{"id":457,"date":"2025-07-04T03:05:40","date_gmt":"2025-07-04T03:05:40","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=457"},"modified":"2026-04-17T10:59:51","modified_gmt":"2026-04-17T03:59:51","slug":"beta-quyen-168-nam-hoang-huu-thu-2-canh-dan-1050","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-168-nam-hoang-huu-thu-2-canh-dan-1050\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 168: N\u0102M HO\u00c0NG H\u1ef0U TH\u1ee8 2 (CANH D\u1ea6N, 1050)","rendered":"QUY\u1ec2N 168: N\u0102M HO\u00c0NG H\u1ef0U TH\u1ee8 2 (CANH D\u1ea6N, 1050)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 7 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 B\u1eafc t\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m \u0111i\u1ec1u binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu tr\u1ecb th\u1ee7y s\u00f4ng, ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u00e0 gi\u00e1m s\u00e1t.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Khu m\u1eadt t\u1eeb nay khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch Ty Ho\u00e0ng th\u00e0nh ph\u1ea3i tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u01a1n xin c\u00e1 nh\u00e2n. <i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 8 \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y)<\/i>.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, v\u00ec n\u0103m \u0111\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c th\u1eafp \u0111\u00e8n trong l\u1ec5 Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng: 201 ng\u00e0 voi, 79 s\u1eebng t\u00ea gi\u00e1c, d\u00e2ng hai b\u1ea3n bi\u1ec3u, m\u1ed9t b\u1ea3n vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef Chi\u00eam Th\u00e0nh, m\u1ed9t b\u1ea3n vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u Thi: T\u1eeb nay, n\u1ebfu t\u01b0\u1edbng s\u0129 quy thu\u1eadn qua \u0111\u1eddi, cho ph\u00e9p con ch\u00e1u thay th\u1ebf tr\u1ea5n gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1ea5p mu\u1ed1i \u0103n, c\u00f2n qu\u1ea7n \u00e1o th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ba n\u0103m sau m\u1edbi c\u1ea5p.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho \u0110\u1eadu V\u1eadn, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1eadu V\u1eadn \u0111ang ch\u1ecbu tang m\u1eb9, nghe tin gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef ch\u00e2u \u00c2n, li\u1ec1n t\u00f2ng qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Ty An ph\u1ee7. Sau \u0111\u00f3 b\u1ecb quan tr\u00ean h\u1eb7c t\u1ea5u v\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nay, t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u1ee5c ch\u1ee9c.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung, H\u1eefu ty gi\u00e1n Tr\u1ea7n H\u00fac c\u00f9ng Tam ty ki\u1ec3m tra s\u1ed1 thu chi t\u00e0i ch\u00ednh h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'chi' trong 'xu\u1ea5t nh\u1eadp chi s\u1ed1 d\u0129 v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, \u300aT\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 b\u1ed5 sung[\/footnote]. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 4 m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n<i>(T\u1eeb n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean ni\u00ean (1040), Thi\u1ec3m T\u00e2y chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u0103ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam, c\u00f2n H\u00e0 B\u1eafc d\u1ea7n d\u00f9ng ph\u00e9p thu\u1ebf ba, c\u0169ng l\u1ea5y mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam thay ti\u1ec1n c\u1ee7a kinh s\u01b0, \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec d\u1eebng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m \u0111\u00f3. \u0110\u1ebfn n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 hai (1042), Tam Ty l\u1ea1i xin theo ph\u00e9p n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean ni\u00ean, chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u1ea7m kho\u00e1n \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 v\u00e0ng l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t n\u1eeda; ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn v\u00e0ng l\u1ee5a th\u00ec cho h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, tr\u00e0, mu\u1ed1i, t\u00f9y \u00fd mu\u1ed1n. Nh\u01b0ng l\u1ee3i t\u1eeb mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam r\u1ea5t l\u1edbn, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0ng l\u1ee5a n\u1eefa, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n l\u1ea5y mu\u1ed1i.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m (1048), H\u00e0 B\u1eafc thi h\u00e0nh ph\u00e9p thu\u1ebf b\u1ed1n, mu\u1ed1i l\u00e0 m\u1ed9t trong \u0111\u00f3, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 h\u01b0, t\u0103ng v\u1ecdt \u0111\u1ebfn m\u1ea5y l\u1ea7n. Kho\u00e1n \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, l\u1ea1i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u00e9p gi\u00e1, mu\u1ed1i 800 c\u00e2n tr\u01b0\u1edbc b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n[footnote]Mu\u1ed1i 800 c\u00e2n tr\u01b0\u1edbc b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n: '800 c\u00e2n', c\u00f9ng v\u1edbi \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '108 c\u00e2n'.[\/footnote], \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f2n 6 v\u1ea1n. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ea5y kho\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u1ea5y mu\u1ed1i[footnote]Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ea5y kho\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u1ea5y mu\u1ed1i: \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14 gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'th\u1ee5', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b ch\u1eef 'th\u1ee5' ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1ee5'.[\/footnote], kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ti\u1ec1n v\u00e0o kinh s\u01b0 n\u1eefa, kho t\u00e0ng c\u00e0ng thi\u1ebfu. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tam Ty xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung, Tr\u1ea7n H\u00fac xin kh\u00f4i ph\u1ee5c ph\u00e9p \u0111\u01b0a ti\u1ec1n v\u00e0o kinh s\u01b0, so v\u1edbi s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u0169 t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t \u00edt th\u00ec cho mu\u1ed1i. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1eadn kho\u00e1n l\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o tr\u1ecb gi\u00e1 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n, ch\u1ec9 cho mu\u1ed1i tr\u1ecb gi\u00e1 7 v\u1ea1n, H\u00e0 B\u1eafc l\u1ea1i gi\u1ea3m th\u00e0nh 6 v\u1ea1n 5 ngh\u00ecn. V\u00e0 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0o kinh s\u01b0, m\u1edbi cho c\u1ea5p th\u00eam, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed1i thi\u1ebfp. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ti\u1ec1n v\u00e0o kinh s\u01b0 d\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 4. \u300aCh\u00ed\u300b ch\u00e9p n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 hai (1050), h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tam Ty xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, b\u1ea5y gi\u1edd V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung, Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t ngh\u1ecb \u0111\u1ed1i thi\u1ebfp. Nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p. Nay ph\u1ee5 ch\u00e9p sau khi ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y xem x\u00e9t s\u1ed1 xu\u1ea5t nh\u1eadp, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 ba (1051), m\u1edbi l\u1ea1i thi h\u00e0nh ti\u1ec1n m\u1eb7t.)<\/i>\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua Long Quang Th\u00f9 c\u1ee7a T\u00e2y Nam Phi\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Phong Long Quang Bi\u1ec7n, An Vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Phi\u00ean L\u1ea1c s\u1ee9 l\u00e0m Ninh Vi\u1ec5n qu\u00e2n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u00b7Man Di truy\u1ec1n\u300b ghi l\u00e0 Ninh Vi\u1ec5n qu\u00e2n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, b\u1ea3n g\u1ed1c thi\u1ebfu ch\u1eef <i>\"qu\u00e2n\"<\/i>, nay th\u00eam v\u00e0o)<\/i>. Long Quang Ng\u01b0ng, Ninh Vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tri T\u0129nh Man qu\u00e2n, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1eeba Tuy\u00ean V\u0169 Ninh \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u00b7Man Di truy\u1ec1n\u300b ghi l\u00e0 Th\u1eeba Tuy\u00ean V\u0169 Ninh \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, b\u1ea3n g\u1ed1c vi\u1ebft <i>\"Ninh V\u0169\"<\/i> l\u00e0 sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>. Long D\u1ecb Kh\u1ea3i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m An Vi\u1ec5n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n; Long D\u1ecb L\u1ed7, Th\u1eeba Tuy\u00ean Ph\u1ee5ng H\u00f3a \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m V\u0169 Ninh \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Long Quang Bi\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u1eadn ch\u1ee9c quan n\u00e0y l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd th\u00e1ng hai, nay ghi ch\u00e9p chung.)<\/i>\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba Qu\u00e1ch Khuy\u1ebfn, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng Duy C\u00e1t, Lam Nguy\u00ean D\u1ee5ng c\u00f9ng ki\u1ec3m tra c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u00e0o l\u1ea1i s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o.\r\n\r\n[10] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, sai n\u1ed9i th\u1ecb mang thu\u1ed1c tr\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn cho V\u01b0\u01a1ng C\u00e1t, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 \u0110\u00f4ng, B\u1eafc T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9. L\u00fac n\u00e0y, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng C\u00e1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n T\u00e2y v\u00e0 b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean, nay b\u1ec7nh t\u00ecnh ph\u00e1t n\u1eb7ng, n\u00ean ban thu\u1ed1c.\r\n\r\n[11] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, th\u00eam hai ch\u1eef <i>\"Gi\u00e1o Duy\u1ec7t\"<\/i> v\u00e0o t\u00ean qu\u00e2n, v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, ph\u1ee5c v\u1ee5 gi\u1ed1ng nh\u01b0 qu\u00e2n C\u1ea5m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, An ph\u1ee7 s\u1ee9 Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng trong v\u00f9ng, t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh ch\u1ec9 huy, mu\u1ed1n th\u00eam ch\u1eef <i>\"Gi\u00e1o Duy\u1ec7t\"<\/i> v\u00e0o t\u00ean qu\u00e2n, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho, ch\u1ec9 cho th\u00eam v\u00e0o t\u00ean qu\u00e2n.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, truy phong v\u1ee3 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0 Th\u00e1i th\u1ecb, Nam D\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n Th\u00e1i qu\u00e2n l\u00e0m C\u1eed Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n, v\u00e0 v\u1ee3 k\u1ebf l\u00e0 L\u00fd th\u1ecb, T\u00e1n Ho\u00e0ng huy\u1ec7n Th\u00e1i qu\u00e2n l\u00e0m Nghi Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n. Em trai c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu, t\u1eeb ch\u1ed1i m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, xin truy phong cho hai ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n xem x\u00e9t, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u n\u0103m, sao v\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung l\u1ea1i xin truy phong?)<\/i>\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Tam ty, qu\u00e2n C\u1ea5m \u1edf ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng sau l\u1ec5 Giao, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3 theo gi\u00e1 th\u1ef1c. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, qu\u00e2n ngo\u00e0i kinh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng sau l\u1ec5 Giao, gi\u00e1 tr\u1ecb 800 th\u00ec tr\u1ea3 1000.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ph\u1ee5c ch\u1ee9c Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c cho V\u01b0\u01a1ng Duy \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Ung, Qu\u00fd.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Duy \u0110\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y b\u1ecb thua, b\u1ecb giam l\u1ecfng \u1edf T\u00e2n Ch\u00e2u. Sau \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi d\u1ee5ng l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 18 t\u00ean gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n Quy T\u00edn, Dung Th\u00e0nh \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan Kinh tri\u1ec1u n\u1eefa, m\u00e0 l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a l\u1ed9 \u0111\u00f3 c\u1eed v\u00f5 quan c\u00f3 t\u00e0i d\u0169ng v\u00e0 hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang hai n\u01a1i l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng xanh v\u00e0ng \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[17] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ed1ng D\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, v\u00ec n\u0103m nay \u0111\u00fang d\u1ecbp t\u1ebf Giao m\u00e0 ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed r\u01a1i v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi Ki\u1ebfn Long, c\u1ea7n tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3, b\u00e8n xin v\u00e0o m\u00f9a thu t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u1ebf \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"L\u1ec5 Minh \u0110\u01b0\u1eddng, t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c Nho gia b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00e1c nhau, n\u00ean theo th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p[footnote]Ch\u1eef 'vi\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 24-1 b\u1ed5 sung.[\/footnote]: <i>\"L\u1ec5 n\u00e0y b\u1ecf \u0111\u00e3 l\u00e2u, xin lui v\u1ec1 b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm c\u00e1ch th\u00edch \u0111\u00e1ng, r\u1ed3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a T\u1ed1ng D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Minh \u0110\u01b0\u1eddng, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aXu\u00e2n Minh L\u1ee5c\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, xu\u1ea5t 50 v\u1ea1n x\u00fac l\u1ee5a t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng c\u1ea5p cho c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t tr\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ed9ng La H\u1ed3i, Ung Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n gi\u1eb7c man \u1edf Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[20] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao v\u00e0o \u0110\u00f4ng ch\u00ed n\u0103m nay, m\u00e0 ch\u1ecdn ng\u00e0y th\u00e1ng 9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Minh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 cung b\u1ed1 ch\u00ednh, n\u01a1i tri\u1ec1u ki\u1ebfn ch\u01b0 h\u1ea7u, l\u00e0 ch\u1ed7 ngh\u1ec9 ng\u01a1i c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, t\u1ee9c l\u00e0 \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0110i\u1ec7n v\u1eady. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Minh \u0110\u1ea1o, \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y. Nay l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, kh\u00f4ng n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f2n t\u1ea1m t\u1ebf \u1edf \u0111\u00e0n Giao.\"<\/i>\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ea5y \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0110i\u1ec7n l\u00e0m Minh \u0110\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[22] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty An ph\u1ee7 Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc kh\u1ea3o s\u00e1t t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u1ecb l\u00fd c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n trong l\u1ed9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, theo l\u1eddi t\u00e2u xin c\u1ee7a H\u1eefu ty Gi\u00e1n Tr\u1ea7n H\u00fac.\r\n\r\n[23] L\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u1ee7a l\u1ed9.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, sai quan c\u1ea7u m\u01b0a.\r\n\r\n[25] Qu\u00e2n B\u1ea3o An t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 v\u00ec \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an n\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e1o ti\u1ec7p, nh\u01b0ng qu\u00e2n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o chi\u1ebfu th\u01b0 th\u1ec1 \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i, n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0 cho v\u1ec1.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5m qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ed7i khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5, li\u1ec1n d\u00e2ng th\u00eam huy hi\u1ec7u, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm mu\u1ed1n ph\u1ee5ng th\u1edd th\u1ea7n linh v\u00e0 t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1ea3o sao?\"<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y l\u00f2ng k\u00ednh tr\u1ecdng cha \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169ng c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn v\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh Vua cha.\"<\/i> H\u1ecd d\u1eadp \u0111\u1ea7u t\u00e2u xin \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n l\u1ea7n, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng nghe. Ng\u1ea1n B\u00e1c l\u1ea1i xin, Vua ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, b\u00e8n tu\u00e2n theo chi\u1ebfu ch\u1ec9.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u1ebf \u1edf Minh \u0111\u01b0\u1eddng n\u00ean d\u00f9ng \u0111\u1ee7 l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, t\u1eeb xe c\u1ed9, y ph\u1ee5c, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a Vua, \u0111\u1ec1u b\u1eaft c\u00e1c quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1eaft gi\u1ea3m.\r\n\r\n[28] Ph\u00e1i c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean, t\u1eeb mi\u1ebfu trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ph\u00f3 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m, Trung Ch\u00ednh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt \u00cdch, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Gi\u1ea3n Chi \u0111\u1ebfn b\u00e1o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh H\u1ea1 qu\u1ed1c \u0111\u00e3 xong. \u00cdch t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an chia ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa, \u0111\u1ea1i th\u1eafng; qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafc \u0111\u1ebfn T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n con d\u00ea, hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n con l\u1ea1c \u0111\u00e0, n\u0103m tr\u0103m con tr\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb; ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng nam thua nh\u1ecf, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 n\u00f3i d\u1ed1i v\u1ec1 th\u1eafng l\u1ee3i qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 khoe khoang v\u1edbi Nam tri\u1ec1u. Nh\u01b0ng theo t\u1edd t\u1ea5u t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng Li\u00eau ch\u1ee7 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng kh\u00f4ng g\u1eb7p gi\u1eb7c, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc c\u1ecf, ng\u1ef1a ch\u1ebft nhi\u1ec1u, Gia Lu\u1eadt Qu\u00e1n Ninh \u0111\u1ea1i b\u1ea1i \u1edf S\u01b0 T\u1eed kh\u1ea9u, ch\u1ec9 c\u00f3 L\u01b0u Ng\u0169 Th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i h\u1ed9 Kh\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb chi\u1ebfm, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00f3i d\u1ed1i[footnote] 'c\u00e1i' nguy\u00ean l\u00e0 '\u00cdch', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u01b0 c\u1ee7a Li\u00eau ch\u1ee7, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng con ch\u00e1u ho\u00e0ng t\u1ed9c t\u1eeb b\u1ed1n tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, quan ph\u1ee7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh t\u1eeb n\u0103m tu\u1ed5i m\u1edbi c\u1ea5p, Tri \u0111\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ef1 Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng xin t\u1ea1m theo l\u1ec7 c\u0169 l\u00e0 ba tu\u1ed5i, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ph\u00e1i quan t\u1ea1 m\u01b0a.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tri\u1ec7u {K\u00ed M\u1ed9c} \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m s\u1ee9 \u0111i t\u1ea1 \u01a1n n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Qu\u00fd Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Ti\u1ec1n H\u1ed1i l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9. Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 m\u1eddi Tri\u1ec7u {K\u00ed M\u1ed9c} l\u00e0m th\u01a1 v\u1ec1 l\u1eddi th\u1ec1 son s\u1eaft nh\u01b0 n\u00fai s\u00f4ng. Khi th\u01a1 xong, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 t\u1ef1 tay r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng ch\u00e9n ng\u1ecdc m\u1eddi Tri\u1ec7u {K\u00ed M\u1ed9c} u\u1ed1ng, r\u1ed3i l\u1ea5y chi\u1ebfc qu\u1ea1t g\u1ea5p b\u1eb1ng l\u1ee5a trao cho c\u1eadn th\u1ea7n L\u01b0u L\u1ee5c Ph\u00f9 ch\u00e9p l\u1ea1i b\u00e0i th\u01a1, t\u1ef1 c\u1ea5t v\u00e0o tay \u00e1o.\r\n\r\n[33] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft nh\u1eadn nu\u00f4i nh\u1eefng tr\u1ebb em l\u01b0u l\u1ea1c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng sau n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i l\u1ea1i[footnote]Ch\u1eef '\u0111\u1eafc' trong 'h\u1eadu b\u1ea5t \u0111\u1eafc ph\u1ee5c th\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'n\u0103ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c ki\u00eam Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c th\u1ecb gi\u1ea3ng V\u01b0\u01a1ng Chu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 ki\u00eam L\u1ec5 nghi s\u1ef1. L\u00fac \u0111\u00f3, T\u1ed1ng K\u1ef3, D\u01b0\u01a1ng An Qu\u1ed1c, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef9 \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00e1n t\u1ef1 s\u1ef1. T\u1ed1ng K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Minh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n \u0111\u1ebfn, V\u01b0\u01a1ng Chu am hi\u1ec3u l\u1ec5 h\u1ecdc, xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c. Chi\u1ebfu th\u0103ng V\u01b0\u01a1ng Chu l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i th\u00e1ng cu\u1ed1i m\u00f9a thu s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ebf Minh \u0111\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[36] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n r\u1eb1ng Vua t\u1ebf Giao d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n, v\u00ec l\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a trai gi\u1edbi t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m m\u1edbi. L\u1ea1i theo \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, t\u1ebf Minh \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n. B\u00e8n giao cho Ty thi\u00ean ch\u1ecdn ng\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i l\u00e0 t\u1ed1t, t\u1ee9c ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 9[footnote]Ch\u1eef 'nh\u1eadt' trong 'c\u00e1i c\u1eedu nguy\u1ec7t nh\u1ecb th\u1eadp th\u1ea5t nh\u1eadt d\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 24-5 b\u1ed5 sung[\/footnote].\r\n\r\nL\u1ec7nh cho T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, T\u1ed1ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di V\u0129nh l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, B\u00e0ng T\u1ecbch l\u00e0m L\u1ed7 b\u1ea1 s\u1ee9, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Cao Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t l\u00e0m Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch l\u00e0m nhi\u1ebfp Th\u00e1i \u00fay, \u0111\u1ebfn Nam Giao c\u00e1o t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. Vi\u1ec7c Khu m\u1eadt th\u1ea7n \u0111i c\u00e1o t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec7 c\u0169, v\u00ec coi tr\u1ecdng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u00fac \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ee9c s\u1ee9, n\u00ean c\u1eed L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch \u0111i t\u00e2u c\u00e1o, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00e1o t\u1ea1, l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 n\u0103m s\u1ee9 kia.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, T\u1ed1ng K\u1ef3 d\u00e2ng l\u00ean hai thi\u00ean \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00f4ng Ngh\u1ecb\u300b, trong l\u1eddi t\u1ef1a c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft: <i>\"Tr\u00ean x\u00e9t \u0111\u1ebfn ba \u0111\u1eddi, b\u00ean t\u00ecm kh\u1eafp H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, l\u1ec5 n\u00e0o qu\u00e1 th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt, thuy\u1ebft n\u00e0o sai th\u00ec s\u1eeda l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 th\u1eddi Khai B\u1ea3o, mong g\u00f3p ch\u00fat c\u00f4ng phu gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc s\u00e1ch ban \u0111\u00eam.\"<\/i> S\u00e1ch n\u00e0y t\u1eeb trong cung ban ra, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111\u01b0a v\u00e0o.