{"id":84,"date":"2025-07-03T02:00:57","date_gmt":"2025-07-03T02:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=84"},"modified":"2025-07-03T02:00:58","modified_gmt":"2025-07-03T02:00:58","slug":"quyen-3-nam-kien-long-thu-3-nham-tuat-962","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-3-nam-kien-long-thu-3-nham-tuat-962\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 3: N\u0102M KI\u1ebeN LONG TH\u1ee8 3 (NH\u00c2M TU\u1ea4T, 962)","rendered":"QUY\u1ec2N 3: N\u0102M KI\u1ebeN LONG TH\u1ee8 3 (NH\u00c2M TU\u1ea4T, 962)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ea1o Ho\u00e0i Nam m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung l\u00e0 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n \u0111i s\u1ee9 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n ch\u00fang \u1edf D\u01b0\u01a1ng, T\u1ee9 ch\u1ebft \u0111\u00f3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Trong qu\u1eadn c\u00f2n h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n d\u1ef1 tr\u1eef c\u00f3 th\u1ec3 cho vay, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu s\u1ebd thu ho\u1ea1ch l\u00faa m\u1edbi.\"<\/i> C\u00f3 quan vi\u00ean ng\u0103n c\u1ea3n Ngh\u0129a Lu\u00e2n, n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u00f3i k\u00e9m, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i, ai s\u1ebd ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m?\"<\/i> Vua h\u1ecfi l\u1ea1i Ngh\u0129a Lu\u00e2n, \u00f4ng \u0111\u00e1p: <i>\"Qu\u1ed1c gia \u0111ang thi h\u00e0nh nh\u00e2n ch\u00ednh, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd c\u1ea3m \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed h\u00f2a, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, c\u1ea7n g\u00ec lo l\u1eafng v\u1ec1 h\u1ea1n h\u00e1n hay l\u0169 l\u1ee5t?\"<\/i> Vua vui l\u00f2ng, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n c\u1ee7a Ngh\u0129a Lu\u00e2n kh\u00f4ng ghi r\u00f5 n\u0103m, c\u00f3 s\u00e1ch ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, s\u00e1ch 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n' ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00ednh x\u00e1c ng\u00e0y n\u00e0o. X\u00e9t r\u1eb1ng Ngh\u0129a Lu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf kinh \u0111\u00f4, n\u00ean vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t ch\u1eafc ch\u1eafn ph\u1ea3i sau khi \u0111\u1ed1c th\u00fac kho l\u01b0\u01a1ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u00faa m\u00f9a thu? Vi\u1ec7c ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 sai, ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Nh\u01b0ng th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m n\u00e0y c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y, nghi r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 nghe theo l\u1eddi Ngh\u0129a Lu\u00e2n, n\u00ean ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y. Ngh\u0129a Lu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m n\u00e0y, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng t\u1eeb H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung l\u00ean ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung.)<\/i><\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang Khai Phong v\u00e0 Tu\u1ea5n Nghi x\u00e2y d\u1ef1ng g\u00f3c \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e0nh. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ngh\u0129a Th\u00e0nh l\u00e0 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n <i>(ng\u01b0\u1eddi V\u0169 An)<\/i> \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[4] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c n\u00f4ng tang. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u n\u0103m, \u0111\u1ec1u ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng ch\u00e9p: Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: D\u00e2n sinh nh\u1edd v\u00e0o s\u1ef1 ch\u0103m ch\u1ec9, c\u1ee7a b\u00e1u ch\u1ec9 c\u00f3 l\u00faa g\u1ea1o, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi d\u1ea1y minh tri\u1ebft c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng. Tr\u1eabm cai tr\u1ecb Trung H\u1ea1, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n d\u1eaft, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t mu\u00f4n d\u00e2n, mong \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3. Hu\u1ed1ng chi ngh\u1ec1 n\u00f4ng tang l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u01a1m \u00e1o, nay m\u00f9a xu\u00e2n \u0111ang \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, \u0111\u00fang l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u gieo tr\u1ed3ng, lo r\u1eb1ng k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng c\u00f2n nhi\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec thu ho\u1ea1ch m\u00f9a thu s\u1ebd ra sao? C\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u00e2u m\u1ee5c, nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n ch\u00fang, n\u00ean d\u1eabn d\u1eaft l\u00ea d\u00e2n, kh\u00edch l\u1ec7 vi\u1ec7c n\u00f4ng, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi nh\u00e0 \u0111\u1ec1u ch\u0103m ch\u1ec9 c\u00e0y c\u1ea5y, ba m\u00f9a v\u1ee5 kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ee1 d\u1edf, ra s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng, mong c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, c\u00f4ng lao s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, qu\u1ed1c ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[5] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong T\u00e0o Nguy\u00ean Trung ki\u00eam ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, con trai \u00f4ng l\u00e0 Di\u00ean K\u00ednh <i>(theo 'T\u1ed1ng s\u1eed', Di\u00ean K\u00ednh c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Di\u00ean K\u1ebf)<\/i> l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ch\u00e2u Qua, ban t\u00ean l\u00e0 Di\u00ean Cung.<\/p>\n\n<p>[6] C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u s\u1eed d\u1ee5ng ti\u1ec1n s\u1eaft k\u1ebdm v\u00e0 ti\u1ec1n <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c th\u00f4ng b\u1ea3o\"<\/i> do Giang Nam \u0111\u00fac. D\u00e2n gian ai c\u00f3 ti\u1ec1n n\u00e0y ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean quan, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t h\u00e0ng r\u00e0o gai \u0111\u1ec3 thu nh\u1eadn, n\u1ebfu ai d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, n\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n sai s\u1ee9 Ch\u1ec9 C\u1ed1t \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[8] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft d\u00e2n l\u1eef h\u00e0nh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m c\u01b0 l\u00e0m phu d\u1ecbch.<\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n<p>[10] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Tr\u1ea1m l\u00e0m Thi\u1ec7n b\u1ed9 lang trung. Tr\u1ea1m v\u00e2ng chi\u1ebfu qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 \u1edf K\u1ef3 Xu\u00e2n, thu nh\u1eadp h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i. Vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p n\u00e0y kh\u00f4ng theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea1m, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Th\u00e1ng n\u00e0y, tu s\u1eeda con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ed5 \u1edf T\u00e2y Kinh, nh\u1eefng ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c san b\u1eb1ng.<\/p>\n\n<p>[12] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho c\u00e1c H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 quan v\u0103n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u00e2n t\u00e1, l\u1ec7nh l\u1ee5c, n\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed. N\u1ebfu sau n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed tham nh\u0169ng, h\u00e8n nh\u00e1t, b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed s\u1ebd b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu t\u1ed9i.[footnote]Ch\u1eef 'ch\u1ee7' trong 'c\u1eed ch\u1ee7 t\u1ecda chi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ed5 sung.[\/footnote]<\/p>\n\n<p>[13] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7 x\u1eed \u00e1n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n tr\u00e1nh vi\u1ec7c m\u00e0 t\u00f9y ti\u1ec7n t\u1ea5u tr\u00ecnh xin ch\u1ec9 th\u1ecb, k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i v\u00e0 ph\u1ea1t \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c x\u00e9t t\u1ed9i v\u00e0 ph\u1ea1t \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u00e0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng l\u1eb7p l\u1ea1i \u1edf ph\u1ea7n sau.)<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u1ee9 n\u0103m ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u00e1c quan v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n ch\u1ea7u h\u1ecfi, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, ph\u1ea3i ch\u1ec9 ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong ch\u00ednh s\u1ef1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ho\u1eb7c nh\u1eefng oan khu\u1ea5t trong ng\u1ee5c t\u00f9, n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a tr\u0103m h\u1ecd, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c[footnote] 'Ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c', ch\u1eef 'ph\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'n\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 s\u1eeda l\u1ea1i. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 60 ph\u1ea7n 1 ghi l\u00e0 'cho ph\u00e9p ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c'.[\/footnote], kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn d\u1eaft lan man. Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, cho ph\u00e9p t\u00e2u tr\u00ecnh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ea5t k\u1ef3 l\u00fac n\u00e0o, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ho\u1ea1t Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ebfn Phong b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y \u1edf \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n \u1edf kho qu\u00e2n nhu v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed.<\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu: K\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp m\u00e0 tang v\u1eadt \u0111\u1ee7 n\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ee7 m\u1ec7nh gi\u00e1 th\u00ec x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n\n<p>[17] Th\u1ee5c ch\u1ee7 l\u1eadp T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng Huy\u1ec1n Tri\u1ebft l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ra l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u01b0ng l\u00e0 <i>\"\u0110i\u1ec7n h\u1ea1\"<\/i>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u00e0 <i>\"Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed\"<\/i>. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Th\u00e0nh \u0110\u00f4 l\u00e0 L\u00fd H\u1ea1o d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean, n\u00ean m\u1edbi d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Huy\u1ec1n Tri\u1ebft, xem n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 ba. L\u00fd H\u1ea1o, xem n\u0103m \u0110\u1ed3ng Quang th\u1ee9 hai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Nay mu\u1ed1n b\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00f5 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb qu\u1ed1c.\"<\/i> C\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ai tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ban r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y cho Th\u00f4i T\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0o th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m n\u00e0y, truy\u1ec7n c\u1ee7a Th\u00f4i T\u1ee5ng c\u0169ng n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00f9a h\u00e8 n\u0103m th\u1ee9 ba m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ecdc tr\u00f2. Nh\u01b0ng 'B\u1ea3o hu\u1ea5n' l\u1ea1i ghi vi\u1ec7c v\u00f5 th\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch l\u00e0 do ban th\u01b0\u1edfng cho Th\u00f4i T\u1ee5ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai, nay kh\u00f4ng theo. S\u1eed th\u1ea7n L\u00fd H\u00e3ng n\u00f3i: X\u01b0a Quang V\u0169 trung h\u01b0ng, kh\u00f4ng b\u1eaft c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ea3i lo vi\u1ec7c quan, \u0111\u1ebfn khi thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn c\u00e1c c\u00f4ng khanh, lang t\u01b0\u1edbng b\u00e0n lu\u1eadn kinh ngh\u0129a, \u0111\u1ebfn khuya m\u1edbi th\u00f4i. B\u1edfi vi\u1ec7c d\u1ef1ng nghi\u1ec7p v\u00e0 tr\u1ecb qu\u1ed1c v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1. Nay Th\u00e1i T\u1ed5 mu\u1ed1n b\u1eaft v\u00f5 th\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 \u00fd h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 tr\u1ecb qu\u1ed1c. C\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eabn ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft ch\u00ea tr\u00e1ch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[19] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ra chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb trung, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9[footnote]Chi\u1ebfu t\u1eeb nay T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb trung, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9: b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t s\u00e1ch 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7' quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a T\u00f4n Ph\u00f9ng C\u00e1t ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu t\u1eeb nay T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb trung, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh', nghi r\u1eb1ng ba ch\u1eef 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9' n\u00ean \u0111\u1eb7t sau 'Khu m\u1eadt s\u1ee9'.[\/footnote], theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u1ec5, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 300 ngh\u00ecn, Phi\u00ean tr\u1ea5n 500 ngh\u00ecn, sung v\u00e0o c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1. L\u1ea1i kh\u1eafc \u0111\u00e1 \u1edf Trung th\u01b0 ghi r\u00f5 n\u0103m th\u00e1ng nh\u1eadn ch\u1ee9c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1ed9p, sau n\u00e0y d\u00f9 th\u0103ng chuy\u1ec3n c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u0169 tr\u1edf l\u1ea1i nh\u1eadm ch\u1ee9c, n\u1ed9p \u0111\u00fang s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3.\"<\/i> L\u00fac \u1ea5y, Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 tr\u00ecnh r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Trung th\u01b0 \u0111\u1ec1u n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u1ec5 3000 quan, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m ph\u1ea1m hai ch\u00e2u L\u1ed9, T\u1ea5n, t\u01b0\u1edbng gi\u1eef th\u00e0nh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n uy\u1ec3n, m\u1edf ti\u1ec7c cho c\u00e1c quan t\u00f9y t\u00f9ng.<\/p>\n\n<p>[22] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Kh\u1ed1ng h\u1ea1c h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Do\u00e3n Hu\u00e2n b\u1ecb t\u01b0\u1edbc h\u1ebft quan t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0y l\u00e0m Gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 \u1edf ch\u00e2u H\u1ee9a.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Hu\u00e2n \u0111\u1ed1c th\u00fac d\u00e2n phu n\u1ea1o v\u00e9t s\u00f4ng Ng\u0169 Tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00e2n phu Tr\u1ea7n L\u01b0u ban \u0111\u00eam b\u1ecf tr\u1ed1n, Hu\u00e2n t\u1ef1 \u00fd ch\u00e9m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n, \u0111\u1ec1u c\u1eaft tai tr\u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft k\u00eau oan, Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd \u0110\u00e0o \u0111ang \u1ed1m n\u1eb1m \u1edf nh\u00e0, bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y, g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng vi\u1ebft t\u1ea5u xin ch\u00e9m Hu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ea1 l\u1ed7i v\u1edbi d\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd \u0110\u00e0o n\u00f3i: <i>\"\u00d4ng \u0111au l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean t\u1ef1 gi\u1eef g\u00ecn s\u1ee9c kh\u1ecfe. Vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e3y t\u1ea1m b\u1ecf qua.\"<\/i> L\u00fd \u0110\u00e0o gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ebft l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ta sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi. Nh\u01b0ng ta l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, bi\u1ebft vi\u1ec7c qu\u00e2n hi\u1ec7u v\u00f4 t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn?\"<\/i> Vua xem t\u1ea5u, khen ng\u1ee3i; nh\u01b0ng ngh\u0129 Hu\u00e2n v\u1ed1n trung d\u0169ng, ch\u1ec9 nh\u1eb9 tay tr\u00e1ch ph\u1ea1t m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Hu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Nghi.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 ph\u00e1i s\u1ee9 sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n\n<p>[25] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Ch\u00e2u Ngh\u1ec7 \u0111\u00f3i k\u00e9m, n\u00ean c\u1ea5p cho h\u1ea1t gi\u1ed1ng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Quan, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn sau c\u1ee7a Khai Phong Do\u00e3n \u0111\u1ec3 d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[27] Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u01b0 h\u1ea7u th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i ng\u1ea1o m\u1ea1n c\u00e0n r\u1ee1, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean x\u1eed ph\u1ea1m ph\u00e1p, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi, ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a B\u1ed9 H\u00ecnh g\u1ea7n nh\u01b0 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf. M\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n qu\u00fd gi\u00e1, vi\u1ec7c khoan dung v\u1edbi phi\u00ean tr\u1ea5n c\u00f3 \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf ch\u0103ng!\"<\/i> B\u00e8n ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eeb nay sau khi x\u1eed xong \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh[footnote]'t\u1eed h\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'nh\u00e2n h\u00ecnh', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c[\/footnote], ph\u1ea3i ghi l\u1ea1i h\u1ed3 s\u01a1 v\u00e0 t\u1ea5u tr\u00ecnh, \u1ee7y th\u00e1c B\u1ed9 H\u00ecnh xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[28] L\u01b0 V\u0103n D\u1ef1c, Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 H\u00e0 Nam, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c; Tang Th\u1ef1c, Tham qu\u00e2n Ph\u00e1p T\u00e0o, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c quan. C\u00f3 m\u1ed9t ni c\u00f4 t\u00ean Ph\u00e1p Thi\u00ean, t\u01b0 l\u1ee3i d\u00f9ng t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a s\u01b0 ph\u1ee5, theo lu\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng V\u0103n D\u1ef1c x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp, khi\u1ebfn b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n\n<p>[29] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, m\u01b0a l\u1edbn, mi\u1ec5n bu\u1ed5i ch\u1ea7u cho b\u00e1ch quan.<\/p>\n\n<p>[30] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Giang Nam, ban t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m qu\u1ed1c t\u00edn nh\u00e2n d\u1ecbp sinh th\u1ea7n c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7.<\/p>\n\n<p>[31] Ban chi\u1ebfu: <i>\"H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 n\u00ean x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c th\u1ecb lang c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9. <i>(Theo 'C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a H\u00f9ng Kh\u1eafc: chi\u1ebfu cho h\u1ecdc s\u0129 x\u1ebfp tr\u00ean th\u1ecb lang.)<\/i> Nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c th\u1eeba lang, th\u00ec x\u1ebfp tr\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u1ecb. Khi l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, theo v\u1ecb tr\u00ed c\u0169.\"<\/i> Theo l\u1ec7 c\u0169, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Vua, kh\u00f4ng tham gia ngo\u1ea1i tri\u1ec1u, m\u1ed7i n\u0103m ng\u0169 nh\u1eadt kh\u1edfi c\u01b0, x\u1ebfp h\u00e0ng sau t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, trong y\u1ebfn ti\u1ec7c ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t ph\u1ea9m, khi h\u1ee3p ban th\u00ec tr\u00ean c\u1ea3 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. L\u00fac n\u00e0y, \u0110\u00e0o C\u1ed1c l\u00e0m L\u1ec5 B\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 ki\u00eam H\u1ecdc S\u0129 Th\u1eeba Ch\u1ec9, trong khi c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau nh\u01b0 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 l\u00e0m Lang trung c\u00e1c b\u1ed9, n\u00ean C\u1ed1c nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u00e2u xin, khi\u1ebfn ban chi\u1ebfu n\u00e0y, th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 t\u1ef1 l\u1eadp d\u1ecb, h\u1ea1 th\u1ea5p Ph\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[32] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 m\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn s\u0129 nh\u01b0 M\u00e3 Th\u00edch \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t.<\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, N\u1eef Ch\u00e2n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho Tam Ty c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00f4ng cho l\u00ednh th\u00fa, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi quan c\u1ea5p xe c\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh.<\/p>\n\n<p>[35] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, T\u00f4 Do\u00e3n Nguy\u00ean, huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Phong Kh\u00e2u, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec t\u00e2u vi\u1ec7c m\u01b0a gi\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[36] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i nghi th\u1ee9c x\u1ebfp h\u00e0ng trong tri\u1ec1u, th\u0103ng Th\u1ecb lang L\u1ee5c t\u00e0o l\u00ean tr\u00ean C\u1ea5p s\u1ef1 trung v\u00e0 X\u00e1 nh\u00e2n, Lang trung l\u00ean tr\u00ean B\u1ed5 khuy\u1ebft, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00ean tr\u00ean Th\u1eadp di, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 l\u00ean tr\u00ean Th\u1ecb lang L\u1ee5c t\u00e0o nh\u01b0ng d\u01b0\u1edbi Trung th\u01b0 th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>Theo l\u1ec7 c\u0169, quan B\u1eafc t\u1ec9nh thu\u1ed9c h\u00e0ng Th\u1ecb t\u00f2ng, quan ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean quan t\u1ee9 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh, quan b\u00e1t ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean quan ng\u0169 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi 'b\u00e1t ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean ng\u0169 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh'. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t v\u00e0 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u s\u1ef1 th\u1eadt' quy\u1ec3n 12, c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean ng\u0169 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh'. X\u00e9t \u00fd v\u0103n, nghi ng\u1edd 'b\u00e1t ph\u1ea9m' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'l\u1ee5c ph\u1ea9m'.[\/footnote], Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ty tam ph\u1ea9m[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ty tam ph\u1ea9m'. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29, 'tam ph\u1ea9m' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'nh\u1ecb ph\u1ea9m'.[\/footnote], t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, di d\u00e2n h\u00e0ng c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ebfn H\u00ecnh ch\u00e2u, Minh ch\u00e2u, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[38] Ph\u00f9ng M\u1eadt nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin l\u1ea1i nh\u00e0 c\u0169 v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf Th\u01b0 ch\u00e2u, Vua ban chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n\n<p>[39] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang h\u1ecfa t\u00e1ng.<\/p>\n<p><i>(Theo '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"B\u1eadc V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf v\u1ec1 quan t\u00e0i v\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t, nh\u1eb1m l\u00e0m d\u00e0y nh\u00e2n lu\u00e2n v\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t phong h\u00f3a. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng h\u1ecfa t\u00e1ng, r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5[footnote]'R\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5', ch\u1eef 'r\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1eeb nay n\u00ean c\u1ea5m ch\u1ec9.