{"id":89,"date":"2025-07-03T02:17:24","date_gmt":"2025-07-03T02:17:24","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=89"},"modified":"2026-01-29T15:27:25","modified_gmt":"2026-01-29T08:27:25","slug":"quyen-4-nam-can-duc-thu-nhat-quy-hoi-963","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-4-nam-can-duc-thu-nhat-quy-hoi-963\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 4: N\u0102M C\u00c0N \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 NH\u1ea4T (QU\u00dd H\u1ee2I, 963)","rendered":"QUY\u1ec2N 4: N\u0102M C\u00c0N \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 NH\u1ea4T (QU\u00dd H\u1ee2I, 963)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p nhu\u1eadn c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, sai 9 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u01b0\u01a1ng binh \u0111\u1ea1o Quan T\u00e2y \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ch\u00e2u.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n d\u00e2n \u0111inh v\u00f9ng g\u1ea7n kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda \u0111\u00ea s\u00f4ng, T\u1ea3 Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, sai Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1eedu ph\u01b0\u1eddng H\u00e0 Gian L\u01b0 Ho\u00e0i Trung, S\u1ee9 Chi\u00ean th\u1ea3m L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n <i>(theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, nh\u01b0ng 'Qu\u1ed1c s\u1eed' kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef <i>\"K\u1ebf\"<\/i>, nay theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed')<\/i>, Ph\u00f3 s\u1ee9 Nhi\u1ec5m ph\u01b0\u1eddng Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch d\u1eabn v\u00e0i ngh\u00ecn b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. Di\u00ean Tr\u1ea1ch l\u00e0 con c\u1ee7a Khang Ph\u00fac <i>(Ph\u00fac xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 4)<\/i>.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban th\u01b0\u1edfng ng\u1ef1a chi\u1ebfn, l\u1ea1c \u0111\u00e0 v\u00e0 d\u00ea cho Giang Nam v\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ea5y Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o, ki\u00eam Th\u1ecb trung M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 H\u00e0nh doanh \u0111\u1ea1o H\u1ed3 Nam, Ph\u00f3 s\u1ee9 Khu m\u1eadt L\u00fd X\u1eed V\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, sai 11 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh c\u00e1c ch\u00e2u An, Ph\u1ee5c, D\u0129nh, Tr\u1ea7n, Thi\u1ec1n, M\u1ea1nh, T\u1ed1ng, B\u1ea1c, D\u0129nh, Quang h\u1ed9i qu\u00e2n \u1edf T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u.\r\n\r\n[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u01b0 Ho\u00e0i Trung \u0111i s\u1ee9 Kinh Nam, Vua b\u1ea3o: <i>\"T\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00e2n t\u00e2m, \u0111\u1ecba th\u1ebf Giang L\u0103ng, Tr\u1eabm mu\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5.\"<\/i> Ho\u00e0i Trung tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u: <i>\"Cao K\u1ebf Xung tuy binh l\u1ef1c ch\u1ec9nh t\u1ec1, nh\u01b0ng qu\u00e2n s\u1ed1 kh\u00f4ng qu\u00e1 ba v\u1ea1n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c tuy \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 v\u00ec thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1. Ph\u00eda nam th\u00f4ng v\u1edbi Tr\u01b0\u1eddng Sa, ph\u00eda \u0111\u00f4ng gi\u00e1p Ki\u1ebfn Khang, ph\u00eda t\u00e2y g\u1ea7n Ba Th\u1ee5c, ph\u00eda b\u1eafc th\u1ea7n ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Xem x\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf, h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u1ee9ng ph\u00f3, vi\u1ec7c chi\u1ebfm l\u1ea5y r\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e0ng[footnote]'chi\u1ebfm l\u1ea5y' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u00e1nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\"<\/i> Vua b\u00e8n tri\u1ec7u T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>\"Giang L\u0103ng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc chia n\u0103m x\u1ebb b\u1ea3y, nay m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t qu\u00e2n, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i chi\u1ebfm l\u1ea5y, ch\u1eafc ch\u1eafn th\u00e0nh c\u00f4ng.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, L\u00fd X\u1eed V\u00e2n t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua giao k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh cho \u00f4ng.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh Bi\u00ean Quang Ph\u1ea1m t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan \u0110\u1eb1ng B\u1ea1ch l\u00e0m Nam di\u1ec7n qu\u00e2n ti\u1ec1n Th\u1ee7y l\u1ee5c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. <i>(\u0110\u1eb1ng B\u1ea1ch, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n xem vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n l\u00e0m Nam di\u1ec7n h\u00e0nh dinh M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m, L\u01b0 Ho\u00e0i Trung l\u00e0m B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Kinh Nam \u0111i\u1ec1u ba ngh\u00ecn th\u1ee7y binh \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u00e0m.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, n\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n ph\u00e1i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kinh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n ph\u1ee7 s\u1ef1 Cao K\u1ebf Xung l\u00e0m Kinh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[13] D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan \u0111i \u0111\u00e1nh Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u, qu\u00e2n ban \u0111\u1ea7u g\u1eb7p b\u1ea5t l\u1ee3i. Hai b\u00ean gi\u1eb1ng co l\u00e2u ng\u00e0y, V\u0103n Bi\u1ec3u ra quy\u1ebft chi\u1ebfn, S\u01b0 Phan \u0111\u1ea1i ph\u00e1 \u0111\u1ecbch, li\u1ec1n chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u \u0110\u00e0m, b\u1eaft s\u1ed1ng V\u0103n Bi\u1ec3u.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u nghe tin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi th\u01b0 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng Tri\u1ec7u To\u1ea1i, k\u1ec3 r\u00f5 vi\u1ec7c \u00f4ng v\u1ec1 L\u00e3ng Ch\u00e2u ch\u1ecbu tang, b\u1ecb Li\u1ec7u Gi\u1ea3n khinh th\u01b0\u1eddng, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi x\u1ea3y ra \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 ri\u00eang, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. To\u1ea1i t\u1ef1 cho r\u1eb1ng m\u00ecnh ph\u1ee5ng m\u1ec7nh d\u1ee5 h\u00e0ng V\u0103n Bi\u1ec3u, khi\u1ebfn \u00f4ng quy thu\u1eadn, r\u1ea5t vui m\u1eebng, li\u1ec1n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn an \u1ee7i \u00f4ng. Qu\u00e2n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan v\u00e0o th\u00e0nh, ph\u00f3ng h\u1ecfa c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u1eef d\u1ed9i, To\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ebfn ngay sau. H\u00f4m sau, \u00f4ng m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf c\u1eeda Di\u00eau Chi\u00eau, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao Si\u00eau n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>\"Xem \u00fd c\u1ee7a s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd tha m\u1ea1ng cho V\u0103n Bi\u1ec3u. N\u1ebfu V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, t\u00ecm c\u00e1ch h\u1ea1i L\u00e3ng Ch\u00e2u, ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t m\u1ed9t ai.\"<\/i> Li\u1ec1n ch\u00e9m V\u0103n Bi\u1ec3u \u1edf ch\u1ee3, ch\u1eb7t th\u1ecbt \u00f4ng \u0103n h\u1ebft. Khi ti\u1ec7c tan, To\u1ea1i g\u1ecdi V\u0103n Bi\u1ec3u, Si\u00eau n\u00f3i: <i>\"V\u0103n Bi\u1ec3u l\u1ea1i m\u01b0u ph\u1ea3n lo\u1ea1n, \u0111\u00e3 ch\u00e9m r\u1ed3i.\"<\/i> To\u1ea1i th\u1edf d\u00e0i h\u1ed3i l\u00e2u.\r\n\r\n<i>(D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 3, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 4 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u1ea5y ch\u1eafc h\u1eb3n c\u00f3 ch\u1ed7 gi\u1eb1ng co, nh\u01b0ng s\u1eed s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c ghi ch\u00e9p t\u1ea3n m\u1ea1n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p. 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' ch\u00e9p r\u1eb1ng S\u01b0 Phan \u0111\u1ebfn B\u00ecnh T\u00e2n \u0110\u00ecnh, V\u0103n Bi\u1ec3u ra \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n thua. '\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c' c\u0169ng ch\u00e9p ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, S\u01b0 Phan \u0111\u00e3 ch\u00e9m V\u0103n Bi\u1ec3u. C\u00f2n 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' th\u00ec ghi S\u01b0 Phan ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, V\u0103n Bi\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, qu\u00e2n L\u00e3ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 v\u00e0o th\u00e0nh, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ghi r\u00f5 S\u01b0 Phan th\u1eafng b\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o. \u0110\u1ec1u nghi ng\u1edd ch\u01b0a ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c' n\u00f3i th\u1eddi gian qu\u00e1 g\u1ea5p, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 vi\u1ec7c. C\u00f2n l\u1eddi 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' n\u00f3i qu\u00e2n L\u00e3ng nh\u1edd qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, ch\u1eafc c\u0169ng sai. E r\u1eb1ng S\u01b0 Phan ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, sau \u0111\u00f3 gi\u1eb1ng co, sau c\u00f9ng th\u1eafng \u1edf B\u00ecnh T\u00e2n \u0110\u00ecnh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00e0m Ch\u00e2u. C\u00f2n V\u0103n Bi\u1ec3u ch\u1eafc t\u1eebng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tri\u1ec7u To\u1ea1i xin h\u00e0ng, \u0110\u00e0m Ch\u00e2u v\u1eeba ph\u00e1, To\u1ea1i v\u1eeba \u0111\u1ebfn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec To\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0m Ch\u00e2u m\u1edbi ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c.)<\/i>\r\n\r\n[14] Th\u00e1ng n\u00e0y, c\u00f3 chi\u1ebfu c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft c\u00e1c quan huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u1edf ch\u00e2u. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, thu thu\u1ebf xong, ch\u00e2u sai g\u1ecdi quan huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"h\u1ed9i ch\u00e2u\"<\/i>. Quan huy\u1ec7n thu thu\u1ebf n\u1eb7ng n\u01a1i l\u00fd d\u1ecbch \u0111\u1ec3 \u0111\u00fat l\u00f3t quan ch\u00e2u, l\u00fd d\u1ecbch l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, d\u00e2n r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1edf.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'B\u1ea3n ch\u00ed' ghi trong th\u00e1ng n\u00e0y n\u0103m n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[15] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 ham r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u ti\u1ebft. \u00d4ng t\u1eebng say r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn ng\u1ee7 nh\u00e0 k\u1ef9 n\u1eef, b\u1ecb tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eef, sau khi bi\u1ebft chuy\u1ec7n th\u00ec th\u1ea3 \u00f4ng, nh\u01b0ng b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean Vua. Vua b\u1ecf qua kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1edbi. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng v\u00e0o cung tr\u1ef1c \u0111\u00eam, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn g\u00f5 c\u1eeda \u0111i\u1ec7n T\u01b0 \u0110\u1ee9c xin y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua sai trung s\u1ee9 d\u1eabn \u00f4ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n, \u0111\u01b0a \u0111\u00e8n g\u1ea7n xem, th\u1ea5y t\u00f3c \u00f4ng r\u0169 xu\u1ed1ng che m\u1eb7t, m\u1edbi bi\u1ebft \u00f4ng \u0111\u00e3 say m\u00e8m. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, nh\u1eafc l\u1ea1i chuy\u1ec7n c\u0169 v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi v\u00ec kh\u00f4ng t\u1ea5u h\u1eb7c, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[16] Vua nghe tin Cao K\u1ebf Xung m\u01b0\u1ee3n c\u1edb cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, vay ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u1ee7a d\u00e2n, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Thi\u00ean h\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ti\u1ebfp \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, ban cho \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 \u0111ai ng\u1ecdc. Vua mu\u1ed1n giao binh quy\u1ec1n cho Ng\u1ea1n Khanh, nh\u01b0ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 cho r\u1eb1ng danh v\u1ecb c\u1ee7a Ng\u1ea1n Khanh \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1edbn, kh\u00f4ng n\u00ean giao th\u00eam binh quy\u1ec1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n can gi\u00e1n, Vua kh\u00f4ng nghe. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban ra, Ph\u1ed5 l\u1ea1i \u00f4m chi\u1ebfu xin y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua \u0111\u00f3n h\u1ecfi: <i>\"C\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh kh\u00f4ng?\"<\/i>\r\n\r\nPh\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"Kh\u00f4ng ph\u1ea3i.\"<\/i> R\u1ed3i t\u00e2u vi\u1ec7c kh\u00e1c, xong xu\u00f4i m\u1edbi \u0111\u01b0a chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a Ng\u1ea1n Khanh ra.\r\n\r\nVua h\u1ecfi: <i>\"Qu\u1ea3 nhi\u00ean, sao chi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u1ea1i \u1edf ch\u1ed7 khanh?\"<\/i>\r\n\r\nPh\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u1eddi ph\u00e2n x\u1eed ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, mong B\u1ec7 h\u1ea1 suy ngh\u0129 k\u1ef9 l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 sau h\u1ed1i h\u1eadn.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Khanh c\u1ee9 nghi ng\u1edd Ng\u1ea1n Khanh, v\u00ec sao? Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i Ng\u1ea1n Khanh r\u1ea5t h\u1eadu, Ng\u1ea1n Khanh l\u1ebd n\u00e0o ph\u1ee5 Tr\u1eabm?\"<\/i>\r\n\r\nPh\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5 Chu Th\u1ebf T\u00f4ng?\"<\/i> Vua im l\u1eb7ng, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i.\r\n\r\n[18] Cao K\u1ebf Xung t\u1ef1 cho r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f2n tr\u1ebb, ch\u01b0a hi\u1ec3u vi\u1ec7c d\u00e2n, n\u00ean giao vi\u1ec7c h\u00ecnh ch\u00ednh, thu\u1ebf m\u00e1 cho Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan T\u00f4n Quang Hi\u1ebfn, vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng cho Nha n\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Di\u00ean T\u1ef1, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Khi\u1ebfn m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb, ta c\u00f2n lo g\u00ec n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n[19] L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau \u0111ang b\u1ecb b\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu cho \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i ki\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n.\r\n\r\nX\u1eed V\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean sai C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 L\u00e2m Minh l\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111\u1ebfn th\u00f4ng b\u00e1o \u00fd \u0111\u1ecbnh m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1edbi K\u1ebf Xung, y\u00eau c\u1ea7u chu\u1ea9n b\u1ecb g\u1ed7 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. K\u1ebf Xung c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 b\u00e0n b\u1ea1c, l\u1ea5y c\u1edb d\u00e2n ch\u00fang lo s\u1ee3, ch\u1ec9 nguy\u1ec7n cung c\u1ea5p c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb kho\u1ea3ng c\u00e1ch m\u1ed9t tr\u0103m d\u1eb7m tr\u1edf ra.\r\n\r\nX\u1eed V\u00e2n l\u1ea1i sai \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111\u1ebfn, Quang Hi\u1ebfn v\u00e0 Di\u00ean T\u1ef1 xin K\u1ebf Xung \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nBinh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd C\u1ea3nh Uy can gi\u00e1n K\u1ebf Xung r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c H\u1ed3 T\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng xem t\u00ecnh th\u1ebf, e r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1ebd nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh \u00fap ta. C\u1ea3nh Uy nguy\u1ec7n d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c, xin \u0111i\u1ec1u ba ngh\u00ecn qu\u00e2n, mai ph\u1ee5c \u1edf n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng Kinh M\u00f4n, ch\u1edd \u0111\u00eam h\u1ecd h\u00e0nh qu\u00e2n, ta s\u1ebd \u0111\u00e1nh \u00fap ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1ecd, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1eaft t\u1ef1 r\u00fat lui, sau \u0111\u00f3 ta s\u1ebd thu ph\u1ee5c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f4ng lao c\u1ee7a ng\u00e0i s\u1ebd l\u1edbn l\u1eafm. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, e r\u1eb1ng s\u1ebd g\u1eb7p h\u1ecda nh\u01b0 k\u1ebb kia \u0111u\u00f4i v\u1eaby xin \u0103n.\"<\/i>\r\n\r\nK\u1ebf Xung n\u00f3i: <i>\"Gia \u0111\u00ecnh ta nhi\u1ec1u n\u0103m ph\u1ee5ng s\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u1eaft kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u1ec7n n\u00e0y, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng lo l\u1eafng qu\u00e1, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau?\"<\/i>\r\n\r\nC\u1ea3nh Uy l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"X\u01b0a truy\u1ec1n r\u1eb1ng v\u00f9ng Giang L\u0103ng c\u00f3 ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ch\u00edn b\u00e3i c\u00e1t, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 m\u1ed9t tr\u0103m th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n. T\u1eeb th\u1eddi v\u0169 t\u00edn v\u01b0\u01a1ng, gi\u1eefa d\u00f2ng s\u00f4ng s\u00e2u \u0111\u1ed9t nhi\u00ean n\u1ed5i l\u00ean m\u1ed9t b\u00e3i c\u00e1t, \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u1ed9t tr\u0103m, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1t b\u00e3i \u1ea5y \u0111\u00e3 tr\u00f4i d\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f2n, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo.\"<\/i>\r\n\r\nQuang Hi\u1ebfn b\u1ea3o K\u1ebf Xung: <i>\"C\u1ea3nh Uy ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u1edf H\u1ea1 Giang, sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh b\u1ea1i. H\u01a1n n\u1eefa, Trung Qu\u1ed1c t\u1eeb th\u1eddi Chu Th\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ch\u00ed th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1. Th\u00e1nh T\u00f4ng nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi, m\u1ecdi s\u1eafp \u0111\u1eb7t ng\u00e0y c\u00e0ng quy m\u00f4 r\u1ed9ng l\u1edbn. Nay \u0111\u00e1nh V\u0103n Bi\u1ec3u, v\u00ed nh\u01b0 l\u1ea5y n\u00fai \u0111\u00e8 tr\u1ee9ng v\u1eady. H\u1ed3 T\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u00ecnh, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i! Chi b\u1eb1ng s\u1edbm quy thu\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ecf \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ed3n canh, kho\u00e1 ch\u1eb7t kho t\u00e0ng, nh\u01b0 v\u1eady Kinh S\u1edf s\u1ebd tho\u00e1t h\u1ecda, m\u00e0 ng\u00e0i c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea5t \u0111i ph\u00fa qu\u00fd.\"<\/i> K\u1ebf Xung cho l\u00e0 ph\u1ea3i.\r\n\r\nC\u1ea3nh Uy bi\u1ebft k\u1ebf kh\u00f4ng th\u00e0nh, b\u01b0\u1edbc ra than r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea1i s\u1ef1 \u0111\u00e3 m\u1ea5t r\u1ed3i, s\u1ed1ng l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa!\"<\/i> B\u00e8n t\u1ef1 v\u1eabn.\r\n\r\nC\u1ea3nh Uy l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Quy Ch\u00e2u.\r\n\r\nK\u1ebf Xung sai Di\u00ean T\u1ef1 c\u00f9ng v\u1edbi ch\u00fa m\u00ecnh l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd B\u1ea3o D\u1ea7n, mang tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn khao qu\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh M\u00f4n, X\u1eed V\u00e2n g\u1eb7p Di\u00ean T\u1ef1, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i r\u1ea5t h\u1eadu, b\u1ea3o h\u1ecd ng\u00e0y mai tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. Di\u00ean T\u1ef1 m\u1eebng, v\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o cho K\u1ebf Xung r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ea3i lo. Kinh M\u00f4n c\u00e1ch Giang L\u0103ng h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m, t\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, Di\u00ean Chi\u00eau m\u1eddi Di\u00ean T\u1ef1 d\u1ef1 ti\u1ec7c trong tr\u01b0\u1edbng, X\u1eed V\u00e2n d\u1eabn v\u00e0i ngh\u00ecn k\u1ef5 binh nh\u1eb9 v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\nK\u1ebf Xung ung dung ch\u1edd B\u1ea3o D\u1ea7n v\u00e0 Di\u00ean T\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1, b\u1ed7ng nghe tin \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u1eadp \u0111\u1ebfn, v\u1ed9i v\u00e0ng ra \u0111\u00f3n, g\u1eb7p X\u1eed V\u00e2n c\u00e1ch Giang L\u0103ng 15 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc. X\u1eed V\u00e2n ch\u00e0o K\u1ebf Xung, b\u1ea3o ch\u1edd Di\u00ean Chi\u00eau, r\u1ed3i d\u1eabn th\u00e2n binh v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc, l\u00ean c\u1eeda b\u1eafc. Khi K\u1ebf Xung v\u00e0 Di\u00ean Chi\u00eau c\u00f9ng v\u1ec1, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00e3 chi\u1ebfm gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, b\u1ed1 tr\u00ed kh\u1eafp c\u00e1c ng\u00f5 ph\u1ed1. K\u1ebf Xung s\u1ee3 h\u00e3i, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Di\u00ean Chi\u00eau, n\u1ed9p \u1ea5n t\u00edn, sai kh\u00e1ch t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau T\u1ebf \u0111em bi\u1ec3u xin d\u00e2ng ba ch\u00e2u, m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y huy\u1ec7n, m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n v\u1ea1n hai ngh\u00ecn ba tr\u0103m h\u1ed9 v\u1ec1 h\u00e0ng.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.\r\n\r\n[21] Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c Kinh Nam, c\u00e0ng t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n, ng\u00e0y \u0111\u00eam ti\u1ebfn v\u1ec1 L\u00e3ng Ch\u00e2u.\r\n\r\nChu B\u1ea3o Quy\u1ec1n s\u1ee3 h\u00e3i, tri\u1ec7u quan s\u00e1t ph\u00e1n quan L\u00fd Quan T\u01b0\u1ee3ng <i>(Quan T\u01b0\u1ee3ng, xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t)<\/i> l\u1ea1i b\u00e0n m\u01b0u. Quan T\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c xin vi\u1ec7n binh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u. Nay V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, m\u00e0 qu\u00e2n tri\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00fat, \u1eaft s\u1ebd chi\u1ebfm tr\u1ecdn \u0111\u1ea5t H\u1ed3 T\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng ch\u1ed7 ta d\u1ef1a v\u00e0o l\u00e0 ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 Kinh Ch\u1eed, coi nh\u01b0 th\u00e2n th\u1ec3. Nay h\u1ecd Cao \u0111\u00e3 bu\u00f4ng tay nghe l\u1ec7nh, L\u00e3ng Ch\u00e2u kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, chi b\u1eb1ng \u0111\u1ed9i kh\u0103n v\u1ec1 tri\u1ec1u, may ra v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fa qu\u00fd.\"<\/i> B\u1ea3o Quy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh nghe theo, nh\u01b0ng ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ph\u00fa <i>(T\u00f2ng Ph\u00fa, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i> kh\u00f4ng ch\u1ecbu, b\u00e8n c\u00f9ng b\u00e0n k\u1ebf ph\u00f2ng th\u1ee7.\r\n\r\nM\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau sai \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u1ee7 d\u1ee5. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111\u1ebfn L\u00e3ng Ch\u00e2u, T\u00f2ng Ph\u00fa kh\u00f4ng cho v\u00e0o, ph\u00e1 h\u1ebft c\u1ea7u c\u1ed1ng, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n b\u00e8, ch\u1eb7t c\u00e2y ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 kh\u00f4ng d\u00e1m giao chi\u1ebfn, lui qu\u00e2n ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Di\u00ean Chi\u00eau b\u00e1o l\u00ean.\r\n\r\nNg\u00e0y Canh T\u00fd, bi\u1ec3u t\u1eeb Kinh Nam \u0111\u1ebfn, Vua l\u1ea1i phong Cao K\u1ebf Xung l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m \u0111\u1ebfn Kinh Nam tu\u1ea7n ki\u1ec3m.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, phong L\u01b0\u01a1ng Di\u00ean T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ph\u1ee5c ch\u00e2u, T\u00f4n Quang Hi\u1ebfn l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0ng ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau T\u1ebf l\u00e0m T\u1ea3 l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Vua nghe k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a L\u00fd C\u1ea3nh Uy, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh.\"<\/i> R\u1ed3i sai V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m h\u1eadu \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng.\r\n\r\n[23] Vua sai s\u1ee9 truy\u1ec1n d\u1ee5 Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i xin qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, n\u00ean ta ph\u00e1t \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u1ee9u nguy cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. Nay gi\u1eb7c qu\u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00e2n hu\u1ec7 l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. Sao l\u1ea1i d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y tai h\u1ecda, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n sinh linh?\"<\/i>\r\n\r\nChu B\u1ea3o Quy\u1ec1n b\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu kh\u1ed1ng ch\u1ebf, c\u1ee9ng \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng quay l\u1ea1i, n\u00ean qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau sai Chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 gi\u00e1m V\u0169 Ho\u00e0i Ti\u1ebft \u0111em qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Nh\u1ea1c ch\u00e2u, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1ea1i Tam Giang kh\u1ea9u, thu h\u01a1n 700 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, ch\u00e9m h\u01a1n 4.000 th\u1ee7 c\u1ea5p, r\u1ed3i chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u1ea1c ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00e1ng 3, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 theo ng\u00e0y t\u1ea5u c\u1ee7a Di\u00ean Chi\u00eau. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c chi\u1ebfm Nh\u1ea1c ch\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd di\u1ec5n ra v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 2, n\u00ean ta ghi l\u1ea1i s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng ghi ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3. S\u00e1ch 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean' c\u0169ng ghi l\u00e0 th\u00e1ng 2. 'Gi\u1ea3i Huy truy\u1ec7n' ch\u00e9p: <i>\"Ng\u1ee5y th\u1ed1ng qu\u00e2n s\u1ee9 Ho\u00e0ng T\u00f2ng Ch\u00ed c\u1ed1 th\u1ee7 Nh\u1ea1c ch\u00e2u ch\u1ed1ng m\u1ec7nh, Gi\u1ea3i Huy \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1eaft s\u1ed1ng T\u00f2ng Ch\u00ed c\u00f9ng 14 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0n k\u1ef5 binh, k\u1ebb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 Gi\u1ea3i Huy l\u00e0 Chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng t\u1ea1i Tam Giang kh\u1ea9u. Tuy nhi\u00ean, chi ti\u1ebft s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00ean kh\u00f4ng li\u1ec7t k\u00ea ri\u00eang.)<\/i>\r\n\r\n[24] Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua sai s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, Ho\u1ea1t, Ng\u1ee5y, T\u1ea5n, R\u00e1ng, B\u1ed3, M\u1ea1nh, <i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' th\u00ec c\u00f3 8 ch\u00e2u: Thi\u1ec1n, Ho\u1ea1t, V\u1ec7, Ng\u1ee5y, T\u1ea5n, R\u00e1ng, B\u1ed3, M\u1ea1nh, \u1edf \u0111\u00e2y thi\u1ebfu ch\u1eef <i>\"V\u1ec7\"<\/i>)<\/i>, m\u1edf kho c\u1ee9u t\u1ebf.\r\n\r\n[25] Quy\u1ec1n Tri c\u1ed1ng c\u1eed l\u00e0 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Nghi, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 8 ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi.\r\n\r\n[26] Th\u00e1ng 3, Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ph\u00fa c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u1eabn qu\u00e2n ra kh\u1ecfi L\u1ec5 Ch\u00e2u v\u1ec1 ph\u00eda nam, g\u1eb7p qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u01b0a k\u1ecbp giao chi\u1ebfn, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 khi th\u1ea5y b\u00f3ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ebfn t\u1eadn tr\u1ea1i Ngao S\u01a1n, qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecf tr\u1ea1i ch\u1ea1y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00f9 binh. X\u1eed V\u00e2n ch\u1ecdn m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi b\u00e9o t\u1ed1t trong s\u1ed1 t\u00f9 binh, sai t\u1ea3 h\u1eefu chia nhau \u0103n th\u1ecbt, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kho\u1ebb th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u0103m ch\u1eef l\u00ean m\u1eb7t, r\u1ed3i cho h\u1ecd v\u00e0o L\u00e3ng Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn t\u1ed1i, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i ngh\u1ec9 \u0111\u00eam. S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m sau, M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Nh\u1eefng t\u00f9 binh b\u1ecb x\u0103m ch\u1eef v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c trong th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u k\u1ec3 l\u1ea1i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0103n th\u1ecbt. Qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00f4 c\u00f9ng s\u1ee3 h\u00e3i, ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t ch\u00e1y th\u00e0nh, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, r\u1ed3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai r\u1eebng.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn v\u00e0o L\u00e3ng Ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ph\u00fa \u1edf ph\u00eda t\u00e2y n\u00fai, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c U\u00f4ng \u0110oan b\u1eaft c\u00f3c Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n c\u00f9ng gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n v\u00e0o ch\u00f9a \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng. L\u00fd X\u1eed V\u00e2n sai t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Th\u1ee7 K\u1ef3 <i>(Th\u1ee7 K\u1ef3, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111i b\u1eaft. U\u00f4ng \u0110oan b\u1ecf B\u1ea3o Quy\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n, Th\u1ee7 K\u1ef3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ea3o Quy\u1ec1n \u0111em v\u1ec1. T\u1eeb \u0111\u00f3, to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a H\u1ed3 Nam \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c 14 ch\u00e2u, 1 gi\u00e1m, 66 huy\u1ec7n, v\u1edbi 97.388 h\u1ed9.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua sai H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh t\u1ea1m quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c \u1edf \u0110\u00e0m Ch\u00e2u.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng, tri\u1ec7u Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn t\u1eadp b\u1eafn, Vua b\u1eafn b\u1ea3y ph\u00e1t \u0111\u1ec1u tr\u00fang \u0111\u00edch. Ng\u1ea1n Khanh c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u00e2ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng. Vua ban th\u01b0\u1edfng ng\u1ef1a v\u00e0 \u0111\u1ed3 b\u1ea1c cho c\u00e1c quan t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, c\u00e1c h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ed3, l\u01b0u, si, tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t mi\u1ec5n tr\u1eeb ho\u1eb7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Ngo\u00e0i ra, c\u0103n c\u1ee9 theo ph\u00e1p lu\u1eadt, x\u00e9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 d\u00f9ng h\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh, xin b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>Ch\u00fang th\u1ea7n k\u00ednh c\u1ea9n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ng\u0169 h\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m \u0111\u1eddi tu\u00e2n th\u1ee7, d\u00f9 c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i qua c\u00e1c th\u1eddi, nh\u01b0ng v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean t\u1eafc n\u1eb7ng nh\u1eb9 r\u00f5 r\u00e0ng. Nay k\u00ednh v\u00e2ng th\u00e1nh ch\u1ec9, xin \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 thi h\u00e0nh, tr\u00e1nh t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Xin ban h\u00e0nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ea5p h\u00e0nh.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u1ee5 th\u1ec3, h\u00ecnh l\u01b0u c\u00f3 b\u1ed1n m\u1ee9c:<\/i>\r\n\r\n<i>1. Gia d\u1ecbch l\u01b0u: \u0111\u00e1nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y 3 n\u0103m;<\/i>\r\n\r\n<i>2. L\u01b0u 3000 d\u1eb7m: \u0111\u00e1nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y 1 n\u0103m;<\/i>\r\n\r\n<i>3. L\u01b0u 2500 d\u1eb7m: \u0111\u00e1nh 18 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y 1 n\u0103m;<\/i>\r\n\r\n<i>4. L\u01b0u 2000 d\u1eb7m: \u0111\u00e1nh 17 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y 1 n\u0103m.