c tuy\u00ean b\u1ed1 \u00e2n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5, n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f2n ch\u1ed1ng m\u1ec7nh th\u00ec xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 h\u00e0nh hung b\u1ea1o.\"<\/i>\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i Giao Ch\u00e2u L\u00fd \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh g\u1ea7n \u0111\u00e2y chi\u1ebfm Chi\u00eam Th\u00e0nh, lo r\u1eb1ng d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 gian \u00e1c, g\u00e2y h\u1ecda cho Ng\u0169 L\u0129nh, n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty lo li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tra x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 th\u00f4ng v\u1edbi Giao Ch\u1ec9 t\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi s\u00e1u ch\u1ed7, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110\u1ed7 K\u1ef7 b\u00ed m\u1eadt \u0111i xem x\u00e9t, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ch\u00e2u \u0110\u0103ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u00fai C\u1ef1 Ngu s\u1ee5p \u0111\u1ed5. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng ng\u1eebng, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00ec d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n c\u00f3 ti\u1ebfng nh\u01b0 s\u1ea5m.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4i T\u01b0 La sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng[footnote]Th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4i T\u01b0 La sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 'Xuy\u00ean' nguy\u00ean l\u00e0 'Ch\u00e2u', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda.[\/footnote].\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00f9a qu\u00e1n c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng Vua v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean H\u01b0ng \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu \u1edf s\u00e2n, h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 t\u00e1n l\u1ec5 l\u00ean xu\u1ed1ng.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u1ee9 L\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Thi\u1ec3m T\u00e2y, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u b\u00e1o cho V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n Thi\u1ec3m T\u00e2y An ph\u1ee7 s\u1ee9 Tr\u00ecnh L\u00e2m bi\u1ebft.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u1ed9, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 T\u00e0o D\u0129nh Th\u00fac v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Li\u1ec5u H\u1ea1o, giao cho c\u00e1c l\u1ed9 xem x\u00e9t gi\u1ea3m b\u1edbt chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi. H\u1ea1o l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Khai, kh\u00f4ng bi\u1ebft D\u0129nh Th\u00fac l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, ph\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i thu\u1ebf h\u1ea1 thu, t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i y\u1ebft b\u1ea3ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc n\u1eeda n\u0103m. D\u00e2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n, cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00ecnh thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u1ed9p \u0111\u01a1n tr\u00ecnh l\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty xem x\u00e9t thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 Gi\u1ea3 \u00c1m c\u00f9ng 230 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p, 190 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p, 117 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 tam gi\u00e1p. \u00c1m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nh\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban cho 415 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p v\u00e0 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban cho 702 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u00e1c khoa \u0111\u1ec7 tam gi\u00e1p c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, T\u01b0 m\u00e3, V\u0103n h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh T\u00f4n Kh\u00e1ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh, \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 Ph\u1ee5c Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kh\u00e1ng nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i an ph\u1ee7 H\u1ed3 Nam, t\u00e2u vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua, d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 h\u1eb7c t\u1ed9i m\u00ecnh, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng h\u00ecnh ph\u1ea1t d\u00e0nh cho Kh\u00e1ng qu\u00e1 nh\u1eb9, xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng v\u00e0o ch\u1ee9c nh\u1ecf \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n[38] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9 L\u00fd Th\u01b0\u1ee3ng Giao \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u00e2n Ch\u00e2u, v\u00ec \u1edf b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e1 kh\u1eaft khe.\r\n\r\n[39] H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Di\u1ec7p Thanh Th\u1ea7n \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Tr\u00ec Ch\u00e2u, qua kinh s\u01b0, nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung, n\u00ean b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111i gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, v\u00e0 c\u00f2n n\u00f3i x\u1ea5u Ch\u1ea5p Trung. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho Thanh Th\u1ea7n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thanh Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng Thanh Th\u1ea7n v\u00e0 Ch\u1ea5p Trung c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, v\u00ec vi\u1ec7c so\u1ea1n chi\u1ebfu ch\u1ec9, x\u00e9t ra kh\u00f4ng h\u1ee3p, \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf th\u00e1ng 11 n\u0103m ngo\u00e1i, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[40] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129, th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u00e3 h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Khi th\u1ea7n nh\u1eadn ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, th\u1ea5y s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a \u0111\u00e0i n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh, s\u1ed1 quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1edf kinh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u00e3 h\u01a1n hai ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i t\u1eebng nh\u1eadn ch\u1ee9c \u1edf Tam ban vi\u1ec7n, th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u, s\u1ed1 s\u1ee9 th\u1ea7n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u00e3 s\u00e1u ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c \u1edf L\u1ea1i b\u1ed9 l\u01b0u n\u1ed9i thuy\u00ean, \u01b0\u1edbc t\u00ednh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn g\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, do \u0111\u00f3 m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft trong kho\u1ea3ng m\u1ed9t n\u0103m r\u01b0\u1ee1i[footnote] 'M\u1ed9t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aL\u1ea1c to\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 25, m\u1ee5c 'Th\u1ec9nh ngh\u1ecb l\u1ea1i vi\u00ean s\u1ef1' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], so v\u1edbi vi\u1ec7c b\u00e3i nhi\u1ec7m ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m, trong v\u00f2ng n\u0103m s\u00e1u n\u0103m ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t n\u01a1i quan tr\u1ecdng v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi ph\u1ea3i nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ec1 b\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, e r\u1eb1ng trong v\u00e0i n\u0103m t\u1edbi, t\u00ecnh tr\u1ea1ng quan l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n. C\u00e1c ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra t\u1ea1m th\u1eddi t\u1eeb khi d\u00f9ng binh \u1edf Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y c\u1eaft b\u1ecf.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\nPh\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n nghe n\u00f3i g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 \u00e2n \u0111i\u1ec3n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, v\u00e0o d\u1ecbp Th\u00e1nh ti\u1ebft, c\u00e1c quan t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i khanh, Gi\u00e1m tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu xin \u00e2n tr\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169. N\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 t\u01b0, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam t\u00e2u xin \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 cho con em quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1edf Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ec7 \u00e2n \u0111i\u1ec3n v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. Hi\u1ec7n nay, t\u1eeb ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec v\u1edbi qu\u1ed1c gia m\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c Kinh quan? Th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00edch t\u1ee5 th\u00e0nh t\u1ec7 n\u1ea1n, tr\u1edf th\u00e0nh ph\u00e9p t\u1eafc x\u1ea5u. \u0110i\u1ec1u Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam xin, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t ph\u1ea7n, x\u00e9t theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u00edch h\u1ee3p. Th\u1ea7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u1eebng tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb th\u1eddi Thi\u00ean Th\u00e1nh, C\u1ea3nh H\u1eefu \u0111\u1ebfn nay, so v\u1edbi th\u1eddi C\u1ea3nh H\u1eefu, s\u1ed1 Kinh quan hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 t\u0103ng h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m vi\u00ean, k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u00e2u d\u00e0i, n\u00ean x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o? Xin t\u1ea1m theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n lu\u1eadn, ch\u1ec9 n\u00ean nghe theo \u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 b\u1ecf l\u1eddi n\u00f3i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p k\u00e8m theo, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1edf Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i, vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o c\u1ee9u. L\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn hay b\u00e1c b\u1ecf, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u1ec1u c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u. Th\u00e1ng ba n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh tr\u1ea3 l\u1eddi s\u00e1ch v\u1ea5n c\u1ee7a Vua, v\u1eabn n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1eeb ch\u1ee9c Thi\u1ebfu khanh, Gi\u00e1m tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed con em, nh\u01b0 v\u1eady l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn, ho\u1eb7c l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra sau th\u00e1ng ba n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i t\u1ef1 chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"Man Dao ch\u01b0a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n l\u00e2u ng\u00e0y, ph\u01b0\u01a1ng Nam v\u00e0o kho\u1ea3ng giao m\u00f9a h\u1ea1 thu, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, n\u00ean l\u1ec7nh cho Vi\u1ec7n Y quan \u0111\u1ecbnh ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c, c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn c\u1ea5p ph\u00e1t.\"<\/i>\r\n\r\n[43] Gi\u00e1ng ch\u1ee9c T\u00e2n H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n hi\u1ec7u l\u00fd L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Tr\u1ea1ch[footnote]Ch\u1eef 'vi\u1ec7n' trong ch\u1ee9c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n hi\u1ec7u l\u00fd v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 truy\u1ec7n L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u trong quy\u1ec3n 265 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], v\u00ec t\u1ed9i khi \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo \u0111\u00e3 tr\u1ed9m c\u1ed1c b\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo c\u1ee7a Chi\u00eau C\u1ea5u \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft, chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0111\u01b0a c\u1ed1c b\u1ea1c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho \u0111\u1ecbch. C\u00e1c quan b\u00e0n r\u1eb1ng k\u1ebb tr\u1ed9m \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ed1c b\u1ea1c l\u00e0 t\u1ed5n h\u1ea1i th\u1ec3 di\u1ec7n, Ph\u00e1n quan \u0110\u1ea1i danh H\u1ea1 T\u1ee7ng c\u0169ng t\u1ea5u xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Tri ch\u00e2u H\u00f9ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n H\u00fac \u0111em c\u1ed1c b\u1ea1c n\u1ed9p th\u1eb3ng v\u00e0o qu\u00e2n t\u01b0 kh\u1ed1, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khen l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ebd. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aGiang H\u01b0u Ph\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong T\u1ea3 kim ng\u00f4 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00f2ng \u00c1i l\u00e0m D\u0129nh Qu\u1ed1c c\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f2ng \u00c1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong nh\u1ea7m, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc phong \u0111\u1ec3 trao cho Th\u1ee7 T\u1ed1n, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y Th\u1ee7 T\u1ed1n \u0111\u00e3 m\u1ea5t n\u00ean l\u1ea1i phong cho T\u00f2ng \u00c1i. Th\u1ee7 T\u1ed1n m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng 3, vi\u1ec7c phong nh\u1ea7m x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 4.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, Ch\u00ednh th\u1ee9 s\u1eed, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Long th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, mang ch\u1ee9c Dao qu\u1eadn \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, khi ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n l\u1ec7, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i \u0111\u1ec1u theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u00f2n l\u1ea1i theo c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e0 thi h\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi, ch\u1eafc l\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 do Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ecbnh ra v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 3, nh\u01b0ng s\u1eed kh\u00f4ng ghi r\u00f5. C\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc sau, c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng n\u00e0y r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 b\u1ecf l\u1eddi, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai B\u1ea3o an ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau \u0110\u1ee9c, Nghi\u00eam Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Di\u00eau C\u01b0 H\u00f3a, Khi\u1ebft \u0110an sai T\u1ea3 thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ti\u00eau Th\u00e2n, Th\u00e1i b\u1ed9c khanh L\u00fd V\u00e2n sang ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean ti\u1ebft.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ti\u1ebfn phong m\u1eb9 nh\u00e2n h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0 An \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn qu\u00e2n h\u1ecd T\u00e0o l\u00e0m Thanh H\u00e0 qu\u1eadn phu nh\u00e2n.\r\n\r\n[48] Chi\u1ebfu ban thu\u1ed1c h\u1ea1 cho s\u1ee9 th\u1ea7n ba l\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn v\u00e0ng l\u1ee5a do bi\u00ean th\u1ea7n t\u1eb7ng.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, sai quan c\u1ea7u m\u01b0a.\r\n\r\n[50] L\u1ea5y H\u1ed3 Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ed1ng Th\u1ee7 T\u00edn ki\u00eam ch\u1ee9c Tri gi\u00e1m Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c Dao d\u1eb9p xong th\u00ec b\u00e3i ch\u1ee9c.\r\n\r\n[51] H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 xin \u0111em vi\u1ec7c c\u1ea5m quan bi\u00ean gi\u1edbi nh\u1eadn d\u00e2n phi\u00ean v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0o chi\u1ebfu th\u1ec7. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin \u1ea5y.\r\n\r\n[52] T\u00e2y Phi\u00ean Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u01b0\u01a1ng xa.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed Vinh ch\u00e2u, Tri \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c C\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m V\u1ec7 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Tri H\u00f9ng ch\u00e2u, ki\u00eam Duy\u00ean bi\u00ean An ph\u1ee7 s\u1ee9. Ban \u0111\u1ea7u, quan gi\u1eef th\u00e0nh s\u1ee3 sinh s\u1ef1, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i s\u0103n, \u0110\u1ee9c C\u01a1 \u0111\u1ebfn b\u00e8n th\u1ea3 ng\u1ef1a s\u0103n b\u1eafn \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. D\u00e2n c\u01b0 trong th\u00e0nh r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, nh\u01b0ng t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u0169 \u0111\u1ed5 n\u00e1t[footnote] m\u00e0 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u0169 \u0111\u1ed5 n\u00e1t 'n\u00e1t' nguy\u00ean l\u00e0 'ph\u1ebf', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 48 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u00e2u nay kh\u00f4ng ai d\u00e1m s\u1eeda, \u0110\u1ee9c C\u01a1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh s\u1eeda ch\u1eefa xong. H\u1eb1ng n\u0103m, Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 d\u00e2ng qu\u1ea3 b\u00e1nh, \u0111\u1ec1u thay \u00e1o \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp ki\u1ebfn, \u0110\u1ee9c C\u01a1 ti\u1ebfp \u0111\u00e3i theo l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng, v\u00e0 m\u1ed7i khi c\u00f3 v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn, th\u01b0\u1eddng do quan qu\u1eadn \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, \u0111\u1ebfn nay d\u00f9ng ch\u1ec9 s\u1eed thay th\u1ebf.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aPh\u1ee5 truy\u1ec1n\u300b c\u1ee7a \u0110\u1ee9c C\u01a1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c khi \u0110\u1ee9c C\u01a1 l\u00e0m Tri H\u00f9ng ch\u00e2u, nay \u0111\u1ec1u ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u: <i>\"Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ed5 nhi\u1ec7m, th\u01b0\u1eddng ph\u00ea s\u1eb5n th\u00e1nh ch\u1ec9, \u0111\u1ee3i n\u1eeda n\u0103m ho\u1eb7c m\u1ed9t hai n\u0103m sau th\u00ec th\u0103ng chuy\u1ec3n ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c. Th\u1ec3 ch\u1ebf th\u0103ng chuy\u1ec3n, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 quy c\u1ee7, n\u1ebfu v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng lao \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng m\u00e0 th\u0103ng c\u1ea5p kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, ai d\u00e1m n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c do may r\u1ee7i, d\u00f9 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian, sao tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n. V\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3, l\u1eadp kh\u1ebf \u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y tr\u1ea3 n\u1ee3, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam \u00e2n \u0111i\u1ec3n b\u1eeba b\u00e3i, m\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u0169ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i th\u1ec3 ch\u1ebf tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Xin t\u1eeb nay, v\u0103n v\u00f5 quan n\u00e0o d\u1eabn vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 mong th\u0103ng chuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng x\u1eed ph\u1ea1t gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\"<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[55] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, kinh th\u00e0nh c\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Tri \u0110\u00e0m ch\u00e2u L\u01b0u Qu\u1ef3 t\u00e2u \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c Dao \u0110\u01b0\u1eddng H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng \u1edf Ng\u00e2n Giang Nguy\u00ean. Qu\u1ef3 m\u1edbi \u0111\u1ebfn, sai ng\u01b0\u1eddi d\u1ee5 th\u1ee7 l\u0129nh man \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, kh\u00f4ng nghe, b\u00e8n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh. H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 thua, b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t, gi\u1eb7c man ch\u1ea1y xa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u01b0\u1edbng d\u00f9ng l\u1ee5a mua \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c man, \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn l\u1ea5y th\u01b0\u1edfng, tra h\u1ecfi th\u00ec l\u00e0 gi\u1ebft d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, b\u00e8n x\u1eed t\u1eed v\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c mua \u0111\u1ea7u, ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t l\u1ea1i t\u00f9 nh\u00e2n, gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec tha.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, sai H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung H\u1ea1 An K\u1ef3 \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c T\u00e0o D\u0129nh Th\u00fac b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man \u1edf H\u1ed3 Nam.