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[40] Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu t\u0103ng m\u1ee9c x\u1eed ph\u1ea1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c bu\u00f4n l\u1eadu mu\u1ed1i c\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 30 c\u00e2n, n\u1ea5u mu\u1ed1i ki\u1ec1m \u0111\u1ebfn 10 c\u00e2n th\u00ec x\u1eed t\u1eed. Mu\u1ed1i d\u00f9ng cho t\u1eb1m \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00e0nh th\u1ecb tr\u00ean 100 c\u00e2n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t. L\u1ea1i tu s\u1eeda l\u1ec7nh c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 men. Ph\u00e0m ai t\u01b0 ch\u1ebf, \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i theo m\u1ee9c: trong th\u00e0nh 20 c\u00e2n, ngo\u00e0i l\u00e0ng 30 c\u00e2n th\u00ec x\u1eed t\u1eed. D\u00e2n n\u00e0o d\u00e1m mang r\u01b0\u1ee3u t\u01b0 v\u00e0o trong ph\u1ea1m vi 50 d\u1eb7m quanh kinh th\u00e0nh, 20 d\u1eb7m quanh T\u00e2y Kinh v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u th\u00e0nh, t\u1eeb 5 \u0111\u1ea5u tr\u1edf l\u00ean th\u00ec x\u1eed t\u1eed. Ngo\u00e0i ph\u1ea1m vi quy \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu c\u00f3 n\u01a1i b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u c\u00f4ng m\u00e0 r\u01b0\u1ee3u t\u01b0 v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u00f3 1 th\u1ea1ch th\u00ec x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p><i>(Theo 'B\u1ea3n ch\u00ed'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[41] Ban \u0111\u1ea7u, L\u01b0u T\u00f2ng Hi\u1ec7u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn x\u01b0ng th\u1ea7n, nghe tin \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 d\u1eddi v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng nam, nghi ng\u1edd s\u1ebd b\u1ecb t\u1eadp k\u00edch, n\u00ean r\u1ea5t lo s\u1ee3, b\u00e8n sai con l\u00e0 Thi\u1ec7u C\u01a1 mang l\u1ec5 v\u1eadt h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ebfn t\u1ea1 l\u1ed7i, l\u1ea1i ng\u1ea7m c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng Ng\u00f4 Vi\u1ec7t \u0111\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Thi\u1ec7u C\u01a1 \u0111\u1ebfn D\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng, th\u00ec tang l\u1ec5 c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. <i>(Nguy\u00ean T\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd C\u1ea3nh. Nay theo ph\u00e9p c\u1ee7a s\u00e1ch 'T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m', c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ng\u1ee5y quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng hi\u1ec7u g\u1ed1c c\u1ee7a h\u1ecd.)<\/i> Thi\u1ec7u C\u01a1 nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 gi\u1eef l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng sai s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho T\u00f2ng Hi\u1ec7u, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec T\u00f2ng Hi\u1ec7u \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ung th\u01b0 l\u01b0ng. Con \u00fat l\u00e0 Thi\u1ec7u T\u01b0 n\u1eafm quy\u1ec1n l\u01b0u th\u1ee7, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u0103m Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u, Thi\u1ec7u T\u01b0 \u0111\u00eam tri\u1ec7u s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n, Th\u1ed1ng qu\u00e2n s\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn vu c\u00e1o Thi\u1ec7u T\u01b0 m\u01b0u ph\u1ea3n, \u0111\u1ecbnh \u0111em \u0111\u1ea5t \u0111ai d\u00e2ng cho Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, b\u00e8n b\u1eaft Thi\u1ec7u T\u01b0 giao cho \u0110\u01b0\u1eddng, suy t\u00f4n Th\u1ed1ng qu\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu, c\u00f2n m\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9[footnote] 'K\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'D\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi L\u00e2m Ho\u00e0i, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean. Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0, c\u0169ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. 'L\u01b0u T\u00f2ng Hi\u1ec7u truy\u1ec1n' ch\u00e9p r\u1eb1ng T\u00f2ng Hi\u1ec7u l\u00e2m b\u1ec7nh, b\u1ecb Nha hi\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u00e9p bu\u1ed9c, H\u00e1n T\u01b0 t\u1ef1 x\u01b0ng L\u01b0u h\u1eadu, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m Ph\u00f3. Nh\u01b0ng 'Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn truy\u1ec1n' l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng T\u00f2ng Hi\u1ec7u ch\u1ebft, Thi\u1ec7u T\u01b0 n\u1eafm quy\u1ec1n l\u01b0u th\u1ee7 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn b\u1eaft Thi\u1ec7u T\u01b0, suy t\u00f4n H\u00e1n T\u01b0. Hai truy\u1ec7n m\u00e2u thu\u1eabn nhau. Tham kh\u1ea3o c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, th\u00ec 'Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn truy\u1ec1n' ch\u00e9p \u0111\u00fang, c\u00f2n 'L\u01b0u T\u00f2ng Hi\u1ec7u truy\u1ec1n' sai. B\u1ec7nh c\u1ee7a T\u00f2ng Hi\u1ec7u h\u1eb3n l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 hai, c\u00f2n ch\u1ebft v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay. '\u0110\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ee5c' ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 3 vi\u1ec7c T\u00f2ng Hi\u1ec7u ch\u1ebft. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y n\u00e0o? 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u00fd ni\u00ean' c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00e9p ng\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[42] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 Giang Nam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang ti\u1ec1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y qua s\u00f4ng ph\u00eda b\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[43] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf hai kinh \u0111\u00f4 d\u1ea7n thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi c\u0169, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c x\u01b0a b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, tuy vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra v\u1eabn c\u00f2n ghi trong s\u1ed5 s\u00e1ch, nh\u01b0ng th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u1ea3i do c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n. V\u00ec theo quy \u0111\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m do \u0111\u1ee7 n\u0103m h\u1ea1n, khi tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng t\u1eadp trung \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i s\u1edbm r\u1eddi kinh. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba m\u00e3n nhi\u1ec7m s\u01a1 quan, kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan c\u0169, ch\u1ec9 x\u01b0ng l\u00e0 c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c, mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan, nh\u01b0ng nguy\u00ean s\u1eafc ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o ph\u1ee5c ch\u1ee9c. Khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ch\u1ee9c m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 r\u00e8n luy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 qua nhi\u1ec7m kh\u00f3 m\u00e0 tr\u1edf l\u1ea1i. Th\u1ea7n mong t\u1eeb nay c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan, n\u1ebfu sau khi gi\u1ea3m b\u1edbt m\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu d\u01b0\u1edbi ba l\u1ea7n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, v\u1eabn ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i c\u01a1 quan th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ee7 ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1eadp trung. N\u1ebfu sau khi gi\u1ea3m b\u1edbt m\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu tr\u00ean ba l\u1ea7n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, ho\u1eb7c t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch kh\u1ea3o h\u1ea1ch, th\u00ec theo nguy\u00ean s\u1eafc ch\u1ec9 x\u1eed l\u00fd. N\u1ebfu t\u1ea1i nhi\u1ec7m b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c ho\u1eb7c t\u1ea1i c\u01a1 quan b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, do h\u00ecnh b\u1ed9 c\u1ea5p gi\u1ea5y x\u00f3a \u00e1n, l\u1ea1i b\u1eaft tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u1ed1ng, th\u00ec l\u1ec7nh gi\u1eef ch\u1ed7 tr\u1ed1ng, c\u00f2n l\u1ea1i theo s\u1eafc ch\u1ec9 v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m Khai V\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0u Nh\u1ea1c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[44] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ea5y Ti\u1ec1n Trung ch\u00ednh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u T\u00e1n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tri\u1ec7u T\u00e1n nh\u1eadn m\u1eadt ch\u1ec9 ri\u00eang, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1. Khi s\u1eafp \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u, \u00f4ng chia qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 binh \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc sau, khi\u1ebfn li\u00ean t\u1ee5c kh\u00f4ng d\u1ee9t. Trong r\u1eebng r\u1eadm, t\u1eeb xa \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u1edd x\u00ed, b\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng, H\u1ed3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, nh\u00ecn nhau m\u1ea5t h\u1ebft kh\u00ed th\u1ebf, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng k\u00ednh s\u1ee3. Tri\u1ec7u T\u00e1n l\u00e0 con c\u1ee7a Tri\u1ec7u Di\u00ean Th\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Tri\u1ec7u T\u00e1n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12 \u0111\u1eddi H\u00e1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[45] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Quan.<\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t \u1edf T\u00e2y Ch\u00e2u l\u00e0 A \u0110\u1ed1c d\u00e2ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ch\u00e2u H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ed1n tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i d\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n\n<p>[48] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Ho\u00e0ng huynh Quang T\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, truy phong l\u00e0 Ung v\u01b0\u01a1ng. Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 th\u1ee9 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, truy phong l\u00e0 Qu\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng, ban t\u00ean l\u00e0 Quang T\u00e1n. C\u1ed1 phu nh\u00e2n qu\u1eadn H\u1ed9i K\u00ea h\u1ecd H\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u00f4n l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu. Ho\u00e0ng mu\u1ed9i th\u1ee9 ba \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0 Tr\u1ea7n qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa. Phu nh\u00e2n h\u1ecd H\u1ea1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong. C\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i \u00fat c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5, c\u00f9ng m\u1eb9 v\u1edbi Vua, ch\u01b0a tr\u00f2n tu\u1ed5i \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[49] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, thi\u1ebft l\u1eadp tr\u1ea1i B\u00e1ch T\u1ec9nh thu\u1ed9c Tr\u1ea5n ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[50] B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m ph\u1ea1m L\u00e2n ch\u00e2u, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[51] \u0110\u1ecbnh Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd Di H\u01b0ng sai s\u1ee9 d\u00e2ng c\u1ed1ng 300 con ng\u1ef1a. Vua \u0111ang sai th\u1ee3 ng\u1ecdc ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111ai, th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, g\u1ecdi s\u1ee9 gi\u1ea3 h\u1ecfi xem b\u1ee5ng c\u1ee7a Di H\u01b0ng to th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u00e2u r\u1eb1ng Di H\u01b0ng c\u00f3 b\u1ee5ng to. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u00fac.\"<\/i> B\u00e8n sai s\u1ee9 mang \u0111ai ban cho \u00f4ng, Di H\u01b0ng c\u1ea3m ph\u1ee5c.<\/p>\n\n<p>[52] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gia quy\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng v\u1eabn c\u00f2n \u1edf Giang Nam. Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5 <i>(\u0110inh T\u1ef5)<\/i>, ra chi\u1ebfu cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 t\u00ecm ki\u1ebfm v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[53] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c c\u1ea7u m\u01b0a, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[54] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang L\u1ed9 ch\u00e2u m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e1i H\u00e0nh th\u00f4ng su\u1ed1t vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, th\u0103ng huy\u1ec7n B\u1eafc H\u1ea3i thu\u1ed9c Thanh ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n B\u1eafc H\u1ea3i, v\u1eabn l\u1ea5y N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0111\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Quang M\u1ef9 l\u00e0m Qu\u00e2n s\u1ee9[footnote]V\u1eabn l\u1ea5y N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0111\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Quang M\u1ef9 l\u00e0m Qu\u00e2n s\u1ee9, ch\u1eef '\u0110\u00f4' b\u1ea3n g\u1ed1c vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Quang M\u1ef9 cai tr\u1ecb gi\u1ea3n d\u1ecb, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t y\u00eau m\u1ebfn. Ba n\u0103m sau, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, h\u00e0ng tr\u0103m d\u00e2n B\u1eafc H\u1ea3i \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda c\u1ea7u xin \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i, Vua ra chi\u1ebfu d\u1ee5, h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu r\u1eddi, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, h\u1ecd m\u1edbi ch\u1ecbu gi\u1ea3i t\u00e1n. Quang M\u1ef9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi V\u0103n Th\u1ee7y.<\/p>\n\n<p>[56] C\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho T\u01b0 hu\u00e2n Lang trung H\u00e0 \u1ea4u Xung c\u00f9ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i ki\u1ec3m tra t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00f9a m\u00e0ng kh\u00f4 h\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(\u1ea4u Xung, ch\u01b0a th\u1ea5y ti\u1ec3u s\u1eed.)<\/i><\/p>\n\n<p>[57] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Qu\u00e1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ra chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf y\u1ebfn nh\u1ea1c, Th\u00e1i quan d\u00e2ng c\u01a1m chay.<\/p>\n\n<p>[59] Chi\u1ebfu ban xu\u1ed1ng y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c quan Huy\u1ec7n l\u1ec7nh ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c ph\u00e2n b\u1ed5 sai d\u1ecbch[footnote]Ki\u1ec3m s\u00e1t sai d\u1ecbch, 'Sai d\u1ecbch' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'sai s\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 1 c\u1ee7a s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c', quy\u1ec3n 12 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng Ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ph\u1ea3i \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00f4ng b\u1eb1ng. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ef1 t\u1ed1 gi\u00e1c, ki\u1ec7n t\u1ee5ng. C\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i vi\u00ean th\u00ec ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c sai d\u1ecbch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo.<\/p>\n\n<p>[60] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1i quy ho\u1ea1ch cung \u0111i\u1ec7n, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a T\u00e2y Kinh, sai H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n \u0111\u1ee9ng ra tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[61] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu \u1edf Ch\u00e2u T\u00fac ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i k\u00e9m.<\/p>\n\n<p>[62] Tr\u1ea5n T\u1ecbch D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Ch\u00e2u T\u1ea7n, l\u00e0 \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng x\u01b0a, ti\u1ebfp gi\u00e1p ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc v\u1edbi v\u00f9ng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y r\u1ed9ng l\u1edbn, n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t g\u1ed7 t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi Nhung t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm ngu\u1ed3n l\u1ee3i n\u00e0y. Khi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba Cao Ph\u00f2ng nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Ch\u00e2u T\u1ea7n, b\u00e8n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb l\u1eadp Ty Th\u00e1i t\u1ea1o, khai ph\u00e1 \u0111\u1ea5t \u0111ai h\u00e0ng tr\u0103m d\u1eb7m, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n l\u0169y \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u00f3ng 300 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa. Ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng V\u0129 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Nhung, ph\u00eda nam s\u00f4ng V\u0129 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 Trung Hoa, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00e2y g\u1ed7 l\u1edbn \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi Nhung l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Ba Vu d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn tranh ch\u1ea5p, g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng vong cho qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa. Cao Ph\u00f2ng xu\u1ea5t qu\u00e2n giao chi\u1ebfn, b\u1eaft gi\u1eef h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c b\u1ed9 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n g\u00e2y chuy\u1ec7n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, c\u1eed Khu m\u1eadt s\u1ee9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 l\u00e0m H\u00f9ng V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ebfn thay Cao Ph\u00f2ng. M\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9: <i>\"Khanh \u0111\u00e3 n\u1eafm gi\u1eef vi\u1ec7c Khu m\u1eadt l\u00e2u n\u0103m, tu\u1ed5i t\u00e1c d\u1ea7n cao, nay cho Khanh \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u T\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u00e2n b\u1eb1ng vi\u1ec7c lao nh\u00e0n. Ng\u00e0y mai chi\u1ebfu ban ra, s\u1ee3 Khanh v\u00ec r\u1eddi xa Tr\u1eabm m\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi lo l\u1eafng, n\u00ean Tr\u1eabm b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho Khanh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[63] N\u0103m th\u1ee9 hai d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Chu Th\u1ebf T\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m v\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c h\u1ecdc x\u00e1. Sau khi l\u00ean ng\u00f4i, Vua li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u0103ng c\u01b0\u1eddng tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd, t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1ebd ch\u00e2n dung c\u00e1c b\u1eadc Ti\u00ean Th\u00e1nh, Ti\u00ean Hi\u1ec1n, Ti\u00ean Nho. Vua t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1eddi t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 Nhan H\u1ed3i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n v\u00e0 quan l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n so\u1ea1n l\u1eddi t\u00e1n cho c\u00e1c v\u1ecb kh\u00e1c. Xa gi\u00e1 c\u1ee7a Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u0103m. <i>(Theo s\u00e1ch 'S\u01a1n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o s\u00e1ch', th\u00e1ng s\u00e1u ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, nh\u01b0ng trong s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00f4ng ghi r\u00f5. Xem x\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ed1ng s\u1eed k\u00fd', 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi, xin ghi ch\u00fa \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i> Khi \u0111\u00f3, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam l\u00e0 Th\u00f4i T\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ecdc sinh gi\u1ea3ng s\u00e1ch, Vua nghe tin r\u1ed3i khen ng\u1ee3i. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua sai trung s\u1ee9 ban r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 hoa qu\u1ea3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ban chi\u1ebfu d\u00f9ng nghi l\u1ec5 b\u1eadc nh\u1ea5t, \u0111\u1eb7t 16 c\u00e2y k\u00edch tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng mi\u1ebfu th\u1edd V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(D\u1ef1a theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c b\u1ea3n k\u1ef7' v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu', Th\u00e1i T\u1ed5 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, n\u0103m th\u1ee9 ba th\u00e1ng gi\u00eang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn. Tuy nhi\u00ean, 'T\u1ed5 t\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ef1' l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, th\u00e1ng hai \u0111\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 hai, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd, t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c b\u1eadc Th\u00e1nh Hi\u1ec1n. Ni\u00ean \u0111\u1ea1i trong s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00e1c bi\u1ec7t so v\u1edbi c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng. C\u00f2n vi\u1ec7c tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd v\u00e0 t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng Th\u00e1nh Hi\u1ec1n, 'H\u1ed9i y\u1ebfu' ghi l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1eeb \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec Vua \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m r\u1ed3i m\u1edbi c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng n\u00e0y. 'C\u1ed1 s\u1ef1' c\u00f3 l\u1ebd nh\u1ea7m l\u1eabn. Th\u00f4i T\u1ee5ng l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u00f4i Hi\u1ec7p. Xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng ba n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Quan.<\/p>\n\n<p>[65] H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft l\u00e0 Vi\u00ean Ph\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh Kh\u00fac Ph\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(Vi\u00ean Ph\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua ban \u00e2n x\u00e1 gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh cho t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf Kinh k\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc, do h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[67] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, tr\u1eddi m\u01b0a.<\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua sai Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u, tha t\u1ed9i cho Th\u01b0\u1ee3ng Ba Vu, th\u1ea3 h\u1ebft c\u00e1c t\u00f9 binh b\u1ecb b\u1eaft, ban cho c\u1ea9m b\u00e0o v\u00e0 \u0111ai b\u1ea1c, r\u1ed3i b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c khai th\u00e1c g\u1ed7.<\/p>\n\n<p>[69] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn V\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[70] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, c\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ed1t \u0111\u00e8n trong l\u1ec5 Trung Nguy\u00ean.<\/p>\n\n<p>[71] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Nh\u01b0 B\u00edch \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, c\u00e1m \u01a1n v\u00ec l\u1ec5 v\u1eadt sinh th\u1ea7n.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea1ch Nh\u01b0 B\u00edch, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[72] Binh s\u0129 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng t\u1eeb Giang Nam, nh\u1eefng k\u1ebb y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, tr\u1ea3 v\u1ec1 m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi cho \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[73] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Tri ch\u00e2u Th\u01b0 Ch\u00e2u, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu ng\u01b0\u1eddi L\u1ecbch Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u00f9ng To\u1ea3n t\u00e2u: <i>\"Trong \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u c\u00f3 l\u1ee3i t\u1eeb c\u00e2y c\u1ecf c\u00f4, b\u1ed3, c\u00e1, ba ba, d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ea5p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u01b0 Si\u00eau t\u0103ng thu th\u00e0nh thu\u1ebf ch\u1ee3, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n, h\u00e0 kh\u1eafc t\u1ec9 m\u1ec9, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang m\u1ec7t m\u1ecfi, k\u00eau ca v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t l\u1ee3i, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> Vua li\u1ec1n nghe theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[74] Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Ty m\u00f4n lang trung ng\u01b0\u1eddi An B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u1ef9, phong th\u00e1i \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, gi\u1ecfi vi\u1ebft th\u01b0 t\u1eeb, l\u00e0m quan d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Chu Th\u1ebf T\u00f4ng, gi\u1eef ch\u1ee9c g\u1ea7n Vua, d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng t\u00e2u vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 tr\u00fang nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n c\u1ee7a th\u1eddi cu\u1ed9c, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u1eady r\u01b0\u1ee3u m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00ednh c\u1ea9n. Khi \u1ea5y Vua \u0111ang coi qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, th\u01b0\u1eddng khoan dung cho \u00f4ng, \u0111\u1ebfn nay b\u00e3i ch\u1ee9c \u00f4ng l\u00e0m Gi\u00e1 b\u1ed9 lang trung. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n<p>[75] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ch\u00e9m ch\u1ebft V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9 l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u01b0\u1eddng S\u1ea7m t\u00ean Hu\u00e2n \u1edf ch\u1ee3 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Hu\u00e2n t\u1eeb nh\u1ecf h\u01b0 h\u1ecfng, t\u1eebng gi\u1ea3 l\u00e0m quan Cung ph\u1ee5ng \u0111\u1ebfn T\u1ee9 Ch\u00e2u, b\u1ecb tr\u01b0\u1edfng quan ph\u00e1t hi\u1ec7n, b\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, n\u00ean b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n\n<p>[76] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 qu\u00e2n s\u0129 trong \u0111\u1ed9i V\u00e2n Ti\u1ec7p gi\u1ea3 m\u1ea1o kh\u1eafc \u1ea5n c\u1ee7a Ty Th\u1ecb v\u1ec7, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n ch\u00e9m. Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0 luy\u1ec7n t\u1eadp k\u1ef9 c\u00e0ng, m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb b\u1ea5t tr\u1ecb nh\u01b0 v\u1eady sao!\"<\/i> Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai l\u00f9ng b\u1eaft h\u1ebft, \u0111\u00e0y ra c\u00e1c \u0111\u1ea3o. T\u1eeb \u0111\u00f3, b\u1ecdn gian ho\u1ea1t m\u1edbi ch\u1ea5n ch\u1ec9nh.<\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Tr\u00f3c sinh ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 L\u1ed9 Qu\u00fd c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c.<\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, sai C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0u T\u1ea3i c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[79] Ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan tri\u1ec1u th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9, khi tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 t\u1ec7 n\u1ea1n c\u1ee7a d\u00e2n gian \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean [footnote] 'C\u1ee5 s\u1edf ki\u1ebfn d\u00e2n gian l\u1ee3i b\u1ec7nh d\u0129 v\u0103n' : 'C\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00ec', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]<\/p>\n\n<p>[80] H\u1eefu v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t l\u00e0 Ti\u1ebft Hu\u00e2n coi kho Th\u01b0\u1eddng Doanh, thu t\u00f4 c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111ong \u0111o thi\u1ebfu h\u1ee5t, b\u1ecb chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c, \u0111\u00e0y \u0111i Nghi Ch\u00e2u, l\u1ea1i trong kho b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p><i>(C\u1ef1u l\u1ee5c cho l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 hai, nay theo T\u00e2n l\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[81] N\u0103m ch\u00e2u l\u00e0 Duy\u1ec5n, T\u1ebf, \u0110\u1ee9c, T\u1eeb, Minh c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u.<\/p>\n\n<p>[82] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, ra d\u1ee5 cho \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh, ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 K\u1ecbch Kh\u1ea3 C\u1eedu v\u1ec1 h\u01b0u v\u1edbi ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c khanh. Kh\u1ea3 C\u1eedu \u0111\u00e3 qu\u00e1 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd xin v\u1ec1 h\u01b0u, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh cho \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(T\u00e2n l\u1ee5c n\u00f3i Kh\u1ea3 C\u1eedu kh\u1ea9n kho\u1ea3n xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, Qu\u1ed1c s\u1eed c\u0169ng ch\u00e9p gi\u1ed1ng. Nay theo H\u1ed9i y\u1ebfu.)<\/i><\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ea5y Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n l\u00e0m Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Duy Tu\u1ea5n l\u00e0 con c\u1ee7a Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c. Th\u1ee5c xin ban cho con m\u00ecnh c\u1edd ti\u1ebft v\u00f9ng L\u0129nh Nam, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[84] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng quan V\u01b0\u01a1ng Hu\u1ea5n v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf Th\u00e1i H\u00e0 v\u1ee5[footnote]Chi\u1ebfu Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng quan V\u01b0\u01a1ng Hu\u1ea5n v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf Th\u00e1i H\u00e0 v\u1ee5, 'Th\u00e1i H\u00e0 v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1t H\u00e0 v\u1ee5', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], x\u1eed t\u1eed b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf ch\u1ee3. V\u00ec Hu\u1ea5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia d\u00f9ng c\u00e1m, h\u1ea1t l\u00e9p, \u0111\u1ea5t c\u00e1t tr\u1ed9n v\u00e0o qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb Tr\u01b0\u01a1ng Nghi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o. Th\u01b0\u1edfng cho Nghi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c.<\/p>\n\n<p>[85] C\u00f9ng ng\u00e0y, sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1eeba Thi\u00ean h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, d\u1eabn binh \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 tr\u1ea1i, \u0111u\u1ed5i qu\u00e2n Phi\u00ean v\u1ec1 b\u1ea3n b\u1ed9.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, T\u1ea3 th\u1eadp di, Tri ch\u1ebf c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi Ngu H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao T\u00edch d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u v\u00e2ng chi\u1ebfu c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, c\u00f3 k\u1ebb nh\u1edd h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Xin t\u1eeb nay cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, n\u00f4 t\u00ec, h\u00e0ng x\u00f3m t\u1ed1 c\u00e1o, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh.\"<\/i> L\u1ea1i xin khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan t\u01b0 ph\u00e1p v\u00e0 ch\u1ee9c quan, n\u00ean h\u1ecfi m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 lu\u1eadt ph\u00e1p thay cho vi\u1ec7c thi ph\u00e1n. Vua \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[87] Th\u00e1ng n\u00e0y, \u1edf v\u00f9ng An, Ph\u1ee5c c\u00f3 voi ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, sai s\u1ee9 b\u1eaft ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>[88] T\u1ea3 l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh, anh c\u1ee7a Chi\u00eau Hi\u1ebfn Th\u00e1i h\u1eadu, c\u00f9ng c\u00e1c em l\u00e0 Th\u1ea9m Tri\u1ec7u, Th\u1ea9m Ti\u1ebfn s\u1ed1ng \u1edf Th\u01b0\u1eddng S\u01a1n, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh.<\/p>\n\n<p>[89] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh l\u00e0m T\u1ea3 long v\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea9m Tri\u1ec7u l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ea7n v\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea9m Ti\u1ebfn l\u00e0m T\u1ea3 v\u0169 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u01b0u, ban nh\u00e0 \u1edf kinh th\u00e0nh. Khi Th\u00e1i h\u1eadu c\u00f2n s\u1ed1ng, Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh t\u1eebng v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c \u1edf V\u1ea1n Tu\u1ebf \u0111i\u1ec7n, Vua v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a v\u00ec l\u00e0 anh em c\u1eadu, \u0111\u1ec1u n\u00e2ng ch\u00e9n ch\u00fac th\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[90] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5m c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t g\u1ecdi quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o l\u00e0 \u00e2n m\u00f4n, s\u01b0 m\u00f4n v\u00e0 t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 m\u00f4n sinh.<\/p>\n\n<p>[91] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c qu\u00e2n v\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia phong t\u01b0\u1edbc \u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[92] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, T\u1ea7n Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng Th\u01b0\u1ee3ng Ba Vu d\u00e2ng \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[93] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Th\u00f4i T\u1ee5ng c\u00f9ng Trung s\u1ee9 L\u01b0 \u0110\u1ee9c Nh\u1ea1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f9ng tu s\u1eeda mi\u1ebfu V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i giao cho Th\u00f4i T\u1ee5ng tra c\u1ee9u v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a nh\u1eefng m\u01b0u th\u1ea7n, danh t\u01b0\u1edbng c\u00f3 c\u00f4ng lao n\u1ed5i b\u1eadt t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u00e2y, r\u1ed3i tr\u00ecnh t\u00ean l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[94] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, l\u1ea5y nh\u1eefng t\u1edd ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u ph\u1ee5 \u0111\u1ec7 g\u1eedi xu\u1ed1ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan tham kh\u1ea3o b\u00e0n lu\u1eadn, n\u1ebfu c\u00f3 n\u1ed9i dung n\u00e0o c\u00f3 \u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh th\u00ec t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[95] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[96] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u1eb7t d\u00e2u v\u00e0 t\u00e1o l\u00e0m c\u1ee7i. L\u1ea1i ra chi\u1ebfu cho hai b\u1edd s\u00f4ng Ho\u00e0ng v\u00e0 Bi\u1ec7n, h\u00e0ng n\u0103m giao cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u du v\u00e0 li\u1ec5u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba s\u00f4ng v\u1ee1.<\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1eadp l\u1ea1i khoa thi Th\u01b0 ph\u00e1n b\u1ea1t tu\u1ec7.<\/p>\n<p><i>(Theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed', v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng t\u00e1m \u0111\u00e3 ghi vi\u1ec7c t\u00e1i l\u1eadp khoa thi n\u00e0y. Nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', v\u00ec ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb, c\u00f2n vi\u1ec7c thi h\u00e0nh th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[98] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u l\u00e0 T\u1eeb Quang Th\u1eeba v\u00ec x\u1eed \u00e1n sai l\u1ea7m b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[99] V\u0169 An Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 [footnote]V\u0169 An Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9: C\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 1 gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t C\u1ef1u Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed quy\u1ec3n 116 Chu th\u01b0 - Th\u1ebf T\u00f4ng k\u1ef7, quy\u1ec3n 133 L\u01b0u Ng\u00f4n truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Th\u00e1ng 7 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 <i>(956)<\/i>, phong Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e0m L\u00e3ng Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, ki\u00eam ch\u1ee9c V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed quy\u1ec3n 11 Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng truy\u1ec7n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 483 H\u1ed3 Nam Chu th\u1ecb truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9'. V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 3 <i>(953)<\/i> t\u1eeb L\u00e3ng Ch\u00e2u th\u0103ng l\u00ean, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean V\u0169 An qu\u00e2n. Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'V\u0169 An' \u1edf \u0111\u00e2y n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'V\u0169 B\u00ecnh'.[\/footnote], ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e2m b\u1ec7nh n\u1eb7ng, tri\u1ec7u t\u1eadp t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, giao ph\u00f3 con trai l\u00e0 Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n v\u00e0 d\u1eb7n: <i>\"Ta t\u1eeb n\u01a1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u1ea5y binh, c\u00f9ng l\u00fac m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f2n Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0nh Ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u <i>(V\u0103n Bi\u1ec3u, ng\u01b0\u1eddi L\u00e3ng Ch\u00e2u, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2)<\/i>. H\u1eafn th\u01b0\u1eddng b\u1ea5t m\u00e3n v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3. Khi ta ch\u1ebft, V\u0103n Bi\u1ec3u \u1eaft t\u1ea1o ph\u1ea3n[footnote]'Ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u00e1n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], n\u00ean d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eafng, h\u00e3y gi\u1eef ch\u1eb7t th\u00e0nh tr\u00ec, kh\u00f4ng giao chi\u1ebfn, t\u1ef1 quy ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n<p>S\u01b0 Phan c\u00f9ng H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u00ea, th\u00f4ng gia, t\u1eebng theo H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e0m Th\u00e2n qu\u00e2n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9, l\u1eadp nhi\u1ec1u c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0nh Ph\u00f9ng tin d\u00f9ng. H\u00e0nh Ph\u00f9ng m\u1ea5t, B\u1ea3o Quy\u1ec1n thay quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>H\u00e0nh Ph\u00f9ng s\u00f9ng t\u00edn Ph\u1eadt gi\u00e1o, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ed9 t\u0103ng ni, trai gi\u1edbi s\u00e1m h\u1ed1i kh\u00f4ng ng\u1eebng. M\u1ed7i khi g\u1eb7p t\u0103ng nh\u00e2n, d\u00f9 gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u v\u00e1i l\u1ea1y, t\u1ef1 tay c\u1ea7m ch\u1eadu kh\u0103n, n\u1ea5u n\u01b0\u1edbc r\u1eeda t\u1ed9i. \u00d4ng b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Ta gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng nh\u1edd Ph\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec sao gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c oan nghi\u1ec7t?\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed, B\u1ea3o Quy\u1ec1n k\u1ebf v\u1ecb cha v\u00e0o th\u00e1ng 9, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ebfn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c H\u00e0nh Ph\u00f9ng m\u1ea5t, c\u00f3 l\u1ebd do ng\u00e0y t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nay theo C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed, ghi ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 9. Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean c\u0169ng ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 9.)<\/i><\/p>\n\n<p>[100] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban \u00e1o m\u1eb7c cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham gia tri\u1ec1u ch\u00ednh. C\u01a1 quan h\u1eefu ty t\u00e2u: <i>\"Theo l\u1ec7 c\u0169, vi\u1ec7c ban \u00e1o ch\u1ec9 d\u00e0nh cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, h\u1ecdc s\u0129 c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh l\u1edbn.\"<\/i> Vua ph\u00e1n: <i>\"Kh\u00f4ng ban cho tr\u0103m quan, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd.\"<\/i> B\u00e8n ban cho t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n\n<p>[101] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Qu\u00e1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ty \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[102] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, phong L\u1ec7 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m Quan Nam binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n\n<p>[103] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, c\u01a1 quan h\u1eefu ty d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n m\u1edbi s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u1ec1 c\u00e1c quy ch\u1ebf: 'Tu\u1ea7n t\u01b0 c\u00e1ch', 'Tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch', 'Bi\u00ean s\u1eafc c\u00e1ch', m\u1ed7i lo\u1ea1i m\u1ed9t quy\u1ec3n. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n d\u01b0\u1edbi 30 tu\u1ed5i v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c l\u1ec7nh l\u1ee5c, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3.<\/p>\n\n<p>[104] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1c \u0110\u00e0i, sai c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp luy\u1ec7n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n Vi\u00ean.<\/p>\n\n<p>[105] Huy\u1ec7n l\u1ec7nh Qu\u1ea3ng T\u1ebf l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Trung ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o H\u1ea3i M\u00f4n.<\/p>\n\n<p>[106] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, phong Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i b\u1ea3o, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9. <i>(Theo s\u00e1ch 'S\u01a1n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o s\u00e1ch' th\u00ec ghi l\u00e0 Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i \u00fay sung Khu m\u1eadt s\u1ee9.)<\/i> Khu m\u1eadt s\u1ee9 kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u00ednh quan, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. L\u1ea1i phong Tuy\u00ean huy b\u1eafc uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n l\u00e0m Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u1ec1, d\u00e2n gi\u00e0 tr\u1ebb ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f3c l\u00f3c, m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n<p>[107] Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u nghe tin Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n l\u00ean ng\u00f4i, t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>\"Ta c\u00f9ng H\u00e0nh Ph\u00f9ng \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e0n vi, l\u1eadp c\u00f4ng danh, nay sao l\u1ea1i ph\u1ea3i qu\u1ef3 g\u1ed1i th\u1edd m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb!\"<\/i> Nh\u00e2n d\u1ecbp Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n ph\u00e1i qu\u00e2n thay phi\u00ean canh gi\u1eef V\u0129nh Ch\u00e2u, \u0111i qua Ho\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u b\u00e8n l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea3n, m\u1eb7c tang ph\u1ee5c gi\u1ea3, nh\u01b0 th\u1ec3 s\u1eafp \u0111\u1ebfn V\u0169 L\u0103ng \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang.<\/p>\n<p>Khi qua \u0111\u1ea5t \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 H\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 Li\u1ec5u Gi\u1ea3n \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c l\u01b0u h\u1eadu, v\u1ed1n khinh th\u01b0\u1eddng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u, kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ecb. \u0110ang l\u00fac y\u1ebfn ti\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn, Li\u1ec5u Gi\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c kh\u00e1ch: <i>\"V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn th\u00ec b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng lo.\"<\/i> R\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0103n u\u1ed1ng. Ch\u1ed1c l\u00e1t, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u d\u1eabn qu\u00e2n x\u00f4ng v\u00e0o ph\u1ee7, Li\u1ec5u Gi\u1ea3n say kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea7m cung t\u00ean, ch\u1ec9 ng\u1ed3i b\u1ec7 v\u1ec7 m\u1eafng nhi\u1ebfc, c\u00f9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft. Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u l\u1ea5y \u1ea5n t\u00edn, t\u1ef1 x\u01b0ng quy\u1ec1n l\u01b0u h\u1eadu, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>\u25cb B\u1ea3o Quy\u1ec1n li\u1ec1n l\u1ec7nh cho D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan d\u1eabn to\u00e0n qu\u00e2n ch\u1ed1ng l\u1ea1i V\u0103n Bi\u1ec3u, nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1eddi c\u1ee7a ti\u00ean nh\u00e2n, c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. S\u01b0 Phan c\u0169ng kh\u00f3c, quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ea5y ch\u1ee7 nh\u00e2n ch\u01b0a, tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf m\u00e0 hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> Qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ec1u ph\u1ea5n ch\u1ea5n, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n c\u1ed1ng hi\u1ebfn.<\/p>\n<p>B\u1ea3o Quy\u1ec1n l\u1ea1i sai s\u1ee9 c\u1ea7u vi\u1ec7n \u1edf Kinh Nam, v\u00e0 \u0111\u1ebfn xin vi\u1ec7n binh[footnote] 'v\u00e0 \u0111\u1ebfn xin vi\u1ec7n binh' ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], V\u0103n Bi\u1ec3u c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 bi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Theo 'B\u1ed9t H\u1ea3i h\u00e0nh ni\u00ean k\u00fd', Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0110\u00e0m Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng 'Qu\u1ed1c s\u1eed Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n truy\u1ec1n' l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. X\u00e9t 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng 12 \u0111\u00e3 sai Tri\u1ec7u To\u1ea1i mang chi\u1ebfu d\u1ee5 V\u0103n Bi\u1ec3u, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau m\u1edbi ph\u1ea3n, c\u00f3 l\u1ebd th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, V\u0103n Bi\u1ec3u v\u1eabn c\u00f2n chi\u1ebfm gi\u1eef \u0110\u00e0m Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[108] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n\n<p>[109] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ec7nh cho c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u1eadp kho s\u00e1ch chi\u1ebfu. D\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a T\u00f4ng ch\u00ednh khanh H\u00e0 Gian l\u00e0 Tri\u1ec7u C\u1ee7.<\/p>\n<p><i>(C\u1ee7, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12.)<\/i><\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, t\u1ed5 ch\u1ee9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn \u1edf ph\u00eda t\u00e2y ngo\u1ea1i th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 l\u1ee3i nh\u1edd v\u1ea3, k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i.<\/p>\n<p><i>(Theo '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"X\u01b0a g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i s\u1ee9 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1ee5c m\u1ec7nh Vua, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 k\u1ebb s\u0129. T\u1eeb nay \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m nh\u1edd v\u1ea3 t\u01b0 l\u1ee3i, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[112] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, l\u1ea1i t\u1ed5 ch\u1ee9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn \u1edf ph\u00eda t\u00e2y ngo\u1ea1i th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[113] Vua n\u00f3i v\u1edbi qu\u1ea7n th\u1ea7n: <i>\"T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n \u0111\u1ebfn nay, qu\u00e2n v\u1ec7 s\u0129 kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt. Tr\u1eabm v\u1eeba x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng k\u1ebb y\u1ebfu k\u00e9m, l\u1ea1i t\u1ef1 m\u00ecnh ki\u1ec3m tra t\u00e0i ngh\u1ec7 \u0111\u00e1nh, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, b\u1eafn cung c\u1ee7a h\u1ecd, nay \u0111\u1ec1u l\u00e0 tinh nhu\u1ec7, n\u00ean thu\u1eadn th\u1eddi l\u1ec7nh m\u00e0 di\u1ec5n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7.\"<\/i> Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u1edf \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 hai ty, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfm d\u1ee5ng qu\u00e2n s\u1ed1 qu\u00e1 m\u1ee9c, h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, ghi v\u00e0o l\u1ec7nh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u00eam, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec di\u1ec5n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7 m\u1edbi ban chi\u1ebfu.)<\/i><\/p>\n\n<p>[114] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u00e2u, huy\u1ec7n ch\u0103m lo d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, khi\u1ebfn s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u t\u0103ng th\u00eam, th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1eadp ph\u1ea7n t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n, c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn b\u1eadc kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t c\u1ea5p. N\u1ebfu ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103m ng\u00e0n h\u1ed9, huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103m tr\u0103m h\u1ed9, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u0103m ng\u00e0n, n\u0103m tr\u0103m h\u1ed9 l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u1ec3 t\u00ednh ph\u1ea7n. N\u1ebfu ch\u0103m lo kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u gi\u1ea3m s\u00fat, c\u0169ng theo nh\u01b0 ph\u00e9p t\u0103ng h\u1ed9 m\u00e0 gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n, v\u00e0 h\u1ea1 b\u1eadc kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t c\u1ea5p. C\u00e1c ch\u1ee7 ty h\u00e0nh s\u1ef1 theo th\u00f3i quen, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ti\u1ebfn b\u1eadc kh\u1ea3o x\u00e9t, ch\u1ec9 xem x\u00e9t nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1eb7ng nh\u1eb9, li\u1ec1n ghi l\u00e0 lo\u1ea1i k\u00e9m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay, c\u00f3 quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay xin c\u1ee9 gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n h\u1ed9 kh\u1ea9u, th\u00ec \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c thi\u1ebfu h\u1ee5t m\u1ed9t ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 h\u1ea1 b\u1eadc kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t c\u1ea5p. N\u1ebfu v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ecf b\u00ea, b\u1ecb ch\u1ebf ph\u1ea1t, c\u0169ng h\u1ea1 m\u1ed9t c\u1ea5p.