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u00ecnh \u0111\u1ed3 c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c:<\/i>\r\n\r\n<i>1. \u0110\u1ed3 3 n\u0103m: \u0111\u00e1nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i>\r\n\r\n<i>2. \u0110\u1ed3 2 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i: \u0111\u00e1nh 18 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i>\r\n\r\n<i>3. \u0110\u1ed3 2 n\u0103m: \u0111\u00e1nh 17 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i>\r\n\r\n<i>4. \u0110\u1ed3 1 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i: \u0111\u00e1nh 15 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i>\r\n\r\n<i>5. \u0110\u1ed3 1 n\u0103m: \u0111\u00e1nh 13 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c:<\/i>\r\n\r\n<i>1. Tr\u01b0\u1ee3ng 100: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i>\r\n\r\n<i>2. Tr\u01b0\u1ee3ng 90: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 18 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i>\r\n\r\n<i>3. Tr\u01b0\u1ee3ng 80: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 17 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i>\r\n\r\n<i>4. Tr\u01b0\u1ee3ng 70: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 15 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i>\r\n\r\n<i>5. Tr\u01b0\u1ee3ng 60: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 13 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u00ecnh si <i>(ph\u1ea1t roi)<\/i> c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c:<\/i>\r\n\r\n<i>1. Si 50: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 10 si;<\/i>\r\n\r\n<i>2. Si 40 v\u00e0 30: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 8 si;<\/i>\r\n\r\n<i>3. Si 20 v\u00e0 10[footnote]Ch\u1eef 'Nh\u1ea5t th\u1eadp' b\u1ecb thi\u1ebfu trong b\u1ea3n g\u1ed1c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. X\u00e9t b\u1ea3n g\u1ed1c \u0111o\u1ea1n tr\u00ean n\u00f3i 'Si h\u00ecnh c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c', nh\u01b0ng ch\u1ec9 li\u1ec7t k\u00ea t\u1eeb si 50 xu\u1ed1ng 20. 'T\u1ed1ng h\u00ecnh th\u1ed1ng' quy\u1ec3n 1 ghi: 'Si 20, 10, quy\u1ebft \u0111\u00e1nh 7 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o m\u00f4ng'; 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 ghi: '20, 10, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 7'. Do \u0111\u00f3, b\u1ea3n T\u1ed1ng l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c.[\/footnote], quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 7 si.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc kia, theo l\u1ec7nh c\u1ee7a quan ng\u1ee5c, d\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. Nay \u0111\u1ecbnh ra quy c\u00e1ch \u0111\u1ed5i tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee5 th\u1ec3: tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c[footnote]Ch\u1eef 'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u01b0\u1edfng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 166 c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 199 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ea7u to r\u1ed9ng kh\u00f4ng qu\u00e1 2 t\u1ea5c, d\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ea7u nh\u1ecf kh\u00f4ng qu\u00e1 9 ph\u00e2n. Tr\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf kh\u00f4ng qu\u00e1 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111\u1ea7u to \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ea7u nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 5 ph\u00e2n.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u00ecnh \u0111\u1ed3, l\u01b0u, si, tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1eddng. T\u1ed9i l\u01b0u sau khi thi h\u00e0nh xong, ph\u1ea3i l\u00e0m lao d\u1ecbch 1 n\u0103m; gia d\u1ecbch l\u01b0u l\u00e0m lao d\u1ecbch 3 n\u0103m. T\u1ed9i \u0111\u1ed3 sau khi thi h\u00e0nh xong th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m lao d\u1ecbch. H\u00ecnh \u0111\u1ed3 v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh v\u00e0o l\u01b0ng, si v\u00e0 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh v\u00e0o m\u00f4ng, vi\u1ec7c d\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi v\u1eabn theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.\"<\/i>\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u1eeb H\u1ed3 Nam \u0111\u1ebfn, c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng.\r\n\r\n[31] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u1eadp l\u1ea1i kho ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng, quan thu hai lo\u1ea1i thu\u1ebf, c\u1ee9 m\u1ed7i h\u1ed9c th\u00f3c thu th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u1ea5u \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef ph\u00f2ng khi thi\u1ebfu h\u1ee5t.\r\n\r\n<i>(Theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed' v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu', c\u00e1c b\u1ed9 s\u1eed m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[32] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n, chia m\u1ec7nh sai s\u1ee9 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a, t\u1ed1i \u0111\u00f3 m\u01b0a xu\u1ed1ng.\r\n\r\n[33] Nh\u00e0 Vua ban \u0111\u1ee9c \u00e2m, gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u1eed t\u00f9 \u1edf Kinh Nam v\u00e0 \u0110\u00e0m, L\u00e3ng ch\u00e2u, tha t\u1ed9i cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y ho\u1eb7c nh\u1eb9 h\u01a1n, ph\u00f3ng th\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ch\u1ecbu lao d\u1ecbch; mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n n\u1ee3 tr\u01b0\u1edbc ba n\u0103m c\u00f9ng l\u1ee3i t\u1ee9c t\u1eeb c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n; c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong khu v\u1ef1c v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n hu\u1ec7 th\u00eam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c; c\u00e1c qu\u00e2n trong doanh tr\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, nh\u1eefng t\u00f9 binh b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1 ch\u1ee7.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u sai H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung Gi\u1ea3 Bi\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u1ed3 Nam.\r\n\r\n<i>(Gi\u1ea3 Bi\u1ec1n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[35] Sai C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng \u0111i t\u1ebf Nam Nh\u1ea1c, sau \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu cho \u00f4ng quy\u1ec1n qu\u1ea3n ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u \u1edf Ho\u00e0nh ch\u00e2u.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, r\u1ed3i sang V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng Mi\u1ebfu, t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung \u1edf v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, c\u1ea5m thi \u0111ua thuy\u1ec1n \u1edf H\u1ed3 Nam.\r\n\r\n[38] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 chay t\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u giao cho Nghi Loan Ty lo vi\u1ec7c cung c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbng m\u00e0n, ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c nghi\u00eam c\u1ea9n v\u00e0 s\u1ea1ch s\u1ebd.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ea5t ti\u1ec1n t\u1eeb n\u1ed9i ph\u1ee7, chi\u00eau m\u1ed9 h\u00e0ng ngh\u00ecn con em qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e0o h\u1ed3 \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Chu Minh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Th\u00e1i v\u00e0o. \u0110\u00f3ng 100 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn, tuy\u1ec3n binh l\u00ednh, g\u1ecdi l\u00e0 qu\u00e2n Th\u1ee7y H\u1ed5 Ti\u1ec7p, t\u1eadp luy\u1ec7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u trong h\u1ed3. Sai H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 Th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, V\u01b0\u01a1ng X\u1eed N\u1ed9t d\u00e2ng l\u00ean cu\u1ed1n l\u1ecbch m\u1edbi \u0111\u1ecbnh 'Ki\u1ebfn Long \u1ee8ng Thi\u00ean L\u1ecbch', nh\u00e0 Vua vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a, ban b\u1ed1 thi\u00ean h\u1ea1.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai trung s\u1ee9 ban tr\u00e0 thu\u1ed1c cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong doanh tr\u1ea1i \u1edf H\u1ed3 Nam, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u1ee5a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00f4ng.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Binh b\u1ed9 Lang trung, Gi\u00e1m T\u1ea7n ch\u00e2u thu\u1ebf T\u00e0o Ph\u1ec9 Cung b\u1ecb x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3, Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n hai gi\u00e1m H\u1ea3i L\u0103ng v\u00e0 Di\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u00c1i b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u1ecbch, \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u do m\u1eafc t\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi mang h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9 v\u00e0o Giang Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft bu\u00f4n b\u00e1n, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 gi\u00e1c.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, l\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng Huy, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Th\u00e0nh, l\u00e0m Hoa ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 v\u00e0 T\u00e2y di\u1ec7n h\u00e0nh dinh tu\u1ea7n ki\u1ec3m h\u00e0o tr\u1ea1i s\u1ee9.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng Huy \u1edf Hoa ch\u00e2u, cai tr\u1ecb c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t. Th\u01b0\u1ee3ng sau khi gi\u1ebft L\u00fd Qu\u00e2n, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh H\u00e0 \u0110\u00f4ng, li\u1ec1n tri\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng Huy v\u00e0o ch\u1ea7u, h\u1ecfi k\u1ebf s\u00e1ch. Tr\u01b0\u01a1ng Huy t\u00e2u: <i>\"Tr\u1ea1ch, L\u1ed9 v\u1eeba tr\u1ea3i qua chi\u1ebfn tranh, d\u00e2n ch\u01b0a h\u1ed3i ph\u1ee5c, qu\u00e2n v\u1ee5 l\u1ea1i d\u1ed3n d\u1eadp, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng kham n\u1ed5i. Chi b\u1eb1ng t\u1ea1m ng\u01b0ng binh l\u00ednh, d\u01b0\u1ee1ng d\u00e2n, \u0111\u1ee3i khi gi\u00e0u c\u00f3 r\u1ed3i m\u1edbi t\u00ednh k\u1ebf.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng khen ng\u1ee3i r\u1ed3i cho v\u1ec1. Khi \u1ea5y b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u00e1nh Th\u1ee5c, n\u00ean \u0111i\u1ec1u Tr\u01b0\u01a1ng Huy \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u. Tr\u01b0\u01a1ng Huy th\u1ea5u hi\u1ec3u \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf n\u01a1i \u0111\u00e2y, b\u00e8n d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u00e9n l\u00fat. Th\u01b0\u1ee3ng xem xong, r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.\r\n\r\n[45] L\u01b0u h\u1eadu Thanh Nguy\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 tu\u1ed5i cao, t\u00ednh c\u1ea9n tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00f4ng coi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. C\u00e1c con c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 \u0111\u1ec1u l\u00e0m nha t\u01b0\u1edbng, trong l\u00f2ng b\u1ea5t b\u00ecnh, \u0111\u1ecbnh \u00e1m h\u1ea1i Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn.\r\n\r\nTr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 c\u0169ng lo ng\u1ea1i Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn chuy\u00ean quy\u1ec1n, b\u00e8n m\u1edf ti\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, b\u1ed1 tr\u00ed binh m\u00e3 ph\u1ee5c k\u00edch b\u00ean trong, \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn. Khi r\u01b0\u1ee3u v\u1eeba tu\u1ea7n v\u00e0i ch\u00e9n, \u0111\u1ea5t b\u1ed7ng ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh, nh\u00e0 c\u1eeda nghi\u00eang ng\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i \u0111\u1ee9ng kh\u00f4ng v\u1eefng, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ed3ng m\u01b0u s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e1o cho Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn. Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u1ed9i ra ngo\u00e0i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kinh h\u00e3i r\u1ed3i tan r\u00e3. Vi\u1ec7c c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 kh\u00f4ng th\u00e0nh, s\u1ee3 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn ra tay tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean lu\u00f4n nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb. Con trai Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ec3n v\u00e0 V\u0103n H\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ec9 huy s\u1ee9, th\u00fac gi\u1ee5c b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0, nh\u01b0ng Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, <i>(theo chi\u1ebfu th\u01b0 ban cho L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'.)<\/i> Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn gi\u1ea5u m\u1ed9t chi\u1ebfc kh\u00f3a l\u1edbn trong tay \u00e1o, c\u00f9ng v\u1edbi hai con m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ph\u1ee7 m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh th\u1ea3n. H\u00e0ng tr\u0103m qu\u00e2n l\u00ednh \u0111ang canh g\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng qu\u00e1t \u0111u\u1ed5i \u0111i.\r\n\r\nTr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 v\u1eeba b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi n\u1ed9i c\u00e1c, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn li\u1ec1n t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f3a c\u1eeda l\u1ea1i, r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi H\u00e1n T\u01b0: <i>\"Qu\u00e2n l\u1ea1i cho r\u1eb1ng ng\u00e0i gi\u00e0 y\u1ebfu, m\u1eddi H\u1ed3ng Ti\u1ebfn qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1. L\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1i, xin h\u00e3y trao \u1ea5n.\"<\/i> H\u00e1n T\u01b0 hoang mang, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m sao, \u0111\u00e0nh t\u1eeb khe c\u1eeda n\u00e9m \u1ea5n ra.\r\n\r\nH\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u t\u1eadp t\u01b0\u1edbng l\u0129nh v\u00e0 quan l\u1ea1i, tuy\u00ean b\u1ed1: <i>\"H\u00e1n T\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 cai tr\u1ecb n\u1eefa, \u0111\u00e3 trao \u1ea5n cho ta.\"<\/i> C\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng. Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, \u00f4ng d\u1eddi H\u00e1n T\u01b0 ra \u1edf ngo\u00e0i, c\u1eed qu\u00e2n l\u00ednh h\u1ed9 t\u1ed1ng, r\u1ed3i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng xin ch\u1ec9 th\u1ecb. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, \u00f4ng ph\u00e1i nha t\u01b0\u1edbng Ng\u1ee5y Nh\u00e2n T\u1ebf mang bi\u1ec3u t\u1ea5u b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ebfn ph\u1ee5ng c\u00e1o tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\nH\u00e1n T\u01b0 lui v\u1ec1 s\u1ed1ng \u1ea9n d\u1eadt v\u00e0i n\u0103m r\u1ed3i qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\n<i>(Theo T\u1eeb Huy\u1ec1n trong <i>\"Giang Nam L\u1ee5c\"<\/i> v\u00e0 <i>\"C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed\"<\/i>, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn sai s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi L\u00fd D\u1ee5c, D\u1ee5c li\u1ec1n phong H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m Thanh Nguy\u00ean ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Qu\u1ed1c s\u1eed c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng x\u00e9t L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin thu h\u1ed3i \u00e2n m\u1ec7nh c\u1ee7a H\u1ed3ng Ti\u1ebfn, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd phong ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c? Nay kh\u00f4ng theo. Qu\u1ed1c s\u1eed c\u00f2n ch\u00e9p r\u1eb1ng, sau khi Kinh, H\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u1ee3 h\u00e3i, m\u1edbi sai Ng\u1ee5y Nh\u00e2n T\u1ebf \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1ef1c ra, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u1eeba \u0111o\u1ea1t \u1ea5n c\u1ee7a H\u00e1n T\u01b0, li\u1ec1n sai Nh\u00e2n T\u1ebf b\u00e1o c\u00e1o, ch\u1eb3ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Kinh, H\u1ed3.)<\/i>\r\n\r\n[46] M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau t\u1ea5u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ea7n, C\u1ea9m, Kh\u00ea, T\u1ef1 \u0111\u1ec1u n\u1ea1p b\u00e0i \u1ea5n th\u1ec9nh m\u1ec7nh.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ee5c l\u1ea1i ba c\u1eeda \u1edf \u0111\u00e1 Ch\u1ec9 Tr\u1ee5.\r\n\r\n[48] Ra l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u Kinh, Nguy\u00ean, B\u00e2n, Kh\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i t\u1ed9c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[49] L\u1ec7nh cho T\u1eeb Ch\u00e2u chia ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang \u0111\u1ec3 an \u0111\u1ecbnh d\u00e2n ch\u00fang h\u00e0ng B\u1eafc H\u00e1n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban th\u00eam tr\u00e2u c\u00e0y, ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, xem c\u00e1c qu\u00e2n di\u1ec5n t\u1eadp b\u1eafn c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, b\u00e1i Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, quy\u1ec1n Tri L\u00e3ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[52] Mi\u1ec5n thu\u1ebf tr\u00e0 n\u0103m nay cho d\u00e2n H\u1ed3 Nam.\r\n\r\n[53] C\u1ea5m khai th\u00e1c gi\u1ebfng mu\u1ed1i \u1edf Hi\u1ec7p Ch\u00e2u.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, cho d\u00e2n Thi\u1ec1n Ch\u00e2u vay l\u01b0\u01a1ng gi\u1ed1ng.\r\n\r\n[55] Ra l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u ch\u1ebf t\u1ea1o xe nh\u1eb9 \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\r\n\r\n[56] L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u khi thu thu\u1ebf d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u01a1n v\u1ecb nh\u1ecf nh\u01b0 ph\u00e2n, h\u00e0o, h\u1ee3p, ch\u01b0\u1edbc, th\u00f9, ly, ty, h\u1ed1t; ti\u1ec1n ph\u1ea3i t\u00ednh theo v\u0103n, l\u1ee5a v\u00e0 v\u1ea3i t\u00ednh theo x\u00edch, th\u00f3c t\u00ednh theo th\u0103ng, t\u01a1 t\u00ednh theo l\u1ea1ng, c\u1ee7i t\u00ednh theo b\u00f3, v\u00e0ng b\u1ea1c t\u00ednh theo ti\u1ec1n.\r\n\r\n<i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m \u0111\u00f3.)<\/i>\r\n\r\n[57] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 mang b\u00f2 v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn khao qu\u00e2n.\r\n\r\n[58] Vua sai c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh, v\u00ec tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n. L\u1ea1i sai trung s\u1ee9 \u0111i tr\u1ea1m c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf c\u00e1c n\u00fai s\u00f4ng l\u1edbn.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ra chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i t\u00ean h\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Thi\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n D\u1ecbch, ch\u00e2u Lai th\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a C\u1ea3m, v\u00e0 t\u00ean l\u00e0ng T\u1eadp T\u1ee5c th\u00e0nh H\u00f2a Thu\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n l\u00e0ng l\u00e0 T\u1eeb Th\u1eeba Khu\u00ea t\u1eebng l\u00e0m l\u1ec7nh huy\u1ec7n T\u00e1n Ho\u00e0ng, v\u1ec1 qu\u00ea ch\u00f4n c\u1ea5t cha m\u1eb9, c\u00f9ng c\u00e1c anh em v\u00e1c \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp m\u1ed9, trong v\u01b0\u1eddn d\u01b0a sinh ra qu\u1ea3 k\u00e9p, c\u00e2y c\u1ed1i \u0111an r\u1ec5. Ch\u00e2u n\u00e0y d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00e2u vi\u1ec7c, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ra chi\u1ebfu ban cho c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u00e0 binh s\u0129 n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf Giang L\u0103ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00edt l\u1ee5a v\u1ea3i, r\u1ed3i cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[61] Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i ph\u00f3, t\u01b0\u1edbc K\u00ec Nguy\u00ean T\u0129nh V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh m\u1ea5t.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba Cao Ph\u00f2ng t\u1ea1m qu\u1ea3n tr\u1ecb ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Cao K\u1ebf Xung ghi t\u00ean 143 k\u1ebb nh\u1ea1c c\u00f4ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua ra chi\u1ebfu \u0111em chia h\u1ebft cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, sai Thi\u1ebft k\u1ecb \u0111\u00f4 t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ho\u00e0i Ngh\u0129a v\u00e0 N\u1ed9i ban \u0111\u00f4 tri Tri\u1ec7u Nh\u00e2n To\u1ea1i s\u1eeda ch\u1eefa th\u00eam cung \u0111i\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Ho\u00e0i Ngh\u0129a, Nh\u00e2n To\u1ea1i, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n s\u0129 Kinh Nam \u0111\u00e3 gi\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do v\u1ec1 qu\u00ea.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u1ea5y C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang Ng\u1ea3i D\u0129nh l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang r\u1ed3i cho ngh\u1ec9 h\u01b0u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh ch\u1ecdn vi\u00ean quan trong tri\u1ec1u tr\u00f4ng coi c\u00e1c kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf kinh th\u00e0nh. Quan ch\u1ea5p ch\u00ednh d\u00e2ng s\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean, D\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn \u0111\u1ea7u ti\u00ean. D\u0129nh t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 quan thanh danh, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01a1 b\u1ea9n, t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 c\u00f3 ngh\u1ec9 h\u01b0u m\u1edbi tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00f4i.\"<\/i> D\u0129nh b\u00e8n xin gi\u00e0, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nD\u0129nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tu Th\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(D\u0129nh, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5.)<\/i>\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\n[69] T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c l\u00e0 L\u00fd H\u1ea1o t\u00e2u v\u1edbi Th\u1ee5c ch\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y nh\u00e0 T\u1ed1ng kh\u1edfi v\u1eadn, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u00e0 H\u00e1n hay nh\u00e0 Chu. Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u00e1n lo\u1ea1n l\u00e2u r\u1ed3i, vi\u1ec7c th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1 e r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac. N\u1ebfu ta tri\u1ec1u c\u1ed1ng, c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u1ea5t Tam Th\u1ee5c.\"<\/i> Th\u1ee5c ch\u1ee7 \u0111\u1ecbnh c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3, nh\u01b0ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n ki\u00ean quy\u1ebft ng\u0103n l\u1ea1i, b\u00e8n cho V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9 C\u1ea3nh X\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng <i>(X\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea1p L\u1ed9, l\u1ea1i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u Ph\u00f9, L\u00f4, Nhung \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn tay ch\u00e8o, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng th\u1ee7y qu\u00e2n.\r\n\r\n[70] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf t\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ch\u00e2u \u0110\u00e0m theo l\u1ec7 c\u0169.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, v\u00ec tr\u1eddi qu\u00e1 n\u00f3ng, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh, ban t\u1eb7ng \u00e1o v\u1ea3i gai, kh\u0103n v\u00e0 gi\u00e0y cho th\u1ee3 thuy\u1ec1n.\r\n\r\n[72] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m mi\u1ebfu V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, xem x\u00e9t c\u00e1c b\u1ee9c v\u1ebd danh t\u01b0\u1edbng \u1edf hai h\u00e0nh lang, r\u1ed3i ch\u1ec9 v\u00e0o B\u1ea1ch Kh\u1edfi b\u1eb1ng g\u1eady m\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Kh\u1edfi gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u1ea5t nh\u00e2n t\u1edbi m\u1ee9c c\u00f9ng c\u1ef1c, sao \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u1edf \u0111\u00e2y?\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1ecf \u0111i.\r\n\r\nT\u1ea3 Th\u1eadp di, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Cao T\u00edch nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Bi\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1eddi, kh\u00f4ng n\u00ean n\u1eb1m trong s\u1ed1 72 v\u1ecb hi\u1ec1n th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i th\u1edd. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau, C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u1eadu Nghi c\u00f9ng Cao T\u00edch x\u00e9t l\u1ea1i, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng nghi\u1ec7p tr\u1ecdn v\u1eb9n kh\u00f4ng t\u00ec v\u1ebft.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n xin th\u0103ng th\u1edd 23 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m: Qu\u00e1n Anh th\u1eddi H\u00e1n, C\u1ea3nh Thu\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng B\u00e1, T\u1ebf Tu\u00e2n, Ban Si\u00eau th\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3n, Chu Ph\u1ecfng th\u1eddi T\u1ea5n, Th\u1ea9m Kh\u00e1nh Chi th\u1eddi T\u1ed1ng, L\u00fd S\u00f9ng[footnote]'L\u00fd S\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd \u0110\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c, s\u00e1ch 'Ng\u1ee5y th\u01b0' quy\u1ec3n 66 'L\u00fd S\u00f9ng truy\u1ec7n', 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1ch ti\u1ec1n t\u1eadp' quy\u1ec3n 36 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Ph\u00f3 V\u0129nh th\u1eddi B\u1eafc Ng\u1ee5y, \u0110o\u00e0n Thi\u1ec1u th\u1eddi B\u1eafc T\u1ec1, L\u00fd B\u1eadt th\u1eddi B\u1eafc Chu, T\u1ea7n Th\u00fac B\u1ea3o, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng C\u1ea9n, \u0110\u01b0\u1eddng H\u01b0u C\u1ea3nh, H\u1ed3n Gi\u00e1m, B\u00f9i \u0110\u1ed9, L\u00fd Quang Nhan, L\u00fd T\u1ed1, Tr\u1ecbnh \u0110i\u1ec1n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, C\u00e1t T\u00f2ng Chu th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, Chu \u0110\u1ee9c Uy, Ph\u00f9 T\u1ed3n Th\u1ea9m th\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng; h\u1ea1 b\u1ecf 22 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m: Ng\u00f4 Kh\u1edfi th\u1eddi Ng\u1ee5y, T\u00f4n T\u1eabn th\u1eddi T\u1ec1, Li\u00eam Pha th\u1eddi Tri\u1ec7u, H\u00e0n T\u00edn, B\u00e0nh Vi\u1ec7t, Chu \u00c1 Phu th\u1eddi H\u00e1n, \u0110o\u00e0n K\u1ef7 Minh th\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n, \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i th\u1eddi Ng\u1ee5y, \u0110\u00e0o Kh\u1ea3n th\u1eddi T\u1ea5n, Quan V\u0169, Tr\u01b0\u01a1ng Phi th\u1eddi Th\u1ee5c, \u0110\u1ed7 Nguy\u00ean Kh\u1ea3i th\u1eddi T\u1ea5n, M\u1ed9 Dung Thi\u1ec7u T\u00f4ng th\u1eddi B\u1eafc T\u1ec1, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Bi\u1ec7n th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, Ng\u00f4 Minh Tri\u1ec7t th\u1eddi Tr\u1ea7n, D\u01b0\u01a1ng T\u1ed1, H\u1ea1 Nh\u01b0\u1ee3c B\u1eadt, S\u1eed V\u1ea1n Tu\u1ebf th\u1eddi T\u00f9y, L\u00fd Quang B\u1eadt, V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfu Ki\u1ec7t, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Kh\u00e2u, Qu\u00e1ch Nguy\u00ean Ch\u1ea5n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng.\r\n\r\nVua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 l\u00e0 Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng \u0111\u1eb7t \u1edf ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng, v\u1ebd h\u00ecnh Th\u00e1i th\u00fa T\u00e2y H\u00e0 th\u1eddi Ng\u1ee5y l\u00e0 Ng\u00f4 Kh\u1edfi \u1edf h\u00e0nh lang, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau v\u00e0 c\u00e1c quan.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, B\u00ed th\u01b0 lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n qu\u1ea3n th\u00e0nh L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng t\u1eeb khi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t h\u00ecnh th\u00e0nh, trong v\u0169 tr\u1ee5 bao la, c\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh hi\u1ec1n n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau, c\u1ed5 kim \u0111\u1ec1u c\u00f9ng m\u1ed9t d\u00f2ng ch\u1ea3y, nh\u01b0ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng, hi\u1ebfm ai \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ho\u00e0n m\u1ef9.<\/i>\r\n\r\n<i>Chu C\u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, gi\u00fap V\u0169 V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh y\u00ean thi\u00ean h\u1ea1, ph\u00f2 t\u00e1 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u00f4ng cao, v\u01b0\u1ee3t kh\u1eafp tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, nh\u01b0ng b\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec gi\u1eb7c Ho\u00e0i Di g\u00e2y lo\u1ea1n, trong n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i v\u1ec1 Qu\u1ea3n Th\u00fac v\u00e0 S\u00e1i Th\u00fac, khi\u1ebfn \u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n, su\u00fdt n\u1eefa l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh nguy nan, c\u00e2y l\u00faa \u0111\u1ed5 r\u1ea1p, c\u00e2y c\u1ed1i g\u00e3y r\u1ee5ng, ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 minh oan. Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n ch\u0103ng? Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u0169ng l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, bi\u00ean so\u1ea1n Kinh Thi, Kinh Th\u01b0, \u0111\u1ecbnh ra l\u1ec5 nh\u1ea1c, noi theo \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u1ea3i b\u1ecf n\u01b0\u1edbc L\u01b0u m\u00e0 \u0111i, ch\u1ea1y v\u1ea1y kh\u1eafp n\u01a1i, d\u00f9 c\u00f3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng v\u00e0 Ai C\u00f4ng, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn b\u1edfi Qu\u00fd T\u00f4n v\u00e0 M\u1ea1nh T\u00f4n. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi hi\u1ec3m nguy nh\u01b0 gi\u1eabm ph\u1ea3i \u0111u\u00f4i h\u1ed5 c\u1ee7a \u0110\u1ea1o Ch\u00edch, nghe ti\u1ebfng ng\u1ecdc c\u1ee7a Nam T\u1eed, xa l\u00e1nh \u0111i\u1ec1u \u00e1c, c\u1ea9n tr\u1ecdng v\u1edbi danh ti\u1ebfng, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng khen. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ec7 t\u1eed theo h\u1ecdc \u00f4ng, nh\u01b0 T\u1ec3 D\u01b0 b\u1ecb di\u1ec7t t\u1ed9c, Tr\u1ecdng Do ch\u1ebft th\u1ea3m. Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n ch\u0103ng? Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i sau n\u00e0y, d\u00f9 c\u00f3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat c\u00f4ng tr\u1ea1ng, nh\u01b0ng so v\u1edbi hai b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n kia, th\u00ec c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng n\u00f3i, m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi h\u1ecd ph\u1ea3i ki\u00ean \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, th\u1ea7n e r\u1eb1ng kh\u00f3 m\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ebfn th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00f4n vinh Th\u00e1i C\u00f4ng, \u00fd ngh\u0129a kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, l\u00fd l\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng. B\u1edfi v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 d\u00f9 r\u1ed9ng l\u1edbn, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, trong c\u00f5i lu\u00f4n c\u00f3 tranh ch\u1ea5p, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi chi\u1ebfn tranh. D\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ea1o l\u00fd b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n ch\u00fang, l\u1ea5y \u00f4ng l\u00e0m t\u00f4ng ch\u1ee7 c\u1ee7a v\u00f5 nghi\u1ec7p, nh\u1eb1m t\u0103ng c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n uy qu\u1ed1c gia, n\u00ean \u0111\u00e3 phong \u00f4ng l\u00e0m V\u01b0\u01a1ng. Th\u1eddi Trinh Nguy\u00ean, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tu b\u1ed5 th\u00eam, l\u1ea5y c\u00e1c v\u00f5 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1ed3i h\u01b0\u1edfng trong mi\u1ebfu, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u01b0 l\u1ec5 Th\u00edch \u0110i\u1ec7n c\u1ee7a V\u0103n Tuy\u00ean, c\u00f3 \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, vi\u1ec7c tuy kh\u00f4ng c\u00f3 trong kinh \u0111i\u1ec3n, nh\u01b0ng \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi.<\/i>\r\n\r\n<i>Hu\u1ed1ng chi th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng thi\u1ebfu nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00f4ng tu\u1ec7, khi tranh lu\u1eadn c\u0169ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng. Nay n\u1ebfu ch\u1ec9 x\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng, ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u00fang sai, v\u00ec nh\u1eefng l\u1ed7i nh\u1ecf m\u00e0 qu\u00ean \u0111i c\u00e1i l\u1edbn, th\u00ec e r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i r\u1ea5t \u00edt.