\r\n\r\n[60] Gi\u1ea3m s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf mu\u1ed1i h\u00e0ng n\u0103m \u1edf c\u00e1c gi\u1ebfng mu\u1ed1i Ch\u00e2u Cung m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n quan. Thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf b\u1ed1n l\u1ed9 Xuy\u00ean H\u1ea1p[footnote] 'H\u1ea1p' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u1ec3m', 'T\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e2y', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 183, \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b h\u1ea1 5 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], l\u00e0 ngu\u1ed3n thu ch\u00ednh c\u1ee7a quan huy\u1ec7n, nh\u01b0ng ngu\u1ed3n mu\u1ed1i c\u00f3 l\u00fac nhi\u1ec1u l\u00fac \u00edt, m\u00e0 thu\u1ebf v\u1eabn thu nh\u01b0 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch th\u01b0\u1eddng c\u1ed1 t\u0103ng thu\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u1eadu h\u1ecda cho ng\u01b0\u1eddi sau. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt kh\u1ed5 c\u1ef1c cho d\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u00f9ng xa, khi c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 li\u00ean quan t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 chi\u1ebfu th\u01b0 c\u0169ng th\u01b0\u1eddng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, thu\u1ebf mu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea7n b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u0129nh, m\u1ed9t c\u00e2n mu\u1ed1i t\u00ednh t\u1eeb 20 \u0111\u1ebfn 30 quan ti\u1ec1n, m\u1ed9t l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a l\u0129nh, \u0111\u1ed5i t\u1eeb 900 \u0111\u1ebfn 1200 quan ti\u1ec1n. Sau \u0111\u00f3 t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu cho ph\u00e9p \u0111\u00f3ng thu\u1ebf b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, do \u0111\u00f3 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u xin t\u0103ng gi\u00e1 b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u0129nh. Giao xu\u1ed1ng Tam ty b\u00e0n, cho r\u1eb1ng gi\u00e1 b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u0129nh so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc tuy t\u0103ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3000 quan, nh\u01b0ng gi\u00e1 mu\u1ed1i c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, b\u00e1n ra th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t c\u00e2n l\u00e0 140 quan, th\u00ec d\u00e2n ch\u01b0a th\u1ea5y b\u1ecb h\u1ea1i, kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo[footnote] 'Kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo', ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng b\u1ed5 sung[\/footnote]. Sau \u0111\u00f3 Ch\u00e2u Cung c\u0169ng t\u00e2u l\u00ean, Tam ty c\u0169ng l\u1ea5y l\u00fd do n\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u00e1c b\u1ecf, do \u0111\u00f3 Ch\u00e2u Cung \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u0129nh, ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng m\u1ed7i n\u0103m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ea5t h\u01a1n hai v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u:\r\n\r\n<em>\"V\u00e2ng chi\u1ebfu b\u00e0n vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa tr\u1ea5n T\u1ecbch D\u01b0\u01a1ng \u1edf Ch\u00e2u T\u1ea7n. T\u1ea7n l\u00e0 n\u01a1i th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t v\u00f9ng Quan L\u0169ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t g\u00f3c xa x\u00f4i, b\u1ecdn gi\u1eb7c hi\u1ec3m \u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ed3 x\u00e2m chi\u1ebfm, ch\u00fang th\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc tr\u1ea1i, to\u00e0n l\u00e0 n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean thu\u1ed9c, c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y ch\u1ec9 h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf.<\/em>\r\n\r\n<i>N\u1ebfu qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ea5t ng\u1edd v\u01b0\u1ee3t qua ph\u1ee5c k\u00edch \u1edf ph\u00eda nam, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o ch\u00e2u, th\u00ec s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1eeb ph\u00eda sau, c\u00f3 nguy c\u01a1 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u1ea5n T\u1ecbch D\u01b0\u01a1ng H\u1ea1 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u00e1ch ch\u00e2u s\u00e1u m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, h\u00e0ng n\u0103m t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed ph\u00f2ng th\u1ee7, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u00fang chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t. L\u1ea1i th\u00eam n\u0103m d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc c\u00f3 tr\u1ea5n T\u1ecbch D\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng, n\u1eb1m \u1edf n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a hai con \u0111\u01b0\u1eddng V\u0129nh Ninh, x\u01b0a c\u00f3 n\u1ec1n th\u00e0nh c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. <\/i>\r\n\r\n<em>N\u1ebfu d\u1ef1a tr\u00ean tr\u1ea5n Th\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 l\u1eadp m\u1ed9t tr\u1ea1i, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u00f3 th\u1ec3 thu nh\u1eadn ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb v\u00e0 gia s\u00fac c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c l\u00e2n c\u1eadn v\u00e0o b\u1ea3o v\u1ec7, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i.\"<\/em>\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c L\u1ed9 ph\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u1edf Thanh Ch\u00e2u v\u00e0 V\u1eadn Ch\u00e2u, l\u1ea5y Tri ch\u00e2u \u0110\u0103ng Ch\u00e2u, Th\u1ee9 s\u1eed C\u00e1t Ch\u00e2u L\u01b0u Ho\u00e1n ki\u00eam ch\u1ee9c Thanh Ch\u00e2u L\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban \u0110\u1eadu Thu\u1ea5n Khanh l\u00e0m V\u1eadn Ch\u00e2u L\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n V\u0169 V\u1ec7 v\u00e0 Tuy\u00ean Ngh\u1ecb \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb hung h\u00e3n, xin ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ee9c L\u1ed9 ph\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u1edf Thanh Ch\u00e2u v\u00e0 V\u1eadn Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n h\u1ecd th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.\r\n\r\nThu\u1ea5n Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ra chi\u1ebfu cho H\u1ea1 An K\u1ef3 c\u00f9ng T\u1ee9 l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c ty chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean thu\u1ed9c \u0111em ng\u1ef1a phi\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed9p.\r\n\r\nC\u00f9ng ng\u00e0y, x\u1eed ch\u00e9m ngang l\u01b0ng Ti\u1ebfn s\u0129 Kinh \u0110\u00f4ng L\u01b0u Qu\u00e1n[footnote] 'Qu\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ung', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00e1c ph\u1ea7n sau c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.[\/footnote], Ng\u0169 kinh L\u01b0u Mi\u1ec5n, H\u1ed3 T\u00edn t\u1ea1i ch\u1ee3 \u0111\u00f4 th\u00e0nh, phong L\u01b0u Hi\u1ec3u, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u1edf Truy Ch\u00e2u l\u00e0m H\u1eefu ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, v\u00e0 T\u00f4n T\u00e1 Long, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc c\u1ee9u Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, v\u00ec Qu\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u01b0u ph\u1ea3n, c\u00f2n Hi\u1ec3u v\u00e0 T\u00e1 Long l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ra chi\u1ebfu cho Ho\u00e0n Kh\u00e1nh Kinh l\u01b0\u1ee3c ty r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u00e2n m\u00e3 n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn H\u1eadu Ki\u1ec1u, Ti\u00eau Hao B\u1ea3o, Th\u1eadp Nh\u1ecb B\u00e0n \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i c\u00e1c b\u1ea3o c\u0169. Nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00f3 tuy thu\u1ed9c l\u00e3nh th\u1ed5 H\u00e1n do d\u00f9ng binh m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 nay \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c x\u01b0ng th\u1ea7n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n xu\u1ea5t binh ng\u0103n c\u1ea3n, n\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00e1c h\u1ed9 phi\u00ean thu\u1ed9c \u1edf \u0111\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u01b0 tr\u00fa nh\u01b0 c\u0169, v\u00e0 v\u1ebd r\u00e3nh l\u00e0m ranh gi\u1edbi.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n gi\u00e1m \u1edf huy\u1ec7n T\u00e2y, ph\u1ee7 H\u01b0ng Nguy\u00ean th\u00e0nh T\u1ec1 Vi\u1ec5n gi\u00e1m.\r\n\r\n[66] D\u1eddi qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00f3ng \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u h\u00e0ng th\u00e1ng, \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn g\u1ea7n kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0110\u00f4ng B\u00ecnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c V\u0103n m\u1ea5t. \u0110\u1ee9c V\u0103n v\u1ec1 gi\u00e0 b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u01b0ng t\u00ednh t\u00ecnh v\u1ed1n c\u1ea9n th\u1eadn, s\u1ee3 h\u00e3i. Khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m, \u0111\u00edch th\u00e2n d\u00e2ng thu\u1ed1c do th\u00e1i y \u0111i\u1ec1u ch\u1ebf. Nghe tin b\u00e1o tang, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn kh\u00f3c. T\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i u\u00fd, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, phong t\u01b0\u1edbc Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Cung Kh\u00e1c.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, phong T\u1ea3 Kim Ng\u00f4 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ebf Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Th\u1eeba Gi\u1ea3n l\u00e0m T\u1eeb Qu\u1ed1c c\u00f4ng. Th\u1eeba Gi\u1ea3n l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ef9, con c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Qu\u00e2n.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"C\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, Cao Ly nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o c\u1ed1ng, thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111i l\u1ea1i t\u1eeb b\u1edd bi\u1ec3n \u0110\u0103ng Ch\u00e2u. Nghe n\u00f3i N\u1eef Ch\u00e2n, Tam H\u00e0n \u0111\u00e3 b\u1ecb Khi\u1ebft \u0110an th\u00f4n t\u00ednh, n\u1ebfu h\u1ecd b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng, th\u00ec c\u00e1c qu\u1eadn \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3? N\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0110\u0103ng Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 xa g\u1ea7n c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i bi\u1ec3n, c\u00f9ng t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ebf s\u00e1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[70] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng: <em>\"Th\u1ea7n nghe n\u00f3i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n, hai v\u1ee5 l\u00faa m\u1ea1ch kh\u00f4ng thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y tuy c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, nh\u01b0ng ru\u1ed9ng m\u00f9a thu c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng mong. D\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i di c\u01b0, bi\u00ean c\u1ea3nh tuy y\u00ean t\u0129nh, nh\u01b0ng binh l\u00ednh v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f4ng, n\u1ebfu g\u1eb7p n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m, t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1eadt \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u1ea5t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy \u0111ang khoan dung v\u1edbi gi\u1eb7c H\u1ea1, v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 binh y\u00ean d\u00e2n, nh\u01b0ng n\u1ebfu ph\u00ed t\u1ed5n lao d\u1ecbch kh\u00f4ng gi\u1ea3m, t\u1ea5t s\u1ebd th\u1ea5y s\u1ee9c d\u00e2n ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u1ec7t qu\u1ec7, k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 duy tr\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/em>\r\n\r\n<em>L\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c ch\u00e2u li\u00ean ti\u1ebfp b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, x\u00e9t c\u00e1c \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u, l\u00e0 do \u00e2m kh\u00ed qu\u00e1 th\u1ecbnh. \u00c2m kh\u00ed l\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a v\u1ee3, \u0111\u1ea1o c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, c\u1ee7a d\u00e2n, c\u1ee7a r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch. L\u00fac n\u00e0y h\u1eadu cung kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec qu\u00e1 m\u1ee9c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb quy\u1ec1n th\u1ebf, \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea3nh gi\u00e1c l\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch m\u00e0 th\u00f4i, trong y\u00ean d\u00e2n ngo\u00e0i \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch, c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n c\u1ee7a v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c. Nay c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i tr\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi, binh l\u1ef1c ph\u00e2n t\u00e1n y\u1ebfu \u1edbt, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 xu\u1ea5t chi\u1ebfn, n\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u01a1i t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. Hu\u1ed1ng chi v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1, qu\u00e2n r\u1ee3 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng l\u1edbn, n\u1ebfu t\u1eeb th\u00e1ng ba tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 \u0103n, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u00e1m ch\u00edn l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ed3n tr\u00fa.<\/em>\r\n\r\n<em>L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c cung c\u1ea5p m\u1ed9t con ng\u1ef1a \u1edf bi\u00ean th\u00e0nh, b\u1eb1ng ba ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh b\u1ed9, ng\u1ef1a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u g\u1ea7y y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 t\u1ed1n c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i khi h\u00e0nh qu\u00e2n l\u1ea1i ph\u1ea3i th\u00eam ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n. N\u1ebfu t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ng\u1ef1a \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n tra, th\u00ec d\u00f9ng l\u00ednh b\u1ed9 thay th\u1ebf, gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c v\u1eady.<\/em>\r\n\r\n<i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i tri\u1ec7u h\u1ed3i T\u00e0o D\u0129nh Th\u00fac, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 kinh, mu\u1ed1n cho gi\u1ea3n t\u1ec9nh k\u1ebf ho\u1ea1ch bi\u00ean ph\u00f2ng. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n g\u1eb7p D\u0129nh Th\u00fac, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng ta tr\u00ecnh b\u00e0y, c\u0169ng e r\u1eb1ng s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eddi h\u1ee3t. Hi\u1ec7n nay c\u00e1c quan \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ec9 lo gi\u1eef qu\u00e2n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ai d\u00e1m nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, \u0111\u1ea1i k\u1ebf m\u00eanh m\u00f4ng, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u00e2y? \u1eaet ph\u1ea3i trong ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, c\u00f9ng lo l\u1eafng vui bu\u1ed3n, nh\u00e2n l\u00fac bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng t\u1ea1m y\u00ean, h\u1ebft l\u00f2ng lo ngh\u0129 ng\u00e0y \u0111\u00eam. N\u1ebfu x\u00e9t k\u1ef9 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1ee3i h\u1ea1i, v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, mu\u1ed1n quy\u1ebft \u0111o\u00e1n m\u1ed9t m\u00ecnh, \u1eaft ph\u1ea3i nh\u1edd th\u00e1nh ch\u1ec9.<\/i>\r\n\r\n<i>D\u0129nh Th\u00fac l\u1ea7n n\u00e0y \u0111i, m\u1ed7i vi\u1ec7c xin r\u00f5 r\u00e0ng ph\u00e2n x\u1eed, nh\u1eefng kho\u1ea3n chi ph\u00ed kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, n\u00ean c\u1eaft gi\u1ea3m s\u00e2u, n\u1ebfu e r\u1eb1ng th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a \u00f4ng ta nh\u1eb9, vi\u1ec7c kh\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c c\u1eed ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean quan g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i c\u00f9ng. C\u00f2n b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, xin ban cho m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t chi\u1ebfu th\u01b0, \u0111\u1ec3 h\u1ecd hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd n\u00e0y, c\u00f9ng v\u1edbi D\u0129nh Th\u00fac b\u00e0n b\u1ea1c chung. C\u00f2n Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u0169ng xin x\u00e9t l\u1eddi th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1edbm ban ch\u1ec9 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay th\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[71] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, ban s\u1eafc ch\u1ec9 xu\u1ed1ng cho H\u1ea1 An K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c quan, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho b\u00e0n v\u1edbi c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed bi\u00ean ph\u00f2ng[footnote] tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho b\u00e0n v\u1edbi c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed bi\u00ean ph\u00f2ng 'ty' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ee9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 48 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng lo li\u1ec7u, \u0111\u1ec3 t\u1ea1o l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[72] Chi\u1ebfu cho H\u1ea1 T\u1ee7ng, Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty x\u00e9t duy\u1ec7t c\u00e1c quan l\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c ph\u00f3 th\u00ec l\u1ec7nh cho ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c thay th\u1ebf.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn L\u01b0 Ch\u00e2u. Tu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng T\u00fac.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ng\u00f4 D\u1ee5c \u1edf H\u00e0n L\u00e2m \u0111\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed Tu\u00e2n l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, nh\u01b0ng Tu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec m\u1eb9 m\u1ea5t. Sau khi m\u00e3n tang, D\u1ee5c v\u1eeba tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f2n t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u l\u1ea1i c\u00f3 th\u00e2n t\u00ecnh v\u1edbi Tu\u00e2n. D\u1ee5c nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i v\u1edbi X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u r\u1eb1ng Tu\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169 n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c, X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i cho Tu\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u01b0 Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u00e1ng 4 ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ra ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tri\u1ec1u t\u1eeb, nh\u01b0ng ri\u00eang Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u1ea5u r\u1eb1ng Tu\u00e2n t\u00e0i ch\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c ng\u00f4n quan. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, D\u1ee5c tranh c\u00e3i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c[footnote] D\u1ee5c tranh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 303, truy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n b\u1ed5 sung[\/footnote]. T\u1eeb \u0111\u00f3, Tu\u00e2n o\u00e1n D\u1ee5c m\u00e0 theo X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u. Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh gi\u1eef Tu\u00e2n l\u1ea1i, l\u1ea1i c\u00f2n gi\u00e8m pha D\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u. <i>(Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh n\u01b0\u01a1ng theo \u00fd X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, theo truy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh.)<\/i>\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua sai \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ecdng Gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n d\u1ee5ng.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, sao b\u0103ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda nam sao Doanh Th\u1ea5t, l\u1edbn nh\u01b0 c\u00e1i ch\u00e9n, \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ecdi xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, c\u00f3 ti\u1ebfng k\u00eau \u1ea7m \u1ea7m, bay v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc \u0111\u1ebfn sao V\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i bi\u1ebfn m\u1ea5t. Chi\u00eam tinh cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m binh \u0111ao.