\r\n\r\n[39] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, \u1edf Nh\u0129 Anh c\u00e1c gi\u1ea3ng qu\u1ebb S\u01b0 trong Kinh D\u1ecbch, c\u00f3 ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m v\u1edbi t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Vua, Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng Chu: <i>\"Ch\u1eef n\u00e0y ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec?\"<\/i> Chu \u0111\u00e1p: <i>\"Ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00ednh.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u00eang h\u00fay, e ng\u1ea1i l\u00e0m sai l\u1ebd.\"<\/i> Chu th\u01b0a: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m. B\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Vua cha, khi \u0111\u1ecdc v\u0103n t\u1ea1m th\u1ea5y, kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00ean ph\u1ea3i ki\u00eang h\u00fay.\"<\/i> Vua b\u1ea3o: <i>\"C\u1ee9 n\u00f3i th\u1eb3ng.\"<\/i>\r\n\r\n[40] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo \u300aChu L\u1ec5\u300b ch\u00e9p 'Nh\u00e0 H\u1ea1 H\u1eadu c\u00f3 th\u1ebf th\u1ea5t', Tr\u1ecbnh Khang Th\u00e0nh n\u00f3i: 'Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 n\u0103m ph\u00f2ng, t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng ng\u0169 h\u00e0nh. Ph\u00f2ng g\u1ed7 \u1edf \u0111\u00f4ng b\u1eafc, ph\u00f2ng l\u1eeda \u1edf \u0111\u00f4ng nam, ph\u00f2ng kim \u1edf t\u00e2y nam, ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u1edf t\u00e2y b\u1eafc, ph\u00f2ng \u0111\u1ea5t \u1edf trung \u01b0\u01a1ng.' Th\u00f4i Linh \u00c2n c\u0169ng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady. Nay xin theo thuy\u1ebft c\u1ee7a Th\u00f4i, Tr\u1ecbnh, \u0111\u1eb7t n\u0103m ph\u00f2ng \u1edf \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec7n. L\u1ea1i theo l\u1ec5 c\u0169, v\u1ecb tr\u00ed Ng\u0169 \u0110\u1ebf \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u00f2ng c\u00f3 m\u00e0n, nay m\u00e0n b\u00ean v\u00e0 m\u00e0n tr\u00ean n\u00ean d\u00f9ng l\u1ee5a xanh l\u00f3t \u0111\u1ecf, b\u1ed1n c\u1eeda t\u00e1m c\u1eeda s\u1ed5, c\u1eeda vi\u1ec1n \u0111\u1ecf, c\u1eeda s\u1ed5 vi\u1ec1n tr\u1eafng, nay n\u00ean trang tr\u00ed b\u1eb1ng l\u1ee5a \u0111\u1ecf, tr\u1eafng.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty[footnote]Chi\u1ebfu H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, ch\u1eef 'H\u00e0' nguy\u00ean l\u00e0 'Giang', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb do th\u00e1m c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, Tr\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n, V\u01b0\u01a1ng Th\u0103ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00e0 B\u1eafc duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 ty t\u00e2u r\u1eb1ng D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u00f9ng Qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i bi\u00ean qu\u1eadn do th\u00e1m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 b\u00e1o cho Khi\u1ebft \u0110an. Qu\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ng\u01b0\u1eddi Sa Ch\u00e2u l\u00e0 Ph\u00f9 C\u1ed1t \u0110\u1ed1c M\u1ea1t, T\u1ef1 B\u00e0 \u00d4n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ng\u1ecdc.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, trong cung ban ra chi\u1ebfu ch\u1ec9:\r\n\r\n<i>\"L\u1ec5 Minh \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u d\u00f9ng thuy\u1ebft c\u1ee7a hai nh\u00e0 Tr\u1ecbnh Khang Th\u00e0nh v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u00fac, ki\u00eam t\u1ebf H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, \u0111\u00e3 l\u00e0 l\u1ec5 bi\u1ebfn. T\u1eeb \u0111\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf giao, t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ebf kh\u1eafp tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, m\u00e0 tr\u0103m th\u1ea7n kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng theo t\u1ebf. Cho n\u00ean l\u1ec5 Vu t\u1ebf c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, l\u1ec5 C\u1ea7u C\u1ed1c c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a \u0110\u1ecba K\u1ef3, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u1ed5 t\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng m\u00e0 tr\u0103m th\u1ea7n theo t\u1ebf. Nay t\u1ebf Minh \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u00fang v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf giao, m\u00e0 l\u1ec5 quan \u0111\u1ecbnh ra, ch\u1ec9 t\u1ebf H\u1ea1o Thi\u00ean Ng\u0169 \u0110\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ecba K\u1ef3, ph\u1ed1i t\u1ecda kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ed5 t\u00f4ng, ch\u01b0a h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ba tri\u1ec1u. Hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ee5t h\u1ea1n, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, m\u00f9a m\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1eddi t\u1ebf giao l\u00e0m \u0111\u1ea1i h\u01b0\u1edfng, c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u ph\u00fac, n\u00ean h\u1ee3p t\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3, ph\u1ee5ng Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, m\u00e0 Ng\u0169 \u0110\u1ebf, Th\u1ea7n Ch\u00e2u c\u0169ng th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng l\u1ec5, nh\u1eadt nguy\u1ec7t[footnote] Nh\u1eadt nguy\u1ec7t nguy\u00ean t\u00e1c 'Nguy\u1ec7t nh\u1eadt', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-8, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 101 l\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], s\u00f4ng bi\u1ec3n c\u00e1c th\u1ea7n \u0111\u1ec1u nh\u01b0 Vi\u00ean Kh\u00e2u theo t\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\nNh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ec5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb tr\u1eddi r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, m\u00e0 l\u00e0 do t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec5 quan quen theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u0169 c\u1ee7a nho sinh c\u00e2u n\u1ec7, b\u1ecf ph\u00e9p th\u00e0nh c\u1ee7a ba tri\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u Tr\u1eabm d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u00e0 y\u00ean d\u00e2n.\"<\/i> Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n s\u00e1ng su\u1ed1t m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5u hi\u1ec3u t\u00ecnh l\u1ec5, th\u00edch \u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a l\u1ec5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ec1 t\u00f4i ch\u00fang th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nH\u00f4m sau, Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng l\u1ec5, bao g\u1ed3m Ng\u0169 Thi\u00ean \u0110\u1ebf, Th\u1ea7n Ch\u00e2u, so v\u1edbi v\u1ecb tr\u00ed \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u, l\u00ean xu\u1ed1ng v\u1ea5t v\u1ea3, xin cho quan chia nhau d\u00e2ng l\u1ec5. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i l\u1ec5, h\u00e1 d\u00e1m ng\u1ea1i v\u1ea5t v\u1ea3.\"<\/i> L\u1ec5 quan b\u00e0n v\u1ec1 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea7n theo t\u1ebf ch\u01b0a quy\u1ebft, l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c th\u1ea7n \u1edf gian th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u00e0n giao th\u00ec \u1edf trong \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e1c th\u1ea7n \u1edf gian th\u1ee9 hai, th\u1ee9 ba th\u00ec b\u00e0y \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu v\u00e0 tr\u00ean long tr\u00ec[footnote] Ch\u1eef 'thi\u1ebft' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'v\u1ecb', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-8, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 101 l\u1ec5 ch\u00ed b\u1ecf.[\/footnote], c\u00e1c th\u1ea7n \u1edf trong ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0n th\u00ec x\u1ebfp \u1edf hai b\u00ean \u0111\u00f4ng t\u00e2y v\u00e0 ph\u00eda sau, \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e0n vi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y v\u1ebd \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh.\"<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i An Vi\u1ec5n l\u01b0u h\u1eadu Gia Lu\u1eadt Kh\u1ea3 C\u1eedu, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Cung Th\u1ee5c; Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt B\u00e1, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u00fd Kha \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, gi\u00e1ng H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, Tri Th\u00e1i ch\u00e2u; Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1n quan, T\u1eeb b\u1ed9 lang tr\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c l\u00e0m Tri Nh\u1ea1c ch\u00e2u; suy quan, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Thu\u1ea5n Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Th\u1ecd ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, con trai c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ea7y thu\u1ed1c t\u00ean l\u00e0 L\u00e3nh Thanh t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed, n\u00f3i r\u1eb1ng m\u1eb9 m\u00ecnh t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i trong cung, c\u00f3 thai r\u1ed3i b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i, sinh ra Thanh. D\u00e2n ch\u00fang trong kinh th\u00e0nh t\u1ee5 t\u1eadp xem, Minh D\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o ph\u1ee7, Thanh qu\u00e1t Minh D\u1eadt: <i>\"Minh D\u1eadt sao kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng d\u1eady!\"<\/i> Minh D\u1eadt li\u1ec1n \u0111\u1ee9ng d\u1eady. Sau \u0111\u00f3 cho r\u1eb1ng Thanh \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Nh\u1eef Ch\u00e2u qu\u1ea3n th\u00fac. Quan Suy quan H\u00e0n Gi\u00e1ng n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 Thanh \u1edf ngo\u00e0i s\u1ebd m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng n\u00ean.\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a Thanh \u0111\u1ebfn Giang Nam, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Kh\u00e1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu l\u1eddi c\u1ee7a Thanh kh\u00f4ng sai th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u01b0u \u0111\u00e0y; n\u1ebfu l\u00e0 gi\u1ea3 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u1eed t\u1eed. L\u1eadp t\u1ee9c ra chi\u1ebfu cho Kh\u00e1i c\u00f9ng Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Bao Ch\u1eedng \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 c\u00e0ng v\u1ee5 vi\u1ec7c.\r\n\r\nNguy\u00ean do l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a Thanh, h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c trong cung, khi cung c\u1ea5m x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i. B\u00e0 l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u00ean l\u00e0 L\u00e3nh T\u1ef1, sinh con g\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi sinh Thanh. Thanh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, lang thang \u1edf L\u01b0 S\u01a1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng m\u00ecnh th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 con c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. V\u00ec v\u1eady, m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0 t\u00ean l\u00e0 To\u00e0n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ea1o \u0111\u01b0a Thanh v\u00e0o kinh th\u00e0nh, mu\u1ed1n t\u1ef1 m\u00ecnh tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch, x\u1eed t\u1eed.\r\n\r\nMinh D\u1eadt v\u00ec l\u00e0m quan \u1edf kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 uy t\u00edn, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef h\u1ecd Ta ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb giam trong ng\u1ee5c, b\u1ecb ng\u1ee5c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh ch\u1ebft, n\u00ean c\u00f9ng Th\u1ee9c v\u00e0 Thu\u1ea5n Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.\r\n\r\nTh\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110an \u0110\u1ed3, Gi\u00e1ng l\u00e0 con c\u1ee7a \u1ee8c.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, Thanh v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Cao K\u1ebf An \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o truy\u1ec7n c\u1ee7a Minh D\u1eadt, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e0 s\u01b0 To\u00e0n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ea1o[footnote] ch\u1eef 'n\u00e3i' trong c\u00e2u 'n\u00e3i v\u00e2n ph\u00f9 \u0111\u1ed3 to\u00e0n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea1o' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung[\/footnote], kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u00e2u l\u00e0 \u0111\u00fang? Xem theo t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00e0m v\u00e0 Bao Ch\u1eedng, \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 Cao K\u1ebf An. Ch\u1eedng n\u00f3i K\u1ebf An v\u1ed1n l\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec9nh Ch\u00e2u, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 kinh th\u00e0nh, gi\u1ea3 b\u1ec7nh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch ch\u1ee9c, chuy\u00ean d\u00f9ng huy\u1ec5n thu\u1eadt k\u1ebft giao v\u1edbi quy\u1ec1n qu\u00fd. C\u00f3 l\u1ebd K\u1ebf An ch\u00ednh l\u00e0 To\u00e0n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ea1o. X\u00e9t L\u00e3nh Thanh l\u00e0 con nh\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c, theo bia m\u1ed9 c\u1ee7a L\u00fd Thanh Th\u1ea7n. L\u1ea1i xem truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt n\u00f3i Thanh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao con nh\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m? C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[47] Kinh Nguy\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c ty t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c sinh h\u1ed9 l\u00e0 Na Long c\u00f9ng con trai l\u00e0 A T\u01b0 \u0110\u1ec9nh d\u1eabn c\u1ea3 gia t\u1ed9c v\u1ec1 quy ph\u1ee5.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, T\u1ea3 th\u1ecb c\u1ea5m Chi\u1ebft K\u1ebf T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u00e2y Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9, tri ph\u1ee7 Ch\u00e2u. Chi\u1ebft K\u1ebf M\u1eabn b\u1ec7nh n\u1eb7ng, xin cho K\u1ebf T\u1ed5 thay th\u1ebf, K\u1ebf T\u1ed5 l\u00e0 em trai c\u1ee7a K\u1ebf M\u1eabn.\r\n\r\n[49] Phong cho Tr\u01b0\u01a1ng To\u1ea1i, Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng thu\u1ed9c T\u1ea3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t ch\u1ec9 huy \u1edf Di\u00eau Gia B\u1ea3o, V\u1ecb ch\u00e2u l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ban th\u00eam \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng. Tr\u01b0\u01a1ng To\u1ea1i t\u1ef1 n\u00f3i: <i>\"Khi V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean l\u00e0m Tri ch\u00e2u V\u1ecb ch\u00e2u, t\u00f4i t\u1eebng c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u00e2n M\u0129 mang th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean v\u00e0o T\u00e2y gi\u1edbi, th\u1ef1c hi\u1ec7n k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi hai anh em D\u00e3 L\u1ee3i v\u00e0 Ng\u1ed9 Kh\u1ea5t. Vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, Nh\u00e2n M\u0129 b\u1ecb gi\u1ebft, c\u00f2n t\u00f4i b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Than L\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn khi Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e1nh sang ph\u00eda T\u00e2y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4i v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u1ec1.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi c\u00f4ng.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, ba ng\u01b0\u1eddi D\u00e3 L\u1ee3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u V\u1ecb ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 2 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1eafc ch\u00e2u, r\u1ed3i m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 4 t\u1ea1i H\u00e0 Trung.<\/i>\r\n\r\n<i>Vi\u1ec7c D\u00e3 L\u1ee3i b\u1ecb x\u1eed t\u1eed x\u1ea3y ra sau khi Nguy\u00ean H\u1ea1o x\u01b0ng th\u1ea7n, h\u01a1n n\u1eefa D\u00e3 L\u1ee3i t\u1ef1 m\u01b0u gi\u1ebft Nguy\u00ean H\u1ea1o n\u00ean b\u1ecb di\u1ec7t t\u1ed9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec m\u01b0u \u0111\u1ed3 quy ph\u1ee5. L\u1eddi Tr\u01b0\u01a1ng To\u1ea1i n\u00f3i h\u1eb3n l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ebd t\u1eebng c\u00f9ng Ph\u1ea1m Nh\u00e2n M\u0129 mang th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean \u0111\u1ecbnh th\u1ef1c hi\u1ec7n k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n, nh\u01b0ng D\u00e3 L\u1ee3i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd quy ph\u1ee5, n\u00ean k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n kh\u00f4ng th\u00e0nh, l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft giam, may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t tr\u1edf v\u1ec1, trong khi D\u00e3 L\u1ee3i \u0111\u00e3 ch\u1ebft, n\u00ean m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a m\u00ecnh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec quan h\u1ec7 v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an n\u00ean kh\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i, t\u1ea1m ghi c\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/i>\r\n\r\n<i>Vi\u1ec7c Ch\u1ee7ng C\u1ed5 ki\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Tung c\u0169ng thu\u1ed9c lo\u1ea1i n\u00e0y. H\u01a1n n\u1eefa, To\u1ea1i v\u00e0 Nh\u00e2n M\u0129 c\u00f9ng mang th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean v\u00e0o gi\u1edbi, Nh\u00e2n M\u0129 ch\u1ebft c\u00f2n To\u1ea1i s\u1ed1ng, th\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. X\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady, l\u1eddi To\u1ea1i n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c mang th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin, nay t\u1ea1m gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b c\u00f2n ch\u00e9p vi\u1ec7c ba ng\u01b0\u1eddi D\u00e3 L\u1ee3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed v\u00ec k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n c\u1ee7a To\u1ea1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 do tin l\u1eddi To\u1ea1i. Nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t b\u1ecf \u0111i vi\u1ec7c ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00f4i ch\u00fat \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn tr\u01b0\u1edbc sau.)<\/i>\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi quan L\u1ec5 b\u1ed9 xem x\u00e9t v\u00e0 b\u1ed1 tr\u00ed v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea7n linh trong n\u0103m gian c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec7n.\r\n\r\n\u1ede gian ch\u00ednh gi\u1eefa ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3 \u1edf b\u00ean tr\u00e1i, \u0111\u1ec1u quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda nam. V\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y. Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam gian ch\u00ednh gi\u1eefa, quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc. Nh\u00e2n \u0110\u1ebf \u1edf b\u00ean tr\u00e1i, l\u00f9i l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat.\r\n\r\nThanh \u0110\u1ebf, X\u00edch \u0110\u1ebf, B\u1ea1ch \u0110\u1ebf, H\u1eafc \u0110\u1ebf m\u1ed7i v\u1ecb \u0111\u1ec1u theo gian c\u1ee7a m\u00ecnh, Nh\u00e2n \u0110\u1ebf \u1edf b\u00ean tr\u00e1i, l\u00f9i l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat. Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3, M\u1eb7t Tr\u1eddi, M\u1eb7t Tr\u0103ng, B\u1eafc C\u1ef1c, Thi\u00ean Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u1edf kho\u1ea3ng gi\u1eefa n\u0103m gian, v\u1ecb tr\u00ed l\u00f9i l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat.\r\n\r\nNg\u0169 \u0110\u1ebf, Th\u1ea7n Ch\u00e2u, M\u1eb7t Tr\u1eddi, M\u1eb7t Tr\u0103ng, B\u1eafc C\u1ef1c, Thi\u00ean Ho\u00e0ng \u1edf \u0111\u00e0n giao l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 nh\u1ea5t.\r\n\r\nNg\u0169 Quan C\u00e2u Mang tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1eb7t \u1edf s\u00e2n Minh \u0110\u01b0\u1eddng, h\u01a1i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam, l\u00e0m ri\u00eang m\u1ed9t l\u1ec1u l\u1ed9 thi\u00ean. Ng\u0169 V\u0129, Th\u1eadp Nh\u1ecb Th\u1ee9, T\u1eed Vi Vi\u00ean N\u1ed9i Quan, Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng Nh\u1ea1c Tr\u1ea5n, Bi\u1ec3n, S\u00f4ng, Tu\u1ebf Tinh, Ch\u00e2n Hi\u00eau, C\u00e2u Tinh tr\u1edf xu\u1ed1ng b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i hai v\u1ecb, \u0111\u1eb7t tr\u00ean t\u1ea5m v\u00e1n \u1edf hai d\u00e3y nh\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y. \u1ede \u0111\u00e0n giao l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 hai.\r\n\r\nNh\u1ecb Th\u1eadp B\u00e1t X\u00e1, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o N\u1ed9i Thi\u00ean Quan, Gi\u00e1c T\u00fac, Nhi\u1ebfp \u0110\u1ec1, Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng N\u00fai, R\u1eebng, S\u00f4ng, \u0110\u1ea7m tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ch\u00edn v\u1ecb, \u0111\u1eb7t tr\u00ean t\u1ea5m v\u00e1n \u1edf hai b\u00ean \u0111\u1ea1o \u0110an Tr\u00ec v\u00e0 Long Tr\u00ec. \u1ede \u0111\u00e0n giao l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 ba.\r\n\r\nHo\u00e0ng \u0110\u1ea1o Ngo\u1ea1i Thi\u00ean Quan v\u00e0 c\u00e1c ng\u00f4i sao, Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng G\u00f2, \u0110\u1ed3ng, Nguy\u00ean, \u0110\u1ea7m tr\u1edf xu\u1ed1ng b\u1ed1n tr\u0103m ch\u00edn m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ecb, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t tr\u00ean t\u1ea5m v\u00e1n \u1edf hai d\u00e3y nh\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y, bao quanh ph\u00eda sau \u0111i\u1ec7n. L\u1ea5y ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0m tr\u00ean, \u1edf \u0111\u00e0n giao l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u1ed9i duy. B\u1eaft ch\u01b0\u1edbc theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Minh \u0110\u01b0\u1eddng c\u1ed5. L\u1ea1i h\u01a1i gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1ch s\u1eafp x\u1ebfp v\u1ecb tr\u00ed \u1edf \u0111\u00e0n duy.\r\n\r\n<i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aHo\u00e0ng H\u1ef1u Minh \u0110\u01b0\u1eddng K\u00fd\u300b, v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m, \u0110inh H\u1ee3i, Vi\u1ec7n L\u1ec5 t\u1ea5u xin, Vua chu\u1ea9n y, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. \u300aB\u1ea3n Ch\u00ed\u300b l\u1ea5y nghi ch\u00fa trong \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng K\u00fd\u300b[footnote]\u300aB\u1ea3n Ch\u00ed\u300b l\u1ea5y nghi ch\u00fa trong \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng K\u00fd\u300b, 'Nghi ch\u00fa', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Ngh\u0129a ch\u00fa'.[\/footnote], s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00f4n l\u00f4i, bi\u00ean \u0111\u1eadu, \u0111\u1ec1u ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 b\u1ecf qua \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, e r\u1eb1ng m\u1ea5t \u0111i \u00fd ngh\u0129a n\u1eb7ng nh\u1eb9. V\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00f4n l\u00f4i, bi\u00ean \u0111\u1eadu l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c quan h\u1eefu ty, c\u00f2n v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea7n linh th\u00ec do Th\u00e1nh \u00fd c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1eady.)<\/i>\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Theo \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, khi t\u1ebf Tr\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ecb \u0110\u1ebf ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, d\u00f9ng hai con b\u00f2 \u0111en; n\u0103m v\u1ecb \u0110\u1ebf[footnote] Ng\u0169 \u0111\u1ebf: S\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebf', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.[\/footnote] v\u00e0 n\u0103m v\u1ecb Nh\u00e2n \u0111\u1ebf, m\u1ed7i v\u1ecb d\u00f9ng con v\u1eadt t\u1ebf theo m\u00e0u s\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi con. X\u00e9t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u1edf Nam Giao c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, tuy s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n v\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1ec9 d\u00f9ng b\u1ed1n con ngh\u00e9, m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con d\u00ea v\u00e0 m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con l\u1ee3n. Nay xin \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng d\u00f9ng b\u1ea3y con ngh\u00e9 \u0111\u1ec3 t\u1ebf Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, \u0110\u1ebf ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebf. D\u00f9ng n\u0103m con d\u00ea v\u00e0 n\u0103m con l\u1ee3n \u0111\u1ec3 t\u1ebf n\u0103m v\u1ecb Nh\u00e2n \u0111\u1ebf.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 h\u1ee3p t\u1ebf v\u00e0 th\u00eam v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng l\u1ec5 t\u1ebf Ng\u0169 \u0111\u1ebf v\u00e0 Th\u1ea7n Ch\u00e2u. C\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 xin t\u0103ng th\u00eam b\u1ed1n con ngh\u00e9, t\u1ed5ng c\u1ed9ng d\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ngh\u00e9, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng d\u00ea v\u00e0 l\u1ee3n c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1edf Nam Giao, m\u1ed7i lo\u1ea1i d\u00f9ng m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con \u0111\u1ec3 t\u1ebf c\u00e1c th\u1ea7n v\u1ecb t\u1eeb Nh\u1eadt Nguy\u1ec7t tr\u1edf xu\u1ed1ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c d\u00f9ng b\u1ea3y con ngh\u00e9, n\u0103m con d\u00ea v\u00e0 n\u0103m con l\u1ee3n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng k\u00fd\u300b, v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng ba[footnote] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng ba: Ch\u1eef 'Gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u1eadt', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Vi\u1ec7c d\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ngh\u00e9, m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con d\u00ea v\u00e0 m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con l\u1ee3n di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng n\u0103m. Nay ghi ch\u00e9p c\u1ea3 hai vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m, Vi\u1ec7n L\u1ec5 b\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean ng\u1ecdc l\u1ec5 th\u1ea7n v\u00e0 ng\u1ecdc thi\u00eau m\u1edbi l\u00e0m cho Minh \u0110\u01b0\u1eddng.