<\/i>\r\n\r\n<i>Ch\u1ec9 nh\u01b0 Nh\u1ea1c Ngh\u1ecb, Li\u00eam Pha \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00f4n t\u1ea9u cu\u1ed1i c\u00f9ng tr\u1edf th\u00e0nh t\u00f9 nh\u00e2n; H\u00e0n T\u00edn, B\u00e0nh Vi\u1ec7t \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft v\u00e0 ch\u1ecbu h\u00ecnh ph\u1ea1t x\u00e9 x\u00e1c. B\u1ea1ch Kh\u1edfi th\u00ec b\u1ecb ban ki\u1ebfm t\u1ef1 s\u00e1t \u1edf \u0110\u1ed7 B\u01b0u, Ng\u0169 Vi\u00ean th\u00ec x\u00e1c tr\u00f4i tr\u00ean s\u00f4ng Giang Ph\u1ec7. T\u1ea3 Xa c\u0169ng l\u00e0 t\u01b0\u1edbng b\u1ecf qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1ea1y, T\u00f4n T\u1eabn th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 k\u1ebb b\u1ecb t\u00e0n ph\u1ebf v\u00ec h\u00ecnh ph\u1ea1t. Nh\u01b0\u01a1ng T\u01b0 th\u00ec ch\u1ebft trong c\u01a1n ph\u1eabn n\u1ed9 \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u01b0\u1edbc T\u1ec1, Ng\u00f4 Kh\u1edfi th\u00ec b\u1ecb gi\u1ebft oan \u1edf n\u01b0\u1edbc S\u1edf. Chu B\u1ed9t tuy \u0111\u01b0\u1ee3c coi tr\u1ecdng, nh\u01b0ng b\u1ecb nghi ng\u1edd vi\u1ec7c c\u1ea5t gi\u1ea5u gi\u00e1p tr\u1ee5 \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u1ea7n B\u00ecnh gi\u1ecfi m\u01b0u k\u1ebf, l\u1ea1i b\u1ecb c\u00e1c t\u01b0\u1edbng vu c\u00e1o nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9. \u00c1 Phu th\u00ec ch\u1ebft trong tay ng\u1ee5c l\u1ea1i, \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i th\u00ec b\u1ecb b\u1eaft trong xe c\u0169i. L\u00fd H\u1ed5 th\u00f4ng minh trung th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0111\u1ebfn ch\u1eadm r\u1ed3i t\u1ef1 s\u00e1t. \u0110\u1eadu Kim b\u00e0y bi\u1ec7n n\u01a1i h\u00e0nh lang, Anh v\u00ec k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng m\u00e0 m\u1ea5t m\u1ea1ng. \u0110\u1eb7ng V\u0169 th\u1ea5t b\u1ea1i \u1edf H\u1ed3i Kh\u00ea, c\u1ea3 \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch qu\u00e2n s\u1ef1. M\u00e3 Vi\u1ec7n ch\u1ebft n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i man di, thi h\u00e0i v\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng nghi l\u1ec5 t\u1ebf \u0111i\u1ec3n. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, ph\u00f2 t\u00e1 ch\u1ee7 qu\u00e2n n\u01a1i v\u00f9ng bi\u00ean; V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh L\u01b0\u1ee3c, gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u1ecb Vua kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ed1ng. Quan V\u0169 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc th\u00f9 b\u1eaft s\u1ed1ng, Tr\u01b0\u01a1ng Phi b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u00e1t h\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1eefng danh t\u01b0\u1edbng n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc h\u00e0o ki\u1ec7t, n\u1ebfu c\u1ee9 b\u1edbi m\u00f3c khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, ai m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m? N\u1ebfu mu\u1ed1n s\u00e0ng l\u1ecdc, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf qua. Hu\u1ed1ng chi c\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a h\u1ecd v\u0129 \u0111\u1ea1i, danh ti\u1ebfng l\u1eaby l\u1eebng, t\u1eeb ti\u1ec1u phu ch\u0103n tr\u00e2u \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9. N\u1ebfu m\u1ed9t mai b\u1ecf \u0111i th\u1ea7n v\u1ecb, \u0111u\u1ed5i h\u1ecd ra kh\u1ecfi \u0111\u1ec1n th\u1edd, x\u00e9t n\u00e9t l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, n\u1ed5i gi\u1eadn v\u1edbi c\u00e1i x\u1ea5u c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n, \u1eaft s\u1ebd khi\u1ebfn nh\u00e2n t\u00ecnh hoang mang, d\u01b0 lu\u1eadn x\u00f4n xao. C\u00f4ng \u0111\u1ee9c cao nh\u01b0 n\u00fai, c\u00f2n ai ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng d\u1ea5u ch\u00e2n x\u01b0a, h\u1ed3n thi\u00eang li\u1ec7t s\u0129, s\u1ebd \u00f4m h\u1eadn v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u1ed9m th\u1ea5y r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111ang ra s\u1ee9c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, ng\u0103n ch\u1eb7n lo\u1ea1n l\u1ea1c, nghi\u00ean c\u1ee9u binh ph\u00e1p, x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00f5 mi\u1ebfu, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00f5 th\u1ea7n, nh\u1edd c\u1eady s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap \u00e2m th\u1ea7m. Nh\u01b0ng nay d\u00e3y h\u00e0nh lang d\u00e0i tr\u1ed1ng tr\u1ea3i, ch\u1ec9 c\u00f3 h\u00ecnh v\u1ebd, \u0111i\u1ec7n gi\u1eefa ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 ng\u1ed3i ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, xem ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp th\u00edch \u0111\u00e1ng, th\u1ea7n th\u1eadt s\u1ef1 b\u0103n kho\u0103n. Suy ngh\u0129 s\u00e2u xa r\u1eb1ng vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ec3 ch\u1ebf quan tr\u1ecdng. N\u1ebfu nay c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n v\u1ec1 chuy\u1ec7n x\u01b0a, e r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi sau c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00ea ph\u00e1n hi\u1ec7n t\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>K\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u1eddi trung th\u00e0nh nh\u1ecf b\u00e9 c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 minh b\u1ea1ch. N\u1ebfu theo c\u00e1ch b\u00e0n m\u1edbi th\u00ec e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ecb tr\u00ec tr\u1ec7, c\u00f2n gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169 th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea7n t\u1ed1t h\u01a1n. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn, tranh c\u00e3i kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, xin ban xu\u1ed1ng b\u1ea3n t\u1ea5u n\u00e0y c\u1ee7a th\u1ea7n \u0111\u1ec3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm ra ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n t\u1ed1i \u01b0u, t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ebd th\u1ea5y r\u00f5 \u0111\u00fang sai trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111ang tranh lu\u1eadn.\"<\/i>\r\n\r\nVua cho r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u0103ng gi\u00e1ng c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch r\u0103n \u0111e v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch, n\u00ean kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n[74] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p binh s\u0129 Kinh Nam mu\u1ed1n v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1, quan ph\u1ee7 s\u1ebd s\u1eeda nh\u00e0 c\u1eeda, c\u1ea5p tr\u00e2u c\u00e0y v\u00e0 h\u1ea1t gi\u1ed1ng; c\u00f2n ai mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec ph\u00e2n v\u00e0o hai ch\u00e2u Ph\u1ee5c, D\u0129nh l\u00e0m l\u00ednh d\u1ef1 b\u1ecb.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho quan h\u1eefu ty ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y c\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Cao T\u00e2n, Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, V\u0169, Thang, V\u0103n, V\u0169, H\u00e1n Cao T\u1ed5 \u0111\u1ec1u th\u1edd t\u1ea1i c\u00e1c mi\u1ebfu c\u0169. L\u1ea1i x\u00e2y ri\u00eang mi\u1ebfu H\u00e1n Th\u1ebf T\u1ed5 t\u1ea1i Nam D\u01b0\u01a1ng, mi\u1ebfu \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1ea1i L\u1ec5 Tuy\u1ec1n, Th\u1ebf T\u1ed5 l\u1ea5y \u0110\u1eb7ng V\u0169, Ng\u00f4 H\u00e1n, Gi\u1ea3 Ph\u1ee5c, C\u1ea3nh Y\u1ec3m ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n V\u00f4 K\u1ef5, Ph\u00f2ng Huy\u1ec1n Linh, \u0110\u1ed7 Nh\u01b0 H\u1ed1i, Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng, L\u00fd T\u0129nh ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, v\u1ebd t\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean t\u01b0\u1eddng mi\u1ebfu.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n ph\u1ee7 s\u1ef1 Kinh Nam.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u00e0o, R\u00e1ng[footnote]C\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u00e0o, R\u00e1ng, ch\u1eef 'Thi\u1ec1n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u00e0m', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u bay ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf b\u1eb1ng l\u1ec5 v\u1eadt, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, qu\u1ea7n th\u00e2n ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u[footnote]Qu\u1ea7n th\u1ea7n ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u, hai ch\u1eef 'th\u01b0\u1ee3ng' v\u00e0 'bi\u1ec3u' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]xin t\u1ed5 ch\u1ee9c \u00e2m nh\u1ea1c. Vua ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[79] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Binh b\u1ed9, L\u1ec5 b\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m b\u1ed5 nhi\u1ec7m Thi\u00ean ng\u01b0u, Ti\u1ebfn m\u00e3, Th\u00e1i mi\u1ebfu, Giao x\u00e3 Trai lang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y T\u1ea3 H\u1eefu tr\u01b0\u1ee3ng Thi\u00ean ng\u01b0u c\u00f3 m\u01b0\u1eddi hai vi\u00ean, nay l\u1ec7nh gi\u1ea3m hai vi\u00ean[footnote] C\u00e1c l\u1ec7nh gi\u1ea3m hai vi\u00ean, T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'nay gi\u1ea3m hai vi\u00ean', ngh\u0129a \u01b0u h\u01a1n.[\/footnote]; Trai lang m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi l\u0103m vi\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i t\u00e1c h\u1ee3p l\u1ec7, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch th\u00f4ng th\u1ea1o, n\u1ebfu ph\u00fac th\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u00fang nh\u01b0 t\u1ea5u tr\u00ecnh, ch\u1ee7 ty s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i. T\u1eeb nay, c\u00e1c quan \u0110\u00e0i t\u1ec9nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, ch\u01b0 ty ng\u0169 ph\u1ea9m, ph\u1ea3i qua hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 t\u1ea1i tri\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 \u1ea5m. Ng\u0169 ph\u1ee7 Thi\u1ebfu do\u00e3n kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Ti\u1ebfn m\u00e3 c\u1ea7n xem x\u00e9t[footnote] S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Ti\u1ebfn m\u00e3 c\u1ea7n xem x\u00e9t, theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t ghi: 'Binh b\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m b\u1ed5 Ti\u1ebfn m\u00e3 m\u01b0\u1eddi vi\u00ean.'[\/footnote], c\u00e1c s\u00e1ch l\u1ee5c, s\u1eed, h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu.)<\/i>\r\n\r\n[80] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n ki\u00eam nhi\u1ec7m c\u00e1c qu\u1eadn ph\u00eda nam H\u1ed3 Nam, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m, qu\u1ea3 nhi\u00ean chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t \u1ea5y. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea1i l\u1ea5y Long Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Nh\u1ea1c ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u1ea1 T\u00e2n M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 <i>(Nh\u00e2n V\u0169, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t[footnote] L\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t, 'l\u1ea7n \u0111\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'ch\u01b0a th\u1ea5y', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].)<\/i> c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e1n, B\u00e0nh.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ph\u00e2n ph\u00e1i Trung s\u1ee9 \u0111i t\u1ea1 l\u1ec5 c\u00e1c n\u00fai s\u00f4ng, v\u00ec m\u01b0a \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7.\r\n\r\n[82] V\u00ec m\u01b0a d\u00e0i ng\u00e0y, ban cho c\u00e1c qu\u00e2n c\u1ee7i \u0111\u1ed1t c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t.\r\n\r\n[83] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129 H\u00f2a Hi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00e1 l\u00e0 t\u00ean kh\u00e1c c\u1ee7a L\u1ea1p. Th\u00e1nh tri\u1ec1u l\u1ea5y ng\u00e0y Tu\u1ea5t l\u00e0m L\u1ea1p, m\u00e0 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u00e0nh l\u1ec5 Ch\u00e1 l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. X\u00e9t th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Trinh Qu\u00e1n, l\u1ea5y ng\u00e0y D\u1ea7n Ch\u00e1 t\u1ebf b\u00e1ch th\u1ea7n, ng\u00e0y M\u00e3o t\u1ebf X\u00e3 t\u1eafc, ng\u00e0y Th\u00ecn L\u1ea1p h\u01b0\u1edfng t\u00f4ng mi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn Khai Nguy\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1ec5, ba l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u l\u00e0m v\u00e0o ng\u00e0y L\u1ea1p Th\u00ecn, \u0111\u1ec3 \u1ee9ng v\u1edbi \u0111\u1ee9c Th\u1ed5. Ho\u1eb7c theo Trinh Qu\u00e1n, ho\u1eb7c theo Khai Nguy\u00ean, xin Vua ch\u1ecdn l\u1ef1a.\"<\/i> H\u1eefu ty xin theo l\u1ec5 Khai Nguy\u00ean, ba l\u1ec5 t\u1ebf c\u00f9ng l\u00e0m v\u00e0o ng\u00e0y Tu\u1ea5t L\u1ea1p, Vua nghe theo.\r\n\r\nHi\u1ec7n l\u00e0 con c\u1ee7a Ng\u01b0ng.\r\n\r\n[84] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 tuy v\u1eabn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, nh\u01b0ng c\u0169ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng chu\u1ea9n b\u1ecb chi\u1ebfn tranh. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ec7nh Tr\u1ea5n qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ed1ng Di\u00ean \u00c1c d\u1eabn v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n C\u1ea5m l\u1eef t\u1eadp tr\u1eadn \u1edf T\u00e2n Tr\u00ec, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1i l\u00fd ch\u00ednh l\u00e0 H\u1ec1 T\u1ef1 <i>(T\u1ef1, ch\u01b0a r\u00f5)<\/i> l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed9 l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Ng\u1ee5y, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng <i>(\u1ee8ng M\u1ed9ng, ch\u01b0a r\u00f5)<\/i> l\u00e0m Tri huy\u1ec7n V\u0129nh T\u1ebf[footnote]Ch\u1eef 'M\u1ed9ng' trong 'D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng tri V\u0129nh T\u1ebf huy\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'M\u00f4ng', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7' quy\u1ec3n 42. C\u00e1c ch\u1ed7 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 sau c\u0169ng v\u1eady.[\/footnote], \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Vu K\u1ebf Huy <i>(K\u1ebf Huy, ch\u01b0a r\u00f5)<\/i> l\u00e0m Tri huy\u1ec7n L\u00e2m Thanh. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c th\u01b0\u1eddng tham tri huy\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u1ec1 T\u1ef1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.\r\n\r\nKhi \u1ea5y, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m tr\u1ea5n th\u1ee7 \u1edf \u0110\u1ea1i Danh, chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ea5t tr\u1ecb, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ebfn tr\u1ecb l\u00fd. Sau \u0111\u00f3, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu l\u00e0 Chu V\u1ecb c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri huy\u1ec7n V\u0129nh T\u1ebf. Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00f3n, Chu V\u1ecb ch\u1ec9 ch\u1eafp tay tr\u00ean ng\u1ef1a, \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1edf m\u1edbi g\u1eb7p v\u00e0 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng h\u1ea1 m\u00ecnh. Trong huy\u1ec7n c\u00f3 t\u00ean tr\u1ed9m \u0111\u00e3 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i b\u1ecf tr\u1ed1n, Chu V\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f4ng khai t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1eafn v\u00e0 x\u1eed tr\u1ea3m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0a l\u00ean ph\u1ee7.\r\n\r\nChu V\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Cung Th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u00f4ng t\u1eebng l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n B\u1ea1ch M\u00e3, c\u00f3 vi\u00ean l\u1ea1i l\u1edbn trong huy\u1ec7n ph\u1ea1m t\u1ed9i, Chu V\u1ecb l\u1eadp t\u1ee9c x\u1eed tr\u1ea3m. Vua khen ng\u1ee3i t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu.\r\n\r\n<i>(Chu V\u1ecb l\u00e0m Tri huy\u1ec7n V\u0129nh T\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00e0o th\u1eddi gian n\u00e0o. Theo ghi ch\u00e9p trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', th\u00e1ng 12 n\u0103m n\u00e0y, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ch\u1ee7 kh\u00e1ch vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Xu quy\u1ec1n Tri huy\u1ec7n L\u00e2m Thanh, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n T\u1ebf l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Ng\u1ee5y. V\u01b0\u01a1ng H\u1ed9 v\u00e0 Vu K\u1ebf Huy m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m \u0111\u00e3 b\u1ecb thay th\u1ebf, n\u00ean D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u1edf l\u00e2u t\u1ea1i V\u0129nh T\u1ebf. C\u00f3 th\u1ec3 Chu V\u1ecb k\u1ebf nhi\u1ec7m sau D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng, nh\u01b0ng 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p l\u1ea1i. V\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, n\u00ean ghi ch\u00e9p l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y. C\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1ec1u n\u00f3i vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan tri\u1ec1u l\u00e0m Tri huy\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u1ec1 T\u1ef1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', th\u00e1ng 11 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 2, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1eeb b\u1ed9 lang trung l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh T\u1ed1n l\u00e0m L\u1ec7nh H\u00e0 Nam, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Bi\u00ean T\u1ecbch l\u00e0m L\u1ec7nh L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, T\u1ea3 ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung l\u00e0m L\u1ec7nh Khai Phong, Gi\u00e1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 L\u01b0u Ho\u00e1n l\u00e0m L\u1ec7nh Tu\u1ea5n Nghi, thay th\u1ebf L\u01b0 Th\u1ea7n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n To\u1ea1i, Bi\u00ean Vu, T\u1ed1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao c\u00e1c s\u00e1ch l\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tri huy\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, ph\u1ea3i ch\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ec7nh v\u00e0 Tri huy\u1ec7n kh\u00e1c nhau? C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[86] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t T\u00e2n H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea3i tr\u1ef1c.\r\n\r\n<i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed', \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c ch\u1ee9c t\u1ea1p ch\u1ee9c, th\u1eeba ph\u00f9, s\u1ea3nh t\u1eed \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra kho l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u01b0 h\u1ecfng.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea5y ba m\u01b0\u01a1i con em t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u hy sinh \u1edf H\u1ed3 Nam l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c.\r\n\r\n[89] Gi\u00e1m tu Qu\u1ed1c s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i h\u1ed9i y\u1ebfu' g\u1ed3m 30 quy\u1ec3n, ghi ch\u00e9p v\u1ec1 c\u00e1c tri\u1ec1u L\u01b0\u01a1ng, H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ea5n, H\u00e1n, Chu.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn T\u00e2n Tr\u00ec, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho d\u00e2n phu, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n Vi\u00ean.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, An Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n b\u00e1o r\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9[footnote]'T\u00e2y S\u01a1n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'S\u01a1n T\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 5, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 16, 'Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang.[\/footnote], Minh ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, Tri\u1ec7u ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea7n V\u1ea1n Th\u00f4ng, <i>(V\u1ea1n Th\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p.)<\/i>, Tr\u1ea5n ch\u00e2u binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u0103ng ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Cao H\u1ea1nh B\u1ea3n, <i>(H\u1ea1nh B\u1ea3n, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p.)<\/i>, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2ng v\u1ec1 tri\u1ec1u. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u1ea3 h\u1ecd, l\u1ea1i ban ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o.\r\n\r\nT\u00e0o B\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Linh Th\u1ecd. <i>(L\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 n\u0103m.)<\/i> C\u00f4 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 qu\u00fd phi c\u1ee7a Chu Th\u00e1i T\u1ed5. Vua khi c\u00f2n l\u00e0m ch\u1ee9c t\u1ed5ng qu\u1ea3n t\u00fac v\u1ec7 \u0111\u00e3 r\u1ea5t coi tr\u1ecdng \u00f4ng. T\u00e0o B\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng g\u1eb7p Vua ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u0169ng \u00edt tham d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf T\u1ea5n ch\u00e2u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, h\u1ecfi: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta mu\u1ed1n g\u1ea7n g\u0169i ng\u01b0\u01a1i, sao ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i l\u00e1nh m\u1eb7t?\"<\/i> \u00d4ng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t Chu, gi\u1eef ch\u1ee9c trong c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e2u d\u00e1m k\u1ebft giao v\u1edbi b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd.\"<\/i> Vua c\u00e0ng khen ng\u1ee3i \u00f4ng.\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ban b\u1ed9 \u0111o l\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c ch\u00e2u L\u1ec5, L\u00e3ng, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1ec7 n\u1ea1n thu thu\u1ebf n\u1eb7ng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c c\u00e1t c\u1ee9.\r\n\r\n[93] V\u00f9ng \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng c\u00f3 t\u1ee5c l\u1ec7, nh\u00e0 n\u00e0o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m th\u00ec d\u00f9 l\u00e0 cha m\u1eb9 c\u0169ng b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng th\u0103m h\u1ecfi, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh th\u01b0\u1eddng ch\u1ebft. V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c xin ban h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 c\u1ea5m t\u1ee5c n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb l\u1ea5y ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan thay th\u1ebf ch\u1ee9c nha t\u01b0\u1edbng l\u0129nh vi\u1ec7c \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu m\u00e3 b\u1ed9. Vua h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'C\u1ef1u l\u1ee5c' ch\u00e9p l\u00e0 quan s\u00e1t s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh T\u00edch t\u00e2u xin, \u1ea5y l\u00e0 nh\u1ea7m.)<\/i>\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, m\u1eb9 c\u1ee7a V\u0129nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 M\u00e3 th\u1ecb b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t, sau \u0111\u00f3 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi An \u1ea4p l\u00e0 L\u01b0u T\u1ed9. Khi V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn tr\u1ecb nh\u1eadm \u0110\u1eb7ng, L\u01b0u T\u1ed9 \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, \u00f4ng li\u1ec1n \u0111\u00f3n b\u00e0 v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. T\u1ea1i dinh th\u1ef1 ch\u00e2u, \u00f4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t x\u00e2y hai t\u00f2a nh\u00e0, b\u00ean tr\u00e1i cho k\u1ebf m\u1eabu L\u01b0u th\u1ecb \u1edf, b\u00ean ph\u1ea3i cho M\u00e3 th\u1ecb \u1edf. V\u0129nh \u0110\u1ee9c m\u1ed7i s\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn hai t\u00f2a nh\u00e0 n\u00e0y v\u1ea5n an. Con c\u1ee7a L\u01b0u T\u1ed9 l\u00e0 T\u00e1i T\u01b0, ch\u00ednh l\u00e0 em c\u00f9ng m\u1eb9 c\u1ee7a V\u0129nh \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1eed th\u00e0nh s\u1ee9, x\u00e2y dinh th\u1ef1 l\u1edbn trong th\u00e0nh Nam D\u01b0\u01a1ng, t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ecd L\u01b0u, l\u1ea1i mua ru\u1ed9ng c\u1ea5p cho h\u1ecd. Khi L\u01b0u th\u1ecb qua \u0111\u1eddi, M\u00e3 th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn trong cung, l\u00fac \u0111\u00f3 b\u00e0 \u0111\u00e3 h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i. Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e2n h\u00e0nh th\u0103m h\u1ecfi, phong b\u00e0 l\u00e0m <i>\"C\u1eed qu\u1ed1c Th\u00e1i phu nh\u00e2n\"<\/i>.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ea5y huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Kinh Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Thao l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129, ki\u00eam ch\u1ee9c tri huy\u1ec7n, l\u1ea5y huy\u1ec7n \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ef1u Nguy\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Nguy\u00ean Th\u00e0nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban th\u01b0\u1edfng cho vi\u1ec7c b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.\r\n\r\n[96] Ra l\u1ec7nh cho T\u1ea3 th\u1eadp di, ki\u00eam tri huy\u1ec7n Oan C\u00fa l\u00e0 H\u1ea7u Tr\u1eafc gi\u00e1m s\u00e1t binh l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa trong huy\u1ec7n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ho\u00e0i Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, v\u00ec d\u1ecbch b\u1ec7nh \u1edf H\u1ed3 Nam, ban thu\u1ed1c cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong qu\u00e2n doanh.\r\n\r\n[98] Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong H\u1ed3 T\u01b0\u01a1ng, Tri ch\u00e2u Kh\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 B\u00e0nh Do\u00e3n L\u00e2m v\u00e0 Ti\u1ec1n Kh\u00ea Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed \u0110i\u1ec1n H\u1ed3ng U\u00e2n [footnote]Ch\u1eef 'ti\u1ec1n' tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 'vi', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy thu\u1eadn. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, l\u1ea5y Do\u00e3n L\u00e2m l\u00e0m Kh\u00ea Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, H\u1ed3ng U\u00e2n l\u00e0m V\u1ea1n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. Do\u00e3n L\u00e2m kh\u00f4ng l\u00e2u sau qua \u0111\u1eddi, l\u1ec7nh cho con \u00f4ng l\u00e0 S\u01b0 Ki\u1ec3u thay th\u1ebf.\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng mi\u1ebfu, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn T\u00e2n Tr\u00ec, xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn.\r\n\r\n[100] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Quy\u1ec1n tri L\u00e3ng Ch\u00e2u Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c U\u00f4ng \u0110oan d\u1eabn m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Do\u00e3n Tr\u1ecdng Du\u1ec7 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n<i>(Do\u00e3n Tr\u1ecdng Du\u1ec7, ch\u01b0a th\u1ea5y s\u1eed ch\u00e9p kh\u00e1c.)<\/i>\r\n\r\n[101] Mi\u1ec5n cho d\u00e2n trong qu\u1ea3n h\u1ea1t Kinh Nam m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m nay.\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft ch\u1edd t\u1ed9i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha t\u1ed9i v\u00e0 phong \u00f4ng l\u00e0m H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh tu b\u1ed5 th\u00eam th\u00e0nh L\u00e3ng Ch\u00e2u, \u0111\u00e0o s\u00e2u h\u00e0o v\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay cho d\u00e2n trong v\u00f9ng qu\u1ea3n h\u1ea1t.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111i c\u1ea7u m\u01b0a t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u1ecbnh Giang \u0111\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n H\u00e1n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea9m Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(H\u00e1n Qu\u1ef3nh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[106] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 s\u1ef1 \u0110\u1eadu Nghi c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 'Tr\u1ecdng \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh th\u1ed1ng' g\u1ed3m 30 quy\u1ec3n v\u00e0 'Bi\u00ean s\u1eafc' 4 quy\u1ec3n. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu kh\u1eafc b\u1ea3n in \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh trong thi\u00ean h\u1ea1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1edd tr\u00ecnh ch\u1ec9 ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n trong c\u00e1c \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c c\u1ee7a 'H\u00ecnh th\u1ed1ng', \u0110\u1eadu Nghi nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb xem x\u00e9t l\u1ea1i. Vua b\u00e8n sai \u0110\u1eadu Nghi c\u00f9ng Quy\u1ec1n Thi\u1ebfu khanh V\u0169 C\u00f4ng l\u00e0 T\u00f4 Hi\u1ec3u, Ch\u00ednh H\u1ec1 T\u1ef1, Th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Hi T\u1ed1n v\u00e0 c\u00e1c quan Ph\u00e1p tr\u1ef1c thu\u1ed9c B\u1ed9 H\u00ecnh, \u0110\u1ea1i L\u00fd l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ngh\u1ec7, Ph\u00f9ng Th\u00fac H\u01b0\u1edbng c\u00f9ng so\u1ea1n t\u1eadp l\u1ea1i. \u0110\u1eadu Nghi c\u00f9ng c\u00e1c quan c\u00e2n nh\u1eafc m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng nh\u1eb9, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi \u0111\u00f3 khen l\u00e0 chi ti\u1ebft v\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd.\r\n\r\n<i>(Hi T\u1ed1n, Quang Ngh\u1ec7, Th\u00fac H\u01b0\u1edbng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[107] B\u1eafc H\u00e1n c\u00f3 c\u00e1c quan t\u00fac v\u1ec7 \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c h\u00e0nh th\u1ee7 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u1ea8n, L\u01b0u Chi\u1ebfu, Tri\u1ec7u Loan m\u01b0u ph\u1ea3n, vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c n\u00ean b\u1ecb gi\u1ebft. L\u1eddi khai c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt s\u1ee9 \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u, sau \u0111\u00f3 sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ee9c t\u1eed \u00f4ng.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 s\u1ee7ng \u00e1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp l\u00e0 Qu\u00e1ch th\u1ecb, con g\u00e1i c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0 v\u1ed1n l\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c. Nh\u00e0 s\u01b0 n\u00e0y t\u1eebng th\u00f4ng d\u00e2m v\u1edbi m\u1ed9t qu\u1ea3 ph\u1ee5 r\u1ed3i sinh ra Qu\u00e1ch th\u1ecb. N\u00e0ng c\u00f3 nhan s\u1eafc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eafc h\u00e1n ch\u1ee7 y\u00eau qu\u00fd, mu\u1ed1n l\u1eadp l\u00e0m phi. \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng can r\u1eb1ng n\u00e0ng xu\u1ea5t th\u00e2n kh\u00f4ng x\u1ee9ng, e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng ch\u00ea c\u01b0\u1eddi, B\u1eafc h\u00e1n ch\u1ee7 b\u00e8n th\u00f4i. Anh em v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a Qu\u00e1ch th\u1ecb c\u0169ng b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, n\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn, nh\u00e2n \u0111\u00f3 vu c\u00e1o gi\u1ebft \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng. Th\u01b0\u1eddng ch\u1ebft oan, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.\r\n\r\nB\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 phong T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng ki\u00eam ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, c\u00f2n L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham ngh\u1ecb trung th\u01b0 s\u1ef1 Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. V\u00f4 Vi kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng, B\u1eafc h\u00e1n ch\u1ee7 b\u00e8n \u0111i\u1ec1u Ho\u1eb1ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 V\u00f4 Vi ki\u00eam nhi\u1ec7m Khu m\u1eadt s\u1ee9, giao ph\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c cho \u00f4ng. V\u00f4 Vi l\u1ea1i vu c\u00e1o Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng tr\u1ecb l\u00fd Ph\u1ea7n Ch\u00e2u kh\u00f4ng t\u1ed1t, n\u00ean Ho\u1eb1ng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Lam Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed: Li\u1ec7t truy\u1ec7n Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9': N\u0103m Thi\u00ean H\u1ed9i th\u1ee9 4, V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1eeb ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9, Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, r\u1ed3i chuy\u1ec3n sang M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9, gia phong T\u01b0 \u0111\u1ed3. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi, n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u. C\u00f2n 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed: Li\u1ec7t truy\u1ec7n Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9' ghi r\u1eb1ng khi L\u01b0u S\u00f9ng ki\u1ebfn qu\u1ed1c, li\u1ec1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng l\u00e0m Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c \u00f4ng sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, T\u01b0 \u0111\u1ed3, ch\u1ec9 trong 'Th\u1ebf gia' c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c H\u1ecdc s\u0129 l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9, c\u00f9ng Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi \u0111\u1ed3ng ch\u1ea5p ch\u00ednh. 'Li\u1ec7t truy\u1ec7n Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi' l\u1ea1i vi\u1ebft r\u1eb1ng V\u0103n \u0110\u1ed9 b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi V\u00f4 Vi, sau khi b\u1ecb \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u, \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng li\u1ec1n b\u1ecb gi\u1ebft. 'Qu\u1ed1c s\u1eed' c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t l\u1ea1i, khi L\u01b0u S\u00f9ng m\u1edbi ki\u1ebfn qu\u1ed1c, Tr\u1ecbnh K\u1ef3 v\u00e0 Tri\u1ec7u Hoa l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9. Vi\u1ec7c V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u[footnote] 'Ph\u1ea7n Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'B\u00e2n Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] c\u0169ng kh\u00f4ng x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc khi \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1ebft. C\u1ea3 'Qu\u1ed1c s\u1eed' v\u00e0 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' \u0111\u1ec1u sai. 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' v\u00e0 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' c\u00f2n ghi r\u1eb1ng \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean H\u1ed9i th\u1ee9 5, c\u0169ng l\u00e0 sai. Nay theo 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean')<\/i>.\r\n\r\n[108] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed s\u1ebd ti\u1ebfn h\u00e0nh l\u1ec5 t\u1ebf Nam giao. Sau \u0111\u00f3, quan coi vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0110\u00f4ng ch\u00ed l\u00e0 ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ebf l\u1ec5 kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ea7n ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, xin \u0111\u1ed5i sang ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u l\u00e0 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(N\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, l\u1ea7n t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean, quan coi vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 cho r\u1eb1ng \u0110\u00f4ng ch\u00ed g\u1ea7n ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, xin d\u00f9ng ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u00e0 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd. Tra s\u00e1ch 'Tam tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu' do Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng so\u1ea1n, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u1ebfn s\u00e1ch 'Ng\u0169 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu' do V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea so\u1ea1n m\u1edbi ghi vi\u1ec7c g\u1ea7n ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng. S\u00e1ch 'Ng\u0169 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu' l\u1ea5y t\u1eeb s\u00e1ch 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' do Di\u00eau T\u1ecbch bi\u00ean so\u1ea1n, m\u00e0 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' l\u1ea1i d\u1ef1a v\u00e0o ghi ch\u00e9p c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u trong 'Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c' vi\u1ebft: \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m t\u1ed5ng bi\u00ean so\u1ea1n 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5', sai Di\u00eau T\u1ecbch \u0111\u1ebfn h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ebf Nam giao n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 t\u01b0, c\u1ea3i nguy\u00ean C\u00e0n \u0110\u1ee9c, n\u0103m \u0111\u00f3 ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed l\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i ch\u00edn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, nh\u01b0ng l\u1ec5 t\u1ebf l\u1ea1i c\u1eed h\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u, v\u00ec sao? Sau \u0111\u00f3 tra l\u1ecbch, th\u1ea5y trong chi\u1ebfu x\u00e1 vi\u1ebft: <i>\"Lu\u1eadt h\u1ee3p v\u1edbi Ho\u00e0ng Chung, ng\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 Gi\u00e1p T\u00fd.\"<\/i> \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00ean d\u00f9ng ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u. T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u ch\u1ec9 n\u00f3i tr\u00e1nh ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, nh\u01b0ng 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' v\u00e0 'Ng\u0169 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 g\u1ea7n ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1ecbch d\u00e0i, ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t n\u0103m \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i l\u00e0 tr\u00e1nh ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, s\u00e1ch 'Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c' c\u00f3 sai s\u00f3t.<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u l\u1ea1i vi\u1ebft: N\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 hai, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ebf Nam giao nh\u01b0ng \u0110\u00f4ng ch\u00ed l\u1ea1i r\u01a1i v\u00e0o ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, T\u1ed1ng T\u01b0\u1eddng b\u00e8n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf Minh \u0111\u01b0\u1eddng. T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u \u0111\u00e3 d\u1eabn vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 n\u00f3i, th\u00ec vi\u1ec7c n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ho\u00e0ng H\u1ef1u d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5, nghi r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e0m l\u1ecbch l\u00fac \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u00e1nh, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u1eddi ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng sang ba m\u01b0\u01a1i, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf n\u00f3 ph\u1ea3i \u1edf ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i ch\u00edn. 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' v\u00e0 'Ng\u0169 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u00e3 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00f9ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng, vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n do T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u ph\u00e1t hi\u1ec7n, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 sai s\u00f3t nh\u01b0 v\u1eady, c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o l\u1ecbch to\u00e1n xem x\u00e9t k\u1ef9. Th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m Hy Ninh th\u1ee9 ba, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00fa th\u00edch sau n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 ba c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o l\u1eabn nhau.)<\/i>\r\n\r\n[109] L\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed t\u1ebf t\u1ea1i \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y T\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00e1ng c\u1ea7u m\u00f9a, th\u00e1ng t\u01b0 t\u1ebf Vu, th\u00e1ng ch\u00edn t\u1ebf \u0110\u1ea1i H\u01b0\u1edfng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n l\u1ea7n t\u1ebf Tr\u1eddi H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf. Khi nh\u00e0 Vua \u0111\u00edch th\u00e2n t\u1ebf, th\u00ec \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3. Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta theo \u0111\u00f3, d\u1ef1ng \u0111\u00e0n \u1edf ph\u00eda nam kinh th\u00e0nh, ngo\u00e0i c\u1eeda Nam Hu\u00e2n, m\u1ed7i n\u0103m sai quan lo vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ea1i Nam Giao. Vi\u1ec7c t\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3 v\u00e0 Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3 c\u0169ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng. T\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3 v\u00e0o ng\u00e0y h\u1ea1 ch\u00ed, \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e2u c\u00e1ch cung th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc 14 d\u1eb7m. T\u1ebf Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3 v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ri\u00eang d\u1ef1ng \u0111\u00e0n \u1edf B\u1eafc Giao.\r\n\r\nTh\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u00f2a Hi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u1ebf kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m nhi\u1ec1u l\u1ea7n, nay v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 11 nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf \u1edf Nam Giao, xin t\u1ea1m d\u1eebng l\u1ec5 t\u1ebf ng\u00e0y 29 l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed, \u0111\u1ec1u nghe theo.\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh t\u1ef1 s\u00e1t. Qu\u1ef3nh t\u00ednh t\u00ecnh th\u00f4 b\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng hay \u1ee9c hi\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Khi \u0111\u00f3, c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u S\u1eed Khu\u00ea, Th\u1ea1ch H\u00e1n Khanh \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c Vua s\u1ee7ng \u00e1i, Qu\u1ef3nh khinh mi\u1ec7t h\u1ecd l\u00e0 <i>\"vu b\u00e0\"<\/i>, khi\u1ebfn Khu\u00ea v\u00e0 H\u00e1n Khanh h\u1eadn th\u1ea5u x\u01b0\u01a1ng. Qu\u1ef3nh t\u1eebng t\u1ef1 \u00fd ch\u1ecdn ng\u1ef1a c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 \u0111i, l\u1ea1i thu nh\u1eadn gia nh\u00e2n c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n v\u00e0o d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng m\u00ecnh. Khu\u00ea v\u00e0 H\u00e1n Khanh nh\u00e2n \u0111\u00f3 vu c\u00e1o Qu\u1ef3nh nu\u00f4i h\u01a1n tr\u0103m b\u1ed9 kh\u00fac, t\u1ef1 tung t\u1ef1 t\u00e1c, khi\u1ebfn l\u00ednh c\u1ea5m v\u1ec7 s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u1ecba \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c Qu\u1ef3nh h\u1ee7y b\u00e1ng Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a khi \u00f4ng c\u00f2n l\u00e0m \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu.\r\n\r\nKhi \u1ea5y, Vua \u0111\u00e3 ban xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u01b0 t\u1ebf Giao, \u0111ang mu\u1ed1n gi\u1eef y\u00ean kinh \u0111\u00f4, li\u1ec1n tri\u1ec7u Qu\u1ef3nh \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, Qu\u1ef3nh kh\u00f4ng nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai \u0111\u00e1nh, H\u00e1n Khanh l\u1eadp t\u1ee9c d\u00f9ng g\u1eady s\u1eaft \u0111\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ea7u Qu\u1ef3nh, Qu\u1ef3nh g\u1ea7n ch\u1ebft, b\u1ecb l\u00f4i ra ngo\u00e0i, r\u1ed3i giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u00e1i th\u1ea9m v\u1ea5n. Qu\u1ef3nh bi\u1ebft m\u00ecnh kh\u00f3 tho\u00e1t, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c, li\u1ec1n th\u00e1o \u0111ai l\u01b0ng g\u1eedi cho m\u1eb9, r\u1ed3i t\u1ef1 s\u00e1t.\r\n\r\nVua sau nghe tin nh\u00e0 Qu\u1ef3nh kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i g\u00ec, ch\u1ec9 c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 b\u1ed9c, r\u1ea5t h\u1ed1i h\u1eadn, tr\u00e1ch H\u00e1n Khanh r\u1eb1ng: <i>\"Khanh n\u00f3i Qu\u1ef3nh nu\u00f4i tr\u0103m b\u1ed9 kh\u00fac, gi\u1edd \u1edf \u0111\u00e2u?\"<\/i> H\u00e1n Khanh \u0111\u00e1p: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ef3nh nu\u00f4i, m\u1ed9t \u0111\u1ecbch tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\nVua li\u1ec1n ra l\u1ec7nh \u01b0u \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh Qu\u1ef3nh, cho quan lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5. V\u00ec con Qu\u1ef3nh c\u00f2n nh\u1ecf, b\u00e8n ch\u1ecdn anh trai \u00f4ng l\u00e0 Ti\u1ebfn l\u00e0m Long Ti\u1ec7p ph\u00f3 ch\u1ec9 huy s\u1ee9. Tuy nhi\u00ean, Vua c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i H\u00e1n Khanh. Khu\u00ea l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. H\u00e1n Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u1ea1nh Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'T\u00e2n l\u1ee5c' v\u00e0 'Qu\u1ed1c s\u1eed' c\u00f9ng truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh do T\u1ed1ng B\u1ea1ch vi\u1ebft \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng sau khi \u00e1n x\u1eed xong, Qu\u1ef3nh b\u1ecb ban ch\u1ebft \u1edf \u0111\u00ecnh gi\u1ebfng ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh. Nay theo 'C\u1ef1u l\u1ee5c'. Nghi r\u1eb1ng 'T\u00e2n l\u1ee5c' v\u00e0 'Qu\u1ed1c s\u1eed' c\u00f9ng T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 th\u00eam th\u1eaft. Khu\u00ea, \u0111\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ng\u1ef1 m\u00e3 tr\u1ef1c, b\u1ed1n l\u1ea7n th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn Ph\u00f3 \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u M\u00e3 b\u1ed9 ki\u00eam \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Kh\u1ed1ng H\u1ea1c cung n\u1ed7 \u0111\u1ea1i ki\u1ebfm. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Th\u1ee9 s\u1eed Ngh\u1ecb Ch\u00e2u. H\u00e1n Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p k\u00e8m trong truy\u1ec7n T\u01b0 Si\u00eau, \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c[footnote] 'Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Khai \u0110\u1ee9c', v\u00ec B\u1eafc T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ni\u00ean hi\u1ec7u 'Khai \u0110\u1ee9c', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e1n vi\u00ean ch\u1ec9 huy s\u1ee9, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Th\u1ee9 s\u1eed Vi\u00ean Ch\u00e2u. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed s\u00e1ch ghi ch\u00e9p. H\u00e1n Khanh kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1, nghi l\u00e0 b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t. L\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 g\u00ec, n\u00ean trong s\u00e1ch ch\u1ec9 ghi chung l\u00e0 qu\u00e2n hi\u1ec7u, \u0111\u1ee3i sau tra c\u1ee9u th\u00eam. 'Th\u1ef1c l\u1ee5c': Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, th\u00e1ng 11, n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3, L\u1ea5y c\u1ef1u V\u0169 l\u00e2m t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n S\u1eed Khu\u00ea l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.)<\/i>\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng ki\u00eam Th\u1ecb trung Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9 Nam Giao, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 ki\u00eam L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u00e0o C\u1ed1c l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau l\u00e0m L\u1ed7 b\u1ea1 s\u1ee9, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a l\u00e0m Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9.\r\n\r\nN\u0103m ch\u1ee9c s\u1ee9 Nam Giao, t\u1eeb th\u1eddi Nguy\u00ean H\u00f2a tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, s\u1eed s\u00e1ch kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. Sau ni\u00ean hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh, L\u1ec5 nghi s\u1ee9 do Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9 do Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Th\u1eddi Ai \u0110\u1ebf, Trung th\u1eeba l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p v\u1ec1 \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9. Th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 Nam do\u00e3n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, hai ch\u1ee9c s\u1ee9 c\u00f2n l\u1ea1i gi\u1eef nguy\u00ean, l\u1ea1i th\u00eam Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00e1p v\u1eadt s\u1ee9, do v\u00f5 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Th\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang l\u00e0m L\u1ed7 b\u1ea1 s\u1ee9, Khai Phong do\u00e3n l\u00e0m \u0110\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9. Th\u1eddi Chu, ch\u1ec9 giao L\u1ec5 nghi cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 kh\u00e1c gi\u1eef nguy\u00ean. Nay theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, \u0110\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9 do T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0110\u00e0i th\u1eeba v\u00e0 Kinh do\u00e3n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 kh\u00e1c do H\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 kh\u00e1c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ri\u00eang \u0110\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9 th\u00eam t\u00ean Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f2n c\u00f3 L\u1ec5 nghi ph\u00e1n quan, th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i c\u00f3 \u0110\u1ea1i l\u1ec5 ph\u00f3 s\u1ee9 ph\u00e1n quan v\u00e0 Tu trang Ph\u00e1p v\u1eadt s\u1ee9, nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t, m\u00e0 sai n\u1ed9i th\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c ty c\u00f9ng tu s\u1eeda ph\u00e1p v\u1eadt.\r\n\r\n[112] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Long Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, H\u00e1n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 t\u1eebng ng\u1ea7m \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh cho tri c\u1ed1ng c\u1eed Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, nh\u01b0ng C\u01b0 Ch\u00ednh th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u00e0 ch\u1ec9 mi\u1ec7ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y y\u1ebfn ti\u1ec7c m\u1eebng, Nh\u00e2n V\u0169 nh\u00e2n l\u00fac say mang ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ebfn m\u1eafng nhi\u1ebfc C\u01b0 Ch\u00ednh. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua tuy gi\u1eadn nh\u01b0ng v\u1eabn khoan dung b\u1ecf qua.\r\n\r\nLong Ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, B\u00e0nh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 em trai m\u1eb9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, c\u1eady th\u1ebf ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng khinh nh\u1eddn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00e9 tr\u00e1nh, duy ch\u1ec9 c\u00f3 Nh\u00e2n V\u0169 ch\u1ed1ng l\u1ea1i, hai b\u00ean th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00e3i v\u00e3, Nh\u00e2n V\u0169 c\u00f2n khoa tay \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh K\u1ebf Hu\u00e2n. K\u1ebf Hu\u00e2n s\u1ee3 s\u1ef1 d\u0169ng m\u00e3nh c\u1ee7a Nh\u00e2n V\u0169 n\u00ean t\u1ecf ra nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng m\u1ed1i th\u00f9 ng\u00e0y c\u00e0ng s\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, hai ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn chi\u1ebfu duy\u1ec7t binh ngo\u00e0i th\u00e0nh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 mu\u1ed1n h\u1ea1i nhau, \u00e2m th\u1ea7m l\u1ec7nh cho b\u1ed9 h\u1ea1 mua g\u1eady g\u1ed9c. Vua nghe tin, li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c duy\u1ec7t binh.\r\n\r\nNg\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u00e3i ch\u1ee9c Nh\u00e2n V\u0169, \u0111\u1ed5i l\u00e0m M\u1eadt Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, c\u00f2n K\u1ebf Hu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn.\r\n\r\n[113] L\u1ea5y Th\u00e1i Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Phan M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u00e0m Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Qu\u00e2n Nam H\u00e1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Giang Hoa, Phan M\u1ef9 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang. Ng\u01b0\u1eddi man l\u00e3o \u1edf Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng t\u1eeb lo\u1ea1n l\u1ea1c cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u1ed1ng n\u1ea1p, th\u01b0\u1eddng hay c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf. Phan M\u1ef9 d\u1eabn qu\u00e2n s\u00e2u v\u00e0o, \u0111\u00e1nh t\u1eadn hang \u1ed5, ch\u00e9m h\u01a1n tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1ecdn c\u00f2n l\u1ea1i tan t\u00e1c. Phan M\u1ef9 ra l\u1ec7nh chi\u00eau d\u1ee5, tha t\u1ed9i, d\u00f9ng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u khao th\u01b0\u1edfng, ban v\u00e0ng l\u1ee5a an \u1ee7i, b\u1ed9 l\u1ea1c man di t\u1eeb \u0111\u00f3 y\u00ean \u1ed5n.\r\n\r\n<i>(Phan M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd x\u1ea3y ra sau, nay ghi ch\u00e9p k\u00e8m.)<\/i>\r\n\r\n[114] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, sai c\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0u T\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1ebf l\u0103ng Y\u00ean L\u0103ng.\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ea1i c\u00f9ng Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, T\u00e0o B\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh huy\u1ec7n L\u1ea1c B\u00ecnh c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft h\u00e0ng cung v\u1ec7 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau <i>(Si\u00eau, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> c\u00f9ng h\u01a1n 1800 qu\u00e2n. Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 U\u1ea5t Ti\u1ebfn, m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e1c Qu\u00fd Si\u00eau c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n \u0111em to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, ba l\u1ea7n giao chi\u1ebfn \u0111\u1ec1u thua, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ea1p B\u00ecnh, b\u00e8n l\u1eadp l\u00e0m qu\u1eadn L\u1ea1p B\u00ecnh.\r\n\r\n<i>(S\u1eed ch\u00e9p trong 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' n\u00f3i H\u00e1c Qu\u00fd Si\u00eau b\u1ecb b\u1eaft. Theo tra c\u1ee9u, n\u0103m sau Qu\u00fd Si\u00eau l\u1ea1i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1edf Li\u00eau Ch\u00e2u, ch\u1eafc l\u00e0 nh\u1ea7m, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[116] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 cho ph\u00e1t tr\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n c\u01b0 D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i t\u1eeb th\u1eddi Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c \u0111ang \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1eed. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 xin ho\u00e3n th\u1eddi h\u1ea1n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>('Qu\u1ed1c s\u1eed' ch\u00e9p ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd l\u1ea7n \u0111\u1ea7u sai L\u00fd D\u1ee5c thi h\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 sai. Nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'.)<\/i>\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng t\u1eeb L\u1ea1c B\u00ecnh c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u1eadp l\u00e0m Hi\u1ec7u Thu\u1eadn qu\u00e2n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ee5a theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[118] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n: nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi C\u1eedu Kinh r\u1edbt, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, cho ph\u00e9p thi l\u1ea1i.\r\n\r\n[119] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, n\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ng\u1ef1a n\u1ed5i ti\u1ebfng.\r\n\r\n[120] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, th\u1ee7 l\u0129nh 18 tr\u1ea1i T\u0129nh D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.\r\n\r\n[121] Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u1edf Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[122] T\u1ebf Ch\u00e2u b\u00e1o s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea.\r\n\r\n[123] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.\r\n\r\n[124] Quan tr\u1ea5n th\u1ee7 K\u1ef3 C\u00e2u quan \u1edf U Ch\u00e2u l\u00e0 S\u00e0i \u0110\u00ecnh H\u00e1n d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.\r\n\r\n[125] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00e1 cho d\u00e2n \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n thu\u1ed9c \u0110\u0103ng Ch\u00e2u[footnote]'\u0110\u0103ng Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c th\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1eddi.[\/footnote], l\u1ec7nh cho h\u1ecd chuy\u00ean lo vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ng\u1ef1a c\u1ed1ng c\u1ee7a N\u1eef Ch\u00e2n qua s\u00f4ng.\r\n\r\n[126] M\u1eb9 c\u1ee7a H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh, b\u00e0 Thanh H\u00e0 qu\u1eadn th\u00e1i qu\u00e2n h\u1ecd Ng\u00f4 qua \u0111\u1eddi. D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang quy\u1ec1n tri T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, Vua sai s\u1ee9 trung \u01b0\u01a1ng lo vi\u1ec7c tang, v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u01b0a ti\u1ec5n \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3, D\u01b0 Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169.\r\n\r\n[127] Th\u00e1ng n\u00e0y, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 l\u1ea5y l\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Du Gi\u1ea3n Ng\u00f4n \u1edf Ki\u1ebfn An qu\u1ea3n vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, sau th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1.\r\n\r\n<i>(Theo '\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c' v\u00e0 'Giang Nam l\u1ee5c'.)<\/i>\r\n\r\n[128] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, Nam di\u1ec7n qu\u00e2n ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u1ee5c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110\u1eb1ng B\u1ea1ch v\u00ec \u0111\u1ec3 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng h\u01b0 h\u1ecfng, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.\r\n\r\n[129] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n xin th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 \u1ee8ng Thi\u00ean Qu\u1ea3ng V\u1eadn Nh\u00e2n Th\u00e1nh V\u0103n V\u0169, Vua ch\u1ea5p nh\u1eadn.\r\n\r\n[130] \u0110\u0103ng Ch\u00e2u b\u00e1o, Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau sai s\u1ee9 Th\u1eddi T\u00e1n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, qua bi\u1ec3n g\u1eb7p b\u00e3o l\u1edbn thuy\u1ec1n \u0111\u1eafm, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, ri\u00eang T\u00e1n may m\u1eafn s\u1ed1ng s\u00f3t. Vua ban chi\u1ebfu th\u0103m h\u1ecfi, \u1ee7i an.\r\n\r\n[131] Ra chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 tuy\u1ec3n t\u00e1m tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i nh\u1ea1c c\u00f4ng, t\u1ea1m giao v\u1ec1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 t\u1eadp nh\u1ea1c, chu\u1ea9n b\u1ecb cho l\u1ec5 t\u1ebf Giao.\r\n\r\n[132] Chi\u1ebfu: <i>\"Tr\u1eabm nghe r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7, tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng can d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng. T\u1eeb nay nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[133] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ea5u nh\u1ea1c.\r\n\r\n[134] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Truy.\r\n\r\nTrong chi\u1ebfn d\u1ecbch Kinh H\u1ed3, X\u1eed V\u00e2n v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n h\u1ed9 qu\u00e2n, t\u1ef1 \u00fd quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng m\u00e0ng \u0111\u1ebfn \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Khi v\u1eeba \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho qu\u00e2n s\u0129 b\u1ecb gi\u1ea3m b\u1edbt. Hai binh s\u0129 t\u1ecf ra b\u1ea5t m\u00e3n v\u00e0 c\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd x\u00fac ph\u1ea1m, X\u1eed V\u00e2n b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 giao cho M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau, nh\u01b0ng Di\u00ean Chi\u00eau t\u1ee9c gi\u1eadn kh\u00f4ng nh\u1eadn. Sau ba b\u1ed1n l\u1ea7n qua l\u1ea1i, X\u1eed V\u00e2n li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u00e9m h\u1ecd \u1edf ch\u1ee3 \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.\r\n\r\nTi\u1ec3u hi\u1ec7u T\u01b0 Ngh\u0129a thu\u1ed9c qu\u00e2n c\u1ee7a Di\u00ean Chi\u00eau t\u00e1 t\u00fac \u1edf nh\u00e0 kh\u00e1ch t\u01b0\u1edbng h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i Kinh Ch\u00e2u, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u c\u00e0n qu\u1ea5y, h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi X\u1eed V\u00e2n, X\u1eed V\u00e2n li\u1ec1n g\u1ecdi Ngh\u0129a \u0111\u1ebfn qu\u1edf tr\u00e1ch. Ngh\u0129a l\u1ea1i gi\u00e8m pha X\u1eed V\u00e2n v\u1edbi Di\u00ean Chi\u00eau.\r\n\r\nL\u1ea1i khi \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch H\u1ed3, X\u1eed V\u00e2n th\u1ea5y qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n, m\u1ed9t l\u00fac sau trong nh\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfng k\u00eau c\u1ee9u, li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft l\u1ea1i, th\u00ec ra l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1ee7a Di\u00ean Chi\u00eau, X\u1eed V\u00e2n b\u00e8n \u0111\u00e1nh roi v\u00e0o l\u01b0ng h\u1eafn. Di\u00ean Chi\u00eau t\u1ee9c gi\u1eadn ch\u00e9m ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3. T\u1eeb \u0111\u00f3, hai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t h\u00f2a, li\u00ean t\u1ee5c t\u1ed1 c\u00e1o l\u1eabn nhau.\r\n\r\nVua x\u00e9t Di\u00ean Chi\u00eau l\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u00e2u n\u0103m, n\u00ean tha l\u1ed7i, ch\u1ec9 tr\u1ecb t\u1ed9i X\u1eed V\u00e2n. X\u1eed V\u00e2n c\u0169ng s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 bi\u1ec7n b\u1ea1ch.\r\n\r\n[135] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n[136] N\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 d\u00e2ng ng\u1ef1a qu\u00fd.\r\n\r\n[137] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Chi\u1ebfu l\u1ec7nh L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1eed: T\u1eeb nay c\u00e1c tri\u1ec1u th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed c\u00f4ng khai, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng. Theo l\u1ec7 c\u0169, h\u00e0ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng thi, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n g\u1ea7n g\u0169i c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"C\u00f4ng ti\u1ebfn\"<\/i>, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ef1a kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi thi\u00ean v\u1ecb, n\u00ean nay nghi\u00eam c\u1ea5m.\r\n\r\n[138] M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau b\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c U\u00f4ng \u0110oan, x\u1eed l\u0103ng tr\u00ec t\u1ea1i ch\u1ee3 L\u00e3ng Ch\u00e2u.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, \u0110oan t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1ea9n n\u00fap r\u1eebng l\u00e0m c\u01b0\u1edbp. Gi\u00e1m qu\u00e2n s\u1ee9 nghi ng\u1edd h\u01a1n ng\u00e0n t\u0103ng nh\u00e2n trong th\u00e0nh \u00e2m m\u01b0u gi\u00fap \u0110oan, b\u00e8n b\u1eaft gi\u1eef h\u1ebft, \u0111\u1ecbnh x\u1eed t\u1eed. Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh d\u00f9ng k\u1ebf ho\u00e3n vi\u1ec7c, r\u1ed3i th\u00fac qu\u00e2n ti\u00eau di\u1ec7t b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0110oan \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi, x\u00e1c minh r\u1eb1ng c\u00e1c t\u0103ng nh\u00e2n kh\u00f4ng li\u00ean quan, n\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha m\u1ea1ng.\r\n\r\n[139] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 chi\u00eau m\u1ed9 con em c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, l\u1ea5y v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ng\u0169 Tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp T\u00e2y Th\u1ee7y C\u1ed1i, c\u1eed B\u00e1t T\u00e1c s\u1ee9 Tri\u1ec7u To\u1ea1i <i>(To\u1ea1i, ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i> \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00f4ng vi\u1ec7c. Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1eadp ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn xem, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n d\u00e2n.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch ch\u00ed ghi l\u00e0 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, sai v\u1eady.)<\/i>\r\n\r\n[140] Th\u00e1ng n\u00e0y, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 d\u1ee5 qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e1nh qu\u00e2n B\u00ecnh T\u1ea5n, sai Minh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, B\u1ed9c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn <i>(Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i>, Kh\u00e1ch T\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, Tri\u1ec7u Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea7n V\u1ea1n Th\u00f4ng d\u1eabn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t doanh, B\u1eafc H\u00e1n r\u00fat qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Qu\u1ed1c s\u1eed Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y sau khi \u0110\u1ed7 Di\u00ean Thao d\u1eabn Li\u00eau Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, nay theo T\u00e2n l\u1ee5c v\u00e0 B\u1ea3n k\u1ef7.)