{"id":467,"date":"2025-07-04T03:05:40","date_gmt":"2025-07-04T03:05:40","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=467"},"modified":"2026-04-17T12:08:28","modified_gmt":"2026-04-17T05:08:28","slug":"beta-quyen-173-nam-hoang-huu-thu-4-nham-thin-1052","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-173-nam-hoang-huu-thu-4-nham-thin-1052\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 173: N\u0102M HO\u00c0NG H\u1ef0U TH\u1ee8 4 (NH\u00c2M TH\u00ccN, 1052)","rendered":"QUY\u1ec2N 173: N\u0102M HO\u00c0NG H\u1ef0U TH\u1ee8 4 (NH\u00c2M TH\u00ccN, 1052)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9 Tri\u1ec7u Du \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Kinh T\u00e2y Ch\u1ec9 huy s\u1ee9, chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.\r\n\r\n[2] Xu\u1ea5t 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n v\u00e0 10 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf H\u00e0 B\u1eafc. <i>(Xem th\u00eam chi ti\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 1)<\/i>.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, L\u1ec7nh cho Tri Qu\u1ebf ch\u00e2u D\u01b0 T\u0129nh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kinh l\u00fd v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y. Khi \u1ea5y, Gi\u00e1n quan Gi\u1ea3 \u00c1m t\u00e2u: <i>\"D\u01b0 T\u0129nh v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1, nh\u01b0ng n\u1ebfu hai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, th\u00ec c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi s\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebft nghe theo ai. H\u01a1n n\u1eefa, D\u01b0 T\u0129nh ch\u1ec9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u1ed9 T\u00e2y, n\u1ebfu gi\u1eb7c h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda \u0110\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y, kh\u00f3 m\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh. Chi b\u1eb1ng giao c\u1ea3 hai l\u1ed9 cho D\u01b0 T\u0129nh kinh l\u00fd.\"<\/i> D\u01b0 T\u0129nh c\u0169ng t\u1ef1 n\u00f3i: <i>\"Gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda \u0110\u00f4ng m\u00e0 b\u1ea3o th\u1ea7n \u0111i ph\u00eda T\u00e2y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a th\u1ea7n.\"<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1 Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1ee9 t\u1ef1, n\u00ean \u0111\u1ed5i \u00f4ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n, H\u00e0 B\u1eafc Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00e2n.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Li\u00ean, H\u1ea1, \u0110oan, B\u1ea1ch \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c Man qu\u1ea5y ph\u00e1, n\u00ean ch\u1ecdn quan l\u1ea1i c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 an \u1ee7i d\u00e2n ch\u00fang.\r\n\r\n[6] L\u1ea1i chi\u1ebfu t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u t\u0103ng th\u00eam c\u00e1c tr\u1ea1m ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u00e0 l\u1ec7nh m\u1ed9t vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Gi\u00f3 l\u1edbn n\u1ed5i l\u00ean t\u1eeb ph\u00eda T\u00e2y, l\u00e0m \u0111\u1ed5 c\u00e2y c\u1ed1i.\r\n\r\n[8] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c Man c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u00e0y ti\u00eau th\u1ee5 500 th\u1ea1ch g\u1ea1o, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ai cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho ch\u00fang, th\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u, c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt. Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho gi\u1eb7c, k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m, k\u1ebb theo s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Lao th\u00e0nh ph\u00eda B\u1eafc, thuy\u1ec1n xe b\u1ecb t\u1ecbch thu.\r\n\r\n[9] Ban \u0111\u1ea7u, Ng\u1ee5y Qu\u00e1n x\u00e2y th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc, ch\u1ebf t\u1ea1o n\u1ecf l\u1edbn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. Khi N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u0111\u00e1nh th\u00e0nh r\u1ea5t g\u1ea5p, l\u1ea1i ch\u1eb7n d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc[footnote]ch\u1eef 'n\u01b0\u1edbc' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 v\u1ec1 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Man Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u1ea3n, \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 v\u1ec1 vi\u1ec7c Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng d\u1eb9p N\u00f9ng Tr\u00ed Cao b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u01b0ng th\u00e0nh v\u1eefng ch\u1eafc, n\u01b0\u1edbc gi\u1ebfng kh\u00f4ng c\u1ea1n, n\u1ecf b\u1eafn tr\u00fang li\u1ec1n xuy\u00ean th\u1ee7ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1ebf l\u1ef1c suy y\u1ebfu.\r\n\r\nTri ch\u00e2u Anh l\u00e0 T\u00f4 Gi\u00e1m ng\u01b0\u1eddi T\u1ea5n Giang, l\u00fac \u0111\u1ea7u nghe tin Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u b\u1ecb v\u00e2y, n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>\"Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u g\u1ea7n v\u1edbi ch\u00e2u ta, nay th\u00e0nh nguy ng\u1eadp m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a.\"<\/i> B\u00e8n chi\u00eau m\u1ed9 tr\u00e1ng s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi, giao \u1ea5n ch\u00e2u cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c B\u00e0o Kha, \u0111\u00eam \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n, c\u00e1ch Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u 20 d\u1eb7m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n. Ho\u00e0ng S\u01b0 M\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, l\u00e0m m\u01b0u s\u0129, T\u00f4 Gi\u00e1m b\u1eaft cha h\u1eafn, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e, gi\u1eb7c nghe tin m\u1ea5t h\u1ebft kh\u00ed th\u1ebf. L\u00fac \u0111\u00f3 b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec1u nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m gi\u1eb7c, T\u00f4 Gi\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, chi\u00eau d\u1ee5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e9p bu\u1ed9c l\u1ea7m l\u1ee1 tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m ngh\u1ec1 c\u0169, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 6800 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\nTh\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u tr\u1eadn kh\u00f4ng th\u1eafng. Gi\u1eb7c d\u00f9ng m\u1ea5y tr\u0103m thuy\u1ec1n l\u1edbn, g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ph\u00eda nam. Huy\u1ec7n l\u1ec7nh Phi\u00ean Ng\u01b0 l\u00e0 Ti\u00eau Ch\u00fa, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n D\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u1eeb trong v\u00f2ng v\u00e2y ra ngo\u00e0i, chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 2000 d\u0169ng s\u0129 v\u00f9ng bi\u1ec3n, d\u00f9ng thuy\u1ec1n bi\u1ec3n t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u, ch\u01b0a k\u1ecbp xu\u1ea5t ph\u00e1t th\u00ec g\u1eb7p gi\u00f3 l\u1edbn n\u1ed5i l\u00ean ban \u0111\u00eam, b\u00e8n ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, kh\u00f3i l\u1eeda ng\u00fat tr\u1eddi, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c, x\u00e1c ch\u1ebft v\u00e0 gi\u00e1p tr\u1ee5 ch\u1ea5t th\u00e0nh n\u00fai. Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 m\u1edf c\u1eeda huy\u1ec7n, qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n c\u00e1c n\u01a1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang mang tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u, c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u00e0o th\u00e0nh, trong th\u00e0nh m\u1edbi c\u00f3 sinh kh\u00ed, m\u1ed7i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec1u th\u1eafng. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n c\u0169ng t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n binh, r\u1ed3i v\u00e0o th\u00e0nh, c\u00e0ng th\u00eam tu s\u1eeda ph\u00f2ng th\u1ee7.\r\n\r\nGi\u1eb7c bi\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e2y 57 ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00ec gi\u1ea3i v\u00e2y r\u00fat \u0111i, t\u1eeb huy\u1ec7n Thanh Vi\u1ec5n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, mang theo ph\u1ee5 n\u1eef v\u1eeba \u0111i v\u1eeba l\u00e0m tr\u00f2 vui. \u0110\u00e1nh ch\u00e2u H\u1ea1 nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1eb7p \u0110\u00f4 gi\u00e1m Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Trung \u1edf B\u1ea1ch \u0110i\u1ec1n, Trung \u0111\u00e1nh thua b\u1ecb gi\u1ebft. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Ki\u1ec1n l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Ng\u1ecdc, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Khang l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u00dd, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Li\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00fac, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u H\u1ea1 l\u00e0 Tri\u1ec7u Do\u00e3n Minh, Gi\u00e1m \u00e1p l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng To\u00e0n, T\u01b0 l\u00fd Tham qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Mi\u1ec7n \u0111\u1ec1u t\u1eed tr\u1eadn.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Gi\u00e1m c\u00f9ng \u0110\u00f4 gi\u00e1m ch\u00e2u H\u1ed3ng l\u00e0 Th\u00e1i B\u1ea3o Cung \u0111em 8.000 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Bi\u00ean \u0110\u1ed9 V\u00f5ng, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a gi\u1eb7c, g\u1eb7p Tr\u01b0\u01a1ng Trung t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn, \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1ec9 huy. Khi ra tr\u1eadn, b\u1ea3o thu\u1ed9c h\u1ea1 r\u1eb1ng: <i>\"Ta m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh kh\u1ecfe, nh\u1edd chi\u1ebfn c\u00f4ng m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y g\u1eafng s\u1ee9c.\"<\/i> R\u1ed3i kh\u00f4ng m\u1eb7c gi\u00e1p c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a m\u00e0 x\u00f4ng l\u00ean. Ti\u00ean phong g\u1eb7p gi\u1eb7c b\u1ecf ch\u1ea1y, Trung tay b\u1eaft hai t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, ng\u1ef1a sa l\u1ea7y kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00f9ng v\u1eaby, b\u1ecb tr\u00fang lao m\u00e0 ch\u1ebft.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Ki\u1ec1m h\u1ea1t Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng Giai \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf L\u1ed9 \u0110i\u1ec1n, binh b\u1ea1i. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Nam \u00c2n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m qu\u00e2n Nam An l\u00e0 Thi\u1ec7u D\u01b0 Kh\u00e1nh, Quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Nghi Dung l\u00e0 Ph\u00f9ng Nh\u1ea1c, T\u00e2y l\u1ed9 Tr\u00f3c t\u1eb7c l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng, Tr\u01b0\u1eddng D\u1ee5ng H\u00f2a \u0111\u1ec1u t\u1eed tr\u1eadn.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Giai ch\u1ebft \u1edf L\u1ed9 \u0110i\u1ec1n, \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b c\u0169ng n\u00f3i th\u1ebf. X\u00e9t theo \u300aB\u1ea3n truy\u1ec7n\u300b v\u00e0 \u300aTr\u00ed Cao truy\u1ec7n\u300b th\u00ec l\u00e0 \u1edf Th\u00e1i B\u00ecnh Tr\u01b0\u1eddng, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd Giai ch\u1ebft. Gi\u00e1p T\u00fd l\u00e0 ng\u00e0y 20. C\u0103n c\u1ee9 theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ng\u1ee5y Qu\u00e1n th\u00e1ng 9, th\u00ec n\u00f3i l\u00e0 ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n th\u00e1ng 9, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b c\u0169ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u1ea1i n\u00f3i H\u00e0 T\u00f4ng C\u1ed5 c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f9ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p th\u00e1ng 7, n\u00ean theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ng\u1ee5y Qu\u00e1n, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u sai.)<\/i>\r\n\r\n[11] Mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 8 cho huy\u1ec7n \u00day Th\u1ecb ph\u1ee7 Khai Phong b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng gi\u1eb7c Man ch\u01b0a d\u1eb9p xong, d\u00e2n ch\u00fang Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ph\u1ea3i cung c\u1ea5p, l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y danh ngh\u0129a qu\u00e2n nhu m\u00e0 thu thu\u1ebf b\u1eeba b\u00e3i.\r\n\r\n[13] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf ch\u00e2u T\u1ea7n gi\u00e0 y\u1ebfu b\u1ec7nh t\u1eadt, cho ph\u00e9p con ch\u00e1u ch\u00e1u trai \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1ng hai b\u1eadc thay th\u1ebf.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf kho\u1ea3n <i>\"\u0111\u1eb7c chi\"<\/i> <i>(c\u1ea5p th\u00eam)<\/i> cho qu\u00e2n s\u0129 ph\u00f2ng gi\u1eef s\u00f4ng. C\u1ea5m binh m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 50 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0103n, n\u1ebfu v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Ty B\u00e0i Ng\u1ea1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c 30 \u0111\u1ed3ng. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng cao 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, th\u00ec kinh th\u00e0nh t\u1eadp h\u1ee3p c\u1ea5m binh v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, binh B\u00e0i Ng\u1ea1n v\u00e1c \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp l\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, \u0111\u1ee7 5 ng\u00e0y th\u00ec ban ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"\u0111\u1eb7c chi\"<\/i>. N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng l\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n, ph\u1ea3i ph\u00f2ng gi\u1eef nhi\u1ec1u l\u1ea7n, l\u1ea1i ch\u01b0a \u0111\u1ee7 5 ng\u00e0y \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf, th\u00ec qu\u00e2n s\u0129 nhi\u1ec1u l\u1ea7n m\u1ec7t nh\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. V\u00ec th\u1ebf b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9, so v\u1edbi <i>\"\u0111\u1eb7c chi\"<\/i> ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, qu\u00e2n s\u0129 th\u1ea5y ti\u1ec7n l\u1ee3i.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Tam ty t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong, t\u1eeb h\u1ed9 \u0111\u1eb3ng th\u1ee9 t\u01b0 tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i cung c\u1ea5p 3 tri\u1ec7u b\u00f3 c\u1ecf cho ch\u1ee3. Xin cho d\u00f9ng v\u1ea3i \u0111oan c\u1ee7a ch\u00e2u \u0110\u0103ng, ch\u00e2u Lai \u0111\u1ec3 chi\u1ebft gi\u00e1 1360 \u0111\u1ed3ng, v\u1ea3i th\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00e2u Nghi 1100 \u0111\u1ed3ng.\"<\/i> Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"Gi\u00e1 qu\u00e1 cao th\u00ec s\u1ee3 h\u1ea1i d\u00e2n, n\u00ean gi\u1ea3m v\u1ea3i \u0111oan xu\u1ed1ng 1200 \u0111\u1ed3ng, v\u1ea3i th\u1ea5t 1000 \u0111\u1ed3ng.\"<\/i>\r\n\r\n[16] C\u01a1 quan Kh\u1ea3o c\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, d\u00e2ng l\u00ean th\u1ee5y hi\u1ec7u cho c\u00e1c quan \u0111\u00e3 m\u1ea5t: Nguy\u00ean T\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n \u0110\u1ecbnh, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Trung, Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 th\u1ee5y l\u00e0 Khang Ti\u1ebft, t\u1eb7ng L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0 th\u1ee5y l\u00e0 Cung T\u00fac, t\u1eb7ng H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y th\u1ee5y l\u00e0 Tuy\u00ean T\u0129nh, t\u1eb7ng H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ed1ng Th\u1ee5c th\u1ee5y l\u00e0 Cung Ch\u1ea5t, H\u1eefu \u0111\u1ed3n v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng th\u1ee5y l\u00e0 C\u1ea3nh Trang, Uy T\u1eafc ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9ng Th\u1ee7 T\u00edn th\u1ee5y l\u00e0 C\u1ea7n Uy.\r\n\r\nT\u1eeb Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, \u0111\u00e3 ch\u00f4n c\u1ea5t m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u1ee5y, nh\u00e0 h\u1ecd m\u1edbi xin.\r\n\r\n[17] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u01b0u V\u0103n B\u1ec9nh, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9, Ch\u1ee7 kh\u00e1ch Lang trung, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc 5 ch\u1ee9c quan, gi\u00e1ng l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9[footnote]Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 65-9, 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9' ch\u00e9p l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9'. X\u00e9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, quan b\u1ecb gi\u00e1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; m\u00e0 Qu\u00e2n ch\u00e2u l\u1ea1i thu\u1ed9c Kinh T\u00e2y l\u1ed9, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1, nghi l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9' m\u1edbi \u0111\u00fang.[\/footnote], kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a ch\u00e2u. V\u00ec t\u1ed9i khi N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb.\r\n\r\n[18] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nghe n\u00f3i c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ee7 binh quan \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn H\u00e0 \u0110\u00f4ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c theo th\u00f3i quen c\u0169, sai chuy\u1ec3n v\u1eadn ty v\u00e0 an ph\u1ee7 ty li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean nh\u1eefng k\u1ebb tham \u00f4, l\u00e3ng ph\u00ed, kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed Tu\u1ea7n Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1ebf Thanh v\u00ec b\u1ec7nh n\u1eb7ng n\u00ean t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ed5i ng\u1ef1a c\u00f4ng, t\u00ednh ra tang v\u1eadt l\u00e0 16 t\u1ea5m l\u1ee5a, t\u1ed9i n\u00e0y n\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed. Vua n\u00f3i: <i>\"D\u00f9 l\u00e0 t\u00f4ng th\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf qua ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc sao?\"<\/i> Ph\u1ea1t 40 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Th\u1ebf Thanh l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u1ee7 T\u1ed1n.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Ti\u1ec1n Qu\u1ea3ng T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, T\u01b0 Phong Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ti\u00eau C\u1ed1 l\u00e0m Tri ch\u00e2u C\u00e1t Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng x\u00e9t vi\u1ec7c N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u00e0m ph\u1ea3n.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba, Gi\u00e1m thu\u1ebf huy\u1ec7n T\u00e2n Cam l\u00e0 Kh\u00e2u Tu\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00eam th\u01b0 Ph\u00e1n quan s\u1ef1 ch\u00e2u Tr\u1eeb.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tu\u1ea5n v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0m th\u01a1 ch\u00e2m bi\u1ebfm th\u1eddi s\u1ef1[footnote] Tu\u1ea5n v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0m th\u01a1 ch\u00e2m bi\u1ebfm th\u1eddi s\u1ef1. Ch\u1eef 'th\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 52 b\u1ed5 sung.[\/footnote], b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u00e3 l\u00e2u. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Ho\u00e0i Nam An ph\u1ee7 Tr\u1ea7n H\u00fac, H\u1ed3 B\u1eafc \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c T\u1ed5 V\u00f4 Tr\u1ea1ch d\u00e2ng bi\u1ec3u ti\u1ebfn c\u1eed. Vua n\u00f3i: <i>\"Tu\u1ea5n kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0nh vi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn, ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i lay \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi. Nay H\u00fac khen t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1eafn, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch th\u00f3i ph\u00f9 hoa sao!\"<\/i> C\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a Tu\u1ea5n \u0111\u00e3 qua \u0111\u1ea1i x\u00e1, n\u00ean cho h\u1eafn c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m l\u1ea1i. V\u00ec th\u1ebf cho d\u1eddi v\u1ec1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba.\r\n\r\n<em>(Kh\u00e2u Tu\u1ea5n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 4, th\u00e1ng 7 n\u0103m \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4 t\u00e0o, c\u00f2n Ho\u00e0i Nam l\u00e0 th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 3, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 4 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c s\u1ee9 qu\u00e1n.)<\/em>\r\n\r\n<i>(\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u1eabn ghi ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam An ph\u1ee7, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y n\u00e0o v\u1ec1 tri\u1ec1u, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i n\u1eefa.)<\/i>\r\n\r\n[22] D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n v\u1eeba \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1ea5u xin b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 h\u00e0nh qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t th\u1eddi Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh xu\u1ed1ng[footnote] l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1ea5u xin b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 h\u00e0nh qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t th\u1eddi Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh xu\u1ed1ng, ch\u1eef 't\u1ea5u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 50 b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u0111\u1ed3ng th\u1eddi thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ee9c quan ki\u1ec3m ph\u00e1p.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, chi\u1ebfu d\u1ee5 D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u00ed Cao nh\u00e2n l\u00fac gi\u00f3 m\u1ea1nh b\u1ea5t ng\u1edd n\u1ed5i d\u1eady[footnote] Tr\u00ed Cao nh\u00e2n l\u00fac gi\u00f3 m\u1ea1nh b\u1ea5t ng\u1edd n\u1ed5i d\u1eady, ch\u1eef 'ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], d\u00e2n ch\u00fang hai Qu\u1ea3ng \u0111ang mong ch\u1edd qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn, n\u00ean giao cho khanh quy\u1ec1n ti\u1ebft ch\u1ebf, l\u1ea5y vi\u1ec7c ti\u00eau di\u1ec7t gi\u1eb7c l\u00e0m m\u1ee5c ti\u00eau. X\u1eed l\u00fd t\u00ecnh hu\u1ed1ng linh ho\u1ea1t, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o trung \u01b0\u01a1ng? Nay \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t ngay, l\u1ea1i c\u00f2n xin ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh, thi\u1ebft l\u1eadp quan ki\u1ec3m ph\u00e1p, \u0111\u00e2y h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng sao? N\u1ebfu gi\u1eb7c thu\u1eadn gi\u00f3 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 Qu\u1ef3nh Qu\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ven bi\u1ec3n, ph\u00f2ng th\u1ee7 d\u00e0y th\u00ec binh l\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec gi\u1eb7c s\u1ebd l\u1ee3i d\u1ee5ng. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00ednh to\u00e1n th\u1eddi gian nhanh ch\u1eadm.\"<\/i>\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7: G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 gi\u00f3 l\u1edbn, nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ed5 s\u1eadp, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, quan ph\u1ee7 lo vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u00e1ch vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, gi\u00e1m T\u00edn ch\u00e2u t\u1eedu thu\u1ebf.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n \u0111\u1ebfn Tri\u1ec1u ch\u00e2u b\u00e0n vi\u1ec7c mu\u1ed1i, nghe tin Tr\u00ed Cao v\u00e2y Qu\u1ea3ng ch\u00e2u, li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7[footnote] li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7, ch\u1eef 'binh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 65\/9 b\u1ed5 sung.[\/footnote], th\u00e0nh kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 nh\u1edd c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a bi\u1ebft. \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c B\u00e0o Kha t\u1eeb Anh ch\u00e2u \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3t n\u00fai v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u1ebfn H\u00f9ng ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u Ti\u00eau B\u1ed9t gi\u1eef l\u1ea1i, b\u00e8n t\u00e2u xin tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n \u0111\u1ebfn H\u00f9ng ch\u00e2u b\u00e0n vi\u1ec7c, V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Gi\u00e1n quan L\u00fd \u0110o\u00e1i b\u00e8n h\u1eb7c t\u1ed9i V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n nh\u00fat nh\u00e1t tr\u1ed1n tr\u00e1nh gi\u1eb7c, an nhi\u00ean \u1edf Qu\u1ea3ng ch\u00e2u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng v\u00ec V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e1o c\u00e1o, n\u00ean b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.\r\n\r\n<i>(\u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n r\u1ea5t chi ti\u1ebft, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, truy t\u1eb7ng Tr\u01b0\u01a1ng Trung l\u00e0m C\u1ea3m \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Ghi c\u00f4ng cha \u00f4ng l\u00e0 Su\u1ea5t ph\u1ee7 ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Ban cho m\u1ed9t khu nh\u00e0, c\u1ea5p n\u1eeda b\u1ed5ng l\u1ed9c su\u1ed1t \u0111\u1eddi, ri\u00eang ban th\u00eam 400 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 400 t\u1ea5m l\u1ee5a, 200 t\u1ea5m v\u1ea3i, 300 quan ti\u1ec1n. Phong m\u1eb9 l\u00e0 Gi\u1ea3 th\u1ecb l\u00e0m H\u00e0 N\u1ed9i qu\u1eadn phu nh\u00e2n. Em trai l\u00e0 H\u1ea1 ban \u0111i\u1ec7n th\u1ecb Nguy\u1ec7n, th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu. B\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c con l\u00e0 V\u0129nh Th\u1ecd, V\u0129nh C\u00e1t, V\u0129nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 con r\u1ec3 l\u00e0 L\u01b0u Thu\u1ea7n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi. Phong con g\u00e1i l\u1edbn l\u00e0m Thanh H\u00e0 huy\u1ec7n qu\u00e2n.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ti\u00eau Ch\u00fa l\u00e0m L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9, ki\u00eam quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n c\u00f4ng vi\u1ec7c huy\u1ec7n Phi\u00ean Ngu.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, tri ch\u00e2u Nh\u1eef Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u00f4 D\u1ee5c l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, ph\u00e1n x\u1eed c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1i T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i[footnote]T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, ch\u1eef 'ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ee7', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 298, \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 8, \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 63 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], v\u00ec D\u1ee5c c\u1ed1 \u00fd x\u01b0ng b\u1ec7nh xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf n\u01a1i thanh nh\u00e0n.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, D\u1ee5c xin b\u1ecf h\u1ebft ch\u1ee9c h\u1ecdc s\u0129, ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169, t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd L\u01b0u \u0111\u00e0i.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Nghe n\u00f3i D\u1ee5c v\u00ec h\u1ecdc h\u00e0nh v\u1ea5t v\u1ea3 m\u00e0 sinh b\u1ec7nh, h\u01a1n n\u1eefa D\u1ee5c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u1ed1n \u0111\u1ecbnh tri\u1ec7u v\u1ec1 gi\u1ea3ng h\u1ecdc v\u00e0 tham v\u1ea5n, m\u00e0 nay l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ea5p thu\u1eadn.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 th\u00ec b\u1ed5ng l\u1ed9c s\u1ebd gi\u1ea3m, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee7 b\u1ed5ng l\u1ed9c.\"<\/i> C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 hi\u1ec3u r\u00f5 D\u1ee5c, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129nh, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f4 l\u1eadp thi\u1ec3n c\u1eadn, thi\u00ean h\u1ea1 nghe tin \u1eaft \u0111\u1ec1u c\u1ed1 g\u1eafng noi theo.\"<\/i>\r\n\r\nL\u01b0u \u0111\u00e0i v\u1ed1n kh\u00f4ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c d\u00e2n s\u1ef1, l\u00fac \u0111\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau T\u00e1 ph\u00e1n x\u1eed \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng v\u1ee5 ki\u1ec7n d\u00e2n s\u1ef1 l\u00e2u kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn nh\u1edd D\u1ee5c, D\u1ee5c ph\u00e2n x\u1eed r\u00f5 r\u00e0ng, vi\u1ebft l\u1eddi ph\u00e1n quy\u1ebft \u1edf cu\u1ed1i v\u0103n b\u1ea3n, Nghi\u00eau T\u00e1 s\u1ee3 h\u00e3i v\u1ed9i thi h\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(Nghi\u00eau T\u00e1 l\u00fac \u0111\u00f3 ph\u00e1n x\u1eed \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, nay theo truy\u1ec7n c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u00e1. Truy\u1ec7n c\u1ee7a D\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0 Nam[footnote]Truy\u1ec7n c\u1ee7a D\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0 Nam, ch\u1eef 'Nam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], l\u00e0 sai.)<\/i>\r\n\r\n[28] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng ai \u1edf Qu\u1ea3ng Nam b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f9ng Tr\u00ed Cao s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ch\u00ednh th\u1ee9 s\u1eed, th\u01b0\u1edfng ba ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, hai ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9 Tr\u00ed Cao s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ch\u01b0 ty ph\u00f3 s\u1ee9, th\u01b0\u1edfng ba ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, hai ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng S\u01b0 M\u1eadt, Ho\u00e0ng V\u0129 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u1edf Phu Ch\u00e2u b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf nh\u00e0 n\u0103m nay v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n sai d\u1ecbch chi\u1ebft bi\u1ebfn, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n.\r\n\r\n[30] Qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 v\u00e0 Ch\u1ea5n V\u0169 \u1edf Phu Ch\u00e2u \u0111ang \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u, nghe tin nh\u00e0 m\u00ecnh b\u1ecb l\u0169 l\u1ee5t, \u0111\u1ebfn xin Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng cho v\u1ec1 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u00f9ng nhau \u0111\u00e0o ng\u0169 tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n ai, b\u00e8n t\u1ee5 t\u1eadp b\u00e0n nhau l\u00e0m gi\u1eb7c, d\u00e2n trong ch\u00e2u s\u1ee3 h\u00e3i. Tri ch\u00e2u Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u1ec3 c\u1ee9u cha m\u1eb9 v\u1ee3 con l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh; kh\u00f4ng cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a v\u00f5 t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng bi\u1ebft bi\u1ebfn th\u00f4ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i nghe l\u1eddi ta, h\u00e3y v\u1ec1 thu nh\u1eb7t thi th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, ta s\u1ebd tha t\u1ed9i \u0111\u00e0o ng\u0169; kh\u00f4ng nghe l\u1eddi ta, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng.\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi li\u1ec1n v\u00e0o s\u00e2n l\u1ea1y t\u1ea1 kh\u00f3c l\u00f3c, trong ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Kinh l\u01b0\u1ee3c, chuy\u1ec3n v\u1eadn ty t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh, Vua khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Vua khen ng\u1ee3i n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 d\u1ef1a v\u00e0o b\u00e0i minh tr\u00ean bia m\u1ed9 c\u1ee7a L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng. 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng 9 Vua d\u1ee5 Trung th\u01b0, n\u1ed9i dung kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111\u1ed5i T\u00f4n Mi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u, l\u00e0m Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9, Giang Nam T\u00e2y L\u1ed9 An ph\u1ee7 s\u1ee9, N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9, L\u0103ng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban Th\u1ea1ch To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\nMi\u1ec5n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 \u00f4ng[footnote]Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 \u00f4ng, ch\u1eef 'Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 ph\u1ea7n tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u00f4ng \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n tuy gi\u00e0, nh\u01b0ng vi\u1ec7c T\u1ea7n Ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m phi\u1ec1n th\u00e1nh l\u1ef1, b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean lo l\u1eafng v\u1ec1 ph\u00eda L\u0129nh Nam. Th\u1ea7n th\u1ea5y th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111ang m\u1ea1nh, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1edbm mu\u1ed9n s\u1ebd c\u00f3 tin b\u1ea1i tr\u1eadn.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 nghe tin Tr\u01b0\u01a1ng Trung ch\u1ebft, T\u01b0\u01a1ng Giai thua, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>\"Vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng Nam qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 Mi\u1ec5n d\u1ef1 \u0111o\u00e1n.