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a \u0111\u1ea1o m\u00ecnh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[77] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i r\u1eb1ng, ph\u00e0m t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh s\u1eafp b\u1ecb x\u1eed, m\u00e0 ng\u1ee5c l\u1ea1i d\u00e1m cho u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c ho\u1eb7c d\u00f9ng c\u00e1ch phi l\u00fd kh\u00e1c khi\u1ebfn h\u1ecd ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[78] An ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc H\u1ea1 T\u1ee7ng t\u00e2u r\u1eb1ng, v\u00e2ng chi\u1ebfu xem x\u00e9t vi\u1ec7c \u01b0\u1edbc th\u00fac \u1edf s\u00f4ng bi\u00ean gi\u1edbi, xin t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do m\u00e0 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng sang nam th\u00ec b\u1eaft giao cho Khi\u1ebft \u0110an, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1 b\u1ecb gi\u00f3 s\u00f3ng \u0111\u01b0a d\u1ea1t th\u00ec cho h\u1ecd t\u1ef1 v\u1ec1, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n r\u1eb1ng, ph\u00e0m th\u1ea7n li\u00eau v\u00e2ng chi\u1ebfu t\u00e2u c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n, th\u00ec l\u1ec7nh cho Tam ban vi\u1ec7n ghi ch\u00e9p t\u00ean h\u1ecd, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m ch\u00e9p th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u v\u1ec1 vi\u1ec7c sao bi\u1ebfn, tuy qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean tai d\u1ecb th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean tu s\u1eeda v\u00e0 c\u1ea3nh gi\u00e1c, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i c\u00f3 \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o! Tr\u1eddi khi\u1ec3n tr\u00e1ch b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn h\u1ecd s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e0 tu \u0111\u1ee9c, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft l\u1ed7i c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ra l\u1ec7nh r\u0103n d\u1ea1y, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh, kh\u00f4ng sa v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i.\"<\/i> Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ed7i v\u00e0 l\u1ea1y t\u1ea1.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng ph\u1ee7 Khai Phong h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y, d\u00e2n ch\u00fang nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec n\u1eafng n\u00f3ng, h\u00e3y cho \u0111\u00e0o th\u00eam gi\u1ebfng \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i xa gi\u1ebfng quan trong kinh th\u00e0nh. Do \u0111\u00f3, t\u00e1m s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o t\u1ed5ng c\u1ed9ng 390 gi\u1ebfng.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, \u0110\u00f4ng Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Th\u1ee5 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc quan ch\u1ee9c, x\u00f3a t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5 quan vi\u00ean, v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0m Ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1ee5 l\u00e0m tri ch\u00e2u V\u0129nh T\u0129nh Qu\u00e2n, l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, nghi ng\u1edd th\u00f4ng ph\u00e1n Giang Trung L\u1eadp t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi gi\u00e1m ty, b\u00e8n d\u1ef1ng \u00e1n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng lu\u1eadt nghi\u00eam kh\u1eafc h\u00e3m h\u1ea1i Trung L\u1eadp, khi\u1ebfn Trung L\u1eadp ph\u1ea3i t\u1ef1 v\u1eabn. Th\u1ee5 l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u0169 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung, Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u ng\u1ea7m b\u1ea3o v\u1ec7, tri th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Cao Qu\u00e2n N\u1ed9t chi\u1ec1u \u00fd X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, mu\u1ed1n x\u1eed nh\u1eb9, nh\u01b0ng Ng\u00f4 D\u1ee5c tranh lu\u1eadn r\u1eb1ng: <i>\"Kh\u00f4ng gi\u1ebft Th\u1ee5, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111\u00e0y \u0111i ph\u01b0\u01a1ng Nam.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Giao Ch\u1ec9, ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c man di, h\u00e3y cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xem x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m ch\u00e2u \u00cdch, B\u00e0nh, Cung, Th\u1ee5c, H\u00e1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i d\u00f9ng ng\u1ef1a, m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1ed3n tr\u00fa h\u01a1n hai ngh\u00ecn qu\u00e2n k\u1ef5, xin \u0111\u1ed5i to\u00e0n b\u1ed9 th\u00e0nh b\u1ed9 binh. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i m\u1ed9t ph\u1ea7n ba.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc luy\u1ec7n t\u1eadp, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tr\u1eadn ph\u00e1p c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, c\u00e1c tr\u1eadn \u0111\u1ed3 thay \u0111\u1ed5i sau n\u00e0y c\u0169ng cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh luy\u1ec7n t\u1eadp[footnote]C\u0169ng cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh luy\u1ec7n t\u1eadp 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda[\/footnote]. L\u00fac \u0111\u00f3, ph\u00e1n ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1eadn ph\u00e1p d\u1ea1y \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 thu\u1ea7n th\u1ee5c m\u00e0 l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i, e r\u1eb1ng kh\u00f3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ecbch. <i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng l\u1ea1i n\u00f3i: Xin kh\u00f4ng ban tr\u1eadn \u0111\u1ed3, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ban \u00e1o qu\u1ea7n cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Ho\u00e0ng H\u00e0.\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay tang l\u1ec5 c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 lo vi\u1ec7c may tang ph\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u00e1n quan L\u00fd Kinh t\u00e2u r\u1eb1ng khi ho\u00e0ng th\u00fac \u0110\u1ee9c V\u0103n qua \u0111\u1eddi, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c trong cung t\u1eeb h\u00e0ng ti ma tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tang ph\u1ee5c, nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ti\u00eau d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd t\u00f4n tr\u1ecdng th\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c c\u1ea5p tang ph\u1ee5c.\r\n\r\n[88] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n t\u00e2u: <i>\"Ngh\u0129a d\u0169ng h\u01b0\u01a1ng binh c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a Minh H\u1ea1o, khi c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec tri\u1ec7u t\u1eadp. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00e3 hai n\u0103m, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp luy\u1ec7n, e r\u1eb1ng v\u00f5 ngh\u1ec7 s\u1ebd mai m\u1ed9t, xin cho m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn l\u00fac n\u00f4ng nh\u00e0n, t\u00f9y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng chia th\u00e0nh t\u1eebng \u0111\u1ee3t, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u1eadp luy\u1ec7n n\u1eeda th\u00e1ng t\u1ea1i huy\u1ec7n m\u00ecnh, r\u1ed3i l\u00ean ch\u00e2u c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[89] \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan, nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i M\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e2u duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 ty s\u1ef1. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00e1ch quan bi\u1ec3u\u300b l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong T\u1ea3 Long V\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tr\u00ec Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Th\u1eeba Hi\u1ec3n l\u00e0m Khang Qu\u1ed1c c\u00f4ng, l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c V\u0103n.\r\n\r\n[91] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng, vi\u1ec7c t\u1eadp luy\u1ec7n c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c, \u1ea9m \u01b0\u1edbt, vi\u1ec7c k\u00e9o cung n\u1ecf kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n, xin t\u1eeb nay v\u00e0o ba th\u00e1ng m\u00f9a h\u00e8 ch\u1ec9 t\u1eadp luy\u1ec7n th\u01b0\u01a1ng \u0111ao. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[92] Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ng\u00f4 D\u1ee5c v\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p, gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n v\u1ed1n o\u00e1n D\u1ee5c, b\u00e8n theo \u00fd X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n, m\u1eadu t\u00e0i d\u1ecb \u0111\u1eb3ng l\u00e0 c\u00e1c khoa c\u1eed t\u1eeb th\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c. N\u1ebfu tr\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n tai d\u1ecb, ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, th\u00ec ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u1ea1i ch\u1ee9c ti\u1ebfn c\u1eed.<\/i>\r\n\r\n<i>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta noi theo v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng, ba l\u1ea7n m\u1edf khoa n\u00e0y. Khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, t\u0103ng s\u1ed1 khoa l\u00ean s\u00e1u, l\u1ec7nh cho hai t\u1ec9nh ho\u1eb7c c\u00e1c quan thi\u1ebfu khanh, gi\u00e1m tr\u1edf l\u00ean t\u1ea5u c\u1eed. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ch\u1ec9 d\u00f9ng hai khoa hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1eadu t\u00e0i, t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi khoa ti\u1ebfn s\u0129, nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng d\u00f9ng quan ch\u1ee9c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, m\u00e0 \u0111\u1ec1u t\u1ef1 x\u01b0ng danh khoa m\u1ee5c. V\u1ea3 l\u1ea1i, danh hi\u1ec7u hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, m\u1eadu t\u00e0i d\u1ecb \u0111\u1eb3ng r\u1ea5t \u0111\u1eb9p, n\u1ebfu ti\u1ebfn c\u1eed m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 g\u1ea7n v\u1edbi c\u1ed5 nh\u00e2n, nh\u01b0ng t\u1ef1 chuy\u00ean l\u1ea5y c\u00e1i \u0111\u1eb9p \u0111\u00f3, th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng nghe th\u1ea5y.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng qua k\u1ef3 thi tr\u01b0\u1edbc do c\u00e1c c\u01a1 quan t\u1ed5 ch\u1ee9c, m\u00e0 \u0111\u1ec1 thi \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u00e1c con s\u1ed1 v\u00e0 danh m\u1ee5c trong kinh s\u1eed, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p chi\u1ebfu s\u00e1ch, ch\u1ec9 l\u00e0 li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c ngh\u0129a l\u1ec7, tra c\u1ee9u h\u1ee3p v\u1edbi ch\u00fa gi\u1ea3i, ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o tr\u00ed nh\u1edb m\u1ea1nh v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c r\u1ed9ng, l\u1eddi l\u1ebd h\u01b0 t\u1eeb m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu b\u00e0n v\u1ec1 qu\u1ed1c th\u1ec3, tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, th\u00ec ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 \u00edch g\u00ec. Ban \u0111\u1ea7u \u1ee9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, sau t\u0103ng l\u00ean h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, nay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9t khi \u0111\u1ed7 khoa n\u00e0y, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y v\u00e0i n\u0103m, \u0111\u1ec1u l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c quan hi\u1ec3n h\u00e1ch. D\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n. Hu\u1ed1ng chi tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c v\u00f4 s\u1ef1 m\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm, m\u1eadu t\u00e0i d\u1ecb \u0111\u1eb3ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, t\u1ec7 n\u1ea1n nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i lo l\u1eafng.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay xin tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u1eddi H\u00e1n. N\u0103m Ki\u1ebfn Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf, chi\u1ebfu cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, Ng\u1ef1 s\u1eed, Li\u1ec7t h\u1ea7u, Trung nh\u1ecb thi\u00ean th\u1ea1ch, Nh\u1ecb thi\u00ean th\u1ea1ch, Ch\u01b0 h\u1ea7u t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, th\u1eb3ng th\u1eafn can gi\u00e1n. N\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 5, v\u00ec c\u00e1c danh th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ea5t, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn x\u00e9t l\u1ea1i d\u00e2n c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. T\u1ed5ng c\u1ed9ng 54 n\u0103m, m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed m\u1eadu t\u00e0i.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u0103m Th\u1ee7y Nguy\u00ean th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Hi\u1ebfu Chi\u00eau, chi\u1ebfu cho Tam ph\u1ee5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u01a1i hai ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m \u0110\u1ecba Ti\u1ebft th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Hi\u1ebfu Tuy\u00ean, l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u1eadn n\u1ed9i ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ea7n g\u0169i d\u00e2n. N\u0103m Nguy\u00ean Khang th\u1ee9 4, sai \u0110\u1ea1i trung \u0111\u1ea1i phu C\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng 12 ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n h\u00e0nh thi\u00ean h\u1ea1, x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u1eadu t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang. T\u1ed5ng c\u1ed9ng 25 n\u0103m, hai l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed m\u1eadu t\u00e0i.<\/i>\r\n\r\n<i>Sau \u0111\u00f3, n\u0103m S\u01a1 Nguy\u00ean th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Hi\u1ebfu Nguy\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u0103m V\u0129nh Quang th\u1ee9 2 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c; n\u0103m Ki\u1ebfn Th\u1ee7y th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u00e0nh \u0110\u1ebf tai d\u1ecb li\u00ean ti\u1ebfp x\u1ea3y ra, n\u0103m H\u00e0 B\u00ecnh th\u1ee9 4 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, l\u1ee5t l\u1ed9i, n\u0103m H\u1ed3ng Gia th\u1ee9 2 nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eb7p l\u1ee5t h\u1ea1n, n\u0103m Nguy\u00ean Di\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, sao r\u01a1i; n\u0103m Ki\u1ebfn V\u0169 th\u1ee9 6, 7 \u0111\u1eddi Quang V\u0169 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c; n\u0103m Ki\u1ebfn S\u01a1 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ebf c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u0103m th\u1ee9 5 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c; n\u0103m V\u0129nh Nguy\u00ean th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi H\u00f2a \u0110\u1ebf c\u00f3 n\u1ea1n \u0111\u00f3i; n\u0103m V\u0129nh S\u01a1 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi An \u0110\u1ebf c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, n\u0103m th\u1ee9 5 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t; n\u0103m Di\u00ean Quang th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Thu\u1eadn \u0110\u1ebf kinh s\u01b0 c\u00f3 d\u1ecbch l\u1edbn, n\u0103m V\u0129nh H\u00f2a th\u1ee9 6 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, ho\u1eb7c chi\u1ebfu cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, Ng\u1ef1 s\u1eed, ho\u1eb7c chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u1eadn qu\u1ed1c th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, T\u01b0 l\u1ec7 ch\u00e2u m\u1ee5c, ho\u1eb7c chi\u1ebfu cho \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, th\u1eb3ng th\u1eafn 16 l\u1ea7n, ti\u1ebfn c\u1eed m\u1eadu t\u00e0i ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n. Tri\u1ec1u ta ch\u1ec9 d\u00f9ng t\u00ean g\u1ecdi th\u1eddi H\u00e1n m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1eddi H\u00e1n, xin t\u1eeb nay kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00fac v\u1edbi khoa ti\u1ebfn s\u0129, n\u1ebfu v\u00ec tai d\u1ecb m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi H\u00e1n, t\u1ef1 m\u00ecnh h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, b\u1ecf k\u1ef3 thi \u1edf B\u00ed c\u00e1c.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1edd t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, Vua x\u00f3a t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y giao cho Trung th\u01b0. D\u1ee5c d\u00e2ng s\u1edb b\u00e1c b\u1ecf r\u1eb1ng: <em>\"T\u1eeb ba \u0111\u1eddi tr\u1edf l\u1ea1i, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng \u0111\u00e2u b\u1eb1ng H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng. N\u0103m th\u1ee9 15 \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0103n \u0110\u1ebf, c\u00f3 chi\u1ebfu k\u00e9n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, v\u0103n h\u1ecdc, Vua th\u00e2n ra \u0111\u1ec1 thi, th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tri\u1ec7u Th\u00e1c xu\u1ea5t hi\u1ec7n, l\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u00f3 tai d\u1ecb m\u00e0 k\u00e9n ch\u1ecdn. N\u0103m Ki\u1ebfn Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf, c\u00f3 chi\u1ebfu k\u00e9n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, th\u1eb3ng th\u1eafn can gi\u00e1n, n\u0103m Nguy\u00ean Quang th\u1ee9 nh\u1ea5t ra chi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 \u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Th\u01b0, C\u00f4ng T\u00f4n Ho\u1eb1ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n, vi\u1ec7c k\u00e9n ch\u1ecdn c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec tai d\u1ecb. Ch\u1ec9 l\u00e0 trong b\u00e0i thi c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i.<\/em>\r\n\r\n<em>Th\u00e1ng 6 n\u0103m Khai Nguy\u00ean th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, c\u00f3 ch\u1ebf r\u1eb1ng ai c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed[footnote]'H\u00e0m l\u1ec7nh t\u1ef1 c\u1eed', ch\u1eef 'h\u00e0m' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u1eb7c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 10, trang 27 m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. N\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7t khoa tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Hi\u1ebfn T\u00f4ng ni\u00ean hi\u1ec7u Nguy\u00ean H\u00f2a, c\u00e1c khoa ch\u1ebf c\u00e0ng th\u1ecbnh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Nguy\u00ean Ch\u1ea9n, B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang.<\/em>\r\n\r\n<em>Xem nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi trong c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi th\u1eddi \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea1o l\u00fd tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, c\u00f3 th\u1ec3 xem l\u1ea1i, v\u1ed1n kh\u00f4ng chuy\u00ean v\u1ec1 tai d\u1ecb. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng chuy\u1ec7n c\u0169 \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u0103n c\u1ee9. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u00fac nh\u00e2n thi\u00ean bi\u1ebfn, l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac Vua th\u00e2n ra \u0111\u1ec1 thi, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3. V\u1ec1 sau, c\u00f3 v\u1ecb Vua th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y nh\u00e0n h\u1ea1, cho r\u1eb1ng ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec sai s\u00f3t, \u0111\u1ebfn khi thi\u00ean tai \u0111\u00e3 r\u00f5, m\u1ed1i h\u1ecda \u0111\u00e3 l\u1ed9, r\u1ed3i m\u1edbi h\u1ea1 chi\u1ebfu k\u00e9n ch\u1ecdn, mu\u1ed1n c\u1ee9u v\u00e3n khi s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra[footnote]'D\u1ee5c c\u1ee9u \u01b0 l\u00e2m s\u1ef1', ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ec7 \u0111oan trong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb Vua sau, h\u00e1 \u0111\u00e1ng noi theo sao?<\/em>\r\n\r\n<i>B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf khoa, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m, t\u00f9y theo k\u1ef3 thi c\u1ed1ng c\u1eed m\u00e0 m\u1edf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eeba ph\u1ea3i. N\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00f3 tai d\u1ecb r\u1ed3i m\u1edbi h\u1ea1 chi\u1ebfu m\u1edf khoa thi, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i \u00fd ngh\u0129a ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp khoa c\u1eed, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean: M\u1ed9t l\u00e0 khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1 b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00f3 tai d\u1ecb m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam s\u1ec9; hai l\u00e0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng h\u1ecfi han, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 tai d\u1ecb m\u1edbi h\u1ecfi, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 r\u0103n s\u1ee3 thi\u00ean tai; ba l\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh, khi\u1ebfn thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ea5y r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng khao kh\u00e1t t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c khoa thi Hi\u1ebfu li\u00eam v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 th\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0ng n\u0103m, n\u00ean ch\u1ebf khoa kh\u00f4ng c\u1ea7n m\u1edf theo.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, n\u00ean m\u1edf ch\u1ebf khoa theo \u0111\u00f3, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd, kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i. Hu\u1ed1ng chi tai d\u1ecb xu\u1ea5t hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi h\u1ea1n c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 khi nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3, th\u00ec vi\u1ec7c m\u1edf khoa thi n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec, c\u00f3 khi n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3, th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y qu\u00e1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c. Kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o thi\u00ean tai, c\u0169ng kh\u00f4ng theo k\u1ef3 thi c\u1ed1ng c\u1eed, m\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 m\u1edf khoa thi kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi, m\u01a1 h\u1ed3 kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0 v\u1eady ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ecf h\u1eb3n khoa thi n\u00e0y sao?