<\/i>\r\n\r\nQu\u00e1ch Ti\u1ebfn c\u1ea7m qu\u00e2n nghi\u00eam kh\u1eafc v\u00e0 th\u00edch ch\u00e9m gi\u1ebft, b\u1ed9 d\u01b0\u1edbi k\u1ef7 lu\u1eadt ch\u1ec9nh t\u1ec1, m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n, kh\u00f4ng l\u1ea7n n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1eafng. Khi Vua ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i tr\u1ea5n gi\u1eef, th\u01b0\u1eddng d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, ta c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha t\u1ed9i, nh\u01b0ng Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn s\u1ebd gi\u1ebft c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i.\"<\/i>\r\n\r\nC\u00f3 l\u1ea7n ch\u1ecdn ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c qu\u00e2n Ng\u1ef1 M\u00e3 Tr\u1ef1c, giao d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 x\u1ebfp tr\u1eadn, g\u1eb7p \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ch\u1ea1y, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn ch\u00e9m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, Vua \u0111ang duy\u1ec7t qu\u00e2n \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>\"Ng\u1ef1 M\u00e3 Tr\u1ef1c, trong ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 h\u01a1i sai l\u1ec7ch qu\u00e2n l\u1ec7nh, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m. N\u1ebfu c\u1ee9 th\u1ebf n\u00e0y, ngay c\u1ea3 l\u00ednh gi\u1ecfi c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.\"<\/i> L\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt sai trung s\u1ee9 d\u1eb7n Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn: <i>\"K\u1ebb n\u00e0o d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e2n c\u1eadn n\u01a1i c\u1ea5m v\u1ec7, ki\u00eau ng\u1ea1o kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh, gi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u00fang.\"<\/i> Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft.\r\n\r\nC\u00f3 l\u1ea7n m\u1ed9t qu\u00e2n hi\u1ec7u \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed1 c\u00e1o Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, Vua b\u1ea3o c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1 c\u00e1o \u0111a ph\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, \u1eaft l\u00e0 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn qu\u1ea3n qu\u00e2n qu\u00e1 nghi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 t\u1ed9i, s\u1ee3 h\u00e3i n\u00ean vu c\u00e1o.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eaft giao cho Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, b\u1ea3o t\u1ef1 x\u1eed t\u1ed9i. Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, g\u1eb7p l\u00fac qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m l\u1ea5n, b\u00e8n b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o ta, \u0111\u00fang l\u00e0 c\u00f3 gan, nay ta tha t\u1ed9i cho ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, ta s\u1ebd ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u01a1i l\u00ean tri\u1ec1u, n\u1ebfu thua, h\u00e3y \u0111i \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1eebng tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\nQu\u00e2n hi\u1ec7u h\u0103ng h\u00e1i nghe l\u1eddi, qu\u1ea3 nhi\u00ean l\u1eadp c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn t\u00e2u xin th\u0103ng ch\u1ee9c cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, Vua vui l\u00f2ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[141] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o m\u00f9ng 1, \u0110\u1ee9c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed H\u00e0 \u1ea8n t\u1ef1 \u00fd m\u1edf kho c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t cho qu\u00e2n s\u0129. Ph\u00e1n quan Qu\u00e1ch T\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ed1 c\u00e1o, sau khi tra x\u00e9t r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, H\u00e0 \u1ea8n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m Bi\u1ec7t gi\u00e1 B\u1ea1c ch\u00e2u, c\u00f2n Qu\u00e1ch T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quy\u1ec1n tri \u0110\u1ee9c ch\u00e2u.\r\n\r\n[142] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1ea3n l\u00fd s\u1ed5 s\u00e1ch h\u1ed9 t\u1ecbch, h\u1ed9 thi\u1ebfp, h\u1ed9 sao, giao cho Ph\u00e1n quan v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111\u00f3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng n\u01a1i ch\u01b0a c\u00f3 th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ea1o m\u1edbi. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea3i d\u00e2ng s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch h\u00e0ng n\u0103m, trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5: nam gi\u1edbi 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 \u0111inh, 60 tu\u1ed5i l\u00e0 gi\u00e0; n\u1eef gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u1ea7n kh\u1ea3o s\u00e1t.\r\n\r\n[143] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, huy\u1ec7n l\u1ec7nh M\u00f4ng Th\u00e0nh thu\u1ed9c B\u1ea1c ch\u00e2u l\u00e0 Chu Anh b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 l\u00e0m quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Chu Anh t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh, \u0111\u00e3 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c so s\u00e1nh n\u0103ng l\u1ef1c v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau V\u01b0\u01a1ng T\u00edn. Sau khi x\u00e9t duy\u1ec7t, th\u1ea5y Chu Anh kh\u00f4ng b\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng T\u00edn, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.\r\n\r\n[144] L\u1ec7nh cho T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u thu h\u1ed3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft trong chi\u1ebfn d\u1ecbch H\u1ed3 Nam, ph\u00e1i quan l\u1ea1i \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u1ec1 nh\u00e0; th\u1ea3 h\u00e0ng ngh\u00ecn qu\u00e2n h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng \u1edf \u0110\u00e0m ch\u00e2u v\u00e0 Thi\u1ec7u ch\u00e2u v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng; gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf c\u0169 c\u1ee7a d\u00e2n \u1edf Giang L\u0103ng ph\u1ee7.\r\n\r\n[145] L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau d\u00e2ng l\u00ean 5 quy\u1ec3n s\u00e1ch ghi ch\u00e9p s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a danh th\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i s\u1eed qu\u00e1n.\r\n\r\n[146] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u00fd Quan T\u01b0\u1ee3ng, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u, l\u00e0m T\u1ea3 B\u1ed5 khuy\u1ebft, \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u trong vi\u1ec7c quy thu\u1eadn.\r\n\r\n[147] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[148] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c sai con trai l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng, gi\u00fap l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao.\r\n\r\n[149] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n H\u1ed7 M\u00f4ng nh\u1eadn b\u1ed9c phu H\u1ed7 K\u1ebf Vi\u1ec5n l\u00e0m con nu\u00f4i, giao cho \u0111\u1ed3ng ni\u00ean sinh l\u00e0 Ho\u00e0i Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 C\u1eebu Hoa qu\u1ea3n l\u00fd. K\u1ebf Vi\u1ec5n \u0103n c\u1eafp mu\u1ed1i c\u00f4ng, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, H\u1ed7 M\u00f4ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ph\u1ea9m h\u00e0m Kim T\u1eed, gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i phu.\r\n\r\n[150] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[151] Ng\u1ee5y Nh\u00e2n T\u1ebf mang bi\u1ec3u c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn. H\u1ed3ng Ti\u1ebfn t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Thanh Nguy\u00ean Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 Ph\u00f3 s\u1ee9, Quy\u1ec1n tri Tuy\u1ec1n ch\u00e2u v\u00e0 Nam ch\u00e2u, xin quy ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u00e3 ph\u00e1i Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Ban mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 d\u1ee5.\r\n\r\n[152] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua ban chi\u1ebfu cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7, gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5 l\u00fd do ti\u1ebfp nh\u1eadn Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u00e0 s\u1ebd ban cho ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9.\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng Ban, kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch.)<\/i>\r\n\r\n[153] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Nam giao ng\u1ef1 doanh s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\nD\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Doanh Ch\u00e2u.\r\n\r\n[154] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu. \u0110\u00eam \u1ea5y, tr\u1eddi \u00e2m u, \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam th\u00ec quang \u0111\u00e3ng. Vua l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu, ng\u1ed3i tr\u00ean xe ng\u1ecdc. T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Th\u00f4i T\u1ee5ng t\u1ea1m quy\u1ec1n Th\u00e1i b\u1ed9c, Vua h\u1ecfi r\u1ea5t k\u1ef9 v\u1ec1 t\u00ean g\u1ecdi v\u00e0 v\u1eadt d\u1ee5ng trong nghi tr\u01b0\u1ee3ng, Th\u00f4i T\u1ee5ng \u1ee9ng \u0111\u1ed1i r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 nhanh nh\u1eb9n, Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.\r\n\r\n[155] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam giao, l\u1ea5y Tuy\u00ean T\u1ed5 l\u00e0m ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Sau \u0111\u00f3, Vua v\u1ec1 ng\u1ef1 \u1edf Minh \u0110\u1ee9c m\u00f4n. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p \u0111\u01b0a v\u1ec1 an t\u00e1ng. Mi\u1ec5n tr\u1eeb c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 quan t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 ba. T\u1eeb khi khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u t\u1eed tr\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec3 phong t\u01b0\u1edbc cho con ch\u00e1u. Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng s\u00e1ch, t\u00f4n hi\u1ec7u cho Vua \u1edf S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9 Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t r\u1eb1ng: <i>\"Trung nguy\u00ean nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, h\u01a1n tr\u0103m n\u0103m nay, l\u1ec5 nh\u1ea1c nghi ch\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f2n li\u00ean t\u1ee5c. Nay may g\u1eb7p th\u1eddi thu\u1eadn n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 t\u1ebf Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p th\u1ea7n linh, khanh c\u00f9ng n\u0103m v\u1ecb s\u1ee9 n\u00ean t\u00ecm hi\u1ec3u nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t, tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169, ch\u1edb \u0111\u1ec3 sai l\u1ea7m, nh\u1eb1m \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u00fd nguy\u1ec7n k\u00ednh c\u1ea9n c\u1ee7a Tr\u1eabm.\"<\/i>\r\n\r\nDo \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm hi\u1ec3u nh\u1eefng \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169[footnote] 'T\u00ecm hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Th\u1ecb s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 28\/1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. L\u00fac \u1ea5y, s\u1ed5 s\u00e1ch quan l\u1ea1i t\u1ea3n m\u00e1t, c\u00e1c quan c\u0169 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n v\u1ebd nghi l\u1ec5 Nam Giao th\u1eddi Thi\u00ean Th\u00e0nh, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi l\u1ec5 nghi hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u00ec th\u1ea5y c\u00f2n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t v\u00e0 sai l\u1ec7ch. Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t b\u00e8n so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh b\u1ea3n m\u1edbi, g\u1ecdi l\u00e0 'Nam Giao h\u00e0nh l\u1ec5 \u0111\u1ed3', l\u1ea1i sai Ty thi\u00ean gi\u00e1m v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1c v\u00ec sao tham gia t\u1ebf l\u1ec5, d\u00e2ng l\u00ean Vua. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng Vi Th\u00e1o l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u1ec5 nghi, \u0110\u1ed7 H\u1ed3ng Ti\u1ec7m, D\u01b0\u01a1ng Quy\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t. C\u0103n c\u1ee9 theo nghi ch\u00fa, L\u1ec5 nghi s\u1ee9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch d\u1eabn l\u1ec5, nh\u01b0ng theo l\u1ec5 ch\u1ebf Khai Nguy\u00ean th\u00ec d\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh. Nay xin \u0111\u1eb7t c\u1ea3 hai ch\u1ee9c, chia l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu d\u1eabn \u0111\u1ea7u. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c quan tham gia t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf mi\u1ebfu v\u00e0 Tr\u1eddi, v\u1ed1n n\u00ean th\u1ee5 th\u1ec7 gi\u1edbi \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3y ng\u00e0y, nay l\u1ea1i c\u00f9ng nh\u1eadn m\u1ed9t ng\u00e0y, e c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t v\u1ec1 l\u00f2ng th\u00e0nh. Mong cho chia ng\u00e0y \u0111\u1ec3 th\u1ec7 gi\u1edbi c\u00e1c quan.\"<\/i> Vua \u0111\u1ec1u nghe theo.\r\n\r\nKhi s\u1eafp l\u00ean \u0111\u00e0n t\u1ebf, h\u1eefu ty \u0111\u1eb7t th\u1ea3m v\u00e0ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, Vua b\u1ea3o: <i>\"Tr\u1eabm l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh t\u1ebf Tr\u1eddi, kh\u00f4ng c\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf.\"<\/i> R\u1ed3i sai d\u1eb9p b\u1ecf. Khi tr\u1edf v\u1ec1 cung, Vua \u0111\u1ecbnh ng\u1ed3i xe kim l\u1ed9c, nh\u00ecn t\u1ea3 h\u1eefu h\u1ecfi: <i>\"Theo \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i ki\u1ec7u kh\u00f4ng?\"<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u00e1p l\u00e0 kh\u00f4ng sao, Vua b\u00e8n ng\u1ed3i ki\u1ec7u.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u00e1c quan b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, xin \u0111\u01b0a Hi T\u1ed5 l\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau d\u00e2ng ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb th\u1eddi Tu\u1ef3, \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, d\u00f9 c\u00f3 truy l\u1eadp b\u1ed1n mi\u1ebfu, ho\u1eb7c s\u00e1u, b\u1ea3y mi\u1ebfu, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n th\u00eam hi\u1ec7u \u0111\u1ebf kh\u1eafp n\u01a1i[footnote] m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n th\u00eam hi\u1ec7u \u0111\u1ebf kh\u1eafp n\u01a1i, ch\u1eef 'Bi\u1ebfn' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Thi\u00ean', theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n, t\u1ebf Nam Giao Thi\u00ean Ho\u00e0ng, l\u1ea5y Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Th\u1eddi B\u1eafc T\u1ec1, t\u1ebf Ho\u00e0ng Thi\u00ean \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u, l\u1ea5y Th\u1ea7n V\u0169 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Th\u1eddi Tu\u1ef3, t\u1ebf Ho\u00e0ng Thi\u00ean t\u1ea1i Vi\u00ean Kh\u00e2u, l\u1ea5y Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n, l\u1ea5y Cao T\u1ed5 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u. Th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5, t\u1ebf tr\u1eddi, l\u1ea5y Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o Li\u1ec7t T\u1ed5 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. K\u00ednh ngh\u0129 Tuy\u00ean T\u1ed5 t\u00edch l\u0169y c\u00f4ng lao, m\u1edf n\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p, xin l\u1ea5y Tuy\u00ean T\u1ed5 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng.\"<\/i> L\u1eddi t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.\r\n\r\n[156] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn gi\u00fap t\u1ebf Nam Giao v\u00e0 ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c t\u00f4n hi\u1ec7u.\r\n\r\n[157] Ban y ph\u1ee5c, \u0111ai v\u00e0ng, b\u1ea1c l\u1ee5a, ng\u1ef1a y\u00ean cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 g\u1ea7n c\u1eadn theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[158] Ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e3i b\u1ecf t\u00ean \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n, Th\u1ee9 s\u1eed v\u1ed1n c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Th\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u.\r\n\r\n[159] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, v\u00ec l\u1ec5 Nam Giao ho\u00e0n t\u1ea5t, m\u1edf \u0111\u1ea1i y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, g\u1ecdi l\u00e0 y\u1ebfn <i>\"\u1ea8m ph\u00fac\"<\/i>. T\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7.\r\n\r\n[160] Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"C\u1eeda B\u1eafc nghi\u00eam c\u1ea9n, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1eadn tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m.\"<\/i>\r\n\r\nPh\u1ea1m Ch\u1ea5t n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1eadu Nghi thanh li\u00eam, c\u1ea9n tr\u1ecdng, nh\u01b0ng \u1edf tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c H\u00e0n L\u00e2m chuy\u1ec3n sang \u0110oan Minh, nay l\u1ea1i l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, kh\u00f3 m\u00e0 tri\u1ec7u l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Trong c\u1ea5m cung kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, khanh n\u00ean hi\u1ec3u \u00fd Tr\u1eabm, khuy\u00ean \u00f4ng \u1ea5y tr\u1edf l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u1eadu Nghi l\u00e0m H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129. Khi \u0111\u00f3, c\u00f3 Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u1ea1i \u0110\u1ed7 V\u1ef9, Ch\u1ea5t n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec hay u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, V\u1ef9 c\u0169ng nghi\u1ec7n r\u01b0\u1ee3u h\u01a1n c\u1ea3 Tr\u1ee9, sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1ea1i?\"<\/i> Vi\u1ec7c b\u00e8n th\u00f4i.\r\n\r\n[161] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, s\u0103n b\u1eafn \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[162] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua c\u00f3 \u00fd c\u1eed binh \u1edf Nam Giao, sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n.\r\n\r\nT\u1eeb ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, ki\u00eam \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea5n, Th\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t M\u1ea1nh l\u00e0 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c <i>(Khi\u00eam B\u1ea1c, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> c\u00f9ng Tr\u1ecbnh ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00f4n Di\u00ean Ti\u1ebfn <i>(Di\u00ean Ti\u1ebfn, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i>, Gi\u00e1ng ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Th\u1ea9m Duy Th\u00e2m <i>(Duy Th\u00e2m, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i>, Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 <i>(V\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n ra kh\u1ecfi \u00c2m \u0110\u1ecba, l\u1ea5y Khi\u00eam B\u1ea1c l\u00e0m ti\u00ean phong, h\u1ed9i qu\u00e2n \u1edf Ho\u1eafc \u1ea4p.\r\n\r\nKhi\u00eam B\u1ea1c b\u00e8n v\u1ea1ch k\u1ebf ho\u1ea1ch t\u1ea5n c\u00f4ng, nh\u01b0ng Di\u00ean Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nghe theo, qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ebfn c\u1eeda h\u1ebbm B\u1ea1ch B\u00edch. Khi\u00eam B\u1ea1c l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ecbch ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd \u0111u\u1ed5i theo sau, c\u1ea7n chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng.\"<\/i> Di\u00ean Ti\u1ebfn v\u1eabn kh\u00f4ng nghe, Khi\u00eam B\u1ea1c li\u1ec1n m\u1ed9t m\u00ecnh h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 h\u1ea1 m\u1eb7c gi\u00e1p. L\u00e1t sau, qu\u00e2n k\u1ef5 binh \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ebfn, Di\u00ean Ti\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c v\u1ed9i v\u00e3 ch\u1ea1y v\u00e0o trong h\u1ebbm, Khi\u00eam B\u1ea1c ch\u1ec9 huy qu\u00e2n kh\u00e1ng chi\u1ebfn, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n r\u00fat lui.\r\n\r\nKhi\u00eam B\u1ea1c sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u1ea5p ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(Theo 'Th\u1ef1c L\u1ee5c', Khi\u00eam B\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1eeb ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m \u0111\u00f3, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i. 'B\u1ea3n Truy\u1ec7n' ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u sang Th\u1ea5p ch\u00e2u, nh\u01b0ng 'Th\u1ef1c L\u1ee5c' kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ba n\u0103m sau, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c l\u1ea5y T\u1eeb ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed H\u00e0n Lu\u00e2n l\u00e0m B\u1ea1c ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, H\u1eefu v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n B\u1ea1ch \u0110\u00ecnh H\u1ed1i qu\u1ea3n T\u1eeb ch\u00e2u. Kh\u00f4ng r\u00f5 Khi\u00eam B\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u sang Th\u1ea5p ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng ng\u00e0y n\u00e0o, nay t\u1ea1m ghi l\u1ea1i sau s\u1ef1 ki\u1ec7n Nam Giao th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t. L\u1ea1i x\u00e9t 'T\u00e2n L\u1ee5c' v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 n\u0103m, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c l\u1ea5y T\u1ebf ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 T\u1ea5n ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c, s\u1ef1 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Chu Hu\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng 'C\u1ef1u L\u1ee5c' kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i. C\u00f3 l\u1ebd Khi\u00eam B\u1ea1c hai l\u1ea7n l\u00e0m Th\u1ea5p ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, l\u1ea7n sau l\u00e0 thay th\u1ebf Chu Hu\u00e2n. 'T\u00e2n L\u1ee5c' ch\u1ec9 ghi l\u1ea7n th\u1ee9 hai m\u00e0 b\u1ecf s\u00f3t l\u1ea7n \u0111\u1ea7u.)<\/i>\r\n\r\n[163] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n T\u00e1n Chi h\u1eadu L\u00fd L\u00e2n gi\u1ebft vi\u00ean li\u00eau l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u1edf ch\u1ee3. L\u00e2n t\u1ef1 khai l\u00e0 b\u00e1o th\u00f9 cho cha, quan tr\u00ean x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00fang. Cu\u1ed1i n\u0103m Khai V\u1eadn, H\u1eefu nh\u00e2n l\u00fac gi\u1eb7c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 gi\u1ebft cha c\u1ee7a L\u00e2n v\u00e0 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi trong gia \u0111\u00ecnh. Vua khen l\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m r\u1ed3i tha ch\u1ebft cho L\u00e2n.\r\n\r\n[164] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, theo chi\u1ebfu s\u00e1ch ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban th\u0103ng c\u1ea5p b\u1eadc, t\u01b0\u1edbc v\u1ecb, th\u1ef1c \u1ea5p cho c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau. T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam Th\u1ecb trung, Ti\u00eau qu\u1ed1c c\u00f4ng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i phong l\u00e0m L\u1ed7 qu\u1ed1c c\u00f4ng.\r\n\r\n[165] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Kinh Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Cao K\u1ebf Xung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u0169 Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, K\u1ebf Xung d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111em c\u1ea3 gia t\u1ed9c quy thu\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n.\r\n\r\n[166] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Ho\u00e0ng h\u1eadu h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng b\u0103ng h\u00e0. Khi \u1ea5y, h\u1eadu m\u1edbi l\u00e2m b\u1ec7nh, H\u00e0n l\u00e2m y quan V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ngu d\u00e2ng thu\u1ed1c kh\u00f4ng k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, khi\u1ebfn b\u1ec7nh t\u00ecnh tr\u1edf n\u1eb7ng, Th\u1ee7 Ngu b\u1ecb gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o.\r\n\r\n[167] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ecbnh Kh\u1edfi l\u00e0m T\u00e2y H\u00e0 l\u1ec7nh.\r\n\r\nKh\u1edfi, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2u, t\u00ednh t\u00ecnh khinh su\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ti\u1ec3u ti\u1ebft. Cu\u1ed1i tri\u1ec1u Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, \u00f4ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed, th\u1ea5y Vua n\u1eafm qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng v\u1ec1, b\u00e8n g\u1eedi th\u01b0 cho Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t, n\u00f3i r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh, nh\u01b0ng Ch\u1ea5t kh\u00f4ng nghe. C\u00f3 l\u1ea7n g\u1eb7p Vua tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u00f4ng c\u1eaft ngang \u0111o\u00e0n ti\u1ec1n nghi m\u00e0 \u0111i qua, Vua ban \u0111\u1ea7u c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ecfi. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan coi vi\u1ec7c thu\u1ebf \u1edf T\u1ee9 ch\u00e2u. Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Ph\u1ea1m gi\u1eef ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u T\u01b0 \u0111\u1ed3, c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1i b\u1ea3o. Kh\u1edfi ngh\u00e8o, th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1ee1i l\u1eeba. M\u1ed9t h\u00f4m, theo Di\u00ean Ph\u1ea1m ra ngo\u1ea1i th\u00e0nh, Di\u00ean Ph\u1ea1m m\u1eddi \u00f4ng xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, Kh\u1edfi n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eeba, sao l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 ng\u1ef1a!\"<\/i> Di\u00ean Ph\u1ea1m ghi nh\u1edb s\u00e2u s\u1eafc, b\u00e8n m\u1eadt t\u1ea5u r\u1eb1ng Kh\u1edfi nghi\u1ec7n r\u01b0\u1ee3u, b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c. Kh\u1edfi b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[168] H\u1eefu Th\u1eadp di ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 Th\u00e0nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u0169ng t\u1eebng t\u00e2u v\u1edbi Th\u1ebf T\u00f4ng r\u1eb1ng Vua \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n, kh\u00f4ng n\u00ean n\u1eafm qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u1ecbnh nh\u00e2n vi\u1ec7c kh\u00e1c m\u00e0 gi\u1ebft \u00f4ng, Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 trung th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e0 Chu, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf, \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00ean H\u01b0ng l\u1ec7nh.\r\n\r\n<i>(D\u01b0\u01a1ng Huy Chi v\u00e0 Tr\u1ecbnh Kh\u1edfi gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u00e2y d\u1ef1a theo \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 v\u00e0 \u2018B\u1ea3n truy\u1ec7n\u2019, s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00ec l\u1ea5y t\u1eeb \u2018K\u00fd v\u0103n\u2019.)<\/i>\r\n\r\n[169] Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn ph\u00e1i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[170] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba Cao Ph\u00f2ng qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ban chi\u1ebfu cho con \u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 th\u1eeba T\u1ef1 r\u1eb1ng: <i>\"Cha ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng tr\u1ecb qu\u1ed1c, gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o trung th\u00e0nh, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1eabm tin c\u1eady, nay \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi, nghe tin khi\u1ebfn Tr\u1eabm \u0111au l\u00f2ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi \u00f4ng v\u1ed1n thanh li\u00eam, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba, vi\u1ec7c tang l\u1ec5 c\u1ea7n thi\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u01b0u \u0111\u00e3i. Nay sai Cung ph\u1ee5ng quan Tr\u1ea7n Ng\u1ea1n Tu\u00e2n lo vi\u1ec7c \u0111\u01b0a v\u1ec1 an t\u00e1ng t\u1ea1i T\u00e2y L\u1ea1c, m\u1ecdi chi ph\u00ed \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cung c\u1ea5p.\"<\/i>\r\n\r\nCao Ph\u00f2ng t\u00ednh c\u00e1ch tr\u1ea7m t\u0129nh, gi\u1eef l\u1ec5 ph\u00e1p, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ti\u1ebfng t\u0103m, l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb quan thanh li\u00eam \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.\r\n\r\n[171] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 d\u00e2ng bi\u1ec3u, n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn hai l\u00f2ng, kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo, xin b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u00f4ng ta. Vua l\u1ea1i ban chi\u1ebfu d\u1ee5, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 m\u1edbi nghe l\u1ec7nh.\r\n\r\n<i>(L\u00fd D\u1ee5c xin b\u00e3i b\u1ecf \u00e2n m\u1ec7nh c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t bi\u1ec3u n\u00e0y. Qu\u1ed1c s\u1eed l\u1ea1i ghi hai bi\u1ec3u, m\u1ed9t v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 ba, m\u1ed9t v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 t\u01b0. Vi\u1ec7c ghi n\u0103m th\u1ee9 ba l\u00e0 sai, nay kh\u00f4ng theo. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 truy\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn trong qu\u1ed1c s\u1eed sai l\u1ea7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u.)<\/i>\r\n\r\n[172] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u00ean, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[173] C\u1ea5m \u0111\u1ea1o ch\u00e2u b\u1eaft d\u00e2n khai th\u00e1c chu sa, tr\u1eeb thu\u1ebf hai ch\u00e2u Ho\u00e0nh, Nh\u1ea1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft d\u00e2n n\u1ea5u \u0111\u1ed3ng v\u00e0 l\u00e0m than[footnote]'Dao' trong b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 '\u3008\u91d2\u975e\u3009', T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 3 ghi l\u00e0 'kho\u00e1ng'. X\u00e9t ch\u1eef 'kho\u00e1ng' trong c\u1ed5 v\u0103n vi\u1ebft l\u00e0 '<i>(?)<\/i>', '<i>(?)<\/i>' v\u1edbi '\u3008\u91d2\u975e\u3009', 'dao' c\u00f3 th\u1ec3 do h\u00ecnh d\u1ea1ng gi\u1ed1ng nhau m\u00e0 sai, nghi ng\u1edd n\u00ean ghi l\u00e0 'kho\u00e1ng'.[\/footnote].\r\n\r\n[174] Sai N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Qu\u00e2n <i>(K\u1ebf Qu\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111\u1ebfn T\u1ea5n, L\u1ed9 ch\u00e2u, c\u00f9ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Huy, L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n h\u1ed9i qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n, t\u1ea5n c\u00f4ng c\u00e1c v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 ch\u00e2u Li\u00eau, Th\u1ea1ch.\r\n\r\n[175] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn, m\u1ec7nh Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 kh\u1ea3o x\u00e9t ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c y quan H\u00e0n l\u00e2m, c\u00e1ch ch\u1ee9c 22 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tinh th\u00f4ng.\r\n\r\n[176] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, m\u1ec7nh c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u tuy\u1ebft t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[177] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, H\u00e0 Nam qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau qua \u0111\u1eddi[footnote]H\u00e0 Nam qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau qua \u0111\u1eddi, ch\u1eef 'H\u00e0 Nam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nam H\u00e0', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n quy\u1ec3n 251 trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Vua v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Di\u00ean Chi\u00eau, th\u01b0\u1eddng coi \u00f4ng nh\u01b0 anh, v\u00e0 sau khi l\u00ean ng\u00f4i v\u1eabn g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 anh. Khi Di\u00ean Chi\u00eau l\u00e2m b\u1ec7nh, Vua t\u1ef1 \u0111\u00f3ng thu\u1ed1c ban cho.\r\n\r\nNghe tin \u00f4ng m\u1ea5t, Vua kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng. Quan l\u1ec5 t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i th\u00e2n c\u1eadn m\u00e0 ph\u00e1t tang, ti\u1ebfng kh\u00f3c n\u00ean c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebfng kh\u00f3c xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0111\u00e2u.\"<\/i>\r\n\r\n[178] Hi\u1ec7u qu\u00e2n Long Ti\u1ec7p l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Minh \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng s\u01a1 \u0111\u1ed3 tr\u1eadn ph\u00e1p, xin \u0111\u00e1nh U Ch\u00e2u. Vua khen ng\u1ee3i, ban cho \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng Minh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[179] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Vua s\u1eafp B\u1eafc chinh, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. D\u00e2n ch\u00fang H\u00e0 Nam ho\u1ea3ng s\u1ee3, b\u1ecf tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn b\u1ed1n v\u1ea1n h\u1ed9. Vua lo l\u1eafng, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i g\u1ea5p chi\u00eau t\u1eadp, h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau m\u1edbi y\u00ean \u1ed5n tr\u1edf l\u1ea1i.