{"id":78,"date":"2025-07-02T05:05:56","date_gmt":"2025-07-02T05:05:56","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=78"},"modified":"2025-08-20T10:29:09","modified_gmt":"2025-08-20T03:29:09","slug":"quyen-1-nam-kien-long-thu-nhat-canh-than-960","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-1-nam-kien-long-thu-nhat-canh-than-960\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 1: N\u0102M KI\u1ebeN LONG TH\u1ee8 NH\u1ea4T (CANH TH\u00c2N, 960)","rendered":"QUY\u1ec2N 1: N\u0102M KI\u1ebeN LONG TH\u1ee8 NH\u1ea4T (CANH TH\u00c2N, 960)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, hai ch\u00e2u Tr\u1ea5n v\u00e0 \u0110\u1ecbnh b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u1ea5n, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n t\u1eeb Th\u1ed5 M\u00f4n ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng, h\u1ee3p binh v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an. Chu \u0110\u1ebf l\u1ec7nh Th\u00e1i T\u1ed5 d\u1eabn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00fac v\u1ec7 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eeb \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m. Th\u00e1i T\u1ed5 n\u1eafm quy\u1ec1n qu\u00e2n ch\u00ednh su\u1ed1t s\u00e1u n\u0103m, binh s\u0129 k\u00ednh ph\u1ee5c \u00e2n uy, nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo Th\u1ebf T\u00f4ng chinh ph\u1ea1t, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00f4ng l\u1edbn, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1. L\u00fac n\u00e0y, \u0110\u1ebf c\u00f2n nh\u1ecf, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi ng\u1edd, trong ngo\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u00fd suy t\u00f4n Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ng\u00f4i.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n ty, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh qu\u00e2n l\u00e0 M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau <i>(Di\u00ean Chi\u00eau, tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0o th\u00e1ng ba n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 n\u0103m, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n)<\/i> d\u1eabn ti\u1ec1n qu\u00e2n xu\u1ea5t ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc. L\u00fac \u1ea5y, trong kinh th\u00e0nh c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng ng\u00e0y xu\u1ea5t qu\u00e2n s\u1ebd t\u00f4n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m l\u00ean l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed, d\u00e2n ch\u00fang s\u1ee3 h\u00e3i, tranh nhau t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u1ec9 c\u00f3 n\u1ed9i \u0111\u00ecnh v\u1eabn y\u00ean \u1ed5n kh\u00f4ng hay bi\u1ebft.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u1eeda \u00c1i C\u1ea3nh, k\u1ef7 lu\u1eadt nghi\u00eam minh, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ea7n y\u00ean. Qu\u00e2n hi\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Trung l\u00e0 Mi\u00eau Hu\u1ea5n, n\u1ed5i ti\u1ebfng bi\u1ebft thi\u00ean v\u0103n, th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u1eddi kh\u00e1c, \u00e1nh s\u00e1ng \u0111en \u0111an xen l\u00e2u kh\u00f4ng tan, li\u1ec1n ch\u1ec9 cho th\u00e2n l\u1ea1i c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng Th\u00e0nh v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 thi\u00ean m\u1ec7nh v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1ed1i h\u00f4m \u1ea5y, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u d\u1ecbch, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u1ecdp b\u00e0n: <i>\"Ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n non y\u1ebfu, ch\u01b0a th\u1ec3 t\u1ef1 ch\u00ednh s\u1ef1. Nay ch\u00fang ta li\u1ec1u m\u1ea1ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc di\u1ec7t gi\u1eb7c, nh\u01b0ng ai bi\u1ebft cho? Chi b\u1eb1ng t\u00f4n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m l\u00ean ng\u00f4i Thi\u00ean t\u1eed, r\u1ed3i sau m\u1edbi b\u1eafc ph\u1ea1t c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.\"<\/i>\r\n\r\n\u0110\u00f4 \u00c1p Nha ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng l\u00e0 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e1o v\u1edbi em Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0 Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a. Khu\u00f4ng Ngh\u0129a l\u00fac \u1ea5y gi\u1eef ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Chi h\u1eadu Cung ph\u1ee5ng quan \u0110\u00f4 tri, li\u1ec1n c\u00f9ng X\u1eed V\u00e2n \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy \u0110\u1ee9c l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf <i>(Ph\u1ed5, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3)<\/i>. Ch\u01b0a b\u00e0n xong, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng x\u00f4ng v\u00e0o \u1ed3n \u00e0o tranh lu\u1eadn. Ph\u1ed5 v\u00e0 Khu\u00f4ng Ngh\u0129a ph\u00e2n t\u00edch l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch, r\u0103n b\u1ea3o: <i>(<i>\"Phi long k\u00fd\"<\/i> c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ch\u00e9p: X\u1eed V\u00e2n c\u0169ng c\u00f9ng khuy\u00ean gi\u1ea3i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng. X\u00e9t Qu\u1ed1c s\u1eed, X\u1eed V\u00e2n th\u1ea5y qu\u00e2n s\u01b0 mu\u1ed1n suy t\u00f4n, li\u1ec1n b\u00e1o Th\u00e1i T\u00f4ng, c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng b\u00e0n k\u1ebf, tri\u1ec7u M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3 Nh\u00e2n Th\u1ee5y', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 truy\u1ec7n M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 <i>(T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 273)<\/i> s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau quy\u1ebft ngh\u1ecb. Nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ec9 c\u00f3 Ph\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng khuy\u00ean gi\u1ea3i, X\u1eed V\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb7t. Nay g\u1ea1ch t\u00ean X\u1eed V\u00e2n.)<\/i> <i>\"Th\u00e1i \u00fay trung th\u00e0nh son s\u1eaft, \u1eaft kh\u00f4ng tha cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i!\"<\/i>\r\n\r\nC\u00e1c t\u01b0\u1edbng nh\u00ecn nhau, m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1ea3ng d\u1ea7n. L\u00e1t sau h\u1ecd l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp, tu\u1ed1t g\u01b0\u01a1m qu\u00e1t: <i>\"Trong qu\u00e2n b\u00e0n ri\u00eang \u0111\u1ec1u t\u1ed9i tru! \u0110\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, n\u1ebfu Th\u00e1i \u00fay kh\u00f4ng nghe, ch\u00fang ta h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 lui v\u1ec1 ch\u1ecbu t\u1ed9i!\"<\/i>\r\n\r\nPh\u1ed5 th\u1ea5y th\u1ebf kh\u00f4ng ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng Khu\u00f4ng Ngh\u0129a qu\u00e1t: <i>\"Ph\u1ebf l\u1eadp l\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u1ef1, c\u1ea7n th\u1eadn tr\u1ecdng! Sao c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m ng\u1ed7 ng\u01b0\u1ee3c th\u1ebf?!\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i nghe l\u1ec7nh. Ph\u1ed5 n\u00f3i ti\u1ebfp: <i>\"Gi\u1eb7c ngo\u00e0i \u0111ang \u00e1p bi\u00ean, sao kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh lui tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i b\u00e0n sau?\"<\/i>\r\n\r\nC\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng ch\u1ecbu: <i>\"Nay ch\u00ednh l\u1ec7nh r\u1ed1i ren, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i d\u1eb9p gi\u1eb7c xong, vi\u1ec7c \u1eaft sinh bi\u1ebfn. Ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 kinh t\u00f4n Th\u00e1i \u00fay, r\u1ed3i t\u1eeb t\u1eeb b\u1eafc ti\u1ebfn. N\u1ebfu Th\u00e1i \u00fay kh\u00f4ng nh\u1eadn, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e2u ch\u1ecbu ti\u1ebfn!\"<\/i>\r\n\r\nPh\u1ed5 b\u1ea3o Khu\u00f4ng Ngh\u0129a: <i>\"Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 v\u1eady, ph\u1ea3i s\u1edbm \u01b0\u1edbc th\u00fac.\"<\/i> R\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng: <i>\"Thay ng\u00f4i \u0111\u1ed5i h\u1ecd, tuy do m\u1ec7nh tr\u1eddi nh\u01b0ng c\u1ed1t \u1edf l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00e3 qua s\u00f4ng, c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111ang tr\u1ea5n gi\u1eef. Kinh th\u00e0nh h\u1ed7n lo\u1ea1n th\u00ec gi\u1eb7c ngo\u00e0i th\u00eam m\u1ea1nh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i lo\u1ea1n. N\u1ebfu nghi\u00eam c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, l\u00f2ng d\u00e2n y\u00ean th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 \u1ed5n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fa qu\u00fd.\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u00fd, ph\u00e2n chia nhi\u1ec7m v\u1ee5.\r\n\r\n\u0110\u00eam \u1ea5y, sai Nha \u0111\u1ed9i Qu\u00e2n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Di\u00ean U\u00e2n <i>(Di\u00ean U\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. Th\u00e1ng 7 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 2, \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng Thi\u1ebft k\u1ef5 th\u1ee9 2 Qu\u00e1ch Di\u00ean U\u00e2n l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed T\u00edn Ch\u00e2u.)<\/i> b\u00e1o g\u1ea5p cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Nghi l\u00e0 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 Ngu h\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u1ef3 <i>(Th\u1ea9m K\u1ef3, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3)<\/i>. Th\u1ee7 T\u00edn v\u00e0 Th\u1ea9m K\u1ef3 v\u1ed1n \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c Th\u00e1i T\u1ed5. T\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e2y ch\u1eb7t ch\u1edd s\u00e1ng.[footnote]'Li\u1ec7t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]\r\n\r\n[4] Th\u00e1i T\u1ed5 say ng\u1ee7, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng hay bi\u1ebft g\u00ec. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng s\u1edbm ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ti\u1ebfng h\u00f4 h\u00e9t vang l\u00ean kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u00eda, \u00e2m thanh ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 c\u00f9ng Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a v\u00e0o b\u00e1o v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 m\u1eb7c gi\u00e1p c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda ph\u00f2ng ng\u1ee7 n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7, xin t\u00f4n Th\u00e1i \u00fay l\u00ean l\u00e0m Thi\u00ean t\u1eed.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1i T\u1ed5 gi\u1eadt m\u00ecnh t\u1ec9nh d\u1eady, v\u1ed9i m\u1eb7c \u00e1o, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00e1p l\u1eddi, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau \u0111\u1ee1 \u00f4ng ra s\u1ea3nh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kho\u00e1c ho\u00e0ng b\u00e0o l\u00ean ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, r\u1ed3i c\u00f9ng qu\u1ef3 l\u1ea1y d\u01b0\u1edbi s\u00e2n x\u01b0ng v\u1ea1n tu\u1ebf. Th\u00e1i T\u1ed5 ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nghe, b\u00e8n c\u00f9ng nhau \u0111\u1ee1 Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ng\u1ef1a, \u00e9p \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda nam. Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1a, xin l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n.\r\n\r\n<i>(Theo 'C\u1ef1u l\u1ee5c', vi\u1ec7c c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c trong kinh th\u00e0nh th\u1ef1c ra l\u00e0 do Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1ef1 m\u00ecnh ra l\u1ec7nh, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 ai khuy\u00ean can. Nay theo 'T\u00e2n l\u1ee5c'.)<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n n\u1eafm d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng th\u1ec1 v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00ec tham ph\u00fa qu\u00fd m\u00e0 l\u1eadp ta l\u00e0m Thi\u00ean t\u1eed, n\u1ebfu nghe theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a ta th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1eb1ng kh\u00f4ng, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee7 c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nM\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, n\u00f3i: <i>\"Xin tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"Thi\u1ebfu \u0110\u1ebf v\u00e0 Th\u00e1i h\u1eadu, ta \u0111\u1ec1u t\u1eebng b\u1eafc di\u1ec7n th\u1edd ph\u1ee5ng, c\u00e1c c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngang h\u00e0ng v\u1edbi ta, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n x\u00fac ph\u1ea1m. C\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, khi m\u1edbi v\u00e0o kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u cho qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u1ef1 \u00fd chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t kho t\u00e0ng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady. Khi vi\u1ec7c xong xu\u00f4i, ta s\u1ebd h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu kh\u00f4ng, ta s\u1ebd tru di c\u1ea3 h\u1ecd.\"<\/i>\r\n\r\nM\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1. R\u1ed3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, t\u1eeb c\u1eeda Nh\u00e2n H\u00f2a ti\u1ebfn v\u00e0o[footnote] 'Ch\u1ec9nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ea5n', theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m g\u00ec c\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0110\u1ea1i Danh l\u00e0 Phan M\u1ef9 \u0111\u1ebfn g\u1eb7p c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ec3 th\u00f4ng b\u00e1o \u00fd \u0111\u1ecbnh, l\u1ea1i sai S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn an \u1ee7i gia quy\u1ebfn. C\u00f4ng th\u1ef1 c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m n\u1eb1m trong c\u1eeda T\u1ea3 D\u1ecbch, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u00f3ng c\u1eeda, b\u1ed1 tr\u00ed ph\u00f2ng th\u1ee7. Khi Chi\u00eau Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn, Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn m\u1edf c\u1eeda cho v\u00e0o.\r\n\r\n[5] T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0o tri\u1ec1u s\u1edbm ch\u01b0a lui, nghe bi\u1ebfn c\u1ed1, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t <i>(Ch\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi T\u00f4ng Th\u00e0nh [footnote]T\u00f4ng Th\u00e0nh nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'V\u0169 Th\u00e0nh', ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi Thanh ch\u00fa <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 ch\u00fa)<\/i> d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t truy\u1ec1n vi\u1ebft 'T\u00f4ng Th\u00e0nh'. B\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00ednh vi\u1ebft 'T\u00f4ng Th\u00e0nh', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda \u0111\u1ed5i.[\/footnote], l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean. Ch\u00fa T\u1ed1ng s\u1eed Ch\u1ea5t truy\u1ec1n vi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi T\u00f4ng Th\u00e0nh.)<\/i> xu\u1ed1ng \u0111i\u1ec7n n\u1eafm tay V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 <i>(Ph\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi Du Th\u1ee9, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 hai. Ch\u00fa T\u1ed1ng s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 truy\u1ec1n vi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi K\u1ef3, T\u1ecbnh Ch\u00e2u.)<\/i> n\u00f3i: <i>\"V\u1ed9i v\u00e0ng ph\u00e1i t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang ta.\"<\/i> M\u00f3ng tay \u0111\u00e2m v\u00e0o tay Ph\u1ed5, g\u1ea7n ch\u1ea3y m\u00e1u. Ph\u1ed5 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\nThi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, t\u1ea1i kinh Tu\u1ea7n ki\u1ec3m Th\u00e1i Nguy\u00ean H\u00e0n Th\u00f4ng <i>(Th\u00f4ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i> t\u1eeb trong cung ho\u1ea3ng h\u1ed1t ch\u1ea1y v\u1ec1, \u0111\u1ecbnh d\u1eabn qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7. T\u00e1n vi\u00ean \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng <i>(Ng\u1ea1n Th\u0103ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba.)<\/i> g\u1eb7p Th\u00f4ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u1ea3y l\u00ean ng\u1ef1a \u0111u\u1ed5i theo, \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0, c\u1eeda nh\u00e0 ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00f3ng, li\u1ec1n gi\u1ebft ch\u1ebft Th\u00f4ng c\u00f9ng v\u1ee3 con.\r\n\r\n[6] C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0a Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean Minh \u0110\u1ee9c m\u00f4n, Th\u00e1i T\u1ed5 ra l\u1ec7nh qu\u00e2n s\u0129 c\u1edfi gi\u00e1p tr\u1edf v\u1ec1 doanh tr\u1ea1i, Th\u00e1i T\u1ed5 c\u0169ng v\u1ec1 c\u00f4ng th\u1ef1, c\u1edfi b\u1ecf ho\u00e0ng b\u00e0o. Ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c, t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u01b0a Ch\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, Th\u00e1i T\u1ed5 ngh\u1eb9n ng\u00e0o r\u01a1i l\u1ec7 n\u00f3i: <i>\"Ta ch\u1ecbu \u01a1n s\u00e2u c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4ng, b\u1ecb l\u1ee5c qu\u00e2n \u00e9p bu\u1ed9c, m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i n\u00e0y, h\u1ed5 th\u1eb9n v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u00e2y?\"<\/i>\r\n\r\nCh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00e1p, T\u00e1n ch\u1ec9 huy \u0110\u00f4 ngu h\u1ea7u Th\u00e1i Nguy\u00ean La Ng\u1ea1n Ho\u00e0n r\u00fat ki\u1ebfm ti\u1ebfn l\u00ean n\u00f3i: <i>\"Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00f4 ch\u1ee7, h\u00f4m nay nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i l\u1eadp thi\u00ean t\u1eed.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1i T\u1ed5 qu\u00e1t m\u1eafng, Ng\u1ea1n Ho\u00e0n kh\u00f4ng lui. Ch\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m g\u00ec, Ph\u1ed5 b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng b\u1eadc l\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, Ch\u1ea5t \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i theo, r\u1ed3i c\u00f9ng x\u01b0ng v\u1ea1n tu\u1ebf.\r\n\r\n[7] Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 thi\u1ec1n v\u1ecb[footnote]Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 thi\u1ec1n v\u1ecb, 'S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00f9ng Quang \u0111i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. Tri\u1ec7u t\u1eadp v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan v\u00e0o h\u00e0ng, \u0111\u1ebfn gi\u1edd b\u00f4 <i>(kho\u1ea3ng 3-5 gi\u1edd chi\u1ec1u)<\/i>, h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, ch\u1ec9 c\u00f2n thi\u1ebfu chi\u1ebfu th\u01b0 thi\u1ec7n v\u1ecb c\u1ee7a Chu \u0110\u1ebf[footnote]Ch\u1ec9 c\u00f2n thi\u1ebfu chi\u1ebfu th\u01b0 thi\u1ec7n v\u1ecb c\u1ee7a Chu \u0110\u1ebf, 'v\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u00e0o C\u1ed1c <i>(C\u1ed1c, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean, ng\u01b0\u1eddi B\u00e2n Ch\u00e2u)<\/i> r\u00fat t\u1eeb trong tay \u00e1o ra, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u00e3 so\u1ea1n xong.\"<\/i> Li\u1ec1n d\u00f9ng chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u00f3. Tuy\u00ean huy s\u1ee9 d\u1eabn Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn long tr\u00ec, quay m\u1eb7t v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc l\u1ea1y nh\u1eadn.\r\n\r\n<i>('Qu\u1ed1c s\u1eed', 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 c\u00e1c truy\u1ec7n k\u00fd kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi t\u00ean Tuy\u00ean huy s\u1ee9, nghi ng\u1edd l\u00e0 T\u1ea3m C\u01b0 Nhu\u1eadn.)<\/i>\r\n\r\nT\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ee1 Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean \u0111i\u1ec7n, thay y ph\u1ee5c \u1edf d\u00e3y ph\u00eda \u0111\u00f4ng, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 ng\u1ed3i l\u00ean ng\u00f4i. Qu\u1ea7n th\u1ea7n l\u1ea1y ch\u00fac m\u1eebng.\r\n\r\nPhong Chu \u0110\u1ebf l\u00e0m Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0m Chu Th\u00e1i h\u1eadu, d\u1eddi v\u1ec1 \u1edf T\u00e2y Kinh.\r\n\r\n<i>(T\u00f4 Tri\u1ec7t trong 'Long Xuy\u00ean bi\u1ec7t ch\u00ed' n\u00f3i: H\u00e0n Th\u00f4ng d\u1eabn th\u00e2n v\u1ec7 chi\u1ebfn d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft, b\u1ea1i tr\u1eadn m\u00e0 ch\u1ebft. Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1edfi gi\u00e1p \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t g\u1eb7p Th\u00e1i T\u1ed5, \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ec7n v\u1ecb. So v\u1edbi qu\u1ed1c s\u1eed v\u00e0 'Phi long k\u00fd', 'T\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n', 'S\u00f3c k\u00fd' \u0111\u1ec1u kh\u00e1c, e r\u1eb1ng 'Bi\u1ec7t ch\u00ed' sai. H\u00e0n Th\u00f4ng b\u1ecb gi\u1ebft \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, ch\u01b0a t\u1eebng giao chi\u1ebfn. C\u00f2n Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ef1c s\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, t\u01b0\u1edbng s\u0129 li\u1ec1n \u0111\u01b0a Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn, Ch\u1ea5t g\u1eb7p Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c \u01b0\u1edbc th\u00fac t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 l\u1ec5 v\u1edbi Th\u00e1i h\u1eadu, Thi\u1ebfu \u0111\u1ebf, v\u1ed1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o th\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Ch\u1ea5t xin. Ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u1eafm tay V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn ch\u1ea3y m\u00e1u v\u00e0 vi\u1ec7c Quang ghi ch\u00e9p Ch\u1ea5t kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt. Nay tham kh\u1ea3o v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda.)<\/i>\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu d\u1ef1a theo t\u00ean ch\u00e2u m\u00e0 m\u00ecnh \u0111ang n\u1eafm gi\u1eef ti\u1ebft \u0111\u1ed9, \u0111\u1ecbnh qu\u1ed1c hi\u1ec7u l\u00e0 T\u1ed1ng. \u0110\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, \u0111\u1ea1i x\u00e1, nh\u1eefng t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng x\u00e1 kh\u00f4ng tha c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha h\u1ebft. Qu\u00e2n s\u0129 b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc. Sai quan chia nhau t\u1ebf c\u00e1o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, x\u00e3 t\u1eafc. Ph\u00e1i trung s\u1ee9 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m mang chi\u1ebfu \u0111i kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu ri\u00eang cho h\u1ecd.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c ph\u00e1i s\u1ee9 mang chi\u1ebfu \u0111i kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, trong 'Qu\u1ed1c s\u1eed' ghi l\u00e0 ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'. Vi\u1ec7c t\u1ebf c\u00e1o, trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi l\u00e0 ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, nay theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed'. Hai vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f9ng thi h\u00e0nh, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00e1ch nhau \u0111\u1ebfn n\u0103m ng\u00e0y. Vi\u1ec7c ban chi\u1ebfu ri\u00eang cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ng\u00e0y \u0111\u00f3 l\u00e0 M\u1eadu Ng\u1ecd, nay ghi chung l\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u00f4 Th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Mi S\u01a1n n\u00f3i: <i>\"Ta x\u00e9t H\u00e1n Cao T\u1ed5, Quang V\u0169, \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nh\u00e0 ta, b\u1ed1n v\u1ecb Vua n\u00e0y \u0111\u1ec1u nh\u1edd kh\u00f4ng th\u00edch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 c\u00e0ng lo\u1ea1n, nh\u01b0 T\u1ea7n, T\u1ea5n v\u00e0 T\u00f9y, tuy c\u00f3 s\u1ee9c h\u1ee3p nh\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u00ec ham gi\u1ebft ch\u00f3c kh\u00f4ng th\u00f4i, n\u00ean ho\u1eb7c h\u1ee3p r\u1ed3i l\u1ea1i tan, ho\u1eb7c cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. 'Quy gi\u00e1m' n\u00f3i: Th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c tranh gi\u00e0nh r\u1ed3i h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0o T\u1ea7n, d\u00e2n kh\u1ed5 v\u00ec s\u1ef1 t\u00e0n b\u1ea1o c\u1ee7a T\u1ea7n, T\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u00e0 H\u00e1n th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eddi Nam B\u1eafc ph\u00e2n li\u1ec7t r\u1ed3i h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0o T\u00f9y, ng\u01b0\u1eddi ta ch\u00e1n s\u1ef1 lo\u1ea1n l\u1ea1c c\u1ee7a T\u00f9y, T\u00f9y kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc chia c\u1eaft, thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed1i ren ch\u01b0a th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e0 ta l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 b\u1eb1ng nh\u00e2n ngh\u0129a, n\u00ean d\u00e2n theo v\u1ec1, v\u00ec th\u1ebf thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 T\u1ed1ng. B\u1eadc ch\u00e2n nh\u00e2n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, m\u1edf mang \u0111\u1ea1i nghi\u1ec7p, v\u01b0\u1ee3t c\u1ea3 \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu, v\u01b0\u1ee3t c\u1ea3 H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, s\u00e1nh ngang v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. C\u00f3 bi\u1ebft nguy\u00ean do nh\u00e0 T\u1ed1ng h\u01b0ng th\u1ecbnh ch\u0103ng?<\/i><\/i>\r\n\r\n<i><i>Th\u00e1i T\u1ed5 sinh v\u00e0o n\u0103m \u0110inh H\u1ee3i, ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 hai. \u00c1nh s\u00e1ng l\u00e0nh, s\u1eafc \u0111\u1eb9p t\u1ed1t, k\u1ebft t\u1ee5 th\u00e0nh tinh anh. H\u01b0\u01a1ng th\u01a1m l\u1ea1, kh\u00ed th\u1ea7n k\u1ef3, ng\u01b0ng t\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n kh\u00ed. B\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng h\u01b0ng kh\u1edfi, t\u1ef1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, qu\u1ea3 kh\u00f4ng sai v\u1eady. \u1ede th\u00ec c\u00f3 m\u00e2y l\u00e0nh, \u0111i th\u00ec c\u00f3 qu\u1ea7ng m\u1eb7t tr\u1eddi, l\u00f2ng tr\u1eddi \u01b0u \u00e1i th\u1eadt s\u00e2u s\u1eafc. T\u1ee5c ng\u1eef c\u00f3 c\u00e2u \"<\/i>Tri\u1ec7u th\u1ea7n ng\u00f4n khoa t\u1ed1ng<i>\", l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u00e3 l\u00e2u. Tr\u1eddi ban cho, ng\u01b0\u1eddi ban cho, m\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft. Khi c\u00f2n l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i nh\u00e0 Chu, v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, uy danh l\u1eebng l\u1eaby, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u00f3. N\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 b\u1ea3y, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n tu\u1ed5i. \"<\/i>Thu h\u00e1i rau vi, rau vi \u0111\u00e3 m\u1ecdc<i>\", l\u00fac \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang.<\/i><\/i>\r\n\r\n<i><i>Ng\u00e0y \u1ea5y, trong kinh \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c suy t\u00f4n, nh\u01b0ng trong cung ch\u01b0a bi\u1ebft. \"<\/i>Ta ra xe, \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ed3ng c\u1ecf<i>\", l\u00fac \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y m\u1ed3ng ba th\u00e1ng \u1ea5y. Ng\u00e0y \u1ea5y, t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1ea1i b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c suy t\u00f4n, nh\u01b0ng Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u01b0a nghe th\u1ea5y. Qua ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u00e0 Gi\u00e1p Th\u00ecn, c\u1eeda ph\u00f2ng ch\u01b0a m\u1edf, nh\u1eefng k\u1ebb \u00e9p bu\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u01b0a k\u1ecbp n\u00f3i th\u00ec \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o \u0111\u00e3 kho\u00e1c l\u00ean ng\u01b0\u1eddi. Than \u00f4i! Thu\u1ea5n c\u00f2n t\u1eeb ch\u1ed1i \u1edf Nam H\u00e0; Thang c\u00f2n \u0111\u1ee3i \u1edf \u0110\u1ea1i Quynh. T\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ung dung nh\u01b0 Thu\u1ea5n, Thang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u00e2y? Ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1eddi th\u1ec1 kh\u00f4ng ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i Vua c\u0169, kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang m\u00e0 th\u00f4i. Ba l\u1ea7n nh\u01b0\u1eddng, ba l\u1ea7n t\u1eeb, mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng nh\u1eadn l\u1ea5y, c\u00f3 th\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00f4ng mi\u1ebfu nh\u00e0 Chu, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n vi\u1ec7c nh\u00e0 Chu nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i; c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n vi\u1ec7c \u00e9p bu\u1ed9c \u1edf Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u. Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady, ta bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c!\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>\u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu so\u1ea1n 'Ng\u0169 \u0110\u1ea1i s\u1eed', ch\u00e9p nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng, nh\u00e0 H\u00e1n l\u00e0 <i>\"m\u1ea5t\"<\/i>, ch\u00e9p nh\u00e0 T\u1ea5n l\u00e0 <i>\"di\u1ec7t\"<\/i>, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Chu th\u00ec ghi r\u00f5: <i>\"Nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i, nh\u00e0 T\u1ed1ng h\u01b0ng.\"<\/i> \u00d4i! Nh\u00e0 T\u1ed1ng nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c \u1ee9ng thi\u00ean thu\u1eadn nh\u00e2n v\u1eady! Ng\u00e0y nh\u1eadn m\u1ec7nh, ch\u1ee3 b\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i d\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u00e2n ngh\u0129a \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. <i>\"B\u00ean c\u1ea1nh gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m, sao c\u00f3 th\u1ec3 cho k\u1ebb kh\u00e1c ng\u1ee7\"<\/i>, \u0111\u00f3 l\u00e0 ngh\u0129a l\u00fd t\u1eadn c\u00f9ng.)<\/i>\r\n\r\n[9] Bi\u1ec7n \u0110\u00f4 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng ng\u00f2i l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u00e0ng n\u0103m \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu n\u1ea1o v\u00e9t ch\u1ed7 c\u1ea1n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec1u do d\u00e2n t\u1ef1 chu\u1ea9n b\u1ecb. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ra chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 chu c\u1ea5p, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh. L\u1ea1i th\u1ea5y H\u00e0 B\u1eafc n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 l\u00faa r\u1ebb, b\u00e8n ra l\u1ec7nh t\u0103ng gi\u00e1 \u0111\u1ec3 mua d\u1ef1 tr\u1eef.\r\n\r\n[10] Khi Vua ti\u1ebfn v\u00e0o kinh \u0111\u00f4, b\u1ecdn gian d\u00e2n trong c\u00e1c ng\u00f5 h\u1ebbm th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. V\u00ec th\u1ebf, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3, \u0111\u1ed3 v\u1eadt b\u1ecb c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c quan ph\u1ee7 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, truy t\u1eb7ng H\u00e0n Th\u00f4ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh[footnote]Ch\u1eef 't\u1eb7ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, c\u00f9ng 'T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1ea5u th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], an t\u00e1ng theo nghi l\u1ec5, khen ng\u1ee3i \u00f4ng khi g\u1eb7p nguy kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chu Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng c\u00f2n nh\u1ecf y\u1ebfu, H\u00e0n Th\u00f4ng c\u00f9ng Vua c\u00f9ng n\u1eafm quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n c\u1ea5m v\u1ec7, qu\u00e2n ch\u00ednh ph\u1ea7n l\u1edbn do Th\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. \u00d4ng t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee9ng r\u1eafn, hay l\u1ea1m d\u1ee5ng uy quy\u1ec1n, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ee5c, g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"H\u00e0n tr\u1ee3n m\u1eaft\"<\/i>. Con \u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat m\u01b0u tr\u00ed[footnote]Ch\u1eef 'tr\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484 'H\u00e0n Th\u00f4ng truy\u1ec7n', 'T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1ea5u th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], t\u1eeb nh\u1ecf b\u1ecb b\u1ec7nh g\u00f9, th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"H\u00e0n l\u1ea1c \u0111\u00e0\"<\/i>. Th\u1ea5y Vua \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean Th\u00f4ng n\u00ean s\u1edbm lo li\u1ec7u, nh\u01b0ng Th\u00f4ng kh\u00f4ng nghe, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ebft trong ho\u1ea1n n\u1ea1n. V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng xem th\u01b0\u1eddng m\u1ec7nh, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y \u00fd, Vua r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn, \u0111\u1ecbnh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e, sau \u0111\u00f3 tha ch\u1ebft, nh\u01b0ng su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng trao quy\u1ec1n ti\u1ebft vi\u1ec7t. Sau n\u00e0y, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, th\u1ea5y tr\u00ean t\u01b0\u1eddng c\u00f3 h\u00ecnh v\u1ebd l\u1ea1c \u0111\u00e0 v\u00e0 ch\u00e2n dung H\u00e0n Th\u00f4ng, l\u1eadp t\u1ee9c sai qu\u00e9t s\u1ea1ch[footnote]Ch\u1eef 'c\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'to\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote].\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'K\u00fd v\u0103n' ghi: Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n ch\u00e9m V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng, nh\u01b0ng v\u00ec m\u1edbi nh\u1eadn m\u1ec7nh, n\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1. Nh\u01b0ng su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng d\u00f9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m, ch\u1ec9 kh\u00f4ng trao quy\u1ec1n ti\u1ebft vi\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i>\r\n\r\n[12] Ban chi\u1ebfu cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 L\u00fd C\u1ea3nh, b\u00e1o vi\u1ec7c nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1eadp l\u1ea1i qu\u00e2n An Vi\u1ec5n \u1edf An ch\u00e2u, qu\u00e2n Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c \u1edf Hoa ch\u00e2u, qu\u00e2n Th\u00e1i Ninh \u1edf Duy\u1ec7n ch\u00e2u.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn t\u1eeb Ngh\u0129a Th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9.\r\n\r\nCao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1eddng S\u01a1n t\u1eeb Ninh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9[footnote]Ch\u1eef 'Ninh Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Giang Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 21, truy\u1ec7n Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111o\u1ea1n v\u0103n d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y v\u1ec1 Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u00e0n t\u1eeb ch\u1ee9c 'Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 l\u00e0m Ninh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. Vi\u1ec7c 'Ninh Giang' b\u1ecb vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'Giang Ninh' \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c trong 'T\u1ee5c T\u01b0 Tr\u1ecb Th\u00f4ng Gi\u00e1m' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m')<\/i> quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n kh\u1ea3o d\u1ecb. C\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng S\u1eed' ghi l\u00e0 'Giang Ninh qu\u00e2n', c\u00f3 l\u1ebd do b\u1ea3n g\u1ed1c c\u00f3 sai s\u00f3t.[\/footnote], M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 <i>(theo <i>\"T\u1ed1ng S\u1eed\"<\/i> ghi l\u00e0 Giang Ninh qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 th\u00e2n qu\u00e2n m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9[footnote]Ch\u1eef 'th\u00e2n qu\u00e2n' v\u00e0 'm\u00e3 qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'T\u1ee9 Kh\u1ed1 To\u00e0n Th\u01b0 Kh\u1ea3o Ch\u1ee9ng' quy\u1ec3n 30 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote])<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ngh\u0129a Th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m.\r\n\r\nTr\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh \u0110\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Y\u1ebfm Th\u1ee9 t\u1eeb V\u0169 T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u00ec t\u1eeb \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, M\u1ee5c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9[footnote]Ch\u1eef 'Th\u00e1i Ninh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00e1i Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 250, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u00ec m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9.\r\n\r\nTr\u01b0\u01a1ng Quang H\u00e0n ng\u01b0\u1eddi Li\u00eau t\u1eeb H\u1ed5 Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 <i>(theo <i>\"T\u1ed1ng S\u1eed\"<\/i> v\u00e0 <i>\"T\u1ed1ng S\u1eed K\u00fd\"<\/i> \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 H\u1ed5 Ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng)<\/i>, Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ninh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 <i>(theo <i>\"T\u1ed1ng S\u1eed\"<\/i> v\u00e0 <i>\"T\u1ed1ng S\u1eed K\u00fd\"<\/i> \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 Giang Ninh)<\/i>.\r\n\r\nTri\u1ec7u Ng\u1ea1n Huy ng\u01b0\u1eddi An H\u1ec9 t\u1eeb H\u1ed5 Ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Nh\u1ea1c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m V\u0169 T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9.\r\n\r\nT\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan t\u01b0\u1edbc, ph\u1ea9m h\u00e0m v\u00e0 hu\u00e2n ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao ph\u00f2 t\u00e1 c\u1ee7a h\u1ecd.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ban cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 g\u1ea7n g\u0169i v\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u0129nh c\u1ea5m qu\u00e2n \u00e1o b\u00e0o, \u0111ai ng\u1ecdc t\u00ea, ng\u1ef1a y\u00ean c\u01b0\u01a1ng t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, tha cho 34 t\u01b0\u1edbng h\u00e0ng c\u1ee7a Giang Nam t\u1eeb th\u1eddi Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, nh\u01b0 Chu Th\u00e0nh, tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n<i>(Chu Th\u00e0nh, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, sai s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u c\u1ee9u t\u1ebf v\u00e0 cho vay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ec7nh cho T\u00f4ng ch\u00ednh thi\u1ebfu khanh Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i> t\u1ebf t\u1ea1i mi\u1ebfu nh\u00e0 Chu v\u00e0 hai l\u0103ng Tung, Kh\u00e1nh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e1i l\u1ec5, ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh. <i>(Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i>, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[19] Thi\u00ean H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i u\u00fd ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ng\u1ee5y v\u01b0\u01a1ng Uy\u1ec3n Kh\u00e2u Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh <i>(Ng\u1ea1n Khanh, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 nh\u1ea5t)<\/i> d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u00ean, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nNg\u1ea1n Khanh l\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh, l\u1ea1i l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, phu nh\u00e2n qu\u1eadn Nh\u1eef Nam c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khu\u00f4ng Ngh\u0129a c\u0169ng l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean Vua th\u01b0\u1eddng \u01b0u \u0111\u00e3i trong l\u1ec5 ti\u1ebfp \u0111\u00e3i.\r\n\r\n[20] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 Ngu h\u1ea7u V\u0169 An H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n <i>(L\u1ec7nh Kh\u00f4n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc, M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau l\u1ea1i d\u1eabn ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Sau khi Vua nh\u1eadn thi\u1ec7n v\u1ecb, sai s\u1ee9 d\u1ee5 Di\u00ean Chi\u00eau v\u00e0 L\u1ec7nh Kh\u00f4n t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1[footnote]'C\u00e1c' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u tu\u00e2n m\u1ec7nh. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, phong Di\u00ean Chi\u00eau l\u00e0m \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m[footnote]'Gia' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 251, 'M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau truy\u1ec7n' m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], Chi\u00eau Ho\u00e1 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u1ed3ng Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 nh\u1ecb ph\u1ea9m, L\u1ec7nh Kh\u00f4n l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u1ed3ng B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 v\u00e0 quan l\u1ea1i trong ph\u1ee7 B\u00e1 \u00e1o b\u00e0o, \u0111ai v\u00e0ng, ng\u1ef1a y\u00ean c\u01b0\u01a1ng t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, L\u01b0u Hi C\u1ed5, Ph\u00e1n quan Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy \u0110\u1ee9c \u1edf Ninh L\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu; Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129; L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh, Ph\u00e1n quan Quan s\u00e1t s\u1ee9 T\u1ed1ng, B\u1ea1c \u1edf An Th\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129; Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n, Nhi\u1ebfp Quan s\u00e1t suy quan \u1edf Th\u00e1i Khang, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung; Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Nhu, Ph\u00f3 s\u1ee9 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u00ec Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Ng\u1ea1n Nhu, xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb n\u0103m Thanh Th\u00e1i th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u1ee5c Ch\u00e2u, ban t\u00ean m\u1edbi l\u00e0 Quang Ngh\u0129a.\r\n\r\n[24] C\u00e1c quan xin l\u1eadp t\u00f4ng mi\u1ebfu, chi\u1ebfu cho b\u00e1 quan t\u1eadp trung b\u00e0n lu\u1eadn t\u1ea1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau <i>(Chi\u00eau, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 hai)<\/i> c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"K\u00ednh x\u00e9t, Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n v\u00e0 V\u0169 \u0111\u1ec1u l\u1eadp n\u0103m mi\u1ebfu, g\u1ed3m hai Chi\u00eau, hai M\u1ee5c v\u00e0 Th\u1ee7y t\u1ed5. Nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh s\u00e1u mi\u1ebfu, ngo\u00e0i Chi\u00eau M\u1ee5c c\u00f2n th\u1edd Kh\u1ebf v\u00e0 Thang. Nh\u00e0 Chu l\u1eadp b\u1ea3y mi\u1ebfu, ngo\u00e0i th\u00e2n mi\u1ebfu c\u00f2n th\u1edd Th\u00e1i t\u1ed5, V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 V\u01b0\u01a1ng. Nh\u00e0 H\u00e1n l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u1eadp mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng theo l\u1ec5. Nh\u00e0 Ng\u1ee5y, T\u1ea5n m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3y mi\u1ebfu, Giang T\u1ea3 k\u1ebf th\u1eeba kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng trong b\u1ea3y mi\u1ebfu v\u1eabn \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng Th\u00e1i t\u1ed5. Nh\u00e0 T\u00f9y ch\u1ec9 l\u1eadp b\u1ed1n mi\u1ebfu l\u00e0 Cao, T\u1eb1ng, T\u1ed5, N\u1ec5. Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u00f9y, l\u1eadp b\u1ed1n th\u00e2n mi\u1ebfu, t\u1eeb nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng tr\u1edf v\u1ec1 sau kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p ch\u1ebf[footnote] 'Ph\u00e1p' nguy\u00ean l\u00e0 'V\u1ecb', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' quy\u1ec3n 89 c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu t\u1eadp c\u1ea3o' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu)<\/i> L\u1ec5 15-22 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], x\u00e9t theo \u0111\u1ea1o x\u01b0a, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a th\u00edch h\u1ee3p. K\u00ednh xin truy t\u00f4n hi\u1ec7u th\u1ee5y cho b\u1ed1n \u0111\u1eddi Cao, T\u1eb1ng, d\u1ef1ng mi\u1ebfu th\u1ea5t.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.\r\n\r\nCh\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u00f4ng mi\u1ebfu c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o b\u1ed1n th\u00e1ng \u0111\u1ea7u m\u00f9a v\u00e0 th\u00e1ng cu\u1ed1i \u0111\u00f4ng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m l\u1ea7n t\u1ebf l\u1ec5, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 r\u1eb1m d\u00e2ng c\u00fang th\u1ee9c \u0103n v\u00e0 \u0111\u1ed3 m\u1edbi. Ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 H\u1ee3p v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng; n\u0103m n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 \u0110\u1ebf v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u1ea7u h\u1ea1. B\u1ea3y l\u1ec5 t\u1ebf g\u1ed3m: Xu\u00e2n t\u1ebf T\u01b0 m\u1ec7nh v\u00e0 H\u1ed9, H\u1ea1 t\u1ebf X\u1ea5m, cu\u1ed1i H\u1ea1 ri\u00eang t\u1ebf Trung l\u1ef1u, Thu t\u1ebf M\u00f4n v\u00e0 L\u1ec7, \u0110\u00f4ng t\u1ebf H\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ec5 L\u1ea1p h\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0110\u1ebf H\u1ee3p l\u00e0 t\u1ebf \u0111\u1ee7 b\u1ea3y l\u1ec5. N\u1ebfu nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ea1 l\u1ec5 ho\u1eb7c t\u1ebf l\u1ec5 m\u1edbi, th\u00ec t\u1ea1m d\u1eebng c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf th\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0y t\u1ebf l\u1ec5 d\u00f9ng l\u1ec5 v\u1eadt l\u1edbn, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 quan t\u1ebf.\r\n\r\n[25] Tr\u1ea5n Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0 B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00fat lui.\r\n\r\n[26] B\u1eafc H\u00e1n H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi Hu\u1ef3nh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tri\u1ec7u Hoa b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 B\u1ed9c x\u1ea1.\r\n\r\n<i>(Tri\u1ec7u Hoa, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i>\r\n\r\n[27] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 L\u00fd C\u1ea3nh sai s\u1ee9 gi\u1ebft Chung M\u00f4 \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u, ch\u1ea5t v\u1ea5n r\u1eb1ng: <i>\"Khanh c\u00f9ng T\u00f4n Th\u1ecbnh \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, Th\u1ecbnh ch\u1ebft m\u00e0 khanh tr\u1edf v\u1ec1, v\u00ec sao v\u1eady?\"<\/i> M\u00f4 c\u00fai \u0111\u1ea7u nh\u1eadn t\u1ed9i, b\u1ecb b\u1eaft th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ebft Tr\u01b0\u01a1ng Loan \u1edf Tuy\u00ean Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Chung M\u00f4 b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u, Tr\u01b0\u01a1ng Loan b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Tuy\u00ean Ch\u00e2u, vi\u1ec7c x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m ngo\u00e1i.)<\/i>\r\n\r\n[28] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, t\u00f4n m\u1eabu th\u00e2n c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 Nam D\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn phu nh\u00e2n \u0110\u1ed7 th\u1ecb l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. B\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An H\u1ec9.\r\n\r\n[29] T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u1ecb trung; H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong T\u01b0 kh\u00f4ng; Khu m\u1eadt s\u1ee9, Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 <i>(Nh\u00e2n Ph\u1ed5, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12, ng\u01b0\u1eddi V\u1ec7 ch\u00e2u)<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; Khu m\u1eadt s\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9[footnote]Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9'. B\u1ea3n T\u1ed1ng vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9'; trong 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n nh\u1ea5t c\u00f3 ghi ch\u00fa: 'Hi\u1ec7n nay \u1edf v\u0103n bia 'Thi\u00ean t\u1ef1 v\u0103n' t\u1ea1i h\u1ecdc ph\u1ee7 T\u00e2y An c\u00f3 ghi t\u00ean h\u1ecd c\u1ee7a \u0110\u00ecnh T\u1ed9, ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u00ecnh', n\u00ean theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda.' Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 s\u1eeda. C\u00e1c ph\u1ea7n sau t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t ch\u1eef 'Di\u00ean' v\u00e0 '\u0110\u00ecnh', t\u1eeb 'T\u00e2n C\u1ef1u Ng\u0169 \u0110\u1ea1i s\u1eed', 'T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m' c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Th\u00f4ng gi\u00e1m')<\/i> tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c s\u00e1ch ghi ch\u00e9p kh\u00e1c nhau, c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh d\u1ea1ng ch\u1eef g\u1ea7n gi\u1ed1ng n\u00ean nh\u1ea7m l\u1eabn, ho\u1eb7c do ki\u00eang h\u00fay m\u00e0 s\u1eeda, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.[\/footnote] \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong \u0110\u1ed3ng Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 nh\u1ecb ph\u1ea9m.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 tham gia qu\u1ea3n l\u00fd Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u1edbi ch\u1ee9c Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9 v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. X\u00e9t <i>\"T\u1ed1ng s\u1eed\"<\/i> ghi Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t ki\u00eam Th\u1ecb trung, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 th\u1ee5 T\u01b0 kh\u00f4ng, Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1. Kh\u1ea3o c\u1ee9u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, <i>\"ki\u00eam\"<\/i> v\u00e0 <i>\"l\u00e0m\"<\/i> l\u00e0 t\u1eeb ch\u1ec9 vi\u1ec7c th\u1ef1c th\u1ee5 ch\u1ee9c v\u1ee5, <i>\"th\u1ee5\"<\/i> l\u00e0 t\u1eeb ch\u1ec9 vi\u1ec7c t\u1ea1m th\u1eddi gia phong khi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, nay \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 <i>\"gia\"<\/i>, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 sai s\u00f3t.)<\/i>\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, phong Ng\u00f4 Vi\u1ec7t qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u00edch, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Thi\u00ean h\u1ea1 binh m\u00e3 \u0111\u00f4 nguy\u00ean so\u00e1i, l\u00e0m Thi\u00ean h\u1ea1 binh m\u00e3 \u0111\u1ea1i nguy\u00ean so\u00e1i.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, nh\u00e2n d\u1ecbp Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n ti\u1ebft, ban cho qu\u1ea7n th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u1ea7u b\u00e1 quan ch\u00fac th\u1ecd, ban y\u1ebfn t\u1ea1i ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c.\r\n\r\n[32] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n An Th\u1ee9 H\u1ed7 M\u00f4ng t\u1ea1m quy\u1ec1n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c thi c\u1eed. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, t\u00e2u l\u00ean danh s\u00e1ch 19 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng L\u1ec7.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i y\u1ebfn t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c. T\u1eeb \u0111\u00e2y, sau m\u1ed7i d\u1ecbp \u0111\u1ea3n ti\u1ebft, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i y\u1ebfn tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7.\r\n\r\n[34] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tam truy\u1ec1n T\u00f4n Lan, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, chuy\u00ean v\u1ec1 'T\u1ea3 th\u1ecb Xu\u00e2n Thu'[footnote]Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00f4n Lan, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, chuy\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u 'T\u1ea3 th\u1ecb Xu\u00e2n Thu', 'tam truy\u1ec1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'sinh ph\u00f3', 't\u1ea3 th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ea3 truy\u1ec7n', \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng b\u1ea3n' m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ecdc tr\u00f2 gi\u1ea3ng d\u1ea1y. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Lan nh\u00e2n l\u00fac say x\u00f4ng v\u00e0o b\u1ed9 L\u1ec5, g\u00e2y \u1ed3n \u00e0o kh\u00f4ng th\u00f4i. Quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Lan b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[35] Ban th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n T\u01b0 \u0111\u1ed3 \u0110\u1eadu Trinh C\u1ed1, <i>(Trinh C\u1ed1, ng\u01b0\u1eddi Tuy\u1ec1n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 nh\u1ea5t)<\/i> ti\u1ec1n T\u01b0 kh\u00f4ng L\u00fd C\u1ed1c, <i>(C\u1ed1c, ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eef \u00c2m, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i> Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 H\u1ea7u \u00cdch, <i>(\u00cdch, ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh Dao, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i> H\u1ed7 Ng\u1ea1n Kha <i>(Ng\u1ea1n Kha, ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea1n M\u00f4n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 nh\u1ea5t, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i> \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed t\u1ec7 \u1edf T\u00e2y Kinh.\r\n\r\n[36] T\u1ed1ng Ch\u00e2u d\u00e2ng c\u1edd ti\u1ebft c\u1ee7a qu\u00e2n Quy \u0110\u1ee9c l\u00ean, chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Ti\u1ec1m Long tr\u1ea1ch.\r\n\r\n[37] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 t\u00ean ph\u1ea1m h\u00fay mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u00ean Vua.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u00ean ng\u00f4i.\r\n\r\n[39] Ho\u1ea1n quan Nam H\u00e1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Di\u00ean Th\u1ecd n\u00f3i v\u1edbi Nam H\u00e1n ch\u1ee7: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ng\u00f4i l\u00e0 do ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 gi\u1ebft h\u1ebft c\u00e1c em trai.\"<\/i> Nam H\u00e1n ch\u1ee7 cho l\u00e0 \u0111\u00fang, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, gi\u1ebft em trai l\u00e0 Qu\u1ebf v\u01b0\u01a1ng To\u00e0n H\u01b0ng. <i>(Theo 'T\u01b0 M\u00e3 Quang s\u00f3c k\u00fd')<\/i>.\r\n\r\n[40] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u00edch sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u00ean ng\u00f4i. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u1eebng ti\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n.\r\n\r\n[41] T\u00fac Ch\u00e2u x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, thi\u00eau r\u1ee5i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n nh\u00e0 d\u00e2n, sai trung s\u1ee9 \u0111i an \u1ee7i.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, truy t\u00f4n t\u1ed5 kh\u1ea3o l\u00e0m Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u1ec9 l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu. Cao t\u1ed5 l\u00e0 huy\u1ec7n l\u1ec7nh U \u0110\u00f4 t\u00ean Thi\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ebfn, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Hi T\u1ed5, l\u0103ng t\u00ean l\u00e0 Kh\u00e2m L\u0103ng; t\u1ed5 t\u1ec9 h\u1ecd Th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n \u00dd. T\u1eb1ng t\u1ed5 l\u00e0 ki\u00eam Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba t\u00ean Th\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Hu\u1ec7 Nguy\u00ean, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Thu\u1eadn T\u1ed5, l\u0103ng t\u00ean l\u00e0 Khang L\u0103ng; t\u1ed5 t\u1ec9 h\u1ecd Tang \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Hu\u1ec7 Minh. Ho\u00e0ng t\u1ed5 l\u00e0 th\u1ee9 s\u1eed Tr\u00e1c Ch\u00e2u t\u00ean K\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Gi\u1ea3n Cung, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 D\u1ef1c T\u1ed5, l\u0103ng t\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ecbnh L\u0103ng; t\u1ed5 t\u1ec9 h\u1ecd L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Gi\u1ea3n M\u1ee5c. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o l\u00e0 Long Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nh\u1ea1c Ch\u00e2u t\u00ean Ho\u1eb1ng \u00c2n, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Chi\u00eau V\u0169, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Tuy\u00ean T\u1ed5, l\u0103ng t\u00ean l\u00e0 An L\u0103ng. T\u00ean l\u0103ng, hi\u1ec7u v\u00e0 th\u1ee5y \u0111\u1ec1u do H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang, ki\u00eam ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110\u1eadu Nghi\u1ec5m so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh. Nghi\u1ec5m l\u00e0 em c\u1ee7a Nghi.\r\n\r\n<i>(Nghi\u1ec5m, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4; Nghi, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i>\r\n\r\n[43] C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u1ed1c gia nh\u1eadn thi\u1ec7n v\u1ecb t\u1eeb nh\u00e0 Chu, nh\u00e0 Chu thu\u1ed9c m\u1ec7nh M\u1ed9c, M\u1ed9c sinh H\u1ecfa, n\u00ean l\u1ea5y H\u1ecfa \u0111\u1ee9c l\u00e0m v\u01b0\u01a1ng, m\u00e0u s\u1eafc \u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ecf, l\u1ec5 t\u1ebf cu\u1ed1i n\u0103m d\u00f9ng ng\u00e0y Tu\u1ea5t, Vua nghe theo.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, sai V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u1ed1ng Di\u00ean \u1ed0c <i>(Di\u00ean \u1ed0c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 3)<\/i> d\u1eabn th\u1ee7y qu\u00e2n tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi s\u00f4ng, ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Nguy\u00ean Th\u00e0nh l\u00e0 T\u01b0 Si\u00eau <i>(Si\u00eau, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2)<\/i>, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi th\u01b0 cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng b\u00e1o \u00fd ch\u1ec9.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang M\u1ef9 l\u00e0m Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9[footnote]L\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang M\u1ef9 l\u00e0m Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, 'Quang M\u1ef9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Quang Ngh\u0129a', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 244 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[46] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1eafc H\u00e1n d\u1ee5 d\u1ed7 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u00eda b\u1eafc \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u x\u00e2m l\u1ea5n H\u00e0 T\u00e2y, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c tr\u1ea5n h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Th\u00e1ng n\u00e0y, \u0110\u1ecbnh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i \u00fay, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh l\u00e0 L\u00fd Di H\u01b0ng t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 ph\u00e1i b\u1ed9 t\u01b0\u1edbng L\u00fd Di Ng\u1ecdc ti\u1ebfn qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n L\u00e2n Ch\u00e2u, B\u1eafc H\u00e1n r\u00fat qu\u00e2n. Di H\u01b0ng t\u1ee9c l\u00e0 Di \u00c2n, v\u00ec ki\u00eang h\u00fay c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean.\r\n\r\n<i>(Di H\u01b0ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thanh Th\u00e1i th\u1ee9 2, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo H\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Di H\u01b0ng, x\u1ea3y ra trong th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[47] Ki\u00eam ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0110\u1eadu Nghi\u1ec5m t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"S\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a Tam V\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 nh\u1ea1c kh\u00f4ng theo nhau. Nay Th\u00e1nh tri\u1ec1u nh\u00e0 T\u1ed1ng d\u1ef1ng n\u00ean c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u1edbn, n\u00ean \u0111\u1eb7t t\u00ean cho nh\u1ea1c c\u1ee7a m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i. C\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng nh\u1ea1c d\u00f9ng trong t\u1ebf l\u1ec5, y\u1ebfn ti\u1ec7c c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i l\u1eddi m\u1edbi, tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n c\u0169.\"<\/i>\r\n\r\nVua li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu giao cho Nghi\u1ec5m chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y. Nghi\u1ec5m xin \u0111\u1ed5i t\u00ean v\u0169 \u0111i\u1ec7u v\u0103n v\u0169 <i>\"S\u00f9ng \u0110\u1ee9c\"<\/i> c\u1ee7a nh\u00e0 Chu th\u00e0nh <i>\"V\u0103n \u0110\u1ee9c chi v\u0169\"<\/i>, v\u0169 <i>\"T\u01b0\u1ee3ng Th\u00e0nh\"<\/i> th\u00e0nh <i>\"V\u0169 C\u00f4ng chi v\u0169\"<\/i>, \u0111\u1ed5i m\u01b0\u1eddi hai ch\u01b0\u01a1ng nh\u1ea1c <i>\"Thu\u1eadn\"<\/i> th\u00e0nh <i>\"Th\u1eadp Nh\u1ecb An\"<\/i>, l\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a <i>\"\u00c2m nh\u1ea1c th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb an vui\"<\/i>. T\u1ebf tr\u1eddi d\u00f9ng <i>\"Cao An\"<\/i>, t\u1ebf \u0111\u1ea5t d\u00f9ng <i>\"T\u0129nh An\"<\/i>, t\u1ebf t\u00f4ng mi\u1ebfu d\u00f9ng <i>\"L\u00fd An\"<\/i>, ca t\u1ee5ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu d\u00f9ng <i>\"Gia An\"<\/i>[footnote]'Gia An' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1ea1c An', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1t' c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 Ngu, 'V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o' c\u1ee7a M\u00e3 \u0110oan L\u00e2m, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 126 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u1ea1c khi Vua ng\u1ef1 tri\u1ec1u d\u00f9ng <i>\"Long An\"<\/i>, nh\u1ea1c khi v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng ra v\u00e0o d\u00f9ng <i>\"Ch\u00ednh An\"<\/i>, nh\u1ea1c khi Vua d\u00f9ng b\u1eefa d\u00f9ng <i>\"H\u00f2a An\"<\/i>, nh\u1ea1c khi Vua ti\u1ebfp tri\u1ec1u, ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0o cung d\u00f9ng <i>\"Thu\u1eadn An\"<\/i>, nh\u1ea1c khi th\u00e1i t\u1eed ra v\u00e0o d\u00f9ng <i>\"L\u01b0\u01a1ng An\"<\/i>, nh\u1ea1c bu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i th\u00e1ng gi\u00eang d\u00f9ng <i>\"V\u0129nh An\"<\/i>, nh\u1ea1c khi d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt \u1edf giao mi\u1ebfu d\u00f9ng <i>\"Phong An\"<\/i>, nh\u1ea1c khi d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, h\u01b0\u1edfng ph\u00fac, nh\u1eadn l\u1ed9c d\u00f9ng <i>\"Hi An\"<\/i>[footnote]Nh\u1ea1c 'Hi An' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu hai ch\u1eef 't\u1ebf h\u01b0\u1edfng' tr\u01b0\u1edbc 'ch\u01b0\u1edbc hi\u1ebfn', theo 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1t', 'V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' b\u1ed5 sung.[\/footnote], t\u1ebf V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng d\u00f9ng <i>\"V\u0129nh An\"<\/i>, t\u1ebf T\u1ea1 \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Ti\u00ean N\u00f4ng d\u00f9ng <i>\"T\u0129nh An\"<\/i>.\r\n\r\nTh\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu giao cho c\u00e1c quan thi h\u00e0nh nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Nghi\u1ec5m \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. Nghi\u1ec5m l\u1ea1i xin d\u00f9ng v\u0169 \u0111i\u1ec7u <i>\"\u0110\u1ea1i Thi\u1ec7n\"<\/i> \u1edf mi\u1ebfu Hi T\u1ed5, <i>\"\u0110\u1ea1i Ninh\"<\/i> \u1edf mi\u1ebfu Thu\u1eadn T\u1ed5[footnote]'\u0110\u1ea1i Ninh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1i H\u1ecdc', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], <i>\"\u0110\u1ea1i Thu\u1eadn\"<\/i> \u1edf mi\u1ebfu D\u1ef1c T\u1ed5, <i>\"\u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh\"<\/i> \u1edf mi\u1ebfu Tuy\u00ean T\u1ed5, Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n t\u1ea5u.\r\n\r\n[48] Thi\u1ebft k\u1ecb t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn t\u01b0 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5, Ph\u1ed5 kinh h\u00e3i m\u00e0 ra. Sau khi ng\u1ed3i xu\u1ed1ng, Ng\u1ea1n Th\u0103ng n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00eam nay tu\u1ea7n c\u1ea3nh m\u1ec7t m\u1ecfi l\u1eafm, ch\u1ec9 mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u00f9ng ng\u00e0i u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u00f4i.\"<\/i> Tuy nhi\u00ean, \u00fd c\u1ee7a Ng\u1ea1n Th\u0103ng l\u00e0 mu\u1ed1n xin ti\u1ec1n, Ph\u1ed5 gi\u1ea3 v\u1edd kh\u00f4ng hi\u1ec3u, m\u1eddi r\u01b0\u1ee3u v\u00e0i tu\u1ea7n r\u1ed3i k\u1ebft th\u00fac. H\u00f4m sau, Ph\u1ed5 b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean, Vua c\u00e0ng th\u00eam gh\u00e9t Ng\u1ea1n Th\u0103ng.\r\n\r\nNg\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Ng\u1ea1n Th\u0103ng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng. Ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ed1n l\u00e0 ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, t\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thay \u0111\u1ed5i.\r\n\r\n[49] Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u L\u1ec7, Th\u1ee9 s\u1eed H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf C\u1ed1 An, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 400 con ng\u1ef1a.\r\n\r\n<i>(Theo 'B\u1ea3n k\u1ef7'. X\u00e9t truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra sau l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u1ed9m ng\u1ef1a, nh\u01b0ng l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u1ed9m ng\u1ef1a ban h\u00e0nh v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 hai, ch\u1eafc ch\u1eafn truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n c\u00f3 sai. K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Ph\u00fac Ti\u1ebfn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai. Ph\u00fac Ti\u1ebfn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh nguy\u00ean ni\u00ean, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean. Nay truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao.)<\/i>\r\n\r\n[50] Chi\u00eau Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh L\u00fd Qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean, <i>(Qu\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai.)<\/i> t\u1ea1i tr\u1ea5n h\u01a1n t\u00e1m n\u0103m, \u1ef7 v\u00e0o s\u1ee9c m\u1ea1nh m\u00e0 chuy\u00ean quy\u1ec1n, chi\u00eau t\u1eadp k\u1ebb vong m\u1ec7nh, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n. Chu Th\u1ebf T\u00f4ng th\u01b0\u1eddng dung th\u1ee9 cho \u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn b\u00e1o vi\u1ec7c nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i, Qu\u00e2n \u0111\u1ecbnh ch\u1ed1ng l\u1ec7nh, nh\u01b0ng t\u1ea3 h\u1eefu khuy\u00ean gi\u1ea3i, \u00f4ng mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1y ch\u00e0o. Sau \u0111\u00f3, m\u1eddi s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00ean th\u1ec1m, b\u00e0y ti\u1ec7c m\u1edf nh\u1ea1c, b\u1ed7ng \u0111\u00f2i l\u1ea5y b\u1ee9c h\u1ecda c\u1ee7a Chu T\u1ed5 treo l\u00ean t\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i kh\u00f3c l\u00f3c kh\u00f4ng ng\u1eebng. C\u00e1c quan kh\u00e1ch ho\u1ea3ng s\u1ee3, b\u1ea3o s\u1ee9 gi\u1ea3: <i>\"L\u1ec7nh c\u00f4ng say r\u01b0\u1ee3u, m\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, xin \u0111\u1eebng tr\u00e1ch.\"<\/i>\r\n\r\nB\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 bi\u1ebft Qu\u00e2n c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c, b\u00ed m\u1eadt d\u00f9ng th\u01b0 s\u00e1p d\u1ee5 d\u1ed7 Qu\u00e2n. Qu\u00e2n tuy t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0ng \u00fd ph\u1ea3n \u0111\u00e3 quy\u1ebft. Con trai c\u1ea3 c\u1ee7a Qu\u00e2n l\u00e0 Th\u1ee7 Ti\u1ebft kh\u00f3c l\u00f3c khuy\u00ean can, Qu\u00e2n kh\u00f4ng nghe.\r\n\r\n[51] Vua ban chi\u1ebfu an \u1ee7i, phong Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9. L\u00fd Qu\u00e2n b\u00e8n sai Th\u1ee7 Ti\u1ebft v\u00e0o tri\u1ec1u, th\u0103m d\u00f2 \u0111\u1ed9ng t\u0129nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vua \u0111\u00f3n v\u00e0 h\u1ecfi: <i>\"Th\u00e1i t\u1eed, ng\u01b0\u01a1i v\u00ec sao \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y?\"<\/i>\r\n\r\nTh\u1ee7 Ti\u1ebft gi\u1eadt m\u00ecnh, l\u1ea5y \u0111\u1ea7u \u0111\u1eadp xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 sao l\u1ea1i n\u00f3i th\u1ebf! \u1eaet c\u00f3 k\u1ebb gi\u00e8m pha gi\u1eefa th\u1ea7n v\u00e0 cha th\u1ea7n.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm c\u0169ng nghe ng\u01b0\u01a1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n can gi\u00e1n, nh\u01b0ng l\u00e3o t\u1eb7c kh\u00f4ng nghe, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111o\u00e1i ho\u00e0i, n\u00ean sai ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn, mu\u1ed1n Tr\u1eabm gi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 th\u00f4i. Sao kh\u00f4ng v\u1ec1 b\u1ea3o cha ng\u01b0\u01a1i r\u1eb1ng: Khi Tr\u1eabm ch\u01b0a l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed, m\u1eb7c ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec th\u00ec l\u00e0m, nay Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u01b0\u1eddng Tr\u1eabm m\u1ed9t ch\u00fat sao?\"<\/i>\r\n\r\nTh\u1ee7 Ti\u1ebft v\u1ed9i v\u1ec1, k\u1ec3 h\u1ebft cho L\u00fd Qu\u00e2n nghe, Qu\u00e2n c\u00e0ng g\u1ea5p r\u00fat m\u01b0u ph\u1ea3n.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, b\u1eaft gi\u00e1m qu\u00e2n B\u1ea1c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Chu Quang T\u1ed1n, nh\u00e0n b\u00e1t s\u1ee9 L\u00fd \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc, sai gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u01b0u K\u1ebf Xung v\u00e0 ph\u00e1n quan T\u00f4n Phu <i>(sau khi L\u00fd Qu\u00e2n b\u1ecb gi\u1ebft, Phu v\u00ec t\u1ecf l\u00f2ng thu\u1eadn theo n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n)<\/i> \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn B\u1eafc H\u00e1n, n\u1ed9p l\u1ec5 xin vi\u1ec7n tr\u1ee3.\r\n\r\nQuang T\u1ed1n l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Uy <i>(\u0110\u1ee9c Uy, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Quang H\u00f3a nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i>; \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a T\u1ef1 Chi\u00eau <i>(T\u1ef1 Chi\u00eau, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n Ninh th\u1ee9 t\u01b0)<\/i>, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u00e0 c\u0169 \u1edf T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ec1u tha cho, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh v\u00e0 cho v\u1ec1 nh\u00e0. L\u00fd Qu\u00e2n l\u1ea1i sai qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, gi\u1ebft th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u00fac, chi\u1ebfm gi\u1eef th\u00e0nh.\r\n\r\n[52] T\u00f2ng s\u1ef1 L\u01b0 Kh\u00e2u Tr\u1ecdng Khanh khuy\u00ean L\u00fd Qu\u00e2n r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u00e0i d\u1ea5y binh m\u1ed9t m\u00ecnh, th\u1ebf l\u1ef1c r\u1ea5t nguy, d\u00f9 d\u1ef1a v\u00e0o vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00f4ng, e c\u0169ng kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap s\u1ee9c. Binh gi\u00e1p \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng tinh nhu\u1ec7, kh\u00f3 l\u00f2ng tranh phong. Chi b\u1eb1ng ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda t\u00e2y Th\u00e1i H\u00e0nh, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i, M\u1ea1nh, ch\u1eb7n H\u1ed5 Lao, chi\u1ebfm L\u1ea1c \u1ea4p, h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng m\u00e0 tranh thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t.\"<\/i> L\u00fd Qu\u00e2n n\u00f3i: <i>\"Ta l\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh c\u1ee7a tri\u1ec1u Chu, ngh\u0129a v\u1edbi Th\u1ebf T\u00f4ng nh\u01b0 anh em, c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169 c\u1ee7a ta, \u1eaft s\u1ebd quay gi\u00e1o v\u1ec1 v\u1edbi ta. Hu\u1ed1ng chi ta c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng \u0110am Khu\u00ea, ng\u1ef1a B\u00e1t H\u00e3n[footnote]B\u00e1t H\u00e3n m\u00e3, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'B\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484, 'L\u00fd Qu\u00e2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], lo g\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 ch\u1ee9?\"<\/i>\r\n\r\n\u0110am Khu\u00ea l\u00e0 t\u01b0\u1edbng y\u00eau qu\u00fd c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n, gi\u1ecfi d\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng. B\u00e1t H\u00e3n l\u00e0 ng\u1ef1a chi\u1ebfn m\u00e0 L\u00fd Qu\u00e2n nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, sai s\u1ee9 \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh kinh \u0111\u00f4, ban ch\u00e1o cho d\u00e2n \u0111\u00f3i.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho trung s\u1ee9 n\u1ea1o v\u00e9t s\u00f4ng Th\u00e1i, \u0111\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1ea9u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc[footnote]'\u0110\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1ea9u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc', ch\u1eef 'ti\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-22 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1eeb kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Th\u00f4ng H\u1ee9a.\r\n\r\n[55] L\u1ea5y Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n Ni\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o T\u00edch l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay khanh, ki\u00eam ph\u00e1n Kh\u00e1ch t\u1ec9nh C\u00e1p m\u00f4n s\u1ef1. B\u1ea3o T\u00edch \u1edf C\u00e1p m\u00f4n tr\u01b0\u1edbc sau b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc l\u1eddi t\u00e1n t\u1ee5ng, ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u k\u00ednh n\u1ec3, \u0111\u1ed3ng li\u00eau suy t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng xa, kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1ee5c m\u1ec7nh Vua, tr\u1ea3i qua s\u00e1u tri\u1ec1u, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u1ee7ng \u00e1i.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3o T\u00edch, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u1ee7ng \u00e1i, c\u0103n c\u1ee9 theo 'H\u1ed9i y\u1ebfu', v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Long. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p r\u1eb1ng \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay khanh, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng. L\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng theo \u0111i \u0111\u00e1nh L\u00fd Qu\u00e2n, v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n \u1edf l\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 d\u00e0i, th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 3 th\u00ec m\u1ea5t. X\u00e9t theo \u0111\u00e2y, th\u00ec vi\u1ec7c th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay khanh ch\u1eafc ch\u1eafn ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i \u0111\u00e1nh L\u00fd Qu\u00e2n, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[56] Th\u01b0 ph\u1ea3n lo\u1ea1n c\u1ee7a Chi\u00eau Ngh\u0129a \u0111\u1ebfn, Khu m\u1eadt Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ed9 Ch\u00e2u hi\u1ec3m tr\u1edf, gi\u1eb7c n\u1ebfu c\u1ed1 th\u1ee7, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn. Nh\u01b0ng L\u00fd Qu\u00e2n v\u1ed1n ki\u00eau ng\u1ea1o, khinh su\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, n\u00ean nhanh ch\u00f3ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, h\u1eafn \u1eaft s\u1ebd c\u1eady m\u1ea1nh ra giao chi\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u1ea7n r\u1eddi kh\u1ecfi s\u00e0o huy\u1ec7t, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft.\"<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi \u1ea5y.\r\n\r\nNg\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai Th\u1ecb v\u1ec7 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ec1n phong ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Vua d\u1ee5 Th\u1ee7 T\u00edn r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1edb \u0111\u1ec3 L\u00fd Qu\u00e2n xu\u1ed1ng Th\u00e1i H\u00e0nh, h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1eb7n c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u1eaft s\u1ebd ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn xu\u1ea5t qu\u00e2n, ch\u00ednh s\u1eed ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5. M\u1eadu T\u00fd l\u00e0 ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 4; Qu\u00fd T\u1ef5 l\u00e0 ng\u00e0y 24, nay theo s\u1eed li\u1ec7u g\u1ea7n h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\n[57] H\u00f4m \u1ea5y, m\u1edf y\u1ebfn l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang ng\u01b0\u1eddi Th\u1ecd D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao Ph\u00f2ng, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang ng\u01b0\u1eddi D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac l\u00e0 Bi\u00ean Quang Ph\u1ea1m c\u00f9ng l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ti\u1ec1n qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Cao Ph\u00f2ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12.)<\/i>\r\n\r\n[59] Vua tri\u1ec7u t\u1eadp Tam ty s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Thanh H\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u0129 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u01a1ng M\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0i Ch\u00e2u l\u00e0 M\u00e3 L\u1ec7nh T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111o\u00e1n bi\u1ebft L\u00fd Qu\u00e2n t\u1ea5t s\u1ebd l\u00e0m ph\u1ea3n, n\u00ean ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u00f3n qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vua li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh phong cho L\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ea1i qu\u00e2n B\u1eafc ph\u1ea1t, \u0111ang c\u1ea7n L\u1ec7nh T\u00f4ng cung \u1ee9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u kh\u00e1c.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, th\u0103ng Ho\u00e0i Ch\u00e2u l\u00ean l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n, l\u1ea5y L\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0m s\u1ee9 t\u1ea1i \u0111\u00f3[footnote]L\u1ea5y L\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0m s\u1ee9 t\u1ea1i \u0111\u00f3, ch\u1eef 'y\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\nL\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh.\r\n\r\n<i>(Tr\u01b0\u01a1ng M\u0129, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai.)<\/i>\r\n\r\n[60] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Vua m\u1eb7c \u00e1o tang, r\u1eddi cung, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, sai Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Cao \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u1ea3m C\u01b0 Nhu\u1eadn <i>(C\u01b0 Nhu\u1eadn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai)<\/i> \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Ch\u00e2u tu\u1ea7n tra, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m Tr\u1ea5n Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n <i>(To\u00e0n B\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn v\u00e0 Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y Minh Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1c D\u00e3 l\u00e0 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn l\u00e0m B\u1ea3n ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 ki\u00eam T\u00e2y S\u01a1n Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb B\u1eafc H\u00e1n.\r\n\r\n[63] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 sai N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 L\u00fd B\u1eadt <i>(B\u1eadt, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> mang chi\u1ebfu th\u01b0, v\u00e0ng l\u1ee5a, ng\u1ef1a t\u1ed1t ban cho L\u00fd Qu\u00e2n. L\u00fd Qu\u00e2n l\u1ea1i ph\u00e1i L\u01b0u K\u1ebf Xung \u0111\u1ebfn T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, th\u1ec9nh B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 xu\u1ea5t qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam, c\u00f2n m\u00ecnh s\u1ebd l\u00e0m ti\u00ean phong. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ecbnh b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, nh\u01b0ng K\u1ebf Xung truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n, xin \u0111\u1eebng d\u00f9ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nghe theo, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn, d\u1ed1c to\u00e0n l\u1ef1c th\u00e2n chinh xu\u1ea5t qu\u00e2n t\u1eeb \u0110o\u00e0n B\u00e1ch C\u1ed1c, qu\u1ea7n th\u1ea7n ti\u1ec5n \u0111\u01b0a \u1edf b\u1ebfn Ph\u1ea7n Th\u1ee7y.\r\n\r\nT\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 Tri\u1ec7u Hoa n\u00f3i: <i>\"L\u00fd Qu\u00e2n kh\u1edfi s\u1ef1 h\u1ea5p t\u1ea5p, vi\u1ec7c \u1eaft kh\u00f4ng th\u00e0nh. B\u1ec7 h\u1ea1 d\u1ed1c h\u1ebft l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 theo \u00f4ng ta, th\u1ea7n th\u1ea5y kh\u00f4ng \u1ed5n.\"<\/i>\r\n\r\nB\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 tr\u1ee3n m\u1eaft b\u1ea3o Tri\u1ec7u Hoa: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u00e3 quy\u1ebft, khanh sao bi\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e0nh? Khanh c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch g\u00ec hay, h\u00e3y n\u00f3i xem?\"<\/i> Tri\u1ec7u Hoa ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00e1p, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u00e3 v\u00e9n \u00e1o l\u00ean ng\u1ef1a.\r\n\r\nKhi \u0111\u1ebfn Th\u00e1i B\u00ecnh D\u1ecbch, L\u00fd Qu\u00e2n th\u00e2n h\u00e0nh d\u1eabn quan thu\u1ed9c v\u00e0 b\u1eadc k\u1ef3 l\u00e3o ra ngh\u00eanh ti\u1ebfp. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 ra l\u1ec7nh cho L\u00fd Qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1n b\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng x\u01b0ng t\u00ean, ng\u1ed3i tr\u00ean c\u1ea3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng B\u00e1c H\u01b0ng V\u1ec7 Dung <i>(Dung, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i>, phong l\u00e0m T\u00e2y B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng <i>(Ch\u00ednh s\u1eed ch\u00e9p l\u00e0 T\u00e2y B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng, 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean' c\u1ee7a L\u01b0u Th\u1ee9 c\u0169ng ch\u00e9p l\u00e0 T\u00e2y B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed' c\u1ee7a L\u1ed9 Ch\u1ea5n v\u00e0 'Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed' ch\u00e9p l\u00e0 L\u0169ng T\u00e2y Qu\u1eadn V\u01b0\u01a1ng, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>, ban cho ba tr\u0103m con ng\u1ef1a c\u00f9ng nhi\u1ec1u y ph\u1ee5c, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd hi\u1ebfm. L\u00fd Qu\u00e2n d\u00e2ng t\u1eb7ng c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ban, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed1i l\u1ed9.\r\n\r\nL\u00fd Qu\u00e2n th\u1ea5y nghi tr\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00ednh c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 thi\u1ebfu th\u1ed1n y\u1ebfu \u1edbt, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1eadc V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, trong l\u00f2ng r\u1ea5t h\u1ed1i h\u1eadn. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u L\u00fd Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u00e0n vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u00f4ng n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00ecnh t\u1eebng ch\u1ecbu \u01a1n nh\u00e0 Chu, kh\u00f4ng n\u1ee1 ph\u1ee5 b\u1ea1c. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 v\u1ed1n c\u00f3 th\u00f9 truy\u1ec1n ki\u1ebfp v\u1edbi nh\u00e0 Chu, nghe l\u1eddi L\u00fd Qu\u00e2n, c\u0169ng kh\u00f4ng vui.\r\n\r\nKhi L\u00fd Qu\u00e2n s\u1eafp v\u1ec1, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 ban cho \u00f4ng ng\u1ef1a, gi\u00e1p tr\u1ee5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, v\u00e0 c\u1eed Tuy\u00ean huy s\u1ee9 L\u01b0 T\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t Lai, gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng. L\u00fd Qu\u00e2n trong l\u00f2ng c\u00e0ng th\u00eam b\u1ea5t b\u00ecnh. \u00d4ng c\u00f3 ba ng\u00e0n ng\u1ef1a, ng\u00e0y \u0111\u00eam luy\u1ec7n t\u1eadp, mu\u1ed1n th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng. L\u01b0 T\u00e1n t\u1eebng g\u1eb7p L\u00fd Qu\u00e2n b\u00e0n vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1eddi, quay sang t\u1ea3 h\u1eefu n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ed9 h\u1ea1 c\u0169 c\u1ee7a ta, g\u1eb7p ta \u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.\"<\/i> L\u01b0 T\u00e1n t\u1ee9c gi\u1eadn, ph\u1ea5t \u00e1o \u0111\u1ee9ng d\u1eady. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nghe tin hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, li\u1ec1n c\u1eed V\u1ec7 Dung \u0111\u1ebfn qu\u00e2n doanh \u0111\u1ec3 h\u00f2a gi\u1ea3i. L\u00fd Qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i con tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Th\u1ee7 Ti\u1ebft tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng, t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1eabn ba v\u1ea1n qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn b\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n \u1edf Tr\u01b0\u1eddng B\u00ecnh[footnote]'Tr\u01b0\u1eddng B\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng An', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu binh 7\/23, Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 1, L\u00fd Du T\u1ed1ng tri\u1ec1u s\u1ef1 th\u1eadt quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u00e9m h\u01a1n ba ng\u00e0n th\u1ee7 c\u1ea5p, l\u1ea1i c\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh \u0110\u1ea1i H\u1ed9i Tr\u1ea1i.\r\n\r\n[65] H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y T\u1ebft \u0110oan Ng\u1ecd, nh\u00e0 Vua ban \u00e1o cho c\u00e1c quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n.\r\n\r\n[67] Vua th\u1ea5y vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0o kinh th\u00e0nh, quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i tham nh\u0169ng, d\u00e2n ch\u00fang o\u00e1n th\u00e1n. Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n <i>(Th\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7[footnote] 'V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c. Tra c\u1ee9u 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 269 B\u1ea3n truy\u1ec1n, 'H\u1ed7 t\u1ef1 C\u1ea3nh Th\u00fac'. X\u00e9t theo t\u00ean ch\u1eef, n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed7'. S\u00e1ch 'T\u1ed1t th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 7 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7'. Nay theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady.[\/footnote], H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ph\u00e2n c\u00f4ng cai qu\u1ea3n c\u00e1c kho trong kinh th\u00e0nh.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t S\u00e2n.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 th\u0103m b\u1ec7nh.\r\n\r\n[69] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i s\u00e1u mi\u1ebfu th\u1edd nh\u00e0 Chu t\u1ea1i T\u00e2y Kinh. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, mi\u1ebfu ho\u00e0n th\u00e0nh, sai Quang l\u1ed9c khanh Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i> \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 d\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u00f3.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, b\u00e0y ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c quan g\u1ea7n g\u0169i t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, v\u00ec Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Trung Ch\u00ednh, ki\u00eam Th\u1ecb trung D\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00edn \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau \u0111\u00e3i theo l\u1ec7 n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Th\u1eeba T\u00edn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 ba.)<\/i>\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban chi\u1ebfu th\u00e2n chinh. L\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh, \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Tri Khai phong ph\u1ee7 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m ph\u00f3, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u Quang Ngh\u0129a l\u00e0m \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m. Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Hu\u1ef3nh D\u01b0\u01a1ng. Tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 T\u00e2y Kinh l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n, <i>(C\u1ee7ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 hai, t\u1eebng \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Hu\u1ea5n.)<\/i> C\u1ee7ng khuy\u00ean Vua nhanh ch\u00f3ng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, v\u01b0\u1ee3t n\u00fai Th\u00e1i H\u00e0nh, th\u1eeba l\u00fac gi\u1eb7c ch\u01b0a t\u1eadp h\u1ee3p m\u00e0 \u0111\u00e1nh, n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, th\u1ebf gi\u1eb7c s\u1ebd c\u00e0ng m\u1ea1nh. Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 c\u0169ng n\u00f3i: <i>\"Gi\u1eb7c cho r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc ta m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp, ch\u01b0a th\u1ec3 xu\u1ea5t chinh. N\u1ebfu h\u00e0nh qu\u00e2n nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1ea5t ng\u1edd, c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t tr\u1eadn m\u00e0 th\u1eafng.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Ho\u00e0i Ch\u00e2u.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n ba v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf ph\u00eda nam Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ee7 \u0110\u1ed3, <i>(Th\u1ee7 \u0110\u1ed3, ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i> gi\u1ebft L\u01b0 T\u00e1n. Qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u00e0o Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, c\u1ed1 th\u1ee7 trong th\u00e0nh.\r\n\r\n[76] Th\u00e1ng n\u00e0y, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh An Chi\u1ebft \u0110\u1ee9c \u1ef6 ph\u00e1 tr\u1ea1i Sa C\u1ed1c c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n, ch\u00e9m n\u0103m tr\u0103m \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. \u0110\u1ee9c \u1ef6 l\u00e0 con c\u1ee7a T\u00f2ng Nguy\u1ec5n.