<\/i>\r\n\r\n<i>N\u1ebfu h\u1ecfi han s\u01a1 qua, th\u00ec con \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn c\u00f3 ch\u1ed7 g\u1eedi g\u1eafm; n\u1ebfu b\u1ecf \u0111i l\u1ec5 v\u1eadt t\u1ebf th\u1ea7n, th\u00ec \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5 \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u00ean l\u00e3ng. Nay kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do g\u00ec m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i b\u1ecb tuy\u1ec7t v\u1ecdng, l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c th\u1ec3, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e1 l\u1edbn sao? Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf th\u1ea3o lu\u1eadn v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng.\"<\/i>\r\n\r\nVua nghe theo l\u1eddi c\u1ee7a D\u1ee5c, kh\u00f4ng h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf n\u1eefa, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9, t\u1eeb nay ch\u1ebf khoa s\u1ebd m\u1edf theo k\u1ef3 thi Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u1ed1ng c\u1eed, v\u00e0 ghi th\u00e0nh lu\u1eadt, v\u1eabn c\u1ea7n c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n g\u1ea7n g\u0169i ti\u1ebfn c\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ti\u1ebfn c\u1eed. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb kia, xin theo n\u1ed9i ph\u00ea m\u00e0 thi h\u00e0nh, nay m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i.\"<\/i>\r\n\r\nD\u1ee5c l\u1ea1i t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb \u00e2m t\u00e0 ng\u0103n c\u1ea3n vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i minh x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng. B\u1ec1 t\u00f4i n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, mu\u1ed1n \u0111em c\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u1ec1 cho Vua, ho\u1eb7c d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch, l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c t\u1ed1t cho n\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f4ng khai danh t\u00ednh ra ngo\u00e0i. Ch\u1ebf s\u00e1ch l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf hay thi\u1ebft l\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u00f5, sao l\u1ea1i ng\u1ea7m ng\u0103n c\u1ea3n thay \u0111\u1ed5i, mu\u1ed1n t\u1ef1 m\u00ecnh thi h\u00e0nh? \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 h\u00e0nh vi gian tr\u00e1, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng minh x\u00e9t, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb gian t\u00e0 l\u00e0m h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc, c\u00f2n g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m. Xin c\u00f4ng khai danh t\u00ednh \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh qu\u1ed1c ph\u00e1p.\"<\/i>\r\n\r\nD\u1ee5c v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed qua ch\u1ebf khoa, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. V\u00ec th\u1ebf, Tu\u00e2n ra s\u1ee9c b\u00e0i b\u00e1c, \u00fd mu\u1ed1n nh\u1eafm v\u00e0o D\u1ee5c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ebf khoa. Em trai D\u1ee5c l\u1ea5y em g\u00e1i L\u00fd Tu\u00e2n H\u00fac, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u con r\u1ed3i g\u00f3a. Tu\u00e2n l\u1ea1i t\u1ea5u r\u1eb1ng v\u1ee3 em D\u1ee5c g\u00f3a l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng cho c\u1ea3i gi\u00e1, mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a h\u1ecd L\u00fd m\u00e0 ti\u1ebfn th\u00e2n. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 chi\u1ec1u \u00fd X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tr\u1ea3 th\u00f9 m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng Vua r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng nghe theo.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9, ki\u00eam \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9.<\/p>\n<p>Nghi\u00eau Th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch k\u1ebf to\u00e1n su\u1ed1t ba n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n nhi\u1ec7m l\u00e0 Di\u00eau Tr\u1ecdng T\u00f4n \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, Nghi\u00eau Th\u1ea7n li\u1ec1n c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed5 s\u00e1ch m\u00e0 tr\u1ea3 h\u1ebft, nh\u01b0ng chi ph\u00ed qu\u00e2n qu\u1ed1c v\u1eabn d\u01b0 d\u1ea3, v\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng t\u0103ng thu\u1ebf d\u00e2n. C\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ba l\u1ed9 \u00cdch, T\u1eed, Qu\u1ef3 \u0111\u1ec1u xin t\u0103ng thu\u1ebf mu\u1ed1i, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu th\u00eam h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n, nh\u01b0ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n ki\u00ean quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Vua h\u1ecfi l\u00fd do, \u00f4ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Dung, Th\u1ee5c l\u00e0 v\u00f9ng xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh, \u01a1n Vua \u00edt \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u1ed1ng n\u1ea1p th\u01b0\u1eddng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, s\u1ee9c d\u00e2n v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ki\u1ec7t qu\u1ec7. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee9u t\u1ebf, l\u1ea1i c\u00f2n m\u01b0u l\u1ee3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n th\u00eam. Tuy c\u00f3 l\u1ee3i nh\u1ecf, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i l\u1edbn.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i l\u1eddi \u0111\u00e1p c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, do quy\u1ec1n th\u1ea7n ghen gh\u00e9t, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p, trong kinh th\u00e0nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n th\u1ed5i, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a Vua c\u0169ng th\u01b0\u1eddng gi\u00e8m pha khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, c\u00f2n Nghi\u00eau Th\u1ea7n v\u1eabn ung dung t\u1ef1 t\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>&#8220;T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a th\u1ea7n ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0y th\u00f4i. H\u01a1n n\u1eefa, m\u1eb9 th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u00e0, xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1ecdc.&#8221;<\/i> Sau khi b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, Vua an \u1ee7i \u00f4ng. Nghi\u00eau Th\u1ea7n c\u00fai \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i do t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a th\u1ea7n, m\u00e0 l\u00e0 nh\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 tin d\u00f9ng th\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ed9 t\u1eeb ch\u1ee9c Lang trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n sung Th\u1eeba ch\u1ec9, \u0111\u1ebfn khi Nghi\u00eau Th\u1ea7n l\u00e0m Th\u1eeba ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan, \u0111\u00f3 l\u00e0 do T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u ch\u00e8n \u00e9p.<\/p>\n<p>[2] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 sai D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 T\u1ed1 mang bi\u1ec3u v\u00e0 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng ch\u00edn th\u00e0nh tr\u1ea1i Ng\u1ecda Th\u01b0\u1ee3ng B\u00e0ng, Ng\u00f4 Di, D\u0129 B\u1ed1, c\u00f9ng \u0111\u00f2i l\u1ea1i h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m h\u1ed9 d\u00e2n v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t H\u00e1n, ch\u1ec9 d\u00f9ng ti\u1ebfng Phi\u00ean \u0111\u1ec3 g\u00e2y r\u1ed1i, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ea1y sang c\u0169ng v\u1ed1n thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t H\u00e1n, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u1ea3 l\u1ea1i. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Vua n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, l\u1ea1i th\u00eam \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n th\u1ec1 \u01b0\u1edbc, t\u1eeb nay ai v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi, d\u00f9 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung n\u1ea1p, c\u00f2n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc ch\u1ec9 l\u1ea5y n\u1ed9i dung trong chi\u1ebfu th\u01b0 th\u1ec1 \u01b0\u1edbc l\u00e0m chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, quan Ph\u00e1n ch\u00e2u T\u1ecbnh l\u00e0 H\u1ea1 T\u1ee7ng xin th\u00e2n chinh d\u1eabn qu\u00e2n tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, b\u00e0n vi\u1ec7c T\u00e2y B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nh\u01b0 Kinh ph\u00f3 s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Th\u1ea1ch To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u00e2u T\u1ecbnh v\u00e0 \u0110\u1ea1i, theo H\u1ea1 T\u1ee7ng tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[4] Chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty, t\u1eeb nay d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi thi v\u00f5 ngh\u1ec7, con ch\u00e1u quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ban h\u00e0ng, n\u1ebfu l\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n th\u00ec cho ph\u00e9p th\u0103ng ch\u1ee9c trong qu\u00e2n t\u1ecbch<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1ee9c' nguy\u00ean l\u00e0 'Lang', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 32-3 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-437-1\" href=\"#footnote-437-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[5] T\u1eb7ng Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, th\u1ee5y Trung Hi\u1ebfn, Ph\u1ea1m Ung m\u1ea5t. Ung tr\u1ecb d\u00e2n khoan dung, th\u00edch m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng \u00edt th\u00e0nh c\u00f4ng, khi \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y t\u1eebng xin \u0111\u1eb7t gi\u00e1m \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf Th\u01b0\u01a1ng, Qu\u1eafc, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i thu gom tr\u00e2u kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf. \u00d4ng r\u1ea5t bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, th\u00edch ti\u1ebfn c\u1eed k\u1ebb s\u0129<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u1ec7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 288, truy\u1ec7n Ph\u1ea1m Ung s\u1eeda\" id=\"return-footnote-437-2\" href=\"#footnote-437-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, sau n\u00e0y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111\u1ebfn c\u00f4ng khanh. \u0110\u1ecbch Thanh l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u00e0m Ti\u1ec3u hi\u1ec7u, ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u00e9m, Ung tha cho.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf Th\u01b0\u01a1ng, Qu\u1eafc cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 8 ch\u01b0a r\u00f5 chi ti\u1ebft.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4n Bi\u1ec7n quy\u1ec1n ch\u1ee9c Tri c\u1ed1ng c\u1eed.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n T\u00f4 Th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u00f4 Th\u00e2n ham m\u00ea ti\u1ebfn th\u1ee7, gi\u1ecfi h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean \u00f4ng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra ngo\u00e0i. T\u00f4 Th\u00e2n t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u tr\u1edf l\u1ea1i H\u00e0n l\u00e2m ch\u01b0a \u0111\u1ea7y ba th\u00e1ng. N\u0103m \u0111\u00f3, \u00f4ng m\u1ea5t t\u1ea1i H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. T\u00f4 Th\u00e2n c\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch \u0111\u1ec1u \u1edf trong c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho l\u00e0 h\u1ecd x\u1ea3o quy\u1ec7t, n\u00ean c\u00f3 c\u00e2u: <i>&#8220;C\u1ecf \u0111\u1ea7u g\u1ed7 ch\u00e2n, h\u00e3m ng\u01b0\u1eddi ng\u00e3 ng\u1eeda.&#8221;<\/i> Ch\u00ednh truy\u1ec7n ch\u00e9p: T\u00f4 Th\u00e2n \u00e2m th\u1ea7m d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng <i>&#8220;nh\u00e0 n\u1eb1m tr\u00ean g\u00f2 cao, t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o gi\u1ed1ng Vua Ngh\u1ec7 T\u1ed5.&#8221;<\/i> Vua gh\u00e9t \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, gi\u1ea5u s\u1edb kh\u00f4ng h\u1ea1 xu\u1ed1ng, r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i T\u00f4 Th\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Khu m\u1eadt v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 hai, l\u00fac \u0111\u00f3 T\u00f4 Th\u00e2n ch\u01b0a v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m. Khi T\u00f4 Th\u00e2n v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf Khu m\u1eadt vi\u1ec7n. L\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 nh\u00e0 v\u00e0 t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o, Kh\u1ed5ng \u0110\u1ea1o Ph\u1ee5 c\u0169ng t\u1eebng d\u00e2ng t\u1ea5u v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, kh\u00f4ng ri\u00eang g\u00ec T\u00f4 Th\u00e2n. Ph\u1ee5 truy\u1ec1n ch\u1ec9 ch\u00e9p r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o T\u00f4 Th\u00e2n ham ti\u1ebfn th\u1ee7 n\u00ean b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2ng s\u1edb v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, nay theo \u0111\u00f3.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300aNg\u1ee5y Th\u00e1i t\u1ea1p k\u00fd\u300b ch\u00e9p: Nh\u00e2n T\u00f4ng sau khi \u0111u\u1ed5i L\u00e2m V\u0169, n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>&#8220;C\u00e1c khanh cho r\u1eb1ng L\u00e2m V\u0169 \u0111i r\u1ed3i th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n ti\u1ec3u nh\u00e2n sao?&#8221;<\/i> C\u00e1c quan ch\u01b0a hi\u1ec3u \u00fd Vua, Nh\u00e2n T\u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4 Th\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> X\u00e9t L\u00e2m V\u0169 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 hai, T\u00f4 Th\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 ba m\u1edbi t\u1eeb ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u1ed5i l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ed5i l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129' ba ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 294, truy\u1ec7n T\u00f4 Th\u00e2n ch\u00e9p: 'v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129', sau '\u0111\u1ed5i l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u', c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.\" id=\"return-footnote-437-3\" href=\"#footnote-437-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, c\u00f2n vi\u1ec7c tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, Ng\u1ee5y Th\u00e1i sai l\u1ea7m nhi\u1ec1u, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng gi\u1eb7c Dao \u1edf \u0110\u1ea1o Ch\u00e2u, Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m ch\u01b0a y\u00ean, t\u1ea1m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Tri\u1ec7u Ch\u1ea5n, \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u, T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, l\u0129nh ch\u1ee9c Gi\u1ea3i Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Khi\u00eam h\u1ea1t \u1edf Hi\u1ec7p Ch\u00e2u. <i>(Th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u00ed s\u0129 v\u00e0 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do. C\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vi\u1ec7n C\u1ed1ng \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 xin t\u1eeb nay thi Ti\u1ebfn s\u0129 c\u0169ng theo l\u1ec7 nh\u01b0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, in \u0111\u1ec1 kinh ngh\u0129a ra, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[11] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng binh l\u00ednh t\u1ef1 t\u00fac l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"'S\u0129 binh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ed5 binh', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-437-4\" href=\"#footnote-437-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu ng\u1ef1a mua t\u1eeb x\u00e3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb ch\u1ebft, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ch\u1ec9 huy \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 mua l\u1ea1i, nh\u1eb1m h\u1ed7 tr\u1ee3 vi\u1ec7c mua ng\u1ef1a<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ed7 tr\u1ee3 mua ng\u1ef1a' trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 198, ph\u1ea7n M\u00e3 ch\u00ednh vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1ed7 tr\u1ee3 gi\u00e1 ng\u1ef1a'.\" id=\"return-footnote-437-5\" href=\"#footnote-437-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eadt Nghi\u00eam, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7, b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c \u1edf Khai Phong; \u0110i\u1ec1n Kinh, Ph\u00e1n quan, T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u1edf Th\u00e1i Ch\u00e2u; D\u01b0\u01a1ng T\u01b0, Suy quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, B\u00ed c\u00e1c Hi\u1ec7u l\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u1edf B\u1ed9c Ch\u00e2u. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec t\u1ed9i giam t\u00f9 nh\u00e2n r\u1ed3i \u0111\u1ec3 h\u1ecd ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u00e1p gi\u1ea3i.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Khi\u00eam h\u1ea1t \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, hi\u1ec7n nay d\u1ecbch b\u1ec7nh \u0111ang b\u00f9ng ph\u00e1t, binh l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ea1m th\u1eddi d\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01a1i t\u1ed1t h\u01a1n \u0111\u1ec3 tr\u00fa \u0111\u00f3ng.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ghi c\u00f4ng Tr\u1eebng, qu\u00e2n s\u0129 \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u1eafc, ch\u00e1u trai c\u1ee7a H\u1ed3 Nguy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft gi\u1eb7c man \u1edf H\u1ed3 Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng; v\u1ee3 l\u00e0 L\u01b0u th\u1ecb v\u00e0 con g\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong \u1ea5p, l\u1ea1i ban th\u00eam 300 t\u1ea5m l\u1ee5a; Qu\u00e1ch Ch\u00ednh, con trai l\u00e0 \u1ef6 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, B\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb; Tri\u1ec7u \u0110\u1ec9nh, con trai l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Khanh v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb; V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfu Ti\u00ean, con trai l\u00e0 V\u0129nh Long \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tr\u00e0 t\u1eedu ban \u0110i\u1ec7n th\u1ecb.<\/p>\n<p>[15] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, m\u00f9ng m\u1ed9t, ban cho Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n, Th\u00e1i ph\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 100 quan.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Ty Thi\u00ean gi\u00e1m b\u00e1o r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 3. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;Nh\u1eadt th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi c\u1ea3nh c\u00e1o nh\u00e0 Vua, mong t\u1ed9i l\u1ed7i quy v\u1ec1 Tr\u1eabm, ch\u1ee9 kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1ea7n d\u00e2n. Ph\u00e0m nh\u1eefng n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, c\u00e0ng ph\u1ea3i suy x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ec3 gi\u00fap h\u1ecd an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p.&#8221;<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ph\u00e1t l\u1eddi \u0111\u1ee9c \u00fd, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi tr\u1eddi v\u00e0 ng\u0103n bi\u1ebfn c\u1ed1, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng d\u1ed1c l\u00f2ng s\u1edbm h\u00f4m, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u00fd nguy\u1ec7n th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[17] Khu m\u1eadt s\u1ee9, B\u1ea3o Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di V\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c gia ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1; Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, B\u1ea3o T\u0129nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ph\u00e1n T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1; Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ph\u00e1n T\u1ecbnh ch\u00e2u H\u1ea1 T\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7; H\u00e0 B\u1eafc an ph\u1ee7 s\u1ee9, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, tri \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Tr\u00ecnh L\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m V\u0169 X\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Thi\u1ec3m T\u00e2y an ph\u1ee7 s\u1ee9, tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, tri Qu\u1ea3ng ch\u00e2u Ng\u1ee5y Qu\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, t\u00e1i nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Chu H\u00e3ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ed9 n\u00e0y gi\u1eb7c Man ch\u01b0a y\u00ean, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea3i \u0111\u1ed3n tr\u00fa l\u00e2u ng\u00e0y, xin m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p m\u1ed9t ng\u00e0n quan ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng s\u0129.