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a C\u01b0 Ch\u00ednh ch\u00e9p r\u1eb1ng xa gi\u00e1 s\u1eafp th\u00e2n chinh Th\u00e1i Nguy\u00ean, huy \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u d\u00e2n phu v\u1eadn chuy\u1ec3n, n\u00ean d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n. X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh th\u00e2n chinh, c\u00f3 l\u1ebd b\u1ea3n truy\u1ec7n sai. Nay l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m s\u1ef1 th\u1eadt.)<\/i>\r\n\r\n[180] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, tri\u1ec7u t\u1eadp H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n ph\u00fac th\u00ed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 khoa B\u1ea1t T\u1ee5y do L\u1ea1i b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c: \u0110i\u1ec1n Kh\u1ea3 Phong, T\u00f4n M\u1ea1i, T\u1ed1ng B\u1ea1ch, \u0110\u00e0m L\u1ee3i D\u1ee5ng. Vua \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc hi\u00ean xem. Khi thi xong h\u1ee3p \u00fd, phong L\u1ee3i D\u1ee5ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1eadp di, B\u1ea1ch l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, \u0111\u1ec1u ban \u00e1o l\u1ec5 v\u00e0 \u0111ai s\u1eebng t\u00ea. L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam ng\u1ef1a c\u00f9ng y\u00ean c\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c. Kh\u1ea3 Phong v\u00e0 M\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n l\u1edbn. B\u1ea1ch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh.\r\n\r\n<i>(Kh\u1ea3 Phong, M\u1ea1i, L\u1ee3i D\u1ee5ng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[181] N\u0103m \u1ea5y, khi Chu Th\u1ebf T\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u chinh ph\u1ea1t Ho\u00e0i Nam th\u00ec Tuy\u00ean T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c an t\u00e1ng t\u1ea1i An L\u0103ng. An L\u0103ng n\u1eb1m \u1edf g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam kinh th\u00e0nh.\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, sai Ty thi\u00ean gi\u00e1m Tu\u1ea5n Nghi l\u00e0 Tri\u1ec7u Tu K\u1ec9 <i>(Tu K\u1ec9, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i>, N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u1ed5i ch\u1ecdn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m an t\u00e1ng t\u1ea1i th\u00f4n Nam Ti, h\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eb7ng Phong, c\u00e1ch ph\u00eda t\u00e2y nam huy\u1ec7n C\u1ee7ng, T\u00e2y Kinh b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m.\r\n\r\n[182] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu b\u1ecf \u0111i c\u00e1c trang s\u1ee9c ch\u00e2u ng\u1ecdc tr\u00ean m\u0169 mi\u1ec7n c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.\r\n\r\n[183] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh An l\u00e0 Chi\u1ebft \u0110\u1ee9c \u1ef6 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ee9 s\u1eed V\u1ec7 Ch\u00e2u c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng L\u00e2n.\r\n\r\n[184] Qu\u1ed1c tri\u1ec1u theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o d\u1ecbp ngh\u00eanh kh\u00ed \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u00e0y Th\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng, t\u1ebf l\u1ec5 Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, l\u1ea5y Ng\u0169 Nh\u00e2n \u0110\u1ebf l\u00e0m ph\u1ed1i t\u1ebf, Ng\u0169 Quan, Tam Th\u1ea7n, Th\u1ea5t T\u00fac theo l\u00e0m t\u00f2ng t\u1ef1.\r\n\r\nKhi \u1ea5y, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Nhi\u1ebfp S\u00f9ng Ngh\u0129a d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>\"Ho\u00e0ng gia l\u1ea5y H\u1ecfa \u0111\u1ee9c k\u1ebf th\u1eeba ch\u00ednh th\u1ed1ng, nh\u1eadn v\u01b0\u01a1ng kh\u00ed c\u1ee7a Ng\u0169 H\u00e0nh, n\u1ed1i ti\u1ebfp m\u1ec7nh l\u1ecbch c\u1ee7a Tam Nguy\u00ean. K\u00ednh x\u00e9t theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5. K\u00ednh xin t\u00f4n ph\u1ee5ng X\u00edch \u0110\u1ebf l\u00e0m C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang, t\u1ebf l\u1ec5 ri\u00eang.\"<\/i>\r\n\r\nVi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh b\u00e0n b\u1ea1c, theo nh\u01b0 l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a S\u00f9ng Ngh\u0129a. C\u00e1c quan c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u00f9y, d\u1ef1ng \u0111\u00e0n C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf \u1edf ph\u00eda nam Giao, cao b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng b\u1ed1n tr\u01b0\u1ee3ng, t\u00f4n Tuy\u00ean T\u1ed5 l\u00ean l\u00e0m ph\u1ed1i t\u1ebf. D\u00f9ng hai con b\u00f2 \u0111\u1ecf l\u00e0m l\u1ec5 v\u1eadt, ng\u1ecdc d\u00f9ng b\u1ed1n khu\u00ea c\u00f3 \u0111\u1ebf, l\u1ee5a theo m\u00e0u ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb, th\u01b0\u1eddng t\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang.\r\n\r\nC\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t trong Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf.\r\n\r\n[185] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, m\u1ed7i khi d\u1ef1 tri\u1ec1u h\u1ed9i, n\u00ean \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u l\u00e0 H\u1ea7u \u00cdch c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c d\u1ef1 l\u1ec5 Giao t\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1ecd nh\u01b0 b\u1eadc k\u1ef3 c\u1ef1u, l\u1ec5 nghi ngang v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[186] Ban \u0111\u1ea7u, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u00ean ng\u00f4i, vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u01a1 s\u00e0i, kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1eddi Th\u1ebf T\u1ed5 m\u1ed7i vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ea9m b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc. <i>(L\u01b0u H\u1ea1o, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ebf T\u1ed5.)<\/i> Do \u0111\u00f3, Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng, \u0111\u1ea1i \u00fd r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed5 ti\u00ean ng\u01b0\u01a1i l\u00fac c\u00f9ng kh\u1ed1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd ta, ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i nh\u01b0 ru\u1ed9t th\u1ecbt. Khi ta k\u1ebf v\u1ecb, c\u00e0ng th\u00eam tu s\u1eeda t\u00ecnh h\u1eefu h\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Cha ng\u01b0\u01a1i qua \u0111\u1eddi, ta \u0111\u00e3 phong cho ng\u01b0\u01a1i l\u00ean ng\u00f4i, gi\u1eef l\u1eddi h\u1ee9a son s\u1eaft, ta kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u1ee5 b\u1ea1c. Cha ng\u01b0\u01a1i chi\u1ebfm gi\u1eef Ph\u1ea7n Ch\u00e2u b\u1ea3y n\u0103m, ch\u1ec9 x\u01b0ng ni\u00ean hi\u1ec7u C\u00e0n H\u1ef1u, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng tu\u00e2n theo ch\u00ed nguy\u1ec7n c\u1ee7a ti\u00ean nh\u00e2n, t\u1ef1 ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i. L\u00fd Qu\u00e2n mang l\u00f2ng d\u1ea1 hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c, b\u1ecf l\u1edbn theo nh\u1ecf, kh\u00f4ng ch\u00fat lo l\u1eafng, ch\u1ec9 v\u00ec tham v\u1ecdng, ngang nhi\u00ean kh\u1edfi binh, ch\u1eb3ng h\u1ec1 b\u00e1o cho ta. \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n c\u1ee7a cha ng\u01b0\u01a1i, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i l\u1edbn, b\u1ed7ng ch\u1ed1c b\u1ecb vu h\u1ea1i, gi\u1ebft c\u1ea3 v\u1ee3 con, nghe theo l\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u01a1i th\u00ec l\u00e0 ai? Ta c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1eef \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, bao dung nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m, \u0111\u1ea1o cha con, ta kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m tr\u00e1i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean noi theo \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, s\u1eeda \u0111\u1ed5i h\u00e0nh vi, \u0111\u1eebng t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y tai h\u1ecda.\"<\/i>\r\n\r\nB\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 s\u1ee3 h\u00e3i, sai s\u1ee9 mang tr\u1ecdng l\u1ec5 \u0111\u1ebfn t\u1ea1 t\u1ed9i, nh\u01b0ng Khi\u1ebft \u0110an b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00fac \u0111\u00e1p. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ea1i sai s\u1ee9 d\u00e2ng c\u1ed1ng ph\u1ea9m, Khi\u1ebft \u0110an v\u1eabn b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ea5t h\u1eb9p, s\u1ea3n v\u1eadt ngh\u00e8o n\u00e0n, l\u1ea1i h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ea1p c\u1ed1ng cho Khi\u1ebft \u0110an, n\u00ean qu\u1ed1c kh\u1ed1 ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u1ec7t qu\u1ec7. Do \u0111\u00f3, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 phong t\u0103ng nh\u00e2n K\u1ebf Ngung \u1edf Ng\u0169 \u0110\u00e0i l\u00e0m H\u1ed3ng l\u01b0 khanh.\r\n\r\nK\u1ebf Ngung v\u1ed1n l\u00e0 con c\u1ee7a Y\u00ean V\u01b0\u01a1ng L\u01b0u Th\u1ee7 Quang, sau khi Th\u1ee7 Quang ch\u1ebft, v\u00ec l\u00e0 con tr\u1ebb n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, c\u1ea1o t\u00f3c \u0111i tu, sau \u0111\u1ebfn \u1edf n\u00fai Ng\u0169 \u0110\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y nhi\u1ec1u m\u01b0u tr\u00ed, gi\u1ecfi t\u00ednh to\u00e1n l\u1ee3i t\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ebf T\u1ed5 r\u1ea5t tin c\u1eady. K\u1ebf Ngung gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c kinh Hoa Nghi\u00eam, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00fang d\u01b0\u1eddng t\u1eeb b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, t\u00edch l\u0169y nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o qu\u1ed1c kh\u1ed1. Ng\u0169 \u0110\u00e0i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, K\u1ebf Ngung th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an ban ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng[footnote]Th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an ban ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' nguy\u00ean l\u00e0 'lo\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 5, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 2 \u0111\u1ed5i[\/footnote], \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Thi\u00eam \u0111\u00f4 m\u00e3\"<\/i>, h\u00e0ng n\u0103m kho\u1ea3ng v\u00e0i tr\u0103m con. L\u1ea1i l\u1eadp x\u01b0\u1edfng luy\u1ec7n b\u1ea1c \u1edf B\u00e1ch C\u1ed1c, chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang khai m\u1ecf luy\u1ec7n b\u1ea1c. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ea5y b\u1ea1c \u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1ed9p cho Khi\u1ebft \u0110an, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t ng\u00e0n c\u00e2n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1eadp qu\u00e2n B\u1ea3o H\u01b0ng t\u1ea1i n\u01a1i \u1ea5y.\r\n\r\n[187] T\u0129nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ng\u00f4 X\u01b0\u01a1ng V\u0103n qua \u0111\u1eddi <i>(X\u01b0\u01a1ng V\u0103n xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t)<\/i>, c\u00e1c tham m\u01b0u Ng\u00f4 X\u1eed Th\u1eafng, Hoan Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Ki\u1ec1u Tri H\u1eefu, V\u0169 Ninh Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed D\u01b0\u01a1ng Huy, nha t\u01b0\u1edbng \u0110\u1ed7 C\u1ea3nh Th\u1ea1c tranh nhau k\u1ebf v\u1ecb, g\u00e2y n\u00ean \u0111\u1ea1i lo\u1ea1n t\u1ea1i 12 ch\u00e2u Giao Ch\u1ec9, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean kh\u1eafp n\u01a1i.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 l\u00e0m T\u0129nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai nha t\u01b0\u1edbng \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u1ea1m quy\u1ec1n Hoan Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. C\u00f4ng Tr\u1ee9 m\u1ea5t, con l\u00e0 \u0110inh B\u1ed9 L\u0129nh k\u1ebf nhi\u1ec7m. Khi \u1ea5y, B\u1ed9 L\u0129nh c\u00f9ng con l\u00e0 \u0110inh Li\u1ec5n \u0111em ba v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i X\u1eed Th\u1eafng, trong c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, b\u00e8n t\u1ef1 l\u1eadp l\u00e0m V\u1ea1n Th\u1eafng V\u01b0\u01a1ng, phong Li\u1ec5n l\u00e0m T\u0129nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai s\u1ee9 b\u00e1o cho Nam H\u00e1n. Nam H\u00e1n ch\u1ee7 nh\u00e2n \u0111\u00f3 trao ch\u1ee9c cho Li\u1ec5n.\r\n\r\n<i>(Theo 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean', \u0110inh B\u1ed9 L\u0129nh t\u1ef1 x\u01b0ng V\u1ea1n Th\u1eafng V\u01b0\u01a1ng, phong con l\u00e0 Li\u1ec5n l\u00e0m T\u0129nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, vi\u1ec7c b\u00e1o cho Nam H\u00e1n l\u00e0 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, nay g\u1ed9p ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p nhu\u1eadn c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, sai 9 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u01b0\u01a1ng binh \u0111\u1ea1o Quan T\u00e2y \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n d\u00e2n \u0111inh v\u00f9ng g\u1ea7n kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda \u0111\u00ea s\u00f4ng, T\u1ea3 Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, sai Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1eedu ph\u01b0\u1eddng H\u00e0 Gian L\u01b0 Ho\u00e0i Trung, S\u1ee9 Chi\u00ean th\u1ea3m L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n <i>(theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, nh\u01b0ng &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef <i>&#8220;K\u1ebf&#8221;<\/i>, nay theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;)<\/i>, Ph\u00f3 s\u1ee9 Nhi\u1ec5m ph\u01b0\u1eddng Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch d\u1eabn v\u00e0i ngh\u00ecn b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. Di\u00ean Tr\u1ea1ch l\u00e0 con c\u1ee7a Khang Ph\u00fac <i>(Ph\u00fac xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee9 4)<\/i>.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban th\u01b0\u1edfng ng\u1ef1a chi\u1ebfn, l\u1ea1c \u0111\u00e0 v\u00e0 d\u00ea cho Giang Nam v\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ea5y Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o, ki\u00eam Th\u1ecb trung M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 H\u00e0nh doanh \u0111\u1ea1o H\u1ed3 Nam, Ph\u00f3 s\u1ee9 Khu m\u1eadt L\u00fd X\u1eed V\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, sai 11 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh c\u00e1c ch\u00e2u An, Ph\u1ee5c, D\u0129nh, Tr\u1ea7n, Thi\u1ec1n, M\u1ea1nh, T\u1ed1ng, B\u1ea1c, D\u0129nh, Quang h\u1ed9i qu\u00e2n \u1edf T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u.<\/p>\n<p>[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u01b0 Ho\u00e0i Trung \u0111i s\u1ee9 Kinh Nam, Vua b\u1ea3o: <i>&#8220;T\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00e2n t\u00e2m, \u0111\u1ecba th\u1ebf Giang L\u0103ng, Tr\u1eabm mu\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5.&#8221;<\/i> Ho\u00e0i Trung tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u: <i>&#8220;Cao K\u1ebf Xung tuy binh l\u1ef1c ch\u1ec9nh t\u1ec1, nh\u01b0ng qu\u00e2n s\u1ed1 kh\u00f4ng qu\u00e1 ba v\u1ea1n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c tuy \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 v\u00ec thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1. Ph\u00eda nam th\u00f4ng v\u1edbi Tr\u01b0\u1eddng Sa, ph\u00eda \u0111\u00f4ng gi\u00e1p Ki\u1ebfn Khang, ph\u00eda t\u00e2y g\u1ea7n Ba Th\u1ee5c, ph\u00eda b\u1eafc th\u1ea7n ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Xem x\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf, h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u1ee9ng ph\u00f3, vi\u1ec7c chi\u1ebfm l\u1ea5y r\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e0ng<a class=\"footnote\" title=\"'chi\u1ebfm l\u1ea5y' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u00e1nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-1\" href=\"#footnote-89-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n tri\u1ec7u T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>&#8220;Giang L\u0103ng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc chia n\u0103m x\u1ebb b\u1ea3y, nay m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t qu\u00e2n, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i chi\u1ebfm l\u1ea5y, ch\u1eafc ch\u1eafn th\u00e0nh c\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, L\u00fd X\u1eed V\u00e2n t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua giao k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh cho \u00f4ng.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh Bi\u00ean Quang Ph\u1ea1m t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan \u0110\u1eb1ng B\u1ea1ch l\u00e0m Nam di\u1ec7n qu\u00e2n ti\u1ec1n Th\u1ee7y l\u1ee5c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. <i>(\u0110\u1eb1ng B\u1ea1ch, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n xem vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n l\u00e0m Nam di\u1ec7n h\u00e0nh dinh M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m, L\u01b0 Ho\u00e0i Trung l\u00e0m B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Kinh Nam \u0111i\u1ec1u ba ngh\u00ecn th\u1ee7y binh \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u00e0m.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, n\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n ph\u00e1i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kinh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n ph\u1ee7 s\u1ef1 Cao K\u1ebf Xung l\u00e0m Kinh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[13] D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan \u0111i \u0111\u00e1nh Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u, qu\u00e2n ban \u0111\u1ea7u g\u1eb7p b\u1ea5t l\u1ee3i. Hai b\u00ean gi\u1eb1ng co l\u00e2u ng\u00e0y, V\u0103n Bi\u1ec3u ra quy\u1ebft chi\u1ebfn, S\u01b0 Phan \u0111\u1ea1i ph\u00e1 \u0111\u1ecbch, li\u1ec1n chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u \u0110\u00e0m, b\u1eaft s\u1ed1ng V\u0103n Bi\u1ec3u.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u nghe tin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi th\u01b0 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng Tri\u1ec7u To\u1ea1i, k\u1ec3 r\u00f5 vi\u1ec7c \u00f4ng v\u1ec1 L\u00e3ng Ch\u00e2u ch\u1ecbu tang, b\u1ecb Li\u1ec7u Gi\u1ea3n khinh th\u01b0\u1eddng, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi x\u1ea3y ra \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 ri\u00eang, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. To\u1ea1i t\u1ef1 cho r\u1eb1ng m\u00ecnh ph\u1ee5ng m\u1ec7nh d\u1ee5 h\u00e0ng V\u0103n Bi\u1ec3u, khi\u1ebfn \u00f4ng quy thu\u1eadn, r\u1ea5t vui m\u1eebng, li\u1ec1n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn an \u1ee7i \u00f4ng. Qu\u00e2n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan v\u00e0o th\u00e0nh, ph\u00f3ng h\u1ecfa c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u1eef d\u1ed9i, To\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ebfn ngay sau. H\u00f4m sau, \u00f4ng m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf c\u1eeda Di\u00eau Chi\u00eau, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao Si\u00eau n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>&#8220;Xem \u00fd c\u1ee7a s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd tha m\u1ea1ng cho V\u0103n Bi\u1ec3u. N\u1ebfu V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, t\u00ecm c\u00e1ch h\u1ea1i L\u00e3ng Ch\u00e2u, ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t m\u1ed9t ai.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n ch\u00e9m V\u0103n Bi\u1ec3u \u1edf ch\u1ee3, ch\u1eb7t th\u1ecbt \u00f4ng \u0103n h\u1ebft. Khi ti\u1ec7c tan, To\u1ea1i g\u1ecdi V\u0103n Bi\u1ec3u, Si\u00eau n\u00f3i: <i>&#8220;V\u0103n Bi\u1ec3u l\u1ea1i m\u01b0u ph\u1ea3n lo\u1ea1n, \u0111\u00e3 ch\u00e9m r\u1ed3i.&#8221;<\/i> To\u1ea1i th\u1edf d\u00e0i h\u1ed3i l\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(D\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Phan xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 3, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 4 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u1ea5y ch\u1eafc h\u1eb3n c\u00f3 ch\u1ed7 gi\u1eb1ng co, nh\u01b0ng s\u1eed s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c ghi ch\u00e9p t\u1ea3n m\u1ea1n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p. &#8216;Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng S\u01b0 Phan \u0111\u1ebfn B\u00ecnh T\u00e2n \u0110\u00ecnh, V\u0103n Bi\u1ec3u ra \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n thua. &#8216;\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c&#8217; c\u0169ng ch\u00e9p ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, S\u01b0 Phan \u0111\u00e3 ch\u00e9m V\u0103n Bi\u1ec3u. C\u00f2n &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; th\u00ec ghi S\u01b0 Phan ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, V\u0103n Bi\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, qu\u00e2n L\u00e3ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 v\u00e0o th\u00e0nh, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ghi r\u00f5 S\u01b0 Phan th\u1eafng b\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o. \u0110\u1ec1u nghi ng\u1edd ch\u01b0a ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. &#8216;Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c&#8217; n\u00f3i th\u1eddi gian qu\u00e1 g\u1ea5p, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 vi\u1ec7c. C\u00f2n l\u1eddi &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; n\u00f3i qu\u00e2n L\u00e3ng nh\u1edd qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, ch\u1eafc c\u0169ng sai. E r\u1eb1ng S\u01b0 Phan ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, sau \u0111\u00f3 gi\u1eb1ng co, sau c\u00f9ng th\u1eafng \u1edf B\u00ecnh T\u00e2n \u0110\u00ecnh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00e0m Ch\u00e2u. C\u00f2n V\u0103n Bi\u1ec3u ch\u1eafc t\u1eebng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tri\u1ec7u To\u1ea1i xin h\u00e0ng, \u0110\u00e0m Ch\u00e2u v\u1eeba ph\u00e1, To\u1ea1i v\u1eeba \u0111\u1ebfn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec To\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0m Ch\u00e2u m\u1edbi ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Th\u00e1ng n\u00e0y, c\u00f3 chi\u1ebfu c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft c\u00e1c quan huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u1edf ch\u00e2u. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, thu thu\u1ebf xong, ch\u00e2u sai g\u1ecdi quan huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;h\u1ed9i ch\u00e2u&#8221;<\/i>. Quan huy\u1ec7n thu thu\u1ebf n\u1eb7ng n\u01a1i l\u00fd d\u1ecbch \u0111\u1ec3 \u0111\u00fat l\u00f3t quan ch\u00e2u, l\u00fd d\u1ecbch l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, d\u00e2n r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1edf.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217; ghi trong th\u00e1ng n\u00e0y n\u0103m n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[15] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 ham r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u ti\u1ebft. \u00d4ng t\u1eebng say r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn ng\u1ee7 nh\u00e0 k\u1ef9 n\u1eef, b\u1ecb tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eef, sau khi bi\u1ebft chuy\u1ec7n th\u00ec th\u1ea3 \u00f4ng, nh\u01b0ng b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean Vua. Vua b\u1ecf qua kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1edbi. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng v\u00e0o cung tr\u1ef1c \u0111\u00eam, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn g\u00f5 c\u1eeda \u0111i\u1ec7n T\u01b0 \u0110\u1ee9c xin y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua sai trung s\u1ee9 d\u1eabn \u00f4ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n, \u0111\u01b0a \u0111\u00e8n g\u1ea7n xem, th\u1ea5y t\u00f3c \u00f4ng r\u0169 xu\u1ed1ng che m\u1eb7t, m\u1edbi bi\u1ebft \u00f4ng \u0111\u00e3 say m\u00e8m. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, nh\u1eafc l\u1ea1i chuy\u1ec7n c\u0169 v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi v\u00ec kh\u00f4ng t\u1ea5u h\u1eb7c, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[16] Vua nghe tin Cao K\u1ebf Xung m\u01b0\u1ee3n c\u1edb cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, vay ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u1ee7a d\u00e2n, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Thi\u00ean h\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ti\u1ebfp \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, ban cho \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 \u0111ai ng\u1ecdc. Vua mu\u1ed1n giao binh quy\u1ec1n cho Ng\u1ea1n Khanh, nh\u01b0ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 cho r\u1eb1ng danh v\u1ecb c\u1ee7a Ng\u1ea1n Khanh \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1edbn, kh\u00f4ng n\u00ean giao th\u00eam binh quy\u1ec1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n can gi\u00e1n, Vua kh\u00f4ng nghe. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban ra, Ph\u1ed5 l\u1ea1i \u00f4m chi\u1ebfu xin y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua \u0111\u00f3n h\u1ecfi: <i>&#8220;C\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh kh\u00f4ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i.&#8221;<\/i> R\u1ed3i t\u00e2u vi\u1ec7c kh\u00e1c, xong xu\u00f4i m\u1edbi \u0111\u01b0a chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a Ng\u1ea1n Khanh ra.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Qu\u1ea3 nhi\u00ean, sao chi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u1ea1i \u1edf ch\u1ed7 khanh?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u1eddi ph\u00e2n x\u1eed ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, mong B\u1ec7 h\u1ea1 suy ngh\u0129 k\u1ef9 l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 sau h\u1ed1i h\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh c\u1ee9 nghi ng\u1edd Ng\u1ea1n Khanh, v\u00ec sao? Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i Ng\u1ea1n Khanh r\u1ea5t h\u1eadu, Ng\u1ea1n Khanh l\u1ebd n\u00e0o ph\u1ee5 Tr\u1eabm?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5 Chu Th\u1ebf T\u00f4ng?&#8221;<\/i> Vua im l\u1eb7ng, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[18] Cao K\u1ebf Xung t\u1ef1 cho r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f2n tr\u1ebb, ch\u01b0a hi\u1ec3u vi\u1ec7c d\u00e2n, n\u00ean giao vi\u1ec7c h\u00ecnh ch\u00ednh, thu\u1ebf m\u00e1 cho Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan T\u00f4n Quang Hi\u1ebfn, vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng cho Nha n\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Di\u00ean T\u1ef1, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi\u1ebfn m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb, ta c\u00f2n lo g\u00ec n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[19] L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau \u0111ang b\u1ecb b\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu cho \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i ki\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n.<\/p>\n<p>X\u1eed V\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean sai C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 L\u00e2m Minh l\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111\u1ebfn th\u00f4ng b\u00e1o \u00fd \u0111\u1ecbnh m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1edbi K\u1ebf Xung, y\u00eau c\u1ea7u chu\u1ea9n b\u1ecb g\u1ed7 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. K\u1ebf Xung c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 b\u00e0n b\u1ea1c, l\u1ea5y c\u1edb d\u00e2n ch\u00fang lo s\u1ee3, ch\u1ec9 nguy\u1ec7n cung c\u1ea5p c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb kho\u1ea3ng c\u00e1ch m\u1ed9t tr\u0103m d\u1eb7m tr\u1edf ra.<\/p>\n<p>X\u1eed V\u00e2n l\u1ea1i sai \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111\u1ebfn, Quang Hi\u1ebfn v\u00e0 Di\u00ean T\u1ef1 xin K\u1ebf Xung \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd C\u1ea3nh Uy can gi\u00e1n K\u1ebf Xung r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c H\u1ed3 T\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng xem t\u00ecnh th\u1ebf, e r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1ebd nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh \u00fap ta. C\u1ea3nh Uy nguy\u1ec7n d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c, xin \u0111i\u1ec1u ba ngh\u00ecn qu\u00e2n, mai ph\u1ee5c \u1edf n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng Kinh M\u00f4n, ch\u1edd \u0111\u00eam h\u1ecd h\u00e0nh qu\u00e2n, ta s\u1ebd \u0111\u00e1nh \u00fap ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1ecd, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1eaft t\u1ef1 r\u00fat lui, sau \u0111\u00f3 ta s\u1ebd thu ph\u1ee5c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f4ng lao c\u1ee7a ng\u00e0i s\u1ebd l\u1edbn l\u1eafm. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, e r\u1eb1ng s\u1ebd g\u1eb7p h\u1ecda nh\u01b0 k\u1ebb kia \u0111u\u00f4i v\u1eaby xin \u0103n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>K\u1ebf Xung n\u00f3i: <i>&#8220;Gia \u0111\u00ecnh ta nhi\u1ec1u n\u0103m ph\u1ee5ng s\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u1eaft kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u1ec7n n\u00e0y, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng lo l\u1eafng qu\u00e1, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>C\u1ea3nh Uy l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;X\u01b0a truy\u1ec1n r\u1eb1ng v\u00f9ng Giang L\u0103ng c\u00f3 ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ch\u00edn b\u00e3i c\u00e1t, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 m\u1ed9t tr\u0103m th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n. T\u1eeb th\u1eddi v\u0169 t\u00edn v\u01b0\u01a1ng, gi\u1eefa d\u00f2ng s\u00f4ng s\u00e2u \u0111\u1ed9t nhi\u00ean n\u1ed5i l\u00ean m\u1ed9t b\u00e3i c\u00e1t, \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u1ed9t tr\u0103m, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1t b\u00e3i \u1ea5y \u0111\u00e3 tr\u00f4i d\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f2n, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Quang Hi\u1ebfn b\u1ea3o K\u1ebf Xung: <i>&#8220;C\u1ea3nh Uy ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u1edf H\u1ea1 Giang, sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh b\u1ea1i. H\u01a1n n\u1eefa, Trung Qu\u1ed1c t\u1eeb th\u1eddi Chu Th\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ch\u00ed th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1. Th\u00e1nh T\u00f4ng nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi, m\u1ecdi s\u1eafp \u0111\u1eb7t ng\u00e0y c\u00e0ng quy m\u00f4 r\u1ed9ng l\u1edbn. Nay \u0111\u00e1nh V\u0103n Bi\u1ec3u, v\u00ed nh\u01b0 l\u1ea5y n\u00fai \u0111\u00e8 tr\u1ee9ng v\u1eady. H\u1ed3 T\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u00ecnh, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i! Chi b\u1eb1ng s\u1edbm quy thu\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ecf \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ed3n canh, kho\u00e1 ch\u1eb7t kho t\u00e0ng, nh\u01b0 v\u1eady Kinh S\u1edf s\u1ebd tho\u00e1t h\u1ecda, m\u00e0 ng\u00e0i c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea5t \u0111i ph\u00fa qu\u00fd.&#8221;<\/i> K\u1ebf Xung cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>C\u1ea3nh Uy bi\u1ebft k\u1ebf kh\u00f4ng th\u00e0nh, b\u01b0\u1edbc ra than r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i s\u1ef1 \u0111\u00e3 m\u1ea5t r\u1ed3i, s\u1ed1ng l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa!&#8221;<\/i> B\u00e8n t\u1ef1 v\u1eabn.