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc khi t\u1ebf th\u1ea7n, c\u00f3 ng\u1ecdc t\u1ebf v\u00e0 ng\u1ecdc thi\u00eau, nay ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u1ecdc thi\u00eau, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ebf t\u1ef1 sao?\"<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u00e2u: <i>\"Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi, v\u00ec th\u1ea5y vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u1ecdc thi\u00eau, n\u00ean xin giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan t\u00ecm ng\u1ecdc t\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u1ecdc l\u1ec5 th\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ebf t\u1ea1o ch\u00edn lo\u1ea1i kh\u00ed v\u1eadt nh\u01b0 t\u00f4ng, b\u00edch, sau khi t\u1ebf xong th\u00ec c\u1ea5t gi\u1eef, c\u00f2n ng\u1ecdc thi\u00eau ch\u1ec9 d\u00f9ng lo\u1ea1i th\u01b0\u1eddng. T\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf \u0111i, ng\u1ecdc l\u1ec5 th\u1ea7n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm ph\u1ee5ng th\u1edd Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, T\u1ed5 ti\u00ean[footnote] Tr\u1eabm ph\u1ee5ng th\u1edd Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t T\u1ed5 ti\u00ean: Ch\u1eef 'ph\u1ee5ng th\u1edd' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1edd ph\u1ee5ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], h\u00e1 l\u1ea1i ti\u1ebfc g\u00ec ng\u1ecdc qu\u00fd? H\u00e3y l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u1ebf t\u1ea1o.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, Sa Ch\u00e2u v\u1eeba d\u00e2ng ng\u1ecdc, b\u00e8n ch\u1ecdn lo\u1ea1i t\u1ed1t nh\u1ea5t, ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00e0nh ch\u00edn kh\u00ed v\u1eadt nh\u01b0 t\u00f4ng, b\u00edch, trong \u0111\u00f3 lo\u1ea1i \u1eedu ho\u00e0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tinh khi\u1ebft v\u00e0 m\u1ecbn m\u00e0ng. Vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ng\u1ecdc t\u1ebf b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ebfn H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9 lo vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u00e0 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft tr\u00e1i ph\u00e9p.\r\n\r\n[54] D\u1eddi Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00fac Ki\u1ebfn chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. L\u00fac \u0111\u00f3, Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ee9a Nguy\u00ean xin c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Th\u00e2n\"<\/i>, nh\u01b0 thu\u1ed9c h\u1ea1. Tu\u00e2n tranh lu\u1eadn cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang \u1ee7y nhi\u1ec7m Nguy\u00ean, n\u00ean d\u1eddi Tu\u00e2n.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, L\u1ec5 vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m gian c\u1ee7a Minh \u0111\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[56] Phong th\u1ea7n n\u00fai Ni Kh\u00e2u \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u l\u00e0m D\u1ee5c Th\u00e1nh h\u1ea7u.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Qu\u1ed1c t\u00edn ty b\u00e3i b\u1ecf tam phi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n. T\u1eeb khi th\u00f4ng hi\u1ebfu v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an[footnote] T\u1eeb khi th\u00f4ng hi\u1ebfu v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, ch\u1eef 'hi\u1ebfu' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 51 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], vi\u1ec7c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u do kinh th\u00e0nh c\u1eed tam phi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n, khi\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n v\u00ec nhu c\u1ea7u \u0111\u00f2i h\u1ecfi. Gi\u00e1n quan Bao Ch\u1eedng, Ng\u00f4 Khu\u00ea k\u1ecbch li\u1ec7t n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u n\u00e0y, sau khi b\u00e3i b\u1ecf tam phi\u00ean, c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec1u do quan ch\u1ee9c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 lo li\u1ec7u[footnote] C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec1u do quan ch\u1ee9c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 lo li\u1ec7u, ch\u1eef 'lo' nguy\u00ean l\u00e0 'bi\u1ec7n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 51 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\nNg\u1ef1 s\u1eed H\u00e0 \u0110\u00e0m t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ban ch\u1ec9 h\u1ee7y b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 th\u1ea7n ba phi\u00ean c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn H\u00e0 B\u1eafc lo vi\u1ec7c cung \u1ee9ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t ti\u1ec7n l\u1ee3i, kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y bi\u1ebft c\u00f3 quan l\u1ea1i d\u00e2ng l\u1eddi xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5u hi\u1ec3u n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n. B\u1edfi v\u00ec c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn H\u00e0 B\u1eafc t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m nay ph\u1ea3i cung \u1ee9ng cho ba phi\u00ean qua l\u1ea1i, b\u1ecb c\u00e1c c\u01a1 quan tr\u00ean d\u01b0\u1edbi l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 b\u00f3c l\u1ed9t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi lo vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1 s\u1ea3n gia s\u1ea3n, ch\u1ebft ch\u00f3c, l\u01b0u l\u1ea1c kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. Hu\u1ed1ng chi nay li\u00ean ti\u1ebfp m\u1ea5y n\u0103m b\u1ecb thi\u00ean tai, s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, may m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t thay \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu l\u1ea1i theo l\u1ed1i c\u0169, ch\u1ec9 l\u1ea5y sinh m\u1ea1ng c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0i qu\u1eadn \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 cho s\u1ef1 \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ba phi\u00ean, th\u00ec c\u00f3 \u00edch g\u00ec cho vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc? Chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u00fang! Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, kh\u00f4ng b\u1ecb nh\u1eefng l\u1eddi b\u00e0n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0m lay chuy\u1ec3n, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t l\u1ed9 c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(T\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00e0m, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p. Th\u00e1ng 10 n\u0103m sau, Ng\u00f4 Khu\u00ea n\u00f3i vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf ba phi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c hai th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u1ea1i x\u00f4n xao. Ch\u1eafc l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Minh \u0111\u01b0\u1eddng L\u1ec5 nghi s\u1ee9 t\u00e2u: <i>\"S\u1eafp t\u1edbi h\u00e0nh l\u1ec5, xin ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3, Thanh \u0110\u1ebf, X\u00edch \u0110\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, B\u1ea1ch \u0110\u1ebf, H\u1eafc \u0110\u1ebf, Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3, d\u00e2ng ng\u1ecdc t\u1ec7. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng, d\u00e2ng t\u1ec7. Th\u1ee9 t\u1ef1 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u nh\u1ea1c d\u00f9ng trong Minh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u n\u00ean theo th\u00e1ng d\u00f9ng lu\u1eadt, th\u00e1ng 9 d\u00f9ng V\u00f4 X\u1ea1 l\u00e0m chu\u1ea9n, c\u00f2n Ng\u0169 \u0110\u1ebf th\u00ec m\u1ed7i v\u1ecb d\u00f9ng nh\u1ea1c theo \u00e2m b\u1ea3n x\u1ee9. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf th\u00f4n Thi\u00ean Oa, x\u00e3 Th\u1ea3o Th\u00e0nh, qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y t\u00e2u: <i>\"Giao Ch\u1ec9 ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u1edf ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai.\"<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho l\u1ed9 n\u00e0y ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, t\u1eeb trong cung ban ra t\u00ean c\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c v\u00e0 hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa d\u00f9ng trong l\u1ec5 Minh \u0110\u01b0\u1eddng: Kh\u00fac h\u1ea1 th\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e0nh An; kh\u00fac ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean xu\u1ed1ng, \u0111i \u0111\u1ee9ng g\u1ecdi l\u00e0 Nghi An; kh\u00fac d\u00e2ng ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a \u1edf v\u1ecb tr\u00ed H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3, Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3 g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u1ea5n An, kh\u00fac d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u hi\u1ebfn g\u1ecdi l\u00e0 Kh\u00e1nh An; kh\u00fac d\u00e2ng l\u1ee5a \u1edf v\u1ecb tr\u00ed Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 T\u00edn An, kh\u00fac d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u hi\u1ebfn g\u1ecdi l\u00e0 Hi\u1ebfu An, kh\u00fac T\u01b0 \u0110\u1ed3 d\u00e2ng th\u1ecbt g\u1ecdi l\u00e0 S\u00ed An; kh\u00fac d\u00e2ng ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a \u1edf v\u1ecb tr\u00ed Ng\u0169 \u0110\u1ebf c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u1ea5n An, kh\u00fac d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u hi\u1ebfn g\u1ecdi l\u00e0 Tinh An, kh\u00fac ho\u00e0ng \u0111\u1ebf u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ph\u00fac g\u1ecdi l\u00e0 T\u1ed9 An; kh\u00fac r\u00fat lui \u0111i\u1ec7u m\u00faa v\u0103n, \u0111\u00f3n \u0111i\u1ec7u m\u00faa v\u00f5, d\u00e2ng l\u1ec5 \u00e1 hi\u1ebfn, tam hi\u1ebfn \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 M\u1ee5c An, kh\u00fac d\u1ecdn \u0111\u1eadu g\u1ecdi l\u00e0 H\u00e2m An, kh\u00fac ti\u1ec5n th\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e0nh An, kh\u00fac tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea1i th\u1ee9 g\u1ecdi l\u00e0 Kh\u1ebf An. \u0110i\u1ec7u m\u00faa v\u0103n g\u1ecdi l\u00e0 H\u1eefu V\u0103n H\u00f3a T\u1ee5c, \u0111i\u1ec7u m\u00faa v\u00f5 g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e0nh C\u00f4ng Du\u1ec7 \u0110\u1ee9c. Nh\u00e0 Vua so\u1ea1n b\u1ed1n kh\u00fac nh\u1ea1c ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea5n An, Kh\u00e1nh An, T\u00edn An, Hi\u1ebfu An, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec sai c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 so\u1ea1n.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c \u0111\u00e3 so\u1ea1n m\u00e0 tr\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean c\u00e1c kh\u00fac th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng trong t\u1ebf l\u1ec5. B\u00e8n \u0111\u1ed5i kh\u00fac Th\u00e0nh An th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng trong l\u1ec5 t\u1ebf Minh \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u th\u00e0nh T\u00f4ng An, kh\u00fac Kh\u00e1nh An d\u00f9ng trong l\u1ec5 t\u1ebf C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf th\u00e0nh Quang An, kh\u00fac T\u00edn An d\u00f9ng trong l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf Ph\u1ee5ng T\u1eeb Mi\u1ebfu th\u00e0nh T\u1eeb An.\r\n\r\n[63] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, t\u1eeb trong cung ban ra t\u00e1m kh\u00fac nh\u1ea1c Minh \u0110\u01b0\u1eddng do nh\u00e0 Vua so\u1ea1n, l\u1ea5y qu\u00e2n, th\u1ea7n, d\u00e2n, s\u1ef1, v\u1eadt ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi ng\u0169 \u00e2m, m\u1ed7i kh\u00fac g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i thanh; d\u00f9ng bi\u1ebfn cung, bi\u1ebfn ch\u1ee7y th\u00ec l\u1ea5y thi\u00ean, \u0111\u1ecba, nh\u00e2n, b\u1ed1n m\u00f9a l\u00e0m b\u1ea3y \u00e2m, m\u1ed7i kh\u00fac g\u1ed3m ba m\u01b0\u01a1i thanh; l\u1ea5y s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng sinh c\u1ee7a t\u1eed m\u1eabu[footnote] D\u0129 t\u1eed m\u1eabu t\u01b0\u01a1ng sinh 't\u1eed m\u1eabu' nguy\u00ean t\u00e1c 'M\u1eabu t\u1eed' , c\u1ee9 t\u1ed1ng b\u1ea3n, t\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n c\u1eadp t\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 nh\u1ecb t\u1ee9 chi nh\u1ea5t t\u1ee9, t\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n nh\u1ea5t nh\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c ch\u00ed \u1ea5t ch\u00ednh.[\/footnote], m\u1ed7i kh\u00fac g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m thanh. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y Ho\u00e0ng Chung l\u00e0m chu\u1ea9n.\r\n\r\nL\u1ea1i c\u00f3 nh\u1ea1c lu\u1eadt th\u00e1ng Minh \u0110\u01b0\u1eddng, n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y thanh l\u00e0m hai kh\u00fac, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y V\u00f4 X\u1ea1 l\u00e0m chu\u1ea9n; l\u1ea1i l\u1ea5y hai m\u01b0\u01a1i thanh, hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m thanh, ba m\u01b0\u01a1i thanh l\u00e0m ba kh\u00fac, c\u0169ng l\u1ea5y V\u00f4 X\u1ea1 l\u00e0m chu\u1ea9n, \u0111\u1ec1u t\u1eeb cung Ho\u00e0ng Chung v\u00e0o V\u00f4 X\u1ea1. N\u1ebfu c\u1ea7n d\u00f9ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ho\u1eb7c n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y thanh, th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 c\u1ee7a b\u1ea3n nh\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh kh\u00fac, c\u00e1c thanh tri\u1ec7t v\u1eabn theo lu\u1eadt c\u0169. C\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c kh\u00fac C\u1ed5 X\u00fay C\u1ea3nh Nghi\u00eam v\u00e0 H\u1ee3p Cung Ca do nh\u00e0 Vua so\u1ea1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp luy\u1ec7n \u1edf Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"K\u00ednh v\u00e2ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Tham ngh\u1ecb Nguy\u1ec5n D\u1eadt d\u00e2ng l\u00ean ph\u00e9p bi\u00ean chung b\u1ed1n thanh thanh, xin d\u00f9ng \u1edf Minh \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u00e9p lu\u1eadt l\u00e3 to\u00e0n cung, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh b\u1eb1ng \u1ed1ng, l\u1ea1i ch\u1ebf m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng, l\u1ea5y l\u00e0m m\u01b0\u1eddi hai ch\u00ednh thanh, t\u00ednh theo lu\u1eadt, t\u1ef1 nhi\u00ean g\u1ea5p \u0111\u00f4i v\u00e0 m\u1ed9t n\u1eeda. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n n\u00f3i: 'M\u1ed9t n\u1eeda, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda ch\u00ednh thanh l\u00e0m m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng t\u1eed thanh, n\u00ean c\u00f3 m\u01b0\u1eddi hai ch\u00ednh thanh v\u00e0 m\u01b0\u1eddi hai t\u1eed thanh.' T\u1eed thanh t\u1ee9c l\u00e0 thanh thanh. \u1ed0ng ch\u00ednh d\u00e0i th\u00ec d\u00f9ng ch\u00ednh thanh; \u1ed1ng ch\u00ednh ng\u1eafn th\u00ec d\u00f9ng t\u1eed thanh, m\u00e0 th\u00e0nh n\u0103m \u00e2m. Nh\u01b0ng ph\u00e9p c\u1ea7u thanh, g\u1ed1c \u1edf chu\u00f4ng, n\u00ean \u300aQu\u1ed1c ng\u1eef\u300b g\u1ecdi l\u00e0 '\u0111\u1ed9 lu\u1eadt qu\u00e2n chung'[footnote]\u300aQu\u1ed1c ng\u1eef\u300b g\u1ecdi l\u00e0 '\u0111\u1ed9 lu\u1eadt qu\u00e2n chung' v\u1eady. Ch\u1eef 'v\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u1eef', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-15, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/i>\r\n\r\n<i>Ph\u00e9p bi\u00ean ch\u1ebf chu\u00f4ng \u0111\u00e1, c\u00e1c \u0111\u1eddi kh\u00e1c nhau, c\u00f3 khi l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi ch\u00edn l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ee5, l\u00e0 l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng \u1ee9ng v\u1edbi m\u01b0\u1eddi hai th\u00e1ng, l\u1ea1i th\u00eam b\u1ea3y lu\u1eadt; c\u00f3 khi l\u1ea5y hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ee5, l\u00e0 l\u1ea5y m\u1ed9t qu\u00e2n thanh th\u00eam tr\u1ecdc b\u1ed9i; c\u00f3 khi l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ee5, l\u00e0 l\u1ea5y m\u1ed9t qu\u00e2n thanh, ch\u00ednh l\u00e0m m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n, cung, th\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t b\u1ed9, g\u1ecdi l\u00e0 'huy\u1ec1n t\u00e1m d\u00f9ng b\u1ea3y'; c\u00f3 khi l\u1ea5y hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ee5, thanh, ch\u00ednh thanh \u0111\u1ee7 c\u1ea3. Cho n\u00ean ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u s\u1ed1 l\u00e0m gi\u00e1 nh\u1ecf, hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n l\u00e0m gi\u00e1 l\u1edbn, d\u00f9ng \u1edf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, tri\u1ec1u h\u1ed9i, m\u1ed7i n\u01a1i c\u00f3 c\u00e1ch d\u00f9ng ri\u00eang.<\/i>\r\n\r\n<i>Hi\u1ec7n nay, chu\u00f4ng Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng treo m\u01b0\u1eddi s\u00e1u chi\u1ebfc, theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng ngo\u00e0i ch\u00ednh thanh c\u00f2n c\u00f3 b\u1ed1n thanh thanh t\u1eeb Ho\u00e0ng Chung \u0111\u1ebfn Gi\u00e1p Chung. Tuy trong s\u00e1ch v\u1edf ch\u01b0a r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c, nh\u01b0ng x\u00e9t k\u1ef9 th\u00ec th\u1ef1c c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a. Khi t\u1eeb Di T\u1eafc \u0111\u1ebfn \u1ee8ng Chung b\u1ed1n lu\u1eadt l\u00e0m qu\u00e2n, n\u1ebfu d\u00f9ng h\u1ebft ch\u00ednh thanh th\u00ec cung nh\u1eb9 m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, v\u00ec d\u01b0\u1edbi cung thanh kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 tr\u1ecdc thanh. Trong m\u1ed9t qu\u00e2n, cung y\u1ebfu th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh, g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ea5n \u00e1t, n\u00ean ph\u1ea3i d\u00f9ng t\u1eed thanh \u0111\u1ec3 c\u00e2n b\u1eb1ng tr\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea3n. T\u1eeb gi\u00e1c tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u0169ng theo ph\u00e9p n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u1eady Di T\u1eafc l\u00e0m cung th\u00ec Ho\u00e0ng Chung l\u00e0m gi\u00e1c; Nam L\u00e3 l\u00e0m cung th\u00ec \u0110\u1ea1i L\u00e3 l\u00e0m gi\u00e1c; V\u00f4 X\u1ea1 l\u00e0m cung th\u00ec Ho\u00e0ng Chung l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i Th\u1ea5u l\u00e0m gi\u00e1c; \u1ee8ng Chung l\u00e0m cung th\u00ec \u0110\u1ea1i L\u00e3 l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng, Gi\u00e1p Chung l\u00e0m gi\u00e1c. Ho\u00e0ng Chung, \u0110\u1ea1i L\u00e3, Th\u00e1i Th\u1ea5u, Gi\u00e1p Chung \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00ednh lu\u1eadt d\u00e0i, n\u00ean d\u00f9ng thanh thanh. Nh\u01b0 v\u1eady, \u00e2m lu\u1eadt h\u00e0i h\u00f2a kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng b\u1ed1n thanh thanh c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng. \u0110\u1ebfn khi lu\u1eadt kh\u00e1c l\u00e0m cung, tr\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea3n t\u00f4n ty t\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp, kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng thanh thanh xen v\u00e0o.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, v\u0103n nh\u1ea1c suy t\u00e0n, ph\u00e9p \u0111\u00e1nh nh\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng truy\u1ec1n. Nay n\u1ebfu b\u1eaft c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed nh\u01b0 b\u1ea7u, \u0111\u1ea5t, t\u01a1, tr\u00fac \u0111\u1ec1u t\u00ecm thanh thanh, th\u00ec ch\u01b0a th\u1ea5y ph\u00e9p \u1ea5y. L\u1ea1i theo l\u1eddi c\u00e1c nh\u1ea1c c\u00f4ng \u0110\u1ea1i Nh\u1ea1c, t\u1eeb kh\u00e1nh, ti\u00eau, c\u1ea7m, h\u00f2a s\u00e0o sinh n\u0103m nh\u1ea1c kh\u00ed v\u1ed1n c\u00f3 thanh thanh, hu\u00e2n, tr\u00ec, vu, tr\u00fac, s\u1eaft n\u0103m nh\u1ea1c kh\u00ed v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 thanh thanh. Ng\u0169 huy\u1ec1n nguy\u1ec5n, c\u1eedu huy\u1ec1n c\u1ea7m th\u00ec c\u00f3 ph\u00e9p ph\u1ed5 th\u00e1nh ch\u1ebf c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. \u0110\u1ebfn khi ca c\u00f4ng d\u1eabn \u00e2m h\u00e1t cao, ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng Chung thanh thanh.<\/i>\r\n\r\n<i>Ch\u00fang th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c, hai thanh thanh v\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng, l\u1ebd ra n\u00ean \u00e1p d\u1ee5ng. T\u1eeb nay, khi \u0110\u1ea1i nh\u1ea1c t\u1ea5u b\u1ed1n qu\u00e2n ch\u00ednh lu\u1eadt t\u1eeb Di T\u1eafc tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e0m cung, th\u00ec th\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1c theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng thanh thanh, c\u00f2n t\u00e1m qu\u00e2n kh\u00e1c v\u1eabn theo ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed nh\u01b0 \u0111\u00e0n, s\u00e1o v\u1ed1n c\u00f3 thanh thanh, th\u00ec cho theo chu\u00f4ng \u0111\u00e1 m\u00e0 t\u1eadp luy\u1ec7n[footnote] ch\u1eef 'gi\u00e1o' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ed1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. Nh\u1eefng nh\u1ea1c kh\u00ed v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 thanh thanh, th\u00ec x\u00e9t b\u1ea3n g\u1ed1c b\u1ecb thi\u1ebfu m\u1ea5t hai c\u00e2u \"l\u1ec7nh t\u00f9y chung th\u1ea1ch gi\u00e1o t\u1eadp, b\u1ea3n v\u00f4 thanh thanh gi\u1ea3\", \u00fd v\u0103n ch\u01b0a tr\u1ecdn, nay theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed - Nh\u1ea1c ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 m\u00e0 th\u00eam v\u00e0o. Ch\u01b0a th\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ea1o t\u00ecm ph\u00e9p m\u1edbi, h\u00e3y t\u1ea1m theo l\u1ec7 c\u0169. Ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00e1t v\u1ed1n d\u00f9ng trung thanh, n\u00ean H\u1ea1 V\u0169 l\u1ea5y thanh l\u00e0m lu\u1eadt, ch\u1ee9ng t\u1ecf ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3, s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u00ednh thanh \u0111\u1ec3 h\u00e1t, \u1ee9ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u00e2m, kh\u00f4ng c\u00f3 sai l\u1ec7ch. C\u00f2n thanh ph\u1ed5 do Nguy\u1ec5n D\u1eadt d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea5y thanh tr\u1ecdc t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e1nh nhau, l\u1ea5y \u00e2m \u0111i\u1ec7u m\u1ec1m m\u1ea1i, g\u1ea7n v\u1edbi Tr\u1ecbnh thanh, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu chu\u1ea9n y.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, l\u1ea5y n\u0103m kh\u00fac Ho\u00e0ng chung ng\u0169 \u00e2m do Vua so\u1ea1n, g\u1ed3m 57 thanh, giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, truy t\u1eb7ng b\u00e0 ngo\u1ea1i c\u1ee7a Qu\u00fd phi Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0 T\u00e0o th\u1ecb, t\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t qu\u1ed1c phu nh\u00e2n, t\u1eb1ng t\u1ed5 l\u00e0 H\u00fac l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, \u00f4ng n\u1ed9i l\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban l\u1ea1i ph\u00e9p c\u1ea7u m\u01b0a tuy\u1ebft c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, l\u1ec7nh c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1eb7t \u1edf ch\u1ed7 nghi\u00eam trang s\u1ea1ch s\u1ebd.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed 12 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 6 ng\u01b0\u1eddi; chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 5 ng\u01b0\u1eddi; chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Giang Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, \u00cdch, L\u1ee3i, T\u1eed m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 4 ng\u01b0\u1eddi; chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9 c\u1eed 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1eed 3 ng\u01b0\u1eddi; chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf 6 l\u1ed9 ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 6 ng\u01b0\u1eddi; \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u1eed 3 ng\u01b0\u1eddi; tri ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 1 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quan trong b\u1ed9 m\u00ecnh.\"<\/i>\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch s\u1eafp m\u00e3n nhi\u1ec7m, \u0111\u00e3 c\u1eed 16 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh. Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Huy\u1ec7n l\u1ec7nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n d\u00e2n nh\u1ea5t, n\u00ean Tr\u1eabm \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p b\u1ea3o c\u1eed. Nay Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch c\u1eed qu\u00e1 nhi\u1ec1u, \u1eaft l\u00e0 do c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1edd v\u1ea3.