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[115] L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Th\u1eddi h\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a quan kinh \u0111\u00f4 sai kh\u00e1c nhau, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ba m\u01b0\u01a1i s\u00e1u th\u00e1ng l\u00e0m \u0111\u1ee7, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hai m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng th\u00ec d\u1eebng nh\u1eadn ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed. C\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u00e0ng n\u0103m ghi ch\u00e9p s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 chu\u1ea9n m\u1ef1c. T\u1eeb nay xin c\u00e1c quan trong b\u1ed9 ki\u00eam nhi\u1ec7m ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng l\u00e0m \u0111\u1ee7. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea3o x\u00e9t, c\u0169ng l\u1ea5y th\u1eddi h\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0m m\u1ee9c. Ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed v\u1eabn chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u0169.\"<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[116] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai Th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung C\u1ed1 Di sang c\u1ed1ng.<\/p>\n<p><i>(C\u1ed1 Di, ch\u01b0a th\u1ea5y r\u00f5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[117] H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng Bi\u00ean Quy \u0110\u1ea3ng ba l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n\n<p>[118] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Kinh Nam Cao B\u1ea3o H\u00fac b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, tri\u1ec7u Nha n\u1ed9i \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u01b0\u1eddng An L\u01b0\u01a1ng Di\u00ean T\u1ef1 \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Ta b\u1ec7nh s\u1ebd kh\u00f4ng kh\u1ecfi, anh em ai c\u00f3 th\u1ec3 giao ph\u00f3 vi\u1ec7c h\u1eadu s\u1ef1?\"<\/i><\/p>\n<p>Di\u00ean T\u1ef1 \u0111\u00e1p: <i>\"Ng\u00e0i kh\u00f4ng nh\u1edb Ch\u00ednh \u00dd V\u01b0\u01a1ng sao? Ti\u00ean V\u01b0\u01a1ng b\u1ecf con m\u00ecnh l\u00e0 K\u1ebf Xung, giao qu\u00e2n ph\u1ee7 cho ng\u00e0i, nay K\u1ebf Xung \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh r\u1ed3i.\"<\/i><\/p>\n<p>B\u1ea3o H\u00fac n\u00f3i: <i>\"L\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i ph\u1ea3i.\"<\/i> Li\u1ec1n giao cho K\u1ebf Xung quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n m\u00e3 trong ngo\u00e0i. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, B\u1ea3o H\u00fac m\u1ea5t.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3o H\u00fac m\u1ea5t ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, theo ni\u00ean bi\u1ec3u, qu\u1ed1c s\u1eed c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, ri\u00eang 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' ghi l\u00e0 n\u0103m sau, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n\n<p>[119] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 l\u00e0 Th\u00edch L\u1ee3i Gia, Vua n\u01b0\u1edbc Cao Ly l\u00e0 Chi\u00eau \u0111\u1ec1u sai s\u1ee9 sang c\u1ed1ng ph\u1ea9m v\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[120] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, nh\u00e0 Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 g\u1ea7n kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[121] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban l\u1ecbch cho v\u00f9ng Giang Nam.<\/p>\n\n<p>[122] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu \u0110o\u00e0n Chi\u00eau Du\u1ec7 v\u00ec ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u01b0 ph\u00e1p tham qu\u00e2n \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[123] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, phong V\u0169 b\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, quy\u1ec1n tri L\u00e3ng Ch\u00e2u Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n l\u00e0m V\u0169 b\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[124] Truy t\u1eb7ng Long ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Giang Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u0129a l\u00e0m Tr\u1ea5n qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>To\u00e0n Ngh\u0129a \u0111ang b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua h\u00e0ng ng\u00e0y sai th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, trung s\u1ee9 li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, v\u00e0 truy\u1ec1n m\u1eadt ch\u1ec9[footnote] b\u1ea3n 'th\u1ea3' g\u1ed1c vi\u1ebft '\u0111\u00e3n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 278, truy\u1ec7n M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u0129a ch\u00e9p 'Nh\u01b0ng d\u1ee5 m\u1eadt ch\u1ec9'.[\/footnote] r\u1eb1ng: <i>\"Khi n\u00e0o b\u1ec7nh thuy\u00ean gi\u1ea3m, s\u1ebd ban cho ng\u01b0\u01a1i ti\u1ebft vi\u1ec7t \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 b\u1ec7nh To\u00e0n Ngh\u0129a \u0111\u00e3 r\u1ea5t n\u1eb7ng, \u00f4ng ch\u1ec9 g\u1eadt \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n. Khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua r\u01a1i l\u1ec7, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u00eam t\u01b0\u1edbc v\u1ecb. Con trai \u00f4ng m\u1edbi 7 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o cung, ban t\u00ean l\u00e0 Tri Ti\u1ebft, b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>[125] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u1eefng k\u1ebb c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i tr\u1ecb gi\u00e1 t\u1eeb 10 t\u1ea5m v\u1ea3i tr\u1edf l\u00ean s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed gi\u1ea3o. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i th\u00e0nh k\u1ebb n\u00e0o l\u1ea5y c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 3000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ee7 m\u1ea1ch s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu th\u1ee9 2 l\u1ea1i \u0111\u1ed5i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[126] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1: <i>\"M\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Huy\u1ec7n \u00fay, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Ch\u1ee7 b\u1ea1, b\u1ed5ng l\u1ed9c ngang v\u1edbi Ch\u1ee7 b\u1ea1. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u1ee5 tr\u1ed9m c\u1eafp, \u0111\u00e1nh nhau v\u00e0 ki\u1ec7n t\u1ee5ng tr\u01b0\u1edbc kia giao cho Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng x\u1eed l\u00fd, nay giao l\u1ea1i cho Huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 Huy\u1ec7n \u00fay ph\u1ee5 tr\u00e1ch. T\u1eeb huy\u1ec7n c\u00f3 10.000 h\u1ed9 \u0111\u1ebfn 1.000 h\u1ed9, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Cung th\u1ee7 kh\u00e1c nhau.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[127] T\u1eeb \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf \u0111i, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 th\u01b0\u1eddng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng, ngang quy\u1ec1n v\u1edbi Huy\u1ec7n l\u1ec7nh, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u00e1o th\u1eb3ng l\u00ean Ch\u00e2u, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i c\u1ea5p huy\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f2n quy\u1ec1n h\u00e0nh. T\u1eeb nay, Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i ch\u1ecbu s\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a huy\u1ec7n, ch\u1ec9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch trong ph\u1ea1m vi th\u00e0nh qu\u00e1ch m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5.<\/p>\n<p><i>(Theo h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Ph\u1ed5. 'B\u1ea3n ch\u00ed' v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u00e9p: N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2, c\u1ea5m c\u00e1c phi\u00ean h\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng, t\u1eeb \u0111\u00f3 d\u00f9ng l\u1ea1i ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u0103n b\u1ea3n tr\u00ean, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[128] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, c\u00e1c ch\u00e2u B\u1ed3, T\u1ea5n, T\u1eeb, Th\u1ea5p, T\u01b0\u01a1ng, V\u1ec7 g\u1eb7p n\u1ea1n \u0111\u00f3i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1edf kho ph\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[129] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 b\u1eaft gi\u1eb7c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu th\u1ef1c h\u00e0nh: <i>\"Quy \u0111\u1ecbnh ba th\u1eddi h\u1ea1n, m\u1ed7i h\u1ea1n hai m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y. Trong h\u1ea1n th\u1ee9 nh\u1ea5t m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, L\u1ec7nh v\u00e0 U\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc th\u0103ng ch\u1ecdn; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, gi\u1ea3m hai b\u1eadc. Trong h\u1ea1n th\u1ee9 hai m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, th\u0103ng hai b\u1eadc. Trong h\u1ea1n th\u1ee9 ba m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, L\u1ec7nh v\u00e0 U\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc ch\u1ee9c; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, th\u0103ng hai b\u1eadc. Qu\u00e1 ba h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, U\u00fd b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ed9t th\u00e1ng b\u1ed5ng l\u1ed9c, L\u1ec7nh b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ed9t n\u1eeda. U\u00fd ba l\u1ea7n b\u1ecb ph\u1ea1t, L\u1ec7nh b\u1ed1n l\u1ea7n b\u1ecb ph\u1ea1t, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc th\u0103ng ch\u1ecdn; ba l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u1ec7nh v\u00e0 U\u00fd c\u00f9ng giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda, U\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec7nh, h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng, L\u1ec7nh th\u00ec ri\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[130] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, sai Trung s\u1ee9 Tri\u1ec7u To\u1ea1i mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u00f9ng \u0110\u00e0m, L\u00e3ng tuy\u00ean d\u1ee5, cho ph\u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u v\u1ec1 tri\u1ec1u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh Kinh Nam ph\u00e1t binh gi\u00fap Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[131] Vua th\u1ea5y v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Nhung nhi\u1ec1u l\u1ea7n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, b\u00e8n tuy\u1ec3n b\u1ed5 Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1eafc ch\u00e2u Di\u00eau N\u1ed9i U\u00e2n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00e1nh ch\u00e2u. N\u1ed9i U\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(N\u1ed9i U\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6.)<\/i><\/p>\n\n<p>[132] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 cai tr\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. N\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ta, th\u00ec ta s\u1ebd \u01b0u \u0111\u00e3i gia quy\u1ebfn c\u1ee7a h\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c h\u1eadu h\u0129, c\u1ea5p nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c quy\u1ec1n, cho h\u1ecd t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n thu\u1ebf[footnote]'t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n thu\u1ebf', nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'C\u1ed1 ng\u1eef', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00f4 \u0111\u1ecdng c\u1ee7a T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t ch\u00e9p, Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, 'l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a trong qu\u1eadn \u0111\u1ec1u giao cho \u00f4ng, cho ph\u00e9p t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf qua \u0111\u01b0\u1eddng.' 'Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 283, ph\u1ea7n H\u1eadu T\u1ea5n k\u1ef7, th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 8, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an l\u1eadp Ki\u1ec1u Vinh l\u00e0m H\u1ed3i \u0111\u1ed3 s\u1ee9, H\u1ed3 Tam T\u1ec9nh ch\u00fa r\u1eb1ng: 'Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u l\u1eadp H\u1ed3i \u0111\u1ed3 v\u1ee5, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n ng\u00e0y nay.' S\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 17, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 11 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9 ch\u00e9p: 'Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh tr\u1ea5n gi\u1eef ph\u00eda T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc, 'l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u giao cho h\u1ecd, cung c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf qua \u0111\u01b0\u1eddng.'' Quy\u1ec3n 60, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 c\u0169ng c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c cho T\u00e2y H\u1ea1 't\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n'. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'H\u1ed3i \u0111\u1ed3' l\u00e0 \u0111\u00fang.[\/footnote], cho ph\u00e9p h\u1ecd chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, d\u0169ng c\u1ea3m l\u00e0m tay ch\u00e2n. N\u1ebfu ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u1eaft s\u1ebd th\u00e0nh c\u00f4ng, d\u00f9 ta c\u00f3 ph\u1ea3i gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng cung n\u1eef, t\u1ed1i gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1ed1i \u0111a, \u0111\u1ec3 d\u00e0nh ti\u1ec1n chi ti\u00eau bi\u00ean ph\u00f2ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo 'Kinh V\u0169 Th\u00e1nh L\u01b0\u1ee3c', n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3, Th\u00e1i T\u1ed5 c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y, do Di\u00eau N\u1ed9i U\u00e2n tr\u1ea5n gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ph\u00eda T\u00e2y, n\u00ean ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[133] N\u0103m \u0111\u00f3, Chu Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u1eed c\u0169 v\u00e0 s\u1eed m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng d\u1eddi \u0111\u1ebfn Ph\u00f2ng Ch\u00e2u v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3[footnote]'d\u1eddi \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'B\u1eafc c\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. '\u0110\u01b0\u1eddng D\u01b0 L\u1ee5c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng d\u1eddi t\u1eeb T\u00e2y Cung ra v\u00e0o n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 3. E r\u1eb1ng sai, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n\n<p>[134] C\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Kinh \u0110\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, ch\u00e2u ch\u00e2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghi\u00eam tr\u1ecdng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, n\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[135] Th\u1ee5c ch\u1ee7 sai quan x\u00e9t l\u1ea1i thu\u1ebf thi\u1ebfu \u1edf b\u1ed1n tr\u1ea5n, m\u01b0\u1eddi s\u00e1u ch\u00e2u t\u1eeb n\u0103m Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi l\u0103m \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i, r\u1ed3i truy \u0111\u1ed1c ri\u00eang.<\/p>\n<p>L\u1ec7nh Long Du l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Thu\u1ea7n \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 d\u00e2ng s\u1edb can gi\u00e1n, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"Nay giao th\u1eddi Gi\u00e1p T\u00fd, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, thi\u00ean v\u1eadn nh\u00e2n s\u1ef1, h\u1ee3p n\u00ean c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu theo l\u1eddi b\u00e0n thu thu\u1ebf n\u1eb7ng \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m r\u1ed1i \u0111\u1ea1i lu\u00e2n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea1m \u00fd tr\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t. Sao Th\u00e1i Nh\u1ea5t s\u1eafp r\u1eddi kh\u1ecfi khu v\u1ef1c v\u1ed1n chia, m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u00ec mang ph\u00fac, s\u1eafp \u0111i th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tai \u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n h\u1ecda th\u00e0nh ph\u00fac n\u00ean s\u1edbm lo t\u00ednh. N\u1ebfu l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam thu\u1ebf ph\u00fa, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 h\u1ecda kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea1m \u00fd tr\u1eddi th\u1ee9 hai. C\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ed1n bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1eadc ch\u00ed t\u00f4n, ph\u00e2n t\u00e1n trong d\u00e2n, t\u00edch th\u00e0nh t\u00e0i s\u1ea3n, n\u1ebfu l\u1ea1i b\u1eaft thu\u1ebf th\u00ec ai d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i? B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng b\u1ecf c\u1ee7a nh\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a l\u1edbn? \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ea1o Vua th\u1ee9 nh\u1ea5t. D\u00e2n l\u00e0 ch\u1ee7 c\u1ee7a s\u00e1u qu\u00e2n, d\u00e2n \u0111\u1ee7 th\u00ec qu\u00e2n kh\u00f4ng thi\u1ebfu, d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec qu\u00e2n l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ee7? Chuy\u00ean ch\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho s\u00e1u qu\u00e2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ea1o Vua th\u1ee9 hai.\"<\/i> Th\u1ee5c ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1n Thu\u1ea7n th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n: <i>\"Ta th\u1ea5y k\u1ebb so\u00e1n ng\u1ee5y \u0111\u1ed5i s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng th\u00e0nh cung \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ed5i \u00e1o t\u00eda th\u00e0nh ho\u00e0ng b\u00e0o, \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n khu th\u00e0nh nghi tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed5i li\u00eau t\u00e1 th\u00e0nh khanh t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ed5i v\u1ee3 thi\u1ebfp th\u00e0nh phi h\u1eadu, sao b\u1eb1ng c\u1ee9 x\u01b0ng l\u00e0 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 do\u00e3n th\u00ec ch\u1eb3ng lo h\u1ecda di\u1ec7t t\u1ed9c?\"<\/i> Nghe \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3, c\u00f2n Thu\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn v\u1eabn th\u1ea3n nhi\u00ean. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o Thu\u1ea7n: <i>\"T\u00e0i \u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng g\u00e1nh v\u00e1c tr\u1ecdng tr\u00e1ch, n\u00ean h\u1ea1 m\u00ecnh m\u1ed9t ch\u00fat \u1eaft s\u1ebd v\u00e0o ch\u1ed1n kim loan ng\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng.\"<\/i> Thu\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>\"Ta l\u00e0m sao ch\u1ecbu n\u1ecbnh b\u1ecdn ch\u00f3 chu\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c!\"<\/i> \u00fd ch\u1ec9 v\u00e0o Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n. <i>(V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u1ea5y n\u0103m C\u00e0n H\u1ef1u nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[136] Nam H\u00e1n H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ch\u00e2n sau khi gi\u1ebft Chung Do\u00e3n Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean ngang ng\u01b0\u1ee3c, gh\u00e9t Cung Tr\u1eebng Xu v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ee9ng tr\u00ean m\u00ecnh, th\u01b0\u1eddng x\u00e2m ph\u1ea1m quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd, khi\u1ebfn Tr\u1eebng Xu t\u1ee9c gi\u1eadn. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Ng\u1ea1n Ch\u00e2n t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi L\u1ec7 phi c\u1ee7a Ti\u00ean ch\u1ee7, Tr\u1eebng Xu b\u00e8n ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u1ea1n Ch\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i, c\u00f9ng con m\u01b0u gi\u1ebft Tr\u1eebng Xu. Tr\u1eebng Xu sai T\u00e2y ban t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Ng\u1ed9 t\u1ed1 c\u00e1o cha con Ng\u1ea1n Ch\u00e2n m\u01b0u ph\u1ea3n, b\u1eaft giam v\u00e0 gi\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Chung Do\u00e3n Ch\u01b0\u01a1ng, xem n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean. H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ch\u00e2n, xem n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 s\u00e1u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[137] Nam H\u00e1n ch\u1ee7 n\u1ea1p hai con g\u00e1i c\u1ee7a L\u00fd Th\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb l\u00e0m Qu\u00fd phi, ng\u01b0\u1eddi em l\u00e0m M\u1ef9 nh\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i. Phong Th\u00e1c l\u00e0m N\u1ed9i th\u00e1i s\u01b0, m\u1ecdi vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ea9m b\u00e1o Th\u00e1c tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Th\u00e1c, xem n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 s\u00e1u.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ea1o Ho\u00e0i Nam m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung l\u00e0 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n \u0111i s\u1ee9 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u00fang \u1edf D\u01b0\u01a1ng, T\u1ee9 ch\u1ebft \u0111\u00f3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Trong qu\u1eadn c\u00f2n h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n d\u1ef1 tr\u1eef c\u00f3 th\u1ec3 cho vay, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu s\u1ebd thu ho\u1ea1ch l\u00faa m\u1edbi.&#8221;<\/i> C\u00f3 quan vi\u00ean ng\u0103n c\u1ea3n Ngh\u0129a Lu\u00e2n, n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u00f3i k\u00e9m, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i, ai s\u1ebd ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m?&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi l\u1ea1i Ngh\u0129a Lu\u00e2n, \u00f4ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia \u0111ang thi h\u00e0nh nh\u00e2n ch\u00ednh, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd c\u1ea3m \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed h\u00f2a, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, c\u1ea7n g\u00ec lo l\u1eafng v\u1ec1 h\u1ea1n h\u00e1n hay l\u0169 l\u1ee5t?&#8221;<\/i> Vua vui l\u00f2ng, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n c\u1ee7a Ngh\u0129a Lu\u00e2n kh\u00f4ng ghi r\u00f5 n\u0103m, c\u00f3 s\u00e1ch ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, s\u00e1ch &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217; ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00ednh x\u00e1c ng\u00e0y n\u00e0o. X\u00e9t r\u1eb1ng Ngh\u0129a Lu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf kinh \u0111\u00f4, n\u00ean vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t ch\u1eafc ch\u1eafn ph\u1ea3i sau khi \u0111\u1ed1c th\u00fac kho l\u01b0\u01a1ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u00faa m\u00f9a thu? Vi\u1ec7c ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 sai, ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Nh\u01b0ng th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m n\u00e0y c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y, nghi r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 nghe theo l\u1eddi Ngh\u0129a Lu\u00e2n, n\u00ean ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y. Ngh\u0129a Lu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m n\u00e0y, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng t\u1eeb H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung l\u00ean ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang Khai Phong v\u00e0 Tu\u1ea5n Nghi x\u00e2y d\u1ef1ng g\u00f3c \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e0nh. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ngh\u0129a Th\u00e0nh l\u00e0 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n <i>(ng\u01b0\u1eddi V\u0169 An)<\/i> \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[4] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c n\u00f4ng tang. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u n\u0103m, \u0111\u1ec1u ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng ch\u00e9p: Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: D\u00e2n sinh nh\u1edd v\u00e0o s\u1ef1 ch\u0103m ch\u1ec9, c\u1ee7a b\u00e1u ch\u1ec9 c\u00f3 l\u00faa g\u1ea1o, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi d\u1ea1y minh tri\u1ebft c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng. Tr\u1eabm cai tr\u1ecb Trung H\u1ea1, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n d\u1eaft, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t mu\u00f4n d\u00e2n, mong \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3. Hu\u1ed1ng chi ngh\u1ec1 n\u00f4ng tang l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u01a1m \u00e1o, nay m\u00f9a xu\u00e2n \u0111ang \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, \u0111\u00fang l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u gieo tr\u1ed3ng, lo r\u1eb1ng k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng c\u00f2n nhi\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec thu ho\u1ea1ch m\u00f9a thu s\u1ebd ra sao? C\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u00e2u m\u1ee5c, nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n ch\u00fang, n\u00ean d\u1eabn d\u1eaft l\u00ea d\u00e2n, kh\u00edch l\u1ec7 vi\u1ec7c n\u00f4ng, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi nh\u00e0 \u0111\u1ec1u ch\u0103m ch\u1ec9 c\u00e0y c\u1ea5y, ba m\u00f9a v\u1ee5 kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ee1 d\u1edf, ra s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng, mong c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, c\u00f4ng lao s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, qu\u1ed1c ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong T\u00e0o Nguy\u00ean Trung ki\u00eam ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, con trai \u00f4ng l\u00e0 Di\u00ean K\u00ednh <i>(theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217;, Di\u00ean K\u00ednh c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Di\u00ean K\u1ebf)<\/i> l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ch\u00e2u Qua, ban t\u00ean l\u00e0 Di\u00ean Cung.<\/p>\n<p>[6] C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u s\u1eed d\u1ee5ng ti\u1ec1n s\u1eaft k\u1ebdm v\u00e0 ti\u1ec1n <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c th\u00f4ng b\u1ea3o&#8221;<\/i> do Giang Nam \u0111\u00fac. D\u00e2n gian ai c\u00f3 ti\u1ec1n n\u00e0y ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean quan, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t h\u00e0ng r\u00e0o gai \u0111\u1ec3 thu nh\u1eadn, n\u1ebfu ai d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, n\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n sai s\u1ee9 Ch\u1ec9 C\u1ed1t \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[8] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft d\u00e2n l\u1eef h\u00e0nh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m c\u01b0 l\u00e0m phu d\u1ecbch.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Tr\u1ea1m l\u00e0m Thi\u1ec7n b\u1ed9 lang trung. Tr\u1ea1m v\u00e2ng chi\u1ebfu qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 \u1edf K\u1ef3 Xu\u00e2n, thu nh\u1eadp h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i. Vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p n\u00e0y kh\u00f4ng theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea1m, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Th\u00e1ng n\u00e0y, tu s\u1eeda con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ed5 \u1edf T\u00e2y Kinh, nh\u1eefng ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c san b\u1eb1ng.<\/p>\n<p>[12] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho c\u00e1c H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 quan v\u0103n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u00e2n t\u00e1, l\u1ec7nh l\u1ee5c, n\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed. N\u1ebfu sau n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed tham nh\u0169ng, h\u00e8n nh\u00e1t, b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed s\u1ebd b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu t\u1ed9i.<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ch\u1ee7' trong 'c\u1eed ch\u1ee7 t\u1ecda chi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-84-1\" href=\"#footnote-84-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7 x\u1eed \u00e1n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n tr\u00e1nh vi\u1ec7c m\u00e0 t\u00f9y ti\u1ec7n t\u1ea5u tr\u00ecnh xin ch\u1ec9 th\u1ecb, k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i v\u00e0 ph\u1ea1t \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c x\u00e9t t\u1ed9i v\u00e0 ph\u1ea1t \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u00e0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng l\u1eb7p l\u1ea1i \u1edf ph\u1ea7n sau.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u1ee9 n\u0103m ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u00e1c quan v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n ch\u1ea7u h\u1ecfi, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, ph\u1ea3i ch\u1ec9 ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong ch\u00ednh s\u1ef1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ho\u1eb7c nh\u1eefng oan khu\u1ea5t trong ng\u1ee5c t\u00f9, n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a tr\u0103m h\u1ecd, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c', ch\u1eef 'ph\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'n\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 s\u1eeda l\u1ea1i. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 60 ph\u1ea7n 1 ghi l\u00e0 'cho ph\u00e9p ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c'.\" id=\"return-footnote-84-2\" href=\"#footnote-84-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn d\u1eaft lan man. Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, cho ph\u00e9p t\u00e2u tr\u00ecnh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ea5t k\u1ef3 l\u00fac n\u00e0o, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ho\u1ea1t Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ebfn Phong b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y \u1edf \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n \u1edf kho qu\u00e2n nhu v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu: K\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp m\u00e0 tang v\u1eadt \u0111\u1ee7 n\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ee7 m\u1ec7nh gi\u00e1 th\u00ec x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>[17] Th\u1ee5c ch\u1ee7 l\u1eadp T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng Huy\u1ec1n Tri\u1ebft l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ra l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u01b0ng l\u00e0 <i>&#8220;\u0110i\u1ec7n h\u1ea1&#8221;<\/i>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u00e0 <i>&#8220;Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed&#8221;<\/i>. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Th\u00e0nh \u0110\u00f4 l\u00e0 L\u00fd H\u1ea1o d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean, n\u00ean m\u1edbi d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Huy\u1ec1n Tri\u1ebft, xem n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu th\u1ee9 ba. L\u00fd H\u1ea1o, xem n\u0103m \u0110\u1ed3ng Quang th\u1ee9 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Nay mu\u1ed1n b\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00f5 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb qu\u1ed1c.&#8221;<\/i> C\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ai tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ban r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y cho Th\u00f4i T\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0o th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m n\u00e0y, truy\u1ec7n c\u1ee7a Th\u00f4i T\u1ee5ng c\u0169ng n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00f9a h\u00e8 n\u0103m th\u1ee9 ba m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ecdc tr\u00f2. Nh\u01b0ng &#8216;B\u1ea3o hu\u1ea5n&#8217; l\u1ea1i ghi vi\u1ec7c v\u00f5 th\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch l\u00e0 do ban th\u01b0\u1edfng cho Th\u00f4i T\u1ee5ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai, nay kh\u00f4ng theo. S\u1eed th\u1ea7n L\u00fd H\u00e3ng n\u00f3i: X\u01b0a Quang V\u0169 trung h\u01b0ng, kh\u00f4ng b\u1eaft c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ea3i lo vi\u1ec7c quan, \u0111\u1ebfn khi thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn c\u00e1c c\u00f4ng khanh, lang t\u01b0\u1edbng b\u00e0n lu\u1eadn kinh ngh\u0129a, \u0111\u1ebfn khuya m\u1edbi th\u00f4i. B\u1edfi vi\u1ec7c d\u1ef1ng nghi\u1ec7p v\u00e0 tr\u1ecb qu\u1ed1c v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1. Nay Th\u00e1i T\u1ed5 mu\u1ed1n b\u1eaft v\u00f5 th\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 \u00fd h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 tr\u1ecb qu\u1ed1c. C\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eabn ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft ch\u00ea tr\u00e1ch.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb trung, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu t\u1eeb nay T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb trung, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9: b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t s\u00e1ch 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7' quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a T\u00f4n Ph\u00f9ng C\u00e1t ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu t\u1eeb nay T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb trung, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh', nghi r\u1eb1ng ba ch\u1eef 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9' n\u00ean \u0111\u1eb7t sau 'Khu m\u1eadt s\u1ee9'.\" id=\"return-footnote-84-3\" href=\"#footnote-84-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u1ec5, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 300 ngh\u00ecn, Phi\u00ean tr\u1ea5n 500 ngh\u00ecn, sung v\u00e0o c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1. L\u1ea1i kh\u1eafc \u0111\u00e1 \u1edf Trung th\u01b0 ghi r\u00f5 n\u0103m th\u00e1ng nh\u1eadn ch\u1ee9c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1ed9p, sau n\u00e0y d\u00f9 th\u0103ng chuy\u1ec3n c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u0169 tr\u1edf l\u1ea1i nh\u1eadm ch\u1ee9c, n\u1ed9p \u0111\u00fang s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> L\u00fac \u1ea5y, Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 tr\u00ecnh r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Trung th\u01b0 \u0111\u1ec1u n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u1ec5 3000 quan, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m ph\u1ea1m hai ch\u00e2u L\u1ed9, T\u1ea5n, t\u01b0\u1edbng gi\u1eef th\u00e0nh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n uy\u1ec3n, m\u1edf ti\u1ec7c cho c\u00e1c quan t\u00f9y t\u00f9ng.<\/p>\n<p>[22] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Kh\u1ed1ng h\u1ea1c h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Do\u00e3n Hu\u00e2n b\u1ecb t\u01b0\u1edbc h\u1ebft quan t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0y l\u00e0m Gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 \u1edf ch\u00e2u H\u1ee9a.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Hu\u00e2n \u0111\u1ed1c th\u00fac d\u00e2n phu n\u1ea1o v\u00e9t s\u00f4ng Ng\u0169 Tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00e2n phu Tr\u1ea7n L\u01b0u ban \u0111\u00eam b\u1ecf tr\u1ed1n, Hu\u00e2n t\u1ef1 \u00fd ch\u00e9m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n, \u0111\u1ec1u c\u1eaft tai tr\u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft k\u00eau oan, Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd \u0110\u00e0o \u0111ang \u1ed1m n\u1eb1m \u1edf nh\u00e0, bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y, g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng vi\u1ebft t\u1ea5u xin ch\u00e9m Hu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ea1 l\u1ed7i v\u1edbi d\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd \u0110\u00e0o n\u00f3i: <i>&#8220;\u00d4ng \u0111au l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean t\u1ef1 gi\u1eef g\u00ecn s\u1ee9c kh\u1ecfe. Vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e3y t\u1ea1m b\u1ecf qua.&#8221;<\/i> L\u00fd \u0110\u00e0o gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ebft l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ta sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi. Nh\u01b0ng ta l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, bi\u1ebft vi\u1ec7c qu\u00e2n hi\u1ec7u v\u00f4 t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn?&#8221;<\/i> Vua xem t\u1ea5u, khen ng\u1ee3i; nh\u01b0ng ngh\u0129 Hu\u00e2n v\u1ed1n trung d\u0169ng, ch\u1ec9 nh\u1eb9 tay tr\u00e1ch ph\u1ea1t m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Hu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Nghi.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 ph\u00e1i s\u1ee9 sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Ch\u00e2u Ngh\u1ec7 \u0111\u00f3i k\u00e9m, n\u00ean c\u1ea5p cho h\u1ea1t gi\u1ed1ng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Quan, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn sau c\u1ee7a Khai Phong Do\u00e3n \u0111\u1ec3 d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[27] Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u01b0 h\u1ea7u th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i ng\u1ea1o m\u1ea1n c\u00e0n r\u1ee1, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean x\u1eed ph\u1ea1m ph\u00e1p, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi, ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a B\u1ed9 H\u00ecnh g\u1ea7n nh\u01b0 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf. M\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n qu\u00fd gi\u00e1, vi\u1ec7c khoan dung v\u1edbi phi\u00ean tr\u1ea5n c\u00f3 \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf ch\u0103ng!&#8221;<\/i> B\u00e8n ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eeb nay sau khi x\u1eed xong \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"'t\u1eed h\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'nh\u00e2n h\u00ecnh', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c\" id=\"return-footnote-84-4\" href=\"#footnote-84-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, ph\u1ea3i ghi l\u1ea1i h\u1ed3 s\u01a1 v\u00e0 t\u1ea5u tr\u00ecnh, \u1ee7y th\u00e1c B\u1ed9 H\u00ecnh xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[28] L\u01b0 V\u0103n D\u1ef1c, Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 H\u00e0 Nam, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c; Tang Th\u1ef1c, Tham qu\u00e2n Ph\u00e1p T\u00e0o, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c quan. C\u00f3 m\u1ed9t ni c\u00f4 t\u00ean Ph\u00e1p Thi\u00ean, t\u01b0 l\u1ee3i d\u00f9ng t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a s\u01b0 ph\u1ee5, theo lu\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng V\u0103n D\u1ef1c x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp, khi\u1ebfn b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, m\u01b0a l\u1edbn, mi\u1ec5n bu\u1ed5i ch\u1ea7u cho b\u00e1ch quan.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Giang Nam, ban t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m qu\u1ed1c t\u00edn nh\u00e2n d\u1ecbp sinh th\u1ea7n c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7.<\/p>\n<p>[31] Ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 n\u00ean x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c th\u1ecb lang c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9. <i>(Theo &#8216;C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c&#8217; c\u1ee7a H\u00f9ng Kh\u1eafc: chi\u1ebfu cho h\u1ecdc s\u0129 x\u1ebfp tr\u00ean th\u1ecb lang.)<\/i> Nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c th\u1eeba lang, th\u00ec x\u1ebfp tr\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u1ecb. Khi l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, theo v\u1ecb tr\u00ed c\u0169.&#8221;<\/i> Theo l\u1ec7 c\u0169, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Vua, kh\u00f4ng tham gia ngo\u1ea1i tri\u1ec1u, m\u1ed7i n\u0103m ng\u0169 nh\u1eadt kh\u1edfi c\u01b0, x\u1ebfp h\u00e0ng sau t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, trong y\u1ebfn ti\u1ec7c ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t ph\u1ea9m, khi h\u1ee3p ban th\u00ec tr\u00ean c\u1ea3 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. L\u00fac n\u00e0y, \u0110\u00e0o C\u1ed1c l\u00e0m L\u1ec5 B\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 ki\u00eam H\u1ecdc S\u0129 Th\u1eeba Ch\u1ec9, trong khi c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau nh\u01b0 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 l\u00e0m Lang trung c\u00e1c b\u1ed9, n\u00ean C\u1ed1c nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u00e2u xin, khi\u1ebfn ban chi\u1ebfu n\u00e0y, th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 t\u1ef1 l\u1eadp d\u1ecb, h\u1ea1 th\u1ea5p Ph\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 m\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn s\u0129 nh\u01b0 M\u00e3 Th\u00edch \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, N\u1eef Ch\u00e2n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho Tam Ty c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00f4ng cho l\u00ednh th\u00fa, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi quan c\u1ea5p xe c\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, T\u00f4 Do\u00e3n Nguy\u00ean, huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Phong Kh\u00e2u, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec t\u00e2u vi\u1ec7c m\u01b0a gi\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i nghi th\u1ee9c x\u1ebfp h\u00e0ng trong tri\u1ec1u, th\u0103ng Th\u1ecb lang L\u1ee5c t\u00e0o l\u00ean tr\u00ean C\u1ea5p s\u1ef1 trung v\u00e0 X\u00e1 nh\u00e2n, Lang trung l\u00ean tr\u00ean B\u1ed5 khuy\u1ebft, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00ean tr\u00ean Th\u1eadp di, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 l\u00ean tr\u00ean Th\u1ecb lang L\u1ee5c t\u00e0o nh\u01b0ng d\u01b0\u1edbi Trung th\u01b0 th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>Theo l\u1ec7 c\u0169, quan B\u1eafc t\u1ec9nh thu\u1ed9c h\u00e0ng Th\u1ecb t\u00f2ng, quan ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean quan t\u1ee9 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh, quan b\u00e1t ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean quan ng\u0169 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi 'b\u00e1t ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean ng\u0169 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh'. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t v\u00e0 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u s\u1ef1 th\u1eadt' quy\u1ec3n 12, c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean ng\u0169 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh'. X\u00e9t \u00fd v\u0103n, nghi ng\u1edd 'b\u00e1t ph\u1ea9m' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'l\u1ee5c ph\u1ea9m'.\" id=\"return-footnote-84-5\" href=\"#footnote-84-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ty tam ph\u1ea9m<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ty tam ph\u1ea9m'. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29, 'tam ph\u1ea9m' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'nh\u1ecb ph\u1ea9m'.\" id=\"return-footnote-84-6\" href=\"#footnote-84-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, di d\u00e2n h\u00e0ng c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ebfn H\u00ecnh ch\u00e2u, Minh ch\u00e2u, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[38] Ph\u00f9ng M\u1eadt nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin l\u1ea1i nh\u00e0 c\u0169 v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf Th\u01b0 ch\u00e2u, Vua ban chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[39] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang h\u1ecfa t\u00e1ng.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;B\u1eadc V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf v\u1ec1 quan t\u00e0i v\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t, nh\u1eb1m l\u00e0m d\u00e0y nh\u00e2n lu\u00e2n v\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t phong h\u00f3a. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng h\u1ecfa t\u00e1ng, r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5<a class=\"footnote\" title=\"'R\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5', ch\u1eef 'r\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-7\" href=\"#footnote-84-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, t\u1eeb nay n\u00ean c\u1ea5m ch\u1ec9.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[40] Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu t\u0103ng m\u1ee9c x\u1eed ph\u1ea1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c bu\u00f4n l\u1eadu mu\u1ed1i c\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 30 c\u00e2n, n\u1ea5u mu\u1ed1i ki\u1ec1m \u0111\u1ebfn 10 c\u00e2n th\u00ec x\u1eed t\u1eed. Mu\u1ed1i d\u00f9ng cho t\u1eb1m \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00e0nh th\u1ecb tr\u00ean 100 c\u00e2n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t. L\u1ea1i tu s\u1eeda l\u1ec7nh c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 men. Ph\u00e0m ai t\u01b0 ch\u1ebf, \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i theo m\u1ee9c: trong th\u00e0nh 20 c\u00e2n, ngo\u00e0i l\u00e0ng 30 c\u00e2n th\u00ec x\u1eed t\u1eed. D\u00e2n n\u00e0o d\u00e1m mang r\u01b0\u1ee3u t\u01b0 v\u00e0o trong ph\u1ea1m vi 50 d\u1eb7m quanh kinh th\u00e0nh, 20 d\u1eb7m quanh T\u00e2y Kinh v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u th\u00e0nh, t\u1eeb 5 \u0111\u1ea5u tr\u1edf l\u00ean th\u00ec x\u1eed t\u1eed. Ngo\u00e0i ph\u1ea1m vi quy \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu c\u00f3 n\u01a1i b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u c\u00f4ng m\u00e0 r\u01b0\u1ee3u t\u01b0 v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u00f3 1 th\u1ea1ch th\u00ec x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[41] Ban \u0111\u1ea7u, L\u01b0u T\u00f2ng Hi\u1ec7u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn x\u01b0ng th\u1ea7n, nghe tin \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 d\u1eddi v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng nam, nghi ng\u1edd s\u1ebd b\u1ecb t\u1eadp k\u00edch, n\u00ean r\u1ea5t lo s\u1ee3, b\u00e8n sai con l\u00e0 Thi\u1ec7u C\u01a1 mang l\u1ec5 v\u1eadt h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ebfn t\u1ea1 l\u1ed7i, l\u1ea1i ng\u1ea7m c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng Ng\u00f4 Vi\u1ec7t \u0111\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Thi\u1ec7u C\u01a1 \u0111\u1ebfn D\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng, th\u00ec tang l\u1ec5 c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. <i>(Nguy\u00ean T\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd C\u1ea3nh. Nay theo ph\u00e9p c\u1ee7a s\u00e1ch &#8216;T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217;, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ng\u1ee5y quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng hi\u1ec7u g\u1ed1c c\u1ee7a h\u1ecd.)<\/i> Thi\u1ec7u C\u01a1 nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 gi\u1eef l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng sai s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho T\u00f2ng Hi\u1ec7u, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec T\u00f2ng Hi\u1ec7u \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ung th\u01b0 l\u01b0ng. Con \u00fat l\u00e0 Thi\u1ec7u T\u01b0 n\u1eafm quy\u1ec1n l\u01b0u th\u1ee7, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u0103m Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u, Thi\u1ec7u T\u01b0 \u0111\u00eam tri\u1ec7u s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n, Th\u1ed1ng qu\u00e2n s\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn vu c\u00e1o Thi\u1ec7u T\u01b0 m\u01b0u ph\u1ea3n, \u0111\u1ecbnh \u0111em \u0111\u1ea5t \u0111ai d\u00e2ng cho Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, b\u00e8n b\u1eaft Thi\u1ec7u T\u01b0 giao cho \u0110\u01b0\u1eddng, suy t\u00f4n Th\u1ed1ng qu\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu, c\u00f2n m\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"'K\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'D\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-8\" href=\"#footnote-84-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi L\u00e2m Ho\u00e0i, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean. Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0, c\u0169ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Khai V\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. &#8216;L\u01b0u T\u00f2ng Hi\u1ec7u truy\u1ec1n&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng T\u00f2ng Hi\u1ec7u l\u00e2m b\u1ec7nh, b\u1ecb Nha hi\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u00e9p bu\u1ed9c, H\u00e1n T\u01b0 t\u1ef1 x\u01b0ng L\u01b0u h\u1eadu, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m Ph\u00f3. Nh\u01b0ng &#8216;Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn truy\u1ec1n&#8217; l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng T\u00f2ng Hi\u1ec7u ch\u1ebft, Thi\u1ec7u T\u01b0 n\u1eafm quy\u1ec1n l\u01b0u th\u1ee7 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn b\u1eaft Thi\u1ec7u T\u01b0, suy t\u00f4n H\u00e1n T\u01b0. Hai truy\u1ec7n m\u00e2u thu\u1eabn nhau. Tham kh\u1ea3o c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, th\u00ec &#8216;Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn truy\u1ec1n&#8217; ch\u00e9p \u0111\u00fang, c\u00f2n &#8216;L\u01b0u T\u00f2ng Hi\u1ec7u truy\u1ec1n&#8217; sai. B\u1ec7nh c\u1ee7a T\u00f2ng Hi\u1ec7u h\u1eb3n l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 hai, c\u00f2n ch\u1ebft v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay. &#8216;\u0110\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 3 vi\u1ec7c T\u00f2ng Hi\u1ec7u ch\u1ebft. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y n\u00e0o? &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u00fd ni\u00ean&#8217; c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00e9p ng\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[42] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 Giang Nam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang ti\u1ec1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y qua s\u00f4ng ph\u00eda b\u1eafc.<\/p>\n<p>[43] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf hai kinh \u0111\u00f4 d\u1ea7n thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi c\u0169, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c x\u01b0a b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, tuy vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra v\u1eabn c\u00f2n ghi trong s\u1ed5 s\u00e1ch, nh\u01b0ng th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u1ea3i do c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n. V\u00ec theo quy \u0111\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m do \u0111\u1ee7 n\u0103m h\u1ea1n, khi tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng t\u1eadp trung \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i s\u1edbm r\u1eddi kinh. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba m\u00e3n nhi\u1ec7m s\u01a1 quan, kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan c\u0169, ch\u1ec9 x\u01b0ng l\u00e0 c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c, mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan, nh\u01b0ng nguy\u00ean s\u1eafc ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o ph\u1ee5c ch\u1ee9c. Khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ch\u1ee9c m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 r\u00e8n luy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 qua nhi\u1ec7m kh\u00f3 m\u00e0 tr\u1edf l\u1ea1i. Th\u1ea7n mong t\u1eeb nay c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan, n\u1ebfu sau khi gi\u1ea3m b\u1edbt m\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu d\u01b0\u1edbi ba l\u1ea7n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, v\u1eabn ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i c\u01a1 quan th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ee7 ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1eadp trung. N\u1ebfu sau khi gi\u1ea3m b\u1edbt m\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu tr\u00ean ba l\u1ea7n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, ho\u1eb7c t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch kh\u1ea3o h\u1ea1ch, th\u00ec theo nguy\u00ean s\u1eafc ch\u1ec9 x\u1eed l\u00fd. N\u1ebfu t\u1ea1i nhi\u1ec7m b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c ho\u1eb7c t\u1ea1i c\u01a1 quan b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, do h\u00ecnh b\u1ed9 c\u1ea5p gi\u1ea5y x\u00f3a \u00e1n, l\u1ea1i b\u1eaft tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u1ed1ng, th\u00ec l\u1ec7nh gi\u1eef ch\u1ed7 tr\u1ed1ng, c\u00f2n l\u1ea1i theo s\u1eafc ch\u1ec9 v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m Khai V\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0u Nh\u1ea1c.)<\/i><\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ea5y Ti\u1ec1n Trung ch\u00ednh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u T\u00e1n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tri\u1ec7u T\u00e1n nh\u1eadn m\u1eadt ch\u1ec9 ri\u00eang, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1. Khi s\u1eafp \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u, \u00f4ng chia qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 binh \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc sau, khi\u1ebfn li\u00ean t\u1ee5c kh\u00f4ng d\u1ee9t. Trong r\u1eebng r\u1eadm, t\u1eeb xa \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u1edd x\u00ed, b\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng, H\u1ed3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, nh\u00ecn nhau m\u1ea5t h\u1ebft kh\u00ed th\u1ebf, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng k\u00ednh s\u1ee3. Tri\u1ec7u T\u00e1n l\u00e0 con c\u1ee7a Tri\u1ec7u Di\u00ean Th\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Tri\u1ec7u T\u00e1n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12 \u0111\u1eddi H\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Quan.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t \u1edf T\u00e2y Ch\u00e2u l\u00e0 A \u0110\u1ed1c d\u00e2ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ch\u00e2u H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ed1n tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i d\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Ho\u00e0ng huynh Quang T\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, truy phong l\u00e0 Ung v\u01b0\u01a1ng. Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 th\u1ee9 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, truy phong l\u00e0 Qu\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng, ban t\u00ean l\u00e0 Quang T\u00e1n. C\u1ed1 phu nh\u00e2n qu\u1eadn H\u1ed9i K\u00ea h\u1ecd H\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u00f4n l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu. Ho\u00e0ng mu\u1ed9i th\u1ee9 ba \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0 Tr\u1ea7n qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa. Phu nh\u00e2n h\u1ecd H\u1ea1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong. C\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i \u00fat c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5, c\u00f9ng m\u1eb9 v\u1edbi Vua, ch\u01b0a tr\u00f2n tu\u1ed5i \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, thi\u1ebft l\u1eadp tr\u1ea1i B\u00e1ch T\u1ec9nh thu\u1ed9c Tr\u1ea5n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[50] B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m ph\u1ea1m L\u00e2n ch\u00e2u, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i h\u1ecd.<\/p>\n<p>[51] \u0110\u1ecbnh Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd Di H\u01b0ng sai s\u1ee9 d\u00e2ng c\u1ed1ng 300 con ng\u1ef1a. Vua \u0111ang sai th\u1ee3 ng\u1ecdc ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111ai, th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, g\u1ecdi s\u1ee9 gi\u1ea3 h\u1ecfi xem b\u1ee5ng c\u1ee7a Di H\u01b0ng to th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u00e2u r\u1eb1ng Di H\u01b0ng c\u00f3 b\u1ee5ng to. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u00fac.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai s\u1ee9 mang \u0111ai ban cho \u00f4ng, Di H\u01b0ng c\u1ea3m ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[52] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gia quy\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng v\u1eabn c\u00f2n \u1edf Giang Nam. Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5 <i>(\u0110inh T\u1ef5)<\/i>, ra chi\u1ebfu cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 t\u00ecm ki\u1ebfm v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c c\u1ea7u m\u01b0a, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang L\u1ed9 ch\u00e2u m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e1i H\u00e0nh th\u00f4ng su\u1ed1t vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, th\u0103ng huy\u1ec7n B\u1eafc H\u1ea3i thu\u1ed9c Thanh ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n B\u1eafc H\u1ea3i, v\u1eabn l\u1ea5y N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0111\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Quang M\u1ef9 l\u00e0m Qu\u00e2n s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"V\u1eabn l\u1ea5y N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0111\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Quang M\u1ef9 l\u00e0m Qu\u00e2n s\u1ee9, ch\u1eef '\u0110\u00f4' b\u1ea3n g\u1ed1c vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-9\" href=\"#footnote-84-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>. Quang M\u1ef9 cai tr\u1ecb gi\u1ea3n d\u1ecb, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t y\u00eau m\u1ebfn. Ba n\u0103m sau, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, h\u00e0ng tr\u0103m d\u00e2n B\u1eafc H\u1ea3i \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda c\u1ea7u xin \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i, Vua ra chi\u1ebfu d\u1ee5, h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu r\u1eddi, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, h\u1ecd m\u1edbi ch\u1ecbu gi\u1ea3i t\u00e1n. Quang M\u1ef9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi V\u0103n Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>[56] C\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho T\u01b0 hu\u00e2n Lang trung H\u00e0 \u1ea4u Xung c\u00f9ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i ki\u1ec3m tra t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00f9a m\u00e0ng kh\u00f4 h\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(\u1ea4u Xung, ch\u01b0a th\u1ea5y ti\u1ec3u s\u1eed.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Qu\u00e1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ra chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf y\u1ebfn nh\u1ea1c, Th\u00e1i quan d\u00e2ng c\u01a1m chay.<\/p>\n<p>[59] Chi\u1ebfu ban xu\u1ed1ng y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c quan Huy\u1ec7n l\u1ec7nh ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c ph\u00e2n b\u1ed5 sai d\u1ecbch<a class=\"footnote\" title=\"Ki\u1ec3m s\u00e1t sai d\u1ecbch, 'Sai d\u1ecbch' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'sai s\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 1 c\u1ee7a s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c', quy\u1ec3n 12 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng Ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-10\" href=\"#footnote-84-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, ph\u1ea3i \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00f4ng b\u1eb1ng. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ef1 t\u1ed1 gi\u00e1c, ki\u1ec7n t\u1ee5ng. C\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i vi\u00ean th\u00ec ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c sai d\u1ecbch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo.<\/p>\n<p>[60] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1i quy ho\u1ea1ch cung \u0111i\u1ec7n, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a T\u00e2y Kinh, sai H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n \u0111\u1ee9ng ra tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[61] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu \u1edf Ch\u00e2u T\u00fac ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i k\u00e9m.<\/p>\n<p>[62] Tr\u1ea5n T\u1ecbch D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Ch\u00e2u T\u1ea7n, l\u00e0 \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng x\u01b0a, ti\u1ebfp gi\u00e1p ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc v\u1edbi v\u00f9ng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y r\u1ed9ng l\u1edbn, n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t g\u1ed7 t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi Nhung t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm ngu\u1ed3n l\u1ee3i n\u00e0y. Khi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba Cao Ph\u00f2ng nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Ch\u00e2u T\u1ea7n, b\u00e8n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb l\u1eadp Ty Th\u00e1i t\u1ea1o, khai ph\u00e1 \u0111\u1ea5t \u0111ai h\u00e0ng tr\u0103m d\u1eb7m, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n l\u0169y \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u00f3ng 300 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa. Ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng V\u0129 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Nhung, ph\u00eda nam s\u00f4ng V\u0129 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 Trung Hoa, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00e2y g\u1ed7 l\u1edbn \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi Nhung l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Ba Vu d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn tranh ch\u1ea5p, g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng vong cho qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa. Cao Ph\u00f2ng xu\u1ea5t qu\u00e2n giao chi\u1ebfn, b\u1eaft gi\u1eef h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c b\u1ed9 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n g\u00e2y chuy\u1ec7n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, c\u1eed Khu m\u1eadt s\u1ee9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 l\u00e0m H\u00f9ng V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ebfn thay Cao Ph\u00f2ng. M\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9: <i>&#8220;Khanh \u0111\u00e3 n\u1eafm gi\u1eef vi\u1ec7c Khu m\u1eadt l\u00e2u n\u0103m, tu\u1ed5i t\u00e1c d\u1ea7n cao, nay cho Khanh \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u T\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u00e2n b\u1eb1ng vi\u1ec7c lao nh\u00e0n. Ng\u00e0y mai chi\u1ebfu ban ra, s\u1ee3 Khanh v\u00ec r\u1eddi xa Tr\u1eabm m\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi lo l\u1eafng, n\u00ean Tr\u1eabm b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho Khanh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[63] N\u0103m th\u1ee9 hai d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Chu Th\u1ebf T\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m v\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c h\u1ecdc x\u00e1. Sau khi l\u00ean ng\u00f4i, Vua li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u0103ng c\u01b0\u1eddng tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd, t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1ebd ch\u00e2n dung c\u00e1c b\u1eadc Ti\u00ean Th\u00e1nh, Ti\u00ean Hi\u1ec1n, Ti\u00ean Nho. Vua t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1eddi t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 Nhan H\u1ed3i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n v\u00e0 quan l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n so\u1ea1n l\u1eddi t\u00e1n cho c\u00e1c v\u1ecb kh\u00e1c. Xa gi\u00e1 c\u1ee7a Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u0103m. <i>(Theo s\u00e1ch &#8216;S\u01a1n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o s\u00e1ch&#8217;, th\u00e1ng s\u00e1u ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, nh\u01b0ng trong s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00f4ng ghi r\u00f5. Xem x\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217;, &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed k\u00fd&#8217;, &#8216;T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi, xin ghi ch\u00fa \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i> Khi \u0111\u00f3, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam l\u00e0 Th\u00f4i T\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ecdc sinh gi\u1ea3ng s\u00e1ch, Vua nghe tin r\u1ed3i khen ng\u1ee3i. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua sai trung s\u1ee9 ban r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 hoa qu\u1ea3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ban chi\u1ebfu d\u00f9ng nghi l\u1ec5 b\u1eadc nh\u1ea5t, \u0111\u1eb7t 16 c\u00e2y k\u00edch tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng mi\u1ebfu th\u1edd V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(D\u1ef1a theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c b\u1ea3n k\u1ef7&#8217; v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, Th\u00e1i T\u1ed5 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, n\u0103m th\u1ee9 ba th\u00e1ng gi\u00eang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn. Tuy nhi\u00ean, &#8216;T\u1ed5 t\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ef1&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, th\u00e1ng hai \u0111\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 hai, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd, t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c b\u1eadc Th\u00e1nh Hi\u1ec1n. Ni\u00ean \u0111\u1ea1i trong s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00e1c bi\u1ec7t so v\u1edbi c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng. C\u00f2n vi\u1ec7c tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd v\u00e0 t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng Th\u00e1nh Hi\u1ec1n, &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; ghi l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1eeb \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec Vua \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m r\u1ed3i m\u1edbi c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng n\u00e0y. &#8216;C\u1ed1 s\u1ef1&#8217; c\u00f3 l\u1ebd nh\u1ea7m l\u1eabn. Th\u00f4i T\u1ee5ng l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u00f4i Hi\u1ec7p. Xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng ba n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Quan.<\/p>\n<p>[65] H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft l\u00e0 Vi\u00ean Ph\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh Kh\u00fac Ph\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(Vi\u00ean Ph\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua ban \u00e2n x\u00e1 gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh cho t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf Kinh k\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc, do h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, tr\u1eddi m\u01b0a.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua sai Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u, tha t\u1ed9i cho Th\u01b0\u1ee3ng Ba Vu, th\u1ea3 h\u1ebft c\u00e1c t\u00f9 binh b\u1ecb b\u1eaft, ban cho c\u1ea9m b\u00e0o v\u00e0 \u0111ai b\u1ea1c, r\u1ed3i b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c khai th\u00e1c g\u1ed7.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn V\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[70] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, c\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ed1t \u0111\u00e8n trong l\u1ec5 Trung Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Nh\u01b0 B\u00edch \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, c\u00e1m \u01a1n v\u00ec l\u1ec5 v\u1eadt sinh th\u1ea7n.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea1ch Nh\u01b0 B\u00edch, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Binh s\u0129 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng t\u1eeb Giang Nam, nh\u1eefng k\u1ebb y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, tr\u1ea3 v\u1ec1 m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi cho \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Tri ch\u00e2u Th\u01b0 Ch\u00e2u, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu ng\u01b0\u1eddi L\u1ecbch Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u00f9ng To\u1ea3n t\u00e2u: <i>&#8220;Trong \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u c\u00f3 l\u1ee3i t\u1eeb c\u00e2y c\u1ecf c\u00f4, b\u1ed3, c\u00e1, ba ba, d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ea5p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u01b0 Si\u00eau t\u0103ng thu th\u00e0nh thu\u1ebf ch\u1ee3, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n, h\u00e0 kh\u1eafc t\u1ec9 m\u1ec9, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang m\u1ec7t m\u1ecfi, k\u00eau ca v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t l\u1ee3i, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n nghe theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[74] Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Ty m\u00f4n lang trung ng\u01b0\u1eddi An B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u1ef9, phong th\u00e1i \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, gi\u1ecfi vi\u1ebft th\u01b0 t\u1eeb, l\u00e0m quan d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Chu Th\u1ebf T\u00f4ng, gi\u1eef ch\u1ee9c g\u1ea7n Vua, d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng t\u00e2u vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 tr\u00fang nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n c\u1ee7a th\u1eddi cu\u1ed9c, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u1eady r\u01b0\u1ee3u m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00ednh c\u1ea9n. Khi \u1ea5y Vua \u0111ang coi qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, th\u01b0\u1eddng khoan dung cho \u00f4ng, \u0111\u1ebfn nay b\u00e3i ch\u1ee9c \u00f4ng l\u00e0m Gi\u00e1 b\u1ed9 lang trung. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ch\u00e9m ch\u1ebft V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9 l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u01b0\u1eddng S\u1ea7m t\u00ean Hu\u00e2n \u1edf ch\u1ee3 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Hu\u00e2n t\u1eeb nh\u1ecf h\u01b0 h\u1ecfng, t\u1eebng gi\u1ea3 l\u00e0m quan Cung ph\u1ee5ng \u0111\u1ebfn T\u1ee9 Ch\u00e2u, b\u1ecb tr\u01b0\u1edfng quan ph\u00e1t hi\u1ec7n, b\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, n\u00ean b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>[76] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 qu\u00e2n s\u0129 trong \u0111\u1ed9i V\u00e2n Ti\u1ec7p gi\u1ea3 m\u1ea1o kh\u1eafc \u1ea5n c\u1ee7a Ty Th\u1ecb v\u1ec7, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n ch\u00e9m. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0 luy\u1ec7n t\u1eadp k\u1ef9 c\u00e0ng, m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb b\u1ea5t tr\u1ecb nh\u01b0 v\u1eady sao!&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai l\u00f9ng b\u1eaft h\u1ebft, \u0111\u00e0y ra c\u00e1c \u0111\u1ea3o. T\u1eeb \u0111\u00f3, b\u1ecdn gian ho\u1ea1t m\u1edbi ch\u1ea5n ch\u1ec9nh.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Tr\u00f3c sinh ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 L\u1ed9 Qu\u00fd c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, sai C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0u T\u1ea3i c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc.<\/p>\n<p>[79] Ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan tri\u1ec1u th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9, khi tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 t\u1ec7 n\u1ea1n c\u1ee7a d\u00e2n gian \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean <a class=\"footnote\" title=\"'C\u1ee5 s\u1edf ki\u1ebfn d\u00e2n gian l\u1ee3i b\u1ec7nh d\u0129 v\u0103n' : 'C\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00ec', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-11\" href=\"#footnote-84-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>[80] H\u1eefu v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t l\u00e0 Ti\u1ebft Hu\u00e2n coi kho Th\u01b0\u1eddng Doanh, thu t\u00f4 c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111ong \u0111o thi\u1ebfu h\u1ee5t, b\u1ecb chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c, \u0111\u00e0y \u0111i Nghi Ch\u00e2u, l\u1ea1i trong kho b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p><i>(C\u1ef1u l\u1ee5c cho l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 hai, nay theo T\u00e2n l\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n<p>[81] N\u0103m ch\u00e2u l\u00e0 Duy\u1ec5n, T\u1ebf, \u0110\u1ee9c, T\u1eeb, Minh c\u00f3 n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u.<\/p>\n<p>[82] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, ra d\u1ee5 cho \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh, ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 K\u1ecbch Kh\u1ea3 C\u1eedu v\u1ec1 h\u01b0u v\u1edbi ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c khanh. Kh\u1ea3 C\u1eedu \u0111\u00e3 qu\u00e1 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd xin v\u1ec1 h\u01b0u, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh cho \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(T\u00e2n l\u1ee5c n\u00f3i Kh\u1ea3 C\u1eedu kh\u1ea9n kho\u1ea3n xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, Qu\u1ed1c s\u1eed c\u0169ng ch\u00e9p gi\u1ed1ng. Nay theo H\u1ed9i y\u1ebfu.)<\/i><\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ea5y Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n l\u00e0m Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Duy Tu\u1ea5n l\u00e0 con c\u1ee7a Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c. Th\u1ee5c xin ban cho con m\u00ecnh c\u1edd ti\u1ebft v\u00f9ng L\u0129nh Nam, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng quan V\u01b0\u01a1ng Hu\u1ea5n v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf Th\u00e1i H\u00e0 v\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng quan V\u01b0\u01a1ng Hu\u1ea5n v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf Th\u00e1i H\u00e0 v\u1ee5, 'Th\u00e1i H\u00e0 v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1t H\u00e0 v\u1ee5', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-12\" href=\"#footnote-84-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, x\u1eed t\u1eed b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf ch\u1ee3. V\u00ec Hu\u1ea5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia d\u00f9ng c\u00e1m, h\u1ea1t l\u00e9p, \u0111\u1ea5t c\u00e1t tr\u1ed9n v\u00e0o qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb Tr\u01b0\u01a1ng Nghi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o. Th\u01b0\u1edfng cho Nghi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c.