<\/p>\n<p>C\u1ea3nh Uy l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Quy Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>K\u1ebf Xung sai Di\u00ean T\u1ef1 c\u00f9ng v\u1edbi ch\u00fa m\u00ecnh l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd B\u1ea3o D\u1ea7n, mang tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn khao qu\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh M\u00f4n, X\u1eed V\u00e2n g\u1eb7p Di\u00ean T\u1ef1, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i r\u1ea5t h\u1eadu, b\u1ea3o h\u1ecd ng\u00e0y mai tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. Di\u00ean T\u1ef1 m\u1eebng, v\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o cho K\u1ebf Xung r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ea3i lo. Kinh M\u00f4n c\u00e1ch Giang L\u0103ng h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m, t\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, Di\u00ean Chi\u00eau m\u1eddi Di\u00ean T\u1ef1 d\u1ef1 ti\u1ec7c trong tr\u01b0\u1edbng, X\u1eed V\u00e2n d\u1eabn v\u00e0i ngh\u00ecn k\u1ef5 binh nh\u1eb9 v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>K\u1ebf Xung ung dung ch\u1edd B\u1ea3o D\u1ea7n v\u00e0 Di\u00ean T\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1, b\u1ed7ng nghe tin \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u1eadp \u0111\u1ebfn, v\u1ed9i v\u00e0ng ra \u0111\u00f3n, g\u1eb7p X\u1eed V\u00e2n c\u00e1ch Giang L\u0103ng 15 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc. X\u1eed V\u00e2n ch\u00e0o K\u1ebf Xung, b\u1ea3o ch\u1edd Di\u00ean Chi\u00eau, r\u1ed3i d\u1eabn th\u00e2n binh v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc, l\u00ean c\u1eeda b\u1eafc. Khi K\u1ebf Xung v\u00e0 Di\u00ean Chi\u00eau c\u00f9ng v\u1ec1, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00e3 chi\u1ebfm gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, b\u1ed1 tr\u00ed kh\u1eafp c\u00e1c ng\u00f5 ph\u1ed1. K\u1ebf Xung s\u1ee3 h\u00e3i, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Di\u00ean Chi\u00eau, n\u1ed9p \u1ea5n t\u00edn, sai kh\u00e1ch t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau T\u1ebf \u0111em bi\u1ec3u xin d\u00e2ng ba ch\u00e2u, m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y huy\u1ec7n, m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n v\u1ea1n hai ngh\u00ecn ba tr\u0103m h\u1ed9 v\u1ec1 h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[21] Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c Kinh Nam, c\u00e0ng t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n, ng\u00e0y \u0111\u00eam ti\u1ebfn v\u1ec1 L\u00e3ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n s\u1ee3 h\u00e3i, tri\u1ec7u quan s\u00e1t ph\u00e1n quan L\u00fd Quan T\u01b0\u1ee3ng <i>(Quan T\u01b0\u1ee3ng, xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t)<\/i> l\u1ea1i b\u00e0n m\u01b0u. Quan T\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c xin vi\u1ec7n binh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Bi\u1ec3u. Nay V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, m\u00e0 qu\u00e2n tri\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00fat, \u1eaft s\u1ebd chi\u1ebfm tr\u1ecdn \u0111\u1ea5t H\u1ed3 T\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng ch\u1ed7 ta d\u1ef1a v\u00e0o l\u00e0 ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 Kinh Ch\u1eed, coi nh\u01b0 th\u00e2n th\u1ec3. Nay h\u1ecd Cao \u0111\u00e3 bu\u00f4ng tay nghe l\u1ec7nh, L\u00e3ng Ch\u00e2u kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, chi b\u1eb1ng \u0111\u1ed9i kh\u0103n v\u1ec1 tri\u1ec1u, may ra v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fa qu\u00fd.&#8221;<\/i> B\u1ea3o Quy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh nghe theo, nh\u01b0ng ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ph\u00fa <i>(T\u00f2ng Ph\u00fa, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i> kh\u00f4ng ch\u1ecbu, b\u00e8n c\u00f9ng b\u00e0n k\u1ebf ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau sai \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u1ee7 d\u1ee5. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111\u1ebfn L\u00e3ng Ch\u00e2u, T\u00f2ng Ph\u00fa kh\u00f4ng cho v\u00e0o, ph\u00e1 h\u1ebft c\u1ea7u c\u1ed1ng, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n b\u00e8, ch\u1eb7t c\u00e2y ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 kh\u00f4ng d\u00e1m giao chi\u1ebfn, lui qu\u00e2n ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Di\u00ean Chi\u00eau b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh T\u00fd, bi\u1ec3u t\u1eeb Kinh Nam \u0111\u1ebfn, Vua l\u1ea1i phong Cao K\u1ebf Xung l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m \u0111\u1ebfn Kinh Nam tu\u1ea7n ki\u1ec3m.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, phong L\u01b0\u01a1ng Di\u00ean T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ph\u1ee5c ch\u00e2u, T\u00f4n Quang Hi\u1ebfn l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0ng ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau T\u1ebf l\u00e0m T\u1ea3 l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Vua nghe k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a L\u00fd C\u1ea3nh Uy, n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh.&#8221;<\/i> R\u1ed3i sai V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m h\u1eadu \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng.<\/p>\n<p>[23] Vua sai s\u1ee9 truy\u1ec1n d\u1ee5 Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i xin qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, n\u00ean ta ph\u00e1t \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u1ee9u nguy cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. Nay gi\u1eb7c qu\u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00e2n hu\u1ec7 l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. Sao l\u1ea1i d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y tai h\u1ecda, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n sinh linh?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n b\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu kh\u1ed1ng ch\u1ebf, c\u1ee9ng \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng quay l\u1ea1i, n\u00ean qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau sai Chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 gi\u00e1m V\u0169 Ho\u00e0i Ti\u1ebft \u0111em qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Nh\u1ea1c ch\u00e2u, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1ea1i Tam Giang kh\u1ea9u, thu h\u01a1n 700 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, ch\u00e9m h\u01a1n 4.000 th\u1ee7 c\u1ea5p, r\u1ed3i chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u1ea1c ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00e1ng 3, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 theo ng\u00e0y t\u1ea5u c\u1ee7a Di\u00ean Chi\u00eau. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c chi\u1ebfm Nh\u1ea1c ch\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd di\u1ec5n ra v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 2, n\u00ean ta ghi l\u1ea1i s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng ghi ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3. S\u00e1ch &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217; c\u0169ng ghi l\u00e0 th\u00e1ng 2. &#8216;Gi\u1ea3i Huy truy\u1ec7n&#8217; ch\u00e9p: <i>&#8220;Ng\u1ee5y th\u1ed1ng qu\u00e2n s\u1ee9 Ho\u00e0ng T\u00f2ng Ch\u00ed c\u1ed1 th\u1ee7 Nh\u1ea1c ch\u00e2u ch\u1ed1ng m\u1ec7nh, Gi\u1ea3i Huy \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1eaft s\u1ed1ng T\u00f2ng Ch\u00ed c\u00f9ng 14 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0n k\u1ef5 binh, k\u1ebb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 Gi\u1ea3i Huy l\u00e0 Chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng t\u1ea1i Tam Giang kh\u1ea9u. Tuy nhi\u00ean, chi ti\u1ebft s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00ean kh\u00f4ng li\u1ec7t k\u00ea ri\u00eang.)<\/i><\/p>\n<p>[24] Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua sai s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, Ho\u1ea1t, Ng\u1ee5y, T\u1ea5n, R\u00e1ng, B\u1ed3, M\u1ea1nh, <i>(Theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; th\u00ec c\u00f3 8 ch\u00e2u: Thi\u1ec1n, Ho\u1ea1t, V\u1ec7, Ng\u1ee5y, T\u1ea5n, R\u00e1ng, B\u1ed3, M\u1ea1nh, \u1edf \u0111\u00e2y thi\u1ebfu ch\u1eef <i>&#8220;V\u1ec7&#8221;<\/i>)<\/i>, m\u1edf kho c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[25] Quy\u1ec1n Tri c\u1ed1ng c\u1eed l\u00e0 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Nghi, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 8 ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi.<\/p>\n<p>[26] Th\u00e1ng 3, Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ph\u00fa c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u1eabn qu\u00e2n ra kh\u1ecfi L\u1ec5 Ch\u00e2u v\u1ec1 ph\u00eda nam, g\u1eb7p qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u01b0a k\u1ecbp giao chi\u1ebfn, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 khi th\u1ea5y b\u00f3ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u00fd X\u1eed V\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ebfn t\u1eadn tr\u1ea1i Ngao S\u01a1n, qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecf tr\u1ea1i ch\u1ea1y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00f9 binh. X\u1eed V\u00e2n ch\u1ecdn m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi b\u00e9o t\u1ed1t trong s\u1ed1 t\u00f9 binh, sai t\u1ea3 h\u1eefu chia nhau \u0103n th\u1ecbt, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kho\u1ebb th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u0103m ch\u1eef l\u00ean m\u1eb7t, r\u1ed3i cho h\u1ecd v\u00e0o L\u00e3ng Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn t\u1ed1i, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i ngh\u1ec9 \u0111\u00eam. S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m sau, M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Nh\u1eefng t\u00f9 binh b\u1ecb x\u0103m ch\u1eef v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c trong th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u k\u1ec3 l\u1ea1i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0103n th\u1ecbt. Qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00f4 c\u00f9ng s\u1ee3 h\u00e3i, ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t ch\u00e1y th\u00e0nh, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, r\u1ed3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai r\u1eebng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn v\u00e0o L\u00e3ng Ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ph\u00fa \u1edf ph\u00eda t\u00e2y n\u00fai, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c U\u00f4ng \u0110oan b\u1eaft c\u00f3c Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n c\u00f9ng gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n v\u00e0o ch\u00f9a \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng. L\u00fd X\u1eed V\u00e2n sai t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Th\u1ee7 K\u1ef3 <i>(Th\u1ee7 K\u1ef3, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111i b\u1eaft. U\u00f4ng \u0110oan b\u1ecf B\u1ea3o Quy\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n, Th\u1ee7 K\u1ef3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ea3o Quy\u1ec1n \u0111em v\u1ec1. T\u1eeb \u0111\u00f3, to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a H\u1ed3 Nam \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c 14 ch\u00e2u, 1 gi\u00e1m, 66 huy\u1ec7n, v\u1edbi 97.388 h\u1ed9.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua sai H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh t\u1ea1m quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c \u1edf \u0110\u00e0m Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng, tri\u1ec7u Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn t\u1eadp b\u1eafn, Vua b\u1eafn b\u1ea3y ph\u00e1t \u0111\u1ec1u tr\u00fang \u0111\u00edch. Ng\u1ea1n Khanh c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u00e2ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng. Vua ban th\u01b0\u1edfng ng\u1ef1a v\u00e0 \u0111\u1ed3 b\u1ea1c cho c\u00e1c quan t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, c\u00e1c h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ed3, l\u01b0u, si, tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t mi\u1ec5n tr\u1eeb ho\u1eb7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Ngo\u00e0i ra, c\u0103n c\u1ee9 theo ph\u00e1p lu\u1eadt, x\u00e9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 d\u00f9ng h\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh, xin b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u00fang th\u1ea7n k\u00ednh c\u1ea9n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ng\u0169 h\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m \u0111\u1eddi tu\u00e2n th\u1ee7, d\u00f9 c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i qua c\u00e1c th\u1eddi, nh\u01b0ng v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean t\u1eafc n\u1eb7ng nh\u1eb9 r\u00f5 r\u00e0ng. Nay k\u00ednh v\u00e2ng th\u00e1nh ch\u1ec9, xin \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 thi h\u00e0nh, tr\u00e1nh t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Xin ban h\u00e0nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ea5p h\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u1ee5 th\u1ec3, h\u00ecnh l\u01b0u c\u00f3 b\u1ed1n m\u1ee9c:<\/i><\/p>\n<p><i>1. Gia d\u1ecbch l\u01b0u: \u0111\u00e1nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y 3 n\u0103m;<\/i><\/p>\n<p><i>2. L\u01b0u 3000 d\u1eb7m: \u0111\u00e1nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y 1 n\u0103m;<\/i><\/p>\n<p><i>3. L\u01b0u 2500 d\u1eb7m: \u0111\u00e1nh 18 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y 1 n\u0103m;<\/i><\/p>\n<p><i>4. L\u01b0u 2000 d\u1eb7m: \u0111\u00e1nh 17 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y 1 n\u0103m.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u00ecnh \u0111\u1ed3 c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c:<\/i><\/p>\n<p><i>1. \u0110\u1ed3 3 n\u0103m: \u0111\u00e1nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i><\/p>\n<p><i>2. \u0110\u1ed3 2 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i: \u0111\u00e1nh 18 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i><\/p>\n<p><i>3. \u0110\u1ed3 2 n\u0103m: \u0111\u00e1nh 17 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i><\/p>\n<p><i>4. \u0110\u1ed3 1 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i: \u0111\u00e1nh 15 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i><\/p>\n<p><i>5. \u0110\u1ed3 1 n\u0103m: \u0111\u00e1nh 13 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c:<\/i><\/p>\n<p><i>1. Tr\u01b0\u1ee3ng 100: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i><\/p>\n<p><i>2. Tr\u01b0\u1ee3ng 90: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 18 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i><\/p>\n<p><i>3. Tr\u01b0\u1ee3ng 80: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 17 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i><\/p>\n<p><i>4. Tr\u01b0\u1ee3ng 70: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 15 tr\u01b0\u1ee3ng;<\/i><\/p>\n<p><i>5. Tr\u01b0\u1ee3ng 60: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 13 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u00ecnh si <i>(ph\u1ea1t roi)<\/i> c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c:<\/i><\/p>\n<p><i>1. Si 50: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 10 si;<\/i><\/p>\n<p><i>2. Si 40 v\u00e0 30: quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 8 si;<\/i><\/p>\n<p><i>3. Si 20 v\u00e0 10<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Nh\u1ea5t th\u1eadp' b\u1ecb thi\u1ebfu trong b\u1ea3n g\u1ed1c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. X\u00e9t b\u1ea3n g\u1ed1c \u0111o\u1ea1n tr\u00ean n\u00f3i 'Si h\u00ecnh c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c', nh\u01b0ng ch\u1ec9 li\u1ec7t k\u00ea t\u1eeb si 50 xu\u1ed1ng 20. 'T\u1ed1ng h\u00ecnh th\u1ed1ng' quy\u1ec3n 1 ghi: 'Si 20, 10, quy\u1ebft \u0111\u00e1nh 7 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o m\u00f4ng'; 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 ghi: '20, 10, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 7'. Do \u0111\u00f3, b\u1ea3n T\u1ed1ng l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c.\" id=\"return-footnote-89-2\" href=\"#footnote-89-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 7 si.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc kia, theo l\u1ec7nh c\u1ee7a quan ng\u1ee5c, d\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. Nay \u0111\u1ecbnh ra quy c\u00e1ch \u0111\u1ed5i tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee5 th\u1ec3: tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u01b0\u1edfng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 166 c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 199 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-3\" href=\"#footnote-89-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ea7u to r\u1ed9ng kh\u00f4ng qu\u00e1 2 t\u1ea5c, d\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ea7u nh\u1ecf kh\u00f4ng qu\u00e1 9 ph\u00e2n. Tr\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf kh\u00f4ng qu\u00e1 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111\u1ea7u to \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ea7u nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 5 ph\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u00ecnh \u0111\u1ed3, l\u01b0u, si, tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1eddng. T\u1ed9i l\u01b0u sau khi thi h\u00e0nh xong, ph\u1ea3i l\u00e0m lao d\u1ecbch 1 n\u0103m; gia d\u1ecbch l\u01b0u l\u00e0m lao d\u1ecbch 3 n\u0103m. T\u1ed9i \u0111\u1ed3 sau khi thi h\u00e0nh xong th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m lao d\u1ecbch. H\u00ecnh \u0111\u1ed3 v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh v\u00e0o l\u01b0ng, si v\u00e0 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh v\u00e0o m\u00f4ng, vi\u1ec7c d\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi v\u1eabn theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u1eeb H\u1ed3 Nam \u0111\u1ebfn, c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[31] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u1eadp l\u1ea1i kho ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng, quan thu hai lo\u1ea1i thu\u1ebf, c\u1ee9 m\u1ed7i h\u1ed9c th\u00f3c thu th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u1ea5u \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef ph\u00f2ng khi thi\u1ebfu h\u1ee5t.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed&#8217; v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, c\u00e1c b\u1ed9 s\u1eed m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[32] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n, chia m\u1ec7nh sai s\u1ee9 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a, t\u1ed1i \u0111\u00f3 m\u01b0a xu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[33] Nh\u00e0 Vua ban \u0111\u1ee9c \u00e2m, gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u1eed t\u00f9 \u1edf Kinh Nam v\u00e0 \u0110\u00e0m, L\u00e3ng ch\u00e2u, tha t\u1ed9i cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y ho\u1eb7c nh\u1eb9 h\u01a1n, ph\u00f3ng th\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ch\u1ecbu lao d\u1ecbch; mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n n\u1ee3 tr\u01b0\u1edbc ba n\u0103m c\u00f9ng l\u1ee3i t\u1ee9c t\u1eeb c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n; c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong khu v\u1ef1c v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n hu\u1ec7 th\u00eam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c; c\u00e1c qu\u00e2n trong doanh tr\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, nh\u1eefng t\u00f9 binh b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1 ch\u1ee7.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u sai H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung Gi\u1ea3 Bi\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u1ed3 Nam.<\/p>\n<p><i>(Gi\u1ea3 Bi\u1ec1n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Sai C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng \u0111i t\u1ebf Nam Nh\u1ea1c, sau \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu cho \u00f4ng quy\u1ec1n qu\u1ea3n ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u \u1edf Ho\u00e0nh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, r\u1ed3i sang V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng Mi\u1ebfu, t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung \u1edf v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, c\u1ea5m thi \u0111ua thuy\u1ec1n \u1edf H\u1ed3 Nam.<\/p>\n<p>[38] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 chay t\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u giao cho Nghi Loan Ty lo vi\u1ec7c cung c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbng m\u00e0n, ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c nghi\u00eam c\u1ea9n v\u00e0 s\u1ea1ch s\u1ebd.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ea5t ti\u1ec1n t\u1eeb n\u1ed9i ph\u1ee7, chi\u00eau m\u1ed9 h\u00e0ng ngh\u00ecn con em qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e0o h\u1ed3 \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Chu Minh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Th\u00e1i v\u00e0o. \u0110\u00f3ng 100 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn, tuy\u1ec3n binh l\u00ednh, g\u1ecdi l\u00e0 qu\u00e2n Th\u1ee7y H\u1ed5 Ti\u1ec7p, t\u1eadp luy\u1ec7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u trong h\u1ed3. Sai H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 Th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, V\u01b0\u01a1ng X\u1eed N\u1ed9t d\u00e2ng l\u00ean cu\u1ed1n l\u1ecbch m\u1edbi \u0111\u1ecbnh &#8216;Ki\u1ebfn Long \u1ee8ng Thi\u00ean L\u1ecbch&#8217;, nh\u00e0 Vua vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a, ban b\u1ed1 thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai trung s\u1ee9 ban tr\u00e0 thu\u1ed1c cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong doanh tr\u1ea1i \u1edf H\u1ed3 Nam, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u1ee5a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Binh b\u1ed9 Lang trung, Gi\u00e1m T\u1ea7n ch\u00e2u thu\u1ebf T\u00e0o Ph\u1ec9 Cung b\u1ecb x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3, Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n hai gi\u00e1m H\u1ea3i L\u0103ng v\u00e0 Di\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u00c1i b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u1ecbch, \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u do m\u1eafc t\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi mang h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9 v\u00e0o Giang Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft bu\u00f4n b\u00e1n, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 gi\u00e1c.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, l\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng Huy, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Th\u00e0nh, l\u00e0m Hoa ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 v\u00e0 T\u00e2y di\u1ec7n h\u00e0nh dinh tu\u1ea7n ki\u1ec3m h\u00e0o tr\u1ea1i s\u1ee9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng Huy \u1edf Hoa ch\u00e2u, cai tr\u1ecb c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t. Th\u01b0\u1ee3ng sau khi gi\u1ebft L\u00fd Qu\u00e2n, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh H\u00e0 \u0110\u00f4ng, li\u1ec1n tri\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng Huy v\u00e0o ch\u1ea7u, h\u1ecfi k\u1ebf s\u00e1ch. Tr\u01b0\u01a1ng Huy t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u1ea1ch, L\u1ed9 v\u1eeba tr\u1ea3i qua chi\u1ebfn tranh, d\u00e2n ch\u01b0a h\u1ed3i ph\u1ee5c, qu\u00e2n v\u1ee5 l\u1ea1i d\u1ed3n d\u1eadp, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng kham n\u1ed5i. Chi b\u1eb1ng t\u1ea1m ng\u01b0ng binh l\u00ednh, d\u01b0\u1ee1ng d\u00e2n, \u0111\u1ee3i khi gi\u00e0u c\u00f3 r\u1ed3i m\u1edbi t\u00ednh k\u1ebf.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng khen ng\u1ee3i r\u1ed3i cho v\u1ec1. Khi \u1ea5y b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u00e1nh Th\u1ee5c, n\u00ean \u0111i\u1ec1u Tr\u01b0\u01a1ng Huy \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u. Tr\u01b0\u01a1ng Huy th\u1ea5u hi\u1ec3u \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf n\u01a1i \u0111\u00e2y, b\u00e8n d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u00e9n l\u00fat. Th\u01b0\u1ee3ng xem xong, r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.<\/p>\n<p>[45] L\u01b0u h\u1eadu Thanh Nguy\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 tu\u1ed5i cao, t\u00ednh c\u1ea9n tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00f4ng coi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. C\u00e1c con c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 \u0111\u1ec1u l\u00e0m nha t\u01b0\u1edbng, trong l\u00f2ng b\u1ea5t b\u00ecnh, \u0111\u1ecbnh \u00e1m h\u1ea1i Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 c\u0169ng lo ng\u1ea1i Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn chuy\u00ean quy\u1ec1n, b\u00e8n m\u1edf ti\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, b\u1ed1 tr\u00ed binh m\u00e3 ph\u1ee5c k\u00edch b\u00ean trong, \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn. Khi r\u01b0\u1ee3u v\u1eeba tu\u1ea7n v\u00e0i ch\u00e9n, \u0111\u1ea5t b\u1ed7ng ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh, nh\u00e0 c\u1eeda nghi\u00eang ng\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i \u0111\u1ee9ng kh\u00f4ng v\u1eefng, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ed3ng m\u01b0u s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e1o cho Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn. Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u1ed9i ra ngo\u00e0i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kinh h\u00e3i r\u1ed3i tan r\u00e3. Vi\u1ec7c c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 kh\u00f4ng th\u00e0nh, s\u1ee3 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn ra tay tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean lu\u00f4n nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb. Con trai Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ec3n v\u00e0 V\u0103n H\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ec9 huy s\u1ee9, th\u00fac gi\u1ee5c b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0, nh\u01b0ng Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, <i>(theo chi\u1ebfu th\u01b0 ban cho L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;.)<\/i> Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn gi\u1ea5u m\u1ed9t chi\u1ebfc kh\u00f3a l\u1edbn trong tay \u00e1o, c\u00f9ng v\u1edbi hai con m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ph\u1ee7 m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh th\u1ea3n. H\u00e0ng tr\u0103m qu\u00e2n l\u00ednh \u0111ang canh g\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng qu\u00e1t \u0111u\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n T\u01b0 v\u1eeba b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi n\u1ed9i c\u00e1c, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn li\u1ec1n t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f3a c\u1eeda l\u1ea1i, r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi H\u00e1n T\u01b0: <i>&#8220;Qu\u00e2n l\u1ea1i cho r\u1eb1ng ng\u00e0i gi\u00e0 y\u1ebfu, m\u1eddi H\u1ed3ng Ti\u1ebfn qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1. L\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1i, xin h\u00e3y trao \u1ea5n.&#8221;<\/i> H\u00e1n T\u01b0 hoang mang, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m sao, \u0111\u00e0nh t\u1eeb khe c\u1eeda n\u00e9m \u1ea5n ra.<\/p>\n<p>H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u t\u1eadp t\u01b0\u1edbng l\u0129nh v\u00e0 quan l\u1ea1i, tuy\u00ean b\u1ed1: <i>&#8220;H\u00e1n T\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 cai tr\u1ecb n\u1eefa, \u0111\u00e3 trao \u1ea5n cho ta.&#8221;<\/i> C\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng. Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, \u00f4ng d\u1eddi H\u00e1n T\u01b0 ra \u1edf ngo\u00e0i, c\u1eed qu\u00e2n l\u00ednh h\u1ed9 t\u1ed1ng, r\u1ed3i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng xin ch\u1ec9 th\u1ecb. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, \u00f4ng ph\u00e1i nha t\u01b0\u1edbng Ng\u1ee5y Nh\u00e2n T\u1ebf mang bi\u1ec3u t\u1ea5u b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ebfn ph\u1ee5ng c\u00e1o tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>H\u00e1n T\u01b0 lui v\u1ec1 s\u1ed1ng \u1ea9n d\u1eadt v\u00e0i n\u0103m r\u1ed3i qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Theo T\u1eeb Huy\u1ec1n trong <i>&#8220;Giang Nam L\u1ee5c&#8221;<\/i> v\u00e0 <i>&#8220;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8221;<\/i>, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn sai s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi L\u00fd D\u1ee5c, D\u1ee5c li\u1ec1n phong H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m Thanh Nguy\u00ean ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Qu\u1ed1c s\u1eed c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng x\u00e9t L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin thu h\u1ed3i \u00e2n m\u1ec7nh c\u1ee7a H\u1ed3ng Ti\u1ebfn, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd phong ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c? Nay kh\u00f4ng theo. Qu\u1ed1c s\u1eed c\u00f2n ch\u00e9p r\u1eb1ng, sau khi Kinh, H\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u1ee3 h\u00e3i, m\u1edbi sai Ng\u1ee5y Nh\u00e2n T\u1ebf \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1ef1c ra, H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u1eeba \u0111o\u1ea1t \u1ea5n c\u1ee7a H\u00e1n T\u01b0, li\u1ec1n sai Nh\u00e2n T\u1ebf b\u00e1o c\u00e1o, ch\u1eb3ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Kinh, H\u1ed3.)<\/i><\/p>\n<p>[46] M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau t\u1ea5u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ea7n, C\u1ea9m, Kh\u00ea, T\u1ef1 \u0111\u1ec1u n\u1ea1p b\u00e0i \u1ea5n th\u1ec9nh m\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ee5c l\u1ea1i ba c\u1eeda \u1edf \u0111\u00e1 Ch\u1ec9 Tr\u1ee5.<\/p>\n<p>[48] Ra l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u Kinh, Nguy\u00ean, B\u00e2n, Kh\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i t\u1ed9c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[49] L\u1ec7nh cho T\u1eeb Ch\u00e2u chia ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang \u0111\u1ec3 an \u0111\u1ecbnh d\u00e2n ch\u00fang h\u00e0ng B\u1eafc H\u00e1n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban th\u00eam tr\u00e2u c\u00e0y, ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, xem c\u00e1c qu\u00e2n di\u1ec5n t\u1eadp b\u1eafn c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, b\u00e1i Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, quy\u1ec1n Tri L\u00e3ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[52] Mi\u1ec5n thu\u1ebf tr\u00e0 n\u0103m nay cho d\u00e2n H\u1ed3 Nam.<\/p>\n<p>[53] C\u1ea5m khai th\u00e1c gi\u1ebfng mu\u1ed1i \u1edf Hi\u1ec7p Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, cho d\u00e2n Thi\u1ec1n Ch\u00e2u vay l\u01b0\u01a1ng gi\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[55] Ra l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u ch\u1ebf t\u1ea1o xe nh\u1eb9 \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[56] L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u khi thu thu\u1ebf d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u01a1n v\u1ecb nh\u1ecf nh\u01b0 ph\u00e2n, h\u00e0o, h\u1ee3p, ch\u01b0\u1edbc, th\u00f9, ly, ty, h\u1ed1t; ti\u1ec1n ph\u1ea3i t\u00ednh theo v\u0103n, l\u1ee5a v\u00e0 v\u1ea3i t\u00ednh theo x\u00edch, th\u00f3c t\u00ednh theo th\u0103ng, t\u01a1 t\u00ednh theo l\u1ea1ng, c\u1ee7i t\u00ednh theo b\u00f3, v\u00e0ng b\u1ea1c t\u00ednh theo ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[57] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 mang b\u00f2 v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn khao qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[58] Vua sai c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh, v\u00ec tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n. L\u1ea1i sai trung s\u1ee9 \u0111i tr\u1ea1m c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf c\u00e1c n\u00fai s\u00f4ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ra chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i t\u00ean h\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Thi\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n D\u1ecbch, ch\u00e2u Lai th\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a C\u1ea3m, v\u00e0 t\u00ean l\u00e0ng T\u1eadp T\u1ee5c th\u00e0nh H\u00f2a Thu\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n l\u00e0ng l\u00e0 T\u1eeb Th\u1eeba Khu\u00ea t\u1eebng l\u00e0m l\u1ec7nh huy\u1ec7n T\u00e1n Ho\u00e0ng, v\u1ec1 qu\u00ea ch\u00f4n c\u1ea5t cha m\u1eb9, c\u00f9ng c\u00e1c anh em v\u00e1c \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp m\u1ed9, trong v\u01b0\u1eddn d\u01b0a sinh ra qu\u1ea3 k\u00e9p, c\u00e2y c\u1ed1i \u0111an r\u1ec5. Ch\u00e2u n\u00e0y d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00e2u vi\u1ec7c, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ra chi\u1ebfu ban cho c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u00e0 binh s\u0129 n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf Giang L\u0103ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00edt l\u1ee5a v\u1ea3i, r\u1ed3i cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[61] Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i ph\u00f3, t\u01b0\u1edbc K\u00ec Nguy\u00ean T\u0129nh V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba Cao Ph\u00f2ng t\u1ea1m qu\u1ea3n tr\u1ecb ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Cao K\u1ebf Xung ghi t\u00ean 143 k\u1ebb nh\u1ea1c c\u00f4ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua ra chi\u1ebfu \u0111em chia h\u1ebft cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, sai Thi\u1ebft k\u1ecb \u0111\u00f4 t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ho\u00e0i Ngh\u0129a v\u00e0 N\u1ed9i ban \u0111\u00f4 tri Tri\u1ec7u Nh\u00e2n To\u1ea1i s\u1eeda ch\u1eefa th\u00eam cung \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Ho\u00e0i Ngh\u0129a, Nh\u00e2n To\u1ea1i, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n s\u0129 Kinh Nam \u0111\u00e3 gi\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do v\u1ec1 qu\u00ea.