\"<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng B\u00e0ng T\u1ecbch b\u00e8n t\u00e2u xin c\u1eed Mi\u1ec5n \u0111i, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, l\u1ea1i cho ph\u00e9p Mi\u1ec5n t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1.\r\n\r\n<i>(\u300aMi\u1ec5n truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng ng\u00e0y h\u00f4m sau nghe tin T\u01b0\u01a1ng Giai ch\u1ebft. X\u00e9t ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o l\u00e0 ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 8. Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 9 l\u00e0 ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, T\u01b0\u01a1ng Giai m\u1edbi c\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho Mi\u1ec5n, T\u01b0\u01a1ng Giai ch\u01b0a ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Trung, T\u01b0\u01a1ng Giai ch\u1ec9 thua tr\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i. \u300aM\u1ed9 ch\u00ed\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, T\u1ea5t Tr\u1ecdng Du v\u00e0 \u300aTh\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi\u300b c\u0169ng ch\u1ec9 ch\u00e9p T\u01b0\u01a1ng Giai thua, kh\u00f4ng ch\u00e9p T\u01b0\u01a1ng Giai ch\u1ebft, \u300aMi\u1ec5n truy\u1ec1n\u300b sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\nMi\u1ec5n cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng Nam li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i[footnote]Mi\u1ec5n cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng Nam li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ch\u1eef 'Mi\u1ec5n' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'Ch\u1ec9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b b\u1ecf.[\/footnote], kh\u00ed th\u1ebf nh\u1ee5t ch\u00ed kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng, xin th\u00eam k\u1ef5 binh, l\u1ea1i tuy\u1ec3n th\u00eam 20 t\u01b0\u1edbng ph\u00f3, xin 5.000 b\u1ed9 gi\u00e1p tinh nhu\u1ec7 t\u1eeb v\u0169 kh\u1ed1. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch b\u00e1c Mi\u1ec5n: <i>\"\u0110\u1eebng l\u00e0m l\u1edbn chuy\u1ec7n.\"<\/i> Mi\u1ec5n n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i n\u00e0y. Nay \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 di\u1ec7t gi\u1eb7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o may r\u1ee7i m\u00e0 th\u1eafng, l\u1ea1i mu\u1ed1n t\u1ecf ra tr\u1ea5n t\u0129nh sao! Chu\u1ea9n b\u1ecb th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e0 b\u1ec1 ngo\u00e0i t\u1ecf ra tr\u1ea5n t\u0129nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ebfn nguy vong.\"<\/i> Hai ng\u00e0y sau th\u00fac gi\u1ee5c l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 700 qu\u00e2n. Mi\u1ec5n lo gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t L\u0129nh Nam sang ph\u00eda b\u1eafc, b\u00e8n h\u1ecbch cho H\u1ed3 Nam, Giang T\u00e2y: <i>\"\u0110\u1ea1i qu\u00e2n s\u1eafp \u0111\u1ebfn, h\u00e3y kh\u00e9o l\u00e9o x\u00e2y doanh tr\u1ea1i, chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u y\u1ebfn ti\u1ec7c khao qu\u00e2n.\"<\/i> Gi\u1eb7c nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m ph\u00eda b\u1eafc. Mi\u1ec5n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec9nh Ch\u00e2u, l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu gia phong l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng, T\u00e2y l\u1ed9.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Mi\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong An ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p. \u300aB\u1ea3n truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p li\u1ec1n v\u1edbi H\u1ed3 Nam, Giang T\u00e2y. \u300aM\u1ed9 ch\u00ed\u300b ch\u00e9p kh\u00f4ng l\u00e2u sau \u300aTh\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi\u300b ch\u00e9p Mi\u1ec5n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec9nh Ch\u00e2u m\u1edbi nh\u1eadn m\u1ec7nh Qu\u1ea3ng Nam, nay theo \u0111\u00f3.)<\/i>\r\n\r\n[32] Tri ch\u00e2u Anh, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba T\u00f4 Giam l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9[footnote]Ch\u1eef 'ph\u00f3' trong 'Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 'Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 446, \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 110 B\u1ea3n truy\u1ec1n b\u1ed5 sung. C\u00e1c ch\u1ed7 sau \u0111\u1ec1u s\u1eeda theo.[\/footnote].\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u v\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea5p, kh\u00f4ng k\u1ecbp thanh d\u00e3, n\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Sau \u0111\u00f3, Giam bi\u1ebft gi\u1eb7c s\u1eafp r\u00fat lui, b\u00e8n chia qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a ch\u00fang, b\u1ed1 tr\u00ed c\u1ecdc g\u1ed7 v\u00e0 \u0111\u00e1 l\u1edbn d\u00e0i g\u1ea7n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m. Gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i \u0111i v\u00f2ng qua m\u1ea5y d\u1eb7m, v\u00e0o b\u1ebfn Sa \u0110\u1ea7u v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, theo \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ec7n Thanh Vi\u1ec5n qua Li\u00ean Ch\u00e2u, H\u1ea1 Ch\u00e2u v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Giam thu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ee9 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111i.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 lang trung Ph\u00f3 V\u0129nh l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n m\u1eb9 Vua Khi\u1ebft \u0110an, V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9 Phan V\u0129nh T\u1ef1 l\u00e0m ph\u00f3. L\u1ec5 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch H\u00e0nh l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y nhi\u1ec5m vi\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n H\u1ea1 X\u01b0ng l\u00e0m ph\u00f3. Quy\u1ec1n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u01b0\u01a1ng B\u00f4n l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n m\u1eb9 Vua Khi\u1ebft \u0110an, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n k\u1ef3 h\u1eadu L\u00fd Trung C\u1ea9n l\u00e0m ph\u00f3. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, Ph\u00e1n Di\u00eam thi\u1ebft c\u00e2u vi\u1ec7n H\u00e0n Gi\u00e1ng l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n k\u1ef3 h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Th\u01b0\u1ee3ng Giao xu\u1ed1ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, v\u00ec t\u1ed9i ph\u00f2ng th\u1ee7 kh\u00f4ng nghi\u00eam \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 tr\u1edf l\u00ean, quan v\u00f5 t\u1eeb ch\u1ee9c Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ebfn c\u1eed c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00e1c ty \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n k\u1ef3 h\u1eadu, ai c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[37] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00f4n Mi\u1ec5n, n\u1ebfu trong qu\u00e2n c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng, cho ph\u00e9p \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u1eeb Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9.\r\n\r\n[38] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho b\u1ed1n l\u1ed9 Xuy\u00ean, H\u1ea1p, nh\u1eefng qu\u00e2n ph\u1ed1i ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t tha, th\u00ec \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 doanh c\u0169, c\u00f2n ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u0169ng t\u00f9y \u00fd.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Quan s\u00e1t s\u1ee9[footnote]Ch\u1eef 's\u1ee9' trong Quan s\u00e1t s\u1ee9 nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27-28 b\u1ed5 sung.[\/footnote] tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u0103n v\u00f5 quan c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi[footnote]Ch\u1eef 'y\u1ebfu' trong 'nhi\u1ec7m bi\u00ean y\u1ebfu gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27-29 b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ho\u1eb7c t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c L\u1ed9 ph\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ban chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u01b0ng thu h\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 d\u00e2n huy\u1ec7n Trung M\u00e2u \u0111\u00e3 vay, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu m\u1edbi thu l\u1ea1i.\r\n\r\n[41] Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110i\u1ec1n Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110i\u1ec1n Kinh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng chi\u00eau t\u1eadp l\u01b0u d\u00e2n, c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf, t\u0103ng th\u00eam 17.000 h\u1ed9, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ed1 l\u01b0u d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c, l\u1ea1i c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p c\u1ea5p ru\u1ed9ng cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n, x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n, \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ea1i ph\u00e9p \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u1ed5, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 ph\u00e9p n\u00e0y kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, ti\u1ec1n gi\u1ed1ng v\u00e0 gi\u00e1 tr\u00e2u b\u00f2 c\u1ea5p cho d\u00e2n ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n tr\u1ea3, quan l\u1ea1i sau n\u00e0y d\u00f9ng roi v\u1ecdt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nhi\u1ec1u l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, g\u00e2y h\u1ea1i cho c\u1ea3 c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n Kinh. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c 8.291 h\u1ed9, kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n. \u0110\u1ebfn n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c thu\u1ebf ru\u1ed9ng \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u theo l\u1ec7 c\u0169, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[42] Th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 th\u1ea7n li\u00eau g\u1eb7p l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed th\u00e2n thu\u1ed9c, ngo\u00e0i vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed th\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e1ng \u0111\u00f3 nh\u01b0 c\u0169, th\u00e2n thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i c\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u1ec5 Giao nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00e2n thu\u1ed9c Ti\u1ec3u c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i hai l\u1ea7n Giao nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed7i khi g\u1eb7p l\u1ec5 Giao nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed th\u00e2n thu\u1ed9c, ngo\u00e0i vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed con ch\u00e1u nh\u01b0 c\u0169, c\u00e1c th\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e1ng \u0111\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i hai l\u1ea7n Giao nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00e2n thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ba l\u1ea7n Giao nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, \u0110\u00e0i gi\u00e1n.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch \u300aTh\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 bi\u00ean l\u1ee5c \u0111i\u1ec1u qu\u00e1n\u300b, ghi ch\u00e9p th\u00eam. S\u1edb t\u1ea5u c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00e0m v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 hai c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[43] N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu T\u00f4n T\u00f4ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 v\u00e0 Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9.\r\n\r\n[44] Sai n\u1ed9i th\u1ecb truy\u1ec1n d\u1ee5 Trung th\u01b0 r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00e2u Phu b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, m\u00e0 Tri ch\u00e2u Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m h\u01b0 kho t\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n, nay tuy c\u00f3 s\u1ee9c s\u1eeda ch\u1eefa xong, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 mi\u1ec5n t\u1ed9i, kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng.\"<\/i> <i>(S\u00e1ch vi\u1ebft ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng 8 khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[45] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u0169 x\u00e9t duy\u1ec7t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, t\u1ed9i t\u01b0 h\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean t\u0103ng hai n\u0103m, d\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec t\u00e2u xin x\u00e9t x\u1eed; t\u1ed9i tang h\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng t\u0103ng hai n\u0103m, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean t\u0103ng ba n\u0103m.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh b\u1ecb l\u1ee5t, tha c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 c\u0169; thu\u1ebf thu n\u0103m nay v\u1eabn sai quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty gi\u1ea3m b\u1edbt r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[47] C\u00f9ng ng\u00e0y, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao gi\u1ebft Ki\u1ec1m h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam T\u01b0\u01a1ng Giai \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1i B\u00ecnh ch\u00e2u H\u1ea1, Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9 H\u00e0 T\u00f4ng C\u1ed5, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c \u0110\u01b0\u1eddng Hi\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u1ebft.\r\n\r\nGiai v\u1eeba nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, ng\u1ef1a tr\u1ea1m ch\u1ea1y su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, v\u00e0o th\u00e0nh, ch\u1eafp tay ch\u00e0o c\u00e1c quan ch\u00e2u ch\u01b0a xong, li\u1ec1n tr\u00e1ch Tri ch\u00e2u Tr\u1ecdng Gi\u1ea3n r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u00e0i gi\u1eef binh t\u1ef1 th\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 b\u1ed9 h\u1ea1 ch\u00e9m d\u00e2n l\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u th\u01b0\u1edfng, \u0111\u00e1ng ch\u00e9m!\"<\/i> Gi\u1ea3n n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m g\u00ec c\u00f3 chuy\u1ec7n \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 mu\u1ed1n ch\u00e9m Th\u1ecb t\u00f2ng quan?\"<\/i> Giai n\u00f3i: <i>\"Ki\u1ebfm ch\u00e9m ch\u01b0 h\u1ea7u \u1edf tay ta, n\u00f3i g\u00ec Th\u1ecb t\u00f2ng!\"<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu can ng\u0103n, m\u1edbi th\u00f4i. Khi gi\u1eb7c r\u1eddi Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n h\u1ecbch cho Giai \u0111\u1ed1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef Thi\u1ec1u Ch\u00e2u. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u, gi\u1eb7c \u0111\u00eam v\u00e0o doanh tr\u1ea1i, t\u1eadp k\u00edch gi\u1ebft ch\u1ebft. Giai h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng khinh su\u1ea5t, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 th\u1ea5t b\u1ea1i.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m Qu\u1ebf Nghi Li\u1ec5u Ch\u00e2u, Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c L\u00fd Qu\u00fd \u0111\u00e1nh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u1edf \u0111\u1ed9ng Long T\u1ee5, binh b\u1ea1i, ch\u1ebft tr\u1eadn.\r\n\r\n[49] Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u1ed3 T\u00fac t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y sai th\u1ea7n sung ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, th\u1ea7n ch\u01b0a x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng nh\u1eadn ch\u1ee9c n\u00e0y, kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00e0o t\u1ea1.\"<\/i> L\u00fac \u1ea5y T\u00fac \u1edf L\u00e2n c\u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u1ea5p ch\u00ednh v\u00ec vi\u1ec7n C\u1ea5m l\u00e2m \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a b\u00e0n vi\u1ec7c th\u0103ng b\u1ed5, l\u1ea1i b\u1ecb d\u01b0 lu\u1eadn th\u00fac \u00e9p, n\u00ean cho l\u00e0m \u1edf Kim Hoa. C\u00e1c Gi\u00e1n quan L\u00fd Sung, H\u00e0n Ch\u1ea5t ch\u1ec9 tr\u00edch vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean T\u00fac kh\u1ea9n kho\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[50] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u1eeba m\u00e3n tang m\u1eb9, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Nh\u0129 Anh c\u00e1c gi\u1ea3ng qu\u1ebb C\u00e0n.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"T\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng th\u1ecb gi\u1ea3ng, l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1ecbnh s\u1ef1 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i> X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n, h\u00f4m sau d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"H\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng c\u1eedu, qu\u1ebb C\u00e0n n\u00f3i 'Kh\u00e1ng long h\u1eefu h\u1ed1i', h\u1ed1i l\u00e0 m\u1ea7m m\u1ed1ng c\u1ee7a tai h\u1ecda, h\u00e0o \u1edf ch\u1ed7 c\u1ef1c th\u1ecbnh \u1eaft c\u00f3 tai h\u1ecda. Kh\u00f4ng n\u00f3i th\u1eb3ng l\u00e0 'hung' m\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 'h\u1ed1i', v\u00ec h\u1ed1i c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 hung c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e1t; n\u1ebfu tu \u0111\u1ee9c th\u00ec tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed1i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1t, n\u00ean ch\u1ec9 n\u00f3i h\u1ed1i. 'D\u1ee5ng C\u1eedu, hi\u1ec7n qu\u1ea7n long v\u00f4 th\u1ee7, l\u00e0 t\u1ed1t'[footnote] 'th\u1ea5y b\u1ea7y r\u1ed3ng kh\u00f4ng tranh l\u00e0m \u0111\u1ea7u l\u00e0 t\u1ed1t' ch\u1eef 't\u1ed1t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea7u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, Chu D\u1ecbch qu\u1ebb C\u00e0n s\u1eeda.[\/footnote], th\u00e1nh nh\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ee9c c\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ecdi vi\u1ec7c. Khi thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ecbnh l\u00e2u, nhu kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n, nh\u01b0ng qu\u00e1 c\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ec1n. Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u00e1nh nh\u00e2n ngo\u00e0i d\u00f9ng c\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n quy\u1ebft s\u1ef1, trong d\u00f9ng khi\u00eam cung \u1ee9ng ph\u00f3, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u thi\u00ean h\u1ea1, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t l\u00e0nh.\"<\/i> Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, l\u1ea1i giao \u00fd ngh\u0129a qu\u1ebb C\u00e0n m\u00e0 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y cho S\u1eed qu\u00e1n.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Ph\u00e1n quan H\u1ee9a Ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i, Vua sai c\u00e1c quan gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc ti\u1ec5n \u1edf T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n<em>(Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan H\u1ee9a Ch\u00e2u, nay ghi chung l\u1ea1i. <\/em><em>S\u00e1ch \u300aL\u00e3 th\u1ecb gia th\u1ee5c k\u00fd\u300b ch\u00e9p: X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u gi\u1ea3ng \"Qu\u1ea7n long v\u00f4 th\u1ee7, l\u00e0 t\u1ed1t\" r\u1eb1ng: \"\u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1eb7t m\u00ecnh sau m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc v\u1eady[footnote] '\u0111\u1eb7t m\u00ecnh sau m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc' ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u00e1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 \u300a\u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c kinh\u300b ch\u01b0\u01a1ng 7 s\u1eeda.[\/footnote].\")<\/em>\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m Th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9, xu\u1ed1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ng\u1ea1c Ch\u00e2u, b\u00e3i ch\u1ee9c Tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n; c\u00f9ng ch\u1ee9c Th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o Tu l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m Kinh Nam; Ki\u1ec1m h\u1ea1t ki\u00eam Tr\u00f3c s\u00e1t man t\u1eb7c Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Thi\u1ec1u Ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng Giai l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u0110\u00e0m Ch\u00e2u.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u1ea7u, D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 T\u00e0o Tu nghe tin N\u00f9ng Tr\u00ed Cao d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Sa \u0110\u1ea7u, s\u1eafp v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, li\u1ec1n l\u1ec7nh cho b\u1ecf ch\u1ea1y kh\u1ecfi Anh Ch\u00e2u, \u0111\u1ed1t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef, v\u00e0 tri\u1ec7u N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf K\u1ef3 U\u00e2n, S\u1ea7m T\u00f4ng M\u1eabn, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef Thi\u1ec1u Ch\u00e2u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 Gi\u00e1n vi\u1ec7n, n\u00ean c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch. L\u00fac \u0111\u00f3, T\u01b0\u1edfng Giai \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00edn ng\u00e0y.\r\n\r\nT\u00f2ng Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong.\r\n\r\n[52] Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4 Giam, L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 Ti\u00eau Ch\u00fa, c\u00f9ng l\u00e0m Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e2u \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 t\u1eb7c \u0111\u1ea1o s\u1ef1.\r\n\r\n[53] M\u00e3 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Di\u1ec7u Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Chu M\u1ef9 m\u1ea5t. Xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, ng\u1eebng tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, th\u1ee5y l\u00e0 Trung Ngh\u1ecb.\r\n\r\nT\u1eeb khi d\u00f9ng binh \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i, ri\u00eang Chu M\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc sau h\u01a1n m\u01b0\u1eddi tr\u1eadn, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c hai tr\u0103m t\u1ed9c tr\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ed1t hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t tr\u1ea1i, chi\u00eau d\u1ee5 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ed9c quy ph\u1ee5, kh\u00f4i ph\u1ee5c nhi\u1ec1u th\u00e0nh tr\u00ec c\u0169, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u chia cho thu\u1ed9c h\u1ea1, n\u1ebfu c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec \u0111em khao th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn khi m\u1ea5t, nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n c\u1ee7a c\u1ea3i g\u00ec.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Tri Qu\u1ebf Ch\u00e2u D\u01b0 T\u0129nh l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 binh gi\u00e1p <i>(theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b l\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam binh gi\u00e1p)<\/i>, kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o[footnote]Kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o, ch\u1eef 's\u1ef1' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef '\u0111\u1ea1o' nguy\u00ean c\u00f3, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 tr\u00ean m\u00e0 b\u1ecf[\/footnote].\r\n\r\n[55] L\u1ea1i gi\u00e1ng Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n l\u00e0m \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o Tu l\u00e0m L\u1ea1c uy\u1ec3n s\u1ee9 ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9, Thi\u1ec1u Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u01b0\u1edfng Giai l\u00e0m B\u1eafc t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, Trung Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. L\u1ea1i gi\u00e1ng N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf K\u1ef3 U\u00e2n l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho l\u00ednh tr\u1ea1m ng\u1ef1a t\u1eeb kinh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban t\u1eb7ng quan t\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nhau cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed ti\u1ebft \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u0129nh Nam: Tri ph\u1ee7 Phong Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e0o C\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tri ph\u1ee7 Khang Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u S\u01b0 \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m Quang l\u1ed9c thi\u1ebfu khanh. V\u1ee3 c\u1ee7a T\u00e0o C\u1eadn l\u00e0 L\u01b0u th\u1ecb, tr\u1ed1n tr\u00e1nh gi\u1eb7c v\u00e0 ch\u1ebft trong r\u1eebng n\u00fai, \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m B\u00e0nh Th\u00e0nh qu\u1eadn qu\u00e2n, ban th\u00eam m\u0169 \u00e1o, b\u1ed5 nhi\u1ec7m b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m quan, truy phong cha c\u1ee7a T\u00e0o C\u1eadn l\u00e0 T\u00e0o Tu C\u1ed5 l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, v\u1ee3 c\u1ee7a Tu C\u1ed5 l\u00e0 Tr\u1ea7n th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m D\u0129nh Xuy\u00ean qu\u1eadn qu\u00e2n.\r\n\r\nM\u1eb9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u S\u01b0 \u0110\u00e1n l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng An huy\u1ec7n qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban m\u0169 \u00e1o[footnote]Trong b\u1ea3n g\u1ed1c c\u00f3 ch\u1eef 'th\u00ea' sau ch\u1eef 'qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 446, truy\u1ec7n Tri\u1ec7u S\u01b0 \u0110\u00e1n m\u00e0 b\u1ecf \u0111i.[\/footnote], b\u1ed5 nhi\u1ec7m con em v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u l\u00e0m quan. V\u1ee3 c\u1ee7a S\u01b0 \u0110\u00e1n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng th\u1ecb v\u1eeba sinh con g\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, g\u1eb7p gi\u1eb7c b\u1ecf con trong c\u1ecf, ba ng\u00e0y sau t\u00ecm l\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ee9a b\u00e9 v\u1eabn c\u00f2n s\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, S\u01b0 \u0110\u00e1n t\u1eebng l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Giang S\u01a1n, x\u1eed \u00e1n c\u00f4ng minh, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, v\u1eadt b\u1ecf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ai d\u00e1m nh\u1eb7t. \u0110\u1ebfn khi tang l\u1ec5 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111i qua Giang S\u01a1n, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Giang S\u01a1n \u0111\u00f3n kh\u00f3c v\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng tr\u0103m d\u1eb7m kh\u00f4ng d\u1ee9t, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Khang Ch\u00e2u l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd \u00f4ng. Khi \u0110i\u1ec1n Du l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam, c\u0169ng l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd T\u00e0o C\u1eadn \u1edf Phong Ch\u00e2u.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u0111\u00e1nh ph\u00e1 Chi\u00eau Ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u Li\u1ec5u \u1ee8ng Th\u1ea7n b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y, L\u1ea1c uy\u1ec3n s\u1ee9, Qu\u1ea3ng T\u00e2y ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Lu\u00e2n giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf d\u1ecbch tr\u1ea1m Qu\u00e1n M\u00f4n v\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn. \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c l\u00e0 T\u1eeb Th\u1ee7 Nh\u1ea5t, T\u00e1 ch\u1ee9c l\u00e0 V\u0103n H\u1ea3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i. Trong n\u00fai c\u1ee7a ch\u00e2u c\u00f3 m\u1ea5y hang, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n nghe tin gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c thi\u00eau ch\u1ebft. Ban \u0111\u1ea7u, gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh, \u00f4ng m\u1eafng gi\u1eb7c kh\u00f4ng ng\u1eebng, gi\u1eb7c d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4i d\u1ed9i l\u00ean ng\u01b0\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng v\u1eabn kh\u00f4ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c m\u00e0 ch\u1ebft.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n. Vua d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>\"Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1eabm ch\u1ecdn d\u00f9ng, ph\u00e0m n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 k\u00edch \u0111\u1ed9ng, ph\u1ea3i gi\u1eef th\u1ec3 di\u1ec7n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u1ed1t sao vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 Tr\u1eabm th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nghe l\u1eddi can gi\u00e1n.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i Giang Nam, \u0111\u00e3 gi\u1ea3m b\u1edbt t\u00e0i l\u1ef1c, c\u1ee9u gi\u00fap v\u00e0 gi\u1eef s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi; \u0111\u1eb7t ra n\u0103m quy t\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a vi\u1ec7c ph\u1ee5c d\u1ecbch nha ti\u1ec1n; khai th\u00e1c l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb h\u1ed3 \u0111\u1ea7m, l\u1ea5y l\u1ea1i nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ecb chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho d\u00e2n ngh\u00e8o; b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00e2u T\u00edn v\u1eadn chuy\u1ec3n mu\u1ed1i, th\u00fac gi\u1ee5c ty Ph\u00e1t v\u1eadn v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u00fang th\u1eddi h\u1ea1n; th\u00e1i th\u00fa ch\u00e2u Tuy\u00ean tham nh\u0169ng ph\u1ea1m ph\u00e1p, b\u1ecb b\u1eaft giam, ng\u01b0\u1eddi trong ch\u00e2u vui m\u1eebng. S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 tri\u1ec1u t\u00e2u \u0111\u00fang \u00fd Vua, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 8 \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, nay l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ed5 nhi\u1ec7m n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i>\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan l\u1ea1i ngo\u1ea1i tr\u1ea5n c\u00f3 vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y, ph\u1ea3i g\u1eedi qua d\u1ecbch tr\u1ea1m b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh l\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, mu\u1ed1n h\u1ecd tr\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[61] D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n, T\u00e0o Tu kinh l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p man t\u1ed9c, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, n\u00ean \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho T\u00f4n Mi\u1ec5n v\u00e0 D\u01b0 T\u0129nh, Vua v\u1eabn lo l\u1eafng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i N\u00f9ng Tr\u00ed Cao mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 b\u1ea3y ch\u00e2u Ung, Qu\u1ebf th\u00ec s\u1ebd \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu v\u1eady, hai Qu\u1ea3ng s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n thu\u1ed9c v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u1eefa!\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng B\u00e0ng T\u1ecbch ai c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, T\u1ecbch ti\u1ebfn c\u1eed Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1ecbch Thanh, Thanh c\u0169ng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111i. Ng\u00e0y h\u00f4m sau v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u1ef1 n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c gia, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m k\u1ef5 binh Phi\u00ean L\u1ea1c, th\u00eam qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9, \u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng, T\u00e2y l\u1ed9 Kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o s\u1ef1[footnote] \u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 Kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o s\u1ef1, ch\u1eef 'T\u00e2y' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 5. \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man b\u1ea1n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng v\u0103n to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 290 \u300a\u0110\u1ecbch Thanh truy\u1ec7n\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Nh\u1eadm Th\u1ee7 Trung l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng cho Thanh, gi\u00e1n quan L\u00fd \u0110o\u00e1i t\u00e2u: <i>\"Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng m\u1ea5t ch\u00ednh s\u00e1ch, d\u00f9ng ho\u1ea1n quan gi\u00e1m qu\u00e2n, khi\u1ebfn ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng b\u1ecb tr\u00f3i bu\u1ed9c, kh\u00f4ng n\u00ean noi theo.\"<\/i> N\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c Th\u1ee7 Trung.