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. H\u00e3ng l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Gi\u1eb7c Man v\u1eeba th\u1eafng n\u00ean ki\u00eau c\u0103ng, kh\u00f3 l\u00f2ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c, n\u00ean \u0111\u1ee3i m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng m\u1edbi ti\u1ebfn qu\u00e2n. \u0110\u1ea5t Man hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00ed \u0111\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi Man d\u0169ng m\u00e3nh, gi\u1ecfi d\u00f9ng gi\u00e1o v\u00e0 khi\u00ean, qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, xin ch\u1ecdn ba ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ba ch\u00e2u Ung, Nghi, Dung, c\u00f9ng qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i, Trung C\u1ea3m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u1ecba h\u00ecnh v\u00e0 thu\u1ea7n th\u1ee5c k\u1ef9 n\u0103ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t, c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ed1 tr\u00ed qu\u00e2n ch\u1eb7n ch\u00e2n n\u00fai, khi ch\u00fang xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u00ec b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u1ee3i khi ch\u00fang ki\u1ec7t s\u1ee9c m\u1edbi chi\u00eau d\u1ee5.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Man. Chu H\u00e3ng d\u00e2ng s\u00e1ch b\u00ecnh Man, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e3ng ghi ch\u00e9p th\u00eam.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Th\u1ee5c t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i Th\u1ea1ch Nguy\u00ean T\u00f4n nh\u1edd \u0111\u1ea1i x\u00e1 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u. Nguy\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t b\u1ea1i trong qu\u00e2n s\u1ef1, l\u00e0m nh\u1ee5c m\u1ec7nh l\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tha t\u1ed9i ch\u1ebft, nay n\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 d\u1eddi \u0111i, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eadn t\u1ee5y? Xin v\u1eabn cho qu\u1ea3n th\u00fac \u1edf To\u00e0n ch\u00e2u nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[21] B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 ty \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1, n\u1ebfu gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u1ea5t ng\u1edd x\u00e2m nh\u1eadp, c\u1ea7n \u1ee9ng bi\u1ebfn k\u1ecbp th\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng k\u1ecbp xin ch\u1ec9 th\u1ecb t\u1eeb trung \u01b0\u01a1ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 quy\u1ebft.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Tr\u01b0\u1edbc khi Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Thi\u1ec3m T\u00e2y d\u00f9ng binh, bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u1ecdt ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, ch\u1ea1y sang ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, n\u00ean b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean, c\u00f9ng c\u00e1c x\u1ea1 th\u1ee7 cung t\u00ean, n\u1ebfu ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00f3, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Thanh ch\u00e2u x\u1ea3y ra \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>[24] Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Thi\u1ec3m T\u00e2y: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edf c\u1eeda ti\u1ebfp nh\u1eadn H\u1ea1 qu\u1ed1c, v\u1ed1n mu\u1ed1n khoan th\u01b0 t\u00e0i l\u1ef1c v\u00e0 cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i. T\u1eeb khi h\u1ecd nh\u1eadn phong t\u01b0\u1edbc v\u00e0 d\u00e2ng l\u1eddi th\u1ec1, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u1eabn kh\u00f4ng gi\u1ea3m so v\u1edbi th\u1eddi chi\u1ebfn tranh. Nay h\u00e3y b\u00e0n b\u1ea1c c\u1eaft gi\u1ea3m c\u00e1c kho\u1ea3n chi ph\u00ed v\u00e0 nh\u1eefng quan vi\u00ean, ch\u1ec9 s\u1eed, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam m\u00e0 hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi c\u1ee7a Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 B\u00e0ng T\u1ecbch.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u1ecbch ch\u00e9p: T\u1ecbch t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb khi Thi\u1ec3m T\u00e2y d\u00f9ng binh, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, xin h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt quan thu\u1ed9c, r\u00fat qu\u00e2n \u1edf g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"'t\u1eafc' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u1ea1i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n B\u00e0ng T\u1ecbch s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-437-6\" href=\"#footnote-437-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, v\u1ec1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 \u0103n, nh\u1edd \u0111\u00f3 chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111i\u1ec1u \u0110\u00f4 gi\u00e1m Hoa Ch\u00e2u, L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 T\u01b0\u01a1ng Giai l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9.<\/p>\n<p>[26] Quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng tri L\u1ec5 b\u1ed9 c\u1ed1ng c\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng v\u1edbi ch\u00ednh tr\u1ecb. Nay \u0111\u1eb7t khoa thi \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, chuy\u00ean l\u1ea5y v\u0103n t\u1eeb ngh\u1ec7 thu\u1eadt, k\u1ebb s\u0129 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh, m\u00e0 h\u1ecdc v\u1ea5n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i \u0111\u1eafp, n\u00ean \u0111\u1ea1o ngh\u0129a t\u00edch l\u0169y trong l\u00f2ng, anh hoa ph\u00e1t ra ngo\u00e0i. V\u1eady th\u00ec l\u1ea5y v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn k\u1ebb s\u0129, l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 b\u00ean ngo\u00e0i m\u00e0 x\u00e9t c\u00e1i ch\u1ea5t ch\u1ee9a b\u00ean trong, n\u00f3i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, th\u00ec xem x\u00e9t g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c? Nay quy ch\u1ebf c\u1ee7a L\u1ec5 b\u1ed9, \u0111\u1ecbnh t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1eefu, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ec3 v\u0103n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7 cao, ng\u01b0\u1eddi sau b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u qu\u00ean h\u1ebft l\u1ed1i h\u1ecdc c\u0169, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u0103n th\u1ec3 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea5t \u0111i c\u00e1i c\u0169, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra \u00fd m\u1edbi, ganh \u0111ua k\u1ef3 l\u1ea1. \u0110\u1ebfn khi Th\u00e1i h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, quan gi\u1ea3ng l\u00e0 Th\u1ea1ch Gi\u1edbi l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u1ec1 cao, theo s\u1edf th\u00edch c\u1ee7a h\u1ecd, d\u1ea7n th\u00e0nh phong tr\u00e0o, l\u1ea5y s\u1ef1 qu\u00e1i \u0111\u1ea3n ch\u00ea bai l\u00e0m cao, l\u1ea5y s\u1ef1 ph\u00f3ng t\u00fang t\u1ea1p nh\u1ea1p l\u00e0m phong ph\u00fa<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea5y s\u1ef1 ph\u00f3ng t\u00fang t\u1ea1p nh\u1ea1p l\u00e0m phong ph\u00fa: ch\u1eef 'phi\u1ec1n' nguy\u00ean l\u00e0 'to\u1ea3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300aL\u1ea1c To\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 20 \u300aC\u1ed1ng vi\u1ec7n th\u1ec9nh gi\u1edbi l\u1ec7 thi\u00ean h\u1ea1 c\u1eed nh\u00e2n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng\u300b s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-437-7\" href=\"#footnote-437-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, v\u01b0\u1ee3t quy c\u1ee7, l\u00e0m l\u1ea7m l\u1ea1c k\u1ebb h\u1eadu h\u1ecdc.<\/i><\/p>\n<p><i>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gh\u00e9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ea1 chi\u1ebfu, d\u1eb7n d\u00f2 r\u0103n b\u1ea3o, nh\u01b0ng k\u1ebb h\u1ecdc tr\u00f2 th\u00edch bu\u00f4ng th\u1ea3, \u00edt ai t\u1ef1 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. Nay th\u00ed sinh \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc l\u1ed1i v\u0103n m\u1edbi, b\u00e0i ph\u00fa d\u00e0i h\u01a1n 800 ch\u1eef, m\u1ed7i c\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1ebfn 16, 18 ch\u1eef, b\u00e0i lu\u1eadn c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1200 ch\u1eef, b\u00e0i s\u00e1ch b\u1ecf qua c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 t\u1ef1 do ph\u00f4 b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"B\u00e0i s\u00e1ch b\u1ecf qua c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 t\u1ef1 do ph\u00f4 b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn: ch\u1eef 'v\u1ecdng' nguy\u00ean l\u00e0 'vong', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-437-8\" href=\"#footnote-437-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c kh\u00e1c. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t th\u00ec v\u0103n l\u00fd c\u00f2n th\u00f4 thi\u1ec3n, n\u1ebfu l\u1ea5y \u0111\u1ed7 th\u00ec tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd chi\u1ebfu. L\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c, kh\u00edch \u0111\u1ed9ng s\u1ef1 ph\u00f9 phi\u1ebfm, coi th\u01b0\u1eddng m\u1ec7nh l\u1ec7nh tr\u00ean, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mu\u1ed1n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc sao! Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc l\u1ed1i v\u0103n m\u1edbi m\u00e0 d\u00e0i d\u00f2ng kh\u00f4ng h\u1ee3p quy ch\u1ebf, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t. Xin ban chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng b\u1ed1 r\u00f5 r\u00e0ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u1ea1i xin b\u00e0i ph\u00fa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 400 ch\u1eef, nh\u01b0ng L\u1ec5 b\u1ed9 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1ecdn t\u00e0i n\u0103ng<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ec5 b\u1ed9 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1ecdn t\u00e0i n\u0103ng: ch\u1eef 'v\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'vi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-437-9\" href=\"#footnote-437-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t ch\u1eef nhi\u1ec1u m\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, e kh\u00f4ng h\u1ee3p t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u1ea5y s\u1ed1 ch\u1eef c\u0169 l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(\u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ghi l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 8, l\u00e0 sai, n\u00ean theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 m\u00f9ng m\u1ed9t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec tha.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9 Ch\u1ec9 huy, L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 T\u01b0\u1edfng Giai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 h\u01a1n t\u00e1m ngh\u00ecn tr\u1ea1i c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c, b\u1eaft gi\u1ebft t\u00e0n nh\u1eabn. Nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c tr\u1ea5n \u00e1p man di, ph\u1ea3i ra s\u1ee9c tuy\u00ean b\u1ed1 \u00e2n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5, n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f2n ch\u1ed1ng m\u1ec7nh th\u00ec xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 h\u00e0nh hung b\u1ea1o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i Giao Ch\u00e2u L\u00fd \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh g\u1ea7n \u0111\u00e2y chi\u1ebfm Chi\u00eam Th\u00e0nh, lo r\u1eb1ng d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 gian \u00e1c, g\u00e2y h\u1ecda cho Ng\u0169 L\u0129nh, n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty lo li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tra x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 th\u00f4ng v\u1edbi Giao Ch\u1ec9 t\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi s\u00e1u ch\u1ed7, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110\u1ed7 K\u1ef7 b\u00ed m\u1eadt \u0111i xem x\u00e9t, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ch\u00e2u \u0110\u0103ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u00fai C\u1ef1 Ngu s\u1ee5p \u0111\u1ed5. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng ng\u1eebng, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00ec d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n c\u00f3 ti\u1ebfng nh\u01b0 s\u1ea5m.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4i T\u01b0 La sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4i T\u01b0 La sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 'Xuy\u00ean' nguy\u00ean l\u00e0 'Ch\u00e2u', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-437-10\" href=\"#footnote-437-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00f9a qu\u00e1n c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng Vua v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean H\u01b0ng \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu \u1edf s\u00e2n, h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 t\u00e1n l\u1ec5 l\u00ean xu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u1ee9 L\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Thi\u1ec3m T\u00e2y, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u b\u00e1o cho V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n Thi\u1ec3m T\u00e2y An ph\u1ee7 s\u1ee9 Tr\u00ecnh L\u00e2m bi\u1ebft.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u1ed9, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 T\u00e0o D\u0129nh Th\u00fac v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Li\u1ec5u H\u1ea1o, giao cho c\u00e1c l\u1ed9 xem x\u00e9t gi\u1ea3m b\u1edbt chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi. H\u1ea1o l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Khai, kh\u00f4ng bi\u1ebft D\u0129nh Th\u00fac l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, ph\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i thu\u1ebf h\u1ea1 thu, t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i y\u1ebft b\u1ea3ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc n\u1eeda n\u0103m. D\u00e2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n, cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00ecnh thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u1ed9p \u0111\u01a1n tr\u00ecnh l\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty xem x\u00e9t thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 Gi\u1ea3 \u00c1m c\u00f9ng 230 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p, 190 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p, 117 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 tam gi\u00e1p. \u00c1m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nh\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban cho 415 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p v\u00e0 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban cho 702 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u00e1c khoa \u0111\u1ec7 tam gi\u00e1p c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, T\u01b0 m\u00e3, V\u0103n h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh T\u00f4n Kh\u00e1ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh, \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 Ph\u1ee5c Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kh\u00e1ng nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i an ph\u1ee7 H\u1ed3 Nam, t\u00e2u vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua, d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 h\u1eb7c t\u1ed9i m\u00ecnh, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng h\u00ecnh ph\u1ea1t d\u00e0nh cho Kh\u00e1ng qu\u00e1 nh\u1eb9, xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng v\u00e0o ch\u1ee9c nh\u1ecf \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[38] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9 L\u00fd Th\u01b0\u1ee3ng Giao \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u00e2n Ch\u00e2u, v\u00ec \u1edf b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e1 kh\u1eaft khe.<\/p>\n<p>[39] H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Di\u1ec7p Thanh Th\u1ea7n \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Tr\u00ec Ch\u00e2u, qua kinh s\u01b0, nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung, n\u00ean b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111i gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, v\u00e0 c\u00f2n n\u00f3i x\u1ea5u Ch\u1ea5p Trung. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho Thanh Th\u1ea7n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thanh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng Thanh Th\u1ea7n v\u00e0 Ch\u1ea5p Trung c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, v\u00ec vi\u1ec7c so\u1ea1n chi\u1ebfu ch\u1ec9, x\u00e9t ra kh\u00f4ng h\u1ee3p, \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf th\u00e1ng 11 n\u0103m ngo\u00e1i, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[40] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129, th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u00e3 h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Khi th\u1ea7n nh\u1eadn ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, th\u1ea5y s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a \u0111\u00e0i n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh, s\u1ed1 quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1edf kinh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u00e3 h\u01a1n hai ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i t\u1eebng nh\u1eadn ch\u1ee9c \u1edf Tam ban vi\u1ec7n, th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u, s\u1ed1 s\u1ee9 th\u1ea7n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u00e3 s\u00e1u ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c \u1edf L\u1ea1i b\u1ed9 l\u01b0u n\u1ed9i thuy\u00ean, \u01b0\u1edbc t\u00ednh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn g\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, do \u0111\u00f3 m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft trong kho\u1ea3ng m\u1ed9t n\u0103m r\u01b0\u1ee1i<a class=\"footnote\" title=\"'M\u1ed9t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aL\u1ea1c to\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 25, m\u1ee5c 'Th\u1ec9nh ngh\u1ecb l\u1ea1i vi\u00ean s\u1ef1' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-437-11\" href=\"#footnote-437-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, so v\u1edbi vi\u1ec7c b\u00e3i nhi\u1ec7m ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m, trong v\u00f2ng n\u0103m s\u00e1u n\u0103m ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t n\u01a1i quan tr\u1ecdng v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi ph\u1ea3i nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ec1 b\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, e r\u1eb1ng trong v\u00e0i n\u0103m t\u1edbi, t\u00ecnh tr\u1ea1ng quan l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n. C\u00e1c ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra t\u1ea1m th\u1eddi t\u1eeb khi d\u00f9ng binh \u1edf Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y c\u1eaft b\u1ecf.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe n\u00f3i g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 \u00e2n \u0111i\u1ec3n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, v\u00e0o d\u1ecbp Th\u00e1nh ti\u1ebft, c\u00e1c quan t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i khanh, Gi\u00e1m tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu xin \u00e2n tr\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169. N\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 t\u01b0, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam t\u00e2u xin \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 cho con em quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1edf Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ec7 \u00e2n \u0111i\u1ec3n v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. Hi\u1ec7n nay, t\u1eeb ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec v\u1edbi qu\u1ed1c gia m\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c Kinh quan? Th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00edch t\u1ee5 th\u00e0nh t\u1ec7 n\u1ea1n, tr\u1edf th\u00e0nh ph\u00e9p t\u1eafc x\u1ea5u. \u0110i\u1ec1u Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam xin, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t ph\u1ea7n, x\u00e9t theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u00edch h\u1ee3p. Th\u1ea7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u1eebng tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb th\u1eddi Thi\u00ean Th\u00e1nh, C\u1ea3nh H\u1eefu \u0111\u1ebfn nay, so v\u1edbi th\u1eddi C\u1ea3nh H\u1eefu, s\u1ed1 Kinh quan hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 t\u0103ng h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m vi\u00ean, k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u00e2u d\u00e0i, n\u00ean x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o? Xin t\u1ea1m theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n lu\u1eadn, ch\u1ec9 n\u00ean nghe theo \u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 b\u1ecf l\u1eddi n\u00f3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p k\u00e8m theo, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1edf Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i, vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o c\u1ee9u. L\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn hay b\u00e1c b\u1ecf, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u1ec1u c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u. Th\u00e1ng ba n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh tr\u1ea3 l\u1eddi s\u00e1ch v\u1ea5n c\u1ee7a Vua, v\u1eabn n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1eeb ch\u1ee9c Thi\u1ebfu khanh, Gi\u00e1m tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed con em, nh\u01b0 v\u1eady l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn, ho\u1eb7c l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra sau th\u00e1ng ba n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i t\u1ef1 chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;Man Dao ch\u01b0a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n l\u00e2u ng\u00e0y, ph\u01b0\u01a1ng Nam v\u00e0o kho\u1ea3ng giao m\u00f9a h\u1ea1 thu, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, n\u00ean l\u1ec7nh cho Vi\u1ec7n Y quan \u0111\u1ecbnh ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c, c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn c\u1ea5p ph\u00e1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[43] Gi\u00e1ng ch\u1ee9c T\u00e2n H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n hi\u1ec7u l\u00fd L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Tr\u1ea1ch<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'vi\u1ec7n' trong ch\u1ee9c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n hi\u1ec7u l\u00fd v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 truy\u1ec7n L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u trong quy\u1ec3n 265 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-437-12\" href=\"#footnote-437-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, v\u00ec t\u1ed9i khi \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo \u0111\u00e3 tr\u1ed9m c\u1ed1c b\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo c\u1ee7a Chi\u00eau C\u1ea5u \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft, chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0111\u01b0a c\u1ed1c b\u1ea1c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho \u0111\u1ecbch. C\u00e1c quan b\u00e0n r\u1eb1ng k\u1ebb tr\u1ed9m \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ed1c b\u1ea1c l\u00e0 t\u1ed5n h\u1ea1i th\u1ec3 di\u1ec7n, Ph\u00e1n quan \u0110\u1ea1i danh H\u1ea1 T\u1ee7ng c\u0169ng t\u1ea5u xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Tri ch\u00e2u H\u00f9ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n H\u00fac \u0111em c\u1ed1c b\u1ea1c n\u1ed9p th\u1eb3ng v\u00e0o qu\u00e2n t\u01b0 kh\u1ed1, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khen l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ebd. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aGiang H\u01b0u Ph\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong T\u1ea3 kim ng\u00f4 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00f2ng \u00c1i l\u00e0m D\u0129nh Qu\u1ed1c c\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f2ng \u00c1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong nh\u1ea7m, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc phong \u0111\u1ec3 trao cho Th\u1ee7 T\u1ed1n, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y Th\u1ee7 T\u1ed1n \u0111\u00e3 m\u1ea5t n\u00ean l\u1ea1i phong cho T\u00f2ng \u00c1i. Th\u1ee7 T\u1ed1n m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng 3, vi\u1ec7c phong nh\u1ea7m x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 4.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, Ch\u00ednh th\u1ee9 s\u1eed, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Long th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, mang ch\u1ee9c Dao qu\u1eadn \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, khi ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n l\u1ec7, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i \u0111\u1ec1u theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u00f2n l\u1ea1i theo c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi, ch\u1eafc l\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 do Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ecbnh ra v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 3, nh\u01b0ng s\u1eed kh\u00f4ng ghi r\u00f5. C\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc sau, c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng n\u00e0y r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 b\u1ecf l\u1eddi, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai B\u1ea3o an ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau \u0110\u1ee9c, Nghi\u00eam Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Di\u00eau C\u01b0 H\u00f3a, Khi\u1ebft \u0110an sai T\u1ea3 thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ti\u00eau Th\u00e2n, Th\u00e1i b\u1ed9c khanh L\u00fd V\u00e2n sang ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean ti\u1ebft.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ti\u1ebfn phong m\u1eb9 nh\u00e2n h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0 An \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn qu\u00e2n h\u1ecd T\u00e0o l\u00e0m Thanh H\u00e0 qu\u1eadn phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[48] Chi\u1ebfu ban thu\u1ed1c h\u1ea1 cho s\u1ee9 th\u1ea7n ba l\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn v\u00e0ng l\u1ee5a do bi\u00ean th\u1ea7n t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, sai quan c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[50] L\u1ea5y H\u1ed3 Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ed1ng Th\u1ee7 T\u00edn ki\u00eam ch\u1ee9c Tri gi\u00e1m Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c Dao d\u1eb9p xong th\u00ec b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[51] H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 xin \u0111em vi\u1ec7c c\u1ea5m quan bi\u00ean gi\u1edbi nh\u1eadn d\u00e2n phi\u00ean v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0o chi\u1ebfu th\u1ec7. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin \u1ea5y.<\/p>\n<p>[52] T\u00e2y Phi\u00ean Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u01b0\u01a1ng xa.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed Vinh ch\u00e2u, Tri \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c C\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m V\u1ec7 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Tri H\u00f9ng ch\u00e2u, ki\u00eam Duy\u00ean bi\u00ean An ph\u1ee7 s\u1ee9. Ban \u0111\u1ea7u, quan gi\u1eef th\u00e0nh s\u1ee3 sinh s\u1ef1, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i s\u0103n, \u0110\u1ee9c C\u01a1 \u0111\u1ebfn b\u00e8n th\u1ea3 ng\u1ef1a s\u0103n b\u1eafn \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. D\u00e2n c\u01b0 trong th\u00e0nh r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, nh\u01b0ng t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u0169 \u0111\u1ed5 n\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"m\u00e0 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u0169 \u0111\u1ed5 n\u00e1t 'n\u00e1t' nguy\u00ean l\u00e0 'ph\u1ebf', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 48 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-437-13\" href=\"#footnote-437-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, l\u00e2u nay kh\u00f4ng ai d\u00e1m s\u1eeda, \u0110\u1ee9c C\u01a1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh s\u1eeda ch\u1eefa xong. H\u1eb1ng n\u0103m, Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 d\u00e2ng qu\u1ea3 b\u00e1nh, \u0111\u1ec1u thay \u00e1o \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp ki\u1ebfn, \u0110\u1ee9c C\u01a1 ti\u1ebfp \u0111\u00e3i theo l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng, v\u00e0 m\u1ed7i khi c\u00f3 v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn, th\u01b0\u1eddng do quan qu\u1eadn \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, \u0111\u1ebfn nay d\u00f9ng ch\u1ec9 s\u1eed thay th\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aPh\u1ee5 truy\u1ec1n\u300b c\u1ee7a \u0110\u1ee9c C\u01a1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c khi \u0110\u1ee9c C\u01a1 l\u00e0m Tri H\u00f9ng ch\u00e2u, nay \u0111\u1ec1u ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u: <i>&#8220;Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ed5 nhi\u1ec7m, th\u01b0\u1eddng ph\u00ea s\u1eb5n th\u00e1nh ch\u1ec9, \u0111\u1ee3i n\u1eeda n\u0103m ho\u1eb7c m\u1ed9t hai n\u0103m sau th\u00ec th\u0103ng chuy\u1ec3n ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c. Th\u1ec3 ch\u1ebf th\u0103ng chuy\u1ec3n, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 quy c\u1ee7, n\u1ebfu v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng lao \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng m\u00e0 th\u0103ng c\u1ea5p kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, ai d\u00e1m n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c do may r\u1ee7i, d\u00f9 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian, sao tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n. V\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3, l\u1eadp kh\u1ebf \u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y tr\u1ea3 n\u1ee3, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam \u00e2n \u0111i\u1ec3n b\u1eeba b\u00e3i, m\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u0169ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i th\u1ec3 ch\u1ebf tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Xin t\u1eeb nay, v\u0103n v\u00f5 quan n\u00e0o d\u1eabn vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 mong th\u0103ng chuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng x\u1eed ph\u1ea1t gi\u00e1ng ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[55] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, kinh th\u00e0nh c\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Tri \u0110\u00e0m ch\u00e2u L\u01b0u Qu\u1ef3 t\u00e2u \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c Dao \u0110\u01b0\u1eddng H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng \u1edf Ng\u00e2n Giang Nguy\u00ean. Qu\u1ef3 m\u1edbi \u0111\u1ebfn, sai ng\u01b0\u1eddi d\u1ee5 th\u1ee7 l\u0129nh man \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, kh\u00f4ng nghe, b\u00e8n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh. H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 thua, b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t, gi\u1eb7c man ch\u1ea1y xa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u01b0\u1edbng d\u00f9ng l\u1ee5a mua \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c man, \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn l\u1ea5y th\u01b0\u1edfng, tra h\u1ecfi th\u00ec l\u00e0 gi\u1ebft d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, b\u00e8n x\u1eed t\u1eed v\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c mua \u0111\u1ea7u, ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t l\u1ea1i t\u00f9 nh\u00e2n, gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec tha.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, sai H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung H\u1ea1 An K\u1ef3 \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c T\u00e0o D\u0129nh Th\u00fac b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man \u1edf H\u1ed3 Nam.<\/p>\n<p>[60] Gi\u1ea3m s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf mu\u1ed1i h\u00e0ng n\u0103m \u1edf c\u00e1c gi\u1ebfng mu\u1ed1i Ch\u00e2u Cung m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n quan. Thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf b\u1ed1n l\u1ed9 Xuy\u00ean H\u1ea1p<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ea1p' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u1ec3m', 'T\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e2y', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 183, \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b h\u1ea1 5 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-437-14\" href=\"#footnote-437-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, l\u00e0 ngu\u1ed3n thu ch\u00ednh c\u1ee7a quan huy\u1ec7n, nh\u01b0ng ngu\u1ed3n mu\u1ed1i c\u00f3 l\u00fac nhi\u1ec1u l\u00fac \u00edt, m\u00e0 thu\u1ebf v\u1eabn thu nh\u01b0 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch th\u01b0\u1eddng c\u1ed1 t\u0103ng thu\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u1eadu h\u1ecda cho ng\u01b0\u1eddi sau. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt kh\u1ed5 c\u1ef1c cho d\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u00f9ng xa, khi c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 li\u00ean quan t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 chi\u1ebfu th\u01b0 c\u0169ng th\u01b0\u1eddng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, thu\u1ebf mu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea7n b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u0129nh, m\u1ed9t c\u00e2n mu\u1ed1i t\u00ednh t\u1eeb 20 \u0111\u1ebfn 30 quan ti\u1ec1n, m\u1ed9t l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a l\u0129nh, \u0111\u1ed5i t\u1eeb 900 \u0111\u1ebfn 1200 quan ti\u1ec1n. Sau \u0111\u00f3 t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu cho ph\u00e9p \u0111\u00f3ng thu\u1ebf b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, do \u0111\u00f3 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u xin t\u0103ng gi\u00e1 b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u0129nh. Giao xu\u1ed1ng Tam ty b\u00e0n, cho r\u1eb1ng gi\u00e1 b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u0129nh so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc tuy t\u0103ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3000 quan, nh\u01b0ng gi\u00e1 mu\u1ed1i c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, b\u00e1n ra th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t c\u00e2n l\u00e0 140 quan, th\u00ec d\u00e2n ch\u01b0a th\u1ea5y b\u1ecb h\u1ea1i, kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo<a class=\"footnote\" title=\"'Kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo', ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-437-15\" href=\"#footnote-437-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>. Sau \u0111\u00f3 Ch\u00e2u Cung c\u0169ng t\u00e2u l\u00ean, Tam ty c\u0169ng l\u1ea5y l\u00fd do n\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u00e1c b\u1ecf, do \u0111\u00f3 Ch\u00e2u Cung \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u0129nh, ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng m\u1ed7i n\u0103m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ea5t h\u01a1n hai v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u:<\/p>\n<p><em>&#8220;V\u00e2ng chi\u1ebfu b\u00e0n vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa tr\u1ea5n T\u1ecbch D\u01b0\u01a1ng \u1edf Ch\u00e2u T\u1ea7n. T\u1ea7n l\u00e0 n\u01a1i th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t v\u00f9ng Quan L\u0169ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t g\u00f3c xa x\u00f4i, b\u1ecdn gi\u1eb7c hi\u1ec3m \u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ed3 x\u00e2m chi\u1ebfm, ch\u00fang th\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc tr\u1ea1i, to\u00e0n l\u00e0 n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean thu\u1ed9c, c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y ch\u1ec9 h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf.<\/em><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ea5t ng\u1edd v\u01b0\u1ee3t qua ph\u1ee5c k\u00edch \u1edf ph\u00eda nam, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o ch\u00e2u, th\u00ec s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1eeb ph\u00eda sau, c\u00f3 nguy c\u01a1 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1ea5n T\u1ecbch D\u01b0\u01a1ng H\u1ea1 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u00e1ch ch\u00e2u s\u00e1u m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, h\u00e0ng n\u0103m t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed ph\u00f2ng th\u1ee7, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u00fang chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t. L\u1ea1i th\u00eam n\u0103m d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc c\u00f3 tr\u1ea5n T\u1ecbch D\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng, n\u1eb1m \u1edf n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a hai con \u0111\u01b0\u1eddng V\u0129nh Ninh, x\u01b0a c\u00f3 n\u1ec1n th\u00e0nh c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. <\/i><\/p>\n<p><em>N\u1ebfu d\u1ef1a tr\u00ean tr\u1ea5n Th\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 l\u1eadp m\u1ed9t tr\u1ea1i, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u00f3 th\u1ec3 thu nh\u1eadn ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb v\u00e0 gia s\u00fac c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c l\u00e2n c\u1eadn v\u00e0o b\u1ea3o v\u1ec7, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c L\u1ed9 ph\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u1edf Thanh Ch\u00e2u v\u00e0 V\u1eadn Ch\u00e2u, l\u1ea5y Tri ch\u00e2u \u0110\u0103ng Ch\u00e2u, Th\u1ee9 s\u1eed C\u00e1t Ch\u00e2u L\u01b0u Ho\u00e1n ki\u00eam ch\u1ee9c Thanh Ch\u00e2u L\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban \u0110\u1eadu Thu\u1ea5n Khanh l\u00e0m V\u1eadn Ch\u00e2u L\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n V\u0169 V\u1ec7 v\u00e0 Tuy\u00ean Ngh\u1ecb \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb hung h\u00e3n, xin ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ee9c L\u1ed9 ph\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u1edf Thanh Ch\u00e2u v\u00e0 V\u1eadn Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n h\u1ecd th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.<\/p>\n<p>Thu\u1ea5n Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ra chi\u1ebfu cho H\u1ea1 An K\u1ef3 c\u00f9ng T\u1ee9 l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c ty chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean thu\u1ed9c \u0111em ng\u1ef1a phi\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed9p.<\/p>\n<p>C\u00f9ng ng\u00e0y, x\u1eed ch\u00e9m ngang l\u01b0ng Ti\u1ebfn s\u0129 Kinh \u0110\u00f4ng L\u01b0u Qu\u00e1n<a class=\"footnote\" title=\"'Qu\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ung', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00e1c ph\u1ea7n sau c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.\" id=\"return-footnote-437-16\" href=\"#footnote-437-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, Ng\u0169 kinh L\u01b0u Mi\u1ec5n, H\u1ed3 T\u00edn t\u1ea1i ch\u1ee3 \u0111\u00f4 th\u00e0nh, phong L\u01b0u Hi\u1ec3u, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u1edf Truy Ch\u00e2u l\u00e0m H\u1eefu ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, v\u00e0 T\u00f4n T\u00e1 Long, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc c\u1ee9u Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, v\u00ec Qu\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u01b0u ph\u1ea3n, c\u00f2n Hi\u1ec3u v\u00e0 T\u00e1 Long l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ra chi\u1ebfu cho Ho\u00e0n Kh\u00e1nh Kinh l\u01b0\u1ee3c ty r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u00e2n m\u00e3 n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn H\u1eadu Ki\u1ec1u, Ti\u00eau Hao B\u1ea3o, Th\u1eadp Nh\u1ecb B\u00e0n \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i c\u00e1c b\u1ea3o c\u0169. Nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00f3 tuy thu\u1ed9c l\u00e3nh th\u1ed5 H\u00e1n do d\u00f9ng binh m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 nay \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c x\u01b0ng th\u1ea7n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n xu\u1ea5t binh ng\u0103n c\u1ea3n, n\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00e1c h\u1ed9 phi\u00ean thu\u1ed9c \u1edf \u0111\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u01b0 tr\u00fa nh\u01b0 c\u0169, v\u00e0 v\u1ebd r\u00e3nh l\u00e0m ranh gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n gi\u00e1m \u1edf huy\u1ec7n T\u00e2y, ph\u1ee7 H\u01b0ng Nguy\u00ean th\u00e0nh T\u1ec1 Vi\u1ec5n gi\u00e1m.