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u1ea5y C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang Ng\u1ea3i D\u0129nh l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang r\u1ed3i cho ngh\u1ec9 h\u01b0u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh ch\u1ecdn vi\u00ean quan trong tri\u1ec1u tr\u00f4ng coi c\u00e1c kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf kinh th\u00e0nh. Quan ch\u1ea5p ch\u00ednh d\u00e2ng s\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean, D\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn \u0111\u1ea7u ti\u00ean. D\u0129nh t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 quan thanh danh, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01a1 b\u1ea9n, t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 c\u00f3 ngh\u1ec9 h\u01b0u m\u1edbi tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00f4i.&#8221;<\/i> D\u0129nh b\u00e8n xin gi\u00e0, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>D\u0129nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tu Th\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(D\u0129nh, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5.)<\/i><\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[69] T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c l\u00e0 L\u00fd H\u1ea1o t\u00e2u v\u1edbi Th\u1ee5c ch\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y nh\u00e0 T\u1ed1ng kh\u1edfi v\u1eadn, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u00e0 H\u00e1n hay nh\u00e0 Chu. Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u00e1n lo\u1ea1n l\u00e2u r\u1ed3i, vi\u1ec7c th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1 e r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac. N\u1ebfu ta tri\u1ec1u c\u1ed1ng, c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u1ea5t Tam Th\u1ee5c.&#8221;<\/i> Th\u1ee5c ch\u1ee7 \u0111\u1ecbnh c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3, nh\u01b0ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n ki\u00ean quy\u1ebft ng\u0103n l\u1ea1i, b\u00e8n cho V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9 C\u1ea3nh X\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng <i>(X\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea1p L\u1ed9, l\u1ea1i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u Ph\u00f9, L\u00f4, Nhung \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn tay ch\u00e8o, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[70] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf t\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ch\u00e2u \u0110\u00e0m theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, v\u00ec tr\u1eddi qu\u00e1 n\u00f3ng, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh, ban t\u1eb7ng \u00e1o v\u1ea3i gai, kh\u0103n v\u00e0 gi\u00e0y cho th\u1ee3 thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[72] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m mi\u1ebfu V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, xem x\u00e9t c\u00e1c b\u1ee9c v\u1ebd danh t\u01b0\u1edbng \u1edf hai h\u00e0nh lang, r\u1ed3i ch\u1ec9 v\u00e0o B\u1ea1ch Kh\u1edfi b\u1eb1ng g\u1eady m\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u1edfi gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u1ea5t nh\u00e2n t\u1edbi m\u1ee9c c\u00f9ng c\u1ef1c, sao \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u1edf \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>T\u1ea3 Th\u1eadp di, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Cao T\u00edch nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Bi\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1eddi, kh\u00f4ng n\u00ean n\u1eb1m trong s\u1ed1 72 v\u1ecb hi\u1ec1n th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i th\u1edd. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau, C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u1eadu Nghi c\u00f9ng Cao T\u00edch x\u00e9t l\u1ea1i, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng nghi\u1ec7p tr\u1ecdn v\u1eb9n kh\u00f4ng t\u00ec v\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n xin th\u0103ng th\u1edd 23 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m: Qu\u00e1n Anh th\u1eddi H\u00e1n, C\u1ea3nh Thu\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng B\u00e1, T\u1ebf Tu\u00e2n, Ban Si\u00eau th\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3n, Chu Ph\u1ecfng th\u1eddi T\u1ea5n, Th\u1ea9m Kh\u00e1nh Chi th\u1eddi T\u1ed1ng, L\u00fd S\u00f9ng<a class=\"footnote\" title=\"'L\u00fd S\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd \u0110\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c, s\u00e1ch 'Ng\u1ee5y th\u01b0' quy\u1ec3n 66 'L\u00fd S\u00f9ng truy\u1ec7n', 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1ch ti\u1ec1n t\u1eadp' quy\u1ec3n 36 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-4\" href=\"#footnote-89-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, Ph\u00f3 V\u0129nh th\u1eddi B\u1eafc Ng\u1ee5y, \u0110o\u00e0n Thi\u1ec1u th\u1eddi B\u1eafc T\u1ec1, L\u00fd B\u1eadt th\u1eddi B\u1eafc Chu, T\u1ea7n Th\u00fac B\u1ea3o, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng C\u1ea9n, \u0110\u01b0\u1eddng H\u01b0u C\u1ea3nh, H\u1ed3n Gi\u00e1m, B\u00f9i \u0110\u1ed9, L\u00fd Quang Nhan, L\u00fd T\u1ed1, Tr\u1ecbnh \u0110i\u1ec1n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, C\u00e1t T\u00f2ng Chu th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, Chu \u0110\u1ee9c Uy, Ph\u00f9 T\u1ed3n Th\u1ea9m th\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng; h\u1ea1 b\u1ecf 22 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m: Ng\u00f4 Kh\u1edfi th\u1eddi Ng\u1ee5y, T\u00f4n T\u1eabn th\u1eddi T\u1ec1, Li\u00eam Pha th\u1eddi Tri\u1ec7u, H\u00e0n T\u00edn, B\u00e0nh Vi\u1ec7t, Chu \u00c1 Phu th\u1eddi H\u00e1n, \u0110o\u00e0n K\u1ef7 Minh th\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n, \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i th\u1eddi Ng\u1ee5y, \u0110\u00e0o Kh\u1ea3n th\u1eddi T\u1ea5n, Quan V\u0169, Tr\u01b0\u01a1ng Phi th\u1eddi Th\u1ee5c, \u0110\u1ed7 Nguy\u00ean Kh\u1ea3i th\u1eddi T\u1ea5n, M\u1ed9 Dung Thi\u1ec7u T\u00f4ng th\u1eddi B\u1eafc T\u1ec1, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Bi\u1ec7n th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, Ng\u00f4 Minh Tri\u1ec7t th\u1eddi Tr\u1ea7n, D\u01b0\u01a1ng T\u1ed1, H\u1ea1 Nh\u01b0\u1ee3c B\u1eadt, S\u1eed V\u1ea1n Tu\u1ebf th\u1eddi T\u00f9y, L\u00fd Quang B\u1eadt, V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfu Ki\u1ec7t, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Kh\u00e2u, Qu\u00e1ch Nguy\u00ean Ch\u1ea5n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 l\u00e0 Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng \u0111\u1eb7t \u1edf ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng, v\u1ebd h\u00ecnh Th\u00e1i th\u00fa T\u00e2y H\u00e0 th\u1eddi Ng\u1ee5y l\u00e0 Ng\u00f4 Kh\u1edfi \u1edf h\u00e0nh lang, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau v\u00e0 c\u00e1c quan.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, B\u00ed th\u01b0 lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n qu\u1ea3n th\u00e0nh L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng t\u1eeb khi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t h\u00ecnh th\u00e0nh, trong v\u0169 tr\u1ee5 bao la, c\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh hi\u1ec1n n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau, c\u1ed5 kim \u0111\u1ec1u c\u00f9ng m\u1ed9t d\u00f2ng ch\u1ea3y, nh\u01b0ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng, hi\u1ebfm ai \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ho\u00e0n m\u1ef9.<\/i><\/p>\n<p><i>Chu C\u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, gi\u00fap V\u0169 V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh y\u00ean thi\u00ean h\u1ea1, ph\u00f2 t\u00e1 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u00f4ng cao, v\u01b0\u1ee3t kh\u1eafp tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, nh\u01b0ng b\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec gi\u1eb7c Ho\u00e0i Di g\u00e2y lo\u1ea1n, trong n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i v\u1ec1 Qu\u1ea3n Th\u00fac v\u00e0 S\u00e1i Th\u00fac, khi\u1ebfn \u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n, su\u00fdt n\u1eefa l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh nguy nan, c\u00e2y l\u00faa \u0111\u1ed5 r\u1ea1p, c\u00e2y c\u1ed1i g\u00e3y r\u1ee5ng, ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 minh oan. Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n ch\u0103ng? Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u0169ng l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, bi\u00ean so\u1ea1n Kinh Thi, Kinh Th\u01b0, \u0111\u1ecbnh ra l\u1ec5 nh\u1ea1c, noi theo \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u1ea3i b\u1ecf n\u01b0\u1edbc L\u01b0u m\u00e0 \u0111i, ch\u1ea1y v\u1ea1y kh\u1eafp n\u01a1i, d\u00f9 c\u00f3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng v\u00e0 Ai C\u00f4ng, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn b\u1edfi Qu\u00fd T\u00f4n v\u00e0 M\u1ea1nh T\u00f4n. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi hi\u1ec3m nguy nh\u01b0 gi\u1eabm ph\u1ea3i \u0111u\u00f4i h\u1ed5 c\u1ee7a \u0110\u1ea1o Ch\u00edch, nghe ti\u1ebfng ng\u1ecdc c\u1ee7a Nam T\u1eed, xa l\u00e1nh \u0111i\u1ec1u \u00e1c, c\u1ea9n tr\u1ecdng v\u1edbi danh ti\u1ebfng, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng khen. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ec7 t\u1eed theo h\u1ecdc \u00f4ng, nh\u01b0 T\u1ec3 D\u01b0 b\u1ecb di\u1ec7t t\u1ed9c, Tr\u1ecdng Do ch\u1ebft th\u1ea3m. Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n ch\u0103ng? Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i sau n\u00e0y, d\u00f9 c\u00f3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat c\u00f4ng tr\u1ea1ng, nh\u01b0ng so v\u1edbi hai b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n kia, th\u00ec c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng n\u00f3i, m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi h\u1ecd ph\u1ea3i ki\u00ean \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, th\u1ea7n e r\u1eb1ng kh\u00f3 m\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ebfn th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00f4n vinh Th\u00e1i C\u00f4ng, \u00fd ngh\u0129a kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, l\u00fd l\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng. B\u1edfi v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 d\u00f9 r\u1ed9ng l\u1edbn, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, trong c\u00f5i lu\u00f4n c\u00f3 tranh ch\u1ea5p, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi chi\u1ebfn tranh. D\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ea1o l\u00fd b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n ch\u00fang, l\u1ea5y \u00f4ng l\u00e0m t\u00f4ng ch\u1ee7 c\u1ee7a v\u00f5 nghi\u1ec7p, nh\u1eb1m t\u0103ng c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n uy qu\u1ed1c gia, n\u00ean \u0111\u00e3 phong \u00f4ng l\u00e0m V\u01b0\u01a1ng. Th\u1eddi Trinh Nguy\u00ean, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tu b\u1ed5 th\u00eam, l\u1ea5y c\u00e1c v\u00f5 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1ed3i h\u01b0\u1edfng trong mi\u1ebfu, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u01b0 l\u1ec5 Th\u00edch \u0110i\u1ec7n c\u1ee7a V\u0103n Tuy\u00ean, c\u00f3 \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, vi\u1ec7c tuy kh\u00f4ng c\u00f3 trong kinh \u0111i\u1ec3n, nh\u01b0ng \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng thi\u1ebfu nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00f4ng tu\u1ec7, khi tranh lu\u1eadn c\u0169ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng. Nay n\u1ebfu ch\u1ec9 x\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng, ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u00fang sai, v\u00ec nh\u1eefng l\u1ed7i nh\u1ecf m\u00e0 qu\u00ean \u0111i c\u00e1i l\u1edbn, th\u00ec e r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i r\u1ea5t \u00edt.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 nh\u01b0 Nh\u1ea1c Ngh\u1ecb, Li\u00eam Pha \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00f4n t\u1ea9u cu\u1ed1i c\u00f9ng tr\u1edf th\u00e0nh t\u00f9 nh\u00e2n; H\u00e0n T\u00edn, B\u00e0nh Vi\u1ec7t \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft v\u00e0 ch\u1ecbu h\u00ecnh ph\u1ea1t x\u00e9 x\u00e1c. B\u1ea1ch Kh\u1edfi th\u00ec b\u1ecb ban ki\u1ebfm t\u1ef1 s\u00e1t \u1edf \u0110\u1ed7 B\u01b0u, Ng\u0169 Vi\u00ean th\u00ec x\u00e1c tr\u00f4i tr\u00ean s\u00f4ng Giang Ph\u1ec7. T\u1ea3 Xa c\u0169ng l\u00e0 t\u01b0\u1edbng b\u1ecf qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1ea1y, T\u00f4n T\u1eabn th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 k\u1ebb b\u1ecb t\u00e0n ph\u1ebf v\u00ec h\u00ecnh ph\u1ea1t. Nh\u01b0\u01a1ng T\u01b0 th\u00ec ch\u1ebft trong c\u01a1n ph\u1eabn n\u1ed9 \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u01b0\u1edbc T\u1ec1, Ng\u00f4 Kh\u1edfi th\u00ec b\u1ecb gi\u1ebft oan \u1edf n\u01b0\u1edbc S\u1edf. Chu B\u1ed9t tuy \u0111\u01b0\u1ee3c coi tr\u1ecdng, nh\u01b0ng b\u1ecb nghi ng\u1edd vi\u1ec7c c\u1ea5t gi\u1ea5u gi\u00e1p tr\u1ee5 \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u1ea7n B\u00ecnh gi\u1ecfi m\u01b0u k\u1ebf, l\u1ea1i b\u1ecb c\u00e1c t\u01b0\u1edbng vu c\u00e1o nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9. \u00c1 Phu th\u00ec ch\u1ebft trong tay ng\u1ee5c l\u1ea1i, \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i th\u00ec b\u1ecb b\u1eaft trong xe c\u0169i. L\u00fd H\u1ed5 th\u00f4ng minh trung th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0111\u1ebfn ch\u1eadm r\u1ed3i t\u1ef1 s\u00e1t. \u0110\u1eadu Kim b\u00e0y bi\u1ec7n n\u01a1i h\u00e0nh lang, Anh v\u00ec k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng m\u00e0 m\u1ea5t m\u1ea1ng. \u0110\u1eb7ng V\u0169 th\u1ea5t b\u1ea1i \u1edf H\u1ed3i Kh\u00ea, c\u1ea3 \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch qu\u00e2n s\u1ef1. M\u00e3 Vi\u1ec7n ch\u1ebft n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i man di, thi h\u00e0i v\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng nghi l\u1ec5 t\u1ebf \u0111i\u1ec3n. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, ph\u00f2 t\u00e1 ch\u1ee7 qu\u00e2n n\u01a1i v\u00f9ng bi\u00ean; V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh L\u01b0\u1ee3c, gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u1ecb Vua kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ed1ng. Quan V\u0169 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc th\u00f9 b\u1eaft s\u1ed1ng, Tr\u01b0\u01a1ng Phi b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u00e1t h\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng danh t\u01b0\u1edbng n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc h\u00e0o ki\u1ec7t, n\u1ebfu c\u1ee9 b\u1edbi m\u00f3c khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, ai m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m? N\u1ebfu mu\u1ed1n s\u00e0ng l\u1ecdc, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf qua. Hu\u1ed1ng chi c\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a h\u1ecd v\u0129 \u0111\u1ea1i, danh ti\u1ebfng l\u1eaby l\u1eebng, t\u1eeb ti\u1ec1u phu ch\u0103n tr\u00e2u \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9. N\u1ebfu m\u1ed9t mai b\u1ecf \u0111i th\u1ea7n v\u1ecb, \u0111u\u1ed5i h\u1ecd ra kh\u1ecfi \u0111\u1ec1n th\u1edd, x\u00e9t n\u00e9t l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, n\u1ed5i gi\u1eadn v\u1edbi c\u00e1i x\u1ea5u c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n, \u1eaft s\u1ebd khi\u1ebfn nh\u00e2n t\u00ecnh hoang mang, d\u01b0 lu\u1eadn x\u00f4n xao. C\u00f4ng \u0111\u1ee9c cao nh\u01b0 n\u00fai, c\u00f2n ai ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng d\u1ea5u ch\u00e2n x\u01b0a, h\u1ed3n thi\u00eang li\u1ec7t s\u0129, s\u1ebd \u00f4m h\u1eadn v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1ed9m th\u1ea5y r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111ang ra s\u1ee9c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, ng\u0103n ch\u1eb7n lo\u1ea1n l\u1ea1c, nghi\u00ean c\u1ee9u binh ph\u00e1p, x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00f5 mi\u1ebfu, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00f5 th\u1ea7n, nh\u1edd c\u1eady s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap \u00e2m th\u1ea7m. Nh\u01b0ng nay d\u00e3y h\u00e0nh lang d\u00e0i tr\u1ed1ng tr\u1ea3i, ch\u1ec9 c\u00f3 h\u00ecnh v\u1ebd, \u0111i\u1ec7n gi\u1eefa ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 ng\u1ed3i ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, xem ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp th\u00edch \u0111\u00e1ng, th\u1ea7n th\u1eadt s\u1ef1 b\u0103n kho\u0103n. Suy ngh\u0129 s\u00e2u xa r\u1eb1ng vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ec3 ch\u1ebf quan tr\u1ecdng. N\u1ebfu nay c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n v\u1ec1 chuy\u1ec7n x\u01b0a, e r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi sau c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00ea ph\u00e1n hi\u1ec7n t\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u1eddi trung th\u00e0nh nh\u1ecf b\u00e9 c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 minh b\u1ea1ch. N\u1ebfu theo c\u00e1ch b\u00e0n m\u1edbi th\u00ec e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ecb tr\u00ec tr\u1ec7, c\u00f2n gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169 th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea7n t\u1ed1t h\u01a1n. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn, tranh c\u00e3i kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, xin ban xu\u1ed1ng b\u1ea3n t\u1ea5u n\u00e0y c\u1ee7a th\u1ea7n \u0111\u1ec3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm ra ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n t\u1ed1i \u01b0u, t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ebd th\u1ea5y r\u00f5 \u0111\u00fang sai trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111ang tranh lu\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u0103ng gi\u00e1ng c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch r\u0103n \u0111e v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch, n\u00ean kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[74] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p binh s\u0129 Kinh Nam mu\u1ed1n v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1, quan ph\u1ee7 s\u1ebd s\u1eeda nh\u00e0 c\u1eeda, c\u1ea5p tr\u00e2u c\u00e0y v\u00e0 h\u1ea1t gi\u1ed1ng; c\u00f2n ai mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec ph\u00e2n v\u00e0o hai ch\u00e2u Ph\u1ee5c, D\u0129nh l\u00e0m l\u00ednh d\u1ef1 b\u1ecb.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho quan h\u1eefu ty ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y c\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Cao T\u00e2n, Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, V\u0169, Thang, V\u0103n, V\u0169, H\u00e1n Cao T\u1ed5 \u0111\u1ec1u th\u1edd t\u1ea1i c\u00e1c mi\u1ebfu c\u0169. L\u1ea1i x\u00e2y ri\u00eang mi\u1ebfu H\u00e1n Th\u1ebf T\u1ed5 t\u1ea1i Nam D\u01b0\u01a1ng, mi\u1ebfu \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1ea1i L\u1ec5 Tuy\u1ec1n, Th\u1ebf T\u1ed5 l\u1ea5y \u0110\u1eb7ng V\u0169, Ng\u00f4 H\u00e1n, Gi\u1ea3 Ph\u1ee5c, C\u1ea3nh Y\u1ec3m ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n V\u00f4 K\u1ef5, Ph\u00f2ng Huy\u1ec1n Linh, \u0110\u1ed7 Nh\u01b0 H\u1ed1i, Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng, L\u00fd T\u0129nh ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, v\u1ebd t\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean t\u01b0\u1eddng mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n ph\u1ee7 s\u1ef1 Kinh Nam.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u00e0o, R\u00e1ng<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u00e0o, R\u00e1ng, ch\u1eef 'Thi\u1ec1n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u00e0m', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-5\" href=\"#footnote-89-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u bay ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf b\u1eb1ng l\u1ec5 v\u1eadt, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u ch\u1ea5u kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, qu\u1ea7n th\u00e2n ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u1ea7n th\u1ea7n ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u, hai ch\u1eef 'th\u01b0\u1ee3ng' v\u00e0 'bi\u1ec3u' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-6\" href=\"#footnote-89-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>xin t\u1ed5 ch\u1ee9c \u00e2m nh\u1ea1c. Vua ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[79] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Binh b\u1ed9, L\u1ec5 b\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m b\u1ed5 nhi\u1ec7m Thi\u00ean ng\u01b0u, Ti\u1ebfn m\u00e3, Th\u00e1i mi\u1ebfu, Giao x\u00e3 Trai lang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y T\u1ea3 H\u1eefu tr\u01b0\u1ee3ng Thi\u00ean ng\u01b0u c\u00f3 m\u01b0\u1eddi hai vi\u00ean, nay l\u1ec7nh gi\u1ea3m hai vi\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c l\u1ec7nh gi\u1ea3m hai vi\u00ean, T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'nay gi\u1ea3m hai vi\u00ean', ngh\u0129a \u01b0u h\u01a1n.\" id=\"return-footnote-89-7\" href=\"#footnote-89-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>; Trai lang m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi l\u0103m vi\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i t\u00e1c h\u1ee3p l\u1ec7, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch th\u00f4ng th\u1ea1o, n\u1ebfu ph\u00fac th\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u00fang nh\u01b0 t\u1ea5u tr\u00ecnh, ch\u1ee7 ty s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i. T\u1eeb nay, c\u00e1c quan \u0110\u00e0i t\u1ec9nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, ch\u01b0 ty ng\u0169 ph\u1ea9m, ph\u1ea3i qua hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 t\u1ea1i tri\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 \u1ea5m. Ng\u0169 ph\u1ee7 Thi\u1ebfu do\u00e3n kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Ti\u1ebfn m\u00e3 c\u1ea7n xem x\u00e9t<a class=\"footnote\" title=\"S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Ti\u1ebfn m\u00e3 c\u1ea7n xem x\u00e9t, theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t ghi: 'Binh b\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m b\u1ed5 Ti\u1ebfn m\u00e3 m\u01b0\u1eddi vi\u00ean.'\" id=\"return-footnote-89-8\" href=\"#footnote-89-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, c\u00e1c s\u00e1ch l\u1ee5c, s\u1eed, h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu.)<\/i><\/p>\n<p>[80] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n ki\u00eam nhi\u1ec7m c\u00e1c qu\u1eadn ph\u00eda nam H\u1ed3 Nam, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m, qu\u1ea3 nhi\u00ean chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t \u1ea5y. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea1i l\u1ea5y Long Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Nh\u1ea1c ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u1ea1 T\u00e2n M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 <i>(Nh\u00e2n V\u0169, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t, 'l\u1ea7n \u0111\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'ch\u01b0a th\u1ea5y', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-9\" href=\"#footnote-89-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>.)<\/i> c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e1n, B\u00e0nh.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ph\u00e2n ph\u00e1i Trung s\u1ee9 \u0111i t\u1ea1 l\u1ec5 c\u00e1c n\u00fai s\u00f4ng, v\u00ec m\u01b0a \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>[82] V\u00ec m\u01b0a d\u00e0i ng\u00e0y, ban cho c\u00e1c qu\u00e2n c\u1ee7i \u0111\u1ed1t c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>[83] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129 H\u00f2a Hi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00e1 l\u00e0 t\u00ean kh\u00e1c c\u1ee7a L\u1ea1p. Th\u00e1nh tri\u1ec1u l\u1ea5y ng\u00e0y Tu\u1ea5t l\u00e0m L\u1ea1p, m\u00e0 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u00e0nh l\u1ec5 Ch\u00e1 l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. X\u00e9t th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Trinh Qu\u00e1n, l\u1ea5y ng\u00e0y D\u1ea7n Ch\u00e1 t\u1ebf b\u00e1ch th\u1ea7n, ng\u00e0y M\u00e3o t\u1ebf X\u00e3 t\u1eafc, ng\u00e0y Th\u00ecn L\u1ea1p h\u01b0\u1edfng t\u00f4ng mi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn Khai Nguy\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1ec5, ba l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u l\u00e0m v\u00e0o ng\u00e0y L\u1ea1p Th\u00ecn, \u0111\u1ec3 \u1ee9ng v\u1edbi \u0111\u1ee9c Th\u1ed5. Ho\u1eb7c theo Trinh Qu\u00e1n, ho\u1eb7c theo Khai Nguy\u00ean, xin Vua ch\u1ecdn l\u1ef1a.&#8221;<\/i> H\u1eefu ty xin theo l\u1ec5 Khai Nguy\u00ean, ba l\u1ec5 t\u1ebf c\u00f9ng l\u00e0m v\u00e0o ng\u00e0y Tu\u1ea5t L\u1ea1p, Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n l\u00e0 con c\u1ee7a Ng\u01b0ng.<\/p>\n<p>[84] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 tuy v\u1eabn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, nh\u01b0ng c\u0169ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng chu\u1ea9n b\u1ecb chi\u1ebfn tranh. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ec7nh Tr\u1ea5n qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ed1ng Di\u00ean \u00c1c d\u1eabn v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n C\u1ea5m l\u1eef t\u1eadp tr\u1eadn \u1edf T\u00e2n Tr\u00ec, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1i l\u00fd ch\u00ednh l\u00e0 H\u1ec1 T\u1ef1 <i>(T\u1ef1, ch\u01b0a r\u00f5)<\/i> l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed9 l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Ng\u1ee5y, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng <i>(\u1ee8ng M\u1ed9ng, ch\u01b0a r\u00f5)<\/i> l\u00e0m Tri huy\u1ec7n V\u0129nh T\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'M\u1ed9ng' trong 'D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng tri V\u0129nh T\u1ebf huy\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'M\u00f4ng', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7' quy\u1ec3n 42. C\u00e1c ch\u1ed7 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 sau c\u0169ng v\u1eady.\" id=\"return-footnote-89-10\" href=\"#footnote-89-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Vu K\u1ebf Huy <i>(K\u1ebf Huy, ch\u01b0a r\u00f5)<\/i> l\u00e0m Tri huy\u1ec7n L\u00e2m Thanh. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c th\u01b0\u1eddng tham tri huy\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u1ec1 T\u1ef1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m tr\u1ea5n th\u1ee7 \u1edf \u0110\u1ea1i Danh, chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ea5t tr\u1ecb, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ebfn tr\u1ecb l\u00fd. Sau \u0111\u00f3, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu l\u00e0 Chu V\u1ecb c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri huy\u1ec7n V\u0129nh T\u1ebf. Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00f3n, Chu V\u1ecb ch\u1ec9 ch\u1eafp tay tr\u00ean ng\u1ef1a, \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1edf m\u1edbi g\u1eb7p v\u00e0 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng h\u1ea1 m\u00ecnh. Trong huy\u1ec7n c\u00f3 t\u00ean tr\u1ed9m \u0111\u00e3 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i b\u1ecf tr\u1ed1n, Chu V\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f4ng khai t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1eafn v\u00e0 x\u1eed tr\u1ea3m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0a l\u00ean ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Chu V\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Cung Th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u00f4ng t\u1eebng l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n B\u1ea1ch M\u00e3, c\u00f3 vi\u00ean l\u1ea1i l\u1edbn trong huy\u1ec7n ph\u1ea1m t\u1ed9i, Chu V\u1ecb l\u1eadp t\u1ee9c x\u1eed tr\u1ea3m. Vua khen ng\u1ee3i t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n<p><i>(Chu V\u1ecb l\u00e0m Tri huy\u1ec7n V\u0129nh T\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00e0o th\u1eddi gian n\u00e0o. Theo ghi ch\u00e9p trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, th\u00e1ng 12 n\u0103m n\u00e0y, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ch\u1ee7 kh\u00e1ch vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Xu quy\u1ec1n Tri huy\u1ec7n L\u00e2m Thanh, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n T\u1ebf l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Ng\u1ee5y. V\u01b0\u01a1ng H\u1ed9 v\u00e0 Vu K\u1ebf Huy m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m \u0111\u00e3 b\u1ecb thay th\u1ebf, n\u00ean D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u1edf l\u00e2u t\u1ea1i V\u0129nh T\u1ebf. C\u00f3 th\u1ec3 Chu V\u1ecb k\u1ebf nhi\u1ec7m sau D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng, nh\u01b0ng &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p l\u1ea1i. V\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, n\u00ean ghi ch\u00e9p l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y. C\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1ec1u n\u00f3i vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan tri\u1ec1u l\u00e0m Tri huy\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u1ec1 T\u1ef1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, th\u00e1ng 11 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 2, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1eeb b\u1ed9 lang trung l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh T\u1ed1n l\u00e0m L\u1ec7nh H\u00e0 Nam, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Bi\u00ean T\u1ecbch l\u00e0m L\u1ec7nh L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, T\u1ea3 ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung l\u00e0m L\u1ec7nh Khai Phong, Gi\u00e1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 L\u01b0u Ho\u00e1n l\u00e0m L\u1ec7nh Tu\u1ea5n Nghi, thay th\u1ebf L\u01b0 Th\u1ea7n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n To\u1ea1i, Bi\u00ean Vu, T\u1ed1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao c\u00e1c s\u00e1ch l\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tri huy\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, ph\u1ea3i ch\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ec7nh v\u00e0 Tri huy\u1ec7n kh\u00e1c nhau? C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[86] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t T\u00e2n H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea3i tr\u1ef1c.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217;, \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c ch\u1ee9c t\u1ea1p ch\u1ee9c, th\u1eeba ph\u00f9, s\u1ea3nh t\u1eed \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra kho l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u01b0 h\u1ecfng.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea5y ba m\u01b0\u01a1i con em t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u hy sinh \u1edf H\u1ed3 Nam l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>[89] Gi\u00e1m tu Qu\u1ed1c s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 &#8216;Ng\u0169 \u0111\u1ea1i h\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; g\u1ed3m 30 quy\u1ec3n, ghi ch\u00e9p v\u1ec1 c\u00e1c tri\u1ec1u L\u01b0\u01a1ng, H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ea5n, H\u00e1n, Chu.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn T\u00e2n Tr\u00ec, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho d\u00e2n phu, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n Vi\u00ean.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, An Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n b\u00e1o r\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"'T\u00e2y S\u01a1n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'S\u01a1n T\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 5, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 16, 'Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-89-11\" href=\"#footnote-89-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, Minh ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, Tri\u1ec7u ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea7n V\u1ea1n Th\u00f4ng, <i>(V\u1ea1n Th\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p.)<\/i>, Tr\u1ea5n ch\u00e2u binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u0103ng ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Cao H\u1ea1nh B\u1ea3n, <i>(H\u1ea