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n<i>(\u300aC\u1eedu tri\u1ec1u k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b ch\u00e9p: Vua d\u1ee5 c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u1ee9c ty b\u00e1o l\u00ean nhi\u1ec1u vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ecb l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 ch\u01b0a t\u1eebng thi h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i l\u00e0 t\u00ednh m\u1ec7nh c\u1ee7a d\u00e2n, h\u00e1 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng sao? N\u00ean ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 k\u00e9m m\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m nh\u1eb9 th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i.\"<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c quan x\u1ea5u h\u1ed5 t\u1ea1 l\u1ed7i r\u1ed3i lui. T\u1eeb \u0111\u00f3, t\u1eeb Ng\u0169 Khai \u1edf Ng\u1ea1c Ch\u00e2u, L\u1eef S\u0129 T\u00f4ng \u1edf \u0110\u00e0i Ch\u00e2u, ho\u1eb7c v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu, ho\u1eb7c v\u00ec l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i \u0111i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng g\u1ea7n 16 ng\u01b0\u1eddi.)<\/i>\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Qu\u00e1ch Th\u1eeba H\u1eefu, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n ch\u00e2u B\u1ea1c, Tuy\u00ean Huy Nam Vi\u1ec7n S\u1ee9, Ki\u1ebfn V\u0169 Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Tuy\u00ean Huy Nam Vi\u1ec7n S\u1ee9. C\u00e1c quan gi\u00e1n v\u00e0 ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e3 t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Th\u1eeba H\u1eefu \u1edf Nam Kinh c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, b\u00e0y c\u0169 l\u1ea5y m\u1edbi, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui l\u00f2ng qu\u00e2n s\u0129, t\u1ef1 \u00fd gi\u1eef l\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ph\u00ea duy\u1ec7t v\u0103n th\u01b0, kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7, v\u01b0\u1ee3t quy\u1ec1n ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i nh\u1eb9, m\u01b0\u1ee3n d\u1ee5ng kh\u00ed c\u1ee5 c\u1ee7a H\u00e0n L\u00e2m, ra v\u00e0o mang theo c\u1edd x\u00ed, d\u00f9ng qu\u00e2n c\u1ea5m \u0111\u1ec3 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nghi th\u1ee9c cung \u0111\u00ecnh, h\u00e0nh vi qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1ec5 b\u1ec1 t\u00f4i.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aNg\u00f4 Khu\u00ea Truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p l\u00e0 t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c Tuy\u00ean Huy S\u1ee9 c\u1ee7a Th\u1eeba H\u1eefu, v\u00e0 ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, gia \u0111\u00ecnh h\u1eadu phi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan ch\u1ea5p ch\u00ednh. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y trong \u300aNg\u00f4 Khu\u00ea Truy\u1ec1n\u300b l\u00e0 sai. Chi\u1ebfu n\u00e0y l\u00e0 do Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau T\u00e1 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i Th\u1eeba H\u1eefu. Nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i>\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, L\u00fd Chi\u00eau L\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n ch\u00e2u Di\u00ean, xin \u0111\u1ed5i c\u00e1c ti\u1ec3u b\u1ea3o tr\u1ea1i d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 quan s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd th\u00e0nh c\u00e1c tr\u1ea1m, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, c\u00e1c quan gi\u00e1n quan Bao Ch\u1eedng, Tr\u1ea7n H\u00fac, Ng\u00f4 Khu\u00ea t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng: Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Bao Ch\u1eedng, Tr\u1ea7n H\u00fac, Ng\u00f4 Khu\u00ea. X\u00e9t r\u1eb1ng Tr\u1ea7n, Ng\u00f4 l\u00fac n\u00e0y th\u1ef1c l\u00e0 H\u1eefu ty gi\u00e1n, th\u00e1ng 10 ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, m\u1edbi l\u1ea5y Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n l\u00e0m Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n, nay ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00e0 gi\u00e1n quan, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng sai s\u1ef1 th\u1ef1c.)<\/i>\r\n\r\n<i>\"Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u00e2m kh\u00ed qu\u00e1 th\u1ecbnh, n\u01b0\u1edbc l\u0169 l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i th\u00e0nh qu\u00e1ch, \u0111\u1ea5t l\u1ea1i ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng, s\u00f4ng l\u1edbn v\u1ee1 \u0111\u00ea, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 do b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n \u0111\u1ea1o th\u1ecbnh v\u1eady. D\u00f9 b\u1ec7 h\u1ea1 tinh th\u00e0nh c\u1ea3m ph\u00e1t, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 l\u1eadp t\u1ee9c ti\u00eau tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec sao? \u0110\u1ea1o tr\u1eddi ban ph\u00fac cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh, gi\u00e1ng h\u1ecda cho k\u1ebb d\u00e2m, n\u1ebfu c\u00f9ng l\u00f2ng v\u1edbi d\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9, n\u1ebfu theo \u00fd ri\u00eang m\u00ecnh th\u00ec tr\u1eddi s\u1ebd b\u1ecf. Nay mu\u00f4n d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau T\u00e1 l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 nh\u1edd \u00e2n s\u1ee7ng ri\u00eang m\u00e0 leo l\u00ean \u0111\u1ecba v\u1ecb cao sang, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n ph\u1ea3i tr\u00e1i, qu\u00ean h\u1ebft ch\u1ee9c tr\u00e1ch, c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i s\u1ef1 v\u01a1 v\u00e9t c\u1ee7a h\u1eafn, kho n\u1ed9i ph\u1ee7 c\u0169ng b\u1ecb phi\u1ec1n nhi\u1ec5u v\u00ec ph\u1ea3i gi\u00fap \u0111\u1ee1. Ph\u00e1p ch\u1ebf \u0111\u00e3 h\u1ecfng n\u00e1t, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, m\u00e0 Nghi\u00eau T\u00e1 v\u1eabn t\u1ef1 \u0111\u1eafc, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5, g\u1ecdi tai h\u1ecda \u0111\u1ebfn, th\u1ef1c l\u00e0 do h\u1eafn v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng t\u1eeb khi d\u00f9ng Nghi\u00eau T\u00e1, tr\u0103m \u0111i\u1ec1u qu\u00e1i d\u1ecb d\u1ea7n l\u1ed9 ra, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00ean tr\u00e1i \u00fd tr\u1eddi v\u1eady. Mu\u00f4n mi\u1ec7ng c\u00f9ng ch\u00ea, \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u01b0\u1edbi tr\u00e1i l\u00f2ng d\u00e2n v\u1eady. Tr\u00e1i \u00fd tr\u1eddi, th\u00ec \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, d\u00f9 c\u00f3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o c\u00fang t\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec. Tr\u00e1i l\u00f2ng d\u00e2n, th\u00ec phong h\u00f3a tr\u1ecb \u0111\u1ea1o suy \u0111\u1ed3i, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u1ea3n th\u00fac, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ee9u v\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ec7 h\u1ea1 sao l\u1ea1i che ch\u1edf m\u1ed9t Nghi\u00eau T\u00e1, tr\u00ean tr\u00e1i \u00fd tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi tr\u00e1i l\u00f2ng d\u00e2n, \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean nguy c\u01a1 v\u1eady? Th\u1ef1c l\u00e0 \u0111au l\u00f2ng cho b\u1ec7 h\u1ea1!<\/i>\r\n\r\n<i>T\u00ecnh ri\u00eang th\u00e2n thi\u1ebft, th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi, nh\u01b0ng n\u1ebfu x\u1eed l\u00fd c\u00f3 \u0111\u1ea1o, ti\u1ebfn c\u1eed h\u1ee3p l\u00fd, khi\u1ebfn kh\u00f4ng r\u01a1i v\u00e0o nguy c\u01a1, m\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n n\u01a1i y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i \u0111\u1ebfn l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi, h\u1ecda kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1 nh\u00e2n \u1ea5y, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed1i h\u1ecda cho qu\u1ed1c gia. Nh\u1eefng d\u1ea5u v\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m xem x\u00e9t.\"<\/i>\r\n\r\nBao Ch\u1eedng l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ea5y t\u00e0i ch\u00ednh trong thi\u00ean h\u1ea1, c\u1ea3 c\u00f4ng l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u ki\u1ec7t qu\u1ec7, m\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n k\u1ebf to\u00e1n, trong tri\u1ec1u th\u00ec l\u00e0 Tam ty s\u1ee9, ngo\u00e0i th\u00ec l\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, giao ph\u00f3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c sau n\u00e0y g\u00e2y ra th\u1ea5t b\u1ea1i. Th\u00eam n\u1eefa, Ng\u00f4 Khu\u00ea, Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng t\u1ea5u, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau T\u00e1, nh\u1edd \u00e2n \u0111i\u1ec3n s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf H\u1ed9i ph\u1ee7, nh\u01b0ng ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng ta b\u1ecb b\u1ecf b\u00ea, quy\u1ec1n l\u1ee3i b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c[footnote]L\u1ee3i quy\u1ec1n ph\u1ea3n ph\u00fac, ch\u1eef 'ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u01b0', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng Bao Hi\u1ebfu T\u00fac C\u00f4ng T\u1ea5u Ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], khi\u1ebfn c\u1ea3 c\u00f4ng l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3. H\u01a1n n\u1eefa, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, d\u00f9 h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a ho\u00e0ng h\u1eadu c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c giao quy\u1ec1n l\u1ef1c, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i? Ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang an to\u00e0n l\u00e0 \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta, khi kho t\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, chi ti\u00eau d\u01b0 d\u1ea3, v\u1eabn c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn nh\u1eefng quan k\u1ebf to\u00e1n nh\u01b0 Tr\u1ea7n Th\u1ee9, Ng\u1ee5y V\u0169 \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, c\u00f2n l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t ch\u00fang. Hu\u1ed1ng chi hi\u1ec7n nay t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0 v\u1eady, sao c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 giao ph\u00f3 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e2u ng\u00e0y \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y, l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng tin c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, g\u00e2y ra sai l\u1ea7m cho thi\u00ean h\u1ea1, th\u1ea7n th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111au l\u00f2ng v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1. K\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u00e1, t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi kh\u00e1c, giao ph\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch, y\u00eau c\u1ea7u h\u1ecd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 th\u1ef1c t\u1ebf, trong m\u1ed9t hai n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00e1 h\u01a1n. N\u1ebfu kh\u00f4ng, e r\u1eb1ng s\u1ebd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed1i lo l\u1edbn cho B\u1ec7 h\u1ea1. H\u01a1n n\u1eefa, t\u00f4ng mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1i quan tr\u1ecdng, t\u00e0i ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, m\u00e0 an nguy c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3, mong B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u01b0u t\u00e2m.\"<\/i>\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111\u1eb7c phong em g\u00e1i th\u1ee9 t\u00e1m c\u1ee7a Qu\u00fd phi h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thanh H\u00e0 qu\u1eadn qu\u00e2n.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o. C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 con c\u1ee7a Di Gi\u1ea3n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u th\u00ed ch\u1ee9c quan, nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1eadn. L\u00fac n\u00e0y, Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm bi\u1ebft khanh c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1m.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban cho \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u01a1n t\u1ed9i ch\u1ebft[footnote]Ch\u1eef 'h\u1ea1' trong 't\u1ea1p ph\u1ea1m t\u1eed t\u1ed9i d\u0129 h\u1ea1 \u0111\u1ec7 gi\u00e1ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 5-7 b\u1ed5 sung.[\/footnote], t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u01a1n tr\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu L\u01b0u Thu\u1ea5n Th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch b\u00e0n v\u1ec1 Minh \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3. <em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aMinh \u0111\u01b0\u1eddng k\u00fd\u300b v\u00e0 \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/em>\r\n\r\n[76] Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u1edf c\u00e1c Nh\u0129 Anh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn: <i>\"X\u01b0a c\u00f3 vi\u1ec7c di d\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng r\u00e3i, nay \u0111\u1ea5t M\u00e2n, Th\u1ee5c ch\u1eadt h\u1eb9p, d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 di d\u1eddi kh\u00f4ng?\"<\/i>\r\n\r\n\u0110inh \u0110\u1ed9 \u0111\u00e1p: <i>\"Lu\u1eadt l\u1ec7nh v\u1eabn c\u00f2n, ch\u1ec9 c\u00f3 quan l\u1ea1i kh\u00f4ng thi h\u00e0nh m\u00e0 th\u00f4i. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eebng di d\u1eddi h\u01a1n ngh\u00ecn h\u1ed9 d\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u0110\u00f4ng, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u1ea1i di d\u1eddi d\u00e2n V\u00e2n, \u1ee8ng, Ho\u00e0n, S\u00f3c \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh. Ng\u01b0\u1eddi v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc si\u00eang n\u0103ng, ti\u1ebft ki\u1ec7m, nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 n\u1ed5i ti\u1ebfng trong l\u00e0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n di c\u01b0 th\u1eddi \u0111\u00f3. D\u00e2n v\u1ed1n y\u00ean ph\u1eadn, kh\u00f4ng mu\u1ed1n r\u1eddi b\u1ecf qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u00e3 c\u1ea1n ki\u1ec7t, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 luy\u1ebfn ti\u1ebfc. D\u00e2n Th\u1ee5c h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng l\u00ean, \u0111\u1ea5t hoang \u0111\u00e3 khai ph\u00e1 h\u1ebft, h\u1ed9 ngh\u00e8o ch\u1ec9 c\u00f3 ba m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i m\u1eabu, ho\u1eb7c n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y m\u1eabu m\u00e0 ph\u1ea3i nu\u00f4i c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a l\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u00f3i ngay, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u00e2n Th\u1ee5c, m\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i ch\u1eadt h\u1eb9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u1ec1u n\u00ean di d\u1eddi \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, c\u1ea5p \u0111\u1ea5t theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi, mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ecd theo lu\u1eadt, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\"<\/i>\r\n\r\nVua nghe theo, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh T\u00e2y th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, T\u1eed, L\u1ee3i, Qu\u1ef3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, d\u00e2n n\u00e0o mu\u1ed1n di c\u01b0 th\u00ec cho ph\u00e9p.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00f4i ch\u00fat.)<\/i>\r\n\r\n[77] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, truy t\u1eb7ng M\u1ef9 nh\u00e2n h\u1ecd Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Sung nghi[footnote]'Sung nghi', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Uy\u1ec3n nghi'.[\/footnote]. <em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y cho th\u1ea5y s\u1ef1 vi\u1ec7c M\u1ef9 nh\u00e2n h\u1ecd Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o cung tr\u1edf l\u1ea1i.)<\/em>\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban ra ba b\u1ea3n nh\u1ea1c ph\u1ed5 cung V\u00f4 X\u1ea1 \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng do Vua so\u1ea1n, m\u1ed7i b\u1ea3n \u0111\u1ec1u c\u00f3 57 ch\u1eef. M\u1ed9t kh\u00fac ng\u0169 \u00e2m d\u00f9ng khi d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt; m\u1ed9t kh\u00fac nh\u1ecb bi\u1ebfn th\u1ea5t lu\u1eadt d\u00f9ng khi u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ph\u00fac; m\u1ed9t kh\u00fac th\u1ea5t lu\u1eadt t\u01b0\u01a1ng sinh d\u00f9ng khi r\u00fat lui v\u0103n v\u0169, \u0111\u00f3n v\u0169 v\u0169, d\u00e2ng l\u1ec5 \u00e1 hi\u1ebfn, chung hi\u1ebfn v\u00e0 d\u1ecdn \u0111\u1eadu. <em>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y e r\u1eb1ng tr\u00f9ng v\u1edbi ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i th\u00e1ng 6, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i. Theo b\u1ea3n \"Ch\u00ed\", qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng tr\u00f9ng.)<\/em>\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn, ki\u00eam Th\u1ecb trung L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a \u0111ang \u1ed1m, v\u00e0o g\u1eb7p trong ph\u00f2ng ng\u1ee7. Th\u0103ng con th\u1ee9 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 Tu\u00e2n l\u00e0m c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, ban cho nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00e0 c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u00e0y 5.000 ti\u1ec1n thu\u00ea nh\u00e0 quan[footnote]ch\u1eef 'nh\u1eadt' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 truy\u1ec7n L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 464 m\u00e0 b\u1ed5 sung[\/footnote].\r\n\r\nKhi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng \u0111au \u0111\u1edbn. Truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, t\u01b0\u1edbc L\u0169ng T\u00e2y qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch ng\u1eebng tri\u1ec1u ch\u00ednh n\u0103m ng\u00e0y, m\u1eb7c tang ph\u1ee5c trong v\u01b0\u1eddn. \u0110\u1eb7t th\u1ee5y l\u00e0 Cung Hi, Vua so\u1ea1n bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o, kh\u1eafc ch\u1eef: <i>\"Bia th\u00e2n hi\u1ec1n.\"<\/i> Khi v\u1ee3 \u00f4ng m\u1ea5t, c\u0169ng ng\u1eebng tri\u1ec1u ch\u00ednh v\u00e0 m\u1eb7c tang ph\u1ee5c.\r\n\r\nVua v\u00ec Th\u00e1i h\u1eadu Ch\u01b0\u01a1ng \u00dd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, n\u00ean ban \u00e2n s\u1ee7ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho gia \u0111\u00ecnh b\u00ean ngo\u1ea1i, v\u01b0\u1ee3t xa m\u1ee9c th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. D\u1ee5ng H\u00f2a nh\u1edd l\u00e0 c\u1eadu c\u1ee7a Vua m\u00e0 t\u1eeb d\u00e2n th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh y\u00ean l\u1eb7ng, tr\u00e1nh xa quy\u1ec1n th\u1ebf, \u0111\u00f3ng c\u1eeda t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00e1ch, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec3m m\u1ea1nh c\u1ee7a \u00f4ng.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Ch\u00e2u T\u00e0o b\u00e1o Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu s\u01b0 tr\u00ed s\u0129 Nh\u1eadm Trung S\u01b0 m\u1ea5t. Truy t\u1eb7ng Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i b\u1ea3o, th\u1ee5y l\u00e0 An Hu\u1ec7.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i:\r\n\r\n<i>\"C\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf n\u0103m v\u1ecb \u0110\u1ebf trong Minh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1i \u00e2m lu\u1eadt l\u00e0 Ho\u00e0ng chung, \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u00e9p c\u0169 d\u00f9ng trong c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf th\u01b0\u1eddng ni\u00ean v\u00e0 l\u1ec5 ngh\u00eanh kh\u00ed n\u0103m m\u00f9a c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0ng n\u1ebfu d\u00f9ng trong l\u1ec5 \u0111\u1ea1i t\u1ebf do nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh th\u00ec ch\u01b0a th\u1eadt h\u1ee3p l\u00fd. H\u01a1n n\u1eefa, v\u1ecb tr\u00ed c\u00e1c \u0111i\u1ec7n trong Minh \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i\u1ec7n M\u1ed9c \u1edf h\u01b0\u1edbng D\u1ea7n, \u0111i\u1ec7n Ho\u1ea3 \u1edf h\u01b0\u1edbng T\u1ef5, \u0111i\u1ec7n Kim \u1edf h\u01b0\u1edbng Th\u00e2n, \u0111i\u1ec7n Thu\u1ef7 \u1edf h\u01b0\u1edbng H\u1ee3i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a M\u1ed9c, Ho\u1ea3, Kim, Thu\u1ef7. \u0110i\u1ec7n Th\u1ed5 \u1edf h\u01b0\u1edbng T\u00e2y Nam, l\u00e0 n\u01a1i th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u1ed5. \u0110\u00e3 d\u00f9ng v\u1ecb tr\u00ed kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ng\u0169 h\u00e0nh, th\u00ec nh\u1ea1c d\u00e2ng th\u1ea7n c\u0169ng n\u00ean d\u00f9ng \u00e2m lu\u1eadt th\u00e1ng kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ng\u0169 h\u00e0nh, m\u1ed7i lo\u1ea1i theo \u00e2m c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh kh\u00fac nh\u1ea1c. N\u0103m kh\u00fac Tinh an n\u00ean d\u00f9ng \u00e2m lu\u1eadt V\u00f4 x\u1ea1. Th\u00e1i th\u1ea5u l\u00e0m Gi\u00e1c, d\u00e2ng Thanh \u0110\u1ebf; Tr\u1ecdng L\u00e3 l\u00e0m Ch\u1ee7y, d\u00e2ng X\u00edch \u0110\u1ebf; L\u00e2m Chung l\u00e0m Cung, d\u00e2ng Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf; Di T\u1eafc l\u00e0m Th\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng B\u1ea1ch \u0110\u1ebf; \u1ee8ng Chung l\u00e0m V\u0169, d\u00e2ng H\u1eafc \u0110\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\nVua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan hai ch\u1ebf c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e0n b\u1ea1c, V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ea1i t\u1ebf \u0111\u00e3 g\u1ea7n, vi\u1ec7c kh\u00f3 thay \u0111\u1ed5i ngay, xin \u0111\u1ee3i sau \u0111\u1ea1i l\u1ec5 r\u1ed3i s\u1ebd b\u00e0n k\u1ef9 v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 7 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 B\u1eafc t\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m \u0111i\u1ec1u binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu tr\u1ecb th\u1ee7y s\u00f4ng, ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u00e0 gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Khu m\u1eadt t\u1eeb nay khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch Ty Ho\u00e0ng th\u00e0nh ph\u1ea3i tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u01a1n xin c\u00e1 nh\u00e2n. <i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 8 \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y)<\/i>.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, v\u00ec n\u0103m \u0111\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c th\u1eafp \u0111\u00e8n trong l\u1ec5 Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng: 201 ng\u00e0 voi, 79 s\u1eebng t\u00ea gi\u00e1c, d\u00e2ng hai b\u1ea3n bi\u1ec3u, m\u1ed9t b\u1ea3n vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef Chi\u00eam Th\u00e0nh, m\u1ed9t b\u1ea3n vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u Thi: T\u1eeb nay, n\u1ebfu t\u01b0\u1edbng s\u0129 quy thu\u1eadn qua \u0111\u1eddi, cho ph\u00e9p con ch\u00e1u thay th\u1ebf tr\u1ea5n gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1ea5p mu\u1ed1i \u0103n, c\u00f2n qu\u1ea7n \u00e1o th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ba n\u0103m sau m\u1edbi c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho \u0110\u1eadu V\u1eadn, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1eadu V\u1eadn \u0111ang ch\u1ecbu tang m\u1eb9, nghe tin gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef ch\u00e2u \u00c2n, li\u1ec1n t\u00f2ng qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Ty An ph\u1ee7. Sau \u0111\u00f3 b\u1ecb quan tr\u00ean h\u1eb7c t\u1ea5u v\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nay, t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u1ee5c ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung, H\u1eefu ty gi\u00e1n Tr\u1ea7n H\u00fac c\u00f9ng Tam ty ki\u1ec3m tra s\u1ed1 thu chi t\u00e0i ch\u00ednh h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'chi' trong 'xu\u1ea5t nh\u1eadp chi s\u1ed1 d\u0129 v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, \u300aT\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-457-1\" href=\"#footnote-457-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 4 m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(T\u1eeb n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean ni\u00ean (1040), Thi\u1ec3m T\u00e2y chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u0103ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam, c\u00f2n H\u00e0 B\u1eafc d\u1ea7n d\u00f9ng ph\u00e9p thu\u1ebf ba, c\u0169ng l\u1ea5y mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam thay ti\u1ec1n c\u1ee7a kinh s\u01b0, \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec d\u1eebng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m \u0111\u00f3. \u0110\u1ebfn n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 hai (1042), Tam Ty l\u1ea1i xin theo ph\u00e9p n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean ni\u00ean, chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u1ea7m kho\u00e1n \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 v\u00e0ng l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t n\u1eeda; ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn v\u00e0ng l\u1ee5a th\u00ec cho h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, tr\u00e0, mu\u1ed1i, t\u00f9y \u00fd mu\u1ed1n. Nh\u01b0ng l\u1ee3i t\u1eeb mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam r\u1ea5t l\u1edbn, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0ng l\u1ee5a n\u1eefa, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n l\u1ea5y mu\u1ed1i.