\r\n\r\n[62] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba H\u1ed3 Vi\u1ec7n b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u00ed s\u0129, l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng, c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Phu Di\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Kinh Nguy\u00ean ch\u1ecdn 5.000 qu\u00e2n Phi\u00ean L\u1ea1c v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 t\u1eebng tham gia chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi m\u1ed7i l\u1ed9 c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n \u00e1p t\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u00e0nh dinh Qu\u1ea3ng Nam, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ecbch Thanh. \u0110\u1ecbch Thanh t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u1eb7c quen leo cao v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m, b\u1ed9 binh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, n\u00ean m\u1ed7i tr\u1eadn \u0111\u1ec1u thua, xin \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo qu\u00e2n Phi\u00ean L\u1ea1c t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p cho k\u1ef5 binh, nh\u01b0ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 Cao Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n Phi\u00ean L\u1ea1c gi\u1ecfi b\u1eafn cung, ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c gian kh\u1ed5, l\u00ean xu\u1ed1ng n\u00fai nh\u01b0 \u0111i tr\u00ean \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng, n\u1ebfu \u0111\u00e1nh nhanh tr\u01b0\u1edbc khi d\u1ecbch b\u1ec7nh ph\u00e1t t\u00e1n, \u1eaft s\u1ebd th\u1eafng. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0110\u1ecbch Thanh d\u00f9ng k\u1ef5 binh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao ti\u1ebfn v\u00e0o ch\u00e2u T\u00e2n, Tri ch\u00e2u, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m B\u00e1c s\u0129 Tr\u00ecnh \u0110\u00f4ng M\u0129 b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban xu\u1ed1ng 100 \u0111\u1ea1o tuy\u00ean \u0111\u1ea7u v\u00e0 tr\u00e1p t\u1eed kh\u00f4ng ghi t\u00ean, 200 chi\u1ebfc \u00e1o g\u1ea5m v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng b\u1ea1c, giao cho \u0110\u1ecbch Thanh \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng.\r\n\r\n[66] Binh b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ecdng Gi\u1ea3n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Qu\u00e2n.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0110\u1ecbch Thanh t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng. Sau khi \u0110\u1ecbch Thanh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"\u0110\u1ecbch Thanh c\u00f3 uy danh, gi\u1eb7c \u1eaft s\u1ee3 h\u00e3i khi nghe tin \u00f4ng \u0111\u1ebfn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn b\u00ean c\u1ea1nh \u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn, ngay c\u1ea3 vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng, ngh\u1ec9 ng\u01a1i c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng k\u1ebb gian.\"<\/i> R\u1ed3i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em l\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u1ea3nh b\u00e1o \u00f4ng.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u1ed9i b\u1ed9 giao cho \u0110\u1ecbch Thanh: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh gi\u1eb7c trong n\u00fai r\u1eebng, h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng chi\u00eau d\u1ee5 h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. Nh\u1eefng k\u1ebb nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p bu\u1ed9c nh\u01b0ng tr\u1ed1n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef tr\u00ean m\u1eb7t, cho ph\u00e9p h\u1ecd l\u1ea5y l\u1ea1i t\u00ean, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn \u0111\u1ec3 t\u1ef1 do sinh s\u1ed1ng. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft m\u00e0 gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u00e0 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, h\u00e3y cho ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn di\u1ec7n, c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u1ea1m mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ph\u1ee5c d\u1ecbch, cho ngh\u1ec9 ph\u00e9p r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 h\u1ecd s\u1eeda sang nh\u00e0 c\u1eeda. Nh\u1eefng th\u00e0nh tr\u00ec t\u1eebng b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1, ho\u1eb7c nh\u1eefng n\u01a1i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u00e0nh nh\u01b0ng kh\u00f4ng ki\u00ean c\u1ed1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu b\u1ed5 l\u1ea1i. V\u0169 kh\u00ed, \u00e1o gi\u00e1p h\u01b0 h\u1ecfng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\nH\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u1ecbch Thanh l\u00e0 v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn B\u00e0ng T\u1ecbch, T\u1ecbch n\u00f3i: <i>\"Thanh xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169, n\u1ebfu d\u00f9ng v\u0103n th\u1ea7n l\u00e0m ph\u00f3, \u1eaft b\u1ecb kh\u1ed1ng ch\u1ebf, m\u00e0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh kh\u00f4ng chuy\u00ean, chi b\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u1eed.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u nghe theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Thanh; c\u00f2n T\u00f4n Mi\u1ec5n, D\u01b0 T\u0129nh chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u nghe theo s\u1ef1 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a Mi\u1ec5n.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Giang Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft b\u1ecb thi\u00ean tai, giao cho c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p g\u1ea1o, quan ph\u1ee7 n\u1ea5u ch\u00e1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n, ai kh\u00e9o l\u00e9o c\u1ee9u gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, s\u1ebd b\u00e0n khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Sa Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.\r\n\r\n[71] H\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0111\u00e3 mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m nay, thu\u1ebf thu c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thu.\r\n\r\n[72] H\u00f4m \u0111\u00f3, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u1ea1i v\u00e0o Ung Ch\u00e2u, tri ch\u00e2u, L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9 T\u1ed1ng Kh\u1eafc Long b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y.\r\n\r\nKh\u1eafc Long, sau khi [th\u00e0nh] b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u00e0y x\u00e9o[footnote] 'th\u1eeba' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eeba', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b s\u1eeda.[\/footnote] kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eeda sang ph\u00f2ng th\u1ee7, l\u1ea1i bu\u00f4ng l\u1ecfng cho qu\u00e2n l\u00ednh xu\u1ed1ng c\u00e1c tr\u1ea1i n\u00fai[footnote] 'pha' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], gi\u1ebft d\u00e2n ch\u1ea1y lo\u1ea1n, gi\u1ea3 l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, m\u1ed7i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c th\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n ti\u1ec1n, l\u1ea1i gi\u1ea3 c\u1ea5p gi\u1ea5y khen cho th\u00e2n binh \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng[footnote] \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b ch\u00e9p '\u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng'.[\/footnote]. \u0110\u1ebfn khi Tr\u00ed Cao l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, Kh\u1eafc Long kh\u00f4ng c\u00e1ch n\u00e0o ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, b\u00e8n b\u1ecf ch\u1ea1y.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f3i k\u00e9m d\u1ecbch b\u1ec7nh li\u00ean ti\u1ebfp, Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u1ed5 s\u01b0u thu\u1ebf, d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, n\u1ed7i kh\u1ed5 n\u01a1i th\u00f4n x\u00f3m, c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y, c\u00e1c quan chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 quan g\u1ea7n d\u00e2n, h\u00e3y ngh\u0129 c\u00e1ch c\u1ee9u gi\u00fap, li\u1ec7t k\u00ea t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua b\u1ea3o c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u00edt c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn b\u1ecb b\u1ebf t\u1eafc hay sao? H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan C\u00e1p m\u00f4n, Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty[footnote]Ch\u1eef 'k\u00ec h\u1ea1' trong 'k\u00ec h\u1ea1 c\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng ti\u1ebfn ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 3, \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c\u300b, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u1ebf h\u1ec7 9 chi 13 b\u1ed5 sung. Ch\u1eef 'ti\u1ebfn' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 't\u1ea5u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00f9ng b\u1ea3n \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0110\u0103ng v\u0103n L\u00fd ki\u1ec3m vi\u1ec7n, Ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n, t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u00e2u xin v\u00e0 bi\u1ec3u s\u1edb c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n ng\u0103n tr\u1ec7 gi\u1eef l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty: <i>\"Ph\u00e0m m\u1ed7i n\u0103m xu\u1ed1ng c\u00e1c l\u1ed9 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t th\u00fac \u00e9p, th\u00ec s\u1ee3 r\u1eb1ng v\u1eadt gi\u00e1 t\u0103ng cao m\u00e0 l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u1ebfn d\u00e2n. H\u00e3y \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ecd chu\u1ea9n b\u1ecb. N\u1ebfu trong kho ph\u1ee7 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n thu mua n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n[76] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf doanh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng T\u00e2y.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"Xin chia Qu\u1ea3ng T\u00e2y th\u00e0nh ba l\u1ed9: Nghi, Dung, Ung. L\u1ea5y c\u00e1c ch\u00e2u Dung, Li\u1ec5u, T\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c Nghi ch\u00e2u; c\u00e1c ch\u00e2u B\u1ea1ch, Cao, \u0110\u1eadu, L\u00f4i, Ho\u00e1, U\u1ea5t L\u00e2m, Nghi, \u0110\u1eb1ng, Ng\u00f4, Cung, Qu\u1ef3nh thu\u1ed9c Dung ch\u00e2u; c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00e2m, T\u00e2n, Li\u00eam, Ho\u00e0nh, T\u1ea7m, Qu\u00fd thu\u1ed9c Ung ch\u00e2u. Ba ch\u00e2u n\u00e0y n\u00ean ch\u1ecdn quan v\u00f5 l\u00e0m An ph\u1ee7 \u0111\u00f4 gi\u00e1m ki\u00eam Tri ch\u00e2u s\u1ef1 \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c qu\u1eadn ph\u1ee5 thu\u1ed9c. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Man x\u00e2m ph\u1ea1m, ba l\u1ed9 s\u1ebd d\u1eabn qu\u00e2n c\u00e1c qu\u1eadn h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf n\u00ean l\u00e0 quan h\u00e0m L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, ki\u00eam ch\u1ee9c Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 s\u1ee9 \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng l\u0129nh ba l\u1ed9. \u0110\u1eb7t hai vi\u00ean Ki\u1ec1m h\u1ea1t, thay nhau \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ung ch\u00e2u. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5[footnote] L\u1ea1i \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5: 'L\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'n\u00e3i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote], m\u1ed7i qu\u00fd v\u00e0o tri\u1ec1u t\u00e2u vi\u1ec7c.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i, Trung C\u1ea3m, H\u00f9ng L\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 c\u0169; 4.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Ung ch\u00e2u, 2.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Nghi ch\u00e2u, 1.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf T\u00e2n ch\u00e2u, 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Qu\u00fd ch\u00e2u. Qu\u1ea3ng T\u00e2y, Giang Nam, H\u1ed3 Nam t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n ph\u00eda B\u1eafc, m\u1ed7i n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p th\u00eam 300 ti\u1ec1n, 1.000 ti\u1ec1n mua gi\u00e0y. Qu\u00e2n Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 th\u00ec hai n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n. V\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ba ch\u00e2u To\u00e0n, V\u0129nh, \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Quy ch\u1ebf x\u00e2y th\u00e0nh, n\u00ean cao 2 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc. L\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00e1n quan c\u1ee7a l\u1ed9 \u0111\u00f3 \u0111\u1ee9ng ra tu s\u1eeda. Quan l\u1ea1i n\u00e0o ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh, nh\u00e0 c\u1eeda, doanh tr\u1ea1i, kho t\u00e0ng v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ch\u00fang, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. C\u00e1c vi\u00ean Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u1ea3 Giang, H\u1eefu Giang, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m qu\u1ea3n gi\u1edbi, Tr\u1ea1i ch\u1ee7 v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean Ch\u1ec9 s\u1eed, c\u00f9ng 300 qu\u00e2n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1eadp luy\u1ec7n.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu cho \u0110\u1ecbch Thanh xem x\u00e9t k\u1ef9, Thanh cho l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i, b\u00e8n thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1eb7n xa gi\u00e1 d\u00e2ng tr\u1ea1ng m\u00e0 qu\u00e2n v\u1ec7 s\u0129 kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n, n\u00ean tha t\u1ed9i cho h\u1ecd. Vua m\u1edbi \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh, v\u1eeba l\u00ean xe, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n v\u1ec7 s\u0129: <i>\"N\u0103m nay c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung \u1edf kinh s\u01b0, n\u1ebfu c\u00f3 ai \u0111\u1ebfn k\u00eau oan, \u0111\u1eebng ng\u0103n c\u1ea3n h\u1ecd.\"<\/i> Khi qu\u00e2n l\u00ednh d\u00e2ng tr\u1ea1ng, qu\u00e2n v\u1ec7 s\u0129 c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n, quan h\u1eefu ty mu\u1ed1n \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, Vua \u0111em h\u1ebft s\u1ef1 vi\u1ec7c k\u1ec3 l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1ed3i tha t\u1ed9i cho h\u1ecd.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, H\u1ee9a Nguy\u00ean, ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u00e3i ch\u1ebf Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u h\u00e0ng n\u0103m c\u1ed1ng n\u1ea1p m\u1ee9t m\u1eadt v\u00e0 c\u00e1 b\u1ec5. Nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00e3 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh v\u00e0 hi\u1ec7u \u00fay \u0111i \u00e1p t\u1ea3i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1.\r\n\r\n[81] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, m\u00f9ng 1, nh\u1eadt th\u1ef1c.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty thi\u00ean gi\u00e1m v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m thi\u00ean v\u0103n vi\u1ec7n d\u00f9ng 8 lo\u1ea1i l\u1ecbch th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 M\u1eadu D\u1ea7n, L\u00e2n \u0110\u1ee9c, \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n, Ng\u0169 K\u1ef7, Ch\u00ednh Nguy\u00ean, Qu\u00e1n T\u01b0\u1ee3ng, Tuy\u00ean Minh, S\u00f9ng Ch\u00e2n c\u00f9ng 4 lo\u1ea1i l\u1ecbch th\u1eddi b\u1ea3n tri\u1ec1u l\u00e0 \u1ee8ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, Nghi Thi\u00ean, S\u00f9ng Thi\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nguy\u1ec7t th\u1ef1c th\u1eadt s\u1ef1 trong th\u00e1ng n\u00e0y v\u00e0 th\u1eddi gian, ph\u00e2n d\u00e3[footnote] 'Th\u00e1i \u00e2m ch\u00e2n th\u1ef1c', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i \u00e2m tr\u1ef1c th\u1ef1c', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b V\u1eadn l\u1ecbch 1-7 ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i \u00e2m th\u1ef1c ph\u00e2n'.[\/footnote], m\u1ed7i lo\u1ea1i l\u1ecbch l\u00e0m th\u00e0nh hai b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i sai ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chu v\u00e0 quan bi\u00ean tu \u300a\u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b l\u00e0 L\u01b0u Hi T\u1ea9u tham gia \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. V\u00ec Ty thi\u00ean gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u00e0y 15 th\u00e1ng n\u00e0y s\u1ebd c\u00f3 nguy\u1ec7t th\u1ef1c.\r\n\r\nN\u0103m sau, th\u00e1ng 3, Chu n\u00f3i: <i>\"Theo Ty thi\u00ean gi\u00e1m L\u00fd D\u1ee5ng H\u1ed1i v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u00ecnh b\u00e0y, ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 11, nguy\u1ec7t th\u1ef1c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, b\u1ea3y l\u1ecbch \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, m\u1eb7t tr\u0103ng tr\u00f2n l\u1ea1i v\u00e0o ban ng\u00e0y, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edd kh\u1eafc. Ch\u1ec9 x\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1eaft \u0111\u1ea7u khuy\u1ebft: l\u1ecbch Tuy\u00ean Minh t\u00ednh v\u00e0o gi\u1edd S\u1eedu ch\u00ednh hai kh\u1eafc, l\u1ecbch Nghi Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd S\u1eedu ch\u00ednh ba kh\u1eafc, l\u1ecbch \u1ee8ng Thi\u00ean v\u00e0 C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 m\u1ed9t kh\u1eafc, l\u1ecbch S\u00f9ng Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 hai kh\u1eafc[footnote]\u1ee8ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 m\u1ed9t kh\u1eafc, S\u00f9ng Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 hai kh\u1eafc, c\u00e2u n\u00e0y gi\u1ed1ng nh\u01b0 trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi l\u00e0 '\u1ee8ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, S\u00f9ng Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 m\u1ed9t kh\u1eafc sau'[\/footnote], l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n v\u00e0 C\u1ea3nh Ph\u00fac v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 ba kh\u1eafc, nh\u01b0ng \u0111\u00eam \u0111\u00f3 nguy\u1ec7t th\u1ef1c v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 b\u1ed1n kh\u1eafc, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n v\u00e0 C\u1ea3nh Ph\u00fac l\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00fang.<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, l\u1ecbch C\u1ea3nh Ph\u00fac t\u00ednh ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu th\u1ee9 ba, nh\u1eadt th\u1ef1c hai ph\u1ea7n, nh\u01b0ng l\u1ecbch S\u00f9ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Minh kh\u00f4ng ghi nh\u1eadt th\u1ef1c[footnote]S\u00f9ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Minh kh\u00f4ng ghi nh\u1eadt th\u1ef1c, hai ch\u1eef 'Tuy\u00ean Minh' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung[\/footnote], sau \u0111\u00f3 qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. L\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n t\u00ednh ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 7 n\u0103m Khai Nguy\u00ean th\u1ee9 12 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u1eadt th\u1ef1c t\u00e1m ph\u1ea7n r\u01b0\u1ee1i, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 13, nh\u1eadt th\u1ef1c m\u01b0\u1eddi ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi l\u0103m, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c[footnote]\u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, ch\u1eef 'th\u1eddi' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u1eadt', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ecb', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].<\/i>\r\n\r\n<i>V\u00ec th\u1ebf, Nh\u1ea5t H\u00e0nh trong \u300a\u0110\u1ea1i Di\u1ec5n l\u1ecbch ngh\u1ecb\u300b n\u00f3i: 'Gi\u1ea3 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ecbch d\u1ef1a v\u00e0o hai l\u1ea7n nh\u1eadt th\u1ef1c n\u0103m Khai Nguy\u00ean, u\u1ed1n n\u1eafn gi\u1edbi h\u1ea1n giao h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p, th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt, m\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u1ea5t \u0111i r\u1ea5t nhi\u1ec1u.' D\u1ee5ng H\u1ed1i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n v\u00e0 C\u1ea3nh Ph\u00fac l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c, v\u00ec vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n nh\u1eadt nguy\u1ec7t giao th\u1ef1c, c\u00e1c l\u1ecbch \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 g\u1ea7n xa kh\u00e1c nhau, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y l\u00e0m chu\u1ea9n m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi v\u00ec m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t tr\u0103ng l\u00e0 v\u1eadt th\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u00fac h\u01a1i d\u00e0i ng\u1eafn[footnote]h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u00fac h\u01a1i d\u00e0i ng\u1eafn, ch\u1eef 's\u00fac' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'to\u00e0n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n l\u1ecbch t\u01b0\u1ee3ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh x\u00e1c[footnote]vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n l\u1ecbch t\u01b0\u1ee3ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh x\u00e1c, ch\u1eef 't\u01b0\u1ee3ng' c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'gia', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang. Ch\u1eef 'to\u00e0n' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 's\u1edf', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i: '\u0110\u1ea1o tr\u1eddi xa m\u00e0 \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n', t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i so\u1ea1n l\u1ecbch nh\u01b0 Th\u00e1i S\u1eed C\u00f4ng, L\u1ea1c H\u1ea1 Ho\u00e0nh, L\u01b0u H\u00e2m, Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh, \u0110\u1ed7 D\u1ef1, L\u01b0u Ch\u01b0\u1edbc, L\u00fd Thu\u1ea7n Phong, T\u0103ng Nh\u1ea5t H\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi D\u1ee5ng H\u1ed1i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u1ecdc th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o ph\u00e9p c\u1ed5 m\u00e0 suy t\u00ednh, kh\u00f3 m\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a nh\u1eadt nguy\u1ec7t th\u1ef1c.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i theo l\u1eddi Hi T\u1ea9u, \u00fd c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n x\u01b0a khi so\u1ea1n l\u1ecbch t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 k\u00ednh c\u1ea9n truy\u1ec1n d\u1ea1y th\u1eddi ti\u1ebft cho d\u00e2n ch\u00fang, tuy c\u00f3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n giao h\u1ed9i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1edbp ch\u00ednh x\u00e1c t\u1eebng gi\u1edd kh\u1eafc, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ea1o l\u00fd tu \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u nh\u1eadt nguy\u1ec7t th\u1ef1c. \u0110\u1ea1o tr\u1eddi bi\u1ebfn h\u00f3a th\u1ea7n k\u1ef3, l\u00fd l\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu cho r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u h\u1ebft, th\u00ec c\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean nho \u0111\u00e3 kh\u00f4ng t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t. H\u01a1n n\u1eefa, b\u1ea3y l\u1ecbch nh\u01b0 \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau nhi\u1ec1u, ph\u00e9p t\u00ednh \u0111\u1ea1i th\u1ec3 gi\u1ed1ng nhau m\u00e0 chi ti\u1ebft c\u00f3 ch\u00fat kh\u00e1c bi\u1ec7t, c\u0169ng l\u00e0 do k\u1ebf th\u1eeba l\u1eabn nhau, nh\u00e2n chia t\u00edch l\u0169y, d\u1ea7n d\u1ea7n sai l\u1ec7ch h\u00e0o ly. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1edd kh\u1eafc v\u00e0 canh tr\u00f9 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 l\u00fac h\u01a1i nhanh ch\u1eadm, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 do l\u1ecbch sai. Theo \u300aT\u00f9y th\u01b0 - L\u1ecbch ch\u00ed\u300b, nh\u1eadt nguy\u1ec7t th\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac s\u1edbm mu\u1ed9n, c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i ti\u1ebfn tho\u00e1i, trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi ba kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t[footnote]trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi ba kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t, 'm\u01b0\u1eddi ba kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i', \u300aT\u00f9y th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aLu\u1eadt l\u1ecbch h\u1ea1\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi hai kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i'[\/footnote]. Nay ch\u1ec9 sai ba kh\u1eafc, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do \u0111\u1ea1o tr\u1eddi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 sai l\u1ea7m.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, Nh\u1ea5t H\u00e0nh v\u00e0o th\u1eddi Khai Nguy\u00ean so\u1ea1n l\u1ecbch, d\u00f9ng l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n c\u00f9ng l\u1ecbch L\u00e2n \u0110\u1ee9c c\u1ee7a L\u00fd Thu\u1ea7n Phong v\u00e0 l\u1ecbch Ho\u00e0ng C\u1ef1c c\u1ee7a L\u01b0u Ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra ba m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y l\u1ea7n nh\u1eadt th\u1ef1c, l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c hai m\u01b0\u01a1i ba l\u1ea7n, l\u1ecbch L\u00e2n \u0110\u1ee9c \u0111\u00fang n\u0103m l\u1ea7n, l\u1ecbch Ho\u00e0ng C\u1ef1c \u0111\u00fang m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. Nh\u01b0 Nh\u1ea5t H\u00e0nh th\u00f4ng minh uy\u00ean b\u00e1c, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n, x\u00e9t c\u1ed5 kim c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh x\u00e1c, hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Thu\u1ea7n Phong, c\u00e0ng xa h\u01a1n. Hu\u1ed1ng chi l\u1ecbch S\u00f9ng Thi\u00ean c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ph\u1ed5 bi\u1ebfn kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, quen thu\u1ed9c v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang, \u0111ang \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng m\u00e3i m\u00e3i, h\u01a1n n\u1eefa sai l\u1ec7ch kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec m\u1ed9t l\u1ea7n thi\u00ean bi\u1ebfn m\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i, x\u00e9t \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n g\u1ed1c, c\u0169ng l\u00e0 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n. C\u00f2n l\u1ecbch C\u1ea3nh Ph\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0o cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00e9p l\u1ecbch c\u1ee7a th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00f9ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu v\u1eabn d\u00f9ng l\u1ecbch S\u00f9ng Thi\u00ean.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho An ph\u1ee7 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t an \u1ee7i, v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u1eefng ch\u00e2u huy\u1ec7n b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda b\u1eb1ng tre g\u1ed7 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 ty Kim Ng\u00f4 \u1edf Ho\u00e0ng th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng t\u1ea5u nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 n\u1eb7c danh, ai t\u1ef1 \u00fd \u0111\u01b0a l\u00ean quan s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo lu\u1eadt.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho D\u01b0 T\u0129nh ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf C\u1eedu Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng m\u00e0 \u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9, nguy\u1ec7n gi\u00fap qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00ec s\u1ee3 h\u1ecd c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u x\u1ea5u, ng\u1ea7m gi\u00fap gi\u1eb7c, n\u00ean ph\u1ea3i c\u00f9ng \u0110\u1ecbch Thanh, T\u00f4n Mi\u1ec5n xem x\u00e9t, ph\u00f2ng ng\u1eeba. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, D\u01b0 T\u0129nh d\u1ef1 \u0111o\u00e1n N\u00f9ng Tr\u00ed Cao t\u1ea5t s\u1ebd c\u1ea7u vi\u1ec7n Giao Ch\u1ec9 v\u00e0 uy hi\u1ebfp c\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ee7ng c\u1ed1, n\u00ean \u0111\u00e3 h\u1eb9n v\u1edbi L\u00fd \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng h\u1ecd N\u00f9ng, h\u1ecd Ho\u00e0ng, \u0111\u1ec1u ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ecd nghe theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nghi ng\u1edd h\u1ecd kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, D\u01b0 T\u0129nh n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 c\u1ea7n h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi Tr\u00ed Cao l\u00e0 \u0111\u1ee7!\"<\/i>\r\n\r\n[86] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u00e0 Trung L\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri T\u1ea7n ch\u00e2u. C\u00e1c quan gi\u00e1n quan v\u00e0 ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec1u n\u00f3i Trung L\u1eadp kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i tr\u1ecb bi\u00ean. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111\u1ed5i \u00f4ng l\u00e0m Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u. Trung L\u1eadp t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i ch\u1ee9c Tri T\u1ea7n ch\u00e2u, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i ch\u1ee9c Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Nh\u1eef ch\u00e2u.\"<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. C\u00f3 l\u00ednh th\u00fa t\u1ed1 c\u00e1o vi\u00ean \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, Trung L\u1eadp n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 do c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch g\u00ec \u0111\u00f3.\"<\/i> \u00d4ng cho \u0111\u00e1nh roi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i \u0111i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi: <i>\"Tha cho k\u1ebb gian \u0111\u01b0\u1ee3c sao?\"<\/i> Trung L\u1eadp \u0111\u00e1p: <i>\"N\u1ebfu thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 y\u1ebfu c\u1ee7a c\u1ea5p tr\u00ean \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n.\"<\/i>\r\n\r\n[87] Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri T\u1ea7n ch\u00e2u.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c Tri ch\u00e2u Ch\u00e2n, S\u1edf, T\u1ee9 ph\u1ea3i do Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn ty li\u00ean danh ti\u1ebfn c\u1eed. N\u1ebfu l\u00e0m t\u1ed1t ch\u1ee9c v\u1ee5, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c.\r\n\r\n[89] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed. Th\u00e2n T\u00edch t\u1eebng l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u00e1c Ch\u00e2u, khi qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n tra, c\u00f3 k\u1ebb mu\u1ed1n \u00e9p d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m lo\u1ea1n, Th\u00e2n T\u00edch ch\u00e9m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, x\u0103m m\u1eb7t hai ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i m\u1edbi y\u00ean \u1ed5n. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>\"Th\u00e2n T\u00edch l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u quan, x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, th\u1eadt kh\u00f4ng d\u1ec5 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c!\"<\/i> \u1ede Kinh \u0110\u00f4ng, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp b\u1eaft gi\u1eef Th\u00f4ng ph\u00e1n B\u1ed9c Ch\u00e2u T\u1ec9nh Uy\u00ean, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u Th\u00e2n T\u00edch l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ed9c Ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, b\u1ecdn hung \u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft.\r\n\r\nTh\u00e2n T\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ty Ph\u00e1t v\u1eadn Giang Ho\u00e0i: <i>\"T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c g\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quan \u0111i. N\u1ebfu ph\u1ea3i c\u1eed \u0111i, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n cho m\u01b0\u1ee3n thuy\u1ec1n quan. Ai vi ph\u1ea1m, b\u1ea3n t\u1ec9nh, b\u1ea3n ty v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0110\u1ecbch Thanh: <i>\"D\u00e2n v\u00e0 quan l\u1ea1i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man, th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00e0y gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd l\u00ean ph\u00eda b\u1eafc d\u00e3y n\u00fai.