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng s\u00e1u, theo ng\u00e0y b\u1ea3n t\u1ea5u \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ee9c \u1ef6, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 ba. T\u00f2ng Nguy\u1ec5n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Khai V\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i>\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 6, Vua \u0111\u1ebfn Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n \u0110\u1ee9c, ch\u1ee9c \u0110\u00f4 l\u01b0u h\u1eadu ph\u1ee7 Th\u1ed5 H\u1ed3n, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Ph\u1ea7n, d\u1eabn b\u1ed9 h\u1ea1 theo L\u00fd Qu\u00e2n giao chi\u1ebfn \u1edf ph\u00eda nam ch\u00e2u Tr\u1ea1ch. Sau khi th\u1ea5t b\u1ea1i, \u00f4ng ch\u1ea1y v\u00e0o ch\u00e2u L\u1ed9, c\u00f9ng con trai c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft b\u00e0n k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7. <i>(V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n \u0110\u1ee9c, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i> Khi Vua v\u00e2y ch\u00e2u Tr\u1ea1ch, To\u00e0n \u0110\u1ee9c r\u1ea5t s\u1ee3 h\u00e3i, c\u00f9ng m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn v\u01b0\u1ee3t \u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng[footnote]C\u00f3 b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u00e2n t\u00edn' thay v\u00ec 'th\u00e2n h\u1eefu'.[\/footnote], Long Ti\u1ec7p ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u1ed7 <i>(V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u1ed7, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i> c\u0169ng t\u1eeb ch\u00e2u L\u1ed9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ra h\u00e0ng, th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng suy y\u1ebfu. Th\u00e0nh ch\u00e2u Tr\u1ea1ch h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\nVua tri\u1ec7u Kh\u1ed1ng H\u1ea1c t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf <i>(M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u1ec7, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 ba, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i>, ban cho ng\u1ef1 thi\u1ec7n, h\u1ecfi k\u1ebf s\u00e1ch. To\u00e0n Ngh\u1ec7 xin t\u1eadp trung l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5n c\u00f4ng g\u1ea5p, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5, e r\u1eb1ng s\u1ebd sinh bi\u1ebfn.\"<\/i> Vua l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng. To\u00e0n Ngh\u1ec7 d\u1eabn qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, t\u00ean bay xuy\u00ean qua c\u00e1nh tay, m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca, nh\u01b0ng \u00f4ng r\u00fat t\u00ean ra ti\u1ebfp t\u1ee5c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, kh\u00ed th\u1ebf qu\u00e2n s\u0129 c\u00e0ng h\u0103ng h\u00e1i. Vua th\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, L\u00fd Qu\u00e2n nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda t\u1ef1 t\u1eed. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 V\u1ec7 Dung. Vua ra l\u1ec7nh ch\u00f4n c\u1ea5t thi h\u00e0i, c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay cho d\u00e2n ch\u00e2u Tr\u1ea1ch.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh L\u1ed9 ch\u00e2u.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, con trai L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Vua tha t\u1ed9i cho \u00f4ng. Th\u0103ng ch\u00e2u \u0110\u01a1n l\u00ean l\u00e0m \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u01a1n ch\u00e2u'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85, ch\u00ed \u0111\u1ecba l\u00fd, ch\u00e2u \u0110\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long nguy\u00ean ni\u00ean; quy\u1ec3n 484, truy\u1ec7n L\u00fd Qu\u00e2n, con trai L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft d\u00e2ng th\u00e0nh Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, phong l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01a1n. 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh th\u1ea5t chi nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u01a1n ch\u00e2u'. Nay theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], <i>(Theo 'T\u1ee5c t\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m' ch\u00e9p l\u00e0 <i>\"phong l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01a1n.\"<\/i>)<\/i> d\u00f9ng L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y.\r\n\r\n[80] H\u00f4m \u1ea5y, xa gi\u00e1 v\u00e0o L\u1ed9 Ch\u00e2u, ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan t\u00f2ng t\u00f9ng t\u1ea1i h\u00e0nh cung.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m: <i>\"Gi\u1ea3m \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh cho t\u00f9 nh\u00e2n, t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Trong v\u00f2ng ba m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m g\u1ea7n th\u00e0nh L\u1ed9 Ch\u00e2u, kh\u00f4ng thu thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay. C\u00e1c ch\u00f9a chi\u1ec1n \u1edf ch\u00e2u ph\u1ee7 c\u00e1c n\u01a1i, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00ecnh b\u00e3i t\u1eeb n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ecbnh b\u00e3i nh\u01b0ng ch\u01b0a ph\u00e1 h\u1ee7y th\u00ec gi\u1eef l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[82] Tr\u01b0\u1edbc khi Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u b\u1ecb h\u1ea1, \u00e1i thi\u1ebfp c\u1ee7a L\u01b0u Qu\u00e2n l\u00e0 L\u01b0u th\u1ecb h\u1ecfi: <i>\"Trong qu\u00e2n ch\u00e2u c\u00f2n bao nhi\u00eau ng\u1ef1a?\"<\/i>\r\n\r\nQu\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"Sao n\u00e0ng l\u1ea1i h\u1ecfi vi\u1ec7c \u1ea5y?\"<\/i>\r\n\r\nL\u01b0u th\u1ecb n\u00f3i: <i>\"Nay th\u00e0nh c\u00f4 l\u1eadp, nguy c\u1ea5p, s\u1edbm t\u1ed1i s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m con ng\u1ef1a, v\u1eabn c\u00f2n th\u1ec3 ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y, ch\u1ea1y v\u1ec1 gi\u1eef Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng. Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng c\u00f3 l\u0169y th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, l\u1ea1i g\u1ea7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng, d\u1ec5 c\u1ea7u vi\u1ec7n. So v\u1edbi vi\u1ec7c gi\u1eef th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ebft, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i t\u1ed1t h\u01a1n sao?\"<\/i>\r\n\r\nQu\u00e2n nghe theo, t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n ngh\u00ecn con ng\u1ef1a, \u0111\u1ecbnh ra \u0111i. T\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u0103n l\u1ea1i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u01b0\u1edbng ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u n\u00f3i m\u1ed9t l\u00f2ng v\u1edbi \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 c\u01b0\u1edbp \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ecbch, l\u00fac \u1ea5y h\u1ed1i h\u1eadn sao k\u1ecbp!\"<\/i> Qu\u00e2n do d\u1ef1 ch\u01b0a quy\u1ebft.\r\n\r\nH\u00f4m sau, th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, Qu\u00e2n ch\u1ea1y v\u00e0o l\u1eeda ch\u1ebft. L\u01b0u th\u1ecb \u0111\u1ecbnh theo, nh\u01b0ng Qu\u00e2n th\u1ea5y n\u00e0ng \u0111ang c\u00f3 thai, b\u00e8n \u0111u\u1ed5i \u0111i. Th\u1ee7 Ti\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con, mua \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9a b\u00e9, sinh con trai, sau n\u00e0y k\u1ebf th\u1eeba h\u1ecd L\u01b0u.\r\n\r\n[83] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nghe tin L\u01b0u Qu\u00e2n th\u1ea5t b\u1ea1i, t\u1eeb Th\u00e1i B\u00ecnh d\u1ecbch r\u00fat v\u1ec1 T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Hoa: <i>\"L\u01b0u Qu\u00e2n v\u00f4 m\u01b0u, qu\u1ea3 nh\u01b0 l\u1eddi khanh n\u00f3i. Ta may m\u1eafn b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n v\u1ec1, ch\u1ec9 ti\u1ebfc m\u1ea5t V\u1ec7 Dung v\u00e0 L\u01b0 T\u00e1n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, coi tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i v\u0103n h\u1ecdc. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, Hoa xin c\u00e1o l\u00e3o, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c su\u1ed1t \u0111\u1eddi. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9, Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng l\u00e0m Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\nHo\u1eb1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf qu\u1eadn.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, An Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Nguy\u00ean Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Chi\u00eau Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(K\u1ebf Hu\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, kh\u00f4ng ghi r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua r\u1eddi L\u1ed9 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[86] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.\r\n\r\n[87] Ban \u0111\u1ea7u, khi V\u1ec7 Dung b\u1ecb b\u1eaft, Vua tr\u00e1ch h\u1ecfi: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 d\u1ea1y L\u01b0u Qu\u00e2n c\u1eed binh tr\u1ee3 gi\u00fap L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n, l\u00e0 \u00fd g\u00ec?\"<\/i>\r\n\r\nDung th\u1ea3n nhi\u00ean \u0111\u00e1p: <i>\"Ch\u00f3 th\u01b0\u1eddng s\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1, th\u1ea7n c\u00f9ng gia quy\u1ebfn b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng nh\u1edd h\u1ecd L\u01b0u, th\u1eadt kh\u00f4ng n\u1ee1 ph\u1ee5 b\u1ea1c. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean gi\u1ebft th\u1ea7n ngay, th\u1ea7n \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 B\u1ec7 h\u1ea1. D\u00f9 kh\u00f4ng gi\u1ebft, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u1ea7n c\u0169ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y v\u1ec1 H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai t\u1ea3 h\u1eefu l\u1ea5y ch\u00f9y s\u1eaft \u0111\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ea7u Dung, m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7y m\u1eb7t. Dung k\u00eau l\u1edbn: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft \u0111\u00fang ch\u1ed7 r\u1ed3i.\"<\/i>\r\n\r\nVua li\u1ebfc nh\u00ecn t\u1ea3 h\u1eefu, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eadc trung th\u1ea7n.\"<\/i> B\u00e8n tha cho Dung, sai l\u1ea5y thu\u1ed1c t\u1ed1t b\u00f4i v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i nh\u1edd Dung vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7, \u0111\u00f2i Chu Quang T\u1ed1n v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1eb9n tr\u1ea3 Dung v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 kh\u00f4ng h\u1ed3i \u00e2m.\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, phong V\u1ec7 Dung l\u00e0m Th\u00e1i ph\u1ee7 khanh.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn t\u01b0 dinh c\u1ee7a Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t th\u0103m b\u1ec7nh, ban cho hai tr\u0103m l\u1ea1ng kh\u00ed c\u1ee5 b\u1eb1ng v\u00e0ng, m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u1ea1ng kh\u00ed c\u1ee5 b\u1eb1ng b\u1ea1c, hai ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Vua l\u1ea1i ban th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n <i>(vi\u1ec7c ban ti\u1ec1n di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng t\u00e1m, \u1edf \u0111\u00e2y g\u1ed9p chung l\u1ea1i vi\u1ebft)<\/i>.\r\n\r\n[89] Ti\u1ec1n T\u01b0 kh\u00f4ng, Tri\u1ec7u qu\u1ed1c c\u00f4ng L\u00fd C\u1ed1c v\u1eeba v\u1ec1 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, L\u00fd Qu\u00e2n bi\u1ebft C\u1ed1c t\u1eebng l\u00e0 danh t\u01b0\u1edbng tri\u1ec1u Chu, n\u00ean t\u1eb7ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 nhi\u1ec1u v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c. C\u1ed1c nh\u1eadn h\u1ebft. Khi L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n, C\u1ed1c lo l\u1eafng, gi\u1eadn d\u1eef m\u00e0 ph\u00e1t b\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00ec m\u1ea5t. Vua b\u00e3i tri\u1ec1u hai ng\u00e0y, truy phong ch\u1ee9c Th\u1ecb trung.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua chi\u00eau \u0111\u00e3i H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf L\u1ec5 Hi\u1ec1n gi\u1ea3ng v\u0169 \u0111i\u1ec7n, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o, kh\u00ed t\u1ec7, ng\u1ef1a c\u00f9ng y\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Tr\u1ea1ch, L\u1ed9.\r\n\r\n[91] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 Qu\u00e1ch S\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Kim Th\u00e0nh nghe tin Vua nh\u1eadn ng\u00f4i b\u00e1u, c\u00f3 l\u00fac kh\u00f3c l\u00f3c. Gi\u00e1m qu\u00e2n Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i m\u1eadt t\u1ea5u v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00f3, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u01b0\u1eddng S\u01a1n g\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an, S\u00f9ng \u0111ang \u00f4m l\u00f2ng o\u00e1n h\u1eadn, n\u00ean s\u1edbm c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p x\u1eed l\u00fd. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft S\u00f9ng tr\u1ecdng ngh\u0129a \u00e2n, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 do c\u1ea3m k\u00edch m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Nh\u01b0ng v\u1eabn sai s\u1ee9 \u0111i do th\u00e1m.\r\n\r\nS\u00f9ng nghe tin c\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ebfn, lo \u00e2u m\u1ea5t b\u00ecnh t\u0129nh, h\u1ecfi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"N\u1ebfu s\u1ee9 m\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, ta n\u00ean l\u00e0m sao?\"<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu kh\u00f4ng ai \u0111\u00e1p, Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7[footnote] Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7, 'ph\u00e1n quan' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'suy quan', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 36, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 266 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] n\u00f3i: <i>\"C\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ecf l\u00f2ng trung th\u00e0nh, l\u1ea1i x\u1eed l\u00fd qu\u00e2n d\u00e2n theo th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9 mu\u1ed1n gia t\u1ed9i, l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m c\u1edb? S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u1ebfu \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u1ea7n d\u1eabn quan l\u1ea1i ra ngo\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u00f3n, h\u1ebft l\u1ec5 t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh c\u1ea9n. H\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i quan s\u00e1t, \u1eaft s\u1ebd t\u1ef1 bi\u1ec7n minh \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nS\u00f9ng l\u00e0m theo l\u1eddi \u1ea5y, ng\u00e0y ng\u00e0y c\u00f9ng c\u00e1c li\u00eau t\u00e1 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, s\u1ee9 gi\u1ea3 x\u00e9t th\u1ea5y S\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, li\u1ec1n v\u1ec1 t\u1ea5u l\u1ea1i. Vua m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft S\u00f9ng kh\u00f4ng ph\u1ea3n.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, S\u00f9ng xin v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn. C\u00f9ng ng\u00e0y, cho Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9 T\u1ea3m C\u01b0 Nhu\u1eadn t\u1ea1m qu\u1ea3n Tr\u1ea5n Ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u1ecdng Ph\u1ee7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea7n Ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc kia S\u00f9ng \u1edf Tham Uy\u00ean, Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd. S\u01b0\u01a1ng ngu h\u1ea7u c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft hai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, nh\u00e0 h\u1ecd t\u1ed1 c\u00e1o bi\u1ebft r\u00f5 k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u. Nh\u01b0ng S\u01b0\u01a1ng ngu h\u1ea7u l\u00e0 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a S\u00f9ng, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e1m tra h\u1ecfi. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 c\u1ed1 xin b\u1eaft l\u1ea1i, tra x\u00e9t c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i v\u1eabn ch\u1ea7n ch\u1eeb, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i v\u1ee5 \u00e1n. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft b\u1ea1ch v\u1edbi S\u00f9ng: <i>\"D\u00e2n b\u1ecb c\u01b0\u1edbp h\u1ea1i, l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft bu\u1ed9c nh\u1eadn t\u1ed9i, t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 l\u1edbn, c\u00f2n c\u1ea7n g\u00ec li\u00eau t\u00e1 n\u1eefa! Xin thay quan tr\u1ecb \u00e1n, \u0111\u1ec3 r\u1eeda oan ph\u1eabn\"<\/i> [footnote] 'o\u00e1n ph\u1eabn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'o\u00e1n ph\u1eabn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 266 truy\u1ec7n T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. S\u00f9ng c\u1ea3m ng\u1ed9 s\u00e2u s\u1eafc, li\u1ec1n sai T\u01b0 ph\u00e1p duy\u1ec7n L\u00fd Tr\u1ea1c x\u00e9t l\u1ea1i, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i danh v\u00e0 x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.\r\n\r\n<i>(L\u00fd Tr\u1ea1c, ch\u01b0a th\u1ea5y. Tr\u1ea7n T\u01b0 Nh\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea7n Ch\u00e2u, \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 6, T\u01b0 H\u1ed1i l\u00e0 em c\u1ee7a \u00f4ng. Truy\u1ec7n Qu\u00e1ch S\u00f9ng v\u00e0 T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 ch\u00e9p vi\u1ec7c trung s\u1ee9 do th\u00e1m c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, nay tham kh\u1ea3o ch\u1ec9nh l\u00fd \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng m\u00e2u thu\u1eabn.)<\/i>\r\n\r\n[92] Thi\u1ec1n ch\u00e2u b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ed1c th\u00fac quan l\u1ea1i chia nhau b\u1eaft gi\u1ebft.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Tr\u1ea1ch, L\u1ed9. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u1ea4t M\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ea1i sai L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung Cung C\u1ea9n Nghi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng ph\u1ee5c v\u1ee5 xe ki\u1ec7u v\u00e0 y ph\u1ee5c c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf[footnote]Ch\u1eef 'lai' trong 'lai c\u1ed1ng th\u1eeba d\u01b0 ph\u1ee5c ng\u1ef1 v\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n b\u1ed5 sung.[\/footnote]. C\u1ea9n Nghi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec7u V\u0169.\r\n\r\n[94] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tri\u1ec7u Si\u00eau ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh v\u00ec b\u1ec7nh tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0, th\u00e1ng n\u00e0y th\u00ec m\u1ea5t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ban \u0111\u1ea7u truy t\u1eb7ng Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, sau l\u1ea1i truy t\u1eb7ng Th\u1ecb trung. Si\u00eau t\u1eebng tr\u1ea5n nh\u1eadm c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n, th\u00edch t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 v\u00ec l\u00fac \u0111\u1ea7u nh\u00e0 Chu c\u00f9ng Tuy\u00ean T\u1ed5 c\u00f9ng n\u1eafm quy\u1ec1n c\u1ea5m qu\u00e2n, c\u00f3 quan h\u1ec7 t\u00f4ng th\u00e2n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ec5 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng th\u00eam, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[95] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean, b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1ec7 s\u0129, qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1eadu \u0111\u1ed1i quan[footnote]'\u0110\u00e3i ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u00e3i chi\u1ebfu', T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. C\u0103n c\u1ee9 theo 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i' quy\u1ec3n 124 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng L\u00e2n, 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ph\u1ea7n Nghi ch\u1ebf 1-21, 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 107 ph\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i ch\u1ebf'. 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i' v\u00e0 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' \u0111\u1ec1u ghi: '\u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1eadu \u0111\u1ed1i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i khi ch\u00ednh nha \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean \u0110\u00e3i ch\u1ebf quan.' \u0110o\u1ea1n n\u00e0y trong b\u1ea3n g\u1ed1c n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i ch\u1ebf', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ban y\u1ebfn \u1edf h\u00e0nh lang.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u c\u1ed1ng c\u1ee7a Giang Nam v\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t \u0111\u1ec1u tham d\u1ef1. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i khi s\u1ee9 gi\u1ea3 Giang Nam v\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c theo l\u1ec7.\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, l\u1ea1i th\u0103ng B\u1ed1i ch\u00e2u l\u00e0m qu\u00e2n V\u0129nh Thanh[footnote]'B\u1ed1i ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'C\u1ee5 ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Th\u00e1i B\u00ecnh Ho\u00e0n V\u0169 K\u00fd' quy\u1ec3n 58 ph\u1ea7n B\u1ed1i ch\u00e2u c\u1ee7a Nh\u1ea1c S\u1eed, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 86 ph\u1ea7n \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed \u00c2n ch\u00e2u s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[98] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh c\u1ea7u m\u01b0a.\r\n\r\n[100] B\u1ea3o Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng Vi\u00ean Ng\u1ea1n, t\u00ednh t\u00ecnh hung h\u00e3n, ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec3m lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Khi nghe tin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thay \u0111\u1ed5i, \u00f4ng ng\u00e0y \u0111\u00eam s\u1eeda so\u1ea1n gi\u00e1p tr\u1ee5, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.\r\n\r\nVua lo ng\u1ea1i \u00f4ng s\u1ebd t\u1ea1o ph\u1ea3n, b\u00e8n sai Phan M\u1ef9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng, r\u1ed3i t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ed1i ph\u00f3. Phan M\u1ef9 m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh, khuy\u00ean \u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn, Vi\u00ean Ng\u1ea1n li\u1ec1n s\u1eeda so\u1ea1n h\u00e0nh trang l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Vua vui m\u1eebng, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Phan M\u1ef9 kh\u00f4ng gi\u1ebft Vi\u00ean Ng\u1ea1n, \u0111\u00e3 th\u00e0nh to\u00e0n \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a ta.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111i\u1ec1u Vi\u00ean Ng\u1ea1n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9[footnote]\u0110i\u1ec1u Vi\u00ean Ng\u1ea1n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng vi\u1ebft 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261, 'Vi\u00ean Ng\u1ea1n truy\u1ec1n': '\u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, th\u0103ng ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i \u00fay, m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u00e0o Ch\u00e2u.' T\u00e0o Ch\u00e2u, th\u1eddi H\u1eadu Chu l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn qu\u00e2n, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, xem 'Ho\u00e0n v\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 13. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed', ph\u1ea7n H\u01b0ng Nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u0169ng ghi: 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9, v\u1ed1n l\u00e0 T\u00e0o Ch\u00e2u.' Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[101] Trung Ch\u00ednh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung D\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1ed9 Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Khi Th\u1eeba T\u00edn \u0111\u1ebfn H\u00e0 Trung, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng m\u01b0u ph\u1ea3n, Vua sai T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u1ee5y Phi mang l\u1ec5 v\u1eadt sinh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn cho Th\u1eeba T\u00edn, nh\u00e2n ti\u1ec7n d\u00f2 x\u00e9t. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Ng\u1ee5y Phi b\u00e1o r\u1eb1ng Th\u1eeba T\u00edn kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u ph\u1ea3n lo\u1ea1n. Nh\u1edd \u0111\u00f3, Th\u1eeba T\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n t\u1ea1i tr\u1ea5n.\r\n\r\nNg\u1ee5y Phi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[102] Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c <i>(V\u0129nh \u0110\u1ee9c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 ba)<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, c\u00f3 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng s\u0129 b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i v\u1edbi V\u0129nh \u0110\u1ee9c v\u1ec1 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o tr\u1eddi trao m\u1ec7nh cho Vua, V\u0129nh \u0110\u1ee9c trong qu\u00e2n ng\u1ea7m \u00fd \u1ee7ng h\u1ed9. Khi Vua s\u1eafp c\u01b0\u1edbi Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng h\u1eadu, V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 xu\u1ea5t ra h\u00e0ng ng\u00e0n quan ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c n\u1ea1p th\u00e1i, Vua r\u1ea5t c\u1ea3m k\u00edch. V\u00ec th\u1ebf, t\u1eeb H\u1ee9a Ch\u00e2u v\u1ec1 tri\u1ec1u, Vua sai \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n nh\u1eadm \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, \u00e2n s\u1ee7ng d\u00e0nh cho \u00f4ng r\u1ea5t h\u1eadu, c\u00e1c c\u1ef1u th\u1ea7n kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng l\u1ea1i v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn \u1edf v\u01b0\u1eddn sau, c\u00f9ng Vua nh\u1eafc l\u1ea1i chuy\u1ec7n c\u0169 l\u00e0m vui, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng ch\u00e9n l\u1edbn. Th\u00ea t\u1eed c\u1ee7a V\u0129nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a Chu Th\u00e1i T\u1ed5, t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u T\u1ea5n Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa, Vua ch\u1ec9 g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 Ph\u00f2 m\u00e3 m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean.\r\n\r\nC\u00f3 l\u1ea7n Vua h\u1ecfi v\u1ec1 chi\u1ebfc \u0111ai t\u00ea th\u00f4ng qu\u00fd b\u00e1u c\u1ee7a \u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2u, V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1p: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi \u0111\u00e1nh Ho\u00e0i, \u0111\u00e3 d\u00f9ng qu\u00e1 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u00e3 b\u00e1n \u0111\u1ec3 b\u00f9 v\u00e0o.\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi: <i>\"C\u00f2n thi\u1ebfu bao nhi\u00eau?\"<\/i>\r\n\r\n\u00d4ng \u0111\u00e1p: <i>\"N\u0103m v\u1ea1n quan.\"<\/i> Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00f3a n\u1ee3, l\u1ea1i ban th\u00eam 20 v\u1ea1n quan.\r\n\r\nKhi theo Vua du ngo\u1ea1n \u1edf Ng\u1ecdc T\u00e2n vi\u00ean, Vua sai v\u1ec7 s\u0129 thay c\u1ea7m c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a cho \u00f4ng. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua \u0111ang c\u00f3 \u00fd \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi k\u1ebf s\u00e1ch, V\u0129nh \u0110\u1ee9c n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u00edt nh\u01b0ng d\u0169ng m\u00e3nh, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an h\u1ed7 tr\u1ee3, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1ed7i n\u0103m n\u00ean \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u qu\u00e2n du k\u00edch, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng \u00e1ng c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ph\u00e1i gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ebfn Khi\u1ebft \u0110an, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1eaft \u0111\u1ee9t vi\u1ec7n binh, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh k\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Hay.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo b\u1ea3ng quan ch\u1ee9c c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, V\u0129nh \u0110\u1ee9c t\u1eeb H\u1ee9a Ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 8, nh\u01b0ng trong S\u1eed k\u00fd v\u00e0 B\u1ea3n k\u1ef7 \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu, nay b\u1ed5 sung v\u00e0o \u0111\u00e2y. S\u00e1ch 'Long Xuy\u00ean bi\u1ec7t ch\u00ed' ch\u00e9p r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u00f4ng c\u01b0\u1edbi Ph\u00f9 h\u1eadu, Th\u00e1i T\u1ed5 sai V\u0129nh \u0110\u1ee9c gi\u00fap l\u1ec5 v\u1eadt c\u01b0\u1edbi. Nay theo qu\u1ed1c s\u1eed.)<\/i>\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, phong ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, M\u1ee5c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Quang Ngh\u0129a l\u00e0m Th\u00e1i Ninh qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1eadp Lang Gia qu\u1eadn phu nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu, ho\u00e0ng mu\u1ed9i l\u00e0m Y\u1ebfn Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa. Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa Tr\u00ec, con g\u00e1i c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Nhi\u00eau.\r\n\r\n<i>(Nhi\u00eau, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12.)<\/i>\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ra c\u00e2n \u0111o m\u1edbi \u0111\u1ec3 ban b\u1ed1 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, c\u1ea5m t\u01b0 nh\u00e2n t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 19, trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' n\u00f3i l\u00e0 ban b\u1ed1 c\u00e2n \u0111o m\u1edbi kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. X\u00e9t ra vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1ec9 m\u1edbi ch\u1ebf t\u1ea1o, ch\u01b0a ban b\u1ed1. Nay theo 'B\u1ea3n ch\u00ed'.)<\/i>\r\n\r\n[106] H\u1eefu ty lang trung L\u00fd B\u1ec9nh <i>(B\u1ec9nh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu. B\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7n c\u00e1o quan c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i, c\u00f3 vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u00e1nh c\u1eafp ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n[footnote]L\u1ea1i \u0111\u1ea1o d\u1ee5ng quan ti\u1ec1n s\u1ed1 th\u1eadp v\u1ea1n, ch\u1eef 's\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote], B\u1ec9nh kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[107] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Vua \u0111i \u0111\u00e1nh Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0. Ph\u1ed5 nh\u1edd Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a xin \u0111i theo, Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ed5 sao mang n\u1ed5i gi\u00e1p tr\u1ee5!\"<\/i> r\u1ed3i \u0111\u1ed3ng \u00fd. Khi khen th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao, Vua n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ed5 n\u00ean \u1edf h\u00e0ng \u01b0u.\"<\/i> Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, phong Ph\u1ed5 l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\n[108] M\u1edf ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, c\u00e1c ti\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i \u0111\u00e2y. Vua cho r\u1eb1ng ti\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 2, n\u00ean h\u00e0ng n\u0103m ch\u1ec9 t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c m\u00f9a thu.\r\n\r\n[109] Kinh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ee7 th\u00e1i ph\u00f3, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Nam B\u00ecnh Trinh \u00dd V\u01b0\u01a1ng Cao B\u1ea3o Dung l\u00e2m b\u1ec7nh n\u1eb7ng. V\u00ec con trai l\u00e0 K\u1ebf Nguy\u00ean c\u00f2n nh\u1ecf y\u1ebfu, ch\u01b0a th\u1ec3 k\u1ebf v\u1ecb, n\u00ean giao cho em l\u00e0 H\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 B\u1ea3o H\u00fac t\u1ed5ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 trong ngo\u00e0i. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd <i>(theo 'T\u1eb1ng Nhan B\u1ed9t H\u1ea3i H\u00e0nh Ni\u00ean K\u00fd')<\/i>, B\u1ea3o Dung qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\nB\u1ea3o Dung t\u00ednh c\u00e1ch ch\u1eadm ch\u1ea1p, vi\u1ec7c cai qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, h\u1ecd Cao b\u1eaft \u0111\u1ea7u suy y\u1ebfu. B\u1ea3o H\u00fac m\u00e0y thanh m\u1eaft t\u00fa, g\u1ea7y y\u1ebfu v\u00e0 n\u00f3i l\u1eafp, V\u0103n Hi\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd \u00f4ng, d\u00f9 \u0111ang n\u00f3ng gi\u1eadn, h\u1ec5 g\u1eb7p B\u1ea3o H\u00fac th\u00ec c\u01a1n gi\u1eadn li\u1ec1n tan, ng\u01b0\u1eddi Kinh Nam g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"V\u1ea1n s\u1ef1 h\u01b0u lang qu\u00e2n\"<\/i>.\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng Vua tr\u1edf v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4.\r\n\r\n[111] Th\u00e1ng n\u00e0y, Y\u00ean Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa h\u1ea1 gi\u00e1 l\u1ea5y \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m, Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[112] Kinh ch\u00e2u M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n Gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Ng\u1ecdc, v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi U Ch\u00e2u, t\u00ednh t\u00ecnh hung \u00e1c x\u1ea3o tr\u00e1, c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea1ch Tr\u1ecdng U\u00e2n.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, L\u00fd Ng\u1ecdc c\u00f9ng thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Di\u00eam Th\u1eeba Th\u1ee9 m\u01b0u h\u1ea1i Tr\u1ecdng U\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc sai ng\u01b0\u1eddi l\u00e9n mua m\u1ed9t c\u00e1i b\u1eddm ng\u1ef1a, r\u1ed3i gi\u1ea3 m\u1ea1o ch\u1ebf th\u01b0, n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1ecdng U\u00e2n m\u01b0u ph\u1ea3n, l\u1ec7nh tru di c\u1ea3 h\u1ecd. Sau \u0111\u00f3, L\u00fd Ng\u1ecdc c\u1ea7m ch\u1ebf th\u01b0 gi\u1ea3 c\u00f9ng b\u1eddm ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn b\u00e1o v\u1edbi \u0110\u00f4 hi\u1ec7u Tr\u1ea7n Di\u00ean Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e3 mang th\u1ee9 n\u00e0y \u0111i r\u1ed3i.\"<\/i> Di\u00ean Ch\u00ednh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o v\u1edbi Tr\u1ecdng U\u00e2n, Tr\u1ecdng U\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\nVua r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c, xem x\u00e9t ch\u1ebf th\u01b0, th\u1ea5y to\u00e0n l\u00e0 gi\u1ea3 m\u1ea1o, li\u1ec1n sai L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00e2u b\u1eaft L\u00fd Ng\u1ecdc v\u00e0 Th\u1eeba Th\u1ee9, tra h\u1ecfi \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.\r\n\r\nVua th\u0103ng Di\u00ean Ch\u00ednh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ph\u00e0m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf th\u01b0 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 \u1ea5n v\u0103n v\u00e0 b\u00fat t\u00edch. Tr\u1ecdng U\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hi\u1ebfn Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Tr\u1ecdng U\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t. B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u1ecdng U\u00e2n ch\u00e9p vi\u1ec7c L\u00fd Ng\u1ecdc, sau n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1ecdng U\u00e2n s\u1edbm d\u1eddi \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n Ch\u00e2u. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'B\u00e1ch quan bi\u1ec3u', Tr\u1ecdng U\u00e2n th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1ed5i l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9, n\u00ean ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng. Tuy nhi\u00ean, 'T\u00e2n c\u1ef1u l\u1ee5c' v\u00e0 'B\u1ea3n k\u1ef7' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u1ecdng U\u00e2n d\u1eddi \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n Ch\u00e2u. M\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd th\u00e1ng t\u00e1m, Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1ef1c l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9, tr\u00e1i v\u1edbi 'B\u00e1ch quan bi\u1ec3u', kh\u00f4ng r\u00f5 'B\u00e1ch quan bi\u1ec3u' c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Tr\u1ea7n Di\u00ean Ch\u00ednh, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[113] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Xu\u00e2n, ch\u00edn ng\u00e0y sau l\u1ea1i m\u1edf y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 y\u1ebfn ti\u1ec7c th\u00e2n m\u1eadt. Ph\u00e0m y\u1ebfn ti\u1ec7c th\u00e2n m\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Vua.\r\n\r\n[114] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y huy\u1ec7n B\u00ecnh Dao, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t L\u1ee3i \u0110\u1ea1i H\u00e0 L\u00ed \u0110\u00e0n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.\r\n\r\n[116] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean, l\u00e0m l\u1ec5 s\u00e1ch phong cho b\u1ed1n th\u00e2n mi\u1ebfu.\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u00e1 quan d\u00e2ng s\u1edb ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0 nh\u1eadn m\u1ec7nh.\r\n\r\n[118] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Nghi Xu\u00e2n.\r\n\r\n[119] Ho\u00e0i Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn <i>(Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2)<\/i>, l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Chu Th\u00e1i T\u1ed5. Ban \u0111\u1ea7u, \u00f4ng c\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng <i>(ch\u1ec9 Vua)<\/i> ph\u1ee5ng s\u1ef1 Th\u1ebf T\u00f4ng, c\u00f9ng n\u1eafm gi\u1eef binh quy\u1ec1n trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u. Tuy nhi\u00ean, Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn th\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng anh d\u0169ng h\u01a1n m\u00ecnh, trong l\u00f2ng th\u01b0\u1eddng lo s\u1ee3.\r\n\r\nKhi Cung \u0110\u1ebf l\u00ean ng\u00f4i, Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra tr\u1ea5n th\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c t\u00fac v\u1ec7 nh\u01b0 c\u0169. \u0110\u1ebfn khi Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn thi\u1ec7n v\u1ecb, li\u1ec1n sai H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n thay Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn l\u00e0m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9. Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn xin v\u00e0o tri\u1ec1u, nh\u01b0ng Th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n g\u1eb7p \u00f4ng, b\u00e8n b\u1ea3o H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Nhi\u00eau D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng <i>(Ph\u01b0\u1edfng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> r\u1eb1ng: <i>\"Khanh h\u00e3y kh\u00e9o l\u00e9o t\u1eeb ch\u1ed1i gi\u00fap ta.\"<\/i>\r\n\r\nPh\u01b0\u1edfng so\u1ea1n chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"Vua l\u00e0 nguy\u00ean th\u1ee7, b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 c\u00e1nh tay, d\u00f9 \u1edf xa x\u00f4i v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3. Gi\u1eef v\u1eefng ph\u1eadn Vua t\u00f4i, m\u1edbi h\u1ee3p v\u1edbi k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i, tu\u00e2n theo nghi l\u1ec5 tri\u1ec1u ki\u1ebfn, sao ph\u1ea3i v\u1ed9i v\u00e0ng ng\u00e0y nay.\"<\/i> Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn nh\u1eadn chi\u1ebfu, c\u00e0ng th\u00eam b\u1ea5t an, b\u00e8n chi\u00eau t\u1eadp k\u1ebb vong m\u1ec7nh, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng th\u00e0nh l\u0169y, \u0111\u00e0o s\u00e2u h\u00e0o l\u0169y, \u00e2m m\u01b0u ph\u1ea3n lo\u1ea1n.\r\n\r\nKhi L\u00fd Qu\u00e2n kh\u1edfi binh \u1edf Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn sai th\u00e2n l\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 Tu\u00e2n <i>(Th\u1ee7 Tu\u00e2n, ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y)<\/i> b\u00ed m\u1eadt li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi Qu\u00e2n. Th\u1ee7 Tu\u00e2n v\u1ed1n quen bi\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng, b\u00e8n ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, t\u00ecm g\u1eb7p Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111\u1ec3 xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn.\r\n\r\nTh\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7u h\u1ecfi: <i>\"Ta mu\u1ed1n ban cho Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn thi\u1ebft kho\u00e1n, h\u1eafn c\u00f3 tin ta kh\u00f4ng?\"<\/i> Th\u1ee7 Tu\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd quy thu\u1eadn.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u01b0\u1ee3ng ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho Th\u1ee7 Tu\u00e2n, h\u1ee9a phong t\u01b0\u1edbc v\u1ecb, v\u00e0 sai \u00f4ng thuy\u1ebft ph\u1ee5c Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn t\u1ea1m ho\u00e3n k\u1ebf ho\u1ea1ch, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 hai k\u1ebb nguy hi\u1ec3m c\u00f9ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, chia c\u1eaft binh l\u1ef1c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1ee7 Tu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, khuy\u00ean Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn n\u00ean nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng uy th\u1ebf, gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a n\u00ean h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u1ed9i v\u00e0ng. Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn tin theo.\r\n\r\nKhi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, li\u1ec1n chu\u1ea9n b\u1ecb kinh l\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0i Nam.\r\n\r\nNg\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng d\u1eddi Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn l\u00e0m B\u00ecnh L\u00f4 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn s\u1ebd c\u00e0ng th\u00eam nghi ng\u1edd, s\u1ee3 h\u00e3i.\r\n\r\nNg\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ea1i sai L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i mang thi\u1ebft kho\u00e1n \u0111\u1ebfn ban cho, \u0111\u1ec3 an \u1ee7i \u00f4ng.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i mang thi\u1ebft kho\u00e1n \u0111\u1ebfn ban, 'C\u1ef1u l\u1ee5c' ghi l\u00e0 ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, 'T\u00e2n l\u1ee5c' ghi l\u00e0 ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, nay theo 'C\u1ef1u l\u1ee5c'.)<\/i>\r\n\r\n[120] H\u00f4m \u1ea5y, gi\u00e1ng ch\u1ee9c trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Ho\u00e0i Nhung Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tri\u1ec7u H\u00e0nh Ph\u00f9ng'; ch\u1eef 'h\u00e0nh' \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung theo 'T\u1ed1ng s\u1eed'. Tra l\u1ea1i 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u H\u00e0nh Ph\u00f9ng', quy\u1ec3n 270 b\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng'; c\u00f2n 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1, L\u00fd \u0110\u1ee9c 'Ho\u00e0ng T\u1ed1ng th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu')<\/i> quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p gi\u1ed1ng b\u1ea3n truy\u1ec7n trong 'T\u1ed1ng s\u1eed'. B\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng'. Nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.[\/footnote] <i>(Nguy\u00ean b\u1ea3n c\u1ee7a <i>\"Tri\u1ec7u H\u00e0nh Ph\u00f9ng\"<\/i> thi\u1ebfu ch\u1eef <i>\"h\u00e0nh\"<\/i>, nay b\u1ed5 sung theo 'T\u1ed1ng s\u1eed.')<\/i> l\u00e0m ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Ph\u00f2ng ch\u00e2u.\r\n\r\nKhi Vua th\u00e2n chinh v\u00f9ng Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ch\u1eadt h\u1eb9p nhi\u1ec1u \u0111\u00e1, Vua t\u1ef1 l\u1ea5y v\u00e0i vi\u00ean \u0111\u00e1 tr\u00ean ng\u1ef1a \u00f4m l\u1ea5y, c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u00e0 s\u00e1u qu\u00e2n \u0111\u1ec1u tranh nhau v\u00e1c \u0111\u00e1 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng. H\u00e0nh Ph\u00f9ng s\u1ee3 hi\u1ec3m nguy, gi\u1ea3 v\u1edd b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2n, l\u01b0u l\u1ea1i Ho\u00e0i Ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111i. Khi qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, s\u1eafp c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 phong th\u01b0\u1edfng quan tr\u1ecdng, m\u1ec7nh l\u1ec7nh r\u1ea5t b\u00ed m\u1eadt. H\u00e0nh Ph\u00f9ng \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i v\u00e0o tr\u1ef1c, l\u1ea1i c\u00e1o b\u1ec7nh, xin \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang so\u1ea1n chi\u1ebfu ch\u1ec9, Vua t\u1ee9c gi\u1eadn, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 x\u00e9t t\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng ta.