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m (1048), H\u00e0 B\u1eafc thi h\u00e0nh ph\u00e9p thu\u1ebf b\u1ed1n, mu\u1ed1i l\u00e0 m\u1ed9t trong \u0111\u00f3, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 h\u01b0, t\u0103ng v\u1ecdt \u0111\u1ebfn m\u1ea5y l\u1ea7n. Kho\u00e1n \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, l\u1ea1i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u00e9p gi\u00e1, mu\u1ed1i 800 c\u00e2n tr\u01b0\u1edbc b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"Mu\u1ed1i 800 c\u00e2n tr\u01b0\u1edbc b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n: '800 c\u00e2n', c\u00f9ng v\u1edbi \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '108 c\u00e2n'.\" id=\"return-footnote-457-2\" href=\"#footnote-457-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f2n 6 v\u1ea1n. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ea5y kho\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u1ea5y mu\u1ed1i<a class=\"footnote\" title=\"Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ea5y kho\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u1ea5y mu\u1ed1i: \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14 gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'th\u1ee5', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b ch\u1eef 'th\u1ee5' ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1ee5'.\" id=\"return-footnote-457-3\" href=\"#footnote-457-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ti\u1ec1n v\u00e0o kinh s\u01b0 n\u1eefa, kho t\u00e0ng c\u00e0ng thi\u1ebfu. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tam Ty xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung, Tr\u1ea7n H\u00fac xin kh\u00f4i ph\u1ee5c ph\u00e9p \u0111\u01b0a ti\u1ec1n v\u00e0o kinh s\u01b0, so v\u1edbi s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u0169 t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t \u00edt th\u00ec cho mu\u1ed1i. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1eadn kho\u00e1n l\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o tr\u1ecb gi\u00e1 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n, ch\u1ec9 cho mu\u1ed1i tr\u1ecb gi\u00e1 7 v\u1ea1n, H\u00e0 B\u1eafc l\u1ea1i gi\u1ea3m th\u00e0nh 6 v\u1ea1n 5 ngh\u00ecn. V\u00e0 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0o kinh s\u01b0, m\u1edbi cho c\u1ea5p th\u00eam, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed1i thi\u1ebfp. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ti\u1ec1n v\u00e0o kinh s\u01b0 d\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 4. \u300aCh\u00ed\u300b ch\u00e9p n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 hai (1050), h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tam Ty xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, b\u1ea5y gi\u1edd V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung, Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t ngh\u1ecb \u0111\u1ed1i thi\u1ebfp. Nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p. Nay ph\u1ee5 ch\u00e9p sau khi ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y xem x\u00e9t s\u1ed1 xu\u1ea5t nh\u1eadp, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 ba (1051), m\u1edbi l\u1ea1i thi h\u00e0nh ti\u1ec1n m\u1eb7t.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua Long Quang Th\u00f9 c\u1ee7a T\u00e2y Nam Phi\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Phong Long Quang Bi\u1ec7n, An Vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Phi\u00ean L\u1ea1c s\u1ee9 l\u00e0m Ninh Vi\u1ec5n qu\u00e2n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u00b7Man Di truy\u1ec1n\u300b ghi l\u00e0 Ninh Vi\u1ec5n qu\u00e2n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, b\u1ea3n g\u1ed1c thi\u1ebfu ch\u1eef <i>&#8220;qu\u00e2n&#8221;<\/i>, nay th\u00eam v\u00e0o)<\/i>. Long Quang Ng\u01b0ng, Ninh Vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tri T\u0129nh Man qu\u00e2n, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1eeba Tuy\u00ean V\u0169 Ninh \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u00b7Man Di truy\u1ec1n\u300b ghi l\u00e0 Th\u1eeba Tuy\u00ean V\u0169 Ninh \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, b\u1ea3n g\u1ed1c vi\u1ebft <i>&#8220;Ninh V\u0169&#8221;<\/i> l\u00e0 sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>. Long D\u1ecb Kh\u1ea3i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m An Vi\u1ec5n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n; Long D\u1ecb L\u1ed7, Th\u1eeba Tuy\u00ean Ph\u1ee5ng H\u00f3a \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m V\u0169 Ninh \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Long Quang Bi\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u1eadn ch\u1ee9c quan n\u00e0y l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd th\u00e1ng hai, nay ghi ch\u00e9p chung.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba Qu\u00e1ch Khuy\u1ebfn, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng Duy C\u00e1t, Lam Nguy\u00ean D\u1ee5ng c\u00f9ng ki\u1ec3m tra c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u00e0o l\u1ea1i s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o.<\/p>\n<p>[10] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, sai n\u1ed9i th\u1ecb mang thu\u1ed1c tr\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn cho V\u01b0\u01a1ng C\u00e1t, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 \u0110\u00f4ng, B\u1eafc T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9. L\u00fac n\u00e0y, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng C\u00e1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n T\u00e2y v\u00e0 b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean, nay b\u1ec7nh t\u00ecnh ph\u00e1t n\u1eb7ng, n\u00ean ban thu\u1ed1c.<\/p>\n<p>[11] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, th\u00eam hai ch\u1eef <i>&#8220;Gi\u00e1o Duy\u1ec7t&#8221;<\/i> v\u00e0o t\u00ean qu\u00e2n, v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, ph\u1ee5c v\u1ee5 gi\u1ed1ng nh\u01b0 qu\u00e2n C\u1ea5m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, An ph\u1ee7 s\u1ee9 Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng trong v\u00f9ng, t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh ch\u1ec9 huy, mu\u1ed1n th\u00eam ch\u1eef <i>&#8220;Gi\u00e1o Duy\u1ec7t&#8221;<\/i> v\u00e0o t\u00ean qu\u00e2n, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho, ch\u1ec9 cho th\u00eam v\u00e0o t\u00ean qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, truy phong v\u1ee3 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0 Th\u00e1i th\u1ecb, Nam D\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n Th\u00e1i qu\u00e2n l\u00e0m C\u1eed Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n, v\u00e0 v\u1ee3 k\u1ebf l\u00e0 L\u00fd th\u1ecb, T\u00e1n Ho\u00e0ng huy\u1ec7n Th\u00e1i qu\u00e2n l\u00e0m Nghi Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n. Em trai c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu, t\u1eeb ch\u1ed1i m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, xin truy phong cho hai ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n xem x\u00e9t, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u n\u0103m, sao v\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung l\u1ea1i xin truy phong?)<\/i><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Tam ty, qu\u00e2n C\u1ea5m \u1edf ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng sau l\u1ec5 Giao, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3 theo gi\u00e1 th\u1ef1c. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, qu\u00e2n ngo\u00e0i kinh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng sau l\u1ec5 Giao, gi\u00e1 tr\u1ecb 800 th\u00ec tr\u1ea3 1000.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ph\u1ee5c ch\u1ee9c Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c cho V\u01b0\u01a1ng Duy \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Ung, Qu\u00fd.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Duy \u0110\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y b\u1ecb thua, b\u1ecb giam l\u1ecfng \u1edf T\u00e2n Ch\u00e2u. Sau \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi d\u1ee5ng l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 18 t\u00ean gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n Quy T\u00edn, Dung Th\u00e0nh \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan Kinh tri\u1ec1u n\u1eefa, m\u00e0 l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a l\u1ed9 \u0111\u00f3 c\u1eed v\u00f5 quan c\u00f3 t\u00e0i d\u0169ng v\u00e0 hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang hai n\u01a1i l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng xanh v\u00e0ng \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[17] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ed1ng D\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, v\u00ec n\u0103m nay \u0111\u00fang d\u1ecbp t\u1ebf Giao m\u00e0 ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed r\u01a1i v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi Ki\u1ebfn Long, c\u1ea7n tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3, b\u00e8n xin v\u00e0o m\u00f9a thu t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u1ebf \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;L\u1ec5 Minh \u0110\u01b0\u1eddng, t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c Nho gia b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00e1c nhau, n\u00ean theo th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'vi\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 24-1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-457-4\" href=\"#footnote-457-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>: <i>&#8220;L\u1ec5 n\u00e0y b\u1ecf \u0111\u00e3 l\u00e2u, xin lui v\u1ec1 b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm c\u00e1ch th\u00edch \u0111\u00e1ng, r\u1ed3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a T\u1ed1ng D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Minh \u0110\u01b0\u1eddng, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aXu\u00e2n Minh L\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, xu\u1ea5t 50 v\u1ea1n x\u00fac l\u1ee5a t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng c\u1ea5p cho c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t tr\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ed9ng La H\u1ed3i, Ung Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n gi\u1eb7c man \u1edf Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[20] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd m\u00f9ng m\u1ed9t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao v\u00e0o \u0110\u00f4ng ch\u00ed n\u0103m nay, m\u00e0 ch\u1ecdn ng\u00e0y th\u00e1ng 9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Minh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 cung b\u1ed1 ch\u00ednh, n\u01a1i tri\u1ec1u ki\u1ebfn ch\u01b0 h\u1ea7u, l\u00e0 ch\u1ed7 ngh\u1ec9 ng\u01a1i c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, t\u1ee9c l\u00e0 \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0110i\u1ec7n v\u1eady. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Minh \u0110\u1ea1o, \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y. Nay l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, kh\u00f4ng n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f2n t\u1ea1m t\u1ebf \u1edf \u0111\u00e0n Giao.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ea5y \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0110i\u1ec7n l\u00e0m Minh \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[22] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty An ph\u1ee7 Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc kh\u1ea3o s\u00e1t t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u1ecb l\u00fd c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n trong l\u1ed9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, theo l\u1eddi t\u00e2u xin c\u1ee7a H\u1eefu ty Gi\u00e1n Tr\u1ea7n H\u00fac.<\/p>\n<p>[23] L\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u1ee7a l\u1ed9.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, sai quan c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[25] Qu\u00e2n B\u1ea3o An t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 v\u00ec \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an n\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e1o ti\u1ec7p, nh\u01b0ng qu\u00e2n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o chi\u1ebfu th\u01b0 th\u1ec1 \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i, n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0 cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5m qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ed7i khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5, li\u1ec1n d\u00e2ng th\u00eam huy hi\u1ec7u, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm mu\u1ed1n ph\u1ee5ng th\u1edd th\u1ea7n linh v\u00e0 t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1ea3o sao?&#8221;<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y l\u00f2ng k\u00ednh tr\u1ecdng cha \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169ng c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn v\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh Vua cha.&#8221;<\/i> H\u1ecd d\u1eadp \u0111\u1ea7u t\u00e2u xin \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n l\u1ea7n, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng nghe. Ng\u1ea1n B\u00e1c l\u1ea1i xin, Vua ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, b\u00e8n tu\u00e2n theo chi\u1ebfu ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u1ebf \u1edf Minh \u0111\u01b0\u1eddng n\u00ean d\u00f9ng \u0111\u1ee7 l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, t\u1eeb xe c\u1ed9, y ph\u1ee5c, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a Vua, \u0111\u1ec1u b\u1eaft c\u00e1c quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1eaft gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>[28] Ph\u00e1i c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean, t\u1eeb mi\u1ebfu trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ph\u00f3 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m, Trung Ch\u00ednh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt \u00cdch, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Gi\u1ea3n Chi \u0111\u1ebfn b\u00e1o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh H\u1ea1 qu\u1ed1c \u0111\u00e3 xong. \u00cdch t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an chia ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa, \u0111\u1ea1i th\u1eafng; qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafc \u0111\u1ebfn T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n con d\u00ea, hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n con l\u1ea1c \u0111\u00e0, n\u0103m tr\u0103m con tr\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb; ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng nam thua nh\u1ecf, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 n\u00f3i d\u1ed1i v\u1ec1 th\u1eafng l\u1ee3i qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 khoe khoang v\u1edbi Nam tri\u1ec1u. Nh\u01b0ng theo t\u1edd t\u1ea5u t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng Li\u00eau ch\u1ee7 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng kh\u00f4ng g\u1eb7p gi\u1eb7c, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc c\u1ecf, ng\u1ef1a ch\u1ebft nhi\u1ec1u, Gia Lu\u1eadt Qu\u00e1n Ninh \u0111\u1ea1i b\u1ea1i \u1edf S\u01b0 T\u1eed kh\u1ea9u, ch\u1ec9 c\u00f3 L\u01b0u Ng\u0169 Th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i h\u1ed9 Kh\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb chi\u1ebfm, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00f3i d\u1ed1i<a class=\"footnote\" title=\"'c\u00e1i' nguy\u00ean l\u00e0 '\u00cdch', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-5\" href=\"#footnote-457-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u01b0 c\u1ee7a Li\u00eau ch\u1ee7, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng con ch\u00e1u ho\u00e0ng t\u1ed9c t\u1eeb b\u1ed1n tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, quan ph\u1ee7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh t\u1eeb n\u0103m tu\u1ed5i m\u1edbi c\u1ea5p, Tri \u0111\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ef1 Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng xin t\u1ea1m theo l\u1ec7 c\u0169 l\u00e0 ba tu\u1ed5i, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ph\u00e1i quan t\u1ea1 m\u01b0a.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tri\u1ec7u {K\u00ed M\u1ed9c} \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m s\u1ee9 \u0111i t\u1ea1 \u01a1n n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Qu\u00fd Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Ti\u1ec1n H\u1ed1i l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9. Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 m\u1eddi Tri\u1ec7u {K\u00ed M\u1ed9c} l\u00e0m th\u01a1 v\u1ec1 l\u1eddi th\u1ec1 son s\u1eaft nh\u01b0 n\u00fai s\u00f4ng. Khi th\u01a1 xong, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 t\u1ef1 tay r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng ch\u00e9n ng\u1ecdc m\u1eddi Tri\u1ec7u {K\u00ed M\u1ed9c} u\u1ed1ng, r\u1ed3i l\u1ea5y chi\u1ebfc qu\u1ea1t g\u1ea5p b\u1eb1ng l\u1ee5a trao cho c\u1eadn th\u1ea7n L\u01b0u L\u1ee5c Ph\u00f9 ch\u00e9p l\u1ea1i b\u00e0i th\u01a1, t\u1ef1 c\u1ea5t v\u00e0o tay \u00e1o.<\/p>\n<p>[33] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft nh\u1eadn nu\u00f4i nh\u1eefng tr\u1ebb em l\u01b0u l\u1ea1c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng sau n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111\u1eafc' trong 'h\u1eadu b\u1ea5t \u0111\u1eafc ph\u1ee5c th\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'n\u0103ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-457-6\" href=\"#footnote-457-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c ki\u00eam Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c th\u1ecb gi\u1ea3ng V\u01b0\u01a1ng Chu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 ki\u00eam L\u1ec5 nghi s\u1ef1. L\u00fac \u0111\u00f3, T\u1ed1ng K\u1ef3, D\u01b0\u01a1ng An Qu\u1ed1c, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef9 \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00e1n t\u1ef1 s\u1ef1. T\u1ed1ng K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Minh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n \u0111\u1ebfn, V\u01b0\u01a1ng Chu am hi\u1ec3u l\u1ec5 h\u1ecdc, xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c. Chi\u1ebfu th\u0103ng V\u01b0\u01a1ng Chu l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i th\u00e1ng cu\u1ed1i m\u00f9a thu s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ebf Minh \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[36] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n r\u1eb1ng Vua t\u1ebf Giao d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n, v\u00ec l\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a trai gi\u1edbi t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m m\u1edbi. L\u1ea1i theo \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, t\u1ebf Minh \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng d\u00f9ng ng\u00e0y T\u00e2n. B\u00e8n giao cho Ty thi\u00ean ch\u1ecdn ng\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i l\u00e0 t\u1ed1t, t\u1ee9c ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'nh\u1eadt' trong 'c\u00e1i c\u1eedu nguy\u1ec7t nh\u1ecb th\u1eadp th\u1ea5t nh\u1eadt d\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 24-5 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-457-7\" href=\"#footnote-457-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>L\u1ec7nh cho T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, T\u1ed1ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di V\u0129nh l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, B\u00e0ng T\u1ecbch l\u00e0m L\u1ed7 b\u1ea1 s\u1ee9, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Cao Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t l\u00e0m Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch l\u00e0m nhi\u1ebfp Th\u00e1i \u00fay, \u0111\u1ebfn Nam Giao c\u00e1o t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. Vi\u1ec7c Khu m\u1eadt th\u1ea7n \u0111i c\u00e1o t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec7 c\u0169, v\u00ec coi tr\u1ecdng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u00fac \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ee9c s\u1ee9, n\u00ean c\u1eed L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch \u0111i t\u00e2u c\u00e1o, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00e1o t\u1ea1, l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 n\u0103m s\u1ee9 kia.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, T\u1ed1ng K\u1ef3 d\u00e2ng l\u00ean hai thi\u00ean \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00f4ng Ngh\u1ecb\u300b, trong l\u1eddi t\u1ef1a c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft: <i>&#8220;Tr\u00ean x\u00e9t \u0111\u1ebfn ba \u0111\u1eddi, b\u00ean t\u00ecm kh\u1eafp H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, l\u1ec5 n\u00e0o qu\u00e1 th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt, thuy\u1ebft n\u00e0o sai th\u00ec s\u1eeda l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 th\u1eddi Khai B\u1ea3o, mong g\u00f3p ch\u00fat c\u00f4ng phu gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc s\u00e1ch ban \u0111\u00eam.&#8221;<\/i> S\u00e1ch n\u00e0y t\u1eeb trong cung ban ra, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111\u01b0a v\u00e0o.<\/p>\n<p>[39] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, \u1edf Nh\u0129 Anh c\u00e1c gi\u1ea3ng qu\u1ebb S\u01b0 trong Kinh D\u1ecbch, c\u00f3 ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m v\u1edbi t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Vua, Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng Chu: <i>&#8220;Ch\u1eef n\u00e0y ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec?&#8221;<\/i> Chu \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00ednh.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u00eang h\u00fay, e ng\u1ea1i l\u00e0m sai l\u1ebd.&#8221;<\/i> Chu th\u01b0a: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m. B\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Vua cha, khi \u0111\u1ecdc v\u0103n t\u1ea1m th\u1ea5y, kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00ean ph\u1ea3i ki\u00eang h\u00fay.&#8221;<\/i> Vua b\u1ea3o: <i>&#8220;C\u1ee9 n\u00f3i th\u1eb3ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[40] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo \u300aChu L\u1ec5\u300b ch\u00e9p &#8216;Nh\u00e0 H\u1ea1 H\u1eadu c\u00f3 th\u1ebf th\u1ea5t&#8217;, Tr\u1ecbnh Khang Th\u00e0nh n\u00f3i: &#8216;Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 n\u0103m ph\u00f2ng, t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng ng\u0169 h\u00e0nh. Ph\u00f2ng g\u1ed7 \u1edf \u0111\u00f4ng b\u1eafc, ph\u00f2ng l\u1eeda \u1edf \u0111\u00f4ng nam, ph\u00f2ng kim \u1edf t\u00e2y nam, ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u1edf t\u00e2y b\u1eafc, ph\u00f2ng \u0111\u1ea5t \u1edf trung \u01b0\u01a1ng.&#8217; Th\u00f4i Linh \u00c2n c\u0169ng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady. Nay xin theo thuy\u1ebft c\u1ee7a Th\u00f4i, Tr\u1ecbnh, \u0111\u1eb7t n\u0103m ph\u00f2ng \u1edf \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec7n. L\u1ea1i theo l\u1ec5 c\u0169, v\u1ecb tr\u00ed Ng\u0169 \u0110\u1ebf \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u00f2ng c\u00f3 m\u00e0n, nay m\u00e0n b\u00ean v\u00e0 m\u00e0n tr\u00ean n\u00ean d\u00f9ng l\u1ee5a xanh l\u00f3t \u0111\u1ecf, b\u1ed1n c\u1eeda t\u00e1m c\u1eeda s\u1ed5, c\u1eeda vi\u1ec1n \u0111\u1ecf, c\u1eeda s\u1ed5 vi\u1ec1n tr\u1eafng, nay n\u00ean trang tr\u00ed b\u1eb1ng l\u1ee5a \u0111\u1ecf, tr\u1eafng.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, ch\u1eef 'H\u00e0' nguy\u00ean l\u00e0 'Giang', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-8\" href=\"#footnote-457-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb do th\u00e1m c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, Tr\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n, V\u01b0\u01a1ng Th\u0103ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00e0 B\u1eafc duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 ty t\u00e2u r\u1eb1ng D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u00f9ng Qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i bi\u00ean qu\u1eadn do th\u00e1m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 b\u00e1o cho Khi\u1ebft \u0110an. Qu\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ng\u01b0\u1eddi Sa Ch\u00e2u l\u00e0 Ph\u00f9 C\u1ed1t \u0110\u1ed1c M\u1ea1t, T\u1ef1 B\u00e0 \u00d4n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ng\u1ecdc.