\"<\/i>\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, mi\u1ec5n thu\u1ebf thu n\u0103m nay cho d\u00e2n \u1edf Giang T\u00e2y, H\u1ed3 Nam, Qu\u1ea3ng Nam ph\u1ea3i cung c\u1ea5p qu\u00e2n nhu, gi\u1ea3m ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra t\u01b0\u1edbc v\u1ecb l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng. Nh\u01b0ng t\u1ee5c x\u00f4 b\u1ed3, c\u1ea7u may, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5, th\u00ec l\u00e0m sao l\u00e0m cho phong t\u1ee5c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng k\u1ebb may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c xin l\u00e0m quan, Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng tr\u00e1t t\u1eed \u0111\u1ec3 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i>\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ban t\u00ean ch\u00f9a B\u1ea3o Nghi\u00eam[footnote]'Nghi\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nham', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 52 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] cho ng\u00f4i ch\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng b\u00ean c\u1ea1nh m\u1ed9 c\u1ee7a c\u1ed1 Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u1ea7u, m\u1eb9 c\u1ee7a T\u1ec1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb xin ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung th\u00e0nh thu\u1ea7n khi\u1ebft \u0111\u00e1ng ghi nh\u1edb ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u00e1i T\u1ec1, L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o, Ti\u1ebft Khu\u00ea m\u00e0 th\u00f4i. C\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh x\u1eed trung th\u00e0nh c\u1ea9n tr\u1ecdng, tuy \u0111\u00f4i khi c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t nh\u1ecf nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m l\u1edbn. T\u00e2m c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ecbch c\u0169ng trung th\u1ef1c ch\u1ea5t ph\u00e1c, t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh, ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i th\u01b0\u1eddng khinh su\u1ea5t m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> B\u00e0ng T\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u00e2n t\u00e0i kh\u00f3 t\u00ecm, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm ghi nh\u1edb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1edbn, kh\u00f4ng ghi nh\u1edb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nh\u1ecf, nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 danh th\u1ea7n c\u1ee7a th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Nh\u1eadm B\u1ed1, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Tri H\u00e0 Nam ph\u1ee7, Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu s\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u, qua \u0111\u1eddi. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Cung Hu\u1ec7.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, sai quan c\u1ea7u tuy\u1ebft.\r\n\r\n[97] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u Ng\u1ee5y Qu\u00e1n v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Nguy\u00ean C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: <i>\"M\u1ecdi vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m qua loa. N\u1ebfu d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u1ea1m th\u1eddi, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i. Th\u00e0nh tr\u00ec Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u n\u00ean chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e1c h\u1ed9 gi\u00e0u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, c\u00f9ng thanh ni\u00ean trai tr\u00e1ng h\u1ee3p s\u1ee9c tu s\u1eeda ho\u00e0n ch\u1ec9nh. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o th\u1ee7y chi\u1ebfn, khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u1edbi giao chi\u1ebfn, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch ho\u00e0n h\u1ea3o.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u1ea1i chi\u1ebfm gi\u1eef Ung Ch\u00e2u, ng\u00e0y ng\u00e0y \u0111\u1ed1n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, huy\u00eanh hoang r\u1eb1ng s\u1ebd l\u1ea1i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[98] Truy t\u1eb7ng L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng Ki\u1ec1m h\u1ea1t V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Lu\u00e2n l\u00e0m \u0110an Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 gi\u00e1m H\u00e0 T\u00f4ng C\u1ed5 l\u00e0m Gia Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. <i>(Ri\u00eang Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3 v\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[99] Gi\u00e1n quan H\u00e0n Ch\u00ed t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169 tuy t\u1eebng v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng nghe n\u00f3i m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Nay xin t\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 t\u1ea5u s\u1ef1, ch\u1ec9 c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1ea5u b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u1eeb nay sau khi v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn ngo\u1ea1i th\u00e0nh kinh \u0111\u00f4, kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 11.)<\/i>\r\n\r\n[100] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ki\u1ec1m h\u1ea1t Tr\u1ea7n Th\u1ef1 \u0111\u00e1nh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao, qu\u00e2n thua \u1edf Kim Th\u00e0nh d\u1ecbch, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba C\u00e1t v\u00e0 B\u1ea1ch ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng s\u1eed T\u1eeb Ng\u1ea1c ch\u1ebft tr\u1eadn[footnote]B\u1ea1ch ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng s\u1eed T\u1eeb Ng\u1ea1c ch\u1ebft tr\u1eadn, 'Ng\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Kh\u00ed', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Th\u1ef1 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 uy l\u1ec7nh, v\u1eeba g\u1eb7p gi\u1eb7c, qu\u00e2n s\u0129 v\u1eabn c\u00f2n t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00e1nh b\u1ea1c trong doanh tr\u1ea1i, sai Th\u1eeba C\u00e1t d\u1eabn 500 qu\u00e2n Trung C\u1ea3m c\u1ee7a Nghi ch\u00e2u l\u00e0m ti\u00ean phong, v\u1ed9i v\u00e0ng m\u1eb7c gi\u00e1p ti\u1ebfn l\u00ean, n\u00ean d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ea1i tr\u1eadn.\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u00ecnh Kham \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, tri \u00cdch ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, M\u1ea1nh Tri T\u01b0\u1eddng chi\u1ebfm gi\u1eef Th\u1ee5c, L\u00fd Thu\u1eadn n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c, n\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u0103m Gi\u00e1p Ng\u1ecd. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i n\u0103m sau l\u00e0 Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Th\u1ee5c s\u1ebd c\u00f3 bi\u1ebfn, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng B\u00e0ng T\u1ecbch r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm ch\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee7 T\u00e2y Nam, kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng Kham.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ea1i sai Kham gi\u1eef Th\u1ee5c, v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi T\u1ecbch: <i>\"Kham tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd b\u1ed5 v\u00e0o nh\u1ecb ph\u1ee7, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho h\u1eafn.\"<\/i> T\u1ecbch n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1ee5 b\u1ea3o Kham th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 \u00fd n\u00f3i v\u1edbi Kham.\"<\/i> Kham cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng bi\u1ebft.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, Vua qu\u1ea3 nhi\u00ean tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1ee5 b\u1ea3o Kham, Kham t\u1ea1 r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n v\u00f4 d\u1ee5ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 \u1ee7y nhi\u1ec7m, \u0111\u00e2u d\u00e1m \u0111\u00f2i \u00e2n s\u1ee7ng r\u1ed3i m\u1edbi \u0111i.\"<\/i> Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef Th\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec nghi ng\u1edd kh\u00f4ng s\u1eeda th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 Kham tu b\u1ed5 th\u00e0nh tr\u00ec.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u00e0ng T\u1ecbch c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b n\u00f3i \u0110oan minh \u0111\u1eb7c b\u00e1i, ch\u1ec9 c\u00f3 Kham v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1. T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c b\u00e1i v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i>\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"\u0110i\u1ec7n th\u1ecb \u0111\u1ed5i sang v\u0103n ch\u1ee9c th\u00ec thi m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 v\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00fa; ho\u1eb7c th\u00f4ng hi\u1ec3u m\u1ed9t kinh, h\u1ecfi ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi c\u00e2u, \u0111\u00fang s\u00e1u c\u00e2u l\u00e0 \u0111\u1ea1t. L\u1ea1i l\u1ec7nh Ph\u00e1n L\u1ec5 b\u1ed9 c\u00f9ng quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o th\u00ed.\"<\/i>\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u nha ti\u1ec1n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng d\u1ee5ng nh\u00e0 b\u1ebfp v\u00e0 ty tr\u00e0 r\u01b0\u1ee3u tr\u01b0\u1edbng thi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i vi ch\u1ebf.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u D\u01b0 T\u0129nh t\u00e2u: <i>\"Giao Ch\u1ec9 n\u0103m nay ph\u1ea3i v\u00e0o c\u1ed1ng, nh\u01b0ng v\u00ec N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f4ng th\u00f4ng, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 xin h\u1ed9i binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e2u nay ch\u01b0a tr\u1ea3 l\u1eddi. Xem l\u1eddi \u01b0\u1edbc h\u1eb9n c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ea5t th\u00e0nh th\u1ef1c, d\u00f9 ch\u01b0a th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ch\u00fang th\u00eam chia r\u1ebd. \u0110\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u00e2u Ung, ch\u00e2u Kh\u00e2m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ecd.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng ban cho hai v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap chi ph\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1, \u0111\u1ee3i khi d\u1eb9p xong gi\u1eb7c s\u1ebd th\u01b0\u1edfng th\u00eam ba v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng cho ph\u00e9p Giao Ch\u1ec9 xu\u1ea5t binh, D\u01b0 T\u0129nh t\u00e2u r\u1eb1ng N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea3n lo\u1ea1n c\u1ee7a Giao Ch\u1ec9, n\u00ean cho ph\u00e9p h\u1ecd xu\u1ea5t binh, \u0111\u1eebng ng\u0103n c\u1ea3n thi\u1ec7n \u00fd c\u1ee7a h\u1ecd. Nay kh\u00f4ng nghe theo, \u1eaft h\u1ecd s\u1ebd t\u1ee9c gi\u1eadn m\u00e0 ph\u1ea3n l\u1ea1i, gi\u00fap \u0111\u1ee1 N\u00f9ng Tr\u00ed Cao, n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n cho ph\u00e9p h\u1ecd. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u \u1ea5y.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, \u0110\u1ecbch Thanh t\u00e2u: <i>\"L\u00fd \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh n\u00f3i s\u1ebd \u0111em n\u0103m v\u1ea1n b\u1ed9 binh, m\u1ed9t ngh\u00ecn k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, nh\u01b0ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt; h\u01a1n n\u1eefa, m\u01b0\u1ee3n binh ngo\u1ea1i bang \u0111\u1ec3 tr\u1eeb gi\u1eb7c trong n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho ta. Ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t N\u00f9ng Tr\u00ed Cao ho\u00e0nh h\u00e0nh kh\u1eafp hai Qu\u1ea3ng, s\u1ee9c ta kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u00ean ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n binh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi man. Ng\u01b0\u1eddi man tham l\u1ee3i qu\u00ean ngh\u0129a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y lo\u1ea1n, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1! Xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c d\u00f9ng binh Giao Ch\u1ec9, v\u00e0 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho D\u01b0 T\u0129nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng s\u1ee9 v\u1edbi Giao Ch\u1ec9.\"<\/i>\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe theo k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a \u0110\u1ecbch Thanh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng ph\u1ee5c \u00f4ng c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa tr\u00f4ng r\u1ed9ng.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 L\u00fd T\u00f4ng \u0110\u1ea1o t\u00e2u r\u1eb1ng nghe n\u00f3i Giao Ch\u1ec9 s\u1ebd ph\u00e1t hai v\u1ea1n qu\u00e2n, theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0o gi\u00fap qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. S\u1ed1 qu\u00e2n n\u00e0y kh\u00e1c v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u0110\u1ecbch Thanh, nay ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u0110\u1ecbch Thanh, b\u1ecf \u0111i l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a L\u00fd T\u00f4ng \u0110\u1ea1o v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd.)<\/i>\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, c\u00f3 tuy\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua v\u00ec tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n n\u00ean t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng, khi g\u1eb7p c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh th\u00ec n\u00e9t m\u1eb7t lo l\u1eafng. B\u00e0ng T\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c quan nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>\"Ch\u00fang th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i lo l\u1eafng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ea3n, nh\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 do Tr\u1eabm kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00e0nh kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng tr\u1eddi, \u00e2n hu\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi d\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed7i c\u1ee7a c\u00e1c khanh.\"<\/i> \u0110\u00eam h\u00f4m \u0111\u00f3, tr\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 tuy\u1ebft.\r\n\r\n[106] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban y\u1ebfn m\u1eebng tuy\u1ebft r\u01a1i \u1edf Trung th\u01b0.\r\n\r\n[107] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, hai ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn xem nh\u1ea1c m\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n. G\u1ed3m 12 chu\u00f4ng b\u00e1c: chu\u00f4ng Ho\u00e0ng Chung cao 2 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c[footnote] Ch\u1eef 'vu' trong 'vu qu\u1ea3ng nh\u1ea5t x\u00edch nh\u1ecb th\u1ed1n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu nh\u1ea1c 5\/2, Ng\u1ecdc h\u1ea3i quy\u1ec3n 109, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 127 nh\u1ea1c ch\u00ed b\u1ed5 sung.[\/footnote], 6 tr\u1ed1ng, 4 chi\u00eang, 6 v\u0169, c\u00e1n, \u0111\u00f2n ngang v\u00e0 tay quay t\u1ed5ng c\u1ed9ng cao 8 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n[footnote] Ch\u1eef 'to\u1ea1i' trong 'to\u1ea1i k\u00ednh nh\u1ecb th\u1ed1n nh\u1ecb ph\u00e2n', theo Chu l\u1ec5 \u0111\u00f4ng quan kh\u1ea3o c\u00f4ng k\u00fd, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0 Ng\u1ecdc h\u1ea3i \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'to\u1ea1i'.[\/footnote], theo T\u1ed1ng s\u1eed nh\u1ea1c ch\u00ed l\u00e0 1 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n. S\u00e2u 1 t\u1ea5c 2 li, d\u1ea3i ch\u1eef tri\u1ec7n m\u1ed7i m\u1eb7t c\u00f3 4 d\u1ecdc, 4 ngang, c\u00e1c n\u00fam \u1edf hai b\u00ean tr\u1ed1ng v\u00e0 v\u0169[footnote] Ch\u1eef 'hi\u1ec7p' trong 'mai c\u1ea3nh hi\u1ec7p c\u1ed5 d\u1eef v\u0169' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'hi\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u1ecb t\u00edch \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 7 Ho\u00e0ng h\u1eefu lu\u1eadn nh\u1ea1c \u0111\u1ed3ng d\u1ecb, Chu l\u1ec5, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, Ng\u1ecdc h\u1ea3i s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], m\u1ed7i ch\u1ed7 c\u00f3 9 n\u00fam, m\u1ed7i m\u1eb7t t\u1ed5ng c\u1ed9ng 36 n\u00fam, kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa hai c\u00e1nh 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c 9 \u0111\u1ea5u 9 th\u0103ng 5 h\u1ee3p, n\u1eb7ng 106 c\u00e2n; 11 chu\u00f4ng t\u1eeb \u0110\u1ea1i L\u00e3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u c\u00f9ng quy c\u00e1ch v\u1edbi Ho\u00e0ng Chung, nh\u01b0ng kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa hai c\u00e1nh gi\u1ea3m d\u1ea7n n\u1eeda ph\u00e2n[footnote] C\u00e2u 'nhi l\u01b0\u1ee1ng loan gian \u0111\u1ec7 gi\u1ea3m b\u00e1n ph\u00e2n' trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 31 Ngh\u1ecb nh\u1ea1c, Tr\u1ecb t\u00edch \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 127 nh\u1ea1c ch\u00ed 2 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, trong T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 th\u00eam 14 ch\u1eef 'ch\u00ed ho\u00e0ng chung nh\u1ea5t x\u00edch tam th\u1ed1n t\u1ee9 ph\u00e2n b\u00e1n, dung th\u1ee5 \u0111\u1ec7 gi\u1ea3m', nghi ng\u1edd nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu.[\/footnote], \u0111\u1ebfn chu\u00f4ng \u1ee8ng Chung ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c 9 \u0111\u1ea5u 3 th\u0103ng 5 h\u1ee3p, nh\u01b0ng tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn \u1ee8ng Chung, n\u1eb7ng 148 c\u00e2n: \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi lu\u1eadt m\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea3n lu\u1eadt.\r\n\r\n12 kh\u00e1nh \u0111\u1eb7c: Ho\u00e0ng Chung, \u0110\u1ea1i L\u00e3 d\u00e0i 2 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc, tr\u1ed1ng 3 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 6 t\u1ea5c 6\/9 ph\u00e2n, d\u00e2y 3 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n; t\u1eeb Th\u00e1i Th\u1ed1c tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 9 t\u1ea5c, tr\u1ed1ng 2 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 6 t\u1ea5c, d\u00e2y 3 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n r\u01b0\u1ee1i, \u00e2m thanh \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea3n lu\u1eadt. Ho\u00e0ng Chung d\u00e0y 2 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, t\u1eeb \u0110\u1ea1i L\u00e3 tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00e0y d\u1ea7n, \u0111\u1ebfn \u1ee8ng Chung d\u00e0y 3 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n. Chi\u1ebfu \u0111em h\u00ecnh v\u1ebd g\u1eedi \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0.\r\n\r\nC\u00e1c quan b\u00e0n r\u1eb1ng theo Chu l\u1ec5: <i>\"Chu\u00f4ng l\u1edbn l\u1ea5y 1\/10 kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa tr\u1ed1ng l\u00e0m \u0111\u1ed9 d\u00e0y; chu\u00f4ng nh\u1ecf l\u1ea5y 1\/10 kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa chi\u00eang l\u00e0m \u0111\u1ed9 d\u00e0y.\"<\/i> Nh\u01b0 v\u1eady chu\u00f4ng l\u1edbn n\u00ean d\u00e0y, chu\u00f4ng nh\u1ecf n\u00ean m\u1ecfng. Nay chu\u00f4ng l\u1edbn n\u1eb7ng 106 c\u00e2n, chu\u00f4ng nh\u1ecf n\u1eb7ng 148 c\u00e2n, t\u1ee9c l\u00e0 chu\u00f4ng nh\u1ecf d\u00e0y, l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m kh\u00e1nh, g\u00f3c nghi\u00eang m\u1ed9t vu\u00f4ng r\u01b0\u1ee1i, r\u1ed9ng m\u1ed9t, \u0111\u00f9i hai, tr\u1ed1ng ba. Chia r\u1ed9ng \u0111\u00f9i l\u00e0m ba, b\u1ecf m\u1ed9t \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u1ed9ng tr\u1ed1ng: chia r\u1ed9ng tr\u1ed1ng l\u00e0m ba, l\u1ea5y m\u1ed9t l\u00e0m \u0111\u1ed9 d\u00e0y.\"<\/i> Nay kh\u00e1nh kh\u00f4ng c\u00f3 r\u1ed9ng d\u00e0y, kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e0i ng\u1eafn, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang.\r\n\r\n<i>(Chu\u00f4ng kh\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u00f3 l\u1ebd gi\u1ed1ng v\u1edbi s\u00e1ch c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu th\u00e1ng 6, b\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u1ea7m l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 2, nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'. X\u00e9t L\u00fd \u0110o\u00e1i th\u00e1ng 5 n\u0103m sau t\u1ea5u r\u1eb1ng, c\u00e1c quan b\u00e0n r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 chu\u00f4ng kh\u00e1nh ch\u01b0a ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi lu\u1eadt \u0111\u1ed9, b\u00e8n b\u1ecf kh\u00f4ng d\u00f9ng, l\u1ea1i chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. Nh\u01b0ng 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' thi\u1ebfu, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[108] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u1edf Nh\u0129 Anh C\u00e1c gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u300aTh\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0\u300b thi\u00ean <i>\"V\u00f4 D\u1eadt\"<\/i>. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm hi\u1ec3u r\u00f5 r\u1eb1ng b\u1eadc Vua cai tr\u1ecb \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea3nh gi\u00e1c v\u1edbi s\u1ef1 nh\u00e0n h\u1ea1, h\u01b0\u1edfng l\u1ea1c.\"<\/i> D\u01b0\u01a1ng An Qu\u1ed1c t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 b\u1ee9c tranh <i>\"V\u00f4 D\u1eadt\"<\/i>, xin \u0111\u01b0\u1ee3c treo tr\u00ean b\u00ecnh phong. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n ng\u1ed3i quay l\u01b0ng l\u1ea1i v\u1edbi l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, n\u00ean vi\u1ebft ri\u00eang v\u00e0 \u0111\u1eb7t b\u00ean tr\u00e1i.\"<\/i> B\u00e8n sai \u0110inh \u0110\u1ee9c l\u1ea5y b\u1ed1n ch\u01b0\u01a1ng <i>\"Thi\u00ean T\u1eed\"<\/i>, <i>\"Hi\u1ebfu Tr\u1ecb\"<\/i>, <i>\"Th\u00e1nh Tr\u1ecb\"<\/i>, <i>\"Qu\u1ea3ng Y\u1ebfu \u0110\u1ea1o\"<\/i> trong \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu l\u00e0m tranh b\u00ean ph\u1ea3i. R\u1ed3i l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u vi\u1ebft thi\u00ean <i>\"V\u00f4 D\u1eadt\"<\/i>, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b, l\u1ea1i sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a cho hai b\u1ee9c tranh, c\u00f2n Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft ch\u1eef. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, V\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean nh\u1eefng b\u1ea3n vi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n vi\u1ebft <i>\"V\u00f4 D\u1eadt\"<\/i> v\u00e0 \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c v\u1edbi \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b v\u00e0 \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b, nay theo \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[109] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nhan T\u1ef1 Hi\u1ec1n, Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n \u0110\u00e0i Ch\u00e2u, l\u00e0m Huy\u1ec7n \u00fay Lan Kh\u00ea, V\u1ee5 Ch\u00e2u. T\u1ef1 Hi\u1ec1n l\u00e0 ch\u00e1u \u0111\u1eddi sau c\u1ee7a Nhan Ch\u00e2n Khanh.\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Tr\u1ecdng Gi\u1ea3n, Lang trung Binh b\u1ed9, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9. Gi\u1ea3n v\u1ed1n \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Tri qu\u00e2n Ch\u00e2u, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng, n\u00ean l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng ti\u1ebfp.\r\n\r\n[111] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh H\u1ed3, Giang, Ho\u00e0i, v.v., ho\u00e3n thu thu\u1ebf n\u0103m nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ed9 thu\u1ed9c t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng ch\u01b0a n\u1ed9p.\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai B\u1ea3o An Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ea3 l\u0129nh qu\u00e2n V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Nguy\u00ean T\u00fac, Ninh Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u01b0u Nhu; n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, V\u1ec7 \u00fay khanh L\u1ee5c Phu sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, quan gi\u00e1n quan H\u00e0n Gi\u00e1ng nh\u00e2n l\u00fac v\u00e0o ch\u1ea7u t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Quy\u1ec1n b\u00ednh c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, vi\u1ec7c n\u00ean gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u1ec7 h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm v\u1ed1n kh\u00f4ng ng\u1ea1i t\u1ef1 m\u00ecnh x\u1eed l\u00fd, ch\u1ec9 lo ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec5, m\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u1ee5ng h\u00e0nh, th\u00ec h\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi d\u00e2n, n\u00ean m\u1ed7i l\u1ea7n mu\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft xem x\u00e9t \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nGi\u00e1ng l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00e2m Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 sai con trai \u0111\u01b0a th\u01b0 cho th\u1ea7n, trong th\u01b0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong tri\u1ec1u ngo\u00e0i n\u1ed9i, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'b\u1ea5t' trong c\u00e2u 'th\u1ea7n b\u1ea5t c\u1ea3m b\u1ea5t d\u0129 v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 53 b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n gi\u1eef l\u1ea1i trong cung, s\u1ee3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho vi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o k\u00edn \u0111\u00e1o. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y c\u1ea7m v\u1ec1 \u0111\u1ed1t \u0111i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(L\u00e2m Hi\u1ebfn Kh\u1ea3, n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 3 th\u00e1ng 2 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tham qu\u00e2n Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 hi\u1ec7n nay t\u1eeb n\u01a1i n\u00e0o g\u1eedi th\u01b0 cho H\u00e0n Gi\u00e1ng, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[114] Qu\u00e2n Trung Thu\u1eadn \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp, thu\u1ed9c Ty Tu\u1ea7n ki\u1ec3m Chi\u1ebfn tr\u00e1c v\u00f9ng bi\u00ean. N\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 7, H\u1ea1 T\u1ee7ng ki\u1ebfn ngh\u1ecb cho qu\u00e2n n\u00e0y thay phi\u00ean canh gi\u1eef c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n ch\u00ednh binh. N\u0103m th\u1ee9 8, v\u00ec l\u1ee5t l\u1ed9i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u1ea1m th\u1eddi t\u0103ng qu\u00e2n ch\u00ednh binh \u0111\u1ec3 b\u00f9 v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu. N\u0103m \u0111\u00f3, t\u1ea1m th\u1eddi cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u0111\u1ee3i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau kh\u00f4ng b\u1ed5 sung n\u1eefa.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9 Tri\u1ec7u Du \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Kinh T\u00e2y Ch\u1ec9 huy s\u1ee9, chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>[2] Xu\u1ea5t 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n v\u00e0 10 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf H\u00e0 B\u1eafc. <i>(Xem th\u00eam chi ti\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 1)<\/i>.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, L\u1ec7nh cho Tri Qu\u1ebf ch\u00e2u D\u01b0 T\u0129nh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kinh l\u00fd v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y. Khi \u1ea5y, Gi\u00e1n quan Gi\u1ea3 \u00c1m t\u00e2u: <i>&#8220;D\u01b0 T\u0129nh v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1, nh\u01b0ng n\u1ebfu hai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, th\u00ec c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi s\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebft nghe theo ai. H\u01a1n n\u1eefa, D\u01b0 T\u0129nh ch\u1ec9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u1ed9 T\u00e2y, n\u1ebfu gi\u1eb7c h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda \u0110\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y, kh\u00f3 m\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh. Chi b\u1eb1ng giao c\u1ea3 hai l\u1ed9 cho D\u01b0 T\u0129nh kinh l\u00fd.&#8221;<\/i> D\u01b0 T\u0129nh c\u0169ng t\u1ef1 n\u00f3i: <i>&#8220;Gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda \u0110\u00f4ng m\u00e0 b\u1ea3o th\u1ea7n \u0111i ph\u00eda T\u00e2y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a th\u1ea7n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1 Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1ee9 t\u1ef1, n\u00ean \u0111\u1ed5i \u00f4ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n, H\u00e0 B\u1eafc Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00e2n.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Li\u00ean, H\u1ea1, \u0110oan, B\u1ea1ch \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c Man qu\u1ea5y ph\u00e1, n\u00ean ch\u1ecdn quan l\u1ea1i c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 an \u1ee7i d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n<p>[6] L\u1ea1i chi\u1ebfu t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u t\u0103ng th\u00eam c\u00e1c tr\u1ea1m ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u00e0 l\u1ec7nh m\u1ed9t vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Gi\u00f3 l\u1edbn n\u1ed5i l\u00ean t\u1eeb ph\u00eda T\u00e2y, l\u00e0m \u0111\u1ed5 c\u00e2y c\u1ed1i.<\/p>\n<p>[8] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c Man c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u00e0y ti\u00eau th\u1ee5 500 th\u1ea1ch g\u1ea1o, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ai cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho ch\u00fang, th\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u, c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt. Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho gi\u1eb7c, k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m, k\u1ebb theo s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Lao th\u00e0nh ph\u00eda B\u1eafc, thuy\u1ec1n xe b\u1ecb t\u1ecbch thu.<\/p>\n<p>[9] Ban \u0111\u1ea7u, Ng\u1ee5y Qu\u00e1n x\u00e2y th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc, ch\u1ebf t\u1ea1o n\u1ecf l\u1edbn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. Khi N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u0111\u00e1nh th\u00e0nh r\u1ea5t g\u1ea5p, l\u1ea1i ch\u1eb7n d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'n\u01b0\u1edbc' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 v\u1ec1 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Man Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u1ea3n, \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 v\u1ec1 vi\u1ec7c Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng d\u1eb9p N\u00f9ng Tr\u00ed Cao b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-1\" href=\"#footnote-467-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng th\u00e0nh v\u1eefng ch\u1eafc, n\u01b0\u1edbc gi\u1ebfng kh\u00f4ng c\u1ea1n, n\u1ecf b\u1eafn tr\u00fang li\u1ec1n xuy\u00ean th\u1ee7ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1ebf l\u1ef1c suy y\u1ebfu.<\/p>\n<p>Tri ch\u00e2u Anh l\u00e0 T\u00f4 Gi\u00e1m ng\u01b0\u1eddi T\u1ea5n Giang, l\u00fac \u0111\u1ea7u nghe tin Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u b\u1ecb v\u00e2y, n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>&#8220;Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u g\u1ea7n v\u1edbi ch\u00e2u ta, nay th\u00e0nh nguy ng\u1eadp m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a.&#8221;<\/i> B\u00e8n chi\u00eau m\u1ed9 tr\u00e1ng s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi, giao \u1ea5n ch\u00e2u cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c B\u00e0o Kha, \u0111\u00eam \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n, c\u00e1ch Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u 20 d\u1eb7m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n. Ho\u00e0ng S\u01b0 M\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, l\u00e0m m\u01b0u s\u0129, T\u00f4 Gi\u00e1m b\u1eaft cha h\u1eafn, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e, gi\u1eb7c nghe tin m\u1ea5t h\u1ebft kh\u00ed th\u1ebf. L\u00fac \u0111\u00f3 b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec1u nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m gi\u1eb7c, T\u00f4 Gi\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, chi\u00eau d\u1ee5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e9p bu\u1ed9c l\u1ea7m l\u1ee1 tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m ngh\u1ec1 c\u0169, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 6800 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u tr\u1eadn kh\u00f4ng th\u1eafng. Gi\u1eb7c d\u00f9ng m\u1ea5y tr\u0103m thuy\u1ec1n l\u1edbn, g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ph\u00eda nam. Huy\u1ec7n l\u1ec7nh Phi\u00ean Ng\u01b0 l\u00e0 Ti\u00eau Ch\u00fa, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n D\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u1eeb trong v\u00f2ng v\u00e2y ra ngo\u00e0i, chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 2000 d\u0169ng s\u0129 v\u00f9ng bi\u1ec3n, d\u00f9ng thuy\u1ec1n bi\u1ec3n t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u, ch\u01b0a k\u1ecbp xu\u1ea5t ph\u00e1t th\u00ec g\u1eb7p gi\u00f3 l\u1edbn n\u1ed5i l\u00ean ban \u0111\u00eam, b\u00e8n ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, kh\u00f3i l\u1eeda ng\u00fat tr\u1eddi, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c, x\u00e1c ch\u1ebft v\u00e0 gi\u00e1p tr\u1ee5 ch\u1ea5t th\u00e0nh n\u00fai. Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 m\u1edf c\u1eeda huy\u1ec7n, qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n c\u00e1c n\u01a1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang mang tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u, c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u00e0o th\u00e0nh, trong th\u00e0nh m\u1edbi c\u00f3 sinh kh\u00ed, m\u1ed7i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec1u th\u1eafng. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n c\u0169ng t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n binh, r\u1ed3i v\u00e0o th\u00e0nh, c\u00e0ng th\u00eam tu s\u1eeda ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e2y 57 ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00ec gi\u1ea3i v\u00e2y r\u00fat \u0111i, t\u1eeb huy\u1ec7n Thanh Vi\u1ec5n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, mang theo ph\u1ee5 n\u1eef v\u1eeba \u0111i v\u1eeba l\u00e0m tr\u00f2 vui. \u0110\u00e1nh ch\u00e2u H\u1ea1 nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1eb7p \u0110\u00f4 gi\u00e1m Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Trung \u1edf B\u1ea1ch \u0110i\u1ec1n, Trung \u0111\u00e1nh thua b\u1ecb gi\u1ebft. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Ki\u1ec1n l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Ng\u1ecdc, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Khang l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u00dd, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Li\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00fac, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u H\u1ea1 l\u00e0 Tri\u1ec7u Do\u00e3n Minh, Gi\u00e1m \u00e1p l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng To\u00e0n, T\u01b0 l\u00fd Tham qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Mi\u1ec7n \u0111\u1ec1u t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Gi\u00e1m c\u00f9ng \u0110\u00f4 gi\u00e1m ch\u00e2u H\u1ed3ng l\u00e0 Th\u00e1i B\u1ea3o Cung \u0111em 8.000 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Bi\u00ean \u0110\u1ed9 V\u00f5ng, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a gi\u1eb7c, g\u1eb7p Tr\u01b0\u01a1ng Trung t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn, \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1ec9 huy. Khi ra tr\u1eadn, b\u1ea3o thu\u1ed9c h\u1ea1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh kh\u1ecfe, nh\u1edd chi\u1ebfn c\u00f4ng m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y g\u1eafng s\u1ee9c.&#8221;<\/i> R\u1ed3i kh\u00f4ng m\u1eb7c gi\u00e1p c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a m\u00e0 x\u00f4ng l\u00ean. Ti\u00ean phong g\u1eb7p gi\u1eb7c b\u1ecf ch\u1ea1y, Trung tay b\u1eaft hai t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, ng\u1ef1a sa l\u1ea7y kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00f9ng v\u1eaby, b\u1ecb tr\u00fang lao m\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Ki\u1ec1m h\u1ea1t Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng Giai \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf L\u1ed9 \u0110i\u1ec1n, binh b\u1ea1i. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Nam \u00c2n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m qu\u00e2n Nam An l\u00e0 Thi\u1ec7u D\u01b0 Kh\u00e1nh, Quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ki\u1ec3m ch\u00e2u Nghi Dung l\u00e0 Ph\u00f9ng Nh\u1ea1c, T\u00e2y l\u1ed9 Tr\u00f3c t\u1eb7c l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng, Tr\u01b0\u1eddng D\u1ee5ng H\u00f2a \u0111\u1ec1u t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Giai ch\u1ebft \u1edf L\u1ed9 \u0110i\u1ec1n, \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b c\u0169ng n\u00f3i th\u1ebf. X\u00e9t theo \u300aB\u1ea3n truy\u1ec7n\u300b v\u00e0 \u300aTr\u00ed Cao truy\u1ec7n\u300b th\u00ec l\u00e0 \u1edf Th\u00e1i B\u00ecnh Tr\u01b0\u1eddng, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd Giai ch\u1ebft. Gi\u00e1p T\u00fd l\u00e0 ng\u00e0y 20. C\u0103n c\u1ee9 theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ng\u1ee5y Qu\u00e1n th\u00e1ng 9, th\u00ec n\u00f3i l\u00e0 ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n th\u00e1ng 9, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b c\u0169ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u1ea1i n\u00f3i H\u00e0 T\u00f4ng C\u1ed5 c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f9ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p th\u00e1ng 7, n\u00ean theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ng\u1ee5y Qu\u00e1n, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u sai.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 8 cho huy\u1ec7n \u00day Th\u1ecb ph\u1ee7 Khai Phong b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng gi\u1eb7c Man ch\u01b0a d\u1eb9p xong, d\u00e2n ch\u00fang Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ph\u1ea3i cung c\u1ea5p, l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y danh ngh\u0129a qu\u00e2n nhu m\u00e0 thu thu\u1ebf b\u1eeba b\u00e3i.<\/p>\n<p>[13] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf ch\u00e2u T\u1ea7n gi\u00e0 y\u1ebfu b\u1ec7nh t\u1eadt, cho ph\u00e9p con ch\u00e1u ch\u00e1u trai \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1ng hai b\u1eadc thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf kho\u1ea3n <i>&#8220;\u0111\u1eb7c chi&#8221;<\/i> <i>(c\u1ea5p th\u00eam)<\/i> cho qu\u00e2n s\u0129 ph\u00f2ng gi\u1eef s\u00f4ng. C\u1ea5m binh m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 50 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0103n, n\u1ebfu v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Ty B\u00e0i Ng\u1ea1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c 30 \u0111\u1ed3ng. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng cao 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, th\u00ec kinh th\u00e0nh t\u1eadp h\u1ee3p c\u1ea5m binh v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, binh B\u00e0i Ng\u1ea1n v\u00e1c \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp l\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, \u0111\u1ee7 5 ng\u00e0y th\u00ec ban ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;\u0111\u1eb7c chi&#8221;<\/i>. N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng l\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n, ph\u1ea3i ph\u00f2ng gi\u1eef nhi\u1ec1u l\u1ea7n, l\u1ea1i ch\u01b0a \u0111\u1ee7 5 ng\u00e0y \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf, th\u00ec qu\u00e2n s\u0129 nhi\u1ec1u l\u1ea7n m\u1ec7t nh\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. V\u00ec th\u1ebf b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9, so v\u1edbi <i>&#8220;\u0111\u1eb7c chi&#8221;<\/i> ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, qu\u00e2n s\u0129 th\u1ea5y ti\u1ec7n l\u1ee3i.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong, t\u1eeb h\u1ed9 \u0111\u1eb3ng th\u1ee9 t\u01b0 tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i cung c\u1ea5p 3 tri\u1ec7u b\u00f3 c\u1ecf cho ch\u1ee3. Xin cho d\u00f9ng v\u1ea3i \u0111oan c\u1ee7a ch\u00e2u \u0110\u0103ng, ch\u00e2u Lai \u0111\u1ec3 chi\u1ebft gi\u00e1 1360 \u0111\u1ed3ng, v\u1ea3i th\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00e2u Nghi 1100 \u0111\u1ed3ng.&#8221;<\/i> Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;Gi\u00e1 qu\u00e1 cao th\u00ec s\u1ee3 h\u1ea1i d\u00e2n, n\u00ean gi\u1ea3m v\u1ea3i \u0111oan xu\u1ed1ng 1200 \u0111\u1ed3ng, v\u1ea3i th\u1ea5t 1000 \u0111\u1ed3ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[16] C\u01a1 quan Kh\u1ea3o c\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, d\u00e2ng l\u00ean th\u1ee5y hi\u1ec7u cho c\u00e1c quan \u0111\u00e3 m\u1ea5t: Nguy\u00ean T\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n \u0110\u1ecbnh, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Trung, Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 th\u1ee5y l\u00e0 Khang Ti\u1ebft, t\u1eb7ng L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0 th\u1ee5y l\u00e0 Cung T\u00fac, t\u1eb7ng H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y th\u1ee5y l\u00e0 Tuy\u00ean T\u0129nh, t\u1eb7ng H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ed1ng Th\u1ee5c th\u1ee5y l\u00e0 Cung Ch\u1ea5t, H\u1eefu \u0111\u1ed3n v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng th\u1ee5y l\u00e0 C\u1ea3nh Trang, Uy T\u1eafc ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9ng Th\u1ee7 T\u00edn th\u1ee5y l\u00e0 C\u1ea7n Uy.<\/p>\n<p>T\u1eeb Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, \u0111\u00e3 ch\u00f4n c\u1ea5t m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u1ee5y, nh\u00e0 h\u1ecd m\u1edbi xin.<\/p>\n<p>[17] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u01b0u V\u0103n B\u1ec9nh, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9, Ch\u1ee7 kh\u00e1ch Lang trung, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc 5 ch\u1ee9c quan, gi\u00e1ng l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 65-9, 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9' ch\u00e9p l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9'. X\u00e9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, quan b\u1ecb gi\u00e1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; m\u00e0 Qu\u00e2n ch\u00e2u l\u1ea1i thu\u1ed9c Kinh T\u00e2y l\u1ed9, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1, nghi l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9' m\u1edbi \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-467-2\" href=\"#footnote-467-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a ch\u00e2u. V\u00ec t\u1ed9i khi N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n<p>[18] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nghe n\u00f3i c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ee7 binh quan \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn H\u00e0 \u0110\u00f4ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c theo th\u00f3i quen c\u0169, sai chuy\u1ec3n v\u1eadn ty v\u00e0 an ph\u1ee7 ty li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean nh\u1eefng k\u1ebb tham \u00f4, l\u00e3ng ph\u00ed, kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed Tu\u1ea7n Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1ebf Thanh v\u00ec b\u1ec7nh n\u1eb7ng n\u00ean t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ed5i ng\u1ef1a c\u00f4ng, t\u00ednh ra tang v\u1eadt l\u00e0 16 t\u1ea5m l\u1ee5a, t\u1ed9i n\u00e0y n\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00f9 l\u00e0 t\u00f4ng th\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf qua ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc sao?&#8221;<\/i> Ph\u1ea1t 40 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Th\u1ebf Thanh l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u1ee7 T\u1ed1n.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Ti\u1ec1n Qu\u1ea3ng T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, T\u01b0 Phong Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ti\u00eau C\u1ed1 l\u00e0m Tri ch\u00e2u C\u00e1t Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng x\u00e9t vi\u1ec7c N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u00e0m ph\u1ea3n.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba, Gi\u00e1m thu\u1ebf huy\u1ec7n T\u00e2n Cam l\u00e0 Kh\u00e2u Tu\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00eam th\u01b0 Ph\u00e1n quan s\u1ef1 ch\u00e2u Tr\u1eeb.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tu\u1ea5n v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0m th\u01a1 ch\u00e2m bi\u1ebfm th\u1eddi s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"Tu\u1ea5n v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0m th\u01a1 ch\u00e2m bi\u1ebfm th\u1eddi s\u1ef1. Ch\u1eef 'th\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 52 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-3\" href=\"#footnote-467-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u00e3 l\u00e2u. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Ho\u00e0i Nam An ph\u1ee7 Tr\u1ea7n H\u00fac, H\u1ed3 B\u1eafc \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c T\u1ed5 V\u00f4 Tr\u1ea1ch d\u00e2ng bi\u1ec3u ti\u1ebfn c\u1eed. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tu\u1ea5n kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0nh vi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn, ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i lay \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi. Nay H\u00fac khen t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1eafn, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch th\u00f3i ph\u00f9 hoa sao!&#8221;<\/i> C\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a Tu\u1ea5n \u0111\u00e3 qua \u0111\u1ea1i x\u00e1, n\u00ean cho h\u1eafn c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m l\u1ea1i. V\u00ec th\u1ebf cho d\u1eddi v\u1ec1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba.<\/p>\n<p><em>(Kh\u00e2u Tu\u1ea5n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 4, th\u00e1ng 7 n\u0103m \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u00fac \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4 t\u00e0o, c\u00f2n Ho\u00e0i Nam l\u00e0 th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 3, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 4 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c s\u1ee9 qu\u00e1n.)<\/em><\/p>\n<p><i>(\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u1eabn ghi ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam An ph\u1ee7, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y n\u00e0o v\u1ec1 tri\u1ec1u, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[22] D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n v\u1eeba \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1ea5u xin b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 h\u00e0nh qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t th\u1eddi Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh xu\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1ea5u xin b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 h\u00e0nh qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t th\u1eddi Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh xu\u1ed1ng, ch\u1eef 't\u1ea5u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 50 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-4\" href=\"#footnote-467-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ee9c quan ki\u1ec3m ph\u00e1p.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, chi\u1ebfu d\u1ee5 D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u00ed Cao nh\u00e2n l\u00fac gi\u00f3 m\u1ea1nh b\u1ea5t ng\u1edd n\u1ed5i d\u1eady<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u00ed Cao nh\u00e2n l\u00fac gi\u00f3 m\u1ea1nh b\u1ea5t ng\u1edd n\u1ed5i d\u1eady, ch\u1eef 'ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-5\" href=\"#footnote-467-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, d\u00e2n ch\u00fang hai Qu\u1ea3ng \u0111ang mong ch\u1edd qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn, n\u00ean giao cho khanh quy\u1ec1n ti\u1ebft ch\u1ebf, l\u1ea5y vi\u1ec7c ti\u00eau di\u1ec7t gi\u1eb7c l\u00e0m m\u1ee5c ti\u00eau. X\u1eed l\u00fd t\u00ecnh hu\u1ed1ng linh ho\u1ea1t, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o trung \u01b0\u01a1ng? Nay \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t ngay, l\u1ea1i c\u00f2n xin ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh, thi\u1ebft l\u1eadp quan ki\u1ec3m ph\u00e1p, \u0111\u00e2y h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng sao? N\u1ebfu gi\u1eb7c thu\u1eadn gi\u00f3 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 Qu\u1ef3nh Qu\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ven bi\u1ec3n, ph\u00f2ng th\u1ee7 d\u00e0y th\u00ec binh l\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec gi\u1eb7c s\u1ebd l\u1ee3i d\u1ee5ng. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00ednh to\u00e1n th\u1eddi gian nhanh ch\u1eadm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7: G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 gi\u00f3 l\u1edbn, nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ed5 s\u1eadp, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, quan ph\u1ee7 lo vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u00e1ch vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, gi\u00e1m T\u00edn ch\u00e2u t\u1eedu thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n \u0111\u1ebfn Tri\u1ec1u ch\u00e2u b\u00e0n vi\u1ec7c mu\u1ed1i, nghe tin Tr\u00ed Cao v\u00e2y Qu\u1ea3ng ch\u00e2u, li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7, ch\u1eef 'binh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 65\/9 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-6\" href=\"#footnote-467-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, th\u00e0nh kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 nh\u1edd c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a bi\u1ebft. \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c B\u00e0o Kha t\u1eeb Anh ch\u00e2u \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3t n\u00fai v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u1ebfn H\u00f9ng ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u Ti\u00eau B\u1ed9t gi\u1eef l\u1ea1i, b\u00e8n t\u00e2u xin tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n \u0111\u1ebfn H\u00f9ng ch\u00e2u b\u00e0n vi\u1ec7c, V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Gi\u00e1n quan L\u00fd \u0110o\u00e1i b\u00e8n h\u1eb7c t\u1ed9i V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n nh\u00fat nh\u00e1t tr\u1ed1n tr\u00e1nh gi\u1eb7c, an nhi\u00ean \u1edf Qu\u1ea3ng ch\u00e2u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng v\u00ec V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e1o c\u00e1o, n\u00ean b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.<\/p>\n<p><i>(\u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n r\u1ea5t chi ti\u1ebft, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, truy t\u1eb7ng Tr\u01b0\u01a1ng Trung l\u00e0m C\u1ea3m \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Ghi c\u00f4ng cha \u00f4ng l\u00e0 Su\u1ea5t ph\u1ee7 ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Ban cho m\u1ed9t khu nh\u00e0, c\u1ea5p n\u1eeda b\u1ed5ng l\u1ed9c su\u1ed1t \u0111\u1eddi, ri\u00eang ban th\u00eam 400 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 400 t\u1ea5m l\u1ee5a, 200 t\u1ea5m v\u1ea3i, 300 quan ti\u1ec1n. Phong m\u1eb9 l\u00e0 Gi\u1ea3 th\u1ecb l\u00e0m H\u00e0 N\u1ed9i qu\u1eadn phu nh\u00e2n. Em trai l\u00e0 H\u1ea1 ban \u0111i\u1ec7n th\u1ecb Nguy\u1ec7n, th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu. B\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c con l\u00e0 V\u0129nh Th\u1ecd, V\u0129nh C\u00e1t, V\u0129nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 con r\u1ec3 l\u00e0 L\u01b0u Thu\u1ea7n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi. Phong con g\u00e1i l\u1edbn l\u00e0m Thanh H\u00e0 huy\u1ec7n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ti\u00eau Ch\u00fa l\u00e0m L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9, ki\u00eam quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n c\u00f4ng vi\u1ec7c huy\u1ec7n Phi\u00ean Ngu.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, tri ch\u00e2u Nh\u1eef Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u00f4 D\u1ee5c l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, ph\u00e1n x\u1eed c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1i T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i<a class=\"footnote\" title=\"T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, ch\u1eef 'ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ee7', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 298, \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 8, \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 63 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-467-7\" href=\"#footnote-467-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, v\u00ec D\u1ee5c c\u1ed1 \u00fd x\u01b0ng b\u1ec7nh xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf n\u01a1i thanh nh\u00e0n.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, D\u1ee5c xin b\u1ecf h\u1ebft ch\u1ee9c h\u1ecdc s\u0129, ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169, t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd L\u01b0u \u0111\u00e0i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i D\u1ee5c v\u00ec h\u1ecdc h\u00e0nh v\u1ea5t v\u1ea3 m\u00e0 sinh b\u1ec7nh, h\u01a1n n\u1eefa D\u1ee5c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u1ed1n \u0111\u1ecbnh tri\u1ec7u v\u1ec1 gi\u1ea3ng h\u1ecdc v\u00e0 tham v\u1ea5n, m\u00e0 nay l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ea5p thu\u1eadn.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 th\u00ec b\u1ed5ng l\u1ed9c s\u1ebd gi\u1ea3m, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee7 b\u1ed5ng l\u1ed9c.&#8221;<\/i> C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 hi\u1ec3u r\u00f5 D\u1ee5c, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u0129nh, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f4 l\u1eadp thi\u1ec3n c\u1eadn, thi\u00ean h\u1ea1 nghe tin \u1eaft \u0111\u1ec1u c\u1ed1 g\u1eafng noi theo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u01b0u \u0111\u00e0i v\u1ed1n kh\u00f4ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c d\u00e2n s\u1ef1, l\u00fac \u0111\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau T\u00e1 ph\u00e1n x\u1eed \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng v\u1ee5 ki\u1ec7n d\u00e2n s\u1ef1 l\u00e2u kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn nh\u1edd D\u1ee5c, D\u1ee5c ph\u00e2n x\u1eed r\u00f5 r\u00e0ng, vi\u1ebft l\u1eddi ph\u00e1n quy\u1ebft \u1edf cu\u1ed1i v\u0103n b\u1ea3n, Nghi\u00eau T\u00e1 s\u1ee3 h\u00e3i v\u1ed9i thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Nghi\u00eau T\u00e1 l\u00fac \u0111\u00f3 ph\u00e1n x\u1eed \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, nay theo truy\u1ec7n c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u00e1. Truy\u1ec7n c\u1ee7a D\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0 Nam<a class=\"footnote\" title=\"Truy\u1ec7n c\u1ee7a D\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0 Nam, ch\u1eef 'Nam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-467-8\" href=\"#footnote-467-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng ai \u1edf Qu\u1ea3ng Nam b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f9ng Tr\u00ed Cao s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ch\u00ednh th\u1ee9 s\u1eed, th\u01b0\u1edfng ba ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, hai ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9 Tr\u00ed Cao s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ch\u01b0 ty ph\u00f3 s\u1ee9, th\u01b0\u1edfng ba ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, hai ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng S\u01b0 M\u1eadt, Ho\u00e0ng V\u0129 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u1edf Phu Ch\u00e2u b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf nh\u00e0 n\u0103m nay v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n sai d\u1ecbch chi\u1ebft bi\u1ebfn, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n<p>[30] Qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 v\u00e0 Ch\u1ea5n V\u0169 \u1edf Phu Ch\u00e2u \u0111ang \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u, nghe tin nh\u00e0 m\u00ecnh b\u1ecb l\u0169 l\u1ee5t, \u0111\u1ebfn xin Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng cho v\u1ec1 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u00f9ng nhau \u0111\u00e0o ng\u0169 tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n ai, b\u00e8n t\u1ee5 t\u1eadp b\u00e0n nhau l\u00e0m gi\u1eb7c, d\u00e2n trong ch\u00e2u s\u1ee3 h\u00e3i. Tri ch\u00e2u Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u1ec3 c\u1ee9u cha m\u1eb9 v\u1ee3 con l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh; kh\u00f4ng cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a v\u00f5 t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng bi\u1ebft bi\u1ebfn th\u00f4ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i nghe l\u1eddi ta, h\u00e3y v\u1ec1 thu nh\u1eb7t thi th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, ta s\u1ebd tha t\u1ed9i \u0111\u00e0o ng\u0169; kh\u00f4ng nghe l\u1eddi ta, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng.&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi li\u1ec1n v\u00e0o s\u00e2n l\u1ea1y t\u1ea1 kh\u00f3c l\u00f3c, trong ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Kinh l\u01b0\u1ee3c, chuy\u1ec3n v\u1eadn ty t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh, Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Vua khen ng\u1ee3i n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 d\u1ef1a v\u00e0o b\u00e0i minh tr\u00ean bia m\u1ed9 c\u1ee7a L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng. &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng 9 Vua d\u1ee5 Trung th\u01b0, n\u1ed9i dung kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111\u1ed5i T\u00f4n Mi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u, l\u00e0m Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9, Giang Nam T\u00e2y L\u1ed9 An ph\u1ee7 s\u1ee9, N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9, L\u0103ng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u00e1p ban Th\u1ea1ch To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 \u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 \u00f4ng, ch\u1eef 'Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 ph\u1ea7n tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-9\" href=\"#footnote-467-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, \u00f4ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n tuy gi\u00e0, nh\u01b0ng vi\u1ec7c T\u1ea7n Ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m phi\u1ec1n th\u00e1nh l\u1ef1, b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean lo l\u1eafng v\u1ec1 ph\u00eda L\u0129nh Nam. Th\u1ea7n th\u1ea5y th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111ang m\u1ea1nh, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1edbm mu\u1ed9n s\u1ebd c\u00f3 tin b\u1ea1i tr\u1eadn.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 nghe tin Tr\u01b0\u01a1ng Trung ch\u1ebft, T\u01b0\u01a1ng Giai thua, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng Nam qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 Mi\u1ec5n d\u1ef1 \u0111o\u00e1n.&#8221;<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng B\u00e0ng T\u1ecbch b\u00e8n t\u00e2u xin c\u1eed Mi\u1ec5n \u0111i, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, l\u1ea1i cho ph\u00e9p Mi\u1ec5n t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(\u300aMi\u1ec5n truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng ng\u00e0y h\u00f4m sau nghe tin T\u01b0\u01a1ng Giai ch\u1ebft. X\u00e9t ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o l\u00e0 ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 8. Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 9 l\u00e0 ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, T\u01b0\u01a1ng Giai m\u1edbi c\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho Mi\u1ec5n, T\u01b0\u01a1ng Giai ch\u01b0a ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Trung, T\u01b0\u01a1ng Giai ch\u1ec9 thua tr\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i. \u300aM\u1ed9 ch\u00ed\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, T\u1ea5t Tr\u1ecdng Du v\u00e0 \u300aTh\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi\u300b c\u0169ng ch\u1ec9 ch\u00e9p T\u01b0\u01a1ng Giai thua, kh\u00f4ng ch\u00e9p T\u01b0\u01a1ng Giai ch\u1ebft, \u300aMi\u1ec5n truy\u1ec1n\u300b sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>Mi\u1ec5n cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng Nam li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"Mi\u1ec5n cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng Nam li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ch\u1eef 'Mi\u1ec5n' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'Ch\u1ec9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-467-10\" href=\"#footnote-467-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, kh\u00ed th\u1ebf nh\u1ee5t ch\u00ed kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng, xin th\u00eam k\u1ef5 binh, l\u1ea1i tuy\u1ec3n th\u00eam 20 t\u01b0\u1edbng ph\u00f3, xin 5.000 b\u1ed9 gi\u00e1p tinh nhu\u1ec7 t\u1eeb v\u0169 kh\u1ed1. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch b\u00e1c Mi\u1ec5n: <i>&#8220;\u0110\u1eebng l\u00e0m l\u1edbn chuy\u1ec7n.&#8221;<\/i> Mi\u1ec5n n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i n\u00e0y. Nay \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 di\u1ec7t gi\u1eb7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o may r\u1ee7i m\u00e0 th\u1eafng, l\u1ea1i mu\u1ed1n t\u1ecf ra tr\u1ea5n t\u0129nh sao! Chu\u1ea9n b\u1ecb th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e0 b\u1ec1 ngo\u00e0i t\u1ecf ra tr\u1ea5n t\u0129nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ebfn nguy vong.&#8221;<\/i> Hai ng\u00e0y sau th\u00fac gi\u1ee5c l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 700 qu\u00e2n. Mi\u1ec5n lo gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t L\u0129nh Nam sang ph\u00eda b\u1eafc, b\u00e8n h\u1ecbch cho H\u1ed3 Nam, Giang T\u00e2y: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i qu\u00e2n s\u1eafp \u0111\u1ebfn, h\u00e3y kh\u00e9o l\u00e9o x\u00e2y doanh tr\u1ea1i, chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u y\u1ebfn ti\u1ec7c khao qu\u00e2n.&#8221;<\/i> Gi\u1eb7c nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m ph\u00eda b\u1eafc. Mi\u1ec5n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec9nh Ch\u00e2u, l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu gia phong l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng, T\u00e2y l\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Mi\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong An ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p. \u300aB\u1ea3n truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p li\u1ec1n v\u1edbi H\u1ed3 Nam, Giang T\u00e2y. \u300aM\u1ed9 ch\u00ed\u300b ch\u00e9p kh\u00f4ng l\u00e2u sau \u300aTh\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi\u300b ch\u00e9p Mi\u1ec5n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec9nh Ch\u00e2u m\u1edbi nh\u1eadn m\u1ec7nh Qu\u1ea3ng Nam, nay theo \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[32] Tri ch\u00e2u Anh, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba T\u00f4 Giam l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ph\u00f3' trong 'Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 'Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 446, \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 110 B\u1ea3n truy\u1ec1n b\u1ed5 sung. C\u00e1c ch\u1ed7 sau \u0111\u1ec1u s\u1eeda theo.\" id=\"return-footnote-467-11\" href=\"#footnote-467-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u v\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea5p, kh\u00f4ng k\u1ecbp thanh d\u00e3, n\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Sau \u0111\u00f3, Giam bi\u1ebft gi\u1eb7c s\u1eafp r\u00fat lui, b\u00e8n chia qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a ch\u00fang, b\u1ed1 tr\u00ed c\u1ecdc g\u1ed7 v\u00e0 \u0111\u00e1 l\u1edbn d\u00e0i g\u1ea7n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m. Gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i \u0111i v\u00f2ng qua m\u1ea5y d\u1eb7m, v\u00e0o b\u1ebfn Sa \u0110\u1ea7u v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, theo \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ec7n Thanh Vi\u1ec5n qua Li\u00ean Ch\u00e2u, H\u1ea1 Ch\u00e2u v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Giam thu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ee9 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111i.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 lang trung Ph\u00f3 V\u0129nh l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n m\u1eb9 Vua Khi\u1ebft \u0110an, V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9 Phan V\u0129nh T\u1ef1 l\u00e0m ph\u00f3. L\u1ec5 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch H\u00e0nh l\u00e0m s\u1ee9 sinh th\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y nhi\u1ec5m vi\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n H\u1ea1 X\u01b0ng l\u00e0m ph\u00f3. Quy\u1ec1n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u01b0\u01a1ng B\u00f4n l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n m\u1eb9 Vua Khi\u1ebft \u0110an, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n k\u1ef3 h\u1eadu L\u00fd Trung C\u1ea9n l\u00e0m ph\u00f3. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, Ph\u00e1n Di\u00eam thi\u1ebft c\u00e2u vi\u1ec7n H\u00e0n Gi\u00e1ng l\u00e0m s\u1ee9 ch\u00e1nh \u0111\u00e1n Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n k\u1ef3 h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Th\u01b0\u1ee3ng Giao xu\u1ed1ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, v\u00ec t\u1ed9i ph\u00f2ng th\u1ee7 kh\u00f4ng nghi\u00eam \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 tr\u1edf l\u00ean, quan v\u00f5 t\u1eeb ch\u1ee9c Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ebfn c\u1eed c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00e1c ty \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n k\u1ef3 h\u1eadu, ai c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[37] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00f4n Mi\u1ec5n, n\u1ebfu trong qu\u00e2n c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng, cho ph\u00e9p \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u1eeb Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9.<\/p>\n<p>[38] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho b\u1ed1n l\u1ed9 Xuy\u00ean, H\u1ea1p, nh\u1eefng qu\u00e2n ph\u1ed1i ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t tha, th\u00ec \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 doanh c\u0169, c\u00f2n ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u0169ng t\u00f9y \u00fd.