<\/p>\n<p>[85] C\u00f9ng ng\u00e0y, sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1eeba Thi\u00ean h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, d\u1eabn binh \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 tr\u1ea1i, \u0111u\u1ed5i qu\u00e2n Phi\u00ean v\u1ec1 b\u1ea3n b\u1ed9.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, T\u1ea3 th\u1eadp di, Tri ch\u1ebf c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi Ngu H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao T\u00edch d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u v\u00e2ng chi\u1ebfu c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, c\u00f3 k\u1ebb nh\u1edd h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Xin t\u1eeb nay cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, n\u00f4 t\u00ec, h\u00e0ng x\u00f3m t\u1ed1 c\u00e1o, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh.&#8221;<\/i> L\u1ea1i xin khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan t\u01b0 ph\u00e1p v\u00e0 ch\u1ee9c quan, n\u00ean h\u1ecfi m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 lu\u1eadt ph\u00e1p thay cho vi\u1ec7c thi ph\u00e1n. Vua \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[87] Th\u00e1ng n\u00e0y, \u1edf v\u00f9ng An, Ph\u1ee5c c\u00f3 voi ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, sai s\u1ee9 b\u1eaft ch\u00fang.<\/p>\n<p>[88] T\u1ea3 l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh, anh c\u1ee7a Chi\u00eau Hi\u1ebfn Th\u00e1i h\u1eadu, c\u00f9ng c\u00e1c em l\u00e0 Th\u1ea9m Tri\u1ec7u, Th\u1ea9m Ti\u1ebfn s\u1ed1ng \u1edf Th\u01b0\u1eddng S\u01a1n, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[89] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh l\u00e0m T\u1ea3 long v\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea9m Tri\u1ec7u l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ea7n v\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea9m Ti\u1ebfn l\u00e0m T\u1ea3 v\u0169 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u01b0u, ban nh\u00e0 \u1edf kinh th\u00e0nh. Khi Th\u00e1i h\u1eadu c\u00f2n s\u1ed1ng, Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh t\u1eebng v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c \u1edf V\u1ea1n Tu\u1ebf \u0111i\u1ec7n, Vua v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a v\u00ec l\u00e0 anh em c\u1eadu, \u0111\u1ec1u n\u00e2ng ch\u00e9n ch\u00fac th\u1ecd.<\/p>\n<p>[90] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5m c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t g\u1ecdi quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o l\u00e0 \u00e2n m\u00f4n, s\u01b0 m\u00f4n v\u00e0 t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 m\u00f4n sinh.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c qu\u00e2n v\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia phong t\u01b0\u1edbc \u1ea5p.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, T\u1ea7n Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng Th\u01b0\u1ee3ng Ba Vu d\u00e2ng \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n Ph\u1ee5c Kh\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Th\u00f4i T\u1ee5ng c\u00f9ng Trung s\u1ee9 L\u01b0 \u0110\u1ee9c Nh\u1ea1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f9ng tu s\u1eeda mi\u1ebfu V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i giao cho Th\u00f4i T\u1ee5ng tra c\u1ee9u v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a nh\u1eefng m\u01b0u th\u1ea7n, danh t\u01b0\u1edbng c\u00f3 c\u00f4ng lao n\u1ed5i b\u1eadt t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u00e2y, r\u1ed3i tr\u00ecnh t\u00ean l\u00ean.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, l\u1ea5y nh\u1eefng t\u1edd ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u ph\u1ee5 \u0111\u1ec7 g\u1eedi xu\u1ed1ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan tham kh\u1ea3o b\u00e0n lu\u1eadn, n\u1ebfu c\u00f3 n\u1ed9i dung n\u00e0o c\u00f3 \u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh th\u00ec t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[96] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u1eb7t d\u00e2u v\u00e0 t\u00e1o l\u00e0m c\u1ee7i. L\u1ea1i ra chi\u1ebfu cho hai b\u1edd s\u00f4ng Ho\u00e0ng v\u00e0 Bi\u1ec7n, h\u00e0ng n\u0103m giao cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u du v\u00e0 li\u1ec5u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba s\u00f4ng v\u1ee1.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1eadp l\u1ea1i khoa thi Th\u01b0 ph\u00e1n b\u1ea1t tu\u1ec7.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;, v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng t\u00e1m \u0111\u00e3 ghi vi\u1ec7c t\u00e1i l\u1eadp khoa thi n\u00e0y. Nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, v\u00ec ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb, c\u00f2n vi\u1ec7c thi h\u00e0nh th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i.)<\/i><\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u l\u00e0 T\u1eeb Quang Th\u1eeba v\u00ec x\u1eed \u00e1n sai l\u1ea7m b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[99] V\u0169 An Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 <a class=\"footnote\" title=\"V\u0169 An Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9: C\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 1 gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t C\u1ef1u Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed quy\u1ec3n 116 Chu th\u01b0 - Th\u1ebf T\u00f4ng k\u1ef7, quy\u1ec3n 133 L\u01b0u Ng\u00f4n truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Th\u00e1ng 7 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 (956), phong Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e0m L\u00e3ng Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, ki\u00eam ch\u1ee9c V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed quy\u1ec3n 11 Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng truy\u1ec7n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 483 H\u1ed3 Nam Chu th\u1ecb truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9'. V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 3 (953) t\u1eeb L\u00e3ng Ch\u00e2u th\u0103ng l\u00ean, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean V\u0169 An qu\u00e2n. Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'V\u0169 An' \u1edf \u0111\u00e2y n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'V\u0169 B\u00ecnh'.\" id=\"return-footnote-84-13\" href=\"#footnote-84-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e2m b\u1ec7nh n\u1eb7ng, tri\u1ec7u t\u1eadp t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, giao ph\u00f3 con trai l\u00e0 Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n v\u00e0 d\u1eb7n: <i>&#8220;Ta t\u1eeb n\u01a1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u1ea5y binh, c\u00f9ng l\u00fac m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f2n Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0nh Ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u <i>(V\u0103n Bi\u1ec3u, ng\u01b0\u1eddi L\u00e3ng Ch\u00e2u, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2)<\/i>. H\u1eafn th\u01b0\u1eddng b\u1ea5t m\u00e3n v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3. Khi ta ch\u1ebft, V\u0103n Bi\u1ec3u \u1eaft t\u1ea1o ph\u1ea3n<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u00e1n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-14\" href=\"#footnote-84-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, n\u00ean d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eafng, h\u00e3y gi\u1eef ch\u1eb7t th\u00e0nh tr\u00ec, kh\u00f4ng giao chi\u1ebfn, t\u1ef1 quy ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>S\u01b0 Phan c\u00f9ng H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u00ea, th\u00f4ng gia, t\u1eebng theo H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e0m Th\u00e2n qu\u00e2n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9, l\u1eadp nhi\u1ec1u c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0nh Ph\u00f9ng tin d\u00f9ng. H\u00e0nh Ph\u00f9ng m\u1ea5t, B\u1ea3o Quy\u1ec1n thay quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>H\u00e0nh Ph\u00f9ng s\u00f9ng t\u00edn Ph\u1eadt gi\u00e1o, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ed9 t\u0103ng ni, trai gi\u1edbi s\u00e1m h\u1ed1i kh\u00f4ng ng\u1eebng. M\u1ed7i khi g\u1eb7p t\u0103ng nh\u00e2n, d\u00f9 gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u v\u00e1i l\u1ea1y, t\u1ef1 tay c\u1ea7m ch\u1eadu kh\u0103n, n\u1ea5u n\u01b0\u1edbc r\u1eeda t\u1ed9i. \u00d4ng b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Ta gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng nh\u1edd Ph\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec sao gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c oan nghi\u1ec7t?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed, B\u1ea3o Quy\u1ec1n k\u1ebf v\u1ecb cha v\u00e0o th\u00e1ng 9, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ebfn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c H\u00e0nh Ph\u00f9ng m\u1ea5t, c\u00f3 l\u1ebd do ng\u00e0y t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nay theo C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed, ghi ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 9. Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean c\u0169ng ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 9.)<\/i><\/p>\n<p>[100] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban \u00e1o m\u1eb7c cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham gia tri\u1ec1u ch\u00ednh. C\u01a1 quan h\u1eefu ty t\u00e2u: <i>&#8220;Theo l\u1ec7 c\u0169, vi\u1ec7c ban \u00e1o ch\u1ec9 d\u00e0nh cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, h\u1ecdc s\u0129 c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh l\u1edbn.&#8221;<\/i> Vua ph\u00e1n: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ban cho tr\u0103m quan, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd.&#8221;<\/i> B\u00e8n ban cho t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Thanh Qu\u00e1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ty \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, phong L\u1ec7 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m Quan Nam binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, c\u01a1 quan h\u1eefu ty d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n m\u1edbi s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u1ec1 c\u00e1c quy ch\u1ebf: &#8216;Tu\u1ea7n t\u01b0 c\u00e1ch&#8217;, &#8216;Tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch&#8217;, &#8216;Bi\u00ean s\u1eafc c\u00e1ch&#8217;, m\u1ed7i lo\u1ea1i m\u1ed9t quy\u1ec3n. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n d\u01b0\u1edbi 30 tu\u1ed5i v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c l\u1ec7nh l\u1ee5c, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1c \u0110\u00e0i, sai c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp luy\u1ec7n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n Vi\u00ean.<\/p>\n<p>[105] Huy\u1ec7n l\u1ec7nh Qu\u1ea3ng T\u1ebf l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Trung ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o H\u1ea3i M\u00f4n.<\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, phong Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i b\u1ea3o, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9. <i>(Theo s\u00e1ch &#8216;S\u01a1n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o s\u00e1ch&#8217; th\u00ec ghi l\u00e0 Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i \u00fay sung Khu m\u1eadt s\u1ee9.)<\/i> Khu m\u1eadt s\u1ee9 kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u00ednh quan, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. L\u1ea1i phong Tuy\u00ean huy b\u1eafc uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n l\u00e0m Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u1ec1, d\u00e2n gi\u00e0 tr\u1ebb ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f3c l\u00f3c, m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[107] Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u nghe tin Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n l\u00ean ng\u00f4i, t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;Ta c\u00f9ng H\u00e0nh Ph\u00f9ng \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e0n vi, l\u1eadp c\u00f4ng danh, nay sao l\u1ea1i ph\u1ea3i qu\u1ef3 g\u1ed1i th\u1edd m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb!&#8221;<\/i> Nh\u00e2n d\u1ecbp Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n ph\u00e1i qu\u00e2n thay phi\u00ean canh gi\u1eef V\u0129nh Ch\u00e2u, \u0111i qua Ho\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u b\u00e8n l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea3n, m\u1eb7c tang ph\u1ee5c gi\u1ea3, nh\u01b0 th\u1ec3 s\u1eafp \u0111\u1ebfn V\u0169 L\u0103ng \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang.<\/p>\n<p>Khi qua \u0111\u1ea5t \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 H\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 Li\u1ec5u Gi\u1ea3n \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c l\u01b0u h\u1eadu, v\u1ed1n khinh th\u01b0\u1eddng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u, kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ecb. \u0110ang l\u00fac y\u1ebfn ti\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn, Li\u1ec5u Gi\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c kh\u00e1ch: <i>&#8220;V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn th\u00ec b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng lo.&#8221;<\/i> R\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0103n u\u1ed1ng. Ch\u1ed1c l\u00e1t, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u d\u1eabn qu\u00e2n x\u00f4ng v\u00e0o ph\u1ee7, Li\u1ec5u Gi\u1ea3n say kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea7m cung t\u00ean, ch\u1ec9 ng\u1ed3i b\u1ec7 v\u1ec7 m\u1eafng nhi\u1ebfc, c\u00f9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft. Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u l\u1ea5y \u1ea5n t\u00edn, t\u1ef1 x\u01b0ng quy\u1ec1n l\u01b0u h\u1eadu, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u25cb B\u1ea3o Quy\u1ec1n li\u1ec1n l\u1ec7nh cho D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan d\u1eabn to\u00e0n qu\u00e2n ch\u1ed1ng l\u1ea1i V\u0103n Bi\u1ec3u, nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1eddi c\u1ee7a ti\u00ean nh\u00e2n, c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. S\u01b0 Phan c\u0169ng kh\u00f3c, quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ea5y ch\u1ee7 nh\u00e2n ch\u01b0a, tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf m\u00e0 hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> Qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ec1u ph\u1ea5n ch\u1ea5n, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n c\u1ed1ng hi\u1ebfn.<\/p>\n<p>B\u1ea3o Quy\u1ec1n l\u1ea1i sai s\u1ee9 c\u1ea7u vi\u1ec7n \u1edf Kinh Nam, v\u00e0 \u0111\u1ebfn xin vi\u1ec7n binh<a class=\"footnote\" title=\"'v\u00e0 \u0111\u1ebfn xin vi\u1ec7n binh' ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-15\" href=\"#footnote-84-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, V\u0103n Bi\u1ec3u c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 bi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;B\u1ed9t H\u1ea3i h\u00e0nh ni\u00ean k\u00fd&#8217;, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0110\u00e0m Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n truy\u1ec1n&#8217; l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. X\u00e9t &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng 12 \u0111\u00e3 sai Tri\u1ec7u To\u1ea1i mang chi\u1ebfu d\u1ee5 V\u0103n Bi\u1ec3u, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau m\u1edbi ph\u1ea3n, c\u00f3 l\u1ebd th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, V\u0103n Bi\u1ec3u v\u1eabn c\u00f2n chi\u1ebfm gi\u1eef \u0110\u00e0m Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[109] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ec7nh cho c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u1eadp kho s\u00e1ch chi\u1ebfu. D\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a T\u00f4ng ch\u00ednh khanh H\u00e0 Gian l\u00e0 Tri\u1ec7u C\u1ee7.<\/p>\n<p><i>(C\u1ee7, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12.)<\/i><\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, t\u1ed5 ch\u1ee9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn \u1edf ph\u00eda t\u00e2y ngo\u1ea1i th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 l\u1ee3i nh\u1edd v\u1ea3, k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;X\u01b0a g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i s\u1ee9 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1ee5c m\u1ec7nh Vua, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 k\u1ebb s\u0129. T\u1eeb nay \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m nh\u1edd v\u1ea3 t\u01b0 l\u1ee3i, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, l\u1ea1i t\u1ed5 ch\u1ee9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn \u1edf ph\u00eda t\u00e2y ngo\u1ea1i th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[113] Vua n\u00f3i v\u1edbi qu\u1ea7n th\u1ea7n: <i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n \u0111\u1ebfn nay, qu\u00e2n v\u1ec7 s\u0129 kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt. Tr\u1eabm v\u1eeba x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng k\u1ebb y\u1ebfu k\u00e9m, l\u1ea1i t\u1ef1 m\u00ecnh ki\u1ec3m tra t\u00e0i ngh\u1ec7 \u0111\u00e1nh, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, b\u1eafn cung c\u1ee7a h\u1ecd, nay \u0111\u1ec1u l\u00e0 tinh nhu\u1ec7, n\u00ean thu\u1eadn th\u1eddi l\u1ec7nh m\u00e0 di\u1ec5n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7.&#8221;<\/i> Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u1edf \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 hai ty, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfm d\u1ee5ng qu\u00e2n s\u1ed1 qu\u00e1 m\u1ee9c, h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, ghi v\u00e0o l\u1ec7nh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u00eam, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec di\u1ec5n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7 m\u1edbi ban chi\u1ebfu.)<\/i><\/p>\n<p>[114] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u00e2u, huy\u1ec7n ch\u0103m lo d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, khi\u1ebfn s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u t\u0103ng th\u00eam, th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1eadp ph\u1ea7n t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n, c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn b\u1eadc kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t c\u1ea5p. N\u1ebfu ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103m ng\u00e0n h\u1ed9, huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103m tr\u0103m h\u1ed9, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u0103m ng\u00e0n, n\u0103m tr\u0103m h\u1ed9 l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u1ec3 t\u00ednh ph\u1ea7n. N\u1ebfu ch\u0103m lo kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u gi\u1ea3m s\u00fat, c\u0169ng theo nh\u01b0 ph\u00e9p t\u0103ng h\u1ed9 m\u00e0 gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n, v\u00e0 h\u1ea1 b\u1eadc kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t c\u1ea5p. C\u00e1c ch\u1ee7 ty h\u00e0nh s\u1ef1 theo th\u00f3i quen, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ti\u1ebfn b\u1eadc kh\u1ea3o x\u00e9t, ch\u1ec9 xem x\u00e9t nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1eb7ng nh\u1eb9, li\u1ec1n ghi l\u00e0 lo\u1ea1i k\u00e9m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay, c\u00f3 quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay xin c\u1ee9 gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n h\u1ed9 kh\u1ea9u, th\u00ec \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c thi\u1ebfu h\u1ee5t m\u1ed9t ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 h\u1ea1 b\u1eadc kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t c\u1ea5p. N\u1ebfu v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ecf b\u00ea, b\u1ecb ch\u1ebf ph\u1ea1t, c\u0169ng h\u1ea1 m\u1ed9t c\u1ea5p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[115] L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1eddi h\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a quan kinh \u0111\u00f4 sai kh\u00e1c nhau, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ba m\u01b0\u01a1i s\u00e1u th\u00e1ng l\u00e0m \u0111\u1ee7, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hai m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng th\u00ec d\u1eebng nh\u1eadn ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed. C\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u00e0ng n\u0103m ghi ch\u00e9p s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 chu\u1ea9n m\u1ef1c. T\u1eeb nay xin c\u00e1c quan trong b\u1ed9 ki\u00eam nhi\u1ec7m ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng l\u00e0m \u0111\u1ee7. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea3o x\u00e9t, c\u0169ng l\u1ea5y th\u1eddi h\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0m m\u1ee9c. Ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed v\u1eabn chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u0169.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[116] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai Th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung C\u1ed1 Di sang c\u1ed1ng.<\/p>\n<p><i>(C\u1ed1 Di, ch\u01b0a th\u1ea5y r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[117] H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng Bi\u00ean Quy \u0110\u1ea3ng ba l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n<p>[118] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Kinh Nam Cao B\u1ea3o H\u00fac b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, tri\u1ec7u Nha n\u1ed9i \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u01b0\u1eddng An L\u01b0\u01a1ng Di\u00ean T\u1ef1 \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta b\u1ec7nh s\u1ebd kh\u00f4ng kh\u1ecfi, anh em ai c\u00f3 th\u1ec3 giao ph\u00f3 vi\u1ec7c h\u1eadu s\u1ef1?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Di\u00ean T\u1ef1 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ng\u00e0i kh\u00f4ng nh\u1edb Ch\u00ednh \u00dd V\u01b0\u01a1ng sao? Ti\u00ean V\u01b0\u01a1ng b\u1ecf con m\u00ecnh l\u00e0 K\u1ebf Xung, giao qu\u00e2n ph\u1ee7 cho ng\u00e0i, nay K\u1ebf Xung \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u1ea3o H\u00fac n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i ph\u1ea3i.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n giao cho K\u1ebf Xung quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n m\u00e3 trong ngo\u00e0i. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, B\u1ea3o H\u00fac m\u1ea5t.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3o H\u00fac m\u1ea5t ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, theo ni\u00ean bi\u1ec3u, qu\u1ed1c s\u1eed c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, ri\u00eang &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; ghi l\u00e0 n\u0103m sau, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[119] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 l\u00e0 Th\u00edch L\u1ee3i Gia, Vua n\u01b0\u1edbc Cao Ly l\u00e0 Chi\u00eau \u0111\u1ec1u sai s\u1ee9 sang c\u1ed1ng ph\u1ea9m v\u1eadt.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, nh\u00e0 Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 g\u1ea7n kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[121] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban l\u1ecbch cho v\u00f9ng Giang Nam.<\/p>\n<p>[122] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu \u0110o\u00e0n Chi\u00eau Du\u1ec7 v\u00ec ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u01b0 ph\u00e1p tham qu\u00e2n \u1edf H\u1ea3i Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, phong V\u0169 b\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, quy\u1ec1n tri L\u00e3ng Ch\u00e2u Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n l\u00e0m V\u0169 b\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[124] Truy t\u1eb7ng Long ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Giang Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u0129a l\u00e0m Tr\u1ea5n qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>To\u00e0n Ngh\u0129a \u0111ang b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua h\u00e0ng ng\u00e0y sai th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, trung s\u1ee9 li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, v\u00e0 truy\u1ec1n m\u1eadt ch\u1ec9<a class=\"footnote\" title=\"b\u1ea3n 'th\u1ea3' g\u1ed1c vi\u1ebft '\u0111\u00e3n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 278, truy\u1ec7n M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u0129a ch\u00e9p 'Nh\u01b0ng d\u1ee5 m\u1eadt ch\u1ec9'.