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, trong cung ban ra chi\u1ebfu ch\u1ec9:<\/p>\n<p><i>&#8220;L\u1ec5 Minh \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u d\u00f9ng thuy\u1ebft c\u1ee7a hai nh\u00e0 Tr\u1ecbnh Khang Th\u00e0nh v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u00fac, ki\u00eam t\u1ebf H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, \u0111\u00e3 l\u00e0 l\u1ec5 bi\u1ebfn. T\u1eeb \u0111\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf giao, t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ebf kh\u1eafp tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, m\u00e0 tr\u0103m th\u1ea7n kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng theo t\u1ebf. Cho n\u00ean l\u1ec5 Vu t\u1ebf c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, l\u1ec5 C\u1ea7u C\u1ed1c c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a \u0110\u1ecba K\u1ef3, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u1ed5 t\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng m\u00e0 tr\u0103m th\u1ea7n theo t\u1ebf. Nay t\u1ebf Minh \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u00fang v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf giao, m\u00e0 l\u1ec5 quan \u0111\u1ecbnh ra, ch\u1ec9 t\u1ebf H\u1ea1o Thi\u00ean Ng\u0169 \u0110\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ecba K\u1ef3, ph\u1ed1i t\u1ecda kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ed5 t\u00f4ng, ch\u01b0a h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ba tri\u1ec1u. Hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ee5t h\u1ea1n, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, m\u00f9a m\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1eddi t\u1ebf giao l\u00e0m \u0111\u1ea1i h\u01b0\u1edfng, c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u ph\u00fac, n\u00ean h\u1ee3p t\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3, ph\u1ee5ng Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, m\u00e0 Ng\u0169 \u0110\u1ebf, Th\u1ea7n Ch\u00e2u c\u0169ng th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng l\u1ec5, nh\u1eadt nguy\u1ec7t<a class=\"footnote\" title=\"Nh\u1eadt nguy\u1ec7t nguy\u00ean t\u00e1c 'Nguy\u1ec7t nh\u1eadt', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-8, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 101 l\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-9\" href=\"#footnote-457-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, s\u00f4ng bi\u1ec3n c\u00e1c th\u1ea7n \u0111\u1ec1u nh\u01b0 Vi\u00ean Kh\u00e2u theo t\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ec5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb tr\u1eddi r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, m\u00e0 l\u00e0 do t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec5 quan quen theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u0169 c\u1ee7a nho sinh c\u00e2u n\u1ec7, b\u1ecf ph\u00e9p th\u00e0nh c\u1ee7a ba tri\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u Tr\u1eabm d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u00e0 y\u00ean d\u00e2n.&#8221;<\/i> Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n s\u00e1ng su\u1ed1t m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5u hi\u1ec3u t\u00ecnh l\u1ec5, th\u00edch \u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a l\u1ec5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ec1 t\u00f4i ch\u00fang th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>H\u00f4m sau, Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng l\u1ec5, bao g\u1ed3m Ng\u0169 Thi\u00ean \u0110\u1ebf, Th\u1ea7n Ch\u00e2u, so v\u1edbi v\u1ecb tr\u00ed \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u, l\u00ean xu\u1ed1ng v\u1ea5t v\u1ea3, xin cho quan chia nhau d\u00e2ng l\u1ec5. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i l\u1ec5, h\u00e1 d\u00e1m ng\u1ea1i v\u1ea5t v\u1ea3.&#8221;<\/i> L\u1ec5 quan b\u00e0n v\u1ec1 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea7n theo t\u1ebf ch\u01b0a quy\u1ebft, l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c th\u1ea7n \u1edf gian th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u00e0n giao th\u00ec \u1edf trong \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e1c th\u1ea7n \u1edf gian th\u1ee9 hai, th\u1ee9 ba th\u00ec b\u00e0y \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu v\u00e0 tr\u00ean long tr\u00ec<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'thi\u1ebft' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'v\u1ecb', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-8, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 101 l\u1ec5 ch\u00ed b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-457-10\" href=\"#footnote-457-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, c\u00e1c th\u1ea7n \u1edf trong ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0n th\u00ec x\u1ebfp \u1edf hai b\u00ean \u0111\u00f4ng t\u00e2y v\u00e0 ph\u00eda sau, \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e0n vi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y v\u1ebd \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i An Vi\u1ec5n l\u01b0u h\u1eadu Gia Lu\u1eadt Kh\u1ea3 C\u1eedu, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Cung Th\u1ee5c; Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt B\u00e1, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u00fd Kha \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, gi\u00e1ng H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, Tri Th\u00e1i ch\u00e2u; Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1n quan, T\u1eeb b\u1ed9 lang tr\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c l\u00e0m Tri Nh\u1ea1c ch\u00e2u; suy quan, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Thu\u1ea5n Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Th\u1ecd ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, con trai c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ea7y thu\u1ed1c t\u00ean l\u00e0 L\u00e3nh Thanh t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed, n\u00f3i r\u1eb1ng m\u1eb9 m\u00ecnh t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i trong cung, c\u00f3 thai r\u1ed3i b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i, sinh ra Thanh. D\u00e2n ch\u00fang trong kinh th\u00e0nh t\u1ee5 t\u1eadp xem, Minh D\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o ph\u1ee7, Thanh qu\u00e1t Minh D\u1eadt: <i>&#8220;Minh D\u1eadt sao kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng d\u1eady!&#8221;<\/i> Minh D\u1eadt li\u1ec1n \u0111\u1ee9ng d\u1eady. Sau \u0111\u00f3 cho r\u1eb1ng Thanh \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Nh\u1eef Ch\u00e2u qu\u1ea3n th\u00fac. Quan Suy quan H\u00e0n Gi\u00e1ng n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 Thanh \u1edf ngo\u00e0i s\u1ebd m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng n\u00ean.<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a Thanh \u0111\u1ebfn Giang Nam, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Kh\u00e1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu l\u1eddi c\u1ee7a Thanh kh\u00f4ng sai th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u01b0u \u0111\u00e0y; n\u1ebfu l\u00e0 gi\u1ea3 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u1eed t\u1eed. L\u1eadp t\u1ee9c ra chi\u1ebfu cho Kh\u00e1i c\u00f9ng Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Bao Ch\u1eedng \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 c\u00e0ng v\u1ee5 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean do l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a Thanh, h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c trong cung, khi cung c\u1ea5m x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i. B\u00e0 l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u00ean l\u00e0 L\u00e3nh T\u1ef1, sinh con g\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi sinh Thanh. Thanh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, lang thang \u1edf L\u01b0 S\u01a1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng m\u00ecnh th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 con c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. V\u00ec v\u1eady, m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0 t\u00ean l\u00e0 To\u00e0n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ea1o \u0111\u01b0a Thanh v\u00e0o kinh th\u00e0nh, mu\u1ed1n t\u1ef1 m\u00ecnh tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch, x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Minh D\u1eadt v\u00ec l\u00e0m quan \u1edf kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 uy t\u00edn, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef h\u1ecd Ta ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb giam trong ng\u1ee5c, b\u1ecb ng\u1ee5c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh ch\u1ebft, n\u00ean c\u00f9ng Th\u1ee9c v\u00e0 Thu\u1ea5n Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>Th\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110an \u0110\u1ed3, Gi\u00e1ng l\u00e0 con c\u1ee7a \u1ee8c.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, Thanh v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Cao K\u1ebf An \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o truy\u1ec7n c\u1ee7a Minh D\u1eadt, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e0 s\u01b0 To\u00e0n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ea1o<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'n\u00e3i' trong c\u00e2u 'n\u00e3i v\u00e2n ph\u00f9 \u0111\u1ed3 to\u00e0n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea1o' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-457-11\" href=\"#footnote-457-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u00e2u l\u00e0 \u0111\u00fang? Xem theo t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00e0m v\u00e0 Bao Ch\u1eedng, \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 Cao K\u1ebf An. Ch\u1eedng n\u00f3i K\u1ebf An v\u1ed1n l\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec9nh Ch\u00e2u, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 kinh th\u00e0nh, gi\u1ea3 b\u1ec7nh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch ch\u1ee9c, chuy\u00ean d\u00f9ng huy\u1ec5n thu\u1eadt k\u1ebft giao v\u1edbi quy\u1ec1n qu\u00fd. C\u00f3 l\u1ebd K\u1ebf An ch\u00ednh l\u00e0 To\u00e0n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ea1o. X\u00e9t L\u00e3nh Thanh l\u00e0 con nh\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c, theo bia m\u1ed9 c\u1ee7a L\u00fd Thanh Th\u1ea7n. L\u1ea1i xem truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt n\u00f3i Thanh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao con nh\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m? C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Kinh Nguy\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c ty t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c sinh h\u1ed9 l\u00e0 Na Long c\u00f9ng con trai l\u00e0 A T\u01b0 \u0110\u1ec9nh d\u1eabn c\u1ea3 gia t\u1ed9c v\u1ec1 quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, T\u1ea3 th\u1ecb c\u1ea5m Chi\u1ebft K\u1ebf T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u00e2y Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9, tri ph\u1ee7 Ch\u00e2u. Chi\u1ebft K\u1ebf M\u1eabn b\u1ec7nh n\u1eb7ng, xin cho K\u1ebf T\u1ed5 thay th\u1ebf, K\u1ebf T\u1ed5 l\u00e0 em trai c\u1ee7a K\u1ebf M\u1eabn.<\/p>\n<p>[49] Phong cho Tr\u01b0\u01a1ng To\u1ea1i, Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng thu\u1ed9c T\u1ea3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t ch\u1ec9 huy \u1edf Di\u00eau Gia B\u1ea3o, V\u1ecb ch\u00e2u l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ban th\u00eam \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng. Tr\u01b0\u01a1ng To\u1ea1i t\u1ef1 n\u00f3i: <i>&#8220;Khi V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean l\u00e0m Tri ch\u00e2u V\u1ecb ch\u00e2u, t\u00f4i t\u1eebng c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u00e2n M\u0129 mang th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean v\u00e0o T\u00e2y gi\u1edbi, th\u1ef1c hi\u1ec7n k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi hai anh em D\u00e3 L\u1ee3i v\u00e0 Ng\u1ed9 Kh\u1ea5t. Vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, Nh\u00e2n M\u0129 b\u1ecb gi\u1ebft, c\u00f2n t\u00f4i b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Than L\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn khi Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e1nh sang ph\u00eda T\u00e2y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4i v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u1ec1.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi c\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, ba ng\u01b0\u1eddi D\u00e3 L\u1ee3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u V\u1ecb ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 2 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1eafc ch\u00e2u, r\u1ed3i m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 4 t\u1ea1i H\u00e0 Trung.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c D\u00e3 L\u1ee3i b\u1ecb x\u1eed t\u1eed x\u1ea3y ra sau khi Nguy\u00ean H\u1ea1o x\u01b0ng th\u1ea7n, h\u01a1n n\u1eefa D\u00e3 L\u1ee3i t\u1ef1 m\u01b0u gi\u1ebft Nguy\u00ean H\u1ea1o n\u00ean b\u1ecb di\u1ec7t t\u1ed9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec m\u01b0u \u0111\u1ed3 quy ph\u1ee5. L\u1eddi Tr\u01b0\u01a1ng To\u1ea1i n\u00f3i h\u1eb3n l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ebd t\u1eebng c\u00f9ng Ph\u1ea1m Nh\u00e2n M\u0129 mang th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean \u0111\u1ecbnh th\u1ef1c hi\u1ec7n k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n, nh\u01b0ng D\u00e3 L\u1ee3i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd quy ph\u1ee5, n\u00ean k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n kh\u00f4ng th\u00e0nh, l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft giam, may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t tr\u1edf v\u1ec1, trong khi D\u00e3 L\u1ee3i \u0111\u00e3 ch\u1ebft, n\u00ean m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a m\u00ecnh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec quan h\u1ec7 v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an n\u00ean kh\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i, t\u1ea1m ghi c\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c Ch\u1ee7ng C\u1ed5 ki\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Tung c\u0169ng thu\u1ed9c lo\u1ea1i n\u00e0y. H\u01a1n n\u1eefa, To\u1ea1i v\u00e0 Nh\u00e2n M\u0129 c\u00f9ng mang th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean v\u00e0o gi\u1edbi, Nh\u00e2n M\u0129 ch\u1ebft c\u00f2n To\u1ea1i s\u1ed1ng, th\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. X\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady, l\u1eddi To\u1ea1i n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c mang th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin, nay t\u1ea1m gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b c\u00f2n ch\u00e9p vi\u1ec7c ba ng\u01b0\u1eddi D\u00e3 L\u1ee3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed v\u00ec k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n c\u1ee7a To\u1ea1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 do tin l\u1eddi To\u1ea1i. Nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t b\u1ecf \u0111i vi\u1ec7c ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00f4i ch\u00fat \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn tr\u01b0\u1edbc sau.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi quan L\u1ec5 b\u1ed9 xem x\u00e9t v\u00e0 b\u1ed1 tr\u00ed v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea7n linh trong n\u0103m gian c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u1ede gian ch\u00ednh gi\u1eefa ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3 \u1edf b\u00ean tr\u00e1i, \u0111\u1ec1u quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda nam. V\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y. Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam gian ch\u00ednh gi\u1eefa, quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc. Nh\u00e2n \u0110\u1ebf \u1edf b\u00ean tr\u00e1i, l\u00f9i l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat.<\/p>\n<p>Thanh \u0110\u1ebf, X\u00edch \u0110\u1ebf, B\u1ea1ch \u0110\u1ebf, H\u1eafc \u0110\u1ebf m\u1ed7i v\u1ecb \u0111\u1ec1u theo gian c\u1ee7a m\u00ecnh, Nh\u00e2n \u0110\u1ebf \u1edf b\u00ean tr\u00e1i, l\u00f9i l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat. Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3, M\u1eb7t Tr\u1eddi, M\u1eb7t Tr\u0103ng, B\u1eafc C\u1ef1c, Thi\u00ean Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u1edf kho\u1ea3ng gi\u1eefa n\u0103m gian, v\u1ecb tr\u00ed l\u00f9i l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat.<\/p>\n<p>Ng\u0169 \u0110\u1ebf, Th\u1ea7n Ch\u00e2u, M\u1eb7t Tr\u1eddi, M\u1eb7t Tr\u0103ng, B\u1eafc C\u1ef1c, Thi\u00ean Ho\u00e0ng \u1edf \u0111\u00e0n giao l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Ng\u0169 Quan C\u00e2u Mang tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1eb7t \u1edf s\u00e2n Minh \u0110\u01b0\u1eddng, h\u01a1i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam, l\u00e0m ri\u00eang m\u1ed9t l\u1ec1u l\u1ed9 thi\u00ean. Ng\u0169 V\u0129, Th\u1eadp Nh\u1ecb Th\u1ee9, T\u1eed Vi Vi\u00ean N\u1ed9i Quan, Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng Nh\u1ea1c Tr\u1ea5n, Bi\u1ec3n, S\u00f4ng, Tu\u1ebf Tinh, Ch\u00e2n Hi\u00eau, C\u00e2u Tinh tr\u1edf xu\u1ed1ng b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i hai v\u1ecb, \u0111\u1eb7t tr\u00ean t\u1ea5m v\u00e1n \u1edf hai d\u00e3y nh\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y. \u1ede \u0111\u00e0n giao l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 hai.<\/p>\n<p>Nh\u1ecb Th\u1eadp B\u00e1t X\u00e1, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o N\u1ed9i Thi\u00ean Quan, Gi\u00e1c T\u00fac, Nhi\u1ebfp \u0110\u1ec1, Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng N\u00fai, R\u1eebng, S\u00f4ng, \u0110\u1ea7m tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ch\u00edn v\u1ecb, \u0111\u1eb7t tr\u00ean t\u1ea5m v\u00e1n \u1edf hai b\u00ean \u0111\u1ea1o \u0110an Tr\u00ec v\u00e0 Long Tr\u00ec. \u1ede \u0111\u00e0n giao l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 ba.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o Ngo\u1ea1i Thi\u00ean Quan v\u00e0 c\u00e1c ng\u00f4i sao, Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng G\u00f2, \u0110\u1ed3ng, Nguy\u00ean, \u0110\u1ea7m tr\u1edf xu\u1ed1ng b\u1ed1n tr\u0103m ch\u00edn m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ecb, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t tr\u00ean t\u1ea5m v\u00e1n \u1edf hai d\u00e3y nh\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y, bao quanh ph\u00eda sau \u0111i\u1ec7n. L\u1ea5y ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0m tr\u00ean, \u1edf \u0111\u00e0n giao l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u1ed9i duy. B\u1eaft ch\u01b0\u1edbc theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Minh \u0110\u01b0\u1eddng c\u1ed5. L\u1ea1i h\u01a1i gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1ch s\u1eafp x\u1ebfp v\u1ecb tr\u00ed \u1edf \u0111\u00e0n duy.<\/p>\n<p><i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aHo\u00e0ng H\u1ef1u Minh \u0110\u01b0\u1eddng K\u00fd\u300b, v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m, \u0110inh H\u1ee3i, Vi\u1ec7n L\u1ec5 t\u1ea5u xin, Vua chu\u1ea9n y, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. \u300aB\u1ea3n Ch\u00ed\u300b l\u1ea5y nghi ch\u00fa trong \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng K\u00fd\u300b<a class=\"footnote\" title=\"\u300aB\u1ea3n Ch\u00ed\u300b l\u1ea5y nghi ch\u00fa trong \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng K\u00fd\u300b, 'Nghi ch\u00fa', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Ngh\u0129a ch\u00fa'.\" id=\"return-footnote-457-12\" href=\"#footnote-457-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00f4n l\u00f4i, bi\u00ean \u0111\u1eadu, \u0111\u1ec1u ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 b\u1ecf qua \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, e r\u1eb1ng m\u1ea5t \u0111i \u00fd ngh\u0129a n\u1eb7ng nh\u1eb9. V\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00f4n l\u00f4i, bi\u00ean \u0111\u1eadu l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c quan h\u1eefu ty, c\u00f2n v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea7n linh th\u00ec do Th\u00e1nh \u00fd c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Theo \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b, khi t\u1ebf Tr\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ecb \u0110\u1ebf ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, d\u00f9ng hai con b\u00f2 \u0111en; n\u0103m v\u1ecb \u0110\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u0169 \u0111\u1ebf: S\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebf', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-457-13\" href=\"#footnote-457-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a> v\u00e0 n\u0103m v\u1ecb Nh\u00e2n \u0111\u1ebf, m\u1ed7i v\u1ecb d\u00f9ng con v\u1eadt t\u1ebf theo m\u00e0u s\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi con. X\u00e9t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u1edf Nam Giao c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, tuy s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n v\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1ec9 d\u00f9ng b\u1ed1n con ngh\u00e9, m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con d\u00ea v\u00e0 m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con l\u1ee3n. Nay xin \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng d\u00f9ng b\u1ea3y con ngh\u00e9 \u0111\u1ec3 t\u1ebf Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, \u0110\u1ebf ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebf. D\u00f9ng n\u0103m con d\u00ea v\u00e0 n\u0103m con l\u1ee3n \u0111\u1ec3 t\u1ebf n\u0103m v\u1ecb Nh\u00e2n \u0111\u1ebf.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 h\u1ee3p t\u1ebf v\u00e0 th\u00eam v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh d\u00e2ng l\u1ec5 t\u1ebf Ng\u0169 \u0111\u1ebf v\u00e0 Th\u1ea7n Ch\u00e2u. C\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 xin t\u0103ng th\u00eam b\u1ed1n con ngh\u00e9, t\u1ed5ng c\u1ed9ng d\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ngh\u00e9, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng d\u00ea v\u00e0 l\u1ee3n c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1edf Nam Giao, m\u1ed7i lo\u1ea1i d\u00f9ng m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con \u0111\u1ec3 t\u1ebf c\u00e1c th\u1ea7n v\u1ecb t\u1eeb Nh\u1eadt Nguy\u1ec7t tr\u1edf xu\u1ed1ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c d\u00f9ng b\u1ea3y con ngh\u00e9, n\u0103m con d\u00ea v\u00e0 n\u0103m con l\u1ee3n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng k\u00fd\u300b, v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng ba<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng ba: Ch\u1eef 'Gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u1eadt', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-14\" href=\"#footnote-457-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>. Vi\u1ec7c d\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ngh\u00e9, m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con d\u00ea v\u00e0 m\u01b0\u1eddi s\u00e1u con l\u1ee3n di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng n\u0103m. Nay ghi ch\u00e9p c\u1ea3 hai vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m, Vi\u1ec7n L\u1ec5 b\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean ng\u1ecdc l\u1ec5 th\u1ea7n v\u00e0 ng\u1ecdc thi\u00eau m\u1edbi l\u00e0m cho Minh \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc khi t\u1ebf th\u1ea7n, c\u00f3 ng\u1ecdc t\u1ebf v\u00e0 ng\u1ecdc thi\u00eau, nay ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u1ecdc thi\u00eau, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ebf t\u1ef1 sao?&#8221;<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi, v\u00ec th\u1ea5y vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u1ecdc thi\u00eau, n\u00ean xin giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan t\u00ecm ng\u1ecdc t\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u1ecdc l\u1ec5 th\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ebf t\u1ea1o ch\u00edn lo\u1ea1i kh\u00ed v\u1eadt nh\u01b0 t\u00f4ng, b\u00edch, sau khi t\u1ebf xong th\u00ec c\u1ea5t gi\u1eef, c\u00f2n ng\u1ecdc thi\u00eau ch\u1ec9 d\u00f9ng lo\u1ea1i th\u01b0\u1eddng. T\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf \u0111i, ng\u1ecdc l\u1ec5 th\u1ea7n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm ph\u1ee5ng th\u1edd Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, T\u1ed5 ti\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1eabm ph\u1ee5ng th\u1edd Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t T\u1ed5 ti\u00ean: Ch\u1eef 'ph\u1ee5ng th\u1edd' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1edd ph\u1ee5ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-15\" href=\"#footnote-457-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, h\u00e1 l\u1ea1i ti\u1ebfc g\u00ec ng\u1ecdc qu\u00fd? H\u00e3y l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u1ebf t\u1ea1o.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, Sa Ch\u00e2u v\u1eeba d\u00e2ng ng\u1ecdc, b\u00e8n ch\u1ecdn lo\u1ea1i t\u1ed1t nh\u1ea5t, ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00e0nh ch\u00edn kh\u00ed v\u1eadt nh\u01b0 t\u00f4ng, b\u00edch, trong \u0111\u00f3 lo\u1ea1i \u1eedu ho\u00e0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tinh khi\u1ebft v\u00e0 m\u1ecbn m\u00e0ng. Vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ng\u1ecdc t\u1ebf b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ebfn H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9 lo vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u00e0 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft tr\u00e1i ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[54] D\u1eddi Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00fac Ki\u1ebfn chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. L\u00fac \u0111\u00f3, Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ee9a Nguy\u00ean xin c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Th\u00e2n&#8221;<\/i>, nh\u01b0 thu\u1ed9c h\u1ea1. Tu\u00e2n tranh lu\u1eadn cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang \u1ee7y nhi\u1ec7m Nguy\u00ean, n\u00ean d\u1eddi Tu\u00e2n.