<\/p>\n<p>[66] D\u1eddi qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00f3ng \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u h\u00e0ng th\u00e1ng, \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn g\u1ea7n kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0110\u00f4ng B\u00ecnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c V\u0103n m\u1ea5t. \u0110\u1ee9c V\u0103n v\u1ec1 gi\u00e0 b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u01b0ng t\u00ednh t\u00ecnh v\u1ed1n c\u1ea9n th\u1eadn, s\u1ee3 h\u00e3i. Khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m, \u0111\u00edch th\u00e2n d\u00e2ng thu\u1ed1c do th\u00e1i y \u0111i\u1ec1u ch\u1ebf. Nghe tin b\u00e1o tang, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn kh\u00f3c. T\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i u\u00fd, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, phong t\u01b0\u1edbc Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Cung Kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, phong T\u1ea3 Kim Ng\u00f4 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ebf Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Th\u1eeba Gi\u1ea3n l\u00e0m T\u1eeb Qu\u1ed1c c\u00f4ng. Th\u1eeba Gi\u1ea3n l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ef9, con c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;C\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, Cao Ly nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o c\u1ed1ng, thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111i l\u1ea1i t\u1eeb b\u1edd bi\u1ec3n \u0110\u0103ng Ch\u00e2u. Nghe n\u00f3i N\u1eef Ch\u00e2n, Tam H\u00e0n \u0111\u00e3 b\u1ecb Khi\u1ebft \u0110an th\u00f4n t\u00ednh, n\u1ebfu h\u1ecd b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng, th\u00ec c\u00e1c qu\u1eadn \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3? N\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0110\u0103ng Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 xa g\u1ea7n c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i bi\u1ec3n, c\u00f9ng t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ebf s\u00e1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[70] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng: <em>&#8220;Th\u1ea7n nghe n\u00f3i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n, hai v\u1ee5 l\u00faa m\u1ea1ch kh\u00f4ng thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y tuy c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, nh\u01b0ng ru\u1ed9ng m\u00f9a thu c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng mong. D\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i di c\u01b0, bi\u00ean c\u1ea3nh tuy y\u00ean t\u0129nh, nh\u01b0ng binh l\u00ednh v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f4ng, n\u1ebfu g\u1eb7p n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m, t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1eadt \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u1ea5t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy \u0111ang khoan dung v\u1edbi gi\u1eb7c H\u1ea1, v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 binh y\u00ean d\u00e2n, nh\u01b0ng n\u1ebfu ph\u00ed t\u1ed5n lao d\u1ecbch kh\u00f4ng gi\u1ea3m, t\u1ea5t s\u1ebd th\u1ea5y s\u1ee9c d\u00e2n ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u1ec7t qu\u1ec7, k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 duy tr\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/em><\/p>\n<p><em>L\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c ch\u00e2u li\u00ean ti\u1ebfp b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, x\u00e9t c\u00e1c \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u, l\u00e0 do \u00e2m kh\u00ed qu\u00e1 th\u1ecbnh. \u00c2m kh\u00ed l\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a v\u1ee3, \u0111\u1ea1o c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, c\u1ee7a d\u00e2n, c\u1ee7a r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch. L\u00fac n\u00e0y h\u1eadu cung kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec qu\u00e1 m\u1ee9c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb quy\u1ec1n th\u1ebf, \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea3nh gi\u00e1c l\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch m\u00e0 th\u00f4i, trong y\u00ean d\u00e2n ngo\u00e0i \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi r\u1ee3 Di \u0110\u1ecbch, c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n c\u1ee7a v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c. Nay c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i tr\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi, binh l\u1ef1c ph\u00e2n t\u00e1n y\u1ebfu \u1edbt, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 xu\u1ea5t chi\u1ebfn, n\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u01a1i t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. Hu\u1ed1ng chi v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1, qu\u00e2n r\u1ee3 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng l\u1edbn, n\u1ebfu t\u1eeb th\u00e1ng ba tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 \u0103n, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u00e1m ch\u00edn l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ed3n tr\u00fa.<\/em><\/p>\n<p><em>L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c cung c\u1ea5p m\u1ed9t con ng\u1ef1a \u1edf bi\u00ean th\u00e0nh, b\u1eb1ng ba ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh b\u1ed9, ng\u1ef1a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u g\u1ea7y y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 t\u1ed1n c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i khi h\u00e0nh qu\u00e2n l\u1ea1i ph\u1ea3i th\u00eam ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n. N\u1ebfu t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ng\u1ef1a \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n tra, th\u00ec d\u00f9ng l\u00ednh b\u1ed9 thay th\u1ebf, gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c v\u1eady.<\/em><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i tri\u1ec7u h\u1ed3i T\u00e0o D\u0129nh Th\u00fac, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 kinh, mu\u1ed1n cho gi\u1ea3n t\u1ec9nh k\u1ebf ho\u1ea1ch bi\u00ean ph\u00f2ng. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n g\u1eb7p D\u0129nh Th\u00fac, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng ta tr\u00ecnh b\u00e0y, c\u0169ng e r\u1eb1ng s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eddi h\u1ee3t. Hi\u1ec7n nay c\u00e1c quan \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ec9 lo gi\u1eef qu\u00e2n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ai d\u00e1m nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, \u0111\u1ea1i k\u1ebf m\u00eanh m\u00f4ng, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u00e2y? \u1eaet ph\u1ea3i trong ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, c\u00f9ng lo l\u1eafng vui bu\u1ed3n, nh\u00e2n l\u00fac bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng t\u1ea1m y\u00ean, h\u1ebft l\u00f2ng lo ngh\u0129 ng\u00e0y \u0111\u00eam. N\u1ebfu x\u00e9t k\u1ef9 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1ee3i h\u1ea1i, v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, mu\u1ed1n quy\u1ebft \u0111o\u00e1n m\u1ed9t m\u00ecnh, \u1eaft ph\u1ea3i nh\u1edd th\u00e1nh ch\u1ec9.<\/i><\/p>\n<p><i>D\u0129nh Th\u00fac l\u1ea7n n\u00e0y \u0111i, m\u1ed7i vi\u1ec7c xin r\u00f5 r\u00e0ng ph\u00e2n x\u1eed, nh\u1eefng kho\u1ea3n chi ph\u00ed kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, n\u00ean c\u1eaft gi\u1ea3m s\u00e2u, n\u1ebfu e r\u1eb1ng th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a \u00f4ng ta nh\u1eb9, vi\u1ec7c kh\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c c\u1eed ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean quan g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i c\u00f9ng. C\u00f2n b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, xin ban cho m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t chi\u1ebfu th\u01b0, \u0111\u1ec3 h\u1ecd hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd n\u00e0y, c\u00f9ng v\u1edbi D\u0129nh Th\u00fac b\u00e0n b\u1ea1c chung. C\u00f2n Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u0169ng xin x\u00e9t l\u1eddi th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1edbm ban ch\u1ec9 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[71] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, ban s\u1eafc ch\u1ec9 xu\u1ed1ng cho H\u1ea1 An K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c quan, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho b\u00e0n v\u1edbi c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed bi\u00ean ph\u00f2ng<a class=\"footnote\" title=\"tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho b\u00e0n v\u1edbi c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed bi\u00ean ph\u00f2ng 'ty' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ee9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 48 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-437-17\" href=\"#footnote-437-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng lo li\u1ec7u, \u0111\u1ec3 t\u1ea1o l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[72] Chi\u1ebfu cho H\u1ea1 T\u1ee7ng, Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty x\u00e9t duy\u1ec7t c\u00e1c quan l\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c ph\u00f3 th\u00ec l\u1ec7nh cho ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn L\u01b0 Ch\u00e2u. Tu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng T\u00fac.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ng\u00f4 D\u1ee5c \u1edf H\u00e0n L\u00e2m \u0111\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed Tu\u00e2n l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, nh\u01b0ng Tu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec m\u1eb9 m\u1ea5t. Sau khi m\u00e3n tang, D\u1ee5c v\u1eeba tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f2n t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u l\u1ea1i c\u00f3 th\u00e2n t\u00ecnh v\u1edbi Tu\u00e2n. D\u1ee5c nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i v\u1edbi X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u r\u1eb1ng Tu\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169 n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c, X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i cho Tu\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u01b0 Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u00e1ng 4 ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ra ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tri\u1ec1u t\u1eeb, nh\u01b0ng ri\u00eang Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u1ea5u r\u1eb1ng Tu\u00e2n t\u00e0i ch\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c ng\u00f4n quan. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, D\u1ee5c tranh c\u00e3i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c<a class=\"footnote\" title=\"D\u1ee5c tranh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 303, truy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-437-18\" href=\"#footnote-437-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>. T\u1eeb \u0111\u00f3, Tu\u00e2n o\u00e1n D\u1ee5c m\u00e0 theo X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u. Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh gi\u1eef Tu\u00e2n l\u1ea1i, l\u1ea1i c\u00f2n gi\u00e8m pha D\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u. <i>(Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh n\u01b0\u01a1ng theo \u00fd X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, theo truy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh.)<\/i><\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua sai \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ecdng Gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, sao b\u0103ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda nam sao Doanh Th\u1ea5t, l\u1edbn nh\u01b0 c\u00e1i ch\u00e9n, \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ecdi xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, c\u00f3 ti\u1ebfng k\u00eau \u1ea7m \u1ea7m, bay v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc \u0111\u1ebfn sao V\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i bi\u1ebfn m\u1ea5t. Chi\u00eam tinh cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m binh \u0111ao.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a \u0111\u1ea1o m\u00ecnh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[77] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty, Khai Phong ph\u1ee7, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i r\u1eb1ng, ph\u00e0m t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh s\u1eafp b\u1ecb x\u1eed, m\u00e0 ng\u1ee5c l\u1ea1i d\u00e1m cho u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c ho\u1eb7c d\u00f9ng c\u00e1ch phi l\u00fd kh\u00e1c khi\u1ebfn h\u1ecd ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[78] An ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc H\u1ea1 T\u1ee7ng t\u00e2u r\u1eb1ng, v\u00e2ng chi\u1ebfu xem x\u00e9t vi\u1ec7c \u01b0\u1edbc th\u00fac \u1edf s\u00f4ng bi\u00ean gi\u1edbi, xin t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do m\u00e0 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng sang nam th\u00ec b\u1eaft giao cho Khi\u1ebft \u0110an, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1 b\u1ecb gi\u00f3 s\u00f3ng \u0111\u01b0a d\u1ea1t th\u00ec cho h\u1ecd t\u1ef1 v\u1ec1, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n r\u1eb1ng, ph\u00e0m th\u1ea7n li\u00eau v\u00e2ng chi\u1ebfu t\u00e2u c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n, th\u00ec l\u1ec7nh cho Tam ban vi\u1ec7n ghi ch\u00e9p t\u00ean h\u1ecd, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m ch\u00e9p th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u v\u1ec1 vi\u1ec7c sao bi\u1ebfn, tuy qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean tai d\u1ecb th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean tu s\u1eeda v\u00e0 c\u1ea3nh gi\u00e1c, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i c\u00f3 \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o! Tr\u1eddi khi\u1ec3n tr\u00e1ch b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn h\u1ecd s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e0 tu \u0111\u1ee9c, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft l\u1ed7i c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ra l\u1ec7nh r\u0103n d\u1ea1y, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh, kh\u00f4ng sa v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i.&#8221;<\/i> Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ed7i v\u00e0 l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng ph\u1ee7 Khai Phong h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y, d\u00e2n ch\u00fang nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec n\u1eafng n\u00f3ng, h\u00e3y cho \u0111\u00e0o th\u00eam gi\u1ebfng \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i xa gi\u1ebfng quan trong kinh th\u00e0nh. Do \u0111\u00f3, t\u00e1m s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o t\u1ed5ng c\u1ed9ng 390 gi\u1ebfng.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, \u0110\u00f4ng Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Th\u1ee5 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc quan ch\u1ee9c, x\u00f3a t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5 quan vi\u00ean, v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0m Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1ee5 l\u00e0m tri ch\u00e2u V\u0129nh T\u0129nh Qu\u00e2n, l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, nghi ng\u1edd th\u00f4ng ph\u00e1n Giang Trung L\u1eadp t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi gi\u00e1m ty, b\u00e8n d\u1ef1ng \u00e1n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng lu\u1eadt nghi\u00eam kh\u1eafc h\u00e3m h\u1ea1i Trung L\u1eadp, khi\u1ebfn Trung L\u1eadp ph\u1ea3i t\u1ef1 v\u1eabn. Th\u1ee5 l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u0169 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung, Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u ng\u1ea7m b\u1ea3o v\u1ec7, tri th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Cao Qu\u00e2n N\u1ed9t chi\u1ec1u \u00fd X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, mu\u1ed1n x\u1eed nh\u1eb9, nh\u01b0ng Ng\u00f4 D\u1ee5c tranh lu\u1eadn r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kh\u00f4ng gi\u1ebft Th\u1ee5, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u00e1p lu\u1eadt.&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111\u00e0y \u0111i ph\u01b0\u01a1ng Nam.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Giao Ch\u1ec9, ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c man di, h\u00e3y cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xem x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m ch\u00e2u \u00cdch, B\u00e0nh, Cung, Th\u1ee5c, H\u00e1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i d\u00f9ng ng\u1ef1a, m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1ed3n tr\u00fa h\u01a1n hai ngh\u00ecn qu\u00e2n k\u1ef5, xin \u0111\u1ed5i to\u00e0n b\u1ed9 th\u00e0nh b\u1ed9 binh. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i m\u1ed9t ph\u1ea7n ba.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc luy\u1ec7n t\u1eadp, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tr\u1eadn ph\u00e1p c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, c\u00e1c tr\u1eadn \u0111\u1ed3 thay \u0111\u1ed5i sau n\u00e0y c\u0169ng cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh luy\u1ec7n t\u1eadp<a class=\"footnote\" title=\"C\u0169ng cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh luy\u1ec7n t\u1eadp 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda\" id=\"return-footnote-437-19\" href=\"#footnote-437-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. L\u00fac \u0111\u00f3, ph\u00e1n ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1eadn ph\u00e1p d\u1ea1y \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 thu\u1ea7n th\u1ee5c m\u00e0 l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i, e r\u1eb1ng kh\u00f3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ecbch. <i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng l\u1ea1i n\u00f3i: Xin kh\u00f4ng ban tr\u1eadn \u0111\u1ed3, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ban \u00e1o qu\u1ea7n cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Ho\u00e0ng H\u00e0.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay tang l\u1ec5 c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 lo vi\u1ec7c may tang ph\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u00e1n quan L\u00fd Kinh t\u00e2u r\u1eb1ng khi ho\u00e0ng th\u00fac \u0110\u1ee9c V\u0103n qua \u0111\u1eddi, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c trong cung t\u1eeb h\u00e0ng ti ma tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tang ph\u1ee5c, nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ti\u00eau d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd t\u00f4n tr\u1ecdng th\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c c\u1ea5p tang ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[88] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n t\u00e2u: <i>&#8220;Ngh\u0129a d\u0169ng h\u01b0\u01a1ng binh c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a Minh H\u1ea1o, khi c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec tri\u1ec7u t\u1eadp. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00e3 hai n\u0103m, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp luy\u1ec7n, e r\u1eb1ng v\u00f5 ngh\u1ec7 s\u1ebd mai m\u1ed9t, xin cho m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn l\u00fac n\u00f4ng nh\u00e0n, t\u00f9y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng chia th\u00e0nh t\u1eebng \u0111\u1ee3t, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u1eadp luy\u1ec7n n\u1eeda th\u00e1ng t\u1ea1i huy\u1ec7n m\u00ecnh, r\u1ed3i l\u00ean ch\u00e2u c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[89] \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan, nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i M\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e2u duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 ty s\u1ef1. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00e1ch quan bi\u1ec3u\u300b l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong T\u1ea3 Long V\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tr\u00ec Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Th\u1eeba Hi\u1ec3n l\u00e0m Khang Qu\u1ed1c c\u00f4ng, l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c V\u0103n.<\/p>\n<p>[91] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng, vi\u1ec7c t\u1eadp luy\u1ec7n c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c, \u1ea9m \u01b0\u1edbt, vi\u1ec7c k\u00e9o cung n\u1ecf kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n, xin t\u1eeb nay v\u00e0o ba th\u00e1ng m\u00f9a h\u00e8 ch\u1ec9 t\u1eadp luy\u1ec7n th\u01b0\u01a1ng \u0111ao. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[92] Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ng\u00f4 D\u1ee5c v\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p, gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n v\u1ed1n o\u00e1n D\u1ee5c, b\u00e8n theo \u00fd X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n, m\u1eadu t\u00e0i d\u1ecb \u0111\u1eb3ng l\u00e0 c\u00e1c khoa c\u1eed t\u1eeb th\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c. N\u1ebfu tr\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n tai d\u1ecb, ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, th\u00ec ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u1ea1i ch\u1ee9c ti\u1ebfn c\u1eed.<\/i><\/p>\n<p><i>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta noi theo v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng, ba l\u1ea7n m\u1edf khoa n\u00e0y. Khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, t\u0103ng s\u1ed1 khoa l\u00ean s\u00e1u, l\u1ec7nh cho hai t\u1ec9nh ho\u1eb7c c\u00e1c quan thi\u1ebfu khanh, gi\u00e1m tr\u1edf l\u00ean t\u1ea5u c\u1eed. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ch\u1ec9 d\u00f9ng hai khoa hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1eadu t\u00e0i, t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi khoa ti\u1ebfn s\u0129, nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng d\u00f9ng quan ch\u1ee9c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, m\u00e0 \u0111\u1ec1u t\u1ef1 x\u01b0ng danh khoa m\u1ee5c. V\u1ea3 l\u1ea1i, danh hi\u1ec7u hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, m\u1eadu t\u00e0i d\u1ecb \u0111\u1eb3ng r\u1ea5t \u0111\u1eb9p, n\u1ebfu ti\u1ebfn c\u1eed m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 g\u1ea7n v\u1edbi c\u1ed5 nh\u00e2n, nh\u01b0ng t\u1ef1 chuy\u00ean l\u1ea5y c\u00e1i \u0111\u1eb9p \u0111\u00f3, th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng nghe th\u1ea5y.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng qua k\u1ef3 thi tr\u01b0\u1edbc do c\u00e1c c\u01a1 quan t\u1ed5 ch\u1ee9c, m\u00e0 \u0111\u1ec1 thi \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u00e1c con s\u1ed1 v\u00e0 danh m\u1ee5c trong kinh s\u1eed, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p chi\u1ebfu s\u00e1ch, ch\u1ec9 l\u00e0 li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c ngh\u0129a l\u1ec7, tra c\u1ee9u h\u1ee3p v\u1edbi ch\u00fa gi\u1ea3i, ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o tr\u00ed nh\u1edb m\u1ea1nh v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c r\u1ed9ng, l\u1eddi l\u1ebd h\u01b0 t\u1eeb m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu b\u00e0n v\u1ec1 qu\u1ed1c th\u1ec3, tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, th\u00ec ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 \u00edch g\u00ec. Ban \u0111\u1ea7u \u1ee9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, sau t\u0103ng l\u00ean h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, nay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9t khi \u0111\u1ed7 khoa n\u00e0y, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y v\u00e0i n\u0103m, \u0111\u1ec1u l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c quan hi\u1ec3n h\u00e1ch. D\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n. Hu\u1ed1ng chi tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c v\u00f4 s\u1ef1 m\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm, m\u1eadu t\u00e0i d\u1ecb \u0111\u1eb3ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, t\u1ec7 n\u1ea1n nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i lo l\u1eafng.