\" id=\"return-footnote-84-16\" href=\"#footnote-84-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a> r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi n\u00e0o b\u1ec7nh thuy\u00ean gi\u1ea3m, s\u1ebd ban cho ng\u01b0\u01a1i ti\u1ebft vi\u1ec7t \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 b\u1ec7nh To\u00e0n Ngh\u0129a \u0111\u00e3 r\u1ea5t n\u1eb7ng, \u00f4ng ch\u1ec9 g\u1eadt \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n. Khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua r\u01a1i l\u1ec7, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u00eam t\u01b0\u1edbc v\u1ecb. Con trai \u00f4ng m\u1edbi 7 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o cung, ban t\u00ean l\u00e0 Tri Ti\u1ebft, b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[125] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u1eefng k\u1ebb c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i tr\u1ecb gi\u00e1 t\u1eeb 10 t\u1ea5m v\u1ea3i tr\u1edf l\u00ean s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed gi\u1ea3o. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i th\u00e0nh k\u1ebb n\u00e0o l\u1ea5y c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 3000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ee7 m\u1ea1ch s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu th\u1ee9 2 l\u1ea1i \u0111\u1ed5i.)<\/i><\/p>\n<p>[126] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1: <i>&#8220;M\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Huy\u1ec7n \u00fay, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Ch\u1ee7 b\u1ea1, b\u1ed5ng l\u1ed9c ngang v\u1edbi Ch\u1ee7 b\u1ea1. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u1ee5 tr\u1ed9m c\u1eafp, \u0111\u00e1nh nhau v\u00e0 ki\u1ec7n t\u1ee5ng tr\u01b0\u1edbc kia giao cho Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng x\u1eed l\u00fd, nay giao l\u1ea1i cho Huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 Huy\u1ec7n \u00fay ph\u1ee5 tr\u00e1ch. T\u1eeb huy\u1ec7n c\u00f3 10.000 h\u1ed9 \u0111\u1ebfn 1.000 h\u1ed9, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Cung th\u1ee7 kh\u00e1c nhau.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[127] T\u1eeb \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf \u0111i, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 th\u01b0\u1eddng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng, ngang quy\u1ec1n v\u1edbi Huy\u1ec7n l\u1ec7nh, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u00e1o th\u1eb3ng l\u00ean Ch\u00e2u, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i c\u1ea5p huy\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f2n quy\u1ec1n h\u00e0nh. T\u1eeb nay, Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i ch\u1ecbu s\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a huy\u1ec7n, ch\u1ec9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch trong ph\u1ea1m vi th\u00e0nh qu\u00e1ch m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5.<\/p>\n<p><i>(Theo h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Ph\u1ed5. &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217; v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; ch\u00e9p: N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2, c\u1ea5m c\u00e1c phi\u00ean h\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng, t\u1eeb \u0111\u00f3 d\u00f9ng l\u1ea1i ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u0103n b\u1ea3n tr\u00ean, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, c\u00e1c ch\u00e2u B\u1ed3, T\u1ea5n, T\u1eeb, Th\u1ea5p, T\u01b0\u01a1ng, V\u1ec7 g\u1eb7p n\u1ea1n \u0111\u00f3i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1edf kho ph\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[129] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 b\u1eaft gi\u1eb7c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu th\u1ef1c h\u00e0nh: <i>&#8220;Quy \u0111\u1ecbnh ba th\u1eddi h\u1ea1n, m\u1ed7i h\u1ea1n hai m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y. Trong h\u1ea1n th\u1ee9 nh\u1ea5t m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, L\u1ec7nh v\u00e0 U\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc th\u0103ng ch\u1ecdn; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, gi\u1ea3m hai b\u1eadc. Trong h\u1ea1n th\u1ee9 hai m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, th\u0103ng hai b\u1eadc. Trong h\u1ea1n th\u1ee9 ba m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, L\u1ec7nh v\u00e0 U\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc ch\u1ee9c; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, th\u0103ng hai b\u1eadc. Qu\u00e1 ba h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, U\u00fd b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ed9t th\u00e1ng b\u1ed5ng l\u1ed9c, L\u1ec7nh b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ed9t n\u1eeda. U\u00fd ba l\u1ea7n b\u1ecb ph\u1ea1t, L\u1ec7nh b\u1ed1n l\u1ea7n b\u1ecb ph\u1ea1t, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc th\u0103ng ch\u1ecdn; ba l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u1ec7nh v\u00e0 U\u00fd c\u00f9ng giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda, U\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec7nh, h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng, L\u1ec7nh th\u00ec ri\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[130] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, sai Trung s\u1ee9 Tri\u1ec7u To\u1ea1i mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u00f9ng \u0110\u00e0m, L\u00e3ng tuy\u00ean d\u1ee5, cho ph\u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u v\u1ec1 tri\u1ec1u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh Kinh Nam ph\u00e1t binh gi\u00fap Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[131] Vua th\u1ea5y v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Nhung nhi\u1ec1u l\u1ea7n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, b\u00e8n tuy\u1ec3n b\u1ed5 Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1eafc ch\u00e2u Di\u00eau N\u1ed9i U\u00e2n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00e1nh ch\u00e2u. N\u1ed9i U\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(N\u1ed9i U\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6.)<\/i><\/p>\n<p>[132] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 cai tr\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. N\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ta, th\u00ec ta s\u1ebd \u01b0u \u0111\u00e3i gia quy\u1ebfn c\u1ee7a h\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c h\u1eadu h\u0129, c\u1ea5p nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c quy\u1ec1n, cho h\u1ecd t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n thu\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"'t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n thu\u1ebf', nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'C\u1ed1 ng\u1eef', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00f4 \u0111\u1ecdng c\u1ee7a T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t ch\u00e9p, Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, 'l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a trong qu\u1eadn \u0111\u1ec1u giao cho \u00f4ng, cho ph\u00e9p t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf qua \u0111\u01b0\u1eddng.' 'Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 283, ph\u1ea7n H\u1eadu T\u1ea5n k\u1ef7, th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 8, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an l\u1eadp Ki\u1ec1u Vinh l\u00e0m H\u1ed3i \u0111\u1ed3 s\u1ee9, H\u1ed3 Tam T\u1ec9nh ch\u00fa r\u1eb1ng: 'Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u l\u1eadp H\u1ed3i \u0111\u1ed3 v\u1ee5, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n ng\u00e0y nay.' S\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 17, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 11 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9 ch\u00e9p: 'Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh tr\u1ea5n gi\u1eef ph\u00eda T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc, 'l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u giao cho h\u1ecd, cung c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf qua \u0111\u01b0\u1eddng.'' Quy\u1ec3n 60, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 c\u0169ng c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c cho T\u00e2y H\u1ea1 't\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n'. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'H\u1ed3i \u0111\u1ed3' l\u00e0 \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-84-17\" href=\"#footnote-84-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, cho ph\u00e9p h\u1ecd chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, d\u0169ng c\u1ea3m l\u00e0m tay ch\u00e2n. N\u1ebfu ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u1eaft s\u1ebd th\u00e0nh c\u00f4ng, d\u00f9 ta c\u00f3 ph\u1ea3i gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng cung n\u1eef, t\u1ed1i gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1ed1i \u0111a, \u0111\u1ec3 d\u00e0nh ti\u1ec1n chi ti\u00eau bi\u00ean ph\u00f2ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Kinh V\u0169 Th\u00e1nh L\u01b0\u1ee3c&#8217;, n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3, Th\u00e1i T\u1ed5 c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y, do Di\u00eau N\u1ed9i U\u00e2n tr\u1ea5n gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ph\u00eda T\u00e2y, n\u00ean ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[133] N\u0103m \u0111\u00f3, Chu Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u1eed c\u0169 v\u00e0 s\u1eed m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng d\u1eddi \u0111\u1ebfn Ph\u00f2ng Ch\u00e2u v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3<a class=\"footnote\" title=\"'d\u1eddi \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'B\u1eafc c\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-84-18\" href=\"#footnote-84-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>. &#8216;\u0110\u01b0\u1eddng D\u01b0 L\u1ee5c&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng d\u1eddi t\u1eeb T\u00e2y Cung ra v\u00e0o n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 3. E r\u1eb1ng sai, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[134] C\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Kinh \u0110\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, ch\u00e2u ch\u00e2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghi\u00eam tr\u1ecdng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, n\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[135] Th\u1ee5c ch\u1ee7 sai quan x\u00e9t l\u1ea1i thu\u1ebf thi\u1ebfu \u1edf b\u1ed1n tr\u1ea5n, m\u01b0\u1eddi s\u00e1u ch\u00e2u t\u1eeb n\u0103m Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi l\u0103m \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i, r\u1ed3i truy \u0111\u1ed1c ri\u00eang.<\/p>\n<p>L\u1ec7nh Long Du l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Thu\u1ea7n \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 d\u00e2ng s\u1edb can gi\u00e1n, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;Nay giao th\u1eddi Gi\u00e1p T\u00fd, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, thi\u00ean v\u1eadn nh\u00e2n s\u1ef1, h\u1ee3p n\u00ean c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu theo l\u1eddi b\u00e0n thu thu\u1ebf n\u1eb7ng \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m r\u1ed1i \u0111\u1ea1i lu\u00e2n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea1m \u00fd tr\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t. Sao Th\u00e1i Nh\u1ea5t s\u1eafp r\u1eddi kh\u1ecfi khu v\u1ef1c v\u1ed1n chia, m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u00ec mang ph\u00fac, s\u1eafp \u0111i th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tai \u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n h\u1ecda th\u00e0nh ph\u00fac n\u00ean s\u1edbm lo t\u00ednh. N\u1ebfu l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam thu\u1ebf ph\u00fa, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 h\u1ecda kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea1m \u00fd tr\u1eddi th\u1ee9 hai. C\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ed1n bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1eadc ch\u00ed t\u00f4n, ph\u00e2n t\u00e1n trong d\u00e2n, t\u00edch th\u00e0nh t\u00e0i s\u1ea3n, n\u1ebfu l\u1ea1i b\u1eaft thu\u1ebf th\u00ec ai d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i? B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng b\u1ecf c\u1ee7a nh\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a l\u1edbn? \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ea1o Vua th\u1ee9 nh\u1ea5t. D\u00e2n l\u00e0 ch\u1ee7 c\u1ee7a s\u00e1u qu\u00e2n, d\u00e2n \u0111\u1ee7 th\u00ec qu\u00e2n kh\u00f4ng thi\u1ebfu, d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec qu\u00e2n l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ee7? Chuy\u00ean ch\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho s\u00e1u qu\u00e2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ea1o Vua th\u1ee9 hai.&#8221;<\/i> Th\u1ee5c ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1n Thu\u1ea7n th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n: <i>&#8220;Ta th\u1ea5y k\u1ebb so\u00e1n ng\u1ee5y \u0111\u1ed5i s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng th\u00e0nh cung \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ed5i \u00e1o t\u00eda th\u00e0nh ho\u00e0ng b\u00e0o, \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n khu th\u00e0nh nghi tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed5i li\u00eau t\u00e1 th\u00e0nh khanh t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ed5i v\u1ee3 thi\u1ebfp th\u00e0nh phi h\u1eadu, sao b\u1eb1ng c\u1ee9 x\u01b0ng l\u00e0 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 do\u00e3n th\u00ec ch\u1eb3ng lo h\u1ecda di\u1ec7t t\u1ed9c?&#8221;<\/i> Nghe \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3, c\u00f2n Thu\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn v\u1eabn th\u1ea3n nhi\u00ean. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o Thu\u1ea7n: <i>&#8220;T\u00e0i \u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng g\u00e1nh v\u00e1c tr\u1ecdng tr\u00e1ch, n\u00ean h\u1ea1 m\u00ecnh m\u1ed9t ch\u00fat \u1eaft s\u1ebd v\u00e0o ch\u1ed1n kim loan ng\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> Thu\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ta l\u00e0m sao ch\u1ecbu n\u1ecbnh b\u1ecdn ch\u00f3 chu\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c!&#8221;<\/i> \u00fd ch\u1ec9 v\u00e0o Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n. <i>(V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u1ea5y n\u0103m C\u00e0n H\u1ef1u nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i>.<\/p>\n<p>[136] Nam H\u00e1n H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ch\u00e2n sau khi gi\u1ebft Chung Do\u00e3n Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean ngang ng\u01b0\u1ee3c, gh\u00e9t Cung Tr\u1eebng Xu v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ee9ng tr\u00ean m\u00ecnh, th\u01b0\u1eddng x\u00e2m ph\u1ea1m quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd, khi\u1ebfn Tr\u1eebng Xu t\u1ee9c gi\u1eadn. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Ng\u1ea1n Ch\u00e2n t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi L\u1ec7 phi c\u1ee7a Ti\u00ean ch\u1ee7, Tr\u1eebng Xu b\u00e8n ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u1ea1n Ch\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i, c\u00f9ng con m\u01b0u gi\u1ebft Tr\u1eebng Xu. Tr\u1eebng Xu sai T\u00e2y ban t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Ng\u1ed9 t\u1ed1 c\u00e1o cha con Ng\u1ea1n Ch\u00e2n m\u01b0u ph\u1ea3n, b\u1eaft giam v\u00e0 gi\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Chung Do\u00e3n Ch\u01b0\u01a1ng, xem n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean. H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ch\u00e2n, xem n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 s\u00e1u.)<\/i><\/p>\n<p>[137] Nam H\u00e1n ch\u1ee7 n\u1ea1p hai con g\u00e1i c\u1ee7a L\u00fd Th\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb l\u00e0m Qu\u00fd phi, ng\u01b0\u1eddi em l\u00e0m M\u1ef9 nh\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i. Phong Th\u00e1c l\u00e0m N\u1ed9i th\u00e1i s\u01b0, m\u1ecdi vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ea9m b\u00e1o Th\u00e1c tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Th\u00e1c, xem n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 s\u00e1u.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-84-1\">Ch\u1eef 'ch\u1ee7' trong 'c\u1eed ch\u1ee7 t\u1ecda chi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-84-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-2\"> 'Ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c', ch\u1eef 'ph\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'n\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 s\u1eeda l\u1ea1i. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 60 ph\u1ea7n 1 ghi l\u00e0 'cho ph\u00e9p ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c'. <a href=\"#return-footnote-84-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-3\">Chi\u1ebfu t\u1eeb nay T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb trung, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9: b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t s\u00e1ch 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7' quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a T\u00f4n Ph\u00f9ng C\u00e1t ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu t\u1eeb nay T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Th\u1ecb trung, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh', nghi r\u1eb1ng ba ch\u1eef 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9' n\u00ean \u0111\u1eb7t sau 'Khu m\u1eadt s\u1ee9'. <a href=\"#return-footnote-84-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-4\">'t\u1eed h\u00ecnh' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'nh\u00e2n h\u00ecnh', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c <a href=\"#return-footnote-84-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-5\">C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi 'b\u00e1t ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean ng\u0169 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh'. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t v\u00e0 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u s\u1ef1 th\u1eadt' quy\u1ec3n 12, c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ee9ng tr\u00ean ng\u0169 ph\u1ea9m Nam t\u1ec9nh'. X\u00e9t \u00fd v\u0103n, nghi ng\u1edd 'b\u00e1t ph\u1ea9m' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'l\u1ee5c ph\u1ea9m'. <a href=\"#return-footnote-84-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-6\">C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ty tam ph\u1ea9m'. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29, 'tam ph\u1ea9m' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'nh\u1ecb ph\u1ea9m'. <a href=\"#return-footnote-84-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-7\">'R\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5', ch\u1eef 'r\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-8\"> 'K\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'D\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-9\">V\u1eabn l\u1ea5y N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0111\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Quang M\u1ef9 l\u00e0m Qu\u00e2n s\u1ee9, ch\u1eef '\u0110\u00f4' b\u1ea3n g\u1ed1c vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-10\">Ki\u1ec3m s\u00e1t sai d\u1ecbch, 'Sai d\u1ecbch' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'sai s\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 1 c\u1ee7a s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c', quy\u1ec3n 12 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng Ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-11\"> 'C\u1ee5 s\u1edf ki\u1ebfn d\u00e2n gian l\u1ee3i b\u1ec7nh d\u0129 v\u0103n' : 'C\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00ec', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-12\">Chi\u1ebfu Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng quan V\u01b0\u01a1ng Hu\u1ea5n v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf Th\u00e1i H\u00e0 v\u1ee5, 'Th\u00e1i H\u00e0 v\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1t H\u00e0 v\u1ee5', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-13\">V\u0169 An Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9: C\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 1 gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t C\u1ef1u Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed quy\u1ec3n 116 Chu th\u01b0 - Th\u1ebf T\u00f4ng k\u1ef7, quy\u1ec3n 133 L\u01b0u Ng\u00f4n truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Th\u00e1ng 7 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 <i>(956)<\/i>, phong Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng l\u00e0m L\u00e3ng Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, ki\u00eam ch\u1ee9c V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed quy\u1ec3n 11 Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng truy\u1ec7n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 483 H\u1ed3 Nam Chu th\u1ecb truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9'. V\u0169 B\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 3 <i>(953)<\/i> t\u1eeb L\u00e3ng Ch\u00e2u th\u0103ng l\u00ean, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean V\u0169 An qu\u00e2n. Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'V\u0169 An' \u1edf \u0111\u00e2y n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'V\u0169 B\u00ecnh'. <a href=\"#return-footnote-84-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-14\">'Ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u00e1n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-15\"> 'v\u00e0 \u0111\u1ebfn xin vi\u1ec7n binh' ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-16\"> b\u1ea3n 'th\u1ea3' g\u1ed1c vi\u1ebft '\u0111\u00e3n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 278, truy\u1ec7n M\u00e3 To\u00e0n Ngh\u0129a ch\u00e9p 'Nh\u01b0ng d\u1ee5 m\u1eadt ch\u1ec9'. <a href=\"#return-footnote-84-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-17\">'t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n thu\u1ebf', nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'C\u1ed1 ng\u1eef', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00f4 \u0111\u1ecdng c\u1ee7a T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t ch\u00e9p, Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, 'l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a trong qu\u1eadn \u0111\u1ec1u giao cho \u00f4ng, cho ph\u00e9p t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf qua \u0111\u01b0\u1eddng.' 'Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 283, ph\u1ea7n H\u1eadu T\u1ea5n k\u1ef7, th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 8, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an l\u1eadp Ki\u1ec1u Vinh l\u00e0m H\u1ed3i \u0111\u1ed3 s\u1ee9, H\u1ed3 Tam T\u1ec9nh ch\u00fa r\u1eb1ng: 'Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u l\u1eadp H\u1ed3i \u0111\u1ed3 v\u1ee5, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n ng\u00e0y nay.' S\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 17, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 11 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9 ch\u00e9p: 'Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh tr\u1ea5n gi\u1eef ph\u00eda T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc, 'l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u giao cho h\u1ecd, cung c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf qua \u0111\u01b0\u1eddng.'' Quy\u1ec3n 60, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 c\u0169ng c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c cho T\u00e2y H\u1ea1 't\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n'. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'H\u1ed3i \u0111\u1ed3' l\u00e0 \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-84-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-84-18\">'d\u1eddi \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'B\u1eafc c\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-84-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":3,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-84","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/84","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/84\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/84\/revisions\/85"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/84\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=84"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=84"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=84"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}