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Quan s\u00e1t s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 's\u1ee9' trong Quan s\u00e1t s\u1ee9 nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27-28 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-12\" href=\"#footnote-467-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a> tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u0103n v\u00f5 quan c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'y\u1ebfu' trong 'nhi\u1ec7m bi\u00ean y\u1ebfu gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27-29 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-13\" href=\"#footnote-467-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ho\u1eb7c t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c L\u1ed9 ph\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ban chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u01b0ng thu h\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 d\u00e2n huy\u1ec7n Trung M\u00e2u \u0111\u00e3 vay, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu m\u1edbi thu l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[41] Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110i\u1ec1n Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110i\u1ec1n Kinh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng chi\u00eau t\u1eadp l\u01b0u d\u00e2n, c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf, t\u0103ng th\u00eam 17.000 h\u1ed9, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ed1 l\u01b0u d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c, l\u1ea1i c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p c\u1ea5p ru\u1ed9ng cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n, x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n, \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ea1i ph\u00e9p \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u1ed5, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 ph\u00e9p n\u00e0y kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, ti\u1ec1n gi\u1ed1ng v\u00e0 gi\u00e1 tr\u00e2u b\u00f2 c\u1ea5p cho d\u00e2n ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n tr\u1ea3, quan l\u1ea1i sau n\u00e0y d\u00f9ng roi v\u1ecdt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nhi\u1ec1u l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, g\u00e2y h\u1ea1i cho c\u1ea3 c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n Kinh. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c 8.291 h\u1ed9, kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n. \u0110\u1ebfn n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c thu\u1ebf ru\u1ed9ng \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u theo l\u1ec7 c\u0169, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[42] Th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 th\u1ea7n li\u00eau g\u1eb7p l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed th\u00e2n thu\u1ed9c, ngo\u00e0i vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed th\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e1ng \u0111\u00f3 nh\u01b0 c\u0169, th\u00e2n thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i c\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u1ec5 Giao nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00e2n thu\u1ed9c Ti\u1ec3u c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i hai l\u1ea7n Giao nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed7i khi g\u1eb7p l\u1ec5 Giao nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed th\u00e2n thu\u1ed9c, ngo\u00e0i vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed con ch\u00e1u nh\u01b0 c\u0169, c\u00e1c th\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e1ng \u0111\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i hai l\u1ea7n Giao nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00e2n thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ba l\u1ea7n Giao nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, \u0110\u00e0i gi\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch \u300aTh\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 bi\u00ean l\u1ee5c \u0111i\u1ec1u qu\u00e1n\u300b, ghi ch\u00e9p th\u00eam. S\u1edb t\u1ea5u c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00e0m v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 hai c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[43] N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu T\u00f4n T\u00f4ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 v\u00e0 Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9.<\/p>\n<p>[44] Sai n\u1ed9i th\u1ecb truy\u1ec1n d\u1ee5 Trung th\u01b0 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00e2u Phu b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, m\u00e0 Tri ch\u00e2u Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m h\u01b0 kho t\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n, nay tuy c\u00f3 s\u1ee9c s\u1eeda ch\u1eefa xong, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 mi\u1ec5n t\u1ed9i, kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng.&#8221;<\/i> <i>(S\u00e1ch vi\u1ebft ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng 8 khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u0169 x\u00e9t duy\u1ec7t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, t\u1ed9i t\u01b0 h\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean t\u0103ng hai n\u0103m, d\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec t\u00e2u xin x\u00e9t x\u1eed; t\u1ed9i tang h\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng t\u0103ng hai n\u0103m, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean t\u0103ng ba n\u0103m.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh b\u1ecb l\u1ee5t, tha c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 c\u0169; thu\u1ebf thu n\u0103m nay v\u1eabn sai quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty gi\u1ea3m b\u1edbt r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[47] C\u00f9ng ng\u00e0y, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao gi\u1ebft Ki\u1ec1m h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam T\u01b0\u01a1ng Giai \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1i B\u00ecnh ch\u00e2u H\u1ea1, Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9 H\u00e0 T\u00f4ng C\u1ed5, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c \u0110\u01b0\u1eddng Hi\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Giai v\u1eeba nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, ng\u1ef1a tr\u1ea1m ch\u1ea1y su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, v\u00e0o th\u00e0nh, ch\u1eafp tay ch\u00e0o c\u00e1c quan ch\u00e2u ch\u01b0a xong, li\u1ec1n tr\u00e1ch Tri ch\u00e2u Tr\u1ecdng Gi\u1ea3n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u00e0i gi\u1eef binh t\u1ef1 th\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 b\u1ed9 h\u1ea1 ch\u00e9m d\u00e2n l\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u th\u01b0\u1edfng, \u0111\u00e1ng ch\u00e9m!&#8221;<\/i> Gi\u1ea3n n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m g\u00ec c\u00f3 chuy\u1ec7n \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 mu\u1ed1n ch\u00e9m Th\u1ecb t\u00f2ng quan?&#8221;<\/i> Giai n\u00f3i: <i>&#8220;Ki\u1ebfm ch\u00e9m ch\u01b0 h\u1ea7u \u1edf tay ta, n\u00f3i g\u00ec Th\u1ecb t\u00f2ng!&#8221;<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu can ng\u0103n, m\u1edbi th\u00f4i. Khi gi\u1eb7c r\u1eddi Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n h\u1ecbch cho Giai \u0111\u1ed1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef Thi\u1ec1u Ch\u00e2u. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u, gi\u1eb7c \u0111\u00eam v\u00e0o doanh tr\u1ea1i, t\u1eadp k\u00edch gi\u1ebft ch\u1ebft. Giai h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng khinh su\u1ea5t, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 th\u1ea5t b\u1ea1i.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m Qu\u1ebf Nghi Li\u1ec5u Ch\u00e2u, Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c L\u00fd Qu\u00fd \u0111\u00e1nh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u1edf \u0111\u1ed9ng Long T\u1ee5, binh b\u1ea1i, ch\u1ebft tr\u1eadn.<\/p>\n<p>[49] Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u1ed3 T\u00fac t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y sai th\u1ea7n sung ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, th\u1ea7n ch\u01b0a x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng nh\u1eadn ch\u1ee9c n\u00e0y, kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00e0o t\u1ea1.&#8221;<\/i> L\u00fac \u1ea5y T\u00fac \u1edf L\u00e2n c\u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u1ea5p ch\u00ednh v\u00ec vi\u1ec7n C\u1ea5m l\u00e2m \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a b\u00e0n vi\u1ec7c th\u0103ng b\u1ed5, l\u1ea1i b\u1ecb d\u01b0 lu\u1eadn th\u00fac \u00e9p, n\u00ean cho l\u00e0m \u1edf Kim Hoa. C\u00e1c Gi\u00e1n quan L\u00fd Sung, H\u00e0n Ch\u1ea5t ch\u1ec9 tr\u00edch vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean T\u00fac kh\u1ea9n kho\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[50] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u1eeba m\u00e3n tang m\u1eb9, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Nh\u0129 Anh c\u00e1c gi\u1ea3ng qu\u1ebb C\u00e0n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng th\u1ecb gi\u1ea3ng, l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1ecbnh s\u1ef1 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i> X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n, h\u00f4m sau d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng c\u1eedu, qu\u1ebb C\u00e0n n\u00f3i &#8216;Kh\u00e1ng long h\u1eefu h\u1ed1i&#8217;, h\u1ed1i l\u00e0 m\u1ea7m m\u1ed1ng c\u1ee7a tai h\u1ecda, h\u00e0o \u1edf ch\u1ed7 c\u1ef1c th\u1ecbnh \u1eaft c\u00f3 tai h\u1ecda. Kh\u00f4ng n\u00f3i th\u1eb3ng l\u00e0 &#8216;hung&#8217; m\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 &#8216;h\u1ed1i&#8217;, v\u00ec h\u1ed1i c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 hung c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e1t; n\u1ebfu tu \u0111\u1ee9c th\u00ec tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed1i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1t, n\u00ean ch\u1ec9 n\u00f3i h\u1ed1i. &#8216;D\u1ee5ng C\u1eedu, hi\u1ec7n qu\u1ea7n long v\u00f4 th\u1ee7, l\u00e0 t\u1ed1t&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"'th\u1ea5y b\u1ea7y r\u1ed3ng kh\u00f4ng tranh l\u00e0m \u0111\u1ea7u l\u00e0 t\u1ed1t' ch\u1eef 't\u1ed1t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea7u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, Chu D\u1ecbch qu\u1ebb C\u00e0n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-467-14\" href=\"#footnote-467-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, th\u00e1nh nh\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ee9c c\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ecdi vi\u1ec7c. Khi thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ecbnh l\u00e2u, nhu kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n, nh\u01b0ng qu\u00e1 c\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ec1n. Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u00e1nh nh\u00e2n ngo\u00e0i d\u00f9ng c\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n quy\u1ebft s\u1ef1, trong d\u00f9ng khi\u00eam cung \u1ee9ng ph\u00f3, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u thi\u00ean h\u1ea1, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t l\u00e0nh.&#8221;<\/i> Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, l\u1ea1i giao \u00fd ngh\u0129a qu\u1ebb C\u00e0n m\u00e0 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y cho S\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Ph\u00e1n quan H\u1ee9a Ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i, Vua sai c\u00e1c quan gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc ti\u1ec5n \u1edf T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><em>(Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan H\u1ee9a Ch\u00e2u, nay ghi chung l\u1ea1i. <\/em><em>S\u00e1ch \u300aL\u00e3 th\u1ecb gia th\u1ee5c k\u00fd\u300b ch\u00e9p: X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u gi\u1ea3ng &#8220;Qu\u1ea7n long v\u00f4 th\u1ee7, l\u00e0 t\u1ed1t&#8221; r\u1eb1ng: &#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1eb7t m\u00ecnh sau m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc v\u1eady<a class=\"footnote\" title=\"'\u0111\u1eb7t m\u00ecnh sau m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc' ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u00e1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 \u300a\u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c kinh\u300b ch\u01b0\u01a1ng 7 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-467-15\" href=\"#footnote-467-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>.&#8221;)<\/em><\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m Th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9, xu\u1ed1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ng\u1ea1c Ch\u00e2u, b\u00e3i ch\u1ee9c Tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n; c\u00f9ng ch\u1ee9c Th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o Tu l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m Kinh Nam; Ki\u1ec1m h\u1ea1t ki\u00eam Tr\u00f3c s\u00e1t man t\u1eb7c Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Thi\u1ec1u Ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng Giai l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u0110\u00e0m Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u, D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 T\u00e0o Tu nghe tin N\u00f9ng Tr\u00ed Cao d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Sa \u0110\u1ea7u, s\u1eafp v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, li\u1ec1n l\u1ec7nh cho b\u1ecf ch\u1ea1y kh\u1ecfi Anh Ch\u00e2u, \u0111\u1ed1t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef, v\u00e0 tri\u1ec7u N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf K\u1ef3 U\u00e2n, S\u1ea7m T\u00f4ng M\u1eabn, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef Thi\u1ec1u Ch\u00e2u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 Gi\u00e1n vi\u1ec7n, n\u00ean c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch. L\u00fac \u0111\u00f3, T\u01b0\u1edfng Giai \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00edn ng\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u00f2ng Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong.<\/p>\n<p>[52] Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4 Giam, L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 Ti\u00eau Ch\u00fa, c\u00f9ng l\u00e0m Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e2u \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 t\u1eb7c \u0111\u1ea1o s\u1ef1.<\/p>\n<p>[53] M\u00e3 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Di\u1ec7u Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Chu M\u1ef9 m\u1ea5t. Xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, ng\u1eebng tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, th\u1ee5y l\u00e0 Trung Ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>T\u1eeb khi d\u00f9ng binh \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i, ri\u00eang Chu M\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc sau h\u01a1n m\u01b0\u1eddi tr\u1eadn, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c hai tr\u0103m t\u1ed9c tr\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ed1t hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t tr\u1ea1i, chi\u00eau d\u1ee5 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ed9c quy ph\u1ee5, kh\u00f4i ph\u1ee5c nhi\u1ec1u th\u00e0nh tr\u00ec c\u0169, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u chia cho thu\u1ed9c h\u1ea1, n\u1ebfu c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec \u0111em khao th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn khi m\u1ea5t, nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n c\u1ee7a c\u1ea3i g\u00ec.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Tri Qu\u1ebf Ch\u00e2u D\u01b0 T\u0129nh l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 binh gi\u00e1p <i>(theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b l\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam binh gi\u00e1p)<\/i>, kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o<a class=\"footnote\" title=\"Kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o, ch\u1eef 's\u1ef1' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef '\u0111\u1ea1o' nguy\u00ean c\u00f3, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 tr\u00ean m\u00e0 b\u1ecf\" id=\"return-footnote-467-16\" href=\"#footnote-467-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[55] L\u1ea1i gi\u00e1ng Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n l\u00e0m \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o Tu l\u00e0m L\u1ea1c uy\u1ec3n s\u1ee9 ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9, Thi\u1ec1u Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u01b0\u1edfng Giai l\u00e0m B\u1eafc t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, Trung Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. L\u1ea1i gi\u00e1ng N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf K\u1ef3 U\u00e2n l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho l\u00ednh tr\u1ea1m ng\u1ef1a t\u1eeb kinh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban t\u1eb7ng quan t\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nhau cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed ti\u1ebft \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u0129nh Nam: Tri ph\u1ee7 Phong Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e0o C\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, Tri ph\u1ee7 Khang Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u S\u01b0 \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m Quang l\u1ed9c thi\u1ebfu khanh. V\u1ee3 c\u1ee7a T\u00e0o C\u1eadn l\u00e0 L\u01b0u th\u1ecb, tr\u1ed1n tr\u00e1nh gi\u1eb7c v\u00e0 ch\u1ebft trong r\u1eebng n\u00fai, \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m B\u00e0nh Th\u00e0nh qu\u1eadn qu\u00e2n, ban th\u00eam m\u0169 \u00e1o, b\u1ed5 nhi\u1ec7m b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m quan, truy phong cha c\u1ee7a T\u00e0o C\u1eadn l\u00e0 T\u00e0o Tu C\u1ed5 l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, v\u1ee3 c\u1ee7a Tu C\u1ed5 l\u00e0 Tr\u1ea7n th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m D\u0129nh Xuy\u00ean qu\u1eadn qu\u00e2n.<\/p>\n<p>M\u1eb9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u S\u01b0 \u0110\u00e1n l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng An huy\u1ec7n qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban m\u0169 \u00e1o<a class=\"footnote\" title=\"Trong b\u1ea3n g\u1ed1c c\u00f3 ch\u1eef 'th\u00ea' sau ch\u1eef 'qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 446, truy\u1ec7n Tri\u1ec7u S\u01b0 \u0110\u00e1n m\u00e0 b\u1ecf \u0111i.\" id=\"return-footnote-467-17\" href=\"#footnote-467-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, b\u1ed5 nhi\u1ec7m con em v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u l\u00e0m quan. V\u1ee3 c\u1ee7a S\u01b0 \u0110\u00e1n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng th\u1ecb v\u1eeba sinh con g\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, g\u1eb7p gi\u1eb7c b\u1ecf con trong c\u1ecf, ba ng\u00e0y sau t\u00ecm l\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ee9a b\u00e9 v\u1eabn c\u00f2n s\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, S\u01b0 \u0110\u00e1n t\u1eebng l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Giang S\u01a1n, x\u1eed \u00e1n c\u00f4ng minh, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, v\u1eadt b\u1ecf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ai d\u00e1m nh\u1eb7t. \u0110\u1ebfn khi tang l\u1ec5 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111i qua Giang S\u01a1n, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Giang S\u01a1n \u0111\u00f3n kh\u00f3c v\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng tr\u0103m d\u1eb7m kh\u00f4ng d\u1ee9t, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Khang Ch\u00e2u l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd \u00f4ng. Khi \u0110i\u1ec1n Du l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam, c\u0169ng l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd T\u00e0o C\u1eadn \u1edf Phong Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u0111\u00e1nh ph\u00e1 Chi\u00eau Ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u Li\u1ec5u \u1ee8ng Th\u1ea7n b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y, L\u1ea1c uy\u1ec3n s\u1ee9, Qu\u1ea3ng T\u00e2y ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Lu\u00e2n giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf d\u1ecbch tr\u1ea1m Qu\u00e1n M\u00f4n v\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn. \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c l\u00e0 T\u1eeb Th\u1ee7 Nh\u1ea5t, T\u00e1 ch\u1ee9c l\u00e0 V\u0103n H\u1ea3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i. Trong n\u00fai c\u1ee7a ch\u00e2u c\u00f3 m\u1ea5y hang, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n nghe tin gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c thi\u00eau ch\u1ebft. Ban \u0111\u1ea7u, gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh, \u00f4ng m\u1eafng gi\u1eb7c kh\u00f4ng ng\u1eebng, gi\u1eb7c d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4i d\u1ed9i l\u00ean ng\u01b0\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng v\u1eabn kh\u00f4ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c m\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n. Vua d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1eabm ch\u1ecdn d\u00f9ng, ph\u00e0m n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 k\u00edch \u0111\u1ed9ng, ph\u1ea3i gi\u1eef th\u1ec3 di\u1ec7n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u1ed1t sao vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 Tr\u1eabm th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nghe l\u1eddi can gi\u00e1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i Giang Nam, \u0111\u00e3 gi\u1ea3m b\u1edbt t\u00e0i l\u1ef1c, c\u1ee9u gi\u00fap v\u00e0 gi\u1eef s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi; \u0111\u1eb7t ra n\u0103m quy t\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a vi\u1ec7c ph\u1ee5c d\u1ecbch nha ti\u1ec1n; khai th\u00e1c l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb h\u1ed3 \u0111\u1ea7m, l\u1ea5y l\u1ea1i nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ecb chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho d\u00e2n ngh\u00e8o; b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00e2u T\u00edn v\u1eadn chuy\u1ec3n mu\u1ed1i, th\u00fac gi\u1ee5c ty Ph\u00e1t v\u1eadn v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u00fang th\u1eddi h\u1ea1n; th\u00e1i th\u00fa ch\u00e2u Tuy\u00ean tham nh\u0169ng ph\u1ea1m ph\u00e1p, b\u1ecb b\u1eaft giam, ng\u01b0\u1eddi trong ch\u00e2u vui m\u1eebng. S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 tri\u1ec1u t\u00e2u \u0111\u00fang \u00fd Vua, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 8 \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, nay l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ed5 nhi\u1ec7m n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan l\u1ea1i ngo\u1ea1i tr\u1ea5n c\u00f3 vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y, ph\u1ea3i g\u1eedi qua d\u1ecbch tr\u1ea1m b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh l\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, mu\u1ed1n h\u1ecd tr\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[61] D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n, T\u00e0o Tu kinh l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p man t\u1ed9c, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, n\u00ean \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho T\u00f4n Mi\u1ec5n v\u00e0 D\u01b0 T\u0129nh, Vua v\u1eabn lo l\u1eafng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i N\u00f9ng Tr\u00ed Cao mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 b\u1ea3y ch\u00e2u Ung, Qu\u1ebf th\u00ec s\u1ebd \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Th\u00edch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu v\u1eady, hai Qu\u1ea3ng s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n thu\u1ed9c v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u1eefa!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng B\u00e0ng T\u1ecbch ai c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, T\u1ecbch ti\u1ebfn c\u1eed Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1ecbch Thanh, Thanh c\u0169ng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111i. Ng\u00e0y h\u00f4m sau v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u1ef1 n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c gia, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m k\u1ef5 binh Phi\u00ean L\u1ea1c, th\u00eam qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9, \u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng, T\u00e2y l\u1ed9 Kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 Kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o s\u1ef1, ch\u1eef 'T\u00e2y' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 5. \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man b\u1ea1n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng v\u0103n to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 290 \u300a\u0110\u1ecbch Thanh truy\u1ec7n\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-18\" href=\"#footnote-467-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Nh\u1eadm Th\u1ee7 Trung l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng cho Thanh, gi\u00e1n quan L\u00fd \u0110o\u00e1i t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng m\u1ea5t ch\u00ednh s\u00e1ch, d\u00f9ng ho\u1ea1n quan gi\u00e1m qu\u00e2n, khi\u1ebfn ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng b\u1ecb tr\u00f3i bu\u1ed9c, kh\u00f4ng n\u00ean noi theo.&#8221;<\/i> N\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c Th\u1ee7 Trung.<\/p>\n<p>[62] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba H\u1ed3 Vi\u1ec7n b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u00ed s\u0129, l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng, c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Phu Di\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Kinh Nguy\u00ean ch\u1ecdn 5.000 qu\u00e2n Phi\u00ean L\u1ea1c v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 t\u1eebng tham gia chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi m\u1ed7i l\u1ed9 c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n \u00e1p t\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u00e0nh dinh Qu\u1ea3ng Nam, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ecbch Thanh. \u0110\u1ecbch Thanh t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u1eb7c quen leo cao v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m, b\u1ed9 binh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, n\u00ean m\u1ed7i tr\u1eadn \u0111\u1ec1u thua, xin \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo qu\u00e2n Phi\u00ean L\u1ea1c t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p cho k\u1ef5 binh, nh\u01b0ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 Cao Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n Phi\u00ean L\u1ea1c gi\u1ecfi b\u1eafn cung, ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c gian kh\u1ed5, l\u00ean xu\u1ed1ng n\u00fai nh\u01b0 \u0111i tr\u00ean \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng, n\u1ebfu \u0111\u00e1nh nhanh tr\u01b0\u1edbc khi d\u1ecbch b\u1ec7nh ph\u00e1t t\u00e1n, \u1eaft s\u1ebd th\u1eafng. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0110\u1ecbch Thanh d\u00f9ng k\u1ef5 binh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao ti\u1ebfn v\u00e0o ch\u00e2u T\u00e2n, Tri ch\u00e2u, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m B\u00e1c s\u0129 Tr\u00ecnh \u0110\u00f4ng M\u0129 b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban xu\u1ed1ng 100 \u0111\u1ea1o tuy\u00ean \u0111\u1ea7u v\u00e0 tr\u00e1p t\u1eed kh\u00f4ng ghi t\u00ean, 200 chi\u1ebfc \u00e1o g\u1ea5m v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng b\u1ea1c, giao cho \u0110\u1ecbch Thanh \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[66] Binh b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ecdng Gi\u1ea3n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0110\u1ecbch Thanh t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng. Sau khi \u0110\u1ecbch Thanh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;\u0110\u1ecbch Thanh c\u00f3 uy danh, gi\u1eb7c \u1eaft s\u1ee3 h\u00e3i khi nghe tin \u00f4ng \u0111\u1ebfn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn b\u00ean c\u1ea1nh \u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn, ngay c\u1ea3 vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng, ngh\u1ec9 ng\u01a1i c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng k\u1ebb gian.&#8221;<\/i> R\u1ed3i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em l\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u1ea3nh b\u00e1o \u00f4ng.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u1ed9i b\u1ed9 giao cho \u0110\u1ecbch Thanh: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh gi\u1eb7c trong n\u00fai r\u1eebng, h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng chi\u00eau d\u1ee5 h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. Nh\u1eefng k\u1ebb nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p bu\u1ed9c nh\u01b0ng tr\u1ed1n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef tr\u00ean m\u1eb7t, cho ph\u00e9p h\u1ecd l\u1ea5y l\u1ea1i t\u00ean, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn \u0111\u1ec3 t\u1ef1 do sinh s\u1ed1ng. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft m\u00e0 gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u00e0 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, h\u00e3y cho ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn di\u1ec7n, c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u1ea1m mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ph\u1ee5c d\u1ecbch, cho ngh\u1ec9 ph\u00e9p r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 h\u1ecd s\u1eeda sang nh\u00e0 c\u1eeda. Nh\u1eefng th\u00e0nh tr\u00ec t\u1eebng b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1, ho\u1eb7c nh\u1eefng n\u01a1i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u00e0nh nh\u01b0ng kh\u00f4ng ki\u00ean c\u1ed1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu b\u1ed5 l\u1ea1i. V\u0169 kh\u00ed, \u00e1o gi\u00e1p h\u01b0 h\u1ecfng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u1ecbch Thanh l\u00e0 v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn B\u00e0ng T\u1ecbch, T\u1ecbch n\u00f3i: <i>&#8220;Thanh xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169, n\u1ebfu d\u00f9ng v\u0103n th\u1ea7n l\u00e0m ph\u00f3, \u1eaft b\u1ecb kh\u1ed1ng ch\u1ebf, m\u00e0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh kh\u00f4ng chuy\u00ean, chi b\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u1eed.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u nghe theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Thanh; c\u00f2n T\u00f4n Mi\u1ec5n, D\u01b0 T\u0129nh chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u nghe theo s\u1ef1 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a Mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Giang Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft b\u1ecb thi\u00ean tai, giao cho c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p g\u1ea1o, quan ph\u1ee7 n\u1ea5u ch\u00e1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n, ai kh\u00e9o l\u00e9o c\u1ee9u gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, s\u1ebd b\u00e0n khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Sa Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.<\/p>\n<p>[71] H\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0111\u00e3 mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m nay, thu\u1ebf thu c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thu.<\/p>\n<p>[72] H\u00f4m \u0111\u00f3, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u1ea1i v\u00e0o Ung Ch\u00e2u, tri ch\u00e2u, L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9 T\u1ed1ng Kh\u1eafc Long b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Kh\u1eafc Long, sau khi [th\u00e0nh] b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u00e0y x\u00e9o<a class=\"footnote\" title=\"'th\u1eeba' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eeba', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-467-19\" href=\"#footnote-467-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a> kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eeda sang ph\u00f2ng th\u1ee7, l\u1ea1i bu\u00f4ng l\u1ecfng cho qu\u00e2n l\u00ednh xu\u1ed1ng c\u00e1c tr\u1ea1i n\u00fai<a class=\"footnote\" title=\"'pha' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-20\" href=\"#footnote-467-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, gi\u1ebft d\u00e2n ch\u1ea1y lo\u1ea1n, gi\u1ea3 l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, m\u1ed7i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c th\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n ti\u1ec1n, l\u1ea1i gi\u1ea3 c\u1ea5p gi\u1ea5y khen cho th\u00e2n binh \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"\u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b ch\u00e9p '\u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng'.