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, L\u1ec5 vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m gian c\u1ee7a Minh \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[56] Phong th\u1ea7n n\u00fai Ni Kh\u00e2u \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u l\u00e0m D\u1ee5c Th\u00e1nh h\u1ea7u.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Qu\u1ed1c t\u00edn ty b\u00e3i b\u1ecf tam phi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n. T\u1eeb khi th\u00f4ng hi\u1ebfu v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb khi th\u00f4ng hi\u1ebfu v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, ch\u1eef 'hi\u1ebfu' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 51 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-16\" href=\"#footnote-457-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, vi\u1ec7c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u do kinh th\u00e0nh c\u1eed tam phi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n, khi\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n v\u00ec nhu c\u1ea7u \u0111\u00f2i h\u1ecfi. Gi\u00e1n quan Bao Ch\u1eedng, Ng\u00f4 Khu\u00ea k\u1ecbch li\u1ec7t n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u n\u00e0y, sau khi b\u00e3i b\u1ecf tam phi\u00ean, c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec1u do quan ch\u1ee9c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 lo li\u1ec7u<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec1u do quan ch\u1ee9c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 lo li\u1ec7u, ch\u1eef 'lo' nguy\u00ean l\u00e0 'bi\u1ec7n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 51 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-17\" href=\"#footnote-457-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed H\u00e0 \u0110\u00e0m t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ban ch\u1ec9 h\u1ee7y b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 th\u1ea7n ba phi\u00ean c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn H\u00e0 B\u1eafc lo vi\u1ec7c cung \u1ee9ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t ti\u1ec7n l\u1ee3i, kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y bi\u1ebft c\u00f3 quan l\u1ea1i d\u00e2ng l\u1eddi xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5u hi\u1ec3u n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n. B\u1edfi v\u00ec c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn H\u00e0 B\u1eafc t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m nay ph\u1ea3i cung \u1ee9ng cho ba phi\u00ean qua l\u1ea1i, b\u1ecb c\u00e1c c\u01a1 quan tr\u00ean d\u01b0\u1edbi l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 b\u00f3c l\u1ed9t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi lo vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1 s\u1ea3n gia s\u1ea3n, ch\u1ebft ch\u00f3c, l\u01b0u l\u1ea1c kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. Hu\u1ed1ng chi nay li\u00ean ti\u1ebfp m\u1ea5y n\u0103m b\u1ecb thi\u00ean tai, s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, may m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t thay \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu l\u1ea1i theo l\u1ed1i c\u0169, ch\u1ec9 l\u1ea5y sinh m\u1ea1ng c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0i qu\u1eadn \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 cho s\u1ef1 \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ba phi\u00ean, th\u00ec c\u00f3 \u00edch g\u00ec cho vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc? Chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u00fang! Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, kh\u00f4ng b\u1ecb nh\u1eefng l\u1eddi b\u00e0n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0m lay chuy\u1ec3n, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t l\u1ed9 c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00e0m, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p. Th\u00e1ng 10 n\u0103m sau, Ng\u00f4 Khu\u00ea n\u00f3i vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf ba phi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c hai th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u1ea1i x\u00f4n xao. Ch\u1eafc l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Minh \u0111\u01b0\u1eddng L\u1ec5 nghi s\u1ee9 t\u00e2u: <i>&#8220;S\u1eafp t\u1edbi h\u00e0nh l\u1ec5, xin ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3, Thanh \u0110\u1ebf, X\u00edch \u0110\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, B\u1ea1ch \u0110\u1ebf, H\u1eafc \u0110\u1ebf, Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3, d\u00e2ng ng\u1ecdc t\u1ec7. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng, d\u00e2ng t\u1ec7. Th\u1ee9 t\u1ef1 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u nh\u1ea1c d\u00f9ng trong Minh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u n\u00ean theo th\u00e1ng d\u00f9ng lu\u1eadt, th\u00e1ng 9 d\u00f9ng V\u00f4 X\u1ea1 l\u00e0m chu\u1ea9n, c\u00f2n Ng\u0169 \u0110\u1ebf th\u00ec m\u1ed7i v\u1ecb d\u00f9ng nh\u1ea1c theo \u00e2m b\u1ea3n x\u1ee9. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf th\u00f4n Thi\u00ean Oa, x\u00e3 Th\u1ea3o Th\u00e0nh, qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y t\u00e2u: <i>&#8220;Giao Ch\u1ec9 ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u1edf ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho l\u1ed9 n\u00e0y ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, t\u1eeb trong cung ban ra t\u00ean c\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c v\u00e0 hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa d\u00f9ng trong l\u1ec5 Minh \u0110\u01b0\u1eddng: Kh\u00fac h\u1ea1 th\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e0nh An; kh\u00fac ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean xu\u1ed1ng, \u0111i \u0111\u1ee9ng g\u1ecdi l\u00e0 Nghi An; kh\u00fac d\u00e2ng ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a \u1edf v\u1ecb tr\u00ed H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3, Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3 g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u1ea5n An, kh\u00fac d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u hi\u1ebfn g\u1ecdi l\u00e0 Kh\u00e1nh An; kh\u00fac d\u00e2ng l\u1ee5a \u1edf v\u1ecb tr\u00ed Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng, Ch\u00e2n T\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 T\u00edn An, kh\u00fac d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u hi\u1ebfn g\u1ecdi l\u00e0 Hi\u1ebfu An, kh\u00fac T\u01b0 \u0110\u1ed3 d\u00e2ng th\u1ecbt g\u1ecdi l\u00e0 S\u00ed An; kh\u00fac d\u00e2ng ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a \u1edf v\u1ecb tr\u00ed Ng\u0169 \u0110\u1ebf c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u1ea5n An, kh\u00fac d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u hi\u1ebfn g\u1ecdi l\u00e0 Tinh An, kh\u00fac ho\u00e0ng \u0111\u1ebf u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ph\u00fac g\u1ecdi l\u00e0 T\u1ed9 An; kh\u00fac r\u00fat lui \u0111i\u1ec7u m\u00faa v\u0103n, \u0111\u00f3n \u0111i\u1ec7u m\u00faa v\u00f5, d\u00e2ng l\u1ec5 \u00e1 hi\u1ebfn, tam hi\u1ebfn \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 M\u1ee5c An, kh\u00fac d\u1ecdn \u0111\u1eadu g\u1ecdi l\u00e0 H\u00e2m An, kh\u00fac ti\u1ec5n th\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e0nh An, kh\u00fac tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea1i th\u1ee9 g\u1ecdi l\u00e0 Kh\u1ebf An. \u0110i\u1ec7u m\u00faa v\u0103n g\u1ecdi l\u00e0 H\u1eefu V\u0103n H\u00f3a T\u1ee5c, \u0111i\u1ec7u m\u00faa v\u00f5 g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e0nh C\u00f4ng Du\u1ec7 \u0110\u1ee9c. Nh\u00e0 Vua so\u1ea1n b\u1ed1n kh\u00fac nh\u1ea1c ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea5n An, Kh\u00e1nh An, T\u00edn An, Hi\u1ebfu An, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec sai c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 so\u1ea1n.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c \u0111\u00e3 so\u1ea1n m\u00e0 tr\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean c\u00e1c kh\u00fac th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng trong t\u1ebf l\u1ec5. B\u00e8n \u0111\u1ed5i kh\u00fac Th\u00e0nh An th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng trong l\u1ec5 t\u1ebf Minh \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u th\u00e0nh T\u00f4ng An, kh\u00fac Kh\u00e1nh An d\u00f9ng trong l\u1ec5 t\u1ebf C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf th\u00e0nh Quang An, kh\u00fac T\u00edn An d\u00f9ng trong l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf Ph\u1ee5ng T\u1eeb Mi\u1ebfu th\u00e0nh T\u1eeb An.<\/p>\n<p>[63] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, t\u1eeb trong cung ban ra t\u00e1m kh\u00fac nh\u1ea1c Minh \u0110\u01b0\u1eddng do nh\u00e0 Vua so\u1ea1n, l\u1ea5y qu\u00e2n, th\u1ea7n, d\u00e2n, s\u1ef1, v\u1eadt ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi ng\u0169 \u00e2m, m\u1ed7i kh\u00fac g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i thanh; d\u00f9ng bi\u1ebfn cung, bi\u1ebfn ch\u1ee7y th\u00ec l\u1ea5y thi\u00ean, \u0111\u1ecba, nh\u00e2n, b\u1ed1n m\u00f9a l\u00e0m b\u1ea3y \u00e2m, m\u1ed7i kh\u00fac g\u1ed3m ba m\u01b0\u01a1i thanh; l\u1ea5y s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng sinh c\u1ee7a t\u1eed m\u1eabu<a class=\"footnote\" title=\"D\u0129 t\u1eed m\u1eabu t\u01b0\u01a1ng sinh 't\u1eed m\u1eabu' nguy\u00ean t\u00e1c 'M\u1eabu t\u1eed' , c\u1ee9 t\u1ed1ng b\u1ea3n, t\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n c\u1eadp t\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 nh\u1ecb t\u1ee9 chi nh\u1ea5t t\u1ee9, t\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n nh\u1ea5t nh\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c ch\u00ed \u1ea5t ch\u00ednh.\" id=\"return-footnote-457-18\" href=\"#footnote-457-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i kh\u00fac g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m thanh. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y Ho\u00e0ng Chung l\u00e0m chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1ea1c lu\u1eadt th\u00e1ng Minh \u0110\u01b0\u1eddng, n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y thanh l\u00e0m hai kh\u00fac, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y V\u00f4 X\u1ea1 l\u00e0m chu\u1ea9n; l\u1ea1i l\u1ea5y hai m\u01b0\u01a1i thanh, hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m thanh, ba m\u01b0\u01a1i thanh l\u00e0m ba kh\u00fac, c\u0169ng l\u1ea5y V\u00f4 X\u1ea1 l\u00e0m chu\u1ea9n, \u0111\u1ec1u t\u1eeb cung Ho\u00e0ng Chung v\u00e0o V\u00f4 X\u1ea1. N\u1ebfu c\u1ea7n d\u00f9ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ho\u1eb7c n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y thanh, th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 c\u1ee7a b\u1ea3n nh\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e0nh kh\u00fac, c\u00e1c thanh tri\u1ec7t v\u1eabn theo lu\u1eadt c\u0169. C\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c kh\u00fac C\u1ed5 X\u00fay C\u1ea3nh Nghi\u00eam v\u00e0 H\u1ee3p Cung Ca do nh\u00e0 Vua so\u1ea1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp luy\u1ec7n \u1edf Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;K\u00ednh v\u00e2ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Tham ngh\u1ecb Nguy\u1ec5n D\u1eadt d\u00e2ng l\u00ean ph\u00e9p bi\u00ean chung b\u1ed1n thanh thanh, xin d\u00f9ng \u1edf Minh \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u00e9p lu\u1eadt l\u00e3 to\u00e0n cung, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh b\u1eb1ng \u1ed1ng, l\u1ea1i ch\u1ebf m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng, l\u1ea5y l\u00e0m m\u01b0\u1eddi hai ch\u00ednh thanh, t\u00ednh theo lu\u1eadt, t\u1ef1 nhi\u00ean g\u1ea5p \u0111\u00f4i v\u00e0 m\u1ed9t n\u1eeda. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n n\u00f3i: &#8216;M\u1ed9t n\u1eeda, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda ch\u00ednh thanh l\u00e0m m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng t\u1eed thanh, n\u00ean c\u00f3 m\u01b0\u1eddi hai ch\u00ednh thanh v\u00e0 m\u01b0\u1eddi hai t\u1eed thanh.&#8217; T\u1eed thanh t\u1ee9c l\u00e0 thanh thanh. \u1ed0ng ch\u00ednh d\u00e0i th\u00ec d\u00f9ng ch\u00ednh thanh; \u1ed1ng ch\u00ednh ng\u1eafn th\u00ec d\u00f9ng t\u1eed thanh, m\u00e0 th\u00e0nh n\u0103m \u00e2m. Nh\u01b0ng ph\u00e9p c\u1ea7u thanh, g\u1ed1c \u1edf chu\u00f4ng, n\u00ean \u300aQu\u1ed1c ng\u1eef\u300b g\u1ecdi l\u00e0 &#8216;\u0111\u1ed9 lu\u1eadt qu\u00e2n chung&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"\u300aQu\u1ed1c ng\u1eef\u300b g\u1ecdi l\u00e0 '\u0111\u1ed9 lu\u1eadt qu\u00e2n chung' v\u1eady. Ch\u1eef 'v\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u1eef', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-15, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-19\" href=\"#footnote-457-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e9p bi\u00ean ch\u1ebf chu\u00f4ng \u0111\u00e1, c\u00e1c \u0111\u1eddi kh\u00e1c nhau, c\u00f3 khi l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi ch\u00edn l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ee5, l\u00e0 l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi hai chu\u00f4ng \u1ee9ng v\u1edbi m\u01b0\u1eddi hai th\u00e1ng, l\u1ea1i th\u00eam b\u1ea3y lu\u1eadt; c\u00f3 khi l\u1ea5y hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ee5, l\u00e0 l\u1ea5y m\u1ed9t qu\u00e2n thanh th\u00eam tr\u1ecdc b\u1ed9i; c\u00f3 khi l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ee5, l\u00e0 l\u1ea5y m\u1ed9t qu\u00e2n thanh, ch\u00ednh l\u00e0m m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n, cung, th\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t b\u1ed9, g\u1ecdi l\u00e0 &#8216;huy\u1ec1n t\u00e1m d\u00f9ng b\u1ea3y&#8217;; c\u00f3 khi l\u1ea5y hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ee5, thanh, ch\u00ednh thanh \u0111\u1ee7 c\u1ea3. Cho n\u00ean ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u s\u1ed1 l\u00e0m gi\u00e1 nh\u1ecf, hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n l\u00e0m gi\u00e1 l\u1edbn, d\u00f9ng \u1edf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, tri\u1ec1u h\u1ed9i, m\u1ed7i n\u01a1i c\u00f3 c\u00e1ch d\u00f9ng ri\u00eang.<\/i><\/p>\n<p><i>Hi\u1ec7n nay, chu\u00f4ng Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng treo m\u01b0\u1eddi s\u00e1u chi\u1ebfc, theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng ngo\u00e0i ch\u00ednh thanh c\u00f2n c\u00f3 b\u1ed1n thanh thanh t\u1eeb Ho\u00e0ng Chung \u0111\u1ebfn Gi\u00e1p Chung. Tuy trong s\u00e1ch v\u1edf ch\u01b0a r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c, nh\u01b0ng x\u00e9t k\u1ef9 th\u00ec th\u1ef1c c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a. Khi t\u1eeb Di T\u1eafc \u0111\u1ebfn \u1ee8ng Chung b\u1ed1n lu\u1eadt l\u00e0m qu\u00e2n, n\u1ebfu d\u00f9ng h\u1ebft ch\u00ednh thanh th\u00ec cung nh\u1eb9 m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, v\u00ec d\u01b0\u1edbi cung thanh kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 tr\u1ecdc thanh. Trong m\u1ed9t qu\u00e2n, cung y\u1ebfu th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh, g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ea5n \u00e1t, n\u00ean ph\u1ea3i d\u00f9ng t\u1eed thanh \u0111\u1ec3 c\u00e2n b\u1eb1ng tr\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea3n. T\u1eeb gi\u00e1c tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u0169ng theo ph\u00e9p n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1eady Di T\u1eafc l\u00e0m cung th\u00ec Ho\u00e0ng Chung l\u00e0m gi\u00e1c; Nam L\u00e3 l\u00e0m cung th\u00ec \u0110\u1ea1i L\u00e3 l\u00e0m gi\u00e1c; V\u00f4 X\u1ea1 l\u00e0m cung th\u00ec Ho\u00e0ng Chung l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i Th\u1ea5u l\u00e0m gi\u00e1c; \u1ee8ng Chung l\u00e0m cung th\u00ec \u0110\u1ea1i L\u00e3 l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng, Gi\u00e1p Chung l\u00e0m gi\u00e1c. Ho\u00e0ng Chung, \u0110\u1ea1i L\u00e3, Th\u00e1i Th\u1ea5u, Gi\u00e1p Chung \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00ednh lu\u1eadt d\u00e0i, n\u00ean d\u00f9ng thanh thanh. Nh\u01b0 v\u1eady, \u00e2m lu\u1eadt h\u00e0i h\u00f2a kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng b\u1ed1n thanh thanh c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng. \u0110\u1ebfn khi lu\u1eadt kh\u00e1c l\u00e0m cung, tr\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea3n t\u00f4n ty t\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp, kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng thanh thanh xen v\u00e0o.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, v\u0103n nh\u1ea1c suy t\u00e0n, ph\u00e9p \u0111\u00e1nh nh\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng truy\u1ec1n. Nay n\u1ebfu b\u1eaft c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed nh\u01b0 b\u1ea7u, \u0111\u1ea5t, t\u01a1, tr\u00fac \u0111\u1ec1u t\u00ecm thanh thanh, th\u00ec ch\u01b0a th\u1ea5y ph\u00e9p \u1ea5y. L\u1ea1i theo l\u1eddi c\u00e1c nh\u1ea1c c\u00f4ng \u0110\u1ea1i Nh\u1ea1c, t\u1eeb kh\u00e1nh, ti\u00eau, c\u1ea7m, h\u00f2a s\u00e0o sinh n\u0103m nh\u1ea1c kh\u00ed v\u1ed1n c\u00f3 thanh thanh, hu\u00e2n, tr\u00ec, vu, tr\u00fac, s\u1eaft n\u0103m nh\u1ea1c kh\u00ed v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 thanh thanh. Ng\u0169 huy\u1ec1n nguy\u1ec5n, c\u1eedu huy\u1ec1n c\u1ea7m th\u00ec c\u00f3 ph\u00e9p ph\u1ed5 th\u00e1nh ch\u1ebf c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. \u0110\u1ebfn khi ca c\u00f4ng d\u1eabn \u00e2m h\u00e1t cao, ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng Chung thanh thanh.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u00fang th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c, hai thanh thanh v\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng, l\u1ebd ra n\u00ean \u00e1p d\u1ee5ng. T\u1eeb nay, khi \u0110\u1ea1i nh\u1ea1c t\u1ea5u b\u1ed1n qu\u00e2n ch\u00ednh lu\u1eadt t\u1eeb Di T\u1eafc tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e0m cung, th\u00ec th\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1c theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng thanh thanh, c\u00f2n t\u00e1m qu\u00e2n kh\u00e1c v\u1eabn theo ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed nh\u01b0 \u0111\u00e0n, s\u00e1o v\u1ed1n c\u00f3 thanh thanh, th\u00ec cho theo chu\u00f4ng \u0111\u00e1 m\u00e0 t\u1eadp luy\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'gi\u00e1o' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ed1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-457-20\" href=\"#footnote-457-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>. Nh\u1eefng nh\u1ea1c kh\u00ed v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 thanh thanh, th\u00ec x\u00e9t b\u1ea3n g\u1ed1c b\u1ecb thi\u1ebfu m\u1ea5t hai c\u00e2u &#8220;l\u1ec7nh t\u00f9y chung th\u1ea1ch gi\u00e1o t\u1eadp, b\u1ea3n v\u00f4 thanh thanh gi\u1ea3&#8221;, \u00fd v\u0103n ch\u01b0a tr\u1ecdn, nay theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed &#8211; Nh\u1ea1c ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 m\u00e0 th\u00eam v\u00e0o. Ch\u01b0a th\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ea1o t\u00ecm ph\u00e9p m\u1edbi, h\u00e3y t\u1ea1m theo l\u1ec7 c\u0169. Ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00e1t v\u1ed1n d\u00f9ng trung thanh, n\u00ean H\u1ea1 V\u0169 l\u1ea5y thanh l\u00e0m lu\u1eadt, ch\u1ee9ng t\u1ecf ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3, s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u00ednh thanh \u0111\u1ec3 h\u00e1t, \u1ee9ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u00e2m, kh\u00f4ng c\u00f3 sai l\u1ec7ch. C\u00f2n thanh ph\u1ed5 do Nguy\u1ec5n D\u1eadt d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea5y thanh tr\u1ecdc t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e1nh nhau, l\u1ea5y \u00e2m \u0111i\u1ec7u m\u1ec1m m\u1ea1i, g\u1ea7n v\u1edbi Tr\u1ecbnh thanh, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, l\u1ea5y n\u0103m kh\u00fac Ho\u00e0ng chung ng\u0169 \u00e2m do Vua so\u1ea1n, g\u1ed3m 57 thanh, giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, truy t\u1eb7ng b\u00e0 ngo\u1ea1i c\u1ee7a Qu\u00fd phi Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0 T\u00e0o th\u1ecb, t\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t qu\u1ed1c phu nh\u00e2n, t\u1eb1ng t\u1ed5 l\u00e0 H\u00fac l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, \u00f4ng n\u1ed9i l\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban l\u1ea1i ph\u00e9p c\u1ea7u m\u01b0a tuy\u1ebft c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, l\u1ec7nh c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1eb7t \u1edf ch\u1ed7 nghi\u00eam trang s\u1ea1ch s\u1ebd.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed 12 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 6 ng\u01b0\u1eddi; chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 5 ng\u01b0\u1eddi; chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Giang Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, \u00cdch, L\u1ee3i, T\u1eed m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 4 ng\u01b0\u1eddi; chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9 c\u1eed 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1eed 3 ng\u01b0\u1eddi; chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u1edf 6 l\u1ed9 ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 6 ng\u01b0\u1eddi; \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u1eed 3 ng\u01b0\u1eddi; tri ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed 1 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quan trong b\u1ed9 m\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch s\u1eafp m\u00e3n nhi\u1ec7m, \u0111\u00e3 c\u1eed 16 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh. Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Huy\u1ec7n l\u1ec7nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n d\u00e2n nh\u1ea5t, n\u00ean Tr\u1eabm \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p b\u1ea3o c\u1eed. Nay Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch c\u1eed qu\u00e1 nhi\u1ec1u, \u1eaft l\u00e0 do c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1edd v\u1ea3.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p><i>(\u300aC\u1eedu tri\u1ec1u k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b ch\u00e9p: Vua d\u1ee5 c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u1ee9c ty b\u00e1o l\u00ean nhi\u1ec1u vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ecb l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 ch\u01b0a t\u1eebng thi h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i l\u00e0 t\u00ednh m\u1ec7nh c\u1ee7a d\u00e2n, h\u00e1 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng sao? N\u00ean ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 k\u00e9m m\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m nh\u1eb9 th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i.&#8221;<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c quan x\u1ea5u h\u1ed5 t\u1ea1 l\u1ed7i r\u1ed3i lui. T\u1eeb \u0111\u00f3, t\u1eeb Ng\u0169 Khai \u1edf Ng\u1ea1c Ch\u00e2u, L\u1eef S\u0129 T\u00f4ng \u1edf \u0110\u00e0i Ch\u00e2u, ho\u1eb7c v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu, ho\u1eb7c v\u00ec l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i \u0111i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng g\u1ea7n 16 ng\u01b0\u1eddi.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Qu\u00e1ch Th\u1eeba H\u1eefu, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n ch\u00e2u B\u1ea1c, Tuy\u00ean Huy Nam Vi\u1ec7n S\u1ee9, Ki\u1ebfn V\u0169 Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Tuy\u00ean Huy Nam Vi\u1ec7n S\u1ee9. C\u00e1c quan gi\u00e1n v\u00e0 ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e3 t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Th\u1eeba H\u1eefu \u1edf Nam Kinh c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, b\u00e0y c\u0169 l\u1ea5y m\u1edbi, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui l\u00f2ng qu\u00e2n s\u0129, t\u1ef1 \u00fd gi\u1eef l\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ph\u00ea duy\u1ec7t v\u0103n th\u01b0, kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7, v\u01b0\u1ee3t quy\u1ec1n ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i nh\u1eb9, m\u01b0\u1ee3n d\u1ee5ng kh\u00ed c\u1ee5 c\u1ee7a H\u00e0n L\u00e2m, ra v\u00e0o mang theo c\u1edd x\u00ed, d\u00f9ng qu\u00e2n c\u1ea5m \u0111\u1ec3 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nghi th\u1ee9c cung \u0111\u00ecnh, h\u00e0nh vi qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1ec5 b\u1ec1 t\u00f4i.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aNg\u00f4 Khu\u00ea Truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p l\u00e0 t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c Tuy\u00ean Huy S\u1ee9 c\u1ee7a Th\u1eeba H\u1eefu, v\u00e0 ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, gia \u0111\u00ecnh h\u1eadu phi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan ch\u1ea5p ch\u00ednh. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y trong \u300aNg\u00f4 Khu\u00ea Truy\u1ec1n\u300b l\u00e0 sai. Chi\u1ebfu n\u00e0y l\u00e0 do Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau T\u00e1 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i Th\u1eeba H\u1eefu. Nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, L\u00fd Chi\u00eau L\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n ch\u00e2u Di\u00ean, xin \u0111\u1ed5i c\u00e1c ti\u1ec3u b\u1ea3o tr\u1ea1i d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 quan s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd th\u00e0nh c\u00e1c tr\u1ea1m, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, c\u00e1c quan gi\u00e1n quan Bao Ch\u1eedng, Tr\u1ea7n H\u00fac, Ng\u00f4 Khu\u00ea t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng: Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Bao Ch\u1eedng, Tr\u1ea7n H\u00fac, Ng\u00f4 Khu\u00ea. X\u00e9t r\u1eb1ng Tr\u1ea7n, Ng\u00f4 l\u00fac n\u00e0y th\u1ef1c l\u00e0 H\u1eefu ty gi\u00e1n, th\u00e1ng 10 ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, m\u1edbi l\u1ea5y Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n l\u00e0m Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n, nay ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00e0 gi\u00e1n quan, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng sai s\u1ef1 th\u1ef1c.)<\/i><\/p>\n<p><i>&#8220;Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u00e2m kh\u00ed qu\u00e1 th\u1ecbnh, n\u01b0\u1edbc l\u0169 l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i th\u00e0nh qu\u00e1ch, \u0111\u1ea5t l\u1ea1i ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng, s\u00f4ng l\u1edbn v\u1ee1 \u0111\u00ea, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 do b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n \u0111\u1ea1o th\u1ecbnh v\u1eady. D\u00f9 b\u1ec7 h\u1ea1 tinh th\u00e0nh c\u1ea3m ph\u00e1t, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 l\u1eadp t\u1ee9c ti\u00eau tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec sao? \u0110\u1ea1o tr\u1eddi ban ph\u00fac cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh, gi\u00e1ng h\u1ecda cho k\u1ebb d\u00e2m, n\u1ebfu c\u00f9ng l\u00f2ng v\u1edbi d\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9, n\u1ebfu theo \u00fd ri\u00eang m\u00ecnh th\u00ec tr\u1eddi s\u1ebd b\u1ecf. Nay mu\u00f4n d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau T\u00e1 l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 nh\u1edd \u00e2n s\u1ee7ng ri\u00eang m\u00e0 leo l\u00ean \u0111\u1ecba v\u1ecb cao sang, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n ph\u1ea3i tr\u00e1i, qu\u00ean h\u1ebft ch\u1ee9c tr\u00e1ch, c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i s\u1ef1 v\u01a1 v\u00e9t c\u1ee7a h\u1eafn, kho n\u1ed9i ph\u1ee7 c\u0169ng b\u1ecb phi\u1ec1n nhi\u1ec5u v\u00ec ph\u1ea3i gi\u00fap \u0111\u1ee1. Ph\u00e1p ch\u1ebf \u0111\u00e3 h\u1ecfng n\u00e1t, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, m\u00e0 Nghi\u00eau T\u00e1 v\u1eabn t\u1ef1 \u0111\u1eafc, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5, g\u1ecdi tai h\u1ecda \u0111\u1ebfn, th\u1ef1c l\u00e0 do h\u1eafn v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng t\u1eeb khi d\u00f9ng Nghi\u00eau T\u00e1, tr\u0103m \u0111i\u1ec1u qu\u00e1i d\u1ecb d\u1ea7n l\u1ed9 ra, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00ean tr\u00e1i \u00fd tr\u1eddi v\u1eady. Mu\u00f4n mi\u1ec7ng c\u00f9ng ch\u00ea, \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u01b0\u1edbi tr\u00e1i l\u00f2ng d\u00e2n v\u1eady. Tr\u00e1i \u00fd tr\u1eddi, th\u00ec \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, d\u00f9 c\u00f3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o c\u00fang t\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec. Tr\u00e1i l\u00f2ng d\u00e2n, th\u00ec phong h\u00f3a tr\u1ecb \u0111\u1ea1o suy \u0111\u1ed3i, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u1ea3n th\u00fac, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ee9u v\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ec7 h\u1ea1 sao l\u1ea1i che ch\u1edf m\u1ed9t Nghi\u00eau T\u00e1, tr\u00ean tr\u00e1i \u00fd tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi tr\u00e1i l\u00f2ng d\u00e2n, \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean nguy c\u01a1 v\u1eady? Th\u1ef1c l\u00e0 \u0111au l\u00f2ng cho b\u1ec7 h\u1ea1!<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00ecnh ri\u00eang th\u00e2n thi\u1ebft, th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi, nh\u01b0ng n\u1ebfu x\u1eed l\u00fd c\u00f3 \u0111\u1ea1o, ti\u1ebfn c\u1eed h\u1ee3p l\u00fd, khi\u1ebfn kh\u00f4ng r\u01a1i v\u00e0o nguy c\u01a1, m\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n n\u01a1i y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i \u0111\u1ebfn l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi, h\u1ecda kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1 nh\u00e2n \u1ea5y, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed1i h\u1ecda cho qu\u1ed1c gia. Nh\u1eefng d\u1ea5u v\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m xem x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Bao Ch\u1eedng l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ea5y t\u00e0i ch\u00ednh trong thi\u00ean h\u1ea1, c\u1ea3 c\u00f4ng l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u ki\u1ec7t qu\u1ec7, m\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n k\u1ebf to\u00e1n, trong tri\u1ec1u th\u00ec l\u00e0 Tam ty s\u1ee9, ngo\u00e0i th\u00ec l\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, giao ph\u00f3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c sau n\u00e0y g\u00e2y ra th\u1ea5t b\u1ea1i. Th\u00eam n\u1eefa, Ng\u00f4 Khu\u00ea, Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng t\u1ea5u, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau T\u00e1, nh\u1edd \u00e2n \u0111i\u1ec3n s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf H\u1ed9i ph\u1ee7, nh\u01b0ng ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng ta b\u1ecb b\u1ecf b\u00ea, quy\u1ec1n l\u1ee3i b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ee3i quy\u1ec1n ph\u1ea3n ph\u00fac, ch\u1eef 'ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u01b0', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng Bao Hi\u1ebfu T\u00fac C\u00f4ng T\u1ea5u Ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-457-21\" href=\"#footnote-457-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, khi\u1ebfn c\u1ea3 c\u00f4ng l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3. H\u01a1n n\u1eefa, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, d\u00f9 h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a ho\u00e0ng h\u1eadu c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c giao quy\u1ec1n l\u1ef1c, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i? Ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang an to\u00e0n l\u00e0 \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta, khi kho t\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, chi ti\u00eau d\u01b0 d\u1ea3, v\u1eabn c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn nh\u1eefng quan k\u1ebf to\u00e1n nh\u01b0 Tr\u1ea7n Th\u1ee9, Ng\u1ee5y V\u0169 \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, c\u00f2n l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t ch\u00fang. Hu\u1ed1ng chi hi\u1ec7n nay t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0 v\u1eady, sao c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 giao ph\u00f3 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e2u ng\u00e0y \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y, l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng tin c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, g\u00e2y ra sai l\u1ea7m cho thi\u00ean h\u1ea1, th\u1ea7n th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111au l\u00f2ng v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1. K\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u00e1, t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi kh\u00e1c, giao ph\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch, y\u00eau c\u1ea7u h\u1ecd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 th\u1ef1c t\u1ebf, trong m\u1ed9t hai n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00e1 h\u01a1n. N\u1ebfu kh\u00f4ng, e r\u1eb1ng s\u1ebd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed1i lo l\u1edbn cho B\u1ec7 h\u1ea1. H\u01a1n n\u1eefa, t\u00f4ng mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1i quan tr\u1ecdng, t\u00e0i ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, m\u00e0 an nguy c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3, mong B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u01b0u t\u00e2m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111\u1eb7c phong em g\u00e1i th\u1ee9 t\u00e1m c\u1ee7a Qu\u00fd phi h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thanh H\u00e0 qu\u1eadn qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o. C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 con c\u1ee7a Di Gi\u1ea3n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u th\u00ed ch\u1ee9c quan, nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1eadn. L\u00fac n\u00e0y, Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm bi\u1ebft khanh c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1m.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban cho \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u01a1n t\u1ed9i ch\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'h\u1ea1' trong 't\u1ea1p ph\u1ea1m t\u1eed t\u1ed9i d\u0129 h\u1ea1 \u0111\u1ec7 gi\u00e1ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 5-7 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-457-22\" href=\"#footnote-457-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u01a1n tr\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu L\u01b0u Thu\u1ea5n Th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch b\u00e0n v\u1ec1 Minh \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3. <em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aMinh \u0111\u01b0\u1eddng k\u00fd\u300b v\u00e0 \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/em><\/p>\n<p>[76] Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u1edf c\u00e1c Nh\u0129 Anh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn: <i>&#8220;X\u01b0a c\u00f3 vi\u1ec7c di d\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng r\u00e3i, nay \u0111\u1ea5t M\u00e2n, Th\u1ee5c ch\u1eadt h\u1eb9p, d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 di d\u1eddi kh\u00f4ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110inh \u0110\u1ed9 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Lu\u1eadt l\u1ec7nh v\u1eabn c\u00f2n, ch\u1ec9 c\u00f3 quan l\u1ea1i kh\u00f4ng thi h\u00e0nh m\u00e0 th\u00f4i. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eebng di d\u1eddi h\u01a1n ngh\u00ecn h\u1ed9 d\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u0110\u00f4ng, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u1ea1i di d\u1eddi d\u00e2n V\u00e2n, \u1ee8ng, Ho\u00e0n, S\u00f3c \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh. Ng\u01b0\u1eddi v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc si\u00eang n\u0103ng, ti\u1ebft ki\u1ec7m, nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 n\u1ed5i ti\u1ebfng trong l\u00e0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n di c\u01b0 th\u1eddi \u0111\u00f3. D\u00e2n v\u1ed1n y\u00ean ph\u1eadn, kh\u00f4ng mu\u1ed1n r\u1eddi b\u1ecf qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u00e3 c\u1ea1n ki\u1ec7t, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 luy\u1ebfn ti\u1ebfc. D\u00e2n Th\u1ee5c h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng l\u00ean, \u0111\u1ea5t hoang \u0111\u00e3 khai ph\u00e1 h\u1ebft, h\u1ed9 ngh\u00e8o ch\u1ec9 c\u00f3 ba m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i m\u1eabu, ho\u1eb7c n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y m\u1eabu m\u00e0 ph\u1ea3i nu\u00f4i c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a l\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u00f3i ngay, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u00e2n Th\u1ee5c, m\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i ch\u1eadt h\u1eb9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u1ec1u n\u00ean di d\u1eddi \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, c\u1ea5p \u0111\u1ea5t theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi, mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ecd theo lu\u1eadt, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe theo, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh T\u00e2y th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, T\u1eed, L\u1ee3i, Qu\u1ef3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, d\u00e2n n\u00e0o mu\u1ed1n di c\u01b0 th\u00ec cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00f4i ch\u00fat.)<\/i><\/p>\n<p>[77] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, truy t\u1eb7ng M\u1ef9 nh\u00e2n h\u1ecd Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Sung nghi<a class=\"footnote\" title=\"'Sung nghi', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Uy\u1ec3n nghi'.\" id=\"return-footnote-457-23\" href=\"#footnote-457-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>. <em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y cho th\u1ea5y s\u1ef1 vi\u1ec7c M\u1ef9 nh\u00e2n h\u1ecd Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o cung tr\u1edf l\u1ea1i.)<\/em><\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban ra ba b\u1ea3n nh\u1ea1c ph\u1ed5 cung V\u00f4 X\u1ea1 \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng do Vua so\u1ea1n, m\u1ed7i b\u1ea3n \u0111\u1ec1u c\u00f3 57 ch\u1eef. M\u1ed9t kh\u00fac ng\u0169 \u00e2m d\u00f9ng khi d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt; m\u1ed9t kh\u00fac nh\u1ecb bi\u1ebfn th\u1ea5t lu\u1eadt d\u00f9ng khi u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ph\u00fac; m\u1ed9t kh\u00fac th\u1ea5t lu\u1eadt t\u01b0\u01a1ng sinh d\u00f9ng khi r\u00fat lui v\u0103n v\u0169, \u0111\u00f3n v\u0169 v\u0169, d\u00e2ng l\u1ec5 \u00e1 hi\u1ebfn, chung hi\u1ebfn v\u00e0 d\u1ecdn \u0111\u1eadu. <em>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y e r\u1eb1ng tr\u00f9ng v\u1edbi ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i th\u00e1ng 6, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i. Theo b\u1ea3n &#8220;Ch\u00ed&#8221;, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng tr\u00f9ng.)<\/em><\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn, ki\u00eam Th\u1ecb trung L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a \u0111ang \u1ed1m, v\u00e0o g\u1eb7p trong ph\u00f2ng ng\u1ee7. Th\u0103ng con th\u1ee9 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 Tu\u00e2n l\u00e0m c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, ban cho nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00e0 c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u00e0y 5.000 ti\u1ec1n thu\u00ea nh\u00e0 quan<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'nh\u1eadt' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 truy\u1ec7n L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 464 m\u00e0 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-457-24\" href=\"#footnote-457-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng \u0111au \u0111\u1edbn. Truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, t\u01b0\u1edbc L\u0169ng T\u00e2y qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch ng\u1eebng tri\u1ec1u ch\u00ednh n\u0103m ng\u00e0y, m\u1eb7c tang ph\u1ee5c trong v\u01b0\u1eddn. \u0110\u1eb7t th\u1ee5y l\u00e0 Cung Hi, Vua so\u1ea1n bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o, kh\u1eafc ch\u1eef: <i>&#8220;Bia th\u00e2n hi\u1ec1n.&#8221;<\/i> Khi v\u1ee3 \u00f4ng m\u1ea5t, c\u0169ng ng\u1eebng tri\u1ec1u ch\u00ednh v\u00e0 m\u1eb7c tang ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua v\u00ec Th\u00e1i h\u1eadu Ch\u01b0\u01a1ng \u00dd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, n\u00ean ban \u00e2n s\u1ee7ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho gia \u0111\u00ecnh b\u00ean ngo\u1ea1i, v\u01b0\u1ee3t xa m\u1ee9c th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. D\u1ee5ng H\u00f2a nh\u1edd l\u00e0 c\u1eadu c\u1ee7a Vua m\u00e0 t\u1eeb d\u00e2n th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh y\u00ean l\u1eb7ng, tr\u00e1nh xa quy\u1ec1n th\u1ebf, \u0111\u00f3ng c\u1eeda t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00e1ch, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec3m m\u1ea1nh c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Ch\u00e2u T\u00e0o b\u00e1o Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu s\u01b0 tr\u00ed s\u0129 Nh\u1eadm Trung S\u01b0 m\u1ea5t. Truy t\u1eb7ng Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i b\u1ea3o, th\u1ee5y l\u00e0 An Hu\u1ec7.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>&#8220;C\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf n\u0103m v\u1ecb \u0110\u1ebf trong Minh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1i \u00e2m lu\u1eadt l\u00e0 Ho\u00e0ng chung, \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u00e9p c\u0169 d\u00f9ng trong c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf th\u01b0\u1eddng ni\u00ean v\u00e0 l\u1ec5 ngh\u00eanh kh\u00ed n\u0103m m\u00f9a c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0ng n\u1ebfu d\u00f9ng trong l\u1ec5 \u0111\u1ea1i t\u1ebf do nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh th\u00ec ch\u01b0a th\u1eadt h\u1ee3p l\u00fd. H\u01a1n n\u1eefa, v\u1ecb tr\u00ed c\u00e1c \u0111i\u1ec7n trong Minh \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i\u1ec7n M\u1ed9c \u1edf h\u01b0\u1edbng D\u1ea7n, \u0111i\u1ec7n Ho\u1ea3 \u1edf h\u01b0\u1edbng T\u1ef5, \u0111i\u1ec7n Kim \u1edf h\u01b0\u1edbng Th\u00e2n, \u0111i\u1ec7n Thu\u1ef7 \u1edf h\u01b0\u1edbng H\u1ee3i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a M\u1ed9c, Ho\u1ea3, Kim, Thu\u1ef7. \u0110i\u1ec7n Th\u1ed5 \u1edf h\u01b0\u1edbng T\u00e2y Nam, l\u00e0 n\u01a1i th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u1ed5. \u0110\u00e3 d\u00f9ng v\u1ecb tr\u00ed kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ng\u0169 h\u00e0nh, th\u00ec nh\u1ea1c d\u00e2ng th\u1ea7n c\u0169ng n\u00ean d\u00f9ng \u00e2m lu\u1eadt th\u00e1ng kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ng\u0169 h\u00e0nh, m\u1ed7i lo\u1ea1i theo \u00e2m c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh kh\u00fac nh\u1ea1c. N\u0103m kh\u00fac Tinh an n\u00ean d\u00f9ng \u00e2m lu\u1eadt V\u00f4 x\u1ea1. Th\u00e1i th\u1ea5u l\u00e0m Gi\u00e1c, d\u00e2ng Thanh \u0110\u1ebf; Tr\u1ecdng L\u00e3 l\u00e0m Ch\u1ee7y, d\u00e2ng X\u00edch \u0110\u1ebf; L\u00e2m Chung l\u00e0m Cung, d\u00e2ng Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf; Di T\u1eafc l\u00e0m Th\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng B\u1ea1ch \u0110\u1ebf; \u1ee8ng Chung l\u00e0m V\u0169, d\u00e2ng H\u1eafc \u0110\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan hai ch\u1ebf c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e0n b\u1ea1c, V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ea1i t\u1ebf \u0111\u00e3 g\u1ea7n, vi\u1ec7c kh\u00f3 thay \u0111\u1ed5i ngay, xin \u0111\u1ee3i sau \u0111\u1ea1i l\u1ec5 r\u1ed3i s\u1ebd b\u00e0n k\u1ef9 v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-457-1\">Ch\u1eef 'chi' trong 'xu\u1ea5t nh\u1eadp chi s\u1ed1 d\u0129 v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, \u300aT\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 29 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-457-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-2\">Mu\u1ed1i 800 c\u00e2n tr\u01b0\u1edbc b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n: '800 c\u00e2n', c\u00f9ng v\u1edbi \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '108 c\u00e2n'. <a href=\"#return-footnote-457-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-3\">Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ea5y kho\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u1ea5y mu\u1ed1i: \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14 gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'th\u1ee5', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b ch\u1eef 'th\u1ee5' ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1ee5'. <a href=\"#return-footnote-457-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-4\">Ch\u1eef 'vi\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 24-1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-457-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-5\"> 'c\u00e1i' nguy\u00ean l\u00e0 '\u00cdch', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-6\">Ch\u1eef '\u0111\u1eafc' trong 'h\u1eadu b\u1ea5t \u0111\u1eafc ph\u1ee5c th\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'n\u0103ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-457-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-7\">Ch\u1eef 'nh\u1eadt' trong 'c\u00e1i c\u1eedu nguy\u1ec7t nh\u1ecb th\u1eadp th\u1ea5t nh\u1eadt d\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 24-5 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-457-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-8\">Chi\u1ebfu H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, ch\u1eef 'H\u00e0' nguy\u00ean l\u00e0 'Giang', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-9\"> Nh\u1eadt nguy\u1ec7t nguy\u00ean t\u00e1c 'Nguy\u1ec7t nh\u1eadt', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-8, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 101 l\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-10\"> Ch\u1eef 'thi\u1ebft' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'v\u1ecb', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-8, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 101 l\u1ec5 ch\u00ed b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-457-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-11\"> ch\u1eef 'n\u00e3i' trong c\u00e2u 'n\u00e3i v\u00e2n ph\u00f9 \u0111\u1ed3 to\u00e0n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea1o' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-457-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-12\">\u300aB\u1ea3n Ch\u00ed\u300b l\u1ea5y nghi ch\u00fa trong \u300aMinh \u0110\u01b0\u1eddng K\u00fd\u300b, 'Nghi ch\u00fa', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Ngh\u0129a ch\u00fa'. <a href=\"#return-footnote-457-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-13\"> Ng\u0169 \u0111\u1ebf: S\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u0169 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebf', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-457-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-14\"> Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng ba: Ch\u1eef 'Gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u1eadt', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-15\"> Tr\u1eabm ph\u1ee5ng th\u1edd Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t T\u1ed5 ti\u00ean: Ch\u1eef 'ph\u1ee5ng th\u1edd' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1edd ph\u1ee5ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-16\"> T\u1eeb khi th\u00f4ng hi\u1ebfu v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, ch\u1eef 'hi\u1ebfu' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 51 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-17\"> C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec1u do quan ch\u1ee9c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 lo li\u1ec7u, ch\u1eef 'lo' nguy\u00ean l\u00e0 'bi\u1ec7n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 51 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-18\"> D\u0129 t\u1eed m\u1eabu t\u01b0\u01a1ng sinh 't\u1eed m\u1eabu' nguy\u00ean t\u00e1c 'M\u1eabu t\u1eed' , c\u1ee9 t\u1ed1ng b\u1ea3n, t\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n c\u1eadp t\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 nh\u1ecb t\u1ee9 chi nh\u1ea5t t\u1ee9, t\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n nh\u1ea5t nh\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c ch\u00ed \u1ea5t ch\u00ednh. <a href=\"#return-footnote-457-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-19\">\u300aQu\u1ed1c ng\u1eef\u300b g\u1ecdi l\u00e0 '\u0111\u1ed9 lu\u1eadt qu\u00e2n chung' v\u1eady. Ch\u1eef 'v\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u1eef', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 24-15, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-20\"> ch\u1eef 'gi\u00e1o' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1ed1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-457-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-21\">L\u1ee3i quy\u1ec1n ph\u1ea3n ph\u00fac, ch\u1eef 'ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u01b0', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng Bao Hi\u1ebfu T\u00fac C\u00f4ng T\u1ea5u Ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-457-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-22\">Ch\u1eef 'h\u1ea1' trong 't\u1ea1p ph\u1ea1m t\u1eed t\u1ed9i d\u0129 h\u1ea1 \u0111\u1ec7 gi\u00e1ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 5-7 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-457-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-23\">'Sung nghi', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p l\u00e0 'Uy\u1ec3n nghi'. <a href=\"#return-footnote-457-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-457-24\">ch\u1eef 'nh\u1eadt' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 truy\u1ec7n L\u00fd D\u1ee5ng H\u00f2a trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 464 m\u00e0 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-457-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":69,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-457","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2580,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/457\/revisions\/2580"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/457\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=457"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=457"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}