\r\n\r\n[121] Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i Nam, L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn[footnote] L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn nguy\u00ean t\u00e1c 'L\u00fd Tr\u1ecdng U\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n nh\u1ea5t, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 484 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda.[\/footnote] li\u1ec1n mu\u1ed1n s\u1eeda so\u1ea1n h\u00e0nh trang, theo T\u01b0 H\u1ed1i v\u00e0o tri\u1ec1u. T\u1ea3 h\u1eefu can ng\u0103n, Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn do d\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft. L\u1ea1i t\u1ef1 ngh\u0129 m\u00ecnh l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c g\u1ea7n c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n m\u1ea1ng, b\u00e8n b\u1eaft gi\u1eef T\u01b0 H\u1ed1i, c\u00e0ng th\u00eam chu\u1ea9n b\u1ecb m\u01b0u ph\u1ea3n. Sai s\u1ee9 c\u1ea7u vi\u1ec7n v\u1edbi \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn.\r\n\r\nD\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u \u0111\u00f4 gi\u00e1m, H\u1eefu \u0111\u1ed3n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n An H\u1eefu Quy <i>(H\u1eefu Quy, t\u1eebng l\u00e0m V\u0129nh H\u01b0ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9[footnote] 'V\u0129nh H\u01b0ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'Th\u1eeba H\u01b0ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'C\u1ef1u Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed' quy\u1ec3n 101 H\u00e1n Th\u01b0 \u1ea8n \u0110\u1ebf k\u1ef7, quy\u1ec3n 109 Tri\u1ec7u T\u01b0 Uy\u1ec3n truy\u1ec7n s\u1eeda.[\/footnote] ghi v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i> bi\u1ebft Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn t\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3n, b\u00e8n v\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.\r\n\r\nTr\u1ecdng Ti\u1ebfn nghi ng\u1edd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ee5c m\u00ecnh, b\u00e8n b\u1eaft giam v\u00e0i ch\u1ee5c vi\u00ean qu\u00e2n hi\u1ec7u. Qu\u00e2n hi\u1ec7u k\u00eau l\u00ean: <i>\"Ch\u00fang t\u00f4i v\u00ec nh\u00e0 Chu m\u00e0 \u0111\u1ed3n th\u00fa, n\u1ebfu C\u00f4ng th\u1eadt l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 nh\u00e0 Chu, sao kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u00f4i t\u1eadn l\u1ef1c?\"<\/i> Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nghe, gi\u1ebft h\u1ebft.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, tin Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn ph\u1ea3n l\u1ed9, Th\u01b0\u1ee3ng sai M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Quy \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn l\u00e0m D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u h\u00e0nh doanh \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u h\u00e0nh ph\u1ee7; \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ngh\u0129a Th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u00ec l\u00e0m ph\u00f3; Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n l\u00e0m \u0111\u00f4 gi\u00e1m; B\u1ea3o T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ed1ng Di\u00ean \u1ed0c l\u00e0m \u0111\u00f4 b\u00e0i tr\u1eadn s\u1ee9, d\u1eabn qu\u00e2n c\u1ea5m binh \u0111i \u0111\u00e1nh.\r\n\r\n[122] Ninh Qu\u1ed1c qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ng\u00f4 Di\u00ean Ph\u00fac l\u00e0 c\u1eadu c\u1ee7a Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Di\u00ean Ph\u00fac c\u00f3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 kh\u00e1c.\r\n\r\nNg\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u1ef1c sai N\u1ed9i nha ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ti\u1ebft \u00d4n \u0111em qu\u00e2n v\u00e2y ph\u1ee7, b\u1eaft n\u0103m anh em Di\u00ean Ph\u00fac. M\u1ee5c Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Di\u00ean Ng\u1ed9 s\u1ee3 h\u00e3i t\u1ef1 s\u00e1t. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n gi\u1ebft anh em Di\u00ean Ph\u00fac, Th\u1ef1c kh\u00f3c n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 anh em c\u00f9ng m\u1eb9 v\u1edbi ti\u00ean phu nh\u00e2n, ta sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 h\u1ecd v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i> B\u00e8n t\u01b0\u1edbc h\u1ebft ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0y \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c gia t\u1ed9c b\u00ean m\u1eb9.\r\n\r\n<i>(Di\u00ean Ph\u00fac, ghi n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2[footnote] T\u1ed1ng b\u1ea3n 'ki\u1ebfn' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 's\u01a1'.[\/footnote], kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[123] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn.\r\n\r\n[124] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, t\u01b0\u1edbng n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i b\u1eaft gi\u1eef h\u00e0ng tr\u0103m d\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh th\u1ea3 h\u1ebft v\u1ec1.\r\n\r\n[125] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng ch\u1ea7u phi\u00ean, n\u1ebfu xin ngh\u1ec9 b\u1ec7nh qu\u00e1 ba ng\u00e0y, ph\u1ea3i b\u00e1o t\u00ean l\u00ean \u0111\u1ec3 Th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m b\u1ec7nh.\r\n\r\n[126] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n vi\u1ec7c b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u.\r\n\r\n[127] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, ban \u00e1o \u0111\u00f4ng cho c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u v\u00e0 s\u0129 quan c\u00e1c qu\u00e2n, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ban \u00e1o \u0111\u00f4ng cho Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ed3n th\u00fa.\r\n\r\n[128] Khi L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u1eddi Ki\u1ebfn H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u1edf Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng <i>(\u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5)<\/i>. \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n r\u1ed3i b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm. Ch\u1ecb c\u1ee7a \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n l\u00e0 phi c\u1ee7a Chu Th\u00e1i T\u1ed5, Vua nghi ng\u1edd \u00f4ng c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c n\u00ean c\u1eed Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi T\u00edn \u0110\u00f4 l\u00e0 Kinh H\u00e3n Nho <i>(H\u00e3n Nho, ng\u01b0\u1eddi K\u00fd Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6)<\/i> l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t binh m\u00e3 \u1edf T\u1ea5n Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i. M\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o ph\u1ee7, t\u00f9y t\u00f9ng c\u1ee7a H\u00e3n Nho \u0111\u1ec1u mang \u0111ao ki\u1ebfm, nh\u01b0ng \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng v\u1eabn c\u1edfi m\u1edf ti\u1ebfp \u0111\u00e3i, kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ecb, khi\u1ebfn H\u00e3n Nho c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng. G\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 kinh, \u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua \u0111i\u1ec1u \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u0129nh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[129] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, An H\u1eefu Quy t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u1ec1, Vua c\u1eed \u00f4ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1eeb Ch\u00e2u, l\u1ec7nh gi\u00e1m s\u00e1t ti\u1ec1n qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.\r\n\r\n[130] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u1edf huy\u1ec7n Y\u1ebfm Th\u1ee9, L\u1ec7 Ch\u00e2u, r\u1ed3i l\u1ea1i v\u1ee1 \u1edf huy\u1ec7n Linh H\u00e0, Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.\r\n\r\n[131] H\u1eefu ty xin c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 li\u1ec7u h\u1ed9 kh\u1ea9u do c\u00e1c \u0111\u1ea1o cung c\u1ea5p, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh th\u1ee9 b\u1eadc c\u00e1c huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1, l\u1ea5y huy\u1ec7n c\u00f3 t\u1eeb 4.000 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n V\u1ecdng, t\u1eeb 3.000 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n Kh\u1ea9n, t\u1eeb 2.000 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb 1.000 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n Trung, d\u01b0\u1edbi 1.000 h\u1ed9 l\u00e0m huy\u1ec7n Trung h\u1ea1, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n ki\u1ec3m tra s\u1ed5 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n\u0110\u1ebf chu\u1ea9n t\u1ea5u.\r\n\r\nT\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 50 huy\u1ec7n V\u1ecdng, v\u1edbi 281.670 h\u1ed9; 67 huy\u1ec7n Kh\u1ea9n, v\u1edbi 228.693 h\u1ed9; 89 huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng, v\u1edbi 218.280 h\u1ed9; 115 huy\u1ec7n Trung, v\u1edbi 179.030 h\u1ed9; 110 huy\u1ec7n Trung h\u1ea1, v\u1edbi 59.770 h\u1ed9. T\u1ed5ng s\u1ed1 h\u1ed9 l\u00e0 967.353 h\u1ed9 <i>(X\u00e9t th\u1ea5y t\u1ed5ng s\u1ed1 kh\u00f4ng kh\u1edbp, n\u00ean l\u00e0 967.443 h\u1ed9)<\/i>. \u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ed1 li\u1ec7u h\u1ed9 kh\u1ea9u th\u1eddi \u0111\u1ea7u qu\u1ed1c gia.\r\n\r\nN\u00e2ng \u1ea3i N\u01b0\u01a1ng T\u1eed \u1edf Tr\u1ea5n Ch\u00e2u l\u00ean th\u00e0nh qu\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean.\r\n\r\n[132] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u1edf T\u1ea5n ch\u00e2u c\u00f3 tin r\u1eb1ng Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ecbnh ch\u00e2u l\u00e0 Kinh H\u00e3n Nhu t\u1eed tr\u1eadn.\r\n\r\nH\u00e3n Nhu c\u1eady m\u00ecnh d\u0169ng m\u00e3nh khinh \u0111\u1ecbch, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh kh\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh. Tr\u01b0\u1edbc sau \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i d\u1eabn h\u01a1n ngh\u00ecn k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Ph\u1ea7n ch\u00e2u, \u0111\u1ed1t ch\u1ee3 c\u1ecf r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n. \u0110\u00eam h\u00f4m \u0111\u00f3, qu\u00e2n \u00f4ng \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh Th\u1ed5 Nguy\u00ean, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 sai \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng H\u00e1c Qu\u00fd Si\u00eau <i>(Qu\u00fd Si\u00eau, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u1eabn m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadp k\u00edch. \u0110\u1ebfn l\u00fac r\u1ea1ng s\u00e1ng, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u1ebfn n\u01a1i, H\u00e3n Nhu sai \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Ph\u00f3 s\u1ee9 chi\u00ean th\u1ea3m l\u00e0 Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn <i>(Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> chia qu\u00e2n ra ch\u1ed1ng l\u1ea1i Qu\u00fd Si\u00eau. H\u00e3n Nhu m\u1eb7c \u00e1o g\u1ea5m b\u00ean trong l\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p, ng\u1ed3i tr\u00ean gh\u1ebf d\u1ef1a \u0103n u\u1ed1ng c\u00f9ng qu\u00e2n s\u0129, v\u1eeba c\u1eaft th\u1ecbt c\u00e1nh d\u00ea \u0103n, nghe tin Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn lui m\u1ed9t ch\u00fat, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00ean ng\u1ef1a, ch\u1ec9 huy binh m\u00e3 x\u00f4ng th\u1eb3ng v\u00e0o t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n d\u00f9ng gi\u00e1o \u0111\u00e2m \u00f4ng, H\u00e3n Nhu ng\u00e3 ng\u1ef1a, b\u1ecb b\u1eaft, nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn ch\u1ed1ng c\u1ef1, tay gi\u1ebft h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i b\u1ecb h\u1ea1i. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 v\u1ed1n mu\u1ed1n b\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e3n Nhu, nh\u01b0ng nghe tin \u00f4ng ch\u1ebft[footnote]Nghe tin \u00f4ng ch\u1ebft, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ef1u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 272 truy\u1ec7n Kinh H\u00e3n Nhu s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], li\u1ec1n cho b\u1eaft k\u1ebb gi\u1ebft H\u00e3n Nhu \u0111em ch\u00e9m.\r\n\r\nVua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc kh\u00f4ng th\u00f4i, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 cho con \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ee7 Hu\u00e2n l\u00e0m V\u0169 \u0111\u1ee9c ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e2y Kinh; l\u1ea1i truy c\u1ee9u nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u1edf Kinh Th\u1ed5 Nguy\u00ean kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh, gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u1eeb ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n <i>(K\u1ebf Hu\u00e2n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1ef1u nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> l\u00e0m Su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Long Ti\u1ec7p l\u00e0 Th\u1ea1ch Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c c\u00f9ng hai m\u01b0\u01a1i ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\n<i>(\u1ea4t D\u1eadu l\u00e0 ng\u00e0y 16. 'T\u00e2n l\u1ee5c' c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n t\u1ea5u \u0111\u1ebfn m\u1edbi ch\u00e9p, nay theo \u0111\u00f3. Kh\u00f4ng r\u00f5 H\u00e3n Nhu t\u1eed tr\u1eadn v\u00e0o ng\u00e0y n\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[133] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u1ee9c qu\u00e2n tu\u1ea7n \u1edf hai Kinh v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c ph\u00e1n quan m\u00e3 b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i. V\u00ec th\u1ebf, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n ch\u00fa \u0111\u1ecbnh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[134] Vua h\u1ecfi Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u1ec1 vi\u1ec7c D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 t\u00e2u: <i>\"L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn gi\u1eef h\u1ea1 s\u00e1ch c\u1ee7a Ti\u1ebft C\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ea5u hi\u1ec3u m\u01b0u \u0111\u1ed3 xa c\u1ee7a V\u0169 H\u1ea7u, \u1ef7 v\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0i, tu s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y c\u00f4 l\u1eadp. Kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e2n t\u00edn nh\u01b0 Gia C\u00e1t \u0110\u1ea3n, n\u00ean qu\u00e2n s\u0129 l\u00f2ng ly t\u00e1n. C\u00f3 t\u00ednh c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o nh\u01b0 Vi\u00ean B\u1ea3n S\u01a1, n\u00ean k\u1ebf m\u01b0u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. B\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh, b\u00ean trong thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, d\u00f9 t\u1ea5n c\u00f4ng g\u1ea5p hay ch\u1eadm c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c. Binh ph\u00e1p coi tr\u1ecdng t\u1ed1c \u0111\u1ed9, chi b\u1eb1ng nhanh ch\u00f3ng \u0111\u00e1nh l\u1ea5y.\"<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi \u00f4ng.\r\n\r\nNg\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u00e2n chinh, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a l\u00e0m \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed, Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c L\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh, L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n[135] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb kinh s\u01b0, tr\u0103m quan v\u00e0 s\u00e1u qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111i thuy\u1ec1n xu\u00f4i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.\r\n\r\n[136] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u1ed1ng Ch\u00e2u. Trong th\u00e0nh c\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh \u0111ang tr\u1ea5n th\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, cha m\u1eb9 v\u1ee3 con h\u1ecd \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3, Vua sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn an \u1ee7i.\r\n\r\n[137] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u00fac Ch\u00e2u.\r\n\r\n[138] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u1ee9 Ch\u00e2u, b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1ed9, l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn qu\u00e2n.\r\n\r\n[139] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a d\u1ecbch, Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn sai s\u1ee9 phi ng\u1ef1a t\u00e2u r\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u s\u1eafp b\u1ecb h\u1ea1, xin Vua \u0111\u1ebfn xem. T\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, d\u1eebng ch\u00e2n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, l\u1eadp t\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ea3 nh\u00e0 nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda ch\u1ebft[footnote] 'Nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'thi\u00eau ch\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484 truy\u1ec7n L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1ebft h\u1ea1i.\r\n\r\nVua t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 Tu\u00e2n, b\u1ed5 l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, sau th\u0103ng l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan.\r\n\r\nTr\u1ecdng Ti\u1ebfn t\u00ednh keo ki\u1ec7t, ch\u01b0a t\u1eebng chia r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt cho qu\u00e2n s\u0129, n\u00ean d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n h\u1eadn. Anh trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Th\u00e2m Ch\u00e2u Tr\u1ecdng H\u01b0ng, nghe tin \u00f4ng l\u00e0m ph\u1ea3n, li\u1ec1n t\u1ef1 s\u00e1t. Em trai l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Gi\u1ea3i Ch\u00e2u Tr\u1ecdng U\u00e2n, con trai l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c s\u1ee9 Di\u00ean Ph\u00fac, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3.\r\n\r\n[140] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ph\u00e1t g\u1ea1o c\u1ee9u t\u1ebf cho d\u00e2n trong th\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c[footnote] 'M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi h\u1ed9c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], tr\u1ebb em d\u01b0\u1edbi 10 tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t m\u1ed9t n\u1eeda. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u00e9p bu\u1ed9c gia nh\u1eadp qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o gi\u00e0y v\u00e0 th\u1ea3 v\u1ec1.\r\n\r\n[141] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu tha t\u1ed9i cho gia quy\u1ebfn v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, cho ph\u00e9p nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e0o t\u1ea9u t\u1ef1 th\u00fa, thu nh\u1eb7t v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t thi h\u00e0i ph\u01a1i b\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi phu d\u1ecbch ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ban ba t\u1ea5m l\u1ee5a[footnote] 'Ba' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'hai', theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 185 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], mi\u1ec5n thu\u1ebf cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd ba n\u0103m.\r\n\r\n[142] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh ph\u00e1i T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 Nghi\u00eam T\u1ee5c qu\u00ea Giang \u0110\u00f4 \u0111\u1ebfn khao qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(T\u1ee5c l\u00e0 con c\u1ee7a Kh\u1ea3 C\u1ea7u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Khai V\u1eadn th\u1ee9 ba.)<\/i>\r\n\r\n[143] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 l\u1ea1i sai con l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f2ng D\u1eadt, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u00e2n An Ph\u00f9ng Di\u00ean L\u1ed7 <i>(Di\u00ean L\u1ed7 l\u00e0 em c\u1ee7a Di\u00ean K\u1ef7, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 hai)<\/i> \u0111\u1ebfn mua y\u1ebfn.\r\n\r\nVua nghi\u00eam m\u1eb7t b\u1ea3o Di\u00ean L\u1ed7: <i>\"Qu\u1ed1c ch\u1ee7 ng\u01b0\u01a1i sao l\u1ea1i giao thi\u1ec7p v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea3n th\u1ea7n c\u1ee7a ta?\"<\/i>\r\n\r\nDi\u00ean L\u1ed7 \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ec9 bi\u1ebft vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p, ch\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ecd c\u00f3 d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ebfn m\u01b0u ph\u1ea3n.\"<\/i>\r\n\r\nVua g\u1ea1n h\u1ecfi, Di\u00ean L\u1ed7 n\u00f3i: <i>\"S\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn tr\u00fa t\u1ea1i nh\u00e0 th\u1ea7n, ch\u00faa t\u00f4i sai th\u1ea7n b\u1ea3o h\u1ecd r\u1eb1ng: 'K\u1ebb nam t\u1eed ch\u1eb3ng \u0111\u1ea1t ch\u00ed h\u01b0\u1edbng, x\u01b0a nay v\u1eabn c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m ph\u1ea3n, ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1eddi c\u01a1 c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3. Khi B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a y\u00ean, giao chi\u1ebfn \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng, l\u00fac \u1ea5y kh\u00f4ng l\u00e0m ph\u1ea3n, m\u00e0 nay l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, l\u1ea1i mu\u1ed1n d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u tan n\u00e1t, v\u00e0i ng\u00e0n qu\u00e2n nh\u1ecdc m\u1ec7t, ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i thi\u00ean t\u1eed, d\u1eabu H\u00e0n T\u00edn, B\u1ea1ch Kh\u1edfi s\u1ed1ng l\u1ea1i, c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng, d\u00f9 c\u00f3 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1ee3 gi\u00fap.' Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec thi\u1ebfu vi\u1ec7n binh m\u00e0 thua.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tuy v\u1eady, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u khuy\u00ean ta th\u1eeba th\u1eafng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 sao?\"<\/i>\r\n\r\nDi\u00ean L\u1ed7 \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1ea7n v\u0169, c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, Giang Nam nh\u1ecf b\u00e9, \u0111\u00e2u d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i oai tr\u1eddi? Nh\u01b0ng qu\u1ed1c ch\u00faa ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 m\u1ea5y v\u1ea1n th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n t\u00e2m ph\u00fac c\u1ee7a ti\u00ean ch\u00faa, c\u00f9ng th\u1ec1 s\u1ed1ng ch\u1ebft, B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n m\u00e0 giao chi\u1ebfn v\u1edbi h\u1ecd th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 s\u00f4ng l\u1edbn s\u00f3ng gi\u00f3, n\u1ebfu ti\u1ebfn m\u00e0 ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, lui l\u1ea1i thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u lo l\u1eafng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u1edbn.\"<\/i>\r\n\r\nVua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 \u0111\u00f9a v\u1edbi khanh th\u00f4i, h\u00e1 nghe l\u1eddi du thuy\u1ebft c\u1ee7a khanh \u0111\u01b0\u1ee3c sao?\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Giang Nam d\u00e3 l\u1ee5c' c\u1ee7a Long C\u1ed5n ch\u00e9p l\u1eddi Ph\u00f9ng Di\u00ean L\u1ed7 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi Vua, cho r\u1eb1ng \u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i gi\u00fap Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi bi\u1ec7n b\u1ea1ch. Nay theo 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean')<\/i>.\r\n\r\n[144] Vua sai c\u00e1c qu\u00e2n luy\u1ec7n t\u1eadp chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u1edf Ngh\u00eanh Loan, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 r\u1ea5t lo s\u1ee3. Ti\u1ec3u th\u1ea7n c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Tr\u1ee9, c\u00f3 t\u00e0i bi\u1ec7n lu\u1eadn, gi\u1ea3 l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, t\u1eeb Ki\u1ebfn An v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5; c\u00f2n L\u1ec7nh B\u00e0nh Tr\u1ea1ch l\u00e0 Ti\u1ebft L\u01b0\u01a1ng, v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m V\u0103n h\u1ecdc Ch\u00e2u Tr\u00ec, c\u0169ng li\u1ec1u m\u00ecnh ch\u1ea1y sang, d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh ph\u01b0\u01a1ng Nam. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 nghe tin, c\u00e0ng th\u00eam lo s\u1ee3.\r\n\r\nVua ra l\u1ec7nh ch\u00e9m \u0110\u1ed7 Tr\u1ee9 \u1edf ch\u1ee3 H\u1ea1 Th\u1ee5c[footnote]H\u1ea1 Th\u1ee5c nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ea1 Ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f2n Ti\u1ebft L\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m Nha hi\u1ec7u \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 m\u1edbi t\u1ea1m y\u00ean l\u00f2ng, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec th\u1ea5y l\u00e3nh th\u1ed5 ng\u00e0y c\u00e0ng thu h\u1eb9p v\u00e0 y\u1ebfu k\u00e9m, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh d\u1eddi \u0111\u00f4.\r\n\r\n[145] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua sai Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n t\u1ea1m quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u1eeba tr\u1ea3i qua binh l\u1eeda, c\u1ea3 v\u00f9ng \u0111\u1ec1u ti\u00eau \u0111i\u1ec1u. X\u1eed V\u00e2n ch\u0103m lo an d\u00e2n, gi\u1ea3m nh\u1eb9 lao d\u1ecbch v\u00e0 thu\u1ebf m\u00e1, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 l\u00e3o trong huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi han d\u00e2n t\u00ecnh, r\u1ed3i b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u g\u00e2y kh\u1ed5 c\u1ef1c. D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.\r\n\r\n[146] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua r\u1eddi D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.\r\n\r\n[147] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Th\u00edch L\u1ee3i Nh\u00e2n Th\u00e1p Man sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[148] Th\u00e1ng n\u00e0y, Thanh Nguy\u00ean ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u01b0u T\u00f2ng Hi\u1ec7u sai s\u1ee9 d\u00e2ng bi\u1ec3u x\u01b0ng th\u1ea7n, Vua c\u0169ng sai s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1.\r\n\r\n<i>(T\u00f2ng Hi\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00e0o L\u00e2m, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean. Vi\u1ec7c Vua sai s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng cho T\u00f2ng Hi\u1ec7u l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 hai, nay g\u1ed9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[149] N\u0103m \u0111\u00f3, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 phong cho Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi, ng\u01b0\u1eddi n\u00fai B\u00e3o Ph\u00fac, l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tham ngh\u1ecb vi\u1ec7c Trung th\u01b0.\r\n\r\nV\u00f4 Vi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An L\u1ea1c, m\u1eb7t vu\u00f4ng, m\u1ecf qu\u1ea1, ham h\u1ecdc, hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u1ed9ng, gi\u1ecfi tranh lu\u1eadn. \u00d4ng t\u1eebng m\u1eb7c \u00e1o th\u00f4 l\u00e0m \u0111\u1ea1o s\u0129, \u1edf n\u00fai V\u0169 \u0110ang. Chu Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e1nh L\u00fd Th\u1ee7 Trinh \u1edf H\u00e0 Trung, V\u00f4 Vi \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n y\u1ebft ki\u1ebfn, Chu Th\u00e1i T\u1ed5 h\u1ecfi vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m k\u1ef3 l\u1ea1. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi Chu Th\u00e1i T\u1ed5: <i>\"\u00d4ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u00e0 H\u00e1n, n\u1eafm tr\u1ecdng binh \u1edf ngo\u00e0i, l\u1ea1i chi\u00eau n\u1ea1p k\u1ebb tung ho\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ph\u00f2ng ng\u1eeba m\u1ed1i h\u1ecda t\u1eeb xa.\"<\/i> V\u00f4 Vi b\u1ecf \u0111i, \u1ea9n c\u01b0 \u1edf n\u00fai B\u00e3o Ph\u00fac. Khu m\u1eadt s\u1ee9 \u0110o\u00e0n H\u1eb1ng <i>(H\u1eb1ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i> bi\u1ebft t\u00e0i \u00f4ng, ti\u1ebfn c\u1eed, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n, r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, b\u00e8n giao ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho H\u1eb1ng v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 th\u00e2n qu\u00e2n s\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u00dac Ti\u1ebfn <i>(Ti\u1ebfn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12.)<\/i> c\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\n[150] Sau khi l\u00ean ng\u00f4i, Vua mu\u1ed1n th\u0103m d\u00f2 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng vi h\u00e0nh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi can: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a y\u00ean, nay nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra ngo\u00e0i. n\u1ebfu ch\u1eb3ng may c\u00f3 bi\u1ebfn h\u1ed1i h\u1eadn sao k\u1ecbp!\"<\/i>\r\n\r\nVua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng h\u01b0ng kh\u1edfi, \u0111\u1ec1u do thi\u00ean m\u1ec7nh, mong c\u1ea7u c\u0169ng[footnote] Ch\u1eef 'di\u1ec7c' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung.[\/footnote] kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u0103n c\u1ea3n c\u0169ng kh\u00f4ng xong. Chu Th\u1ebf T\u00f4ng th\u1ea5y c\u00e1c t\u01b0\u1edbng m\u1eb7t vu\u00f4ng tai to \u0111\u1ec1u gi\u1ebft \u0111i, nh\u01b0ng ta c\u0169ng ng\u00e0y ng\u00e0y h\u1ea7u h\u1ea1 b\u00ean c\u1ea1nh[footnote] Ch\u1eef 'chung nh\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chung th\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], kh\u00f4ng h\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ta. N\u1ebfu ta l\u00e0 ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1, ai c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1i ta? N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0 ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1, d\u00f9 \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u1edf s\u00e2u c\u0169ng v\u00f4 \u00edch.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3 vi h\u00e0nh c\u00e0ng nhi\u1ec1u, n\u00f3i: <i>\"Ai c\u00f3 thi\u00ean m\u1ec7nh, c\u1ee9 t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0m, ta kh\u00f4ng c\u1ea5m.\"<\/i> Do v\u1eady, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u k\u00ednh s\u1ee3.\r\n\r\n\u25cb Trong qu\u00e2n hi\u1ec7u th\u00e2n c\u1eadn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng c\u00e2y g\u1eady c\u00f3 tay c\u1ea7m, Vua n\u00f3i: <i>\"V\u1eadt n\u00e0y kh\u00e1c g\u00ec c\u00e2y g\u1eady th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ph\u1ea3i d\u00e2ng l\u00ean?\"<\/i>\r\n\r\nQu\u00e2n hi\u1ec7u th\u1ea7m n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1eed c\u1ea7m \u0111\u1ea7u g\u1eady m\u00e0 xem. \u0110\u1ea7u g\u1eady ch\u00ednh l\u00e0 chu\u00f4i ki\u1ebfm, b\u00ean trong c\u00f3 l\u01b0\u1ee1i ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u k\u00edn, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m g\u1eady, l\u00fac nguy c\u1ea5p d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc.\"<\/i>\r\n\r\nVua c\u01b0\u1eddi, n\u00e9m xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu ta ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u1eadt n\u00e0y, th\u00ec s\u1ef1 t\u00ecnh s\u1ebd ra sao? V\u1ea3 l\u1ea1i l\u00fac \u1ea5y, v\u1eadt n\u00e0y li\u1ec7u c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o ch\u0103ng?\"<\/i>\r\n\r\n\u25cb M\u1ed9t h\u00f4m tan tri\u1ec1u, Vua ng\u1ed3i \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, bu\u1ed3n b\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng n\u00f3i. T\u1ea3 h\u1eefu xin bi\u1ebft nguy\u00ean do, Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u01b0\u1edfng l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed l\u00e0 d\u1ec5 sao? V\u1eeba r\u1ed3i v\u00ec n\u00f3ng v\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o vi\u1ec7c m\u00e0 l\u1ee1 sai n\u00ean bu\u1ed3n th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Tam Th\u00e1nh Th\u1ef1c L\u1ee5c' ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u1ed9i th\u1ecb h\u00e0nh th\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n xin bi\u1ebft nguy\u00ean do. \u0110i\u1ec1u tra th\u1ea5y K\u1ebf \u00c2n t\u1eeb \u0111\u1eddi Khai B\u1ea3o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean h\u1ecd, d\u1ea7n th\u0103ng l\u00e0m n\u1ed9i th\u1ecb h\u00e0nh th\u1ee7, c\u00f2n th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1 ch\u01b0a ph\u1ea3i. Nay nh\u00e2n n\u0103m n\u00e0y ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00ean ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"t\u1ea3 h\u1eefu\"<\/i>, b\u1ecf t\u00ean h\u1ecd, B\u1ea3n k\u1ef7 c\u0169ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd.)<\/i>\r\n\r\n\u25cb Khi Vua \u0111ang b\u1eafn chim \u1edf v\u01b0\u1eddn sau, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0ng c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n xin b\u00e1i ki\u1ebfn. Vua v\u1ed9i ti\u1ebfp, nh\u01b0ng vi\u1ec7c t\u1ea5u l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng. Vua t\u1ee9c gi\u1eadn h\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1eabn kh\u1ea9n c\u1ea5p h\u01a1n b\u1eafn chim.\"<\/i> Vua c\u00e0ng gi\u1eadn, c\u1ea7m c\u00e1n r\u00ecu \u0111\u1eadp v\u00e0o mi\u1ec7ng khi\u1ebfn g\u00e3y hai c\u00e1i r\u0103ng. Ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ch\u1eadm r\u00e3i c\u00fai xu\u1ed1ng nh\u1eb7t r\u0103ng b\u1ecf v\u00e0o t\u00fai.\r\n\r\nVua m\u1eafng: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef r\u0103ng, mu\u1ed1n ki\u1ec7n ta sao?\"<\/i> \u0110\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec7n B\u1ec7 h\u1ea1, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1eed quan s\u1ebd ghi l\u1ea1i.\"<\/i> Vua vui, ban v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec3 an \u1ee7i.\r\n\r\n<i>(Nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u00e9p trong s\u00e1ch 'Tam Tri\u1ec1u Ch\u00ednh L\u1ee5c'[footnote] B\u1ea3n c\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'Tam Tri\u1ec1u Th\u00e1nh Ch\u00ednh L\u1ee5c'.[\/footnote] V\u00e0 'K\u1ef7 V\u0103n', ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra n\u0103m n\u00e0y, nay t\u1ea1m ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, hai ch\u00e2u Tr\u1ea5n v\u00e0 \u0110\u1ecbnh b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u1ea5n, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n t\u1eeb Th\u1ed5 M\u00f4n ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng, h\u1ee3p binh v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an. Chu \u0110\u1ebf l\u1ec7nh Th\u00e1i T\u1ed5 d\u1eabn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00fac v\u1ec7 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eeb \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m. Th\u00e1i T\u1ed5 n\u1eafm quy\u1ec1n qu\u00e2n ch\u00ednh su\u1ed1t s\u00e1u n\u0103m, binh s\u0129 k\u00ednh ph\u1ee5c \u00e2n uy, nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo Th\u1ebf T\u00f4ng chinh ph\u1ea1t, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00f4ng l\u1edbn, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1. L\u00fac n\u00e0y, \u0110\u1ebf c\u00f2n nh\u1ecf, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi ng\u1edd, trong ngo\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u00fd suy t\u00f4n Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n ty, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh qu\u00e2n l\u00e0 M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau <i>(Di\u00ean Chi\u00eau, tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0o th\u00e1ng ba n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 n\u0103m, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n)<\/i> d\u1eabn ti\u1ec1n qu\u00e2n xu\u1ea5t ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc. L\u00fac \u1ea5y, trong kinh th\u00e0nh c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng ng\u00e0y xu\u1ea5t qu\u00e2n s\u1ebd t\u00f4n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m l\u00ean l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed, d\u00e2n ch\u00fang s\u1ee3 h\u00e3i, tranh nhau t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u1ec9 c\u00f3 n\u1ed9i \u0111\u00ecnh v\u1eabn y\u00ean \u1ed5n kh\u00f4ng hay bi\u1ebft.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u1eeda \u00c1i C\u1ea3nh, k\u1ef7 lu\u1eadt nghi\u00eam minh, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ea7n y\u00ean. Qu\u00e2n hi\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Trung l\u00e0 Mi\u00eau Hu\u1ea5n, n\u1ed5i ti\u1ebfng bi\u1ebft thi\u00ean v\u0103n, th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u1eddi kh\u00e1c, \u00e1nh s\u00e1ng \u0111en \u0111an xen l\u00e2u kh\u00f4ng tan, li\u1ec1n ch\u1ec9 cho th\u00e2n l\u1ea1i c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng Th\u00e0nh v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 thi\u00ean m\u1ec7nh v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1i h\u00f4m \u1ea5y, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u d\u1ecbch, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u1ecdp b\u00e0n: <i>&#8220;Ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n non y\u1ebfu, ch\u01b0a th\u1ec3 t\u1ef1 ch\u00ednh s\u1ef1. Nay ch\u00fang ta li\u1ec1u m\u1ea1ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc di\u1ec7t gi\u1eb7c, nh\u01b0ng ai bi\u1ebft cho? Chi b\u1eb1ng t\u00f4n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m l\u00ean ng\u00f4i Thi\u00ean t\u1eed, r\u1ed3i sau m\u1edbi b\u1eafc ph\u1ea1t c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u00f4 \u00c1p Nha ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng l\u00e0 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e1o v\u1edbi em Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0 Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a. Khu\u00f4ng Ngh\u0129a l\u00fac \u1ea5y gi\u1eef ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Chi h\u1eadu Cung ph\u1ee5ng quan \u0110\u00f4 tri, li\u1ec1n c\u00f9ng X\u1eed V\u00e2n \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy \u0110\u1ee9c l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf <i>(Ph\u1ed5, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3)<\/i>. Ch\u01b0a b\u00e0n xong, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng x\u00f4ng v\u00e0o \u1ed3n \u00e0o tranh lu\u1eadn. Ph\u1ed5 v\u00e0 Khu\u00f4ng Ngh\u0129a ph\u00e2n t\u00edch l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch, r\u0103n b\u1ea3o: <i>(<i>&#8220;Phi long k\u00fd&#8221;<\/i> c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ch\u00e9p: X\u1eed V\u00e2n c\u0169ng c\u00f9ng khuy\u00ean gi\u1ea3i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng. X\u00e9t Qu\u1ed1c s\u1eed, X\u1eed V\u00e2n th\u1ea5y qu\u00e2n s\u01b0 mu\u1ed1n suy t\u00f4n, li\u1ec1n b\u00e1o Th\u00e1i T\u00f4ng, c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng b\u00e0n k\u1ebf, tri\u1ec7u M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3 Nh\u00e2n Th\u1ee5y', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 truy\u1ec7n M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 (T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 273) s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-1\" href=\"#footnote-78-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau quy\u1ebft ngh\u1ecb. Nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ec9 c\u00f3 Ph\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng khuy\u00ean gi\u1ea3i, X\u1eed V\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb7t. Nay g\u1ea1ch t\u00ean X\u1eed V\u00e2n.)<\/i> <i>&#8220;Th\u00e1i \u00fay trung th\u00e0nh son s\u1eaft, \u1eaft kh\u00f4ng tha cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng nh\u00ecn nhau, m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1ea3ng d\u1ea7n. L\u00e1t sau h\u1ecd l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp, tu\u1ed1t g\u01b0\u01a1m qu\u00e1t: <i>&#8220;Trong qu\u00e2n b\u00e0n ri\u00eang \u0111\u1ec1u t\u1ed9i tru! \u0110\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, n\u1ebfu Th\u00e1i \u00fay kh\u00f4ng nghe, ch\u00fang ta h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 lui v\u1ec1 ch\u1ecbu t\u1ed9i!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ed5 th\u1ea5y th\u1ebf kh\u00f4ng ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng Khu\u00f4ng Ngh\u0129a qu\u00e1t: <i>&#8220;Ph\u1ebf l\u1eadp l\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u1ef1, c\u1ea7n th\u1eadn tr\u1ecdng! Sao c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m ng\u1ed7 ng\u01b0\u1ee3c th\u1ebf?!&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i nghe l\u1ec7nh. Ph\u1ed5 n\u00f3i ti\u1ebfp: <i>&#8220;Gi\u1eb7c ngo\u00e0i \u0111ang \u00e1p bi\u00ean, sao kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh lui tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i b\u00e0n sau?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng ch\u1ecbu: <i>&#8220;Nay ch\u00ednh l\u1ec7nh r\u1ed1i ren, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i d\u1eb9p gi\u1eb7c xong, vi\u1ec7c \u1eaft sinh bi\u1ebfn. Ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 kinh t\u00f4n Th\u00e1i \u00fay, r\u1ed3i t\u1eeb t\u1eeb b\u1eafc ti\u1ebfn. N\u1ebfu Th\u00e1i \u00fay kh\u00f4ng nh\u1eadn, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e2u ch\u1ecbu ti\u1ebfn!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ed5 b\u1ea3o Khu\u00f4ng Ngh\u0129a: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 v\u1eady, ph\u1ea3i s\u1edbm \u01b0\u1edbc th\u00fac.&#8221;<\/i> R\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Thay ng\u00f4i \u0111\u1ed5i h\u1ecd, tuy do m\u1ec7nh tr\u1eddi nh\u01b0ng c\u1ed1t \u1edf l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00e3 qua s\u00f4ng, c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111ang tr\u1ea5n gi\u1eef. Kinh th\u00e0nh h\u1ed7n lo\u1ea1n th\u00ec gi\u1eb7c ngo\u00e0i th\u00eam m\u1ea1nh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i lo\u1ea1n. N\u1ebfu nghi\u00eam c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, l\u00f2ng d\u00e2n y\u00ean th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 \u1ed5n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fa qu\u00fd.&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u00fd, ph\u00e2n chia nhi\u1ec7m v\u1ee5.<\/p>\n<p>\u0110\u00eam \u1ea5y, sai Nha \u0111\u1ed9i Qu\u00e2n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Di\u00ean U\u00e2n <i>(Di\u00ean U\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. Th\u00e1ng 7 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 2, \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng Thi\u1ebft k\u1ef5 th\u1ee9 2 Qu\u00e1ch Di\u00ean U\u00e2n l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed T\u00edn Ch\u00e2u.)<\/i> b\u00e1o g\u1ea5p cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Nghi l\u00e0 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 Ngu h\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u1ef3 <i>(Th\u1ea9m K\u1ef3, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3)<\/i>. Th\u1ee7 T\u00edn v\u00e0 Th\u1ea9m K\u1ef3 v\u1ed1n \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c Th\u00e1i T\u1ed5. T\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e2y ch\u1eb7t ch\u1edd s\u00e1ng.<a class=\"footnote\" title=\"'Li\u1ec7t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-2\" href=\"#footnote-78-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>[4] Th\u00e1i T\u1ed5 say ng\u1ee7, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng hay bi\u1ebft g\u00ec. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng s\u1edbm ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ti\u1ebfng h\u00f4 h\u00e9t vang l\u00ean kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u00eda, \u00e2m thanh ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 c\u00f9ng Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a v\u00e0o b\u00e1o v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 m\u1eb7c gi\u00e1p c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda ph\u00f2ng ng\u1ee7 n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7, xin t\u00f4n Th\u00e1i \u00fay l\u00ean l\u00e0m Thi\u00ean t\u1eed.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1i T\u1ed5 gi\u1eadt m\u00ecnh t\u1ec9nh d\u1eady, v\u1ed9i m\u1eb7c \u00e1o, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00e1p l\u1eddi, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau \u0111\u1ee1 \u00f4ng ra s\u1ea3nh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kho\u00e1c ho\u00e0ng b\u00e0o l\u00ean ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, r\u1ed3i c\u00f9ng qu\u1ef3 l\u1ea1y d\u01b0\u1edbi s\u00e2n x\u01b0ng v\u1ea1n tu\u1ebf. Th\u00e1i T\u1ed5 ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nghe, b\u00e8n c\u00f9ng nhau \u0111\u1ee1 Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ng\u1ef1a, \u00e9p \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda nam. Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1a, xin l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217;, vi\u1ec7c c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c trong kinh th\u00e0nh th\u1ef1c ra l\u00e0 do Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1ef1 m\u00ecnh ra l\u1ec7nh, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 ai khuy\u00ean can. Nay theo &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n n\u1eafm d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng th\u1ec1 v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00ec tham ph\u00fa qu\u00fd m\u00e0 l\u1eadp ta l\u00e0m Thi\u00ean t\u1eed, n\u1ebfu nghe theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a ta th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1eb1ng kh\u00f4ng, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee7 c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, n\u00f3i: <i>&#8220;Xin tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;Thi\u1ebfu \u0110\u1ebf v\u00e0 Th\u00e1i h\u1eadu, ta \u0111\u1ec1u t\u1eebng b\u1eafc di\u1ec7n th\u1edd ph\u1ee5ng, c\u00e1c c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngang h\u00e0ng v\u1edbi ta, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n x\u00fac ph\u1ea1m. C\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, khi m\u1edbi v\u00e0o kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u cho qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u1ef1 \u00fd chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t kho t\u00e0ng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady. Khi vi\u1ec7c xong xu\u00f4i, ta s\u1ebd h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu kh\u00f4ng, ta s\u1ebd tru di c\u1ea3 h\u1ecd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1. R\u1ed3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, t\u1eeb c\u1eeda Nh\u00e2n H\u00f2a ti\u1ebfn v\u00e0o<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u1ec9nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ea5n', theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-3\" href=\"#footnote-78-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m g\u00ec c\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0110\u1ea1i Danh l\u00e0 Phan M\u1ef9 \u0111\u1ebfn g\u1eb7p c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ec3 th\u00f4ng b\u00e1o \u00fd \u0111\u1ecbnh, l\u1ea1i sai S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn an \u1ee7i gia quy\u1ebfn. C\u00f4ng th\u1ef1 c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m n\u1eb1m trong c\u1eeda T\u1ea3 D\u1ecbch, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u00f3ng c\u1eeda, b\u1ed1 tr\u00ed ph\u00f2ng th\u1ee7. Khi Chi\u00eau Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn, Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn m\u1edf c\u1eeda cho v\u00e0o.<\/p>\n<p>[5] T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0o tri\u1ec1u s\u1edbm ch\u01b0a lui, nghe bi\u1ebfn c\u1ed1, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t <i>(Ch\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi T\u00f4ng Th\u00e0nh <a class=\"footnote\" title=\"T\u00f4ng Th\u00e0nh nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'V\u0169 Th\u00e0nh', ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi Thanh ch\u00fa (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 ch\u00fa) d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t truy\u1ec1n vi\u1ebft 'T\u00f4ng Th\u00e0nh'. B\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00ednh vi\u1ebft 'T\u00f4ng Th\u00e0nh', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda \u0111\u1ed5i.\" id=\"return-footnote-78-4\" href=\"#footnote-78-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean. Ch\u00fa T\u1ed1ng s\u1eed Ch\u1ea5t truy\u1ec1n vi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi T\u00f4ng Th\u00e0nh.)<\/i> xu\u1ed1ng \u0111i\u1ec7n n\u1eafm tay V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 <i>(Ph\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi Du Th\u1ee9, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 hai. Ch\u00fa T\u1ed1ng s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 truy\u1ec1n vi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi K\u1ef3, T\u1ecbnh Ch\u00e2u.)<\/i> n\u00f3i: <i>&#8220;V\u1ed9i v\u00e0ng ph\u00e1i t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang ta.&#8221;<\/i> M\u00f3ng tay \u0111\u00e2m v\u00e0o tay Ph\u1ed5, g\u1ea7n ch\u1ea3y m\u00e1u. Ph\u1ed5 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, t\u1ea1i kinh Tu\u1ea7n ki\u1ec3m Th\u00e1i Nguy\u00ean H\u00e0n Th\u00f4ng <i>(Th\u00f4ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i> t\u1eeb trong cung ho\u1ea3ng h\u1ed1t ch\u1ea1y v\u1ec1, \u0111\u1ecbnh d\u1eabn qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7. T\u00e1n vi\u00ean \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng <i>(Ng\u1ea1n Th\u0103ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba.)<\/i> g\u1eb7p Th\u00f4ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u1ea3y l\u00ean ng\u1ef1a \u0111u\u1ed5i theo, \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0, c\u1eeda nh\u00e0 ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00f3ng, li\u1ec1n gi\u1ebft ch\u1ebft Th\u00f4ng c\u00f9ng v\u1ee3 con.<\/p>\n<p>[6] C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0a Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean Minh \u0110\u1ee9c m\u00f4n, Th\u00e1i T\u1ed5 ra l\u1ec7nh qu\u00e2n s\u0129 c\u1edfi gi\u00e1p tr\u1edf v\u1ec1 doanh tr\u1ea1i, Th\u00e1i T\u1ed5 c\u0169ng v\u1ec1 c\u00f4ng th\u1ef1, c\u1edfi b\u1ecf ho\u00e0ng b\u00e0o. Ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c, t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u01b0a Ch\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, Th\u00e1i T\u1ed5 ngh\u1eb9n ng\u00e0o r\u01a1i l\u1ec7 n\u00f3i: <i>&#8220;Ta ch\u1ecbu \u01a1n s\u00e2u c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4ng, b\u1ecb l\u1ee5c qu\u00e2n \u00e9p bu\u1ed9c, m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i n\u00e0y, h\u1ed5 th\u1eb9n v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ch\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00e1p, T\u00e1n ch\u1ec9 huy \u0110\u00f4 ngu h\u1ea7u Th\u00e1i Nguy\u00ean La Ng\u1ea1n Ho\u00e0n r\u00fat ki\u1ebfm ti\u1ebfn l\u00ean n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00f4 ch\u1ee7, h\u00f4m nay nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i l\u1eadp thi\u00ean t\u1eed.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1i T\u1ed5 qu\u00e1t m\u1eafng, Ng\u1ea1n Ho\u00e0n kh\u00f4ng lui. Ch\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m g\u00ec, Ph\u1ed5 b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng b\u1eadc l\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, Ch\u1ea5t \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i theo, r\u1ed3i c\u00f9ng x\u01b0ng v\u1ea1n tu\u1ebf.<\/p>\n<p>[7] Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 thi\u1ec1n v\u1ecb<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 thi\u1ec1n v\u1ecb, 'S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00f9ng Quang \u0111i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-78-5\" href=\"#footnote-78-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>. Tri\u1ec7u t\u1eadp v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan v\u00e0o h\u00e0ng, \u0111\u1ebfn gi\u1edd b\u00f4 <i>(kho\u1ea3ng 3-5 gi\u1edd chi\u1ec1u)<\/i>, h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, ch\u1ec9 c\u00f2n thi\u1ebfu chi\u1ebfu th\u01b0 thi\u1ec7n v\u1ecb c\u1ee7a Chu \u0110\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1ec9 c\u00f2n thi\u1ebfu chi\u1ebfu th\u01b0 thi\u1ec7n v\u1ecb c\u1ee7a Chu \u0110\u1ebf, 'v\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-78-6\" href=\"#footnote-78-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u00e0o C\u1ed1c <i>(C\u1ed1c, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean, ng\u01b0\u1eddi B\u00e2n Ch\u00e2u)<\/i> r\u00fat t\u1eeb trong tay \u00e1o ra, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u00e3 so\u1ea1n xong.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n d\u00f9ng chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u00f3. Tuy\u00ean huy s\u1ee9 d\u1eabn Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn long tr\u00ec, quay m\u1eb7t v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc l\u1ea1y nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(&#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;, &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 c\u00e1c truy\u1ec7n k\u00fd kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi t\u00ean Tuy\u00ean huy s\u1ee9, nghi ng\u1edd l\u00e0 T\u1ea3m C\u01b0 Nhu\u1eadn.)<\/i><\/p>\n<p>T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ee1 Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean \u0111i\u1ec7n, thay y ph\u1ee5c \u1edf d\u00e3y ph\u00eda \u0111\u00f4ng, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 ng\u1ed3i l\u00ean ng\u00f4i. Qu\u1ea7n th\u1ea7n l\u1ea1y ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>Phong Chu \u0110\u1ebf l\u00e0m Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0m Chu Th\u00e1i h\u1eadu, d\u1eddi v\u1ec1 \u1edf T\u00e2y Kinh.<\/p>\n<p><i>(T\u00f4 Tri\u1ec7t trong &#8216;Long Xuy\u00ean bi\u1ec7t ch\u00ed&#8217; n\u00f3i: H\u00e0n Th\u00f4ng d\u1eabn th\u00e2n v\u1ec7 chi\u1ebfn d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft, b\u1ea1i tr\u1eadn m\u00e0 ch\u1ebft. Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1edfi gi\u00e1p \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t g\u1eb7p Th\u00e1i T\u1ed5, \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ec7n v\u1ecb. So v\u1edbi qu\u1ed1c s\u1eed v\u00e0 &#8216;Phi long k\u00fd&#8217;, &#8216;T\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n&#8217;, &#8216;S\u00f3c k\u00fd&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00e1c, e r\u1eb1ng &#8216;Bi\u1ec7t ch\u00ed&#8217; sai. H\u00e0n Th\u00f4ng b\u1ecb gi\u1ebft \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, ch\u01b0a t\u1eebng giao chi\u1ebfn. C\u00f2n Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ef1c s\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, t\u01b0\u1edbng s\u0129 li\u1ec1n \u0111\u01b0a Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn, Ch\u1ea5t g\u1eb7p Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c \u01b0\u1edbc th\u00fac t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 l\u1ec5 v\u1edbi Th\u00e1i h\u1eadu, Thi\u1ebfu \u0111\u1ebf, v\u1ed1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o th\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Ch\u1ea5t xin. Ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u1eafm tay V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn ch\u1ea3y m\u00e1u v\u00e0 vi\u1ec7c Quang ghi ch\u00e9p Ch\u1ea5t kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt. Nay tham kh\u1ea3o v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu d\u1ef1a theo t\u00ean ch\u00e2u m\u00e0 m\u00ecnh \u0111ang n\u1eafm gi\u1eef ti\u1ebft \u0111\u1ed9, \u0111\u1ecbnh qu\u1ed1c hi\u1ec7u l\u00e0 T\u1ed1ng. \u0110\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, \u0111\u1ea1i x\u00e1, nh\u1eefng t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng x\u00e1 kh\u00f4ng tha c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha h\u1ebft. Qu\u00e2n s\u0129 b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc. Sai quan chia nhau t\u1ebf c\u00e1o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, x\u00e3 t\u1eafc. Ph\u00e1i trung s\u1ee9 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m mang chi\u1ebfu \u0111i kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu ri\u00eang cho h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ph\u00e1i s\u1ee9 mang chi\u1ebfu \u0111i kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, trong &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; ghi l\u00e0 ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;. Vi\u1ec7c t\u1ebf c\u00e1o, trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ghi l\u00e0 ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, nay theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;. Hai vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f9ng thi h\u00e0nh, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00e1ch nhau \u0111\u1ebfn n\u0103m ng\u00e0y. Vi\u1ec7c ban chi\u1ebfu ri\u00eang cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ng\u00e0y \u0111\u00f3 l\u00e0 M\u1eadu Ng\u1ecd, nay ghi chung l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00f4 Th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Mi S\u01a1n n\u00f3i: <i>&#8220;Ta x\u00e9t H\u00e1n Cao T\u1ed5, Quang V\u0169, \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nh\u00e0 ta, b\u1ed1n v\u1ecb Vua n\u00e0y \u0111\u1ec1u nh\u1edd kh\u00f4ng th\u00edch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 c\u00e0ng lo\u1ea1n, nh\u01b0 T\u1ea7n, T\u1ea5n v\u00e0 T\u00f9y, tuy c\u00f3 s\u1ee9c h\u1ee3p nh\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u00ec ham gi\u1ebft ch\u00f3c kh\u00f4ng th\u00f4i, n\u00ean ho\u1eb7c h\u1ee3p r\u1ed3i l\u1ea1i tan, ho\u1eb7c cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. &#8216;Quy gi\u00e1m&#8217; n\u00f3i: Th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c tranh gi\u00e0nh r\u1ed3i h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0o T\u1ea7n, d\u00e2n kh\u1ed5 v\u00ec s\u1ef1 t\u00e0n b\u1ea1o c\u1ee7a T\u1ea7n, T\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u00e0 H\u00e1n th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eddi Nam B\u1eafc ph\u00e2n li\u1ec7t r\u1ed3i h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0o T\u00f9y, ng\u01b0\u1eddi ta ch\u00e1n s\u1ef1 lo\u1ea1n l\u1ea1c c\u1ee7a T\u00f9y, T\u00f9y kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc chia c\u1eaft, thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed1i ren ch\u01b0a th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e0 ta l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 b\u1eb1ng nh\u00e2n ngh\u0129a, n\u00ean d\u00e2n theo v\u1ec1, v\u00ec th\u1ebf thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 T\u1ed1ng. B\u1eadc ch\u00e2n nh\u00e2n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, m\u1edf mang \u0111\u1ea1i nghi\u1ec7p, v\u01b0\u1ee3t c\u1ea3 \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu, v\u01b0\u1ee3t c\u1ea3 H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, s\u00e1nh ngang v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. C\u00f3 bi\u1ebft nguy\u00ean do nh\u00e0 T\u1ed1ng h\u01b0ng th\u1ecbnh ch\u0103ng?<\/i><\/i><\/p>\n<p><i><i>Th\u00e1i T\u1ed5 sinh v\u00e0o n\u0103m \u0110inh H\u1ee3i, ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 hai. \u00c1nh s\u00e1ng l\u00e0nh, s\u1eafc \u0111\u1eb9p t\u1ed1t, k\u1ebft t\u1ee5 th\u00e0nh tinh anh. H\u01b0\u01a1ng th\u01a1m l\u1ea1, kh\u00ed th\u1ea7n k\u1ef3, ng\u01b0ng t\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n kh\u00ed. B\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng h\u01b0ng kh\u1edfi, t\u1ef1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, qu\u1ea3 kh\u00f4ng sai v\u1eady. \u1ede th\u00ec c\u00f3 m\u00e2y l\u00e0nh, \u0111i th\u00ec c\u00f3 qu\u1ea7ng m\u1eb7t tr\u1eddi, l\u00f2ng tr\u1eddi \u01b0u \u00e1i th\u1eadt s\u00e2u s\u1eafc. T\u1ee5c ng\u1eef c\u00f3 c\u00e2u &#8220;<\/i>Tri\u1ec7u th\u1ea7n ng\u00f4n khoa t\u1ed1ng<i>&#8220;, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u00e3 l\u00e2u. Tr\u1eddi ban cho, ng\u01b0\u1eddi ban cho, m\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft. Khi c\u00f2n l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i nh\u00e0 Chu, v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, uy danh l\u1eebng l\u1eaby, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u00f3. N\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 b\u1ea3y, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n tu\u1ed5i. &#8220;<\/i>Thu h\u00e1i rau vi, rau vi \u0111\u00e3 m\u1ecdc<i>&#8220;, l\u00fac \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang.<\/i><\/i><\/p>\n<p><i><i>Ng\u00e0y \u1ea5y, trong kinh \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c suy t\u00f4n, nh\u01b0ng trong cung ch\u01b0a bi\u1ebft. &#8220;<\/i>Ta ra xe, \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ed3ng c\u1ecf<i>&#8220;, l\u00fac \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y m\u1ed3ng ba th\u00e1ng \u1ea5y. Ng\u00e0y \u1ea5y, t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1ea1i b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c suy t\u00f4n, nh\u01b0ng Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u01b0a nghe th\u1ea5y. Qua ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u00e0 Gi\u00e1p Th\u00ecn, c\u1eeda ph\u00f2ng ch\u01b0a m\u1edf, nh\u1eefng k\u1ebb \u00e9p bu\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u01b0a k\u1ecbp n\u00f3i th\u00ec \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o \u0111\u00e3 kho\u00e1c l\u00ean ng\u01b0\u1eddi. Than \u00f4i! Thu\u1ea5n c\u00f2n t\u1eeb ch\u1ed1i \u1edf Nam H\u00e0; Thang c\u00f2n \u0111\u1ee3i \u1edf \u0110\u1ea1i Quynh. T\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ung dung nh\u01b0 Thu\u1ea5n, Thang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u00e2y? Ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1eddi th\u1ec1 kh\u00f4ng ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i Vua c\u0169, kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang m\u00e0 th\u00f4i. Ba l\u1ea7n nh\u01b0\u1eddng, ba l\u1ea7n t\u1eeb, mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng nh\u1eadn l\u1ea5y, c\u00f3 th\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00f4ng mi\u1ebfu nh\u00e0 Chu, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n vi\u1ec7c nh\u00e0 Chu nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i; c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n vi\u1ec7c \u00e9p bu\u1ed9c \u1edf Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u. Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady, ta bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c!&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>\u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu so\u1ea1n &#8216;Ng\u0169 \u0110\u1ea1i s\u1eed&#8217;, ch\u00e9p nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng, nh\u00e0 H\u00e1n l\u00e0 <i>&#8220;m\u1ea5t&#8221;<\/i>, ch\u00e9p nh\u00e0 T\u1ea5n l\u00e0 <i>&#8220;di\u1ec7t&#8221;<\/i>, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Chu th\u00ec ghi r\u00f5: <i>&#8220;Nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i, nh\u00e0 T\u1ed1ng h\u01b0ng.&#8221;<\/i> \u00d4i! Nh\u00e0 T\u1ed1ng nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c \u1ee9ng thi\u00ean thu\u1eadn nh\u00e2n v\u1eady! Ng\u00e0y nh\u1eadn m\u1ec7nh, ch\u1ee3 b\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i d\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u00e2n ngh\u0129a \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. <i>&#8220;B\u00ean c\u1ea1nh gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m, sao c\u00f3 th\u1ec3 cho k\u1ebb kh\u00e1c ng\u1ee7&#8221;<\/i>, \u0111\u00f3 l\u00e0 ngh\u0129a l\u00fd t\u1eadn c\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Bi\u1ec7n \u0110\u00f4 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng ng\u00f2i l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u00e0ng n\u0103m \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu n\u1ea1o v\u00e9t ch\u1ed7 c\u1ea1n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec1u do d\u00e2n t\u1ef1 chu\u1ea9n b\u1ecb. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ra chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ee7 chu c\u1ea5p, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh. L\u1ea1i th\u1ea5y H\u00e0 B\u1eafc n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 l\u00faa r\u1ebb, b\u00e8n ra l\u1ec7nh t\u0103ng gi\u00e1 \u0111\u1ec3 mua d\u1ef1 tr\u1eef.<\/p>\n<p>[10] Khi Vua ti\u1ebfn v\u00e0o kinh \u0111\u00f4, b\u1ecdn gian d\u00e2n trong c\u00e1c ng\u00f5 h\u1ebbm th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. V\u00ec th\u1ebf, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3, \u0111\u1ed3 v\u1eadt b\u1ecb c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c quan ph\u1ee7 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, truy t\u1eb7ng H\u00e0n Th\u00f4ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u1eb7ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, c\u00f9ng 'T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1ea5u th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-78-7\" href=\"#footnote-78-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, an t\u00e1ng theo nghi l\u1ec5, khen ng\u1ee3i \u00f4ng khi g\u1eb7p nguy kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chu Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng c\u00f2n nh\u1ecf y\u1ebfu, H\u00e0n Th\u00f4ng c\u00f9ng Vua c\u00f9ng n\u1eafm quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n c\u1ea5m v\u1ec7, qu\u00e2n ch\u00ednh ph\u1ea7n l\u1edbn do Th\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. \u00d4ng t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee9ng r\u1eafn, hay l\u1ea1m d\u1ee5ng uy quy\u1ec1n, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ee5c, g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;H\u00e0n tr\u1ee3n m\u1eaft&#8221;<\/i>. Con \u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat m\u01b0u tr\u00ed<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'tr\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484 'H\u00e0n Th\u00f4ng truy\u1ec7n', 'T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1ea5u th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-78-8\" href=\"#footnote-78-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, t\u1eeb nh\u1ecf b\u1ecb b\u1ec7nh g\u00f9, th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;H\u00e0n l\u1ea1c \u0111\u00e0&#8221;<\/i>. Th\u1ea5y Vua \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean Th\u00f4ng n\u00ean s\u1edbm lo li\u1ec7u, nh\u01b0ng Th\u00f4ng kh\u00f4ng nghe, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ebft trong ho\u1ea1n n\u1ea1n. V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng xem th\u01b0\u1eddng m\u1ec7nh, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y \u00fd, Vua r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn, \u0111\u1ecbnh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e, sau \u0111\u00f3 tha ch\u1ebft, nh\u01b0ng su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng trao quy\u1ec1n ti\u1ebft vi\u1ec7t. Sau n\u00e0y, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, th\u1ea5y tr\u00ean t\u01b0\u1eddng c\u00f3 h\u00ecnh v\u1ebd l\u1ea1c \u0111\u00e0 v\u00e0 ch\u00e2n dung H\u00e0n Th\u00f4ng, l\u1eadp t\u1ee9c sai qu\u00e9t s\u1ea1ch<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'c\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'to\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-78-9\" href=\"#footnote-78-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; ghi: Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n ch\u00e9m V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng, nh\u01b0ng v\u00ec m\u1edbi nh\u1eadn m\u1ec7nh, n\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1. Nh\u01b0ng su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng d\u00f9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m, ch\u1ec9 kh\u00f4ng trao quy\u1ec1n ti\u1ebft vi\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Ban chi\u1ebfu cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 L\u00fd C\u1ea3nh, b\u00e1o vi\u1ec7c nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1eadp l\u1ea1i qu\u00e2n An Vi\u1ec5n \u1edf An ch\u00e2u, qu\u00e2n Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c \u1edf Hoa ch\u00e2u, qu\u00e2n Th\u00e1i Ninh \u1edf Duy\u1ec7n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn t\u1eeb Ngh\u0129a Th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9.<\/p>\n<p>Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1eddng S\u01a1n t\u1eeb Ninh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Ninh Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Giang Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 21, truy\u1ec7n Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111o\u1ea1n v\u0103n d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y v\u1ec1 Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u00e0n t\u1eeb ch\u1ee9c 'Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 l\u00e0m Ninh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. Vi\u1ec7c 'Ninh Giang' b\u1ecb vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'Giang Ninh' \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c trong 'T\u1ee5c T\u01b0 Tr\u1ecb Th\u00f4ng Gi\u00e1m' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m') quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n kh\u1ea3o d\u1ecb. C\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng S\u1eed' ghi l\u00e0 'Giang Ninh qu\u00e2n', c\u00f3 l\u1ebd do b\u1ea3n g\u1ed1c c\u00f3 sai s\u00f3t.\" id=\"return-footnote-78-10\" href=\"#footnote-78-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 <i>(theo <i>&#8220;T\u1ed1ng S\u1eed&#8221;<\/i> ghi l\u00e0 Giang Ninh qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 th\u00e2n qu\u00e2n m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'th\u00e2n qu\u00e2n' v\u00e0 'm\u00e3 qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'T\u1ee9 Kh\u1ed1 To\u00e0n Th\u01b0 Kh\u1ea3o Ch\u1ee9ng' quy\u1ec3n 30 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-11\" href=\"#footnote-78-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>)<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ngh\u0129a Th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh \u0110\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Y\u1ebfm Th\u1ee9 t\u1eeb V\u0169 T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u00ec t\u1eeb \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, M\u1ee5c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Th\u00e1i Ninh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00e1i Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 250, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u00ec m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-12\" href=\"#footnote-78-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u00e0n ng\u01b0\u1eddi Li\u00eau t\u1eeb H\u1ed5 Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 <i>(theo <i>&#8220;T\u1ed1ng S\u1eed&#8221;<\/i> v\u00e0 <i>&#8220;T\u1ed1ng S\u1eed K\u00fd&#8221;<\/i> \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 H\u1ed5 Ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng)<\/i>, Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ninh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 <i>(theo <i>&#8220;T\u1ed1ng S\u1eed&#8221;<\/i> v\u00e0 <i>&#8220;T\u1ed1ng S\u1eed K\u00fd&#8221;<\/i> \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 Giang Ninh)<\/i>.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Huy ng\u01b0\u1eddi An H\u1ec9 t\u1eeb H\u1ed5 Ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Nh\u1ea1c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m V\u0169 T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9.<\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan t\u01b0\u1edbc, ph\u1ea9m h\u00e0m v\u00e0 hu\u00e2n ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao ph\u00f2 t\u00e1 c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ban cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 g\u1ea7n g\u0169i v\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u0129nh c\u1ea5m qu\u00e2n \u00e1o b\u00e0o, \u0111ai ng\u1ecdc t\u00ea, ng\u1ef1a y\u00ean c\u01b0\u01a1ng t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, tha cho 34 t\u01b0\u1edbng h\u00e0ng c\u1ee7a Giang Nam t\u1eeb th\u1eddi Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, nh\u01b0 Chu Th\u00e0nh, tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><i>(Chu Th\u00e0nh, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, sai s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u c\u1ee9u t\u1ebf v\u00e0 cho vay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ec7nh cho T\u00f4ng ch\u00ednh thi\u1ebfu khanh Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i> t\u1ebf t\u1ea1i mi\u1ebfu nh\u00e0 Chu v\u00e0 hai l\u0103ng Tung, Kh\u00e1nh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e1i l\u1ec5, ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh. <i>(Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i>, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Thi\u00ean H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i u\u00fd ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ng\u1ee5y v\u01b0\u01a1ng Uy\u1ec3n Kh\u00e2u Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh <i>(Ng\u1ea1n Khanh, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 nh\u1ea5t)<\/i> d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u00ean, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1n Khanh l\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh, l\u1ea1i l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, phu nh\u00e2n qu\u1eadn Nh\u1eef Nam c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khu\u00f4ng Ngh\u0129a c\u0169ng l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean Vua th\u01b0\u1eddng \u01b0u \u0111\u00e3i trong l\u1ec5 ti\u1ebfp \u0111\u00e3i.<\/p>\n<p>[20] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 Ngu h\u1ea7u V\u0169 An H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n <i>(L\u1ec7nh Kh\u00f4n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc, M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau l\u1ea1i d\u1eabn ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Sau khi Vua nh\u1eadn thi\u1ec7n v\u1ecb, sai s\u1ee9 d\u1ee5 Di\u00ean Chi\u00eau v\u00e0 L\u1ec7nh Kh\u00f4n t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"'C\u00e1c' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-78-13\" href=\"#footnote-78-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u tu\u00e2n m\u1ec7nh. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, phong Di\u00ean Chi\u00eau l\u00e0m \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m<a class=\"footnote\" title=\"'Gia' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 251, 'M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau truy\u1ec7n' m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-78-14\" href=\"#footnote-78-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, Chi\u00eau Ho\u00e1 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u1ed3ng Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 nh\u1ecb ph\u1ea9m, L\u1ec7nh Kh\u00f4n l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u1ed3ng B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 v\u00e0 quan l\u1ea1i trong ph\u1ee7 B\u00e1 \u00e1o b\u00e0o, \u0111ai v\u00e0ng, ng\u1ef1a y\u00ean c\u01b0\u01a1ng t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, L\u01b0u Hi C\u1ed5, Ph\u00e1n quan Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy \u0110\u1ee9c \u1edf Ninh L\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu; Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129; L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh, Ph\u00e1n quan Quan s\u00e1t s\u1ee9 T\u1ed1ng, B\u1ea1c \u1edf An Th\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129; Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n, Nhi\u1ebfp Quan s\u00e1t suy quan \u1edf Th\u00e1i Khang, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung; Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Nhu, Ph\u00f3 s\u1ee9 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u00ec Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Ng\u1ea1n Nhu, xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb n\u0103m Thanh Th\u00e1i th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u1ee5c Ch\u00e2u, ban t\u00ean m\u1edbi l\u00e0 Quang Ngh\u0129a.<\/p>\n<p>[24] C\u00e1c quan xin l\u1eadp t\u00f4ng mi\u1ebfu, chi\u1ebfu cho b\u00e1 quan t\u1eadp trung b\u00e0n lu\u1eadn t\u1ea1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau <i>(Chi\u00eau, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 hai)<\/i> c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;K\u00ednh x\u00e9t, Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n v\u00e0 V\u0169 \u0111\u1ec1u l\u1eadp n\u0103m mi\u1ebfu, g\u1ed3m hai Chi\u00eau, hai M\u1ee5c v\u00e0 Th\u1ee7y t\u1ed5. Nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh s\u00e1u mi\u1ebfu, ngo\u00e0i Chi\u00eau M\u1ee5c c\u00f2n th\u1edd Kh\u1ebf v\u00e0 Thang. Nh\u00e0 Chu l\u1eadp b\u1ea3y mi\u1ebfu, ngo\u00e0i th\u00e2n mi\u1ebfu c\u00f2n th\u1edd Th\u00e1i t\u1ed5, V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 V\u01b0\u01a1ng. Nh\u00e0 H\u00e1n l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u1eadp mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng theo l\u1ec5. Nh\u00e0 Ng\u1ee5y, T\u1ea5n m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3y mi\u1ebfu, Giang T\u1ea3 k\u1ebf th\u1eeba kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng trong b\u1ea3y mi\u1ebfu v\u1eabn \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng Th\u00e1i t\u1ed5. Nh\u00e0 T\u00f9y ch\u1ec9 l\u1eadp b\u1ed1n mi\u1ebfu l\u00e0 Cao, T\u1eb1ng, T\u1ed5, N\u1ec5. Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u00f9y, l\u1eadp b\u1ed1n th\u00e2n mi\u1ebfu, t\u1eeb nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng tr\u1edf v\u1ec1 sau kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p ch\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u00e1p' nguy\u00ean l\u00e0 'V\u1ecb', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' quy\u1ec3n 89 c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu t\u1eadp c\u1ea3o' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu) L\u1ec5 15-22 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-15\" href=\"#footnote-78-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, x\u00e9t theo \u0111\u1ea1o x\u01b0a, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a th\u00edch h\u1ee3p. K\u00ednh xin truy t\u00f4n hi\u1ec7u th\u1ee5y cho b\u1ed1n \u0111\u1eddi Cao, T\u1eb1ng, d\u1ef1ng mi\u1ebfu th\u1ea5t.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u00f4ng mi\u1ebfu c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o b\u1ed1n th\u00e1ng \u0111\u1ea7u m\u00f9a v\u00e0 th\u00e1ng cu\u1ed1i \u0111\u00f4ng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m l\u1ea7n t\u1ebf l\u1ec5, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 r\u1eb1m d\u00e2ng c\u00fang th\u1ee9c \u0103n v\u00e0 \u0111\u1ed3 m\u1edbi. Ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 H\u1ee3p v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng; n\u0103m n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 \u0110\u1ebf v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u1ea7u h\u1ea1. B\u1ea3y l\u1ec5 t\u1ebf g\u1ed3m: Xu\u00e2n t\u1ebf T\u01b0 m\u1ec7nh v\u00e0 H\u1ed9, H\u1ea1 t\u1ebf X\u1ea5m, cu\u1ed1i H\u1ea1 ri\u00eang t\u1ebf Trung l\u1ef1u, Thu t\u1ebf M\u00f4n v\u00e0 L\u1ec7, \u0110\u00f4ng t\u1ebf H\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ec5 L\u1ea1p h\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0110\u1ebf H\u1ee3p l\u00e0 t\u1ebf \u0111\u1ee7 b\u1ea3y l\u1ec5. N\u1ebfu nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ea1 l\u1ec5 ho\u1eb7c t\u1ebf l\u1ec5 m\u1edbi, th\u00ec t\u1ea1m d\u1eebng c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf th\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0y t\u1ebf l\u1ec5 d\u00f9ng l\u1ec5 v\u1eadt l\u1edbn, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 quan t\u1ebf.<\/p>\n<p>[25] Tr\u1ea5n Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0 B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00fat lui.<\/p>\n<p>[26] B\u1eafc H\u00e1n H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi Hu\u1ef3nh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tri\u1ec7u Hoa b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 B\u1ed9c x\u1ea1.<\/p>\n<p><i>(Tri\u1ec7u Hoa, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[27] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 L\u00fd C\u1ea3nh sai s\u1ee9 gi\u1ebft Chung M\u00f4 \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u, ch\u1ea5t v\u1ea5n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh c\u00f9ng T\u00f4n Th\u1ecbnh \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, Th\u1ecbnh ch\u1ebft m\u00e0 khanh tr\u1edf v\u1ec1, v\u00ec sao v\u1eady?&#8221;<\/i> M\u00f4 c\u00fai \u0111\u1ea7u nh\u1eadn t\u1ed9i, b\u1ecb b\u1eaft th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ebft Tr\u01b0\u01a1ng Loan \u1edf Tuy\u00ean Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Chung M\u00f4 b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u, Tr\u01b0\u01a1ng Loan b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Tuy\u00ean Ch\u00e2u, vi\u1ec7c x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m ngo\u00e1i.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, t\u00f4n m\u1eabu th\u00e2n c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 Nam D\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn phu nh\u00e2n \u0110\u1ed7 th\u1ecb l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. B\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An H\u1ec9.<\/p>\n<p>[29] T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong Th\u1ecb trung; H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong T\u01b0 kh\u00f4ng; Khu m\u1eadt s\u1ee9, Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 <i>(Nh\u00e2n Ph\u1ed5, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12, ng\u01b0\u1eddi V\u1ec7 ch\u00e2u)<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1; Khu m\u1eadt s\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9'. B\u1ea3n T\u1ed1ng vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9'; trong 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n nh\u1ea5t c\u00f3 ghi ch\u00fa: 'Hi\u1ec7n nay \u1edf v\u0103n bia 'Thi\u00ean t\u1ef1 v\u0103n' t\u1ea1i h\u1ecdc ph\u1ee7 T\u00e2y An c\u00f3 ghi t\u00ean h\u1ecd c\u1ee7a \u0110\u00ecnh T\u1ed9, ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u00ecnh', n\u00ean theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda.' Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 s\u1eeda. C\u00e1c ph\u1ea7n sau t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t ch\u1eef 'Di\u00ean' v\u00e0 '\u0110\u00ecnh', t\u1eeb 'T\u00e2n C\u1ef1u Ng\u0169 \u0110\u1ea1i s\u1eed', 'T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m' c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Th\u00f4ng gi\u00e1m') tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c s\u00e1ch ghi ch\u00e9p kh\u00e1c nhau, c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh d\u1ea1ng ch\u1eef g\u1ea7n gi\u1ed1ng n\u00ean nh\u1ea7m l\u1eabn, ho\u1eb7c do ki\u00eang h\u00fay m\u00e0 s\u1eeda, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.\" id=\"return-footnote-78-16\" href=\"#footnote-78-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a> \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong \u0110\u1ed3ng Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 nh\u1ecb ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 tham gia qu\u1ea3n l\u00fd Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u1edbi ch\u1ee9c Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9 v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. X\u00e9t <i>&#8220;T\u1ed1ng s\u1eed&#8221;<\/i> ghi Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t ki\u00eam Th\u1ecb trung, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 th\u1ee5 T\u01b0 kh\u00f4ng, Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1. Kh\u1ea3o c\u1ee9u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, <i>&#8220;ki\u00eam&#8221;<\/i> v\u00e0 <i>&#8220;l\u00e0m&#8221;<\/i> l\u00e0 t\u1eeb ch\u1ec9 vi\u1ec7c th\u1ef1c th\u1ee5 ch\u1ee9c v\u1ee5, <i>&#8220;th\u1ee5&#8221;<\/i> l\u00e0 t\u1eeb ch\u1ec9 vi\u1ec7c t\u1ea1m th\u1eddi gia phong khi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, nay \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 <i>&#8220;gia&#8221;<\/i>, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 sai s\u00f3t.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, phong Ng\u00f4 Vi\u1ec7t qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u00edch, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Thi\u00ean h\u1ea1 binh m\u00e3 \u0111\u00f4 nguy\u00ean so\u00e1i, l\u00e0m Thi\u00ean h\u1ea1 binh m\u00e3 \u0111\u1ea1i nguy\u00ean so\u00e1i.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, nh\u00e2n d\u1ecbp Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n ti\u1ebft, ban cho qu\u1ea7n th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u1ea7u b\u00e1 quan ch\u00fac th\u1ecd, ban y\u1ebfn t\u1ea1i ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>[32] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n An Th\u1ee9 H\u1ed7 M\u00f4ng t\u1ea1m quy\u1ec1n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c thi c\u1eed. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, t\u00e2u l\u00ean danh s\u00e1ch 19 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng L\u1ec7.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i y\u1ebfn t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c. T\u1eeb \u0111\u00e2y, sau m\u1ed7i d\u1ecbp \u0111\u1ea3n ti\u1ebft, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i y\u1ebfn tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7.<\/p>\n<p>[34] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tam truy\u1ec1n T\u00f4n Lan, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, chuy\u00ean v\u1ec1 &#8216;T\u1ea3 th\u1ecb Xu\u00e2n Thu&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00f4n Lan, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, chuy\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u 'T\u1ea3 th\u1ecb Xu\u00e2n Thu', 'tam truy\u1ec1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'sinh ph\u00f3', 't\u1ea3 th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ea3 truy\u1ec7n', \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng b\u1ea3n' m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-78-17\" href=\"#footnote-78-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ecdc tr\u00f2 gi\u1ea3ng d\u1ea1y. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Lan nh\u00e2n l\u00fac say x\u00f4ng v\u00e0o b\u1ed9 L\u1ec5, g\u00e2y \u1ed3n \u00e0o kh\u00f4ng th\u00f4i. Quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Lan b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[35] Ban th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n T\u01b0 \u0111\u1ed3 \u0110\u1eadu Trinh C\u1ed1, <i>(Trinh C\u1ed1, ng\u01b0\u1eddi Tuy\u1ec1n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 nh\u1ea5t)<\/i> ti\u1ec1n T\u01b0 kh\u00f4ng L\u00fd C\u1ed1c, <i>(C\u1ed1c, ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eef \u00c2m, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i> Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 H\u1ea7u \u00cdch, <i>(\u00cdch, ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh Dao, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i> H\u1ed7 Ng\u1ea1n Kha <i>(Ng\u1ea1n Kha, ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea1n M\u00f4n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 nh\u1ea5t, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i> \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed t\u1ec7 \u1edf T\u00e2y Kinh.<\/p>\n<p>[36] T\u1ed1ng Ch\u00e2u d\u00e2ng c\u1edd ti\u1ebft c\u1ee7a qu\u00e2n Quy \u0110\u1ee9c l\u00ean, chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Ti\u1ec1m Long tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[37] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 t\u00ean ph\u1ea1m h\u00fay mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u00ean Vua.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n<p>[39] Ho\u1ea1n quan Nam H\u00e1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Di\u00ean Th\u1ecd n\u00f3i v\u1edbi Nam H\u00e1n ch\u1ee7: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ng\u00f4i l\u00e0 do ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 gi\u1ebft h\u1ebft c\u00e1c em trai.&#8221;<\/i> Nam H\u00e1n ch\u1ee7 cho l\u00e0 \u0111\u00fang, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, gi\u1ebft em trai l\u00e0 Qu\u1ebf v\u01b0\u01a1ng To\u00e0n H\u01b0ng. <i>(Theo &#8216;T\u01b0 M\u00e3 Quang s\u00f3c k\u00fd&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u00edch sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u00ean ng\u00f4i. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u1eebng ti\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>[41] T\u00fac Ch\u00e2u x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, thi\u00eau r\u1ee5i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n nh\u00e0 d\u00e2n, sai trung s\u1ee9 \u0111i an \u1ee7i.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, truy t\u00f4n t\u1ed5 kh\u1ea3o l\u00e0m Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u1ec9 l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu. Cao t\u1ed5 l\u00e0 huy\u1ec7n l\u1ec7nh U \u0110\u00f4 t\u00ean Thi\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ebfn, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Hi T\u1ed5, l\u0103ng t\u00ean l\u00e0 Kh\u00e2m L\u0103ng; t\u1ed5 t\u1ec9 h\u1ecd Th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n \u00dd. T\u1eb1ng t\u1ed5 l\u00e0 ki\u00eam Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba t\u00ean Th\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Hu\u1ec7 Nguy\u00ean, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Thu\u1eadn T\u1ed5, l\u0103ng t\u00ean l\u00e0 Khang L\u0103ng; t\u1ed5 t\u1ec9 h\u1ecd Tang \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Hu\u1ec7 Minh. Ho\u00e0ng t\u1ed5 l\u00e0 th\u1ee9 s\u1eed Tr\u00e1c Ch\u00e2u t\u00ean K\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Gi\u1ea3n Cung, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 D\u1ef1c T\u1ed5, l\u0103ng t\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ecbnh L\u0103ng; t\u1ed5 t\u1ec9 h\u1ecd L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Gi\u1ea3n M\u1ee5c. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o l\u00e0 Long Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nh\u1ea1c Ch\u00e2u t\u00ean Ho\u1eb1ng \u00c2n, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 Chi\u00eau V\u0169, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Tuy\u00ean T\u1ed5, l\u0103ng t\u00ean l\u00e0 An L\u0103ng. T\u00ean l\u0103ng, hi\u1ec7u v\u00e0 th\u1ee5y \u0111\u1ec1u do H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang, ki\u00eam ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110\u1eadu Nghi\u1ec5m so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh. Nghi\u1ec5m l\u00e0 em c\u1ee7a Nghi.<\/p>\n<p><i>(Nghi\u1ec5m, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4; Nghi, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[43] C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u1ed1c gia nh\u1eadn thi\u1ec7n v\u1ecb t\u1eeb nh\u00e0 Chu, nh\u00e0 Chu thu\u1ed9c m\u1ec7nh M\u1ed9c, M\u1ed9c sinh H\u1ecfa, n\u00ean l\u1ea5y H\u1ecfa \u0111\u1ee9c l\u00e0m v\u01b0\u01a1ng, m\u00e0u s\u1eafc \u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ecf, l\u1ec5 t\u1ebf cu\u1ed1i n\u0103m d\u00f9ng ng\u00e0y Tu\u1ea5t, Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, sai V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u1ed1ng Di\u00ean \u1ed0c <i>(Di\u00ean \u1ed0c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 3)<\/i> d\u1eabn th\u1ee7y qu\u00e2n tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi s\u00f4ng, ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Nguy\u00ean Th\u00e0nh l\u00e0 T\u01b0 Si\u00eau <i>(Si\u00eau, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2)<\/i>, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi th\u01b0 cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng b\u00e1o \u00fd ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang M\u1ef9 l\u00e0m Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang M\u1ef9 l\u00e0m Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, 'Quang M\u1ef9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Quang Ngh\u0129a', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 244 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-18\" href=\"#footnote-78-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[46] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1eafc H\u00e1n d\u1ee5 d\u1ed7 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u00eda b\u1eafc \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u x\u00e2m l\u1ea5n H\u00e0 T\u00e2y, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c tr\u1ea5n h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Th\u00e1ng n\u00e0y, \u0110\u1ecbnh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i \u00fay, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh l\u00e0 L\u00fd Di H\u01b0ng t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 ph\u00e1i b\u1ed9 t\u01b0\u1edbng L\u00fd Di Ng\u1ecdc ti\u1ebfn qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n L\u00e2n Ch\u00e2u, B\u1eafc H\u00e1n r\u00fat qu\u00e2n. Di H\u01b0ng t\u1ee9c l\u00e0 Di \u00c2n, v\u00ec ki\u00eang h\u00fay c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Di H\u01b0ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thanh Th\u00e1i th\u1ee9 2, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo H\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Di H\u01b0ng, x\u1ea3y ra trong th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Ki\u00eam ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0110\u1eadu Nghi\u1ec5m t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a Tam V\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 nh\u1ea1c kh\u00f4ng theo nhau. Nay Th\u00e1nh tri\u1ec1u nh\u00e0 T\u1ed1ng d\u1ef1ng n\u00ean c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u1edbn, n\u00ean \u0111\u1eb7t t\u00ean cho nh\u1ea1c c\u1ee7a m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i. C\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng nh\u1ea1c d\u00f9ng trong t\u1ebf l\u1ec5, y\u1ebfn ti\u1ec7c c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i l\u1eddi m\u1edbi, tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n c\u0169.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu giao cho Nghi\u1ec5m chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y. Nghi\u1ec5m xin \u0111\u1ed5i t\u00ean v\u0169 \u0111i\u1ec7u v\u0103n v\u0169 <i>&#8220;S\u00f9ng \u0110\u1ee9c&#8221;<\/i> c\u1ee7a nh\u00e0 Chu th\u00e0nh <i>&#8220;V\u0103n \u0110\u1ee9c chi v\u0169&#8221;<\/i>, v\u0169 <i>&#8220;T\u01b0\u1ee3ng Th\u00e0nh&#8221;<\/i> th\u00e0nh <i>&#8220;V\u0169 C\u00f4ng chi v\u0169&#8221;<\/i>, \u0111\u1ed5i m\u01b0\u1eddi hai ch\u01b0\u01a1ng nh\u1ea1c <i>&#8220;Thu\u1eadn&#8221;<\/i> th\u00e0nh <i>&#8220;Th\u1eadp Nh\u1ecb An&#8221;<\/i>, l\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a <i>&#8220;\u00c2m nh\u1ea1c th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb an vui&#8221;<\/i>. T\u1ebf tr\u1eddi d\u00f9ng <i>&#8220;Cao An&#8221;<\/i>, t\u1ebf \u0111\u1ea5t d\u00f9ng <i>&#8220;T\u0129nh An&#8221;<\/i>, t\u1ebf t\u00f4ng mi\u1ebfu d\u00f9ng <i>&#8220;L\u00fd An&#8221;<\/i>, ca t\u1ee5ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu d\u00f9ng <i>&#8220;Gia An&#8221;<\/i><a class=\"footnote\" title=\"'Gia An' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1ea1c An', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1t' c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 Ngu, 'V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o' c\u1ee7a M\u00e3 \u0110oan L\u00e2m, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 126 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-19\" href=\"#footnote-78-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, nh\u1ea1c khi Vua ng\u1ef1 tri\u1ec1u d\u00f9ng <i>&#8220;Long An&#8221;<\/i>, nh\u1ea1c khi v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng ra v\u00e0o d\u00f9ng <i>&#8220;Ch\u00ednh An&#8221;<\/i>, nh\u1ea1c khi Vua d\u00f9ng b\u1eefa d\u00f9ng <i>&#8220;H\u00f2a An&#8221;<\/i>, nh\u1ea1c khi Vua ti\u1ebfp tri\u1ec1u, ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0o cung d\u00f9ng <i>&#8220;Thu\u1eadn An&#8221;<\/i>, nh\u1ea1c khi th\u00e1i t\u1eed ra v\u00e0o d\u00f9ng <i>&#8220;L\u01b0\u01a1ng An&#8221;<\/i>, nh\u1ea1c bu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i th\u00e1ng gi\u00eang d\u00f9ng <i>&#8220;V\u0129nh An&#8221;<\/i>, nh\u1ea1c khi d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt \u1edf giao mi\u1ebfu d\u00f9ng <i>&#8220;Phong An&#8221;<\/i>, nh\u1ea1c khi d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, h\u01b0\u1edfng ph\u00fac, nh\u1eadn l\u1ed9c d\u00f9ng <i>&#8220;Hi An&#8221;<\/i><a class=\"footnote\" title=\"Nh\u1ea1c 'Hi An' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu hai ch\u1eef 't\u1ebf h\u01b0\u1edfng' tr\u01b0\u1edbc 'ch\u01b0\u1edbc hi\u1ebfn', theo 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1t', 'V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-78-20\" href=\"#footnote-78-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, t\u1ebf V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng d\u00f9ng <i>&#8220;V\u0129nh An&#8221;<\/i>, t\u1ebf T\u1ea1 \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Ti\u00ean N\u00f4ng d\u00f9ng <i>&#8220;T\u0129nh An&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu giao cho c\u00e1c quan thi h\u00e0nh nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Nghi\u1ec5m \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. Nghi\u1ec5m l\u1ea1i xin d\u00f9ng v\u0169 \u0111i\u1ec7u <i>&#8220;\u0110\u1ea1i Thi\u1ec7n&#8221;<\/i> \u1edf mi\u1ebfu Hi T\u1ed5, <i>&#8220;\u0110\u1ea1i Ninh&#8221;<\/i> \u1edf mi\u1ebfu Thu\u1eadn T\u1ed5<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ea1i Ninh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1i H\u1ecdc', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-21\" href=\"#footnote-78-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, <i>&#8220;\u0110\u1ea1i Thu\u1eadn&#8221;<\/i> \u1edf mi\u1ebfu D\u1ef1c T\u1ed5, <i>&#8220;\u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh&#8221;<\/i> \u1edf mi\u1ebfu Tuy\u00ean T\u1ed5, Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n<p>[48] Thi\u1ebft k\u1ecb t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn t\u01b0 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5, Ph\u1ed5 kinh h\u00e3i m\u00e0 ra. Sau khi ng\u1ed3i xu\u1ed1ng, Ng\u1ea1n Th\u0103ng n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00eam nay tu\u1ea7n c\u1ea3nh m\u1ec7t m\u1ecfi l\u1eafm, ch\u1ec9 mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u00f9ng ng\u00e0i u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u00f4i.&#8221;<\/i> Tuy nhi\u00ean, \u00fd c\u1ee7a Ng\u1ea1n Th\u0103ng l\u00e0 mu\u1ed1n xin ti\u1ec1n, Ph\u1ed5 gi\u1ea3 v\u1edd kh\u00f4ng hi\u1ec3u, m\u1eddi r\u01b0\u1ee3u v\u00e0i tu\u1ea7n r\u1ed3i k\u1ebft th\u00fac. H\u00f4m sau, Ph\u1ed5 b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean, Vua c\u00e0ng th\u00eam gh\u00e9t Ng\u1ea1n Th\u0103ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Ng\u1ea1n Th\u0103ng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng. Ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ed1n l\u00e0 ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, t\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[49] Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u L\u1ec7, Th\u1ee9 s\u1eed H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf C\u1ed1 An, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 400 con ng\u1ef1a.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217;. X\u00e9t truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra sau l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u1ed9m ng\u1ef1a, nh\u01b0ng l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u1ed9m ng\u1ef1a ban h\u00e0nh v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 hai, ch\u1eafc ch\u1eafn truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n c\u00f3 sai. K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Ph\u00fac Ti\u1ebfn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai. Ph\u00fac Ti\u1ebfn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh nguy\u00ean ni\u00ean, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean. Nay truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Chi\u00eau Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh L\u00fd Qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean, <i>(Qu\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai.)<\/i> t\u1ea1i tr\u1ea5n h\u01a1n t\u00e1m n\u0103m, \u1ef7 v\u00e0o s\u1ee9c m\u1ea1nh m\u00e0 chuy\u00ean quy\u1ec1n, chi\u00eau t\u1eadp k\u1ebb vong m\u1ec7nh, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n. Chu Th\u1ebf T\u00f4ng th\u01b0\u1eddng dung th\u1ee9 cho \u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn b\u00e1o vi\u1ec7c nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i, Qu\u00e2n \u0111\u1ecbnh ch\u1ed1ng l\u1ec7nh, nh\u01b0ng t\u1ea3 h\u1eefu khuy\u00ean gi\u1ea3i, \u00f4ng mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1y ch\u00e0o. Sau \u0111\u00f3, m\u1eddi s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00ean th\u1ec1m, b\u00e0y ti\u1ec7c m\u1edf nh\u1ea1c, b\u1ed7ng \u0111\u00f2i l\u1ea5y b\u1ee9c h\u1ecda c\u1ee7a Chu T\u1ed5 treo l\u00ean t\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i kh\u00f3c l\u00f3c kh\u00f4ng ng\u1eebng. C\u00e1c quan kh\u00e1ch ho\u1ea3ng s\u1ee3, b\u1ea3o s\u1ee9 gi\u1ea3: <i>&#8220;L\u1ec7nh c\u00f4ng say r\u01b0\u1ee3u, m\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, xin \u0111\u1eebng tr\u00e1ch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 bi\u1ebft Qu\u00e2n c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c, b\u00ed m\u1eadt d\u00f9ng th\u01b0 s\u00e1p d\u1ee5 d\u1ed7 Qu\u00e2n. Qu\u00e2n tuy t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0ng \u00fd ph\u1ea3n \u0111\u00e3 quy\u1ebft. Con trai c\u1ea3 c\u1ee7a Qu\u00e2n l\u00e0 Th\u1ee7 Ti\u1ebft kh\u00f3c l\u00f3c khuy\u00ean can, Qu\u00e2n kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>[51] Vua ban chi\u1ebfu an \u1ee7i, phong Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9. L\u00fd Qu\u00e2n b\u00e8n sai Th\u1ee7 Ti\u1ebft v\u00e0o tri\u1ec1u, th\u0103m d\u00f2 \u0111\u1ed9ng t\u0129nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vua \u0111\u00f3n v\u00e0 h\u1ecfi: <i>&#8220;Th\u00e1i t\u1eed, ng\u01b0\u01a1i v\u00ec sao \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ee7 Ti\u1ebft gi\u1eadt m\u00ecnh, l\u1ea5y \u0111\u1ea7u \u0111\u1eadp xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 sao l\u1ea1i n\u00f3i th\u1ebf! \u1eaet c\u00f3 k\u1ebb gi\u00e8m pha gi\u1eefa th\u1ea7n v\u00e0 cha th\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm c\u0169ng nghe ng\u01b0\u01a1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n can gi\u00e1n, nh\u01b0ng l\u00e3o t\u1eb7c kh\u00f4ng nghe, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111o\u00e1i ho\u00e0i, n\u00ean sai ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn, mu\u1ed1n Tr\u1eabm gi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 th\u00f4i. Sao kh\u00f4ng v\u1ec1 b\u1ea3o cha ng\u01b0\u01a1i r\u1eb1ng: Khi Tr\u1eabm ch\u01b0a l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed, m\u1eb7c ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec th\u00ec l\u00e0m, nay Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u01b0\u1eddng Tr\u1eabm m\u1ed9t ch\u00fat sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ee7 Ti\u1ebft v\u1ed9i v\u1ec1, k\u1ec3 h\u1ebft cho L\u00fd Qu\u00e2n nghe, Qu\u00e2n c\u00e0ng g\u1ea5p r\u00fat m\u01b0u ph\u1ea3n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, b\u1eaft gi\u00e1m qu\u00e2n B\u1ea1c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Chu Quang T\u1ed1n, nh\u00e0n b\u00e1t s\u1ee9 L\u00fd \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc, sai gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u01b0u K\u1ebf Xung v\u00e0 ph\u00e1n quan T\u00f4n Phu <i>(sau khi L\u00fd Qu\u00e2n b\u1ecb gi\u1ebft, Phu v\u00ec t\u1ecf l\u00f2ng thu\u1eadn theo n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n)<\/i> \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn B\u1eafc H\u00e1n, n\u1ed9p l\u1ec5 xin vi\u1ec7n tr\u1ee3.<\/p>\n<p>Quang T\u1ed1n l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Uy <i>(\u0110\u1ee9c Uy, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Quang H\u00f3a nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i>; \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a T\u1ef1 Chi\u00eau <i>(T\u1ef1 Chi\u00eau, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n Ninh th\u1ee9 t\u01b0)<\/i>, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u00e0 c\u0169 \u1edf T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ec1u tha cho, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh v\u00e0 cho v\u1ec1 nh\u00e0. L\u00fd Qu\u00e2n l\u1ea1i sai qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, gi\u1ebft th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u00fac, chi\u1ebfm gi\u1eef th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[52] T\u00f2ng s\u1ef1 L\u01b0 Kh\u00e2u Tr\u1ecdng Khanh khuy\u00ean L\u00fd Qu\u00e2n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u00e0i d\u1ea5y binh m\u1ed9t m\u00ecnh, th\u1ebf l\u1ef1c r\u1ea5t nguy, d\u00f9 d\u1ef1a v\u00e0o vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00f4ng, e c\u0169ng kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap s\u1ee9c. Binh gi\u00e1p \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng tinh nhu\u1ec7, kh\u00f3 l\u00f2ng tranh phong. Chi b\u1eb1ng ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda t\u00e2y Th\u00e1i H\u00e0nh, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i, M\u1ea1nh, ch\u1eb7n H\u1ed5 Lao, chi\u1ebfm L\u1ea1c \u1ea4p, h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng m\u00e0 tranh thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t.&#8221;<\/i> L\u00fd Qu\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;Ta l\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh c\u1ee7a tri\u1ec1u Chu, ngh\u0129a v\u1edbi Th\u1ebf T\u00f4ng nh\u01b0 anh em, c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169 c\u1ee7a ta, \u1eaft s\u1ebd quay gi\u00e1o v\u1ec1 v\u1edbi ta. Hu\u1ed1ng chi ta c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng \u0110am Khu\u00ea, ng\u1ef1a B\u00e1t H\u00e3n<a class=\"footnote\" title=\"B\u00e1t H\u00e3n m\u00e3, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'B\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484, 'L\u00fd Qu\u00e2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-22\" href=\"#footnote-78-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, lo g\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 ch\u1ee9?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110am Khu\u00ea l\u00e0 t\u01b0\u1edbng y\u00eau qu\u00fd c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n, gi\u1ecfi d\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng. B\u00e1t H\u00e3n l\u00e0 ng\u1ef1a chi\u1ebfn m\u00e0 L\u00fd Qu\u00e2n nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, sai s\u1ee9 \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh kinh \u0111\u00f4, ban ch\u00e1o cho d\u00e2n \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho trung s\u1ee9 n\u1ea1o v\u00e9t s\u00f4ng Th\u00e1i, \u0111\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1ea9u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1ea9u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc', ch\u1eef 'ti\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-22 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-23\" href=\"#footnote-78-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, t\u1eeb kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Th\u00f4ng H\u1ee9a.<\/p>\n<p>[55] L\u1ea5y Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n Ni\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o T\u00edch l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay khanh, ki\u00eam ph\u00e1n Kh\u00e1ch t\u1ec9nh C\u00e1p m\u00f4n s\u1ef1. B\u1ea3o T\u00edch \u1edf C\u00e1p m\u00f4n tr\u01b0\u1edbc sau b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc l\u1eddi t\u00e1n t\u1ee5ng, ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u k\u00ednh n\u1ec3, \u0111\u1ed3ng li\u00eau suy t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng xa, kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1ee5c m\u1ec7nh Vua, tr\u1ea3i qua s\u00e1u tri\u1ec1u, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u1ee7ng \u00e1i.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3o T\u00edch, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u1ee7ng \u00e1i, c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Long. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p r\u1eb1ng \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay khanh, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng. L\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng theo \u0111i \u0111\u00e1nh L\u00fd Qu\u00e2n, v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n \u1edf l\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 d\u00e0i, th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 3 th\u00ec m\u1ea5t. X\u00e9t theo \u0111\u00e2y, th\u00ec vi\u1ec7c th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay khanh ch\u1eafc ch\u1eafn ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i \u0111\u00e1nh L\u00fd Qu\u00e2n, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[56] Th\u01b0 ph\u1ea3n lo\u1ea1n c\u1ee7a Chi\u00eau Ngh\u0129a \u0111\u1ebfn, Khu m\u1eadt Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ed9 Ch\u00e2u hi\u1ec3m tr\u1edf, gi\u1eb7c n\u1ebfu c\u1ed1 th\u1ee7, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn. Nh\u01b0ng L\u00fd Qu\u00e2n v\u1ed1n ki\u00eau ng\u1ea1o, khinh su\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, n\u00ean nhanh ch\u00f3ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, h\u1eafn \u1eaft s\u1ebd c\u1eady m\u1ea1nh ra giao chi\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u1ea7n r\u1eddi kh\u1ecfi s\u00e0o huy\u1ec7t, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft.&#8221;<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai Th\u1ecb v\u1ec7 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ec1n phong ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Vua d\u1ee5 Th\u1ee7 T\u00edn r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1edb \u0111\u1ec3 L\u00fd Qu\u00e2n xu\u1ed1ng Th\u00e1i H\u00e0nh, h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1eb7n c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u1eaft s\u1ebd ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn xu\u1ea5t qu\u00e2n, ch\u00ednh s\u1eed ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5. M\u1eadu T\u00fd l\u00e0 ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 4; Qu\u00fd T\u1ef5 l\u00e0 ng\u00e0y 24, nay theo s\u1eed li\u1ec7u g\u1ea7n h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[57] H\u00f4m \u1ea5y, m\u1edf y\u1ebfn l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang ng\u01b0\u1eddi Th\u1ecd D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao Ph\u00f2ng, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang ng\u01b0\u1eddi D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac l\u00e0 Bi\u00ean Quang Ph\u1ea1m c\u00f9ng l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Cao Ph\u00f2ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12.)<\/i><\/p>\n<p>[59] Vua tri\u1ec7u t\u1eadp Tam ty s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Thanh H\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u0129 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u01a1ng M\u0129 t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0i Ch\u00e2u l\u00e0 M\u00e3 L\u1ec7nh T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111o\u00e1n bi\u1ebft L\u00fd Qu\u00e2n t\u1ea5t s\u1ebd l\u00e0m ph\u1ea3n, n\u00ean ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u00f3n qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vua li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh phong cho L\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i qu\u00e2n B\u1eafc ph\u1ea1t, \u0111ang c\u1ea7n L\u1ec7nh T\u00f4ng cung \u1ee9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u kh\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, th\u0103ng Ho\u00e0i Ch\u00e2u l\u00ean l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n, l\u1ea5y L\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0m s\u1ee9 t\u1ea1i \u0111\u00f3<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea5y L\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0m s\u1ee9 t\u1ea1i \u0111\u00f3, ch\u1eef 'y\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-24\" href=\"#footnote-78-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>L\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng M\u0129, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[60] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Vua m\u1eb7c \u00e1o tang, r\u1eddi cung, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, sai Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Cao \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u1ea3m C\u01b0 Nhu\u1eadn <i>(C\u01b0 Nhu\u1eadn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai)<\/i> \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Ch\u00e2u tu\u1ea7n tra, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m Tr\u1ea5n Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n <i>(To\u00e0n B\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn v\u00e0 Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y Minh Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1c D\u00e3 l\u00e0 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn l\u00e0m B\u1ea3n ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 ki\u00eam T\u00e2y S\u01a1n Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p>[63] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 sai N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 L\u00fd B\u1eadt <i>(B\u1eadt, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> mang chi\u1ebfu th\u01b0, v\u00e0ng l\u1ee5a, ng\u1ef1a t\u1ed1t ban cho L\u00fd Qu\u00e2n. L\u00fd Qu\u00e2n l\u1ea1i ph\u00e1i L\u01b0u K\u1ebf Xung \u0111\u1ebfn T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, th\u1ec9nh B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 xu\u1ea5t qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam, c\u00f2n m\u00ecnh s\u1ebd l\u00e0m ti\u00ean phong. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ecbnh b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, nh\u01b0ng K\u1ebf Xung truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n, xin \u0111\u1eebng d\u00f9ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nghe theo, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn, d\u1ed1c to\u00e0n l\u1ef1c th\u00e2n chinh xu\u1ea5t qu\u00e2n t\u1eeb \u0110o\u00e0n B\u00e1ch C\u1ed1c, qu\u1ea7n th\u1ea7n ti\u1ec5n \u0111\u01b0a \u1edf b\u1ebfn Ph\u1ea7n Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 Tri\u1ec7u Hoa n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fd Qu\u00e2n kh\u1edfi s\u1ef1 h\u1ea5p t\u1ea5p, vi\u1ec7c \u1eaft kh\u00f4ng th\u00e0nh. B\u1ec7 h\u1ea1 d\u1ed1c h\u1ebft l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 theo \u00f4ng ta, th\u1ea7n th\u1ea5y kh\u00f4ng \u1ed5n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 tr\u1ee3n m\u1eaft b\u1ea3o Tri\u1ec7u Hoa: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u00e3 quy\u1ebft, khanh sao bi\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e0nh? Khanh c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch g\u00ec hay, h\u00e3y n\u00f3i xem?&#8221;<\/i> Tri\u1ec7u Hoa ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00e1p, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u00e3 v\u00e9n \u00e1o l\u00ean ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u1ebfn Th\u00e1i B\u00ecnh D\u1ecbch, L\u00fd Qu\u00e2n th\u00e2n h\u00e0nh d\u1eabn quan thu\u1ed9c v\u00e0 b\u1eadc k\u1ef3 l\u00e3o ra ngh\u00eanh ti\u1ebfp. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 ra l\u1ec7nh cho L\u00fd Qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1n b\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng x\u01b0ng t\u00ean, ng\u1ed3i tr\u00ean c\u1ea3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng B\u00e1c H\u01b0ng V\u1ec7 Dung <i>(Dung, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i>, phong l\u00e0m T\u00e2y B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng <i>(Ch\u00ednh s\u1eed ch\u00e9p l\u00e0 T\u00e2y B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng, &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217; c\u1ee7a L\u01b0u Th\u1ee9 c\u0169ng ch\u00e9p l\u00e0 T\u00e2y B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217; c\u1ee7a L\u1ed9 Ch\u1ea5n v\u00e0 &#8216;Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed&#8217; ch\u00e9p l\u00e0 L\u0169ng T\u00e2y Qu\u1eadn V\u01b0\u01a1ng, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>, ban cho ba tr\u0103m con ng\u1ef1a c\u00f9ng nhi\u1ec1u y ph\u1ee5c, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd hi\u1ebfm. L\u00fd Qu\u00e2n d\u00e2ng t\u1eb7ng c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ban, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed1i l\u1ed9.<\/p>\n<p>L\u00fd Qu\u00e2n th\u1ea5y nghi tr\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00ednh c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 thi\u1ebfu th\u1ed1n y\u1ebfu \u1edbt, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1eadc V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, trong l\u00f2ng r\u1ea5t h\u1ed1i h\u1eadn. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u L\u00fd Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u00e0n vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u00f4ng n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00ecnh t\u1eebng ch\u1ecbu \u01a1n nh\u00e0 Chu, kh\u00f4ng n\u1ee1 ph\u1ee5 b\u1ea1c. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 v\u1ed1n c\u00f3 th\u00f9 truy\u1ec1n ki\u1ebfp v\u1edbi nh\u00e0 Chu, nghe l\u1eddi L\u00fd Qu\u00e2n, c\u0169ng kh\u00f4ng vui.<\/p>\n<p>Khi L\u00fd Qu\u00e2n s\u1eafp v\u1ec1, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 ban cho \u00f4ng ng\u1ef1a, gi\u00e1p tr\u1ee5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, v\u00e0 c\u1eed Tuy\u00ean huy s\u1ee9 L\u01b0 T\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t Lai, gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng. L\u00fd Qu\u00e2n trong l\u00f2ng c\u00e0ng th\u00eam b\u1ea5t b\u00ecnh. \u00d4ng c\u00f3 ba ng\u00e0n ng\u1ef1a, ng\u00e0y \u0111\u00eam luy\u1ec7n t\u1eadp, mu\u1ed1n th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng. L\u01b0 T\u00e1n t\u1eebng g\u1eb7p L\u00fd Qu\u00e2n b\u00e0n vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1eddi, quay sang t\u1ea3 h\u1eefu n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ed9 h\u1ea1 c\u0169 c\u1ee7a ta, g\u1eb7p ta \u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.&#8221;<\/i> L\u01b0 T\u00e1n t\u1ee9c gi\u1eadn, ph\u1ea5t \u00e1o \u0111\u1ee9ng d\u1eady. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nghe tin hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, li\u1ec1n c\u1eed V\u1ec7 Dung \u0111\u1ebfn qu\u00e2n doanh \u0111\u1ec3 h\u00f2a gi\u1ea3i. L\u00fd Qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i con tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Th\u1ee7 Ti\u1ebft tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng, t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1eabn ba v\u1ea1n qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn b\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n \u1edf Tr\u01b0\u1eddng B\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"'Tr\u01b0\u1eddng B\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng An', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu binh 7\/23, Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 1, L\u00fd Du T\u1ed1ng tri\u1ec1u s\u1ef1 th\u1eadt quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-25\" href=\"#footnote-78-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, ch\u00e9m h\u01a1n ba ng\u00e0n th\u1ee7 c\u1ea5p, l\u1ea1i c\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh \u0110\u1ea1i H\u1ed9i Tr\u1ea1i.<\/p>\n<p>[65] H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y T\u1ebft \u0110oan Ng\u1ecd, nh\u00e0 Vua ban \u00e1o cho c\u00e1c quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[67] Vua th\u1ea5y vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0o kinh th\u00e0nh, quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i tham nh\u0169ng, d\u00e2n ch\u00fang o\u00e1n th\u00e1n. Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n <i>(Th\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7<a class=\"footnote\" title=\"'V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c. Tra c\u1ee9u 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 269 B\u1ea3n truy\u1ec1n, 'H\u1ed7 t\u1ef1 C\u1ea3nh Th\u00fac'. X\u00e9t theo t\u00ean ch\u1eef, n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed7'. S\u00e1ch 'T\u1ed1t th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 7 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7'. Nay theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady.\" id=\"return-footnote-78-26\" href=\"#footnote-78-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ph\u00e2n c\u00f4ng cai qu\u1ea3n c\u00e1c kho trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t S\u00e2n.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 th\u0103m b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[69] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i s\u00e1u mi\u1ebfu th\u1edd nh\u00e0 Chu t\u1ea1i T\u00e2y Kinh. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, mi\u1ebfu ho\u00e0n th\u00e0nh, sai Quang l\u1ed9c khanh Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i> \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 d\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, b\u00e0y ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c quan g\u1ea7n g\u0169i t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, v\u00ec Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Trung Ch\u00ednh, ki\u00eam Th\u1ecb trung D\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00edn \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau \u0111\u00e3i theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Th\u1eeba T\u00edn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 ba.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban chi\u1ebfu th\u00e2n chinh. L\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh, \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Tri Khai phong ph\u1ee7 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m ph\u00f3, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u Quang Ngh\u0129a l\u00e0m \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m. Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Hu\u1ef3nh D\u01b0\u01a1ng. Tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 T\u00e2y Kinh l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n, <i>(C\u1ee7ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 hai, t\u1eebng \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Hu\u1ea5n.)<\/i> C\u1ee7ng khuy\u00ean Vua nhanh ch\u00f3ng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, v\u01b0\u1ee3t n\u00fai Th\u00e1i H\u00e0nh, th\u1eeba l\u00fac gi\u1eb7c ch\u01b0a t\u1eadp h\u1ee3p m\u00e0 \u0111\u00e1nh, n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, th\u1ebf gi\u1eb7c s\u1ebd c\u00e0ng m\u1ea1nh. Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 c\u0169ng n\u00f3i: <i>&#8220;Gi\u1eb7c cho r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc ta m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp, ch\u01b0a th\u1ec3 xu\u1ea5t chinh. N\u1ebfu h\u00e0nh qu\u00e2n nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1ea5t ng\u1edd, c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t tr\u1eadn m\u00e0 th\u1eafng.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Ho\u00e0i Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n ba v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf ph\u00eda nam Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ee7 \u0110\u1ed3, <i>(Th\u1ee7 \u0110\u1ed3, ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i> gi\u1ebft L\u01b0 T\u00e1n. Qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u00e0o Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, c\u1ed1 th\u1ee7 trong th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[76] Th\u00e1ng n\u00e0y, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh An Chi\u1ebft \u0110\u1ee9c \u1ef6 ph\u00e1 tr\u1ea1i Sa C\u1ed1c c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n, ch\u00e9m n\u0103m tr\u0103m \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. \u0110\u1ee9c \u1ef6 l\u00e0 con c\u1ee7a T\u00f2ng Nguy\u1ec5n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ghi s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng s\u00e1u, theo ng\u00e0y b\u1ea3n t\u1ea5u \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ee9c \u1ef6, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 ba. T\u00f2ng Nguy\u1ec5n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Khai V\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 6, Vua \u0111\u1ebfn Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n \u0110\u1ee9c, ch\u1ee9c \u0110\u00f4 l\u01b0u h\u1eadu ph\u1ee7 Th\u1ed5 H\u1ed3n, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Ph\u1ea7n, d\u1eabn b\u1ed9 h\u1ea1 theo L\u00fd Qu\u00e2n giao chi\u1ebfn \u1edf ph\u00eda nam ch\u00e2u Tr\u1ea1ch. Sau khi th\u1ea5t b\u1ea1i, \u00f4ng ch\u1ea1y v\u00e0o ch\u00e2u L\u1ed9, c\u00f9ng con trai c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft b\u00e0n k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7. <i>(V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n \u0110\u1ee9c, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i> Khi Vua v\u00e2y ch\u00e2u Tr\u1ea1ch, To\u00e0n \u0110\u1ee9c r\u1ea5t s\u1ee3 h\u00e3i, c\u00f9ng m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn v\u01b0\u1ee3t \u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng<a class=\"footnote\" title=\"C\u00f3 b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u00e2n t\u00edn' thay v\u00ec 'th\u00e2n h\u1eefu'.\" id=\"return-footnote-78-27\" href=\"#footnote-78-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>, Long Ti\u1ec7p ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u1ed7 <i>(V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u1ed7, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i> c\u0169ng t\u1eeb ch\u00e2u L\u1ed9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ra h\u00e0ng, th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng suy y\u1ebfu. Th\u00e0nh ch\u00e2u Tr\u1ea1ch h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua tri\u1ec7u Kh\u1ed1ng H\u1ea1c t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf <i>(M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u1ec7, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 ba, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i>, ban cho ng\u1ef1 thi\u1ec7n, h\u1ecfi k\u1ebf s\u00e1ch. To\u00e0n Ngh\u1ec7 xin t\u1eadp trung l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5n c\u00f4ng g\u1ea5p, v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5, e r\u1eb1ng s\u1ebd sinh bi\u1ebfn.&#8221;<\/i> Vua l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng. To\u00e0n Ngh\u1ec7 d\u1eabn qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, t\u00ean bay xuy\u00ean qua c\u00e1nh tay, m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca, nh\u01b0ng \u00f4ng r\u00fat t\u00ean ra ti\u1ebfp t\u1ee5c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, kh\u00ed th\u1ebf qu\u00e2n s\u0129 c\u00e0ng h\u0103ng h\u00e1i. Vua th\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, L\u00fd Qu\u00e2n nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda t\u1ef1 t\u1eed. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 V\u1ec7 Dung. Vua ra l\u1ec7nh ch\u00f4n c\u1ea5t thi h\u00e0i, c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay cho d\u00e2n ch\u00e2u Tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh L\u1ed9 ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, con trai L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Vua tha t\u1ed9i cho \u00f4ng. Th\u0103ng ch\u00e2u \u0110\u01a1n l\u00ean l\u00e0m \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u01a1n ch\u00e2u'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85, ch\u00ed \u0111\u1ecba l\u00fd, ch\u00e2u \u0110\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long nguy\u00ean ni\u00ean; quy\u1ec3n 484, truy\u1ec7n L\u00fd Qu\u00e2n, con trai L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft d\u00e2ng th\u00e0nh Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, phong l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01a1n. 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh th\u1ea5t chi nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u01a1n ch\u00e2u'. Nay theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-28\" href=\"#footnote-78-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, <i>(Theo &#8216;T\u1ee5c t\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217; ch\u00e9p l\u00e0 <i>&#8220;phong l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01a1n.&#8221;<\/i>)<\/i> d\u00f9ng L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[80] H\u00f4m \u1ea5y, xa gi\u00e1 v\u00e0o L\u1ed9 Ch\u00e2u, ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan t\u00f2ng t\u00f9ng t\u1ea1i h\u00e0nh cung.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m: <i>&#8220;Gi\u1ea3m \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh cho t\u00f9 nh\u00e2n, t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Trong v\u00f2ng ba m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m g\u1ea7n th\u00e0nh L\u1ed9 Ch\u00e2u, kh\u00f4ng thu thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay. C\u00e1c ch\u00f9a chi\u1ec1n \u1edf ch\u00e2u ph\u1ee7 c\u00e1c n\u01a1i, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00ecnh b\u00e3i t\u1eeb n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ecbnh b\u00e3i nh\u01b0ng ch\u01b0a ph\u00e1 h\u1ee7y th\u00ec gi\u1eef l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[82] Tr\u01b0\u1edbc khi Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u b\u1ecb h\u1ea1, \u00e1i thi\u1ebfp c\u1ee7a L\u01b0u Qu\u00e2n l\u00e0 L\u01b0u th\u1ecb h\u1ecfi: <i>&#8220;Trong qu\u00e2n ch\u00e2u c\u00f2n bao nhi\u00eau ng\u1ef1a?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Qu\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Sao n\u00e0ng l\u1ea1i h\u1ecfi vi\u1ec7c \u1ea5y?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u01b0u th\u1ecb n\u00f3i: <i>&#8220;Nay th\u00e0nh c\u00f4 l\u1eadp, nguy c\u1ea5p, s\u1edbm t\u1ed1i s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m con ng\u1ef1a, v\u1eabn c\u00f2n th\u1ec3 ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y, ch\u1ea1y v\u1ec1 gi\u1eef Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng. Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng c\u00f3 l\u0169y th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, l\u1ea1i g\u1ea7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng, d\u1ec5 c\u1ea7u vi\u1ec7n. So v\u1edbi vi\u1ec7c gi\u1eef th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ebft, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i t\u1ed1t h\u01a1n sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Qu\u00e2n nghe theo, t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n ngh\u00ecn con ng\u1ef1a, \u0111\u1ecbnh ra \u0111i. T\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u0103n l\u1ea1i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u01b0\u1edbng ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u n\u00f3i m\u1ed9t l\u00f2ng v\u1edbi \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 c\u01b0\u1edbp \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ecbch, l\u00fac \u1ea5y h\u1ed1i h\u1eadn sao k\u1ecbp!&#8221;<\/i> Qu\u00e2n do d\u1ef1 ch\u01b0a quy\u1ebft.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, Qu\u00e2n ch\u1ea1y v\u00e0o l\u1eeda ch\u1ebft. L\u01b0u th\u1ecb \u0111\u1ecbnh theo, nh\u01b0ng Qu\u00e2n th\u1ea5y n\u00e0ng \u0111ang c\u00f3 thai, b\u00e8n \u0111u\u1ed5i \u0111i. Th\u1ee7 Ti\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con, mua \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9a b\u00e9, sinh con trai, sau n\u00e0y k\u1ebf th\u1eeba h\u1ecd L\u01b0u.<\/p>\n<p>[83] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nghe tin L\u01b0u Qu\u00e2n th\u1ea5t b\u1ea1i, t\u1eeb Th\u00e1i B\u00ecnh d\u1ecbch r\u00fat v\u1ec1 T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Hoa: <i>&#8220;L\u01b0u Qu\u00e2n v\u00f4 m\u01b0u, qu\u1ea3 nh\u01b0 l\u1eddi khanh n\u00f3i. Ta may m\u1eafn b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n v\u1ec1, ch\u1ec9 ti\u1ebfc m\u1ea5t V\u1ec7 Dung v\u00e0 L\u01b0 T\u00e1n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, coi tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i v\u0103n h\u1ecdc. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, Hoa xin c\u00e1o l\u00e3o, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c su\u1ed1t \u0111\u1eddi. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9, Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng l\u00e0m Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>Ho\u1eb1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf qu\u1eadn.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, An Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Nguy\u00ean Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Chi\u00eau Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Hu\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, kh\u00f4ng ghi r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua r\u1eddi L\u1ed9 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[86] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[87] Ban \u0111\u1ea7u, khi V\u1ec7 Dung b\u1ecb b\u1eaft, Vua tr\u00e1ch h\u1ecfi: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 d\u1ea1y L\u01b0u Qu\u00e2n c\u1eed binh tr\u1ee3 gi\u00fap L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n, l\u00e0 \u00fd g\u00ec?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Dung th\u1ea3n nhi\u00ean \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ch\u00f3 th\u01b0\u1eddng s\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1, th\u1ea7n c\u00f9ng gia quy\u1ebfn b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng nh\u1edd h\u1ecd L\u01b0u, th\u1eadt kh\u00f4ng n\u1ee1 ph\u1ee5 b\u1ea1c. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean gi\u1ebft th\u1ea7n ngay, th\u1ea7n \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 B\u1ec7 h\u1ea1. D\u00f9 kh\u00f4ng gi\u1ebft, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u1ea7n c\u0169ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y v\u1ec1 H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai t\u1ea3 h\u1eefu l\u1ea5y ch\u00f9y s\u1eaft \u0111\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ea7u Dung, m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7y m\u1eb7t. Dung k\u00eau l\u1edbn: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft \u0111\u00fang ch\u1ed7 r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ebfc nh\u00ecn t\u1ea3 h\u1eefu, n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eadc trung th\u1ea7n.&#8221;<\/i> B\u00e8n tha cho Dung, sai l\u1ea5y thu\u1ed1c t\u1ed1t b\u00f4i v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i nh\u1edd Dung vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7, \u0111\u00f2i Chu Quang T\u1ed1n v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1eb9n tr\u1ea3 Dung v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 kh\u00f4ng h\u1ed3i \u00e2m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, phong V\u1ec7 Dung l\u00e0m Th\u00e1i ph\u1ee7 khanh.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn t\u01b0 dinh c\u1ee7a Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t th\u0103m b\u1ec7nh, ban cho hai tr\u0103m l\u1ea1ng kh\u00ed c\u1ee5 b\u1eb1ng v\u00e0ng, m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u1ea1ng kh\u00ed c\u1ee5 b\u1eb1ng b\u1ea1c, hai ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Vua l\u1ea1i ban th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n <i>(vi\u1ec7c ban ti\u1ec1n di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng t\u00e1m, \u1edf \u0111\u00e2y g\u1ed9p chung l\u1ea1i vi\u1ebft)<\/i>.<\/p>\n<p>[89] Ti\u1ec1n T\u01b0 kh\u00f4ng, Tri\u1ec7u qu\u1ed1c c\u00f4ng L\u00fd C\u1ed1c v\u1eeba v\u1ec1 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, L\u00fd Qu\u00e2n bi\u1ebft C\u1ed1c t\u1eebng l\u00e0 danh t\u01b0\u1edbng tri\u1ec1u Chu, n\u00ean t\u1eb7ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 nhi\u1ec1u v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c. C\u1ed1c nh\u1eadn h\u1ebft. Khi L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n, C\u1ed1c lo l\u1eafng, gi\u1eadn d\u1eef m\u00e0 ph\u00e1t b\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00ec m\u1ea5t. Vua b\u00e3i tri\u1ec1u hai ng\u00e0y, truy phong ch\u1ee9c Th\u1ecb trung.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua chi\u00eau \u0111\u00e3i H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf L\u1ec5 Hi\u1ec1n gi\u1ea3ng v\u0169 \u0111i\u1ec7n, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o, kh\u00ed t\u1ec7, ng\u1ef1a c\u00f9ng y\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Tr\u1ea1ch, L\u1ed9.<\/p>\n<p>[91] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 Qu\u00e1ch S\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Kim Th\u00e0nh nghe tin Vua nh\u1eadn ng\u00f4i b\u00e1u, c\u00f3 l\u00fac kh\u00f3c l\u00f3c. Gi\u00e1m qu\u00e2n Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i m\u1eadt t\u1ea5u v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00f3, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u01b0\u1eddng S\u01a1n g\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an, S\u00f9ng \u0111ang \u00f4m l\u00f2ng o\u00e1n h\u1eadn, n\u00ean s\u1edbm c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p x\u1eed l\u00fd. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft S\u00f9ng tr\u1ecdng ngh\u0129a \u00e2n, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 do c\u1ea3m k\u00edch m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng v\u1eabn sai s\u1ee9 \u0111i do th\u00e1m.<\/p>\n<p>S\u00f9ng nghe tin c\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ebfn, lo \u00e2u m\u1ea5t b\u00ecnh t\u0129nh, h\u1ecfi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;N\u1ebfu s\u1ee9 m\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, ta n\u00ean l\u00e0m sao?&#8221;<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu kh\u00f4ng ai \u0111\u00e1p, Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7, 'ph\u00e1n quan' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'suy quan', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 36, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 266 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-29\" href=\"#footnote-78-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a> n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ecf l\u00f2ng trung th\u00e0nh, l\u1ea1i x\u1eed l\u00fd qu\u00e2n d\u00e2n theo th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9 mu\u1ed1n gia t\u1ed9i, l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m c\u1edb? S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u1ebfu \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u1ea7n d\u1eabn quan l\u1ea1i ra ngo\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u00f3n, h\u1ebft l\u1ec5 t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh c\u1ea9n. H\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i quan s\u00e1t, \u1eaft s\u1ebd t\u1ef1 bi\u1ec7n minh \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>S\u00f9ng l\u00e0m theo l\u1eddi \u1ea5y, ng\u00e0y ng\u00e0y c\u00f9ng c\u00e1c li\u00eau t\u00e1 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, s\u1ee9 gi\u1ea3 x\u00e9t th\u1ea5y S\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, li\u1ec1n v\u1ec1 t\u1ea5u l\u1ea1i. Vua m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft S\u00f9ng kh\u00f4ng ph\u1ea3n.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, S\u00f9ng xin v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn. C\u00f9ng ng\u00e0y, cho Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9 T\u1ea3m C\u01b0 Nhu\u1eadn t\u1ea1m qu\u1ea3n Tr\u1ea5n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea7n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia S\u00f9ng \u1edf Tham Uy\u00ean, Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd. S\u01b0\u01a1ng ngu h\u1ea7u c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft hai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, nh\u00e0 h\u1ecd t\u1ed1 c\u00e1o bi\u1ebft r\u00f5 k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u. Nh\u01b0ng S\u01b0\u01a1ng ngu h\u1ea7u l\u00e0 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a S\u00f9ng, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e1m tra h\u1ecfi. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 c\u1ed1 xin b\u1eaft l\u1ea1i, tra x\u00e9t c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i v\u1eabn ch\u1ea7n ch\u1eeb, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i v\u1ee5 \u00e1n. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft b\u1ea1ch v\u1edbi S\u00f9ng: <i>&#8220;D\u00e2n b\u1ecb c\u01b0\u1edbp h\u1ea1i, l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft bu\u1ed9c nh\u1eadn t\u1ed9i, t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 l\u1edbn, c\u00f2n c\u1ea7n g\u00ec li\u00eau t\u00e1 n\u1eefa! Xin thay quan tr\u1ecb \u00e1n, \u0111\u1ec3 r\u1eeda oan ph\u1eabn&#8221;<\/i> <a class=\"footnote\" title=\"'o\u00e1n ph\u1eabn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'o\u00e1n ph\u1eabn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 266 truy\u1ec7n T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-30\" href=\"#footnote-78-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>. S\u00f9ng c\u1ea3m ng\u1ed9 s\u00e2u s\u1eafc, li\u1ec1n sai T\u01b0 ph\u00e1p duy\u1ec7n L\u00fd Tr\u1ea1c x\u00e9t l\u1ea1i, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i danh v\u00e0 x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Tr\u1ea1c, ch\u01b0a th\u1ea5y. Tr\u1ea7n T\u01b0 Nh\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea7n Ch\u00e2u, \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 6, T\u01b0 H\u1ed1i l\u00e0 em c\u1ee7a \u00f4ng. Truy\u1ec7n Qu\u00e1ch S\u00f9ng v\u00e0 T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 ch\u00e9p vi\u1ec7c trung s\u1ee9 do th\u00e1m c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, nay tham kh\u1ea3o ch\u1ec9nh l\u00fd \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng m\u00e2u thu\u1eabn.)<\/i><\/p>\n<p>[92] Thi\u1ec1n ch\u00e2u b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u, sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ed1c th\u00fac quan l\u1ea1i chia nhau b\u1eaft gi\u1ebft.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Tr\u1ea1ch, L\u1ed9. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u1ea4t M\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-31\" href=\"#footnote-78-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i sai L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung Cung C\u1ea9n Nghi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng ph\u1ee5c v\u1ee5 xe ki\u1ec7u v\u00e0 y ph\u1ee5c c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'lai' trong 'lai c\u1ed1ng th\u1eeba d\u01b0 ph\u1ee5c ng\u1ef1 v\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-78-32\" href=\"#footnote-78-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>. C\u1ea9n Nghi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec7u V\u0169.<\/p>\n<p>[94] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tri\u1ec7u Si\u00eau ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh v\u00ec b\u1ec7nh tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0, th\u00e1ng n\u00e0y th\u00ec m\u1ea5t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ban \u0111\u1ea7u truy t\u1eb7ng Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, sau l\u1ea1i truy t\u1eb7ng Th\u1ecb trung. Si\u00eau t\u1eebng tr\u1ea5n nh\u1eadm c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n, th\u00edch t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 v\u00ec l\u00fac \u0111\u1ea7u nh\u00e0 Chu c\u00f9ng Tuy\u00ean T\u1ed5 c\u00f9ng n\u1eafm quy\u1ec1n c\u1ea5m qu\u00e2n, c\u00f3 quan h\u1ec7 t\u00f4ng th\u00e2n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ec5 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng th\u00eam, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[95] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean, b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1ec7 s\u0129, qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1eadu \u0111\u1ed1i quan<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u00e3i ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u00e3i chi\u1ebfu', T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. C\u0103n c\u1ee9 theo 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i' quy\u1ec3n 124 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng L\u00e2n, 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ph\u1ea7n Nghi ch\u1ebf 1-21, 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 107 ph\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i ch\u1ebf'. 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i' v\u00e0 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' \u0111\u1ec1u ghi: '\u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1eadu \u0111\u1ed1i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i khi ch\u00ednh nha \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean \u0110\u00e3i ch\u1ebf quan.' \u0110o\u1ea1n n\u00e0y trong b\u1ea3n g\u1ed1c n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i ch\u1ebf', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-33\" href=\"#footnote-78-33\" aria-label=\"Footnote 33\"><sup class=\"footnote\">[33]<\/sup><\/a>, ban y\u1ebfn \u1edf h\u00e0nh lang.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u c\u1ed1ng c\u1ee7a Giang Nam v\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t \u0111\u1ec1u tham d\u1ef1. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i khi s\u1ee9 gi\u1ea3 Giang Nam v\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, l\u1ea1i th\u0103ng B\u1ed1i ch\u00e2u l\u00e0m qu\u00e2n V\u0129nh Thanh<a class=\"footnote\" title=\"'B\u1ed1i ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'C\u1ee5 ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Th\u00e1i B\u00ecnh Ho\u00e0n V\u0169 K\u00fd' quy\u1ec3n 58 ph\u1ea7n B\u1ed1i ch\u00e2u c\u1ee7a Nh\u1ea1c S\u1eed, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 86 ph\u1ea7n \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed \u00c2n ch\u00e2u s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-34\" href=\"#footnote-78-34\" aria-label=\"Footnote 34\"><sup class=\"footnote\">[34]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[98] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[100] B\u1ea3o Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng Vi\u00ean Ng\u1ea1n, t\u00ednh t\u00ecnh hung h\u00e3n, ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec3m lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Khi nghe tin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thay \u0111\u1ed5i, \u00f4ng ng\u00e0y \u0111\u00eam s\u1eeda so\u1ea1n gi\u00e1p tr\u1ee5, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua lo ng\u1ea1i \u00f4ng s\u1ebd t\u1ea1o ph\u1ea3n, b\u00e8n sai Phan M\u1ef9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng, r\u1ed3i t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ed1i ph\u00f3. Phan M\u1ef9 m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh, khuy\u00ean \u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn, Vi\u00ean Ng\u1ea1n li\u1ec1n s\u1eeda so\u1ea1n h\u00e0nh trang l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Vua vui m\u1eebng, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Phan M\u1ef9 kh\u00f4ng gi\u1ebft Vi\u00ean Ng\u1ea1n, \u0111\u00e3 th\u00e0nh to\u00e0n \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a ta.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111i\u1ec1u Vi\u00ean Ng\u1ea1n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"\u0110i\u1ec1u Vi\u00ean Ng\u1ea1n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng vi\u1ebft 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261, 'Vi\u00ean Ng\u1ea1n truy\u1ec1n': '\u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, th\u0103ng ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i \u00fay, m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u00e0o Ch\u00e2u.' T\u00e0o Ch\u00e2u, th\u1eddi H\u1eadu Chu l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn qu\u00e2n, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, xem 'Ho\u00e0n v\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 13. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed', ph\u1ea7n H\u01b0ng Nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u0169ng ghi: 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9, v\u1ed1n l\u00e0 T\u00e0o Ch\u00e2u.' Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-35\" href=\"#footnote-78-35\" aria-label=\"Footnote 35\"><sup class=\"footnote\">[35]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[101] Trung Ch\u00ednh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung D\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1ed9 Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Khi Th\u1eeba T\u00edn \u0111\u1ebfn H\u00e0 Trung, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng m\u01b0u ph\u1ea3n, Vua sai T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u1ee5y Phi mang l\u1ec5 v\u1eadt sinh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn cho Th\u1eeba T\u00edn, nh\u00e2n ti\u1ec7n d\u00f2 x\u00e9t. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Ng\u1ee5y Phi b\u00e1o r\u1eb1ng Th\u1eeba T\u00edn kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u ph\u1ea3n lo\u1ea1n. Nh\u1edd \u0111\u00f3, Th\u1eeba T\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n t\u1ea1i tr\u1ea5n.<\/p>\n<p>Ng\u1ee5y Phi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[102] Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c <i>(V\u0129nh \u0110\u1ee9c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 ba)<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, c\u00f3 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng s\u0129 b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i v\u1edbi V\u0129nh \u0110\u1ee9c v\u1ec1 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o tr\u1eddi trao m\u1ec7nh cho Vua, V\u0129nh \u0110\u1ee9c trong qu\u00e2n ng\u1ea7m \u00fd \u1ee7ng h\u1ed9. Khi Vua s\u1eafp c\u01b0\u1edbi Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng h\u1eadu, V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 xu\u1ea5t ra h\u00e0ng ng\u00e0n quan ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c n\u1ea1p th\u00e1i, Vua r\u1ea5t c\u1ea3m k\u00edch. V\u00ec th\u1ebf, t\u1eeb H\u1ee9a Ch\u00e2u v\u1ec1 tri\u1ec1u, Vua sai \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n nh\u1eadm \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, \u00e2n s\u1ee7ng d\u00e0nh cho \u00f4ng r\u1ea5t h\u1eadu, c\u00e1c c\u1ef1u th\u1ea7n kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng l\u1ea1i v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn \u1edf v\u01b0\u1eddn sau, c\u00f9ng Vua nh\u1eafc l\u1ea1i chuy\u1ec7n c\u0169 l\u00e0m vui, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng ch\u00e9n l\u1edbn. Th\u00ea t\u1eed c\u1ee7a V\u0129nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a Chu Th\u00e1i T\u1ed5, t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u T\u1ea5n Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa, Vua ch\u1ec9 g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 Ph\u00f2 m\u00e3 m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n Vua h\u1ecfi v\u1ec1 chi\u1ebfc \u0111ai t\u00ea th\u00f4ng qu\u00fd b\u00e1u c\u1ee7a \u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2u, V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi \u0111\u00e1nh Ho\u00e0i, \u0111\u00e3 d\u00f9ng qu\u00e1 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u00e3 b\u00e1n \u0111\u1ec3 b\u00f9 v\u00e0o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;C\u00f2n thi\u1ebfu bao nhi\u00eau?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u00d4ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;N\u0103m v\u1ea1n quan.&#8221;<\/i> Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00f3a n\u1ee3, l\u1ea1i ban th\u00eam 20 v\u1ea1n quan.<\/p>\n<p>Khi theo Vua du ngo\u1ea1n \u1edf Ng\u1ecdc T\u00e2n vi\u00ean, Vua sai v\u1ec7 s\u0129 thay c\u1ea7m c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a cho \u00f4ng. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua \u0111ang c\u00f3 \u00fd \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi k\u1ebf s\u00e1ch, V\u0129nh \u0110\u1ee9c n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u00edt nh\u01b0ng d\u0169ng m\u00e3nh, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an h\u1ed7 tr\u1ee3, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1ed7i n\u0103m n\u00ean \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u qu\u00e2n du k\u00edch, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng \u00e1ng c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ph\u00e1i gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ebfn Khi\u1ebft \u0110an, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1eaft \u0111\u1ee9t vi\u1ec7n binh, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh k\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Hay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3ng quan ch\u1ee9c c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, V\u0129nh \u0110\u1ee9c t\u1eeb H\u1ee9a Ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 8, nh\u01b0ng trong S\u1eed k\u00fd v\u00e0 B\u1ea3n k\u1ef7 \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu, nay b\u1ed5 sung v\u00e0o \u0111\u00e2y. S\u00e1ch &#8216;Long Xuy\u00ean bi\u1ec7t ch\u00ed&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u00f4ng c\u01b0\u1edbi Ph\u00f9 h\u1eadu, Th\u00e1i T\u1ed5 sai V\u0129nh \u0110\u1ee9c gi\u00fap l\u1ec5 v\u1eadt c\u01b0\u1edbi. Nay theo qu\u1ed1c s\u1eed.)<\/i><\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, phong ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, M\u1ee5c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Quang Ngh\u0129a l\u00e0m Th\u00e1i Ninh qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1eadp Lang Gia qu\u1eadn phu nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu, ho\u00e0ng mu\u1ed9i l\u00e0m Y\u1ebfn Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa. Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa Tr\u00ec, con g\u00e1i c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Nhi\u00eau.<\/p>\n<p><i>(Nhi\u00eau, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12.)<\/i><\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ra c\u00e2n \u0111o m\u1edbi \u0111\u1ec3 ban b\u1ed1 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, c\u1ea5m t\u01b0 nh\u00e2n t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 19, trong &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; n\u00f3i l\u00e0 ban b\u1ed1 c\u00e2n \u0111o m\u1edbi kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. X\u00e9t ra vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1ec9 m\u1edbi ch\u1ebf t\u1ea1o, ch\u01b0a ban b\u1ed1. Nay theo &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[106] H\u1eefu ty lang trung L\u00fd B\u1ec9nh <i>(B\u1ec9nh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu. B\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7n c\u00e1o quan c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i, c\u00f3 vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u00e1nh c\u1eafp ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i \u0111\u1ea1o d\u1ee5ng quan ti\u1ec1n s\u1ed1 th\u1eadp v\u1ea1n, ch\u1eef 's\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-78-36\" href=\"#footnote-78-36\" aria-label=\"Footnote 36\"><sup class=\"footnote\">[36]<\/sup><\/a>, B\u1ec9nh kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[107] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Vua \u0111i \u0111\u00e1nh Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0. Ph\u1ed5 nh\u1edd Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a xin \u0111i theo, Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ed5 sao mang n\u1ed5i gi\u00e1p tr\u1ee5!&#8221;<\/i> r\u1ed3i \u0111\u1ed3ng \u00fd. Khi khen th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ed5 n\u00ean \u1edf h\u00e0ng \u01b0u.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, phong Ph\u1ed5 l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[108] M\u1edf ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, c\u00e1c ti\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i \u0111\u00e2y. Vua cho r\u1eb1ng ti\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 2, n\u00ean h\u00e0ng n\u0103m ch\u1ec9 t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c m\u00f9a thu.<\/p>\n<p>[109] Kinh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ee7 th\u00e1i ph\u00f3, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Nam B\u00ecnh Trinh \u00dd V\u01b0\u01a1ng Cao B\u1ea3o Dung l\u00e2m b\u1ec7nh n\u1eb7ng. V\u00ec con trai l\u00e0 K\u1ebf Nguy\u00ean c\u00f2n nh\u1ecf y\u1ebfu, ch\u01b0a th\u1ec3 k\u1ebf v\u1ecb, n\u00ean giao cho em l\u00e0 H\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 B\u1ea3o H\u00fac t\u1ed5ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 trong ngo\u00e0i. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd <i>(theo &#8216;T\u1eb1ng Nhan B\u1ed9t H\u1ea3i H\u00e0nh Ni\u00ean K\u00fd&#8217;)<\/i>, B\u1ea3o Dung qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>B\u1ea3o Dung t\u00ednh c\u00e1ch ch\u1eadm ch\u1ea1p, vi\u1ec7c cai qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, h\u1ecd Cao b\u1eaft \u0111\u1ea7u suy y\u1ebfu. B\u1ea3o H\u00fac m\u00e0y thanh m\u1eaft t\u00fa, g\u1ea7y y\u1ebfu v\u00e0 n\u00f3i l\u1eafp, V\u0103n Hi\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd \u00f4ng, d\u00f9 \u0111ang n\u00f3ng gi\u1eadn, h\u1ec5 g\u1eb7p B\u1ea3o H\u00fac th\u00ec c\u01a1n gi\u1eadn li\u1ec1n tan, ng\u01b0\u1eddi Kinh Nam g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;V\u1ea1n s\u1ef1 h\u01b0u lang qu\u00e2n&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng Vua tr\u1edf v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[111] Th\u00e1ng n\u00e0y, Y\u00ean Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa h\u1ea1 gi\u00e1 l\u1ea5y \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m, Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[112] Kinh ch\u00e2u M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n Gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Ng\u1ecdc, v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi U Ch\u00e2u, t\u00ednh t\u00ecnh hung \u00e1c x\u1ea3o tr\u00e1, c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea1ch Tr\u1ecdng U\u00e2n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, L\u00fd Ng\u1ecdc c\u00f9ng thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Di\u00eam Th\u1eeba Th\u1ee9 m\u01b0u h\u1ea1i Tr\u1ecdng U\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc sai ng\u01b0\u1eddi l\u00e9n mua m\u1ed9t c\u00e1i b\u1eddm ng\u1ef1a, r\u1ed3i gi\u1ea3 m\u1ea1o ch\u1ebf th\u01b0, n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1ecdng U\u00e2n m\u01b0u ph\u1ea3n, l\u1ec7nh tru di c\u1ea3 h\u1ecd. Sau \u0111\u00f3, L\u00fd Ng\u1ecdc c\u1ea7m ch\u1ebf th\u01b0 gi\u1ea3 c\u00f9ng b\u1eddm ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn b\u00e1o v\u1edbi \u0110\u00f4 hi\u1ec7u Tr\u1ea7n Di\u00ean Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e3 mang th\u1ee9 n\u00e0y \u0111i r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Di\u00ean Ch\u00ednh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o v\u1edbi Tr\u1ecdng U\u00e2n, Tr\u1ecdng U\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c, xem x\u00e9t ch\u1ebf th\u01b0, th\u1ea5y to\u00e0n l\u00e0 gi\u1ea3 m\u1ea1o, li\u1ec1n sai L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00e2u b\u1eaft L\u00fd Ng\u1ecdc v\u00e0 Th\u1eeba Th\u1ee9, tra h\u1ecfi \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Vua th\u0103ng Di\u00ean Ch\u00ednh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ph\u00e0m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf th\u01b0 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 \u1ea5n v\u0103n v\u00e0 b\u00fat t\u00edch. Tr\u1ecdng U\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hi\u1ebfn Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ecdng U\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t. B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u1ecdng U\u00e2n ch\u00e9p vi\u1ec7c L\u00fd Ng\u1ecdc, sau n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1ecdng U\u00e2n s\u1edbm d\u1eddi \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n Ch\u00e2u. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;B\u00e1ch quan bi\u1ec3u&#8217;, Tr\u1ecdng U\u00e2n th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1ed5i l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9, n\u00ean ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng. Tuy nhi\u00ean, &#8216;T\u00e2n c\u1ef1u l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u1ecdng U\u00e2n d\u1eddi \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n Ch\u00e2u. M\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd th\u00e1ng t\u00e1m, Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1ef1c l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9, tr\u00e1i v\u1edbi &#8216;B\u00e1ch quan bi\u1ec3u&#8217;, kh\u00f4ng r\u00f5 &#8216;B\u00e1ch quan bi\u1ec3u&#8217; c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Tr\u1ea7n Di\u00ean Ch\u00ednh, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[113] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Xu\u00e2n, ch\u00edn ng\u00e0y sau l\u1ea1i m\u1edf y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 y\u1ebfn ti\u1ec7c th\u00e2n m\u1eadt. Ph\u00e0m y\u1ebfn ti\u1ec7c th\u00e2n m\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Vua.<\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y huy\u1ec7n B\u00ecnh Dao, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t L\u1ee3i \u0110\u1ea1i H\u00e0 L\u00ed \u0110\u00e0n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.<\/p>\n<p>[116] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean, l\u00e0m l\u1ec5 s\u00e1ch phong cho b\u1ed1n th\u00e2n mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u00e1 quan d\u00e2ng s\u1edb ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0 nh\u1eadn m\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Nghi Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>[119] Ho\u00e0i Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn <i>(Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2)<\/i>, l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Chu Th\u00e1i T\u1ed5. Ban \u0111\u1ea7u, \u00f4ng c\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng <i>(ch\u1ec9 Vua)<\/i> ph\u1ee5ng s\u1ef1 Th\u1ebf T\u00f4ng, c\u00f9ng n\u1eafm gi\u1eef binh quy\u1ec1n trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u. Tuy nhi\u00ean, Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn th\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng anh d\u0169ng h\u01a1n m\u00ecnh, trong l\u00f2ng th\u01b0\u1eddng lo s\u1ee3.<\/p>\n<p>Khi Cung \u0110\u1ebf l\u00ean ng\u00f4i, Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra tr\u1ea5n th\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c t\u00fac v\u1ec7 nh\u01b0 c\u0169. \u0110\u1ebfn khi Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn thi\u1ec7n v\u1ecb, li\u1ec1n sai H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n thay Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn l\u00e0m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9. Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn xin v\u00e0o tri\u1ec1u, nh\u01b0ng Th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n g\u1eb7p \u00f4ng, b\u00e8n b\u1ea3o H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Nhi\u00eau D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng <i>(Ph\u01b0\u1edfng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh h\u00e3y kh\u00e9o l\u00e9o t\u1eeb ch\u1ed1i gi\u00fap ta.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u01b0\u1edfng so\u1ea1n chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;Vua l\u00e0 nguy\u00ean th\u1ee7, b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 c\u00e1nh tay, d\u00f9 \u1edf xa x\u00f4i v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3. Gi\u1eef v\u1eefng ph\u1eadn Vua t\u00f4i, m\u1edbi h\u1ee3p v\u1edbi k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i, tu\u00e2n theo nghi l\u1ec5 tri\u1ec1u ki\u1ebfn, sao ph\u1ea3i v\u1ed9i v\u00e0ng ng\u00e0y nay.&#8221;<\/i> Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn nh\u1eadn chi\u1ebfu, c\u00e0ng th\u00eam b\u1ea5t an, b\u00e8n chi\u00eau t\u1eadp k\u1ebb vong m\u1ec7nh, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng th\u00e0nh l\u0169y, \u0111\u00e0o s\u00e2u h\u00e0o l\u0169y, \u00e2m m\u01b0u ph\u1ea3n lo\u1ea1n.<\/p>\n<p>Khi L\u00fd Qu\u00e2n kh\u1edfi binh \u1edf Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn sai th\u00e2n l\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 Tu\u00e2n <i>(Th\u1ee7 Tu\u00e2n, ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y)<\/i> b\u00ed m\u1eadt li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi Qu\u00e2n. Th\u1ee7 Tu\u00e2n v\u1ed1n quen bi\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng, b\u00e8n ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, t\u00ecm g\u1eb7p Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111\u1ec3 xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7u h\u1ecfi: <i>&#8220;Ta mu\u1ed1n ban cho Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn thi\u1ebft kho\u00e1n, h\u1eafn c\u00f3 tin ta kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Th\u1ee7 Tu\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd quy thu\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho Th\u1ee7 Tu\u00e2n, h\u1ee9a phong t\u01b0\u1edbc v\u1ecb, v\u00e0 sai \u00f4ng thuy\u1ebft ph\u1ee5c Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn t\u1ea1m ho\u00e3n k\u1ebf ho\u1ea1ch, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 hai k\u1ebb nguy hi\u1ec3m c\u00f9ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, chia c\u1eaft binh l\u1ef1c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1ee7 Tu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, khuy\u00ean Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn n\u00ean nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng uy th\u1ebf, gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a n\u00ean h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u1ed9i v\u00e0ng. Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn tin theo.<\/p>\n<p>Khi Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, li\u1ec1n chu\u1ea9n b\u1ecb kinh l\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0i Nam.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng d\u1eddi Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn l\u00e0m B\u00ecnh L\u00f4 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn s\u1ebd c\u00e0ng th\u00eam nghi ng\u1edd, s\u1ee3 h\u00e3i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ea1i sai L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i mang thi\u1ebft kho\u00e1n \u0111\u1ebfn ban cho, \u0111\u1ec3 an \u1ee7i \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i mang thi\u1ebft kho\u00e1n \u0111\u1ebfn ban, &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217; ghi l\u00e0 ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; ghi l\u00e0 ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, nay theo &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[120] H\u00f4m \u1ea5y, gi\u00e1ng ch\u1ee9c trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Ho\u00e0i Nhung Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tri\u1ec7u H\u00e0nh Ph\u00f9ng'; ch\u1eef 'h\u00e0nh' \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung theo 'T\u1ed1ng s\u1eed'. Tra l\u1ea1i 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u H\u00e0nh Ph\u00f9ng', quy\u1ec3n 270 b\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng'; c\u00f2n 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1, L\u00fd \u0110\u1ee9c 'Ho\u00e0ng T\u1ed1ng th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu') quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p gi\u1ed1ng b\u1ea3n truy\u1ec7n trong 'T\u1ed1ng s\u1eed'. B\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng'. Nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-37\" href=\"#footnote-78-37\" aria-label=\"Footnote 37\"><sup class=\"footnote\">[37]<\/sup><\/a> <i>(Nguy\u00ean b\u1ea3n c\u1ee7a <i>&#8220;Tri\u1ec7u H\u00e0nh Ph\u00f9ng&#8221;<\/i> thi\u1ebfu ch\u1eef <i>&#8220;h\u00e0nh&#8221;<\/i>, nay b\u1ed5 sung theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed.&#8217;)<\/i> l\u00e0m ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Ph\u00f2ng ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Khi Vua th\u00e2n chinh v\u00f9ng Tr\u1ea1ch, L\u1ed9, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ch\u1eadt h\u1eb9p nhi\u1ec1u \u0111\u00e1, Vua t\u1ef1 l\u1ea5y v\u00e0i vi\u00ean \u0111\u00e1 tr\u00ean ng\u1ef1a \u00f4m l\u1ea5y, c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u00e0 s\u00e1u qu\u00e2n \u0111\u1ec1u tranh nhau v\u00e1c \u0111\u00e1 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng. H\u00e0nh Ph\u00f9ng s\u1ee3 hi\u1ec3m nguy, gi\u1ea3 v\u1edd b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2n, l\u01b0u l\u1ea1i Ho\u00e0i Ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111i. Khi qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, s\u1eafp c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 phong th\u01b0\u1edfng quan tr\u1ecdng, m\u1ec7nh l\u1ec7nh r\u1ea5t b\u00ed m\u1eadt. H\u00e0nh Ph\u00f9ng \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i v\u00e0o tr\u1ef1c, l\u1ea1i c\u00e1o b\u1ec7nh, xin \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang so\u1ea1n chi\u1ebfu ch\u1ec9, Vua t\u1ee9c gi\u1eadn, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 x\u00e9t t\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng ta.<\/p>\n<p>[121] Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i Nam, L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn nguy\u00ean t\u00e1c 'L\u00fd Tr\u1ecdng U\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n nh\u1ea5t, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 484 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-78-38\" href=\"#footnote-78-38\" aria-label=\"Footnote 38\"><sup class=\"footnote\">[38]<\/sup><\/a> li\u1ec1n mu\u1ed1n s\u1eeda so\u1ea1n h\u00e0nh trang, theo T\u01b0 H\u1ed1i v\u00e0o tri\u1ec1u. T\u1ea3 h\u1eefu can ng\u0103n, Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn do d\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft. L\u1ea1i t\u1ef1 ngh\u0129 m\u00ecnh l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c g\u1ea7n c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n m\u1ea1ng, b\u00e8n b\u1eaft gi\u1eef T\u01b0 H\u1ed1i, c\u00e0ng th\u00eam chu\u1ea9n b\u1ecb m\u01b0u ph\u1ea3n. Sai s\u1ee9 c\u1ea7u vi\u1ec7n v\u1edbi \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u \u0111\u00f4 gi\u00e1m, H\u1eefu \u0111\u1ed3n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n An H\u1eefu Quy <i>(H\u1eefu Quy, t\u1eebng l\u00e0m V\u0129nh H\u01b0ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"'V\u0129nh H\u01b0ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'Th\u1eeba H\u01b0ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'C\u1ef1u Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed' quy\u1ec3n 101 H\u00e1n Th\u01b0 \u1ea8n \u0110\u1ebf k\u1ef7, quy\u1ec3n 109 Tri\u1ec7u T\u01b0 Uy\u1ec3n truy\u1ec7n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-78-39\" href=\"#footnote-78-39\" aria-label=\"Footnote 39\"><sup class=\"footnote\">[39]<\/sup><\/a> ghi v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i> bi\u1ebft Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn t\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3n, b\u00e8n v\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.<\/p>\n<p>Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn nghi ng\u1edd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ee5c m\u00ecnh, b\u00e8n b\u1eaft giam v\u00e0i ch\u1ee5c vi\u00ean qu\u00e2n hi\u1ec7u. Qu\u00e2n hi\u1ec7u k\u00eau l\u00ean: <i>&#8220;Ch\u00fang t\u00f4i v\u00ec nh\u00e0 Chu m\u00e0 \u0111\u1ed3n th\u00fa, n\u1ebfu C\u00f4ng th\u1eadt l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 nh\u00e0 Chu, sao kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u00f4i t\u1eadn l\u1ef1c?&#8221;<\/i> Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nghe, gi\u1ebft h\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, tin Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn ph\u1ea3n l\u1ed9, Th\u01b0\u1ee3ng sai M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Quy \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn l\u00e0m D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u h\u00e0nh doanh \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u h\u00e0nh ph\u1ee7; \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ngh\u0129a Th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u00ec l\u00e0m ph\u00f3; Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n l\u00e0m \u0111\u00f4 gi\u00e1m; B\u1ea3o T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ed1ng Di\u00ean \u1ed0c l\u00e0m \u0111\u00f4 b\u00e0i tr\u1eadn s\u1ee9, d\u1eabn qu\u00e2n c\u1ea5m binh \u0111i \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>[122] Ninh Qu\u1ed1c qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ng\u00f4 Di\u00ean Ph\u00fac l\u00e0 c\u1eadu c\u1ee7a Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Di\u00ean Ph\u00fac c\u00f3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u1ef1c sai N\u1ed9i nha ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ti\u1ebft \u00d4n \u0111em qu\u00e2n v\u00e2y ph\u1ee7, b\u1eaft n\u0103m anh em Di\u00ean Ph\u00fac. M\u1ee5c Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Di\u00ean Ng\u1ed9 s\u1ee3 h\u00e3i t\u1ef1 s\u00e1t. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n gi\u1ebft anh em Di\u00ean Ph\u00fac, Th\u1ef1c kh\u00f3c n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 anh em c\u00f9ng m\u1eb9 v\u1edbi ti\u00ean phu nh\u00e2n, ta sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 h\u1ecd v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt.&#8221;<\/i> B\u00e8n t\u01b0\u1edbc h\u1ebft ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0y \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c gia t\u1ed9c b\u00ean m\u1eb9.<\/p>\n<p><i>(Di\u00ean Ph\u00fac, ghi n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ed1ng b\u1ea3n 'ki\u1ebfn' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 's\u01a1'.\" id=\"return-footnote-78-40\" href=\"#footnote-78-40\" aria-label=\"Footnote 40\"><sup class=\"footnote\">[40]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>[124] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, t\u01b0\u1edbng n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i b\u1eaft gi\u1eef h\u00e0ng tr\u0103m d\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh th\u1ea3 h\u1ebft v\u1ec1.<\/p>\n<p>[125] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng ch\u1ea7u phi\u00ean, n\u1ebfu xin ngh\u1ec9 b\u1ec7nh qu\u00e1 ba ng\u00e0y, ph\u1ea3i b\u00e1o t\u00ean l\u00ean \u0111\u1ec3 Th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[126] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n vi\u1ec7c b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u.<\/p>\n<p>[127] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, ban \u00e1o \u0111\u00f4ng cho c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u v\u00e0 s\u0129 quan c\u00e1c qu\u00e2n, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ban \u00e1o \u0111\u00f4ng cho Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ed3n th\u00fa.<\/p>\n<p>[128] Khi L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u1eddi Ki\u1ebfn H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u1edf Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng <i>(\u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5)<\/i>. \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n r\u1ed3i b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm. Ch\u1ecb c\u1ee7a \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n l\u00e0 phi c\u1ee7a Chu Th\u00e1i T\u1ed5, Vua nghi ng\u1edd \u00f4ng c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c n\u00ean c\u1eed Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi T\u00edn \u0110\u00f4 l\u00e0 Kinh H\u00e3n Nho <i>(H\u00e3n Nho, ng\u01b0\u1eddi K\u00fd Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6)<\/i> l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t binh m\u00e3 \u1edf T\u1ea5n Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i. M\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o ph\u1ee7, t\u00f9y t\u00f9ng c\u1ee7a H\u00e3n Nho \u0111\u1ec1u mang \u0111ao ki\u1ebfm, nh\u01b0ng \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng v\u1eabn c\u1edfi m\u1edf ti\u1ebfp \u0111\u00e3i, kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ecb, khi\u1ebfn H\u00e3n Nho c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng. G\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 kinh, \u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua \u0111i\u1ec1u \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u0129nh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[129] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, An H\u1eefu Quy t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u1ec1, Vua c\u1eed \u00f4ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1eeb Ch\u00e2u, l\u1ec7nh gi\u00e1m s\u00e1t ti\u1ec1n qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>[130] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u1edf huy\u1ec7n Y\u1ebfm Th\u1ee9, L\u1ec7 Ch\u00e2u, r\u1ed3i l\u1ea1i v\u1ee1 \u1edf huy\u1ec7n Linh H\u00e0, Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[131] H\u1eefu ty xin c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 li\u1ec7u h\u1ed9 kh\u1ea9u do c\u00e1c \u0111\u1ea1o cung c\u1ea5p, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh th\u1ee9 b\u1eadc c\u00e1c huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1, l\u1ea5y huy\u1ec7n c\u00f3 t\u1eeb 4.000 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n V\u1ecdng, t\u1eeb 3.000 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n Kh\u1ea9n, t\u1eeb 2.000 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb 1.000 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n Trung, d\u01b0\u1edbi 1.000 h\u1ed9 l\u00e0m huy\u1ec7n Trung h\u1ea1, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n ki\u1ec3m tra s\u1ed5 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebf chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 50 huy\u1ec7n V\u1ecdng, v\u1edbi 281.670 h\u1ed9; 67 huy\u1ec7n Kh\u1ea9n, v\u1edbi 228.693 h\u1ed9; 89 huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng, v\u1edbi 218.280 h\u1ed9; 115 huy\u1ec7n Trung, v\u1edbi 179.030 h\u1ed9; 110 huy\u1ec7n Trung h\u1ea1, v\u1edbi 59.770 h\u1ed9. T\u1ed5ng s\u1ed1 h\u1ed9 l\u00e0 967.353 h\u1ed9 <i>(X\u00e9t th\u1ea5y t\u1ed5ng s\u1ed1 kh\u00f4ng kh\u1edbp, n\u00ean l\u00e0 967.443 h\u1ed9)<\/i>. \u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ed1 li\u1ec7u h\u1ed9 kh\u1ea9u th\u1eddi \u0111\u1ea7u qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p>N\u00e2ng \u1ea3i N\u01b0\u01a1ng T\u1eed \u1edf Tr\u1ea5n Ch\u00e2u l\u00ean th\u00e0nh qu\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>[132] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u1edf T\u1ea5n ch\u00e2u c\u00f3 tin r\u1eb1ng Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ecbnh ch\u00e2u l\u00e0 Kinh H\u00e3n Nhu t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n<p>H\u00e3n Nhu c\u1eady m\u00ecnh d\u0169ng m\u00e3nh khinh \u0111\u1ecbch, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh kh\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh. Tr\u01b0\u1edbc sau \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i d\u1eabn h\u01a1n ngh\u00ecn k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Ph\u1ea7n ch\u00e2u, \u0111\u1ed1t ch\u1ee3 c\u1ecf r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n. \u0110\u00eam h\u00f4m \u0111\u00f3, qu\u00e2n \u00f4ng \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh Th\u1ed5 Nguy\u00ean, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 sai \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng H\u00e1c Qu\u00fd Si\u00eau <i>(Qu\u00fd Si\u00eau, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u1eabn m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadp k\u00edch. \u0110\u1ebfn l\u00fac r\u1ea1ng s\u00e1ng, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u1ebfn n\u01a1i, H\u00e3n Nhu sai \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Ph\u00f3 s\u1ee9 chi\u00ean th\u1ea3m l\u00e0 Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn <i>(Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> chia qu\u00e2n ra ch\u1ed1ng l\u1ea1i Qu\u00fd Si\u00eau. H\u00e3n Nhu m\u1eb7c \u00e1o g\u1ea5m b\u00ean trong l\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p, ng\u1ed3i tr\u00ean gh\u1ebf d\u1ef1a \u0103n u\u1ed1ng c\u00f9ng qu\u00e2n s\u0129, v\u1eeba c\u1eaft th\u1ecbt c\u00e1nh d\u00ea \u0103n, nghe tin Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn lui m\u1ed9t ch\u00fat, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00ean ng\u1ef1a, ch\u1ec9 huy binh m\u00e3 x\u00f4ng th\u1eb3ng v\u00e0o t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n d\u00f9ng gi\u00e1o \u0111\u00e2m \u00f4ng, H\u00e3n Nhu ng\u00e3 ng\u1ef1a, b\u1ecb b\u1eaft, nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn ch\u1ed1ng c\u1ef1, tay gi\u1ebft h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i b\u1ecb h\u1ea1i. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 v\u1ed1n mu\u1ed1n b\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e3n Nhu, nh\u01b0ng nghe tin \u00f4ng ch\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"Nghe tin \u00f4ng ch\u1ebft, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ef1u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 272 truy\u1ec7n Kinh H\u00e3n Nhu s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-41\" href=\"#footnote-78-41\" aria-label=\"Footnote 41\"><sup class=\"footnote\">[41]<\/sup><\/a>, li\u1ec1n cho b\u1eaft k\u1ebb gi\u1ebft H\u00e3n Nhu \u0111em ch\u00e9m.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc kh\u00f4ng th\u00f4i, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 cho con \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ee7 Hu\u00e2n l\u00e0m V\u0169 \u0111\u1ee9c ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e2y Kinh; l\u1ea1i truy c\u1ee9u nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u1edf Kinh Th\u1ed5 Nguy\u00ean kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh, gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u1eeb ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n <i>(K\u1ebf Hu\u00e2n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1ef1u nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> l\u00e0m Su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Long Ti\u1ec7p l\u00e0 Th\u1ea1ch Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c c\u00f9ng hai m\u01b0\u01a1i ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p><i>(\u1ea4t D\u1eadu l\u00e0 ng\u00e0y 16. &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n t\u1ea5u \u0111\u1ebfn m\u1edbi ch\u00e9p, nay theo \u0111\u00f3. Kh\u00f4ng r\u00f5 H\u00e3n Nhu t\u1eed tr\u1eadn v\u00e0o ng\u00e0y n\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[133] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u1ee9c qu\u00e2n tu\u1ea7n \u1edf hai Kinh v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c ph\u00e1n quan m\u00e3 b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i. V\u00ec th\u1ebf, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n ch\u00fa \u0111\u1ecbnh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[134] Vua h\u1ecfi Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u1ec1 vi\u1ec7c D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 t\u00e2u: <i>&#8220;L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn gi\u1eef h\u1ea1 s\u00e1ch c\u1ee7a Ti\u1ebft C\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ea5u hi\u1ec3u m\u01b0u \u0111\u1ed3 xa c\u1ee7a V\u0169 H\u1ea7u, \u1ef7 v\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0i, tu s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y c\u00f4 l\u1eadp. Kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e2n t\u00edn nh\u01b0 Gia C\u00e1t \u0110\u1ea3n, n\u00ean qu\u00e2n s\u0129 l\u00f2ng ly t\u00e1n. C\u00f3 t\u00ednh c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o nh\u01b0 Vi\u00ean B\u1ea3n S\u01a1, n\u00ean k\u1ebf m\u01b0u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. B\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh, b\u00ean trong thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, d\u00f9 t\u1ea5n c\u00f4ng g\u1ea5p hay ch\u1eadm c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c. Binh ph\u00e1p coi tr\u1ecdng t\u1ed1c \u0111\u1ed9, chi b\u1eb1ng nhanh ch\u00f3ng \u0111\u00e1nh l\u1ea5y.&#8221;<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi \u00f4ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u00e2n chinh, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a l\u00e0m \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed, Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c L\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh, L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[135] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb kinh s\u01b0, tr\u0103m quan v\u00e0 s\u00e1u qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111i thuy\u1ec1n xu\u00f4i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>[136] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u1ed1ng Ch\u00e2u. Trong th\u00e0nh c\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh \u0111ang tr\u1ea5n th\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, cha m\u1eb9 v\u1ee3 con h\u1ecd \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3, Vua sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn an \u1ee7i.<\/p>\n<p>[137] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u00fac Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[138] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u1ee9 Ch\u00e2u, b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1ed9, l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[139] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a d\u1ecbch, Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn sai s\u1ee9 phi ng\u1ef1a t\u00e2u r\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u s\u1eafp b\u1ecb h\u1ea1, xin Vua \u0111\u1ebfn xem. T\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, d\u1eebng ch\u00e2n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, l\u1eadp t\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ea3 nh\u00e0 nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda ch\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'thi\u00eau ch\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484 truy\u1ec7n L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-42\" href=\"#footnote-78-42\" aria-label=\"Footnote 42\"><sup class=\"footnote\">[42]<\/sup><\/a>, Tr\u1ea7n T\u01b0 H\u1ed1i c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1ebft h\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 Tu\u00e2n, b\u1ed5 l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, sau th\u0103ng l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan.<\/p>\n<p>Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn t\u00ednh keo ki\u1ec7t, ch\u01b0a t\u1eebng chia r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt cho qu\u00e2n s\u0129, n\u00ean d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n h\u1eadn. Anh trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Th\u00e2m Ch\u00e2u Tr\u1ecdng H\u01b0ng, nghe tin \u00f4ng l\u00e0m ph\u1ea3n, li\u1ec1n t\u1ef1 s\u00e1t. Em trai l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Gi\u1ea3i Ch\u00e2u Tr\u1ecdng U\u00e2n, con trai l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c s\u1ee9 Di\u00ean Ph\u00fac, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3.<\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ph\u00e1t g\u1ea1o c\u1ee9u t\u1ebf cho d\u00e2n trong th\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c<a class=\"footnote\" title=\"'M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi h\u1ed9c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-43\" href=\"#footnote-78-43\" aria-label=\"Footnote 43\"><sup class=\"footnote\">[43]<\/sup><\/a>, tr\u1ebb em d\u01b0\u1edbi 10 tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t m\u1ed9t n\u1eeda. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u00e9p bu\u1ed9c gia nh\u1eadp qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o gi\u00e0y v\u00e0 th\u1ea3 v\u1ec1.<\/p>\n<p>[141] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu tha t\u1ed9i cho gia quy\u1ebfn v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, cho ph\u00e9p nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e0o t\u1ea9u t\u1ef1 th\u00fa, thu nh\u1eb7t v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t thi h\u00e0i ph\u01a1i b\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi phu d\u1ecbch ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ban ba t\u1ea5m l\u1ee5a<a class=\"footnote\" title=\"'Ba' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'hai', theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 185 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-44\" href=\"#footnote-78-44\" aria-label=\"Footnote 44\"><sup class=\"footnote\">[44]<\/sup><\/a>, mi\u1ec5n thu\u1ebf cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd ba n\u0103m.<\/p>\n<p>[142] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 C\u1ea3nh ph\u00e1i T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 Nghi\u00eam T\u1ee5c qu\u00ea Giang \u0110\u00f4 \u0111\u1ebfn khao qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(T\u1ee5c l\u00e0 con c\u1ee7a Kh\u1ea3 C\u1ea7u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Khai V\u1eadn th\u1ee9 ba.)<\/i><\/p>\n<p>[143] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 l\u1ea1i sai con l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f2ng D\u1eadt, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u00e2n An Ph\u00f9ng Di\u00ean L\u1ed7 <i>(Di\u00ean L\u1ed7 l\u00e0 em c\u1ee7a Di\u00ean K\u1ef7, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 hai)<\/i> \u0111\u1ebfn mua y\u1ebfn.<\/p>\n<p>Vua nghi\u00eam m\u1eb7t b\u1ea3o Di\u00ean L\u1ed7: <i>&#8220;Qu\u1ed1c ch\u1ee7 ng\u01b0\u01a1i sao l\u1ea1i giao thi\u1ec7p v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea3n th\u1ea7n c\u1ee7a ta?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Di\u00ean L\u1ed7 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ec9 bi\u1ebft vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p, ch\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ecd c\u00f3 d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ebfn m\u01b0u ph\u1ea3n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua g\u1ea1n h\u1ecfi, Di\u00ean L\u1ed7 n\u00f3i: <i>&#8220;S\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn tr\u00fa t\u1ea1i nh\u00e0 th\u1ea7n, ch\u00faa t\u00f4i sai th\u1ea7n b\u1ea3o h\u1ecd r\u1eb1ng: &#8216;K\u1ebb nam t\u1eed ch\u1eb3ng \u0111\u1ea1t ch\u00ed h\u01b0\u1edbng, x\u01b0a nay v\u1eabn c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m ph\u1ea3n, ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1eddi c\u01a1 c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3. Khi B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a y\u00ean, giao chi\u1ebfn \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng, l\u00fac \u1ea5y kh\u00f4ng l\u00e0m ph\u1ea3n, m\u00e0 nay l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, l\u1ea1i mu\u1ed1n d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u tan n\u00e1t, v\u00e0i ng\u00e0n qu\u00e2n nh\u1ecdc m\u1ec7t, ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i thi\u00ean t\u1eed, d\u1eabu H\u00e0n T\u00edn, B\u1ea1ch Kh\u1edfi s\u1ed1ng l\u1ea1i, c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng, d\u00f9 c\u00f3 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1ee3 gi\u00fap.&#8217; Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec thi\u1ebfu vi\u1ec7n binh m\u00e0 thua.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tuy v\u1eady, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u khuy\u00ean ta th\u1eeba th\u1eafng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Di\u00ean L\u1ed7 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1ea7n v\u0169, c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, Giang Nam nh\u1ecf b\u00e9, \u0111\u00e2u d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i oai tr\u1eddi? Nh\u01b0ng qu\u1ed1c ch\u00faa ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 m\u1ea5y v\u1ea1n th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n t\u00e2m ph\u00fac c\u1ee7a ti\u00ean ch\u00faa, c\u00f9ng th\u1ec1 s\u1ed1ng ch\u1ebft, B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n m\u00e0 giao chi\u1ebfn v\u1edbi h\u1ecd th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 s\u00f4ng l\u1edbn s\u00f3ng gi\u00f3, n\u1ebfu ti\u1ebfn m\u00e0 ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, lui l\u1ea1i thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u lo l\u1eafng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u1edbn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 \u0111\u00f9a v\u1edbi khanh th\u00f4i, h\u00e1 nghe l\u1eddi du thuy\u1ebft c\u1ee7a khanh \u0111\u01b0\u1ee3c sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Giang Nam d\u00e3 l\u1ee5c&#8217; c\u1ee7a Long C\u1ed5n ch\u00e9p l\u1eddi Ph\u00f9ng Di\u00ean L\u1ed7 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi Vua, cho r\u1eb1ng \u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i gi\u00fap Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi bi\u1ec7n b\u1ea1ch. Nay theo &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<p>[144] Vua sai c\u00e1c qu\u00e2n luy\u1ec7n t\u1eadp chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u1edf Ngh\u00eanh Loan, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 r\u1ea5t lo s\u1ee3. Ti\u1ec3u th\u1ea7n c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Tr\u1ee9, c\u00f3 t\u00e0i bi\u1ec7n lu\u1eadn, gi\u1ea3 l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, t\u1eeb Ki\u1ebfn An v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5; c\u00f2n L\u1ec7nh B\u00e0nh Tr\u1ea1ch l\u00e0 Ti\u1ebft L\u01b0\u01a1ng, v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m V\u0103n h\u1ecdc Ch\u00e2u Tr\u00ec, c\u0169ng li\u1ec1u m\u00ecnh ch\u1ea1y sang, d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh ph\u01b0\u01a1ng Nam. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 nghe tin, c\u00e0ng th\u00eam lo s\u1ee3.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh ch\u00e9m \u0110\u1ed7 Tr\u1ee9 \u1edf ch\u1ee3 H\u1ea1 Th\u1ee5c<a class=\"footnote\" title=\"H\u1ea1 Th\u1ee5c nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ea1 Ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-45\" href=\"#footnote-78-45\" aria-label=\"Footnote 45\"><sup class=\"footnote\">[45]<\/sup><\/a>, c\u00f2n Ti\u1ebft L\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m Nha hi\u1ec7u \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 m\u1edbi t\u1ea1m y\u00ean l\u00f2ng, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec th\u1ea5y l\u00e3nh th\u1ed5 ng\u00e0y c\u00e0ng thu h\u1eb9p v\u00e0 y\u1ebfu k\u00e9m, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh d\u1eddi \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[145] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua sai Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n t\u1ea1m quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u1eeba tr\u1ea3i qua binh l\u1eeda, c\u1ea3 v\u00f9ng \u0111\u1ec1u ti\u00eau \u0111i\u1ec1u. X\u1eed V\u00e2n ch\u0103m lo an d\u00e2n, gi\u1ea3m nh\u1eb9 lao d\u1ecbch v\u00e0 thu\u1ebf m\u00e1, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 l\u00e3o trong huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi han d\u00e2n t\u00ecnh, r\u1ed3i b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u g\u00e2y kh\u1ed5 c\u1ef1c. D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>[146] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua r\u1eddi D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[147] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Th\u00edch L\u1ee3i Nh\u00e2n Th\u00e1p Man sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[148] Th\u00e1ng n\u00e0y, Thanh Nguy\u00ean ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u01b0u T\u00f2ng Hi\u1ec7u sai s\u1ee9 d\u00e2ng bi\u1ec3u x\u01b0ng th\u1ea7n, Vua c\u0169ng sai s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(T\u00f2ng Hi\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00e0o L\u00e2m, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean. Vi\u1ec7c Vua sai s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng cho T\u00f2ng Hi\u1ec7u l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 hai, nay g\u1ed9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[149] N\u0103m \u0111\u00f3, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 phong cho Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi, ng\u01b0\u1eddi n\u00fai B\u00e3o Ph\u00fac, l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tham ngh\u1ecb vi\u1ec7c Trung th\u01b0.<\/p>\n<p>V\u00f4 Vi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An L\u1ea1c, m\u1eb7t vu\u00f4ng, m\u1ecf qu\u1ea1, ham h\u1ecdc, hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u1ed9ng, gi\u1ecfi tranh lu\u1eadn. \u00d4ng t\u1eebng m\u1eb7c \u00e1o th\u00f4 l\u00e0m \u0111\u1ea1o s\u0129, \u1edf n\u00fai V\u0169 \u0110ang. Chu Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e1nh L\u00fd Th\u1ee7 Trinh \u1edf H\u00e0 Trung, V\u00f4 Vi \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n y\u1ebft ki\u1ebfn, Chu Th\u00e1i T\u1ed5 h\u1ecfi vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m k\u1ef3 l\u1ea1. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi Chu Th\u00e1i T\u1ed5: <i>&#8220;\u00d4ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u00e0 H\u00e1n, n\u1eafm tr\u1ecdng binh \u1edf ngo\u00e0i, l\u1ea1i chi\u00eau n\u1ea1p k\u1ebb tung ho\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ph\u00f2ng ng\u1eeba m\u1ed1i h\u1ecda t\u1eeb xa.&#8221;<\/i> V\u00f4 Vi b\u1ecf \u0111i, \u1ea9n c\u01b0 \u1edf n\u00fai B\u00e3o Ph\u00fac. Khu m\u1eadt s\u1ee9 \u0110o\u00e0n H\u1eb1ng <i>(H\u1eb1ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i> bi\u1ebft t\u00e0i \u00f4ng, ti\u1ebfn c\u1eed, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n, r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, b\u00e8n giao ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho H\u1eb1ng v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 th\u00e2n qu\u00e2n s\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u00dac Ti\u1ebfn <i>(Ti\u1ebfn, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12.)<\/i> c\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[150] Sau khi l\u00ean ng\u00f4i, Vua mu\u1ed1n th\u0103m d\u00f2 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng vi h\u00e0nh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi can: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a y\u00ean, nay nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra ngo\u00e0i. n\u1ebfu ch\u1eb3ng may c\u00f3 bi\u1ebfn h\u1ed1i h\u1eadn sao k\u1ecbp!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng h\u01b0ng kh\u1edfi, \u0111\u1ec1u do thi\u00ean m\u1ec7nh, mong c\u1ea7u c\u0169ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'di\u1ec7c' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-78-46\" href=\"#footnote-78-46\" aria-label=\"Footnote 46\"><sup class=\"footnote\">[46]<\/sup><\/a> kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u0103n c\u1ea3n c\u0169ng kh\u00f4ng xong. Chu Th\u1ebf T\u00f4ng th\u1ea5y c\u00e1c t\u01b0\u1edbng m\u1eb7t vu\u00f4ng tai to \u0111\u1ec1u gi\u1ebft \u0111i, nh\u01b0ng ta c\u0169ng ng\u00e0y ng\u00e0y h\u1ea7u h\u1ea1 b\u00ean c\u1ea1nh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'chung nh\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chung th\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-78-47\" href=\"#footnote-78-47\" aria-label=\"Footnote 47\"><sup class=\"footnote\">[47]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng h\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ta. N\u1ebfu ta l\u00e0 ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1, ai c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1i ta? N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0 ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1, d\u00f9 \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u1edf s\u00e2u c\u0169ng v\u00f4 \u00edch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 vi h\u00e0nh c\u00e0ng nhi\u1ec1u, n\u00f3i: <i>&#8220;Ai c\u00f3 thi\u00ean m\u1ec7nh, c\u1ee9 t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0m, ta kh\u00f4ng c\u1ea5m.&#8221;<\/i> Do v\u1eady, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u k\u00ednh s\u1ee3.<\/p>\n<p>\u25cb Trong qu\u00e2n hi\u1ec7u th\u00e2n c\u1eadn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng c\u00e2y g\u1eady c\u00f3 tay c\u1ea7m, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u1eadt n\u00e0y kh\u00e1c g\u00ec c\u00e2y g\u1eady th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ph\u1ea3i d\u00e2ng l\u00ean?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Qu\u00e2n hi\u1ec7u th\u1ea7m n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1eed c\u1ea7m \u0111\u1ea7u g\u1eady m\u00e0 xem. \u0110\u1ea7u g\u1eady ch\u00ednh l\u00e0 chu\u00f4i ki\u1ebfm, b\u00ean trong c\u00f3 l\u01b0\u1ee1i ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u k\u00edn, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m g\u1eady, l\u00fac nguy c\u1ea5p d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua c\u01b0\u1eddi, n\u00e9m xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu ta ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u1eadt n\u00e0y, th\u00ec s\u1ef1 t\u00ecnh s\u1ebd ra sao? V\u1ea3 l\u1ea1i l\u00fac \u1ea5y, v\u1eadt n\u00e0y li\u1ec7u c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o ch\u0103ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u25cb M\u1ed9t h\u00f4m tan tri\u1ec1u, Vua ng\u1ed3i \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, bu\u1ed3n b\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng n\u00f3i. T\u1ea3 h\u1eefu xin bi\u1ebft nguy\u00ean do, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u01b0\u1edfng l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed l\u00e0 d\u1ec5 sao? V\u1eeba r\u1ed3i v\u00ec n\u00f3ng v\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o vi\u1ec7c m\u00e0 l\u1ee1 sai n\u00ean bu\u1ed3n th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Tam Th\u00e1nh Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u1ed9i th\u1ecb h\u00e0nh th\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n xin bi\u1ebft nguy\u00ean do. \u0110i\u1ec1u tra th\u1ea5y K\u1ebf \u00c2n t\u1eeb \u0111\u1eddi Khai B\u1ea3o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean h\u1ecd, d\u1ea7n th\u0103ng l\u00e0m n\u1ed9i th\u1ecb h\u00e0nh th\u1ee7, c\u00f2n th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1 ch\u01b0a ph\u1ea3i. Nay nh\u00e2n n\u0103m n\u00e0y ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00ean ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;t\u1ea3 h\u1eefu&#8221;<\/i>, b\u1ecf t\u00ean h\u1ecd, B\u1ea3n k\u1ef7 c\u0169ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd.)<\/i><\/p>\n<p>\u25cb Khi Vua \u0111ang b\u1eafn chim \u1edf v\u01b0\u1eddn sau, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0ng c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n xin b\u00e1i ki\u1ebfn. Vua v\u1ed9i ti\u1ebfp, nh\u01b0ng vi\u1ec7c t\u1ea5u l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng. Vua t\u1ee9c gi\u1eadn h\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1eabn kh\u1ea9n c\u1ea5p h\u01a1n b\u1eafn chim.&#8221;<\/i> Vua c\u00e0ng gi\u1eadn, c\u1ea7m c\u00e1n r\u00ecu \u0111\u1eadp v\u00e0o mi\u1ec7ng khi\u1ebfn g\u00e3y hai c\u00e1i r\u0103ng. Ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ch\u1eadm r\u00e3i c\u00fai xu\u1ed1ng nh\u1eb7t r\u0103ng b\u1ecf v\u00e0o t\u00fai.<\/p>\n<p>Vua m\u1eafng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef r\u0103ng, mu\u1ed1n ki\u1ec7n ta sao?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec7n B\u1ec7 h\u1ea1, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1eed quan s\u1ebd ghi l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Vua vui, ban v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec3 an \u1ee7i.<\/p>\n<p><i>(Nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u00e9p trong s\u00e1ch &#8216;Tam Tri\u1ec1u Ch\u00ednh L\u1ee5c&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3n c\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'Tam Tri\u1ec1u Th\u00e1nh Ch\u00ednh L\u1ee5c'.\" id=\"return-footnote-78-48\" href=\"#footnote-78-48\" aria-label=\"Footnote 48\"><sup class=\"footnote\">[48]<\/sup><\/a> V\u00e0 &#8216;K\u1ef7 V\u0103n&#8217;, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra n\u0103m n\u00e0y, nay t\u1ea1m ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-78-1\">Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3 Nh\u00e2n Th\u1ee5y', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 truy\u1ec7n M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 <i>(T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 273)<\/i> s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-2\">'Li\u1ec7t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-3\"> 'Ch\u1ec9nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ea5n', theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-4\">T\u00f4ng Th\u00e0nh nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'V\u0169 Th\u00e0nh', ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi Thanh ch\u00fa <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 ch\u00fa)<\/i> d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t truy\u1ec1n vi\u1ebft 'T\u00f4ng Th\u00e0nh'. B\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00ednh vi\u1ebft 'T\u00f4ng Th\u00e0nh', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. <a href=\"#return-footnote-78-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-5\">Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 thi\u1ec1n v\u1ecb, 'S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00f9ng Quang \u0111i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-78-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-6\">Ch\u1ec9 c\u00f2n thi\u1ebfu chi\u1ebfu th\u01b0 thi\u1ec7n v\u1ecb c\u1ee7a Chu \u0110\u1ebf, 'v\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-78-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-7\">Ch\u1eef 't\u1eb7ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, c\u00f9ng 'T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1ea5u th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-78-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-8\">Ch\u1eef 'tr\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484 'H\u00e0n Th\u00f4ng truy\u1ec7n', 'T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1ea5u th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-78-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-9\">Ch\u1eef 'c\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'to\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-78-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-10\">Ch\u1eef 'Ninh Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Giang Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 21, truy\u1ec7n Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111o\u1ea1n v\u0103n d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y v\u1ec1 Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u00e0n t\u1eeb ch\u1ee9c 'Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 l\u00e0m Ninh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. Vi\u1ec7c 'Ninh Giang' b\u1ecb vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'Giang Ninh' \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c trong 'T\u1ee5c T\u01b0 Tr\u1ecb Th\u00f4ng Gi\u00e1m' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m')<\/i> quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n kh\u1ea3o d\u1ecb. C\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng S\u1eed' ghi l\u00e0 'Giang Ninh qu\u00e2n', c\u00f3 l\u1ebd do b\u1ea3n g\u1ed1c c\u00f3 sai s\u00f3t. <a href=\"#return-footnote-78-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-11\">Ch\u1eef 'th\u00e2n qu\u00e2n' v\u00e0 'm\u00e3 qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'T\u1ee9 Kh\u1ed1 To\u00e0n Th\u01b0 Kh\u1ea3o Ch\u1ee9ng' quy\u1ec3n 30 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-12\">Ch\u1eef 'Th\u00e1i Ninh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00e1i Ninh', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 250, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u00ec m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-13\">'C\u00e1c' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-78-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-14\">'Gia' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 251, 'M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau truy\u1ec7n' m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-78-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-15\"> 'Ph\u00e1p' nguy\u00ean l\u00e0 'V\u1ecb', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' quy\u1ec3n 89 c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu t\u1eadp c\u1ea3o' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu)<\/i> L\u1ec5 15-22 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-16\">Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9'. B\u1ea3n T\u1ed1ng vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9'; trong 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n nh\u1ea5t c\u00f3 ghi ch\u00fa: 'Hi\u1ec7n nay \u1edf v\u0103n bia 'Thi\u00ean t\u1ef1 v\u0103n' t\u1ea1i h\u1ecdc ph\u1ee7 T\u00e2y An c\u00f3 ghi t\u00ean h\u1ecd c\u1ee7a \u0110\u00ecnh T\u1ed9, ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u00ecnh', n\u00ean theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda.' Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 s\u1eeda. C\u00e1c ph\u1ea7n sau t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t ch\u1eef 'Di\u00ean' v\u00e0 '\u0110\u00ecnh', t\u1eeb 'T\u00e2n C\u1ef1u Ng\u0169 \u0110\u1ea1i s\u1eed', 'T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m' c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Th\u00f4ng gi\u00e1m')<\/i> tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c s\u00e1ch ghi ch\u00e9p kh\u00e1c nhau, c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh d\u1ea1ng ch\u1eef g\u1ea7n gi\u1ed1ng n\u00ean nh\u1ea7m l\u1eabn, ho\u1eb7c do ki\u00eang h\u00fay m\u00e0 s\u1eeda, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. <a href=\"#return-footnote-78-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-17\">Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00f4n Lan, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, chuy\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u 'T\u1ea3 th\u1ecb Xu\u00e2n Thu', 'tam truy\u1ec1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'sinh ph\u00f3', 't\u1ea3 th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ea3 truy\u1ec7n', \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng b\u1ea3n' m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-78-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-18\">L\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang M\u1ef9 l\u00e0m Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, 'Quang M\u1ef9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Quang Ngh\u0129a', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 244 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-19\">'Gia An' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1ea1c An', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1t' c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 Ngu, 'V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o' c\u1ee7a M\u00e3 \u0110oan L\u00e2m, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 126 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-20\">Nh\u1ea1c 'Hi An' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu hai ch\u1eef 't\u1ebf h\u01b0\u1edfng' tr\u01b0\u1edbc 'ch\u01b0\u1edbc hi\u1ebfn', theo 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1t', 'V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-78-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-21\">'\u0110\u1ea1i Ninh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1i H\u1ecdc', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-22\">B\u00e1t H\u00e3n m\u00e3, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'B\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484, 'L\u00fd Qu\u00e2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-23\">'\u0110\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1ea9u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc', ch\u1eef 'ti\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-22 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-24\">L\u1ea5y L\u1ec7nh T\u00f4ng l\u00e0m s\u1ee9 t\u1ea1i \u0111\u00f3, ch\u1eef 'y\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-25\">'Tr\u01b0\u1eddng B\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng An', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu binh 7\/23, Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 1, L\u00fd Du T\u1ed1ng tri\u1ec1u s\u1ef1 th\u1eadt quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-26\"> 'V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c. Tra c\u1ee9u 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 269 B\u1ea3n truy\u1ec1n, 'H\u1ed7 t\u1ef1 C\u1ea3nh Th\u00fac'. X\u00e9t theo t\u00ean ch\u1eef, n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed7'. S\u00e1ch 'T\u1ed1t th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 7 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7'. Nay theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-78-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-27\">C\u00f3 b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u00e2n t\u00edn' thay v\u00ec 'th\u00e2n h\u1eefu'. <a href=\"#return-footnote-78-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-28\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Qu\u00e2n ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u01a1n ch\u00e2u'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85, ch\u00ed \u0111\u1ecba l\u00fd, ch\u00e2u \u0110\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long nguy\u00ean ni\u00ean; quy\u1ec3n 484, truy\u1ec7n L\u00fd Qu\u00e2n, con trai L\u00fd Qu\u00e2n l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft d\u00e2ng th\u00e0nh Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, phong l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u01a1n. 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh th\u1ea5t chi nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u01a1n ch\u00e2u'. Nay theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-29\"> Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7, 'ph\u00e1n quan' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'suy quan', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 36, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 266 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-30\"> 'o\u00e1n ph\u1eabn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'o\u00e1n ph\u1eabn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 266 truy\u1ec7n T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-31\">Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u1ea4t M\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-32\">Ch\u1eef 'lai' trong 'lai c\u1ed1ng th\u1eeba d\u01b0 ph\u1ee5c ng\u1ef1 v\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-78-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-33\">'\u0110\u00e3i ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u00e3i chi\u1ebfu', T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. C\u0103n c\u1ee9 theo 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i' quy\u1ec3n 124 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng L\u00e2n, 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ph\u1ea7n Nghi ch\u1ebf 1-21, 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 107 ph\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i ch\u1ebf'. 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i' v\u00e0 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' \u0111\u1ec1u ghi: '\u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1eadu \u0111\u1ed1i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i khi ch\u00ednh nha \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean \u0110\u00e3i ch\u1ebf quan.' \u0110o\u1ea1n n\u00e0y trong b\u1ea3n g\u1ed1c n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00e3i ch\u1ebf', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-33\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 33\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-34\">'B\u1ed1i ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'C\u1ee5 ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Th\u00e1i B\u00ecnh Ho\u00e0n V\u0169 K\u00fd' quy\u1ec3n 58 ph\u1ea7n B\u1ed1i ch\u00e2u c\u1ee7a Nh\u1ea1c S\u1eed, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 86 ph\u1ea7n \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed \u00c2n ch\u00e2u s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-34\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 34\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-35\">\u0110i\u1ec1u Vi\u00ean Ng\u1ea1n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng vi\u1ebft 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261, 'Vi\u00ean Ng\u1ea1n truy\u1ec1n': '\u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, th\u0103ng ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i \u00fay, m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u00e0o Ch\u00e2u.' T\u00e0o Ch\u00e2u, th\u1eddi H\u1eadu Chu l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn qu\u00e2n, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, xem 'Ho\u00e0n v\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 13. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed', ph\u1ea7n H\u01b0ng Nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u0169ng ghi: 'Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9, v\u1ed1n l\u00e0 T\u00e0o Ch\u00e2u.' Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-35\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 35\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-36\">L\u1ea1i \u0111\u1ea1o d\u1ee5ng quan ti\u1ec1n s\u1ed1 th\u1eadp v\u1ea1n, ch\u1eef 's\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-78-36\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 36\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-37\">Nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tri\u1ec7u H\u00e0nh Ph\u00f9ng'; ch\u1eef 'h\u00e0nh' \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung theo 'T\u1ed1ng s\u1eed'. Tra l\u1ea1i 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u H\u00e0nh Ph\u00f9ng', quy\u1ec3n 270 b\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng'; c\u00f2n 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1, L\u00fd \u0110\u1ee9c 'Ho\u00e0ng T\u1ed1ng th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu')<\/i> quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p gi\u1ed1ng b\u1ea3n truy\u1ec7n trong 'T\u1ed1ng s\u1eed'. B\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng'. Nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-37\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 37\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-38\"> L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn nguy\u00ean t\u00e1c 'L\u00fd Tr\u1ecdng U\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n nh\u1ea5t, 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 484 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-78-38\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 38\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-39\"> 'V\u0129nh H\u01b0ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'Th\u1eeba H\u01b0ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'C\u1ef1u Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed' quy\u1ec3n 101 H\u00e1n Th\u01b0 \u1ea8n \u0110\u1ebf k\u1ef7, quy\u1ec3n 109 Tri\u1ec7u T\u01b0 Uy\u1ec3n truy\u1ec7n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-78-39\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 39\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-40\"> T\u1ed1ng b\u1ea3n 'ki\u1ebfn' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 's\u01a1'. <a href=\"#return-footnote-78-40\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 40\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-41\">Nghe tin \u00f4ng ch\u1ebft, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ef1u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 272 truy\u1ec7n Kinh H\u00e3n Nhu s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-41\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 41\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-42\"> 'Nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'thi\u00eau ch\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 484 truy\u1ec7n L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-42\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 42\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-43\"> 'M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'm\u01b0\u1eddi h\u1ed9c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-43\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 43\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-44\"> 'Ba' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'hai', theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 185 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-44\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 44\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-45\">H\u1ea1 Th\u1ee5c nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ea1 Ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-45\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 45\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-46\"> Ch\u1eef 'di\u1ec7c' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-78-46\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 46\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-47\"> Ch\u1eef 'chung nh\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chung th\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u01b0 th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n' quy\u1ec3n 1, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-78-47\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 47\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-78-48\"> B\u1ea3n c\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'Tam Tri\u1ec1u Th\u00e1nh Ch\u00ednh L\u1ee5c'. <a href=\"#return-footnote-78-48\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 48\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":1,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-78","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/78","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/78\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1282,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/78\/revisions\/1282"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/78\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=78"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=78"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=78"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}