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay xin tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u1eddi H\u00e1n. N\u0103m Ki\u1ebfn Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf, chi\u1ebfu cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, Ng\u1ef1 s\u1eed, Li\u1ec7t h\u1ea7u, Trung nh\u1ecb thi\u00ean th\u1ea1ch, Nh\u1ecb thi\u00ean th\u1ea1ch, Ch\u01b0 h\u1ea7u t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, th\u1eb3ng th\u1eafn can gi\u00e1n. N\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 5, v\u00ec c\u00e1c danh th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ea5t, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn x\u00e9t l\u1ea1i d\u00e2n c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. T\u1ed5ng c\u1ed9ng 54 n\u0103m, m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed m\u1eadu t\u00e0i.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u0103m Th\u1ee7y Nguy\u00ean th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Hi\u1ebfu Chi\u00eau, chi\u1ebfu cho Tam ph\u1ee5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u01a1i hai ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m \u0110\u1ecba Ti\u1ebft th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Hi\u1ebfu Tuy\u00ean, l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u1eadn n\u1ed9i ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ea7n g\u0169i d\u00e2n. N\u0103m Nguy\u00ean Khang th\u1ee9 4, sai \u0110\u1ea1i trung \u0111\u1ea1i phu C\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng 12 ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n h\u00e0nh thi\u00ean h\u1ea1, x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u1eadu t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang. T\u1ed5ng c\u1ed9ng 25 n\u0103m, hai l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed m\u1eadu t\u00e0i.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau \u0111\u00f3, n\u0103m S\u01a1 Nguy\u00ean th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Hi\u1ebfu Nguy\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u0103m V\u0129nh Quang th\u1ee9 2 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c; n\u0103m Ki\u1ebfn Th\u1ee7y th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u00e0nh \u0110\u1ebf tai d\u1ecb li\u00ean ti\u1ebfp x\u1ea3y ra, n\u0103m H\u00e0 B\u00ecnh th\u1ee9 4 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, l\u1ee5t l\u1ed9i, n\u0103m H\u1ed3ng Gia th\u1ee9 2 nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eb7p l\u1ee5t h\u1ea1n, n\u0103m Nguy\u00ean Di\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, sao r\u01a1i; n\u0103m Ki\u1ebfn V\u0169 th\u1ee9 6, 7 \u0111\u1eddi Quang V\u0169 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c; n\u0103m Ki\u1ebfn S\u01a1 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ebf c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u0103m th\u1ee9 5 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c; n\u0103m V\u0129nh Nguy\u00ean th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi H\u00f2a \u0110\u1ebf c\u00f3 n\u1ea1n \u0111\u00f3i; n\u0103m V\u0129nh S\u01a1 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi An \u0110\u1ebf c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, n\u0103m th\u1ee9 5 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t; n\u0103m Di\u00ean Quang th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Thu\u1eadn \u0110\u1ebf kinh s\u01b0 c\u00f3 d\u1ecbch l\u1edbn, n\u0103m V\u0129nh H\u00f2a th\u1ee9 6 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, ho\u1eb7c chi\u1ebfu cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, Ng\u1ef1 s\u1eed, ho\u1eb7c chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u1eadn qu\u1ed1c th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, T\u01b0 l\u1ec7 ch\u00e2u m\u1ee5c, ho\u1eb7c chi\u1ebfu cho \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, th\u1eb3ng th\u1eafn 16 l\u1ea7n, ti\u1ebfn c\u1eed m\u1eadu t\u00e0i ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n. Tri\u1ec1u ta ch\u1ec9 d\u00f9ng t\u00ean g\u1ecdi th\u1eddi H\u00e1n m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1eddi H\u00e1n, xin t\u1eeb nay kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00fac v\u1edbi khoa ti\u1ebfn s\u0129, n\u1ebfu v\u00ec tai d\u1ecb m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi H\u00e1n, t\u1ef1 m\u00ecnh h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, b\u1ecf k\u1ef3 thi \u1edf B\u00ed c\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1edd t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, Vua x\u00f3a t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y giao cho Trung th\u01b0. D\u1ee5c d\u00e2ng s\u1edb b\u00e1c b\u1ecf r\u1eb1ng: <em>&#8220;T\u1eeb ba \u0111\u1eddi tr\u1edf l\u1ea1i, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng \u0111\u00e2u b\u1eb1ng H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng. N\u0103m th\u1ee9 15 \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0103n \u0110\u1ebf, c\u00f3 chi\u1ebfu k\u00e9n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, v\u0103n h\u1ecdc, Vua th\u00e2n ra \u0111\u1ec1 thi, th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tri\u1ec7u Th\u00e1c xu\u1ea5t hi\u1ec7n, l\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u00f3 tai d\u1ecb m\u00e0 k\u00e9n ch\u1ecdn. N\u0103m Ki\u1ebfn Nguy\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf, c\u00f3 chi\u1ebfu k\u00e9n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, th\u1eb3ng th\u1eafn can gi\u00e1n, n\u0103m Nguy\u00ean Quang th\u1ee9 nh\u1ea5t ra chi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 \u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Th\u01b0, C\u00f4ng T\u00f4n Ho\u1eb1ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n, vi\u1ec7c k\u00e9n ch\u1ecdn c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec tai d\u1ecb. Ch\u1ec9 l\u00e0 trong b\u00e0i thi c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i.<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u00e1ng 6 n\u0103m Khai Nguy\u00ean th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, c\u00f3 ch\u1ebf r\u1eb1ng ai c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"'H\u00e0m l\u1ec7nh t\u1ef1 c\u1eed', ch\u1eef 'h\u00e0m' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u1eb7c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 10, trang 27 m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-437-20\" href=\"#footnote-437-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>. N\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7t khoa tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Hi\u1ebfn T\u00f4ng ni\u00ean hi\u1ec7u Nguy\u00ean H\u00f2a, c\u00e1c khoa ch\u1ebf c\u00e0ng th\u1ecbnh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Nguy\u00ean Ch\u1ea9n, B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang.<\/em><\/p>\n<p><em>Xem nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi trong c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi th\u1eddi \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea1o l\u00fd tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, c\u00f3 th\u1ec3 xem l\u1ea1i, v\u1ed1n kh\u00f4ng chuy\u00ean v\u1ec1 tai d\u1ecb. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng chuy\u1ec7n c\u0169 \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u0103n c\u1ee9. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u00fac nh\u00e2n thi\u00ean bi\u1ebfn, l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac Vua th\u00e2n ra \u0111\u1ec1 thi, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3. V\u1ec1 sau, c\u00f3 v\u1ecb Vua th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y nh\u00e0n h\u1ea1, cho r\u1eb1ng ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec sai s\u00f3t, \u0111\u1ebfn khi thi\u00ean tai \u0111\u00e3 r\u00f5, m\u1ed1i h\u1ecda \u0111\u00e3 l\u1ed9, r\u1ed3i m\u1edbi h\u1ea1 chi\u1ebfu k\u00e9n ch\u1ecdn, mu\u1ed1n c\u1ee9u v\u00e3n khi s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra<a class=\"footnote\" title=\"'D\u1ee5c c\u1ee9u \u01b0 l\u00e2m s\u1ef1', ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-437-21\" href=\"#footnote-437-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ec7 \u0111oan trong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb Vua sau, h\u00e1 \u0111\u00e1ng noi theo sao?<\/em><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf khoa, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m, t\u00f9y theo k\u1ef3 thi c\u1ed1ng c\u1eed m\u00e0 m\u1edf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eeba ph\u1ea3i. N\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00f3 tai d\u1ecb r\u1ed3i m\u1edbi h\u1ea1 chi\u1ebfu m\u1edf khoa thi, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i \u00fd ngh\u0129a ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp khoa c\u1eed, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean: M\u1ed9t l\u00e0 khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1 b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00f3 tai d\u1ecb m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam s\u1ec9; hai l\u00e0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng h\u1ecfi han, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 tai d\u1ecb m\u1edbi h\u1ecfi, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 r\u0103n s\u1ee3 thi\u00ean tai; ba l\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh, khi\u1ebfn thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ea5y r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng khao kh\u00e1t t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c khoa thi Hi\u1ebfu li\u00eam v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 th\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0ng n\u0103m, n\u00ean ch\u1ebf khoa kh\u00f4ng c\u1ea7n m\u1edf theo.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, n\u00ean m\u1edf ch\u1ebf khoa theo \u0111\u00f3, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd, kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i. Hu\u1ed1ng chi tai d\u1ecb xu\u1ea5t hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi h\u1ea1n c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 khi nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3, th\u00ec vi\u1ec7c m\u1edf khoa thi n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec, c\u00f3 khi n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3, th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y qu\u00e1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c. Kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o thi\u00ean tai, c\u0169ng kh\u00f4ng theo k\u1ef3 thi c\u1ed1ng c\u1eed, m\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 m\u1edf khoa thi kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi, m\u01a1 h\u1ed3 kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0 v\u1eady ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ecf h\u1eb3n khoa thi n\u00e0y sao?<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu h\u1ecfi han s\u01a1 qua, th\u00ec con \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn c\u00f3 ch\u1ed7 g\u1eedi g\u1eafm; n\u1ebfu b\u1ecf \u0111i l\u1ec5 v\u1eadt t\u1ebf th\u1ea7n, th\u00ec \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5 \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u00ean l\u00e3ng. Nay kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do g\u00ec m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i b\u1ecb tuy\u1ec7t v\u1ecdng, l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c th\u1ec3, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e1 l\u1edbn sao? Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf th\u1ea3o lu\u1eadn v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe theo l\u1eddi c\u1ee7a D\u1ee5c, kh\u00f4ng h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf n\u1eefa, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9, t\u1eeb nay ch\u1ebf khoa s\u1ebd m\u1edf theo k\u1ef3 thi Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u1ed1ng c\u1eed, v\u00e0 ghi th\u00e0nh lu\u1eadt, v\u1eabn c\u1ea7n c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n g\u1ea7n g\u0169i ti\u1ebfn c\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ti\u1ebfn c\u1eed. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb kia, xin theo n\u1ed9i ph\u00ea m\u00e0 thi h\u00e0nh, nay m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>D\u1ee5c l\u1ea1i t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb \u00e2m t\u00e0 ng\u0103n c\u1ea3n vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i minh x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng. B\u1ec1 t\u00f4i n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, mu\u1ed1n \u0111em c\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u1ec1 cho Vua, ho\u1eb7c d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch, l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c t\u1ed1t cho n\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f4ng khai danh t\u00ednh ra ngo\u00e0i. Ch\u1ebf s\u00e1ch l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf hay thi\u1ebft l\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u00f5, sao l\u1ea1i ng\u1ea7m ng\u0103n c\u1ea3n thay \u0111\u1ed5i, mu\u1ed1n t\u1ef1 m\u00ecnh thi h\u00e0nh? \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 h\u00e0nh vi gian tr\u00e1, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng minh x\u00e9t, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb gian t\u00e0 l\u00e0m h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc, c\u00f2n g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m. Xin c\u00f4ng khai danh t\u00ednh \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh qu\u1ed1c ph\u00e1p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>D\u1ee5c v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed qua ch\u1ebf khoa, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. V\u00ec th\u1ebf, Tu\u00e2n ra s\u1ee9c b\u00e0i b\u00e1c, \u00fd mu\u1ed1n nh\u1eafm v\u00e0o D\u1ee5c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ebf khoa. Em trai D\u1ee5c l\u1ea5y em g\u00e1i L\u00fd Tu\u00e2n H\u00fac, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u con r\u1ed3i g\u00f3a. Tu\u00e2n l\u1ea1i t\u1ea5u r\u1eb1ng v\u1ee3 em D\u1ee5c g\u00f3a l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng cho c\u1ea3i gi\u00e1, mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a h\u1ecd L\u00fd m\u00e0 ti\u1ebfn th\u00e2n. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 chi\u1ec1u \u00fd X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tr\u1ea3 th\u00f9 m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng Vua r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-437-1\"> 'T\u1ee9c' nguy\u00ean l\u00e0 'Lang', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 32-3 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-437-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-2\"> 'H\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u1ec7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 288, truy\u1ec7n Ph\u1ea1m Ung s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-437-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-3\">'\u0110\u1ed5i l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129' ba ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 294, truy\u1ec7n T\u00f4 Th\u00e2n ch\u00e9p: 'v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129', sau '\u0111\u1ed5i l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u', c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh. <a href=\"#return-footnote-437-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-4\"> 'S\u0129 binh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ed5 binh', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-437-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-5\"> 'H\u1ed7 tr\u1ee3 mua ng\u1ef1a' trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 198, ph\u1ea7n M\u00e3 ch\u00ednh vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1ed7 tr\u1ee3 gi\u00e1 ng\u1ef1a'. <a href=\"#return-footnote-437-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-6\">'t\u1eafc' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u1ea1i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n B\u00e0ng T\u1ecbch s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-437-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-7\"> L\u1ea5y s\u1ef1 ph\u00f3ng t\u00fang t\u1ea1p nh\u1ea1p l\u00e0m phong ph\u00fa: ch\u1eef 'phi\u1ec1n' nguy\u00ean l\u00e0 'to\u1ea3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300aL\u1ea1c To\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 20 \u300aC\u1ed1ng vi\u1ec7n th\u1ec9nh gi\u1edbi l\u1ec7 thi\u00ean h\u1ea1 c\u1eed nh\u00e2n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng\u300b s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-437-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-8\"> B\u00e0i s\u00e1ch b\u1ecf qua c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 t\u1ef1 do ph\u00f4 b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn: ch\u1eef 'v\u1ecdng' nguy\u00ean l\u00e0 'vong', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-437-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-9\"> L\u1ec5 b\u1ed9 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1ecdn t\u00e0i n\u0103ng: ch\u1eef 'v\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'vi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-437-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-10\">Th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4i T\u01b0 La sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 'Xuy\u00ean' nguy\u00ean l\u00e0 'Ch\u00e2u', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-437-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-11\"> 'M\u1ed9t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aL\u1ea1c to\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 25, m\u1ee5c 'Th\u1ec9nh ngh\u1ecb l\u1ea1i vi\u00ean s\u1ef1' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-437-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-12\">Ch\u1eef 'vi\u1ec7n' trong ch\u1ee9c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n hi\u1ec7u l\u00fd v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 truy\u1ec7n L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u trong quy\u1ec3n 265 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-437-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-13\"> m\u00e0 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u0169 \u0111\u1ed5 n\u00e1t 'n\u00e1t' nguy\u00ean l\u00e0 'ph\u1ebf', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 48 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-437-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-14\"> 'H\u1ea1p' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u1ec3m', 'T\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e2y', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 183, \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b h\u1ea1 5 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-437-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-15\"> 'Kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo', ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-437-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-16\"> 'Qu\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ung', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00e1c ph\u1ea7n sau c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. <a href=\"#return-footnote-437-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-17\"> tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho b\u00e0n v\u1edbi c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m chi ph\u00ed bi\u00ean ph\u00f2ng 'ty' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ee9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 48 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-437-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-18\"> D\u1ee5c tranh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 303, truy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-437-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-19\">C\u0169ng cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh luy\u1ec7n t\u1eadp 'ch\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-437-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-20\">'H\u00e0m l\u1ec7nh t\u1ef1 c\u1eed', ch\u1eef 'h\u00e0m' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u1eb7c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 10, trang 27 m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-437-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-437-21\">'D\u1ee5c c\u1ee9u \u01b0 l\u00e2m s\u1ef1', ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-437-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":59,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-437","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2484,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/437\/revisions\/2484"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/437\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=437"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=437"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}