\" id=\"return-footnote-467-21\" href=\"#footnote-467-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>. \u0110\u1ebfn khi Tr\u00ed Cao l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, Kh\u1eafc Long kh\u00f4ng c\u00e1ch n\u00e0o ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, b\u00e8n b\u1ecf ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f3i k\u00e9m d\u1ecbch b\u1ec7nh li\u00ean ti\u1ebfp, Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u1ed5 s\u01b0u thu\u1ebf, d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, n\u1ed7i kh\u1ed5 n\u01a1i th\u00f4n x\u00f3m, c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y, c\u00e1c quan chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 quan g\u1ea7n d\u00e2n, h\u00e3y ngh\u0129 c\u00e1ch c\u1ee9u gi\u00fap, li\u1ec7t k\u00ea t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua b\u1ea3o c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u00edt c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn b\u1ecb b\u1ebf t\u1eafc hay sao? H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan C\u00e1p m\u00f4n, Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'k\u00ec h\u1ea1' trong 'k\u00ec h\u1ea1 c\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng ti\u1ebfn ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 3, \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c\u300b, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u1ebf h\u1ec7 9 chi 13 b\u1ed5 sung. Ch\u1eef 'ti\u1ebfn' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 't\u1ea5u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00f9ng b\u1ea3n \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-467-22\" href=\"#footnote-467-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, \u0110\u0103ng v\u0103n L\u00fd ki\u1ec3m vi\u1ec7n, Ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n, t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u00e2u xin v\u00e0 bi\u1ec3u s\u1edb c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n ng\u0103n tr\u1ec7 gi\u1eef l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty: <i>&#8220;Ph\u00e0m m\u1ed7i n\u0103m xu\u1ed1ng c\u00e1c l\u1ed9 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t th\u00fac \u00e9p, th\u00ec s\u1ee3 r\u1eb1ng v\u1eadt gi\u00e1 t\u0103ng cao m\u00e0 l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u1ebfn d\u00e2n. H\u00e3y \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ecd chu\u1ea9n b\u1ecb. N\u1ebfu trong kho ph\u1ee7 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n thu mua n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[76] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf doanh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng T\u00e2y.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;Xin chia Qu\u1ea3ng T\u00e2y th\u00e0nh ba l\u1ed9: Nghi, Dung, Ung. L\u1ea5y c\u00e1c ch\u00e2u Dung, Li\u1ec5u, T\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c Nghi ch\u00e2u; c\u00e1c ch\u00e2u B\u1ea1ch, Cao, \u0110\u1eadu, L\u00f4i, Ho\u00e1, U\u1ea5t L\u00e2m, Nghi, \u0110\u1eb1ng, Ng\u00f4, Cung, Qu\u1ef3nh thu\u1ed9c Dung ch\u00e2u; c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00e2m, T\u00e2n, Li\u00eam, Ho\u00e0nh, T\u1ea7m, Qu\u00fd thu\u1ed9c Ung ch\u00e2u. Ba ch\u00e2u n\u00e0y n\u00ean ch\u1ecdn quan v\u00f5 l\u00e0m An ph\u1ee7 \u0111\u00f4 gi\u00e1m ki\u00eam Tri ch\u00e2u s\u1ef1 \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c qu\u1eadn ph\u1ee5 thu\u1ed9c. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Man x\u00e2m ph\u1ea1m, ba l\u1ed9 s\u1ebd d\u1eabn qu\u00e2n c\u00e1c qu\u1eadn h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf n\u00ean l\u00e0 quan h\u00e0m L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, ki\u00eam ch\u1ee9c Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 s\u1ee9 \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng l\u0129nh ba l\u1ed9. \u0110\u1eb7t hai vi\u00ean Ki\u1ec1m h\u1ea1t, thay nhau \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ung ch\u00e2u. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5: 'L\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'n\u00e3i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-467-23\" href=\"#footnote-467-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i qu\u00fd v\u00e0o tri\u1ec1u t\u00e2u vi\u1ec7c.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i, Trung C\u1ea3m, H\u00f9ng L\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 c\u0169; 4.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Ung ch\u00e2u, 2.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Nghi ch\u00e2u, 1.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf T\u00e2n ch\u00e2u, 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Qu\u00fd ch\u00e2u. Qu\u1ea3ng T\u00e2y, Giang Nam, H\u1ed3 Nam t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n ph\u00eda B\u1eafc, m\u1ed7i n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p th\u00eam 300 ti\u1ec1n, 1.000 ti\u1ec1n mua gi\u00e0y. Qu\u00e2n Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 th\u00ec hai n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n. V\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ba ch\u00e2u To\u00e0n, V\u0129nh, \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Quy ch\u1ebf x\u00e2y th\u00e0nh, n\u00ean cao 2 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc. L\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00e1n quan c\u1ee7a l\u1ed9 \u0111\u00f3 \u0111\u1ee9ng ra tu s\u1eeda. Quan l\u1ea1i n\u00e0o ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh, nh\u00e0 c\u1eeda, doanh tr\u1ea1i, kho t\u00e0ng v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ch\u00fang, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. C\u00e1c vi\u00ean Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u1ea3 Giang, H\u1eefu Giang, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m qu\u1ea3n gi\u1edbi, Tr\u1ea1i ch\u1ee7 v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean Ch\u1ec9 s\u1eed, c\u00f9ng 300 qu\u00e2n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1eadp luy\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu cho \u0110\u1ecbch Thanh xem x\u00e9t k\u1ef9, Thanh cho l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i, b\u00e8n thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1eb7n xa gi\u00e1 d\u00e2ng tr\u1ea1ng m\u00e0 qu\u00e2n v\u1ec7 s\u0129 kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n, n\u00ean tha t\u1ed9i cho h\u1ecd. Vua m\u1edbi \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh, v\u1eeba l\u00ean xe, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n v\u1ec7 s\u0129: <i>&#8220;N\u0103m nay c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung \u1edf kinh s\u01b0, n\u1ebfu c\u00f3 ai \u0111\u1ebfn k\u00eau oan, \u0111\u1eebng ng\u0103n c\u1ea3n h\u1ecd.&#8221;<\/i> Khi qu\u00e2n l\u00ednh d\u00e2ng tr\u1ea1ng, qu\u00e2n v\u1ec7 s\u0129 c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n, quan h\u1eefu ty mu\u1ed1n \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, Vua \u0111em h\u1ebft s\u1ef1 vi\u1ec7c k\u1ec3 l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1ed3i tha t\u1ed9i cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, H\u1ee9a Nguy\u00ean, ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u00e3i ch\u1ebf Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u h\u00e0ng n\u0103m c\u1ed1ng n\u1ea1p m\u1ee9t m\u1eadt v\u00e0 c\u00e1 b\u1ec5. Nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00e3 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh v\u00e0 hi\u1ec7u \u00fay \u0111i \u00e1p t\u1ea3i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[81] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, m\u00f9ng 1, nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ty thi\u00ean gi\u00e1m v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m thi\u00ean v\u0103n vi\u1ec7n d\u00f9ng 8 lo\u1ea1i l\u1ecbch th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 M\u1eadu D\u1ea7n, L\u00e2n \u0110\u1ee9c, \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n, Ng\u0169 K\u1ef7, Ch\u00ednh Nguy\u00ean, Qu\u00e1n T\u01b0\u1ee3ng, Tuy\u00ean Minh, S\u00f9ng Ch\u00e2n c\u00f9ng 4 lo\u1ea1i l\u1ecbch th\u1eddi b\u1ea3n tri\u1ec1u l\u00e0 \u1ee8ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, Nghi Thi\u00ean, S\u00f9ng Thi\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nguy\u1ec7t th\u1ef1c th\u1eadt s\u1ef1 trong th\u00e1ng n\u00e0y v\u00e0 th\u1eddi gian, ph\u00e2n d\u00e3<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u00e1i \u00e2m ch\u00e2n th\u1ef1c', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i \u00e2m tr\u1ef1c th\u1ef1c', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b V\u1eadn l\u1ecbch 1-7 ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i \u00e2m th\u1ef1c ph\u00e2n'.\" id=\"return-footnote-467-24\" href=\"#footnote-467-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i lo\u1ea1i l\u1ecbch l\u00e0m th\u00e0nh hai b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i sai ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chu v\u00e0 quan bi\u00ean tu \u300a\u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b l\u00e0 L\u01b0u Hi T\u1ea9u tham gia \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. V\u00ec Ty thi\u00ean gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u00e0y 15 th\u00e1ng n\u00e0y s\u1ebd c\u00f3 nguy\u1ec7t th\u1ef1c.<\/p>\n<p>N\u0103m sau, th\u00e1ng 3, Chu n\u00f3i: <i>&#8220;Theo Ty thi\u00ean gi\u00e1m L\u00fd D\u1ee5ng H\u1ed1i v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u00ecnh b\u00e0y, ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 11, nguy\u1ec7t th\u1ef1c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, b\u1ea3y l\u1ecbch \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, m\u1eb7t tr\u0103ng tr\u00f2n l\u1ea1i v\u00e0o ban ng\u00e0y, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edd kh\u1eafc. Ch\u1ec9 x\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1eaft \u0111\u1ea7u khuy\u1ebft: l\u1ecbch Tuy\u00ean Minh t\u00ednh v\u00e0o gi\u1edd S\u1eedu ch\u00ednh hai kh\u1eafc, l\u1ecbch Nghi Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd S\u1eedu ch\u00ednh ba kh\u1eafc, l\u1ecbch \u1ee8ng Thi\u00ean v\u00e0 C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 m\u1ed9t kh\u1eafc, l\u1ecbch S\u00f9ng Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 hai kh\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"\u1ee8ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 m\u1ed9t kh\u1eafc, S\u00f9ng Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 hai kh\u1eafc, c\u00e2u n\u00e0y gi\u1ed1ng nh\u01b0 trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi l\u00e0 '\u1ee8ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, S\u00f9ng Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 m\u1ed9t kh\u1eafc sau'\" id=\"return-footnote-467-25\" href=\"#footnote-467-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n v\u00e0 C\u1ea3nh Ph\u00fac v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 ba kh\u1eafc, nh\u01b0ng \u0111\u00eam \u0111\u00f3 nguy\u1ec7t th\u1ef1c v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 b\u1ed1n kh\u1eafc, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n v\u00e0 C\u1ea3nh Ph\u00fac l\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00fang.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, l\u1ecbch C\u1ea3nh Ph\u00fac t\u00ednh ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu th\u1ee9 ba, nh\u1eadt th\u1ef1c hai ph\u1ea7n, nh\u01b0ng l\u1ecbch S\u00f9ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Minh kh\u00f4ng ghi nh\u1eadt th\u1ef1c<a class=\"footnote\" title=\"S\u00f9ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Minh kh\u00f4ng ghi nh\u1eadt th\u1ef1c, hai ch\u1eef 'Tuy\u00ean Minh' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-467-26\" href=\"#footnote-467-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, sau \u0111\u00f3 qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. L\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n t\u00ednh ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 7 n\u0103m Khai Nguy\u00ean th\u1ee9 12 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u1eadt th\u1ef1c t\u00e1m ph\u1ea7n r\u01b0\u1ee1i, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 13, nh\u1eadt th\u1ef1c m\u01b0\u1eddi ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi l\u0103m, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, ch\u1eef 'th\u1eddi' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u1eadt', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ecb', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-467-27\" href=\"#footnote-467-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec th\u1ebf, Nh\u1ea5t H\u00e0nh trong \u300a\u0110\u1ea1i Di\u1ec5n l\u1ecbch ngh\u1ecb\u300b n\u00f3i: &#8216;Gi\u1ea3 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ecbch d\u1ef1a v\u00e0o hai l\u1ea7n nh\u1eadt th\u1ef1c n\u0103m Khai Nguy\u00ean, u\u1ed1n n\u1eafn gi\u1edbi h\u1ea1n giao h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p, th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt, m\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u1ea5t \u0111i r\u1ea5t nhi\u1ec1u.&#8217; D\u1ee5ng H\u1ed1i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n v\u00e0 C\u1ea3nh Ph\u00fac l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c, v\u00ec vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n nh\u1eadt nguy\u1ec7t giao th\u1ef1c, c\u00e1c l\u1ecbch \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 g\u1ea7n xa kh\u00e1c nhau, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y l\u00e0m chu\u1ea9n m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi v\u00ec m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t tr\u0103ng l\u00e0 v\u1eadt th\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u00fac h\u01a1i d\u00e0i ng\u1eafn<a class=\"footnote\" title=\"h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u00fac h\u01a1i d\u00e0i ng\u1eafn, ch\u1eef 's\u00fac' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'to\u00e0n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-467-28\" href=\"#footnote-467-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n l\u1ecbch t\u01b0\u1ee3ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh x\u00e1c<a class=\"footnote\" title=\"vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n l\u1ecbch t\u01b0\u1ee3ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh x\u00e1c, ch\u1eef 't\u01b0\u1ee3ng' c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'gia', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang. Ch\u1eef 'to\u00e0n' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 's\u1edf', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-467-29\" href=\"#footnote-467-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i: &#8216;\u0110\u1ea1o tr\u1eddi xa m\u00e0 \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n&#8217;, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i so\u1ea1n l\u1ecbch nh\u01b0 Th\u00e1i S\u1eed C\u00f4ng, L\u1ea1c H\u1ea1 Ho\u00e0nh, L\u01b0u H\u00e2m, Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh, \u0110\u1ed7 D\u1ef1, L\u01b0u Ch\u01b0\u1edbc, L\u00fd Thu\u1ea7n Phong, T\u0103ng Nh\u1ea5t H\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi D\u1ee5ng H\u1ed1i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u1ecdc th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o ph\u00e9p c\u1ed5 m\u00e0 suy t\u00ednh, kh\u00f3 m\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a nh\u1eadt nguy\u1ec7t th\u1ef1c.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i theo l\u1eddi Hi T\u1ea9u, \u00fd c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n x\u01b0a khi so\u1ea1n l\u1ecbch t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 k\u00ednh c\u1ea9n truy\u1ec1n d\u1ea1y th\u1eddi ti\u1ebft cho d\u00e2n ch\u00fang, tuy c\u00f3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n giao h\u1ed9i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1edbp ch\u00ednh x\u00e1c t\u1eebng gi\u1edd kh\u1eafc, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ea1o l\u00fd tu \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u nh\u1eadt nguy\u1ec7t th\u1ef1c. \u0110\u1ea1o tr\u1eddi bi\u1ebfn h\u00f3a th\u1ea7n k\u1ef3, l\u00fd l\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu cho r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u h\u1ebft, th\u00ec c\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean nho \u0111\u00e3 kh\u00f4ng t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t. H\u01a1n n\u1eefa, b\u1ea3y l\u1ecbch nh\u01b0 \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau nhi\u1ec1u, ph\u00e9p t\u00ednh \u0111\u1ea1i th\u1ec3 gi\u1ed1ng nhau m\u00e0 chi ti\u1ebft c\u00f3 ch\u00fat kh\u00e1c bi\u1ec7t, c\u0169ng l\u00e0 do k\u1ebf th\u1eeba l\u1eabn nhau, nh\u00e2n chia t\u00edch l\u0169y, d\u1ea7n d\u1ea7n sai l\u1ec7ch h\u00e0o ly. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1edd kh\u1eafc v\u00e0 canh tr\u00f9 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 l\u00fac h\u01a1i nhanh ch\u1eadm, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 do l\u1ecbch sai. Theo \u300aT\u00f9y th\u01b0 &#8211; L\u1ecbch ch\u00ed\u300b, nh\u1eadt nguy\u1ec7t th\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac s\u1edbm mu\u1ed9n, c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i ti\u1ebfn tho\u00e1i, trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi ba kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi ba kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t, 'm\u01b0\u1eddi ba kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i', \u300aT\u00f9y th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aLu\u1eadt l\u1ecbch h\u1ea1\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi hai kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i'\" id=\"return-footnote-467-30\" href=\"#footnote-467-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>. Nay ch\u1ec9 sai ba kh\u1eafc, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do \u0111\u1ea1o tr\u1eddi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 sai l\u1ea7m.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, Nh\u1ea5t H\u00e0nh v\u00e0o th\u1eddi Khai Nguy\u00ean so\u1ea1n l\u1ecbch, d\u00f9ng l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n c\u00f9ng l\u1ecbch L\u00e2n \u0110\u1ee9c c\u1ee7a L\u00fd Thu\u1ea7n Phong v\u00e0 l\u1ecbch Ho\u00e0ng C\u1ef1c c\u1ee7a L\u01b0u Ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra ba m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y l\u1ea7n nh\u1eadt th\u1ef1c, l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c hai m\u01b0\u01a1i ba l\u1ea7n, l\u1ecbch L\u00e2n \u0110\u1ee9c \u0111\u00fang n\u0103m l\u1ea7n, l\u1ecbch Ho\u00e0ng C\u1ef1c \u0111\u00fang m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. Nh\u01b0 Nh\u1ea5t H\u00e0nh th\u00f4ng minh uy\u00ean b\u00e1c, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n, x\u00e9t c\u1ed5 kim c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh x\u00e1c, hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Thu\u1ea7n Phong, c\u00e0ng xa h\u01a1n. Hu\u1ed1ng chi l\u1ecbch S\u00f9ng Thi\u00ean c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ph\u1ed5 bi\u1ebfn kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, quen thu\u1ed9c v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang, \u0111ang \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng m\u00e3i m\u00e3i, h\u01a1n n\u1eefa sai l\u1ec7ch kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec m\u1ed9t l\u1ea7n thi\u00ean bi\u1ebfn m\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i, x\u00e9t \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n g\u1ed1c, c\u0169ng l\u00e0 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Di\u1ec5n. C\u00f2n l\u1ecbch C\u1ea3nh Ph\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0o cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00e9p l\u1ecbch c\u1ee7a th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00f9ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu v\u1eabn d\u00f9ng l\u1ecbch S\u00f9ng Thi\u00ean.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho An ph\u1ee7 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t an \u1ee7i, v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u1eefng ch\u00e2u huy\u1ec7n b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda b\u1eb1ng tre g\u1ed7 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 ty Kim Ng\u00f4 \u1edf Ho\u00e0ng th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng t\u1ea5u nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 n\u1eb7c danh, ai t\u1ef1 \u00fd \u0111\u01b0a l\u00ean quan s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho D\u01b0 T\u0129nh ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf C\u1eedu Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng m\u00e0 \u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9, nguy\u1ec7n gi\u00fap qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00ec s\u1ee3 h\u1ecd c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u x\u1ea5u, ng\u1ea7m gi\u00fap gi\u1eb7c, n\u00ean ph\u1ea3i c\u00f9ng \u0110\u1ecbch Thanh, T\u00f4n Mi\u1ec5n xem x\u00e9t, ph\u00f2ng ng\u1eeba. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, D\u01b0 T\u0129nh d\u1ef1 \u0111o\u00e1n N\u00f9ng Tr\u00ed Cao t\u1ea5t s\u1ebd c\u1ea7u vi\u1ec7n Giao Ch\u1ec9 v\u00e0 uy hi\u1ebfp c\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ee7ng c\u1ed1, n\u00ean \u0111\u00e3 h\u1eb9n v\u1edbi L\u00fd \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng h\u1ecd N\u00f9ng, h\u1ecd Ho\u00e0ng, \u0111\u1ec1u ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ecd nghe theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nghi ng\u1edd h\u1ecd kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, D\u01b0 T\u0129nh n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 c\u1ea7n h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi Tr\u00ed Cao l\u00e0 \u0111\u1ee7!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[86] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u00e0 Trung L\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri T\u1ea7n ch\u00e2u. C\u00e1c quan gi\u00e1n quan v\u00e0 ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec1u n\u00f3i Trung L\u1eadp kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i tr\u1ecb bi\u00ean. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111\u1ed5i \u00f4ng l\u00e0m Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u. Trung L\u1eadp t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i ch\u1ee9c Tri T\u1ea7n ch\u00e2u, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i ch\u1ee9c Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Nh\u1eef ch\u00e2u.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. C\u00f3 l\u00ednh th\u00fa t\u1ed1 c\u00e1o vi\u00ean \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, Trung L\u1eadp n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 do c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch g\u00ec \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> \u00d4ng cho \u0111\u00e1nh roi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i \u0111i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi: <i>&#8220;Tha cho k\u1ebb gian \u0111\u01b0\u1ee3c sao?&#8221;<\/i> Trung L\u1eadp \u0111\u00e1p: <i>&#8220;N\u1ebfu thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 y\u1ebfu c\u1ee7a c\u1ea5p tr\u00ean \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[87] Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri T\u1ea7n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c Tri ch\u00e2u Ch\u00e2n, S\u1edf, T\u1ee9 ph\u1ea3i do Ch\u1ebf tr\u00ed ph\u00e1t v\u1eadn ty li\u00ean danh ti\u1ebfn c\u1eed. N\u1ebfu l\u00e0m t\u1ed1t ch\u1ee9c v\u1ee5, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed. Th\u00e2n T\u00edch t\u1eebng l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u00e1c Ch\u00e2u, khi qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n tra, c\u00f3 k\u1ebb mu\u1ed1n \u00e9p d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m lo\u1ea1n, Th\u00e2n T\u00edch ch\u00e9m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, x\u0103m m\u1eb7t hai ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i m\u1edbi y\u00ean \u1ed5n. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>&#8220;Th\u00e2n T\u00edch l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u quan, x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, th\u1eadt kh\u00f4ng d\u1ec5 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c!&#8221;<\/i> \u1ede Kinh \u0110\u00f4ng, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp b\u1eaft gi\u1eef Th\u00f4ng ph\u00e1n B\u1ed9c Ch\u00e2u T\u1ec9nh Uy\u00ean, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u Th\u00e2n T\u00edch l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ed9c Ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, b\u1ecdn hung \u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft.<\/p>\n<p>Th\u00e2n T\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ty Ph\u00e1t v\u1eadn Giang Ho\u00e0i: <i>&#8220;T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c g\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quan \u0111i. N\u1ebfu ph\u1ea3i c\u1eed \u0111i, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n cho m\u01b0\u1ee3n thuy\u1ec1n quan. Ai vi ph\u1ea1m, b\u1ea3n t\u1ec9nh, b\u1ea3n ty v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0110\u1ecbch Thanh: <i>&#8220;D\u00e2n v\u00e0 quan l\u1ea1i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man, th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00e0y gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd l\u00ean ph\u00eda b\u1eafc d\u00e3y n\u00fai.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, mi\u1ec5n thu\u1ebf thu n\u0103m nay cho d\u00e2n \u1edf Giang T\u00e2y, H\u1ed3 Nam, Qu\u1ea3ng Nam ph\u1ea3i cung c\u1ea5p qu\u00e2n nhu, gi\u1ea3m ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra t\u01b0\u1edbc v\u1ecb l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng. Nh\u01b0ng t\u1ee5c x\u00f4 b\u1ed3, c\u1ea7u may, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5, th\u00ec l\u00e0m sao l\u00e0m cho phong t\u1ee5c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng k\u1ebb may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c xin l\u00e0m quan, Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng tr\u00e1t t\u1eed \u0111\u1ec3 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ban t\u00ean ch\u00f9a B\u1ea3o Nghi\u00eam<a class=\"footnote\" title=\"'Nghi\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nham', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 52 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-467-31\" href=\"#footnote-467-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a> cho ng\u00f4i ch\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng b\u00ean c\u1ea1nh m\u1ed9 c\u1ee7a c\u1ed1 Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Th\u00e1i T\u1ec1.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u, m\u1eb9 c\u1ee7a T\u1ec1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb xin ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung th\u00e0nh thu\u1ea7n khi\u1ebft \u0111\u00e1ng ghi nh\u1edb ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u00e1i T\u1ec1, L\u1ed7 T\u00f4ng \u0110\u1ea1o, Ti\u1ebft Khu\u00ea m\u00e0 th\u00f4i. C\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh x\u1eed trung th\u00e0nh c\u1ea9n tr\u1ecdng, tuy \u0111\u00f4i khi c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t nh\u1ecf nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m l\u1edbn. T\u00e2m c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ecbch c\u0169ng trung th\u1ef1c ch\u1ea5t ph\u00e1c, t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh, ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i th\u01b0\u1eddng khinh su\u1ea5t m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> B\u00e0ng T\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u00e2n t\u00e0i kh\u00f3 t\u00ecm, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm ghi nh\u1edb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1edbn, kh\u00f4ng ghi nh\u1edb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nh\u1ecf, nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 danh th\u1ea7n c\u1ee7a th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Nh\u1eadm B\u1ed1, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Tri H\u00e0 Nam ph\u1ee7, Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu s\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u, qua \u0111\u1eddi. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Cung Hu\u1ec7.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, sai quan c\u1ea7u tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[97] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u Ng\u1ee5y Qu\u00e1n v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Nguy\u00ean C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u1ecdi vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m qua loa. N\u1ebfu d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u1ea1m th\u1eddi, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i. Th\u00e0nh tr\u00ec Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u n\u00ean chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e1c h\u1ed9 gi\u00e0u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, c\u00f9ng thanh ni\u00ean trai tr\u00e1ng h\u1ee3p s\u1ee9c tu s\u1eeda ho\u00e0n ch\u1ec9nh. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o th\u1ee7y chi\u1ebfn, khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u1edbi giao chi\u1ebfn, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch ho\u00e0n h\u1ea3o.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u1ea1i chi\u1ebfm gi\u1eef Ung Ch\u00e2u, ng\u00e0y ng\u00e0y \u0111\u1ed1n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, huy\u00eanh hoang r\u1eb1ng s\u1ebd l\u1ea1i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[98] Truy t\u1eb7ng L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng Ki\u1ec1m h\u1ea1t V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Lu\u00e2n l\u00e0m \u0110an Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 gi\u00e1m H\u00e0 T\u00f4ng C\u1ed5 l\u00e0m Gia Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. <i>(Ri\u00eang Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3 v\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[99] Gi\u00e1n quan H\u00e0n Ch\u00ed t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169 tuy t\u1eebng v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng nghe n\u00f3i m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Nay xin t\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 t\u1ea5u s\u1ef1, ch\u1ec9 c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1ea5u b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u1eeb nay sau khi v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn ngo\u1ea1i th\u00e0nh kinh \u0111\u00f4, kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 11.)<\/i><\/p>\n<p>[100] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ki\u1ec1m h\u1ea1t Tr\u1ea7n Th\u1ef1 \u0111\u00e1nh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao, qu\u00e2n thua \u1edf Kim Th\u00e0nh d\u1ecbch, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba C\u00e1t v\u00e0 B\u1ea1ch ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng s\u1eed T\u1eeb Ng\u1ea1c ch\u1ebft tr\u1eadn<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea1ch ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng s\u1eed T\u1eeb Ng\u1ea1c ch\u1ebft tr\u1eadn, 'Ng\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Kh\u00ed', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-467-32\" href=\"#footnote-467-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>. Th\u1ef1 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 uy l\u1ec7nh, v\u1eeba g\u1eb7p gi\u1eb7c, qu\u00e2n s\u0129 v\u1eabn c\u00f2n t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00e1nh b\u1ea1c trong doanh tr\u1ea1i, sai Th\u1eeba C\u00e1t d\u1eabn 500 qu\u00e2n Trung C\u1ea3m c\u1ee7a Nghi ch\u00e2u l\u00e0m ti\u00ean phong, v\u1ed9i v\u00e0ng m\u1eb7c gi\u00e1p ti\u1ebfn l\u00ean, n\u00ean d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ea1i tr\u1eadn.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u00ecnh Kham \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, tri \u00cdch ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, M\u1ea1nh Tri T\u01b0\u1eddng chi\u1ebfm gi\u1eef Th\u1ee5c, L\u00fd Thu\u1eadn n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c, n\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u0103m Gi\u00e1p Ng\u1ecd. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i n\u0103m sau l\u00e0 Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Th\u1ee5c s\u1ebd c\u00f3 bi\u1ebfn, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng B\u00e0ng T\u1ecbch r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm ch\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee7 T\u00e2y Nam, kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng Kham.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ea1i sai Kham gi\u1eef Th\u1ee5c, v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi T\u1ecbch: <i>&#8220;Kham tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd b\u1ed5 v\u00e0o nh\u1ecb ph\u1ee7, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho h\u1eafn.&#8221;<\/i> T\u1ecbch n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1ee5 b\u1ea3o Kham th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 \u00fd n\u00f3i v\u1edbi Kham.&#8221;<\/i> Kham cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, Vua qu\u1ea3 nhi\u00ean tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1ee5 b\u1ea3o Kham, Kham t\u1ea1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n v\u00f4 d\u1ee5ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 \u1ee7y nhi\u1ec7m, \u0111\u00e2u d\u00e1m \u0111\u00f2i \u00e2n s\u1ee7ng r\u1ed3i m\u1edbi \u0111i.&#8221;<\/i> Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef Th\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec nghi ng\u1edd kh\u00f4ng s\u1eeda th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 Kham tu b\u1ed5 th\u00e0nh tr\u00ec.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u00e0ng T\u1ecbch c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b n\u00f3i \u0110oan minh \u0111\u1eb7c b\u00e1i, ch\u1ec9 c\u00f3 Kham v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1. T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c b\u00e1i v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u0110i\u1ec7n th\u1ecb \u0111\u1ed5i sang v\u0103n ch\u1ee9c th\u00ec thi m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 v\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00fa; ho\u1eb7c th\u00f4ng hi\u1ec3u m\u1ed9t kinh, h\u1ecfi ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi c\u00e2u, \u0111\u00fang s\u00e1u c\u00e2u l\u00e0 \u0111\u1ea1t. L\u1ea1i l\u1ec7nh Ph\u00e1n L\u1ec5 b\u1ed9 c\u00f9ng quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o th\u00ed.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u nha ti\u1ec1n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng d\u1ee5ng nh\u00e0 b\u1ebfp v\u00e0 ty tr\u00e0 r\u01b0\u1ee3u tr\u01b0\u1edbng thi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i vi ch\u1ebf.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u D\u01b0 T\u0129nh t\u00e2u: <i>&#8220;Giao Ch\u1ec9 n\u0103m nay ph\u1ea3i v\u00e0o c\u1ed1ng, nh\u01b0ng v\u00ec N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f4ng th\u00f4ng, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 xin h\u1ed9i binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e2u nay ch\u01b0a tr\u1ea3 l\u1eddi. Xem l\u1eddi \u01b0\u1edbc h\u1eb9n c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ea5t th\u00e0nh th\u1ef1c, d\u00f9 ch\u01b0a th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ch\u00fang th\u00eam chia r\u1ebd. \u0110\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u00e2u Ung, ch\u00e2u Kh\u00e2m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ecd.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng ban cho hai v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap chi ph\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1, \u0111\u1ee3i khi d\u1eb9p xong gi\u1eb7c s\u1ebd th\u01b0\u1edfng th\u00eam ba v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng cho ph\u00e9p Giao Ch\u1ec9 xu\u1ea5t binh, D\u01b0 T\u0129nh t\u00e2u r\u1eb1ng N\u00f9ng Tr\u00ed Cao l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea3n lo\u1ea1n c\u1ee7a Giao Ch\u1ec9, n\u00ean cho ph\u00e9p h\u1ecd xu\u1ea5t binh, \u0111\u1eebng ng\u0103n c\u1ea3n thi\u1ec7n \u00fd c\u1ee7a h\u1ecd. Nay kh\u00f4ng nghe theo, \u1eaft h\u1ecd s\u1ebd t\u1ee9c gi\u1eadn m\u00e0 ph\u1ea3n l\u1ea1i, gi\u00fap \u0111\u1ee1 N\u00f9ng Tr\u00ed Cao, n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n cho ph\u00e9p h\u1ecd. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ecbch Thanh t\u00e2u: <i>&#8220;L\u00fd \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh n\u00f3i s\u1ebd \u0111em n\u0103m v\u1ea1n b\u1ed9 binh, m\u1ed9t ngh\u00ecn k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, nh\u01b0ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt; h\u01a1n n\u1eefa, m\u01b0\u1ee3n binh ngo\u1ea1i bang \u0111\u1ec3 tr\u1eeb gi\u1eb7c trong n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho ta. Ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t N\u00f9ng Tr\u00ed Cao ho\u00e0nh h\u00e0nh kh\u1eafp hai Qu\u1ea3ng, s\u1ee9c ta kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u00ean ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n binh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi man. Ng\u01b0\u1eddi man tham l\u1ee3i qu\u00ean ngh\u0129a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y lo\u1ea1n, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1! Xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c d\u00f9ng binh Giao Ch\u1ec9, v\u00e0 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho D\u01b0 T\u0129nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng s\u1ee9 v\u1edbi Giao Ch\u1ec9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe theo k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a \u0110\u1ecbch Thanh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng ph\u1ee5c \u00f4ng c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa tr\u00f4ng r\u1ed9ng.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 L\u00fd T\u00f4ng \u0110\u1ea1o t\u00e2u r\u1eb1ng nghe n\u00f3i Giao Ch\u1ec9 s\u1ebd ph\u00e1t hai v\u1ea1n qu\u00e2n, theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0o gi\u00fap qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. S\u1ed1 qu\u00e2n n\u00e0y kh\u00e1c v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u0110\u1ecbch Thanh, nay ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u0110\u1ecbch Thanh, b\u1ecf \u0111i l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a L\u00fd T\u00f4ng \u0110\u1ea1o v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd.)<\/i><\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, c\u00f3 tuy\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua v\u00ec tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n n\u00ean t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng, khi g\u1eb7p c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh th\u00ec n\u00e9t m\u1eb7t lo l\u1eafng. B\u00e0ng T\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c quan nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00fang th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i lo l\u1eafng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ea3n, nh\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 do Tr\u1eabm kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00e0nh kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng tr\u1eddi, \u00e2n hu\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi d\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed7i c\u1ee7a c\u00e1c khanh.&#8221;<\/i> \u0110\u00eam h\u00f4m \u0111\u00f3, tr\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban y\u1ebfn m\u1eebng tuy\u1ebft r\u01a1i \u1edf Trung th\u01b0.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, hai ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn xem nh\u1ea1c m\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n. G\u1ed3m 12 chu\u00f4ng b\u00e1c: chu\u00f4ng Ho\u00e0ng Chung cao 2 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'vu' trong 'vu qu\u1ea3ng nh\u1ea5t x\u00edch nh\u1ecb th\u1ed1n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu nh\u1ea1c 5\/2, Ng\u1ecdc h\u1ea3i quy\u1ec3n 109, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 127 nh\u1ea1c ch\u00ed b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-33\" href=\"#footnote-467-33\" aria-label=\"Footnote 33\"><sup class=\"footnote\">[33]<\/sup><\/a>, 6 tr\u1ed1ng, 4 chi\u00eang, 6 v\u0169, c\u00e1n, \u0111\u00f2n ngang v\u00e0 tay quay t\u1ed5ng c\u1ed9ng cao 8 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'to\u1ea1i' trong 'to\u1ea1i k\u00ednh nh\u1ecb th\u1ed1n nh\u1ecb ph\u00e2n', theo Chu l\u1ec5 \u0111\u00f4ng quan kh\u1ea3o c\u00f4ng k\u00fd, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0 Ng\u1ecdc h\u1ea3i \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'to\u1ea1i'.\" id=\"return-footnote-467-34\" href=\"#footnote-467-34\" aria-label=\"Footnote 34\"><sup class=\"footnote\">[34]<\/sup><\/a>, theo T\u1ed1ng s\u1eed nh\u1ea1c ch\u00ed l\u00e0 1 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n. S\u00e2u 1 t\u1ea5c 2 li, d\u1ea3i ch\u1eef tri\u1ec7n m\u1ed7i m\u1eb7t c\u00f3 4 d\u1ecdc, 4 ngang, c\u00e1c n\u00fam \u1edf hai b\u00ean tr\u1ed1ng v\u00e0 v\u0169<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'hi\u1ec7p' trong 'mai c\u1ea3nh hi\u1ec7p c\u1ed5 d\u1eef v\u0169' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'hi\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u1ecb t\u00edch \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 7 Ho\u00e0ng h\u1eefu lu\u1eadn nh\u1ea1c \u0111\u1ed3ng d\u1ecb, Chu l\u1ec5, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, Ng\u1ecdc h\u1ea3i s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-467-35\" href=\"#footnote-467-35\" aria-label=\"Footnote 35\"><sup class=\"footnote\">[35]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i ch\u1ed7 c\u00f3 9 n\u00fam, m\u1ed7i m\u1eb7t t\u1ed5ng c\u1ed9ng 36 n\u00fam, kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa hai c\u00e1nh 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c 9 \u0111\u1ea5u 9 th\u0103ng 5 h\u1ee3p, n\u1eb7ng 106 c\u00e2n; 11 chu\u00f4ng t\u1eeb \u0110\u1ea1i L\u00e3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u c\u00f9ng quy c\u00e1ch v\u1edbi Ho\u00e0ng Chung, nh\u01b0ng kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa hai c\u00e1nh gi\u1ea3m d\u1ea7n n\u1eeda ph\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u 'nhi l\u01b0\u1ee1ng loan gian \u0111\u1ec7 gi\u1ea3m b\u00e1n ph\u00e2n' trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 31 Ngh\u1ecb nh\u1ea1c, Tr\u1ecb t\u00edch \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 127 nh\u1ea1c ch\u00ed 2 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, trong T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 th\u00eam 14 ch\u1eef 'ch\u00ed ho\u00e0ng chung nh\u1ea5t x\u00edch tam th\u1ed1n t\u1ee9 ph\u00e2n b\u00e1n, dung th\u1ee5 \u0111\u1ec7 gi\u1ea3m', nghi ng\u1edd nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu.\" id=\"return-footnote-467-36\" href=\"#footnote-467-36\" aria-label=\"Footnote 36\"><sup class=\"footnote\">[36]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn chu\u00f4ng \u1ee8ng Chung ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c 9 \u0111\u1ea5u 3 th\u0103ng 5 h\u1ee3p, nh\u01b0ng tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn \u1ee8ng Chung, n\u1eb7ng 148 c\u00e2n: \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi lu\u1eadt m\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea3n lu\u1eadt.<\/p>\n<p>12 kh\u00e1nh \u0111\u1eb7c: Ho\u00e0ng Chung, \u0110\u1ea1i L\u00e3 d\u00e0i 2 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc, tr\u1ed1ng 3 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 6 t\u1ea5c 6\/9 ph\u00e2n, d\u00e2y 3 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n; t\u1eeb Th\u00e1i Th\u1ed1c tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 9 t\u1ea5c, tr\u1ed1ng 2 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 6 t\u1ea5c, d\u00e2y 3 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n r\u01b0\u1ee1i, \u00e2m thanh \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea3n lu\u1eadt. Ho\u00e0ng Chung d\u00e0y 2 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, t\u1eeb \u0110\u1ea1i L\u00e3 tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00e0y d\u1ea7n, \u0111\u1ebfn \u1ee8ng Chung d\u00e0y 3 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n. Chi\u1ebfu \u0111em h\u00ecnh v\u1ebd g\u1eedi \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0.<\/p>\n<p>C\u00e1c quan b\u00e0n r\u1eb1ng theo Chu l\u1ec5: <i>&#8220;Chu\u00f4ng l\u1edbn l\u1ea5y 1\/10 kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa tr\u1ed1ng l\u00e0m \u0111\u1ed9 d\u00e0y; chu\u00f4ng nh\u1ecf l\u1ea5y 1\/10 kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa chi\u00eang l\u00e0m \u0111\u1ed9 d\u00e0y.&#8221;<\/i> Nh\u01b0 v\u1eady chu\u00f4ng l\u1edbn n\u00ean d\u00e0y, chu\u00f4ng nh\u1ecf n\u00ean m\u1ecfng. Nay chu\u00f4ng l\u1edbn n\u1eb7ng 106 c\u00e2n, chu\u00f4ng nh\u1ecf n\u1eb7ng 148 c\u00e2n, t\u1ee9c l\u00e0 chu\u00f4ng nh\u1ecf d\u00e0y, l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m kh\u00e1nh, g\u00f3c nghi\u00eang m\u1ed9t vu\u00f4ng r\u01b0\u1ee1i, r\u1ed9ng m\u1ed9t, \u0111\u00f9i hai, tr\u1ed1ng ba. Chia r\u1ed9ng \u0111\u00f9i l\u00e0m ba, b\u1ecf m\u1ed9t \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u1ed9ng tr\u1ed1ng: chia r\u1ed9ng tr\u1ed1ng l\u00e0m ba, l\u1ea5y m\u1ed9t l\u00e0m \u0111\u1ed9 d\u00e0y.&#8221;<\/i> Nay kh\u00e1nh kh\u00f4ng c\u00f3 r\u1ed9ng d\u00e0y, kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e0i ng\u1eafn, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang.<\/p>\n<p><i>(Chu\u00f4ng kh\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u00f3 l\u1ebd gi\u1ed1ng v\u1edbi s\u00e1ch c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu th\u00e1ng 6, b\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u1ea7m l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 2, nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;. X\u00e9t L\u00fd \u0110o\u00e1i th\u00e1ng 5 n\u0103m sau t\u1ea5u r\u1eb1ng, c\u00e1c quan b\u00e0n r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 chu\u00f4ng kh\u00e1nh ch\u01b0a ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi lu\u1eadt \u0111\u1ed9, b\u00e8n b\u1ecf kh\u00f4ng d\u00f9ng, l\u1ea1i chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. Nh\u01b0ng &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; thi\u1ebfu, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[108] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u1edf Nh\u0129 Anh C\u00e1c gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u300aTh\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0\u300b thi\u00ean <i>&#8220;V\u00f4 D\u1eadt&#8221;<\/i>. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm hi\u1ec3u r\u00f5 r\u1eb1ng b\u1eadc Vua cai tr\u1ecb \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea3nh gi\u00e1c v\u1edbi s\u1ef1 nh\u00e0n h\u1ea1, h\u01b0\u1edfng l\u1ea1c.&#8221;<\/i> D\u01b0\u01a1ng An Qu\u1ed1c t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 b\u1ee9c tranh <i>&#8220;V\u00f4 D\u1eadt&#8221;<\/i>, xin \u0111\u01b0\u1ee3c treo tr\u00ean b\u00ecnh phong. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n ng\u1ed3i quay l\u01b0ng l\u1ea1i v\u1edbi l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, n\u00ean vi\u1ebft ri\u00eang v\u00e0 \u0111\u1eb7t b\u00ean tr\u00e1i.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai \u0110inh \u0110\u1ee9c l\u1ea5y b\u1ed1n ch\u01b0\u01a1ng <i>&#8220;Thi\u00ean T\u1eed&#8221;<\/i>, <i>&#8220;Hi\u1ebfu Tr\u1ecb&#8221;<\/i>, <i>&#8220;Th\u00e1nh Tr\u1ecb&#8221;<\/i>, <i>&#8220;Qu\u1ea3ng Y\u1ebfu \u0110\u1ea1o&#8221;<\/i> trong \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu l\u00e0m tranh b\u00ean ph\u1ea3i. R\u1ed3i l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u vi\u1ebft thi\u00ean <i>&#8220;V\u00f4 D\u1eadt&#8221;<\/i>, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b, l\u1ea1i sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a cho hai b\u1ee9c tranh, c\u00f2n Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft ch\u1eef. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, V\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean nh\u1eefng b\u1ea3n vi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n vi\u1ebft <i>&#8220;V\u00f4 D\u1eadt&#8221;<\/i> v\u00e0 \u300aHi\u1ebfu Kinh\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c v\u1edbi \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b v\u00e0 \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b, nay theo \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nhan T\u1ef1 Hi\u1ec1n, Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n \u0110\u00e0i Ch\u00e2u, l\u00e0m Huy\u1ec7n \u00fay Lan Kh\u00ea, V\u1ee5 Ch\u00e2u. T\u1ef1 Hi\u1ec1n l\u00e0 ch\u00e1u \u0111\u1eddi sau c\u1ee7a Nhan Ch\u00e2n Khanh.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Tr\u1ecdng Gi\u1ea3n, Lang trung Binh b\u1ed9, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9. Gi\u1ea3n v\u1ed1n \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Tri qu\u00e2n Ch\u00e2u, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng, n\u00ean l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>[111] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh H\u1ed3, Giang, Ho\u00e0i, v.v., ho\u00e3n thu thu\u1ebf n\u0103m nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ed9 thu\u1ed9c t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng ch\u01b0a n\u1ed9p.<\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai B\u1ea3o An Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ea3 l\u0129nh qu\u00e2n V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Nguy\u00ean T\u00fac, Ninh Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u01b0u Nhu; n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, V\u1ec7 \u00fay khanh L\u1ee5c Phu sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, quan gi\u00e1n quan H\u00e0n Gi\u00e1ng nh\u00e2n l\u00fac v\u00e0o ch\u1ea7u t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Quy\u1ec1n b\u00ednh c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, vi\u1ec7c n\u00ean gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u1ec7 h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1ed1n kh\u00f4ng ng\u1ea1i t\u1ef1 m\u00ecnh x\u1eed l\u00fd, ch\u1ec9 lo ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec5, m\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u1ee5ng h\u00e0nh, th\u00ec h\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi d\u00e2n, n\u00ean m\u1ed7i l\u1ea7n mu\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft xem x\u00e9t \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Gi\u00e1ng l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00e2m Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 sai con trai \u0111\u01b0a th\u01b0 cho th\u1ea7n, trong th\u01b0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong tri\u1ec1u ngo\u00e0i n\u1ed9i, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'b\u1ea5t' trong c\u00e2u 'th\u1ea7n b\u1ea5t c\u1ea3m b\u1ea5t d\u0129 v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 53 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-467-37\" href=\"#footnote-467-37\" aria-label=\"Footnote 37\"><sup class=\"footnote\">[37]<\/sup><\/a>. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n gi\u1eef l\u1ea1i trong cung, s\u1ee3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho vi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o k\u00edn \u0111\u00e1o. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y c\u1ea7m v\u1ec1 \u0111\u1ed1t \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(L\u00e2m Hi\u1ebfn Kh\u1ea3, n\u0103m C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u1ee9 3 th\u00e1ng 2 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tham qu\u00e2n Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 hi\u1ec7n nay t\u1eeb n\u01a1i n\u00e0o g\u1eedi th\u01b0 cho H\u00e0n Gi\u00e1ng, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[114] Qu\u00e2n Trung Thu\u1eadn \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp, thu\u1ed9c Ty Tu\u1ea7n ki\u1ec3m Chi\u1ebfn tr\u00e1c v\u00f9ng bi\u00ean. N\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 7, H\u1ea1 T\u1ee7ng ki\u1ebfn ngh\u1ecb cho qu\u00e2n n\u00e0y thay phi\u00ean canh gi\u1eef c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n ch\u00ednh binh. N\u0103m th\u1ee9 8, v\u00ec l\u1ee5t l\u1ed9i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u1ea1m th\u1eddi t\u0103ng qu\u00e2n ch\u00ednh binh \u0111\u1ec3 b\u00f9 v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu. N\u0103m \u0111\u00f3, t\u1ea1m th\u1eddi cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u0111\u1ee3i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau kh\u00f4ng b\u1ed5 sung n\u1eefa.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-467-1\">ch\u1eef 'n\u01b0\u1edbc' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 v\u1ec1 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Man Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u1ea3n, \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 v\u1ec1 vi\u1ec7c Vua Nh\u00e2n T\u00f4ng d\u1eb9p N\u00f9ng Tr\u00ed Cao b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-2\">Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 65-9, 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9' ch\u00e9p l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9'. X\u00e9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, quan b\u1ecb gi\u00e1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; m\u00e0 Qu\u00e2n ch\u00e2u l\u1ea1i thu\u1ed9c Kinh T\u00e2y l\u1ed9, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1, nghi l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9' m\u1edbi \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-467-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-3\"> Tu\u1ea5n v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0m th\u01a1 ch\u00e2m bi\u1ebfm th\u1eddi s\u1ef1. Ch\u1eef 'th\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 52 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-4\"> l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1ea5u xin b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 h\u00e0nh qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t th\u1eddi Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh xu\u1ed1ng, ch\u1eef 't\u1ea5u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 50 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-5\"> Tr\u00ed Cao nh\u00e2n l\u00fac gi\u00f3 m\u1ea1nh b\u1ea5t ng\u1edd n\u1ed5i d\u1eady, ch\u1eef 'ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-6\"> li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7, ch\u1eef 'binh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 65\/9 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-7\">T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, ch\u1eef 'ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ee7', theo s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 298, \u300aLong b\u00ecnh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 8, \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 63 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-467-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-8\">Truy\u1ec7n c\u1ee7a D\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0 Nam, ch\u1eef 'Nam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-467-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-9\">Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 \u00f4ng, ch\u1eef 'Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 ph\u1ea7n tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-10\">Mi\u1ec5n cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng Nam li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ch\u1eef 'Mi\u1ec5n' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'Ch\u1ec9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 14, c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-467-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-11\">Ch\u1eef 'ph\u00f3' trong 'Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 'Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 446, \u300a\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 110 B\u1ea3n truy\u1ec1n b\u1ed5 sung. C\u00e1c ch\u1ed7 sau \u0111\u1ec1u s\u1eeda theo. <a href=\"#return-footnote-467-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-12\">Ch\u1eef 's\u1ee9' trong Quan s\u00e1t s\u1ee9 nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27-28 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-13\">Ch\u1eef 'y\u1ebfu' trong 'nhi\u1ec7m bi\u00ean y\u1ebfu gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 27-29 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-14\"> 'th\u1ea5y b\u1ea7y r\u1ed3ng kh\u00f4ng tranh l\u00e0m \u0111\u1ea7u l\u00e0 t\u1ed1t' ch\u1eef 't\u1ed1t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea7u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, Chu D\u1ecbch qu\u1ebb C\u00e0n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-467-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-15\"> '\u0111\u1eb7t m\u00ecnh sau m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc' ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u00e1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 \u300a\u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c kinh\u300b ch\u01b0\u01a1ng 7 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-467-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-16\">Kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o, ch\u1eef 's\u1ef1' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef '\u0111\u1ea1o' nguy\u00ean c\u00f3, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 tr\u00ean m\u00e0 b\u1ecf <a href=\"#return-footnote-467-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-17\">Trong b\u1ea3n g\u1ed1c c\u00f3 ch\u1eef 'th\u00ea' sau ch\u1eef 'qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 446, truy\u1ec7n Tri\u1ec7u S\u01b0 \u0110\u00e1n m\u00e0 b\u1ecf \u0111i. <a href=\"#return-footnote-467-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-18\"> \u0110\u1ec1 c\u1eed Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 Kinh ch\u1ebf t\u1eb7c \u0111\u1ea1o s\u1ef1, ch\u1eef 'T\u00e2y' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 5. \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man b\u1ea1n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng v\u0103n to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 290 \u300a\u0110\u1ecbch Thanh truy\u1ec7n\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-19\"> 'th\u1eeba' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eeba', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-467-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-20\"> 'pha' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-21\"> \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b ch\u00e9p '\u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng'. <a href=\"#return-footnote-467-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-22\">Ch\u1eef 'k\u00ec h\u1ea1' trong 'k\u00ec h\u1ea1 c\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng ti\u1ebfn ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 3, \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c\u300b, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u1ebf h\u1ec7 9 chi 13 b\u1ed5 sung. Ch\u1eef 'ti\u1ebfn' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 't\u1ea5u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00f9ng b\u1ea3n \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-467-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-23\"> L\u1ea1i \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5: 'L\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'n\u00e3i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-467-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-24\"> 'Th\u00e1i \u00e2m ch\u00e2n th\u1ef1c', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i \u00e2m tr\u1ef1c th\u1ef1c', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b V\u1eadn l\u1ecbch 1-7 ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i \u00e2m th\u1ef1c ph\u00e2n'. <a href=\"#return-footnote-467-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-25\">\u1ee8ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 m\u1ed9t kh\u1eafc, S\u00f9ng Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 hai kh\u1eafc, c\u00e2u n\u00e0y gi\u1ed1ng nh\u01b0 trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi l\u00e0 '\u1ee8ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, S\u00f9ng Thi\u00ean v\u00e0o gi\u1edd D\u1ea7n s\u01a1 m\u1ed9t kh\u1eafc sau' <a href=\"#return-footnote-467-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-26\">S\u00f9ng Thi\u00ean, C\u00e0n Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Minh kh\u00f4ng ghi nh\u1eadt th\u1ef1c, hai ch\u1eef 'Tuy\u00ean Minh' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-467-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-27\">\u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, ch\u1eef 'th\u1eddi' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u1eadt', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ecb', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-467-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-28\">h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u00fac h\u01a1i d\u00e0i ng\u1eafn, ch\u1eef 's\u00fac' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'to\u00e0n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-467-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-29\">vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n l\u1ecbch t\u01b0\u1ee3ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh x\u00e1c, ch\u1eef 't\u01b0\u1ee3ng' c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'gia', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang. Ch\u1eef 'to\u00e0n' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 's\u1edf', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-467-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-30\">trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi ba kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t, 'm\u01b0\u1eddi ba kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i', \u300aT\u00f9y th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 18, \u300aLu\u1eadt l\u1ecbch h\u1ea1\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi hai kh\u1eafc r\u01b0\u1ee1i' <a href=\"#return-footnote-467-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-31\">'Nghi\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nham', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 52 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-467-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-32\">B\u1ea1ch ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng s\u1eed T\u1eeb Ng\u1ea1c ch\u1ebft tr\u1eadn, 'Ng\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Kh\u00ed', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 50 \u300aQu\u1ea3ng Nguy\u00ean man ph\u1ea3n\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 10 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng b\u00ecnh N\u00f9ng Tr\u00ed Cao\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-467-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-33\"> Ch\u1eef 'vu' trong 'vu qu\u1ea3ng nh\u1ea5t x\u00edch nh\u1ecb th\u1ed1n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu nh\u1ea1c 5\/2, Ng\u1ecdc h\u1ea3i quy\u1ec3n 109, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 127 nh\u1ea1c ch\u00ed b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-33\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 33\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-34\"> Ch\u1eef 'to\u1ea1i' trong 'to\u1ea1i k\u00ednh nh\u1ecb th\u1ed1n nh\u1ecb ph\u00e2n', theo Chu l\u1ec5 \u0111\u00f4ng quan kh\u1ea3o c\u00f4ng k\u00fd, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0 Ng\u1ecdc h\u1ea3i \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'to\u1ea1i'. <a href=\"#return-footnote-467-34\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 34\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-35\"> Ch\u1eef 'hi\u1ec7p' trong 'mai c\u1ea3nh hi\u1ec7p c\u1ed5 d\u1eef v\u0169' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'hi\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u1ecb t\u00edch \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 7 Ho\u00e0ng h\u1eefu lu\u1eadn nh\u1ea1c \u0111\u1ed3ng d\u1ecb, Chu l\u1ec5, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, Ng\u1ecdc h\u1ea3i s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-467-35\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 35\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-36\"> C\u00e2u 'nhi l\u01b0\u1ee1ng loan gian \u0111\u1ec7 gi\u1ea3m b\u00e1n ph\u00e2n' trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 31 Ngh\u1ecb nh\u1ea1c, Tr\u1ecb t\u00edch \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 127 nh\u1ea1c ch\u00ed 2 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, trong T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 th\u00eam 14 ch\u1eef 'ch\u00ed ho\u00e0ng chung nh\u1ea5t x\u00edch tam th\u1ed1n t\u1ee9 ph\u00e2n b\u00e1n, dung th\u1ee5 \u0111\u1ec7 gi\u1ea3m', nghi ng\u1edd nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu. <a href=\"#return-footnote-467-36\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 36\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-467-37\">Ch\u1eef 'b\u1ea5t' trong c\u00e2u 'th\u1ea7n b\u1ea5t c\u1ea3m b\u1ea5t d\u0129 v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 th\u01b0\u1ee3ng, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 53 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-467-37\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 37\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":74,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-467","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2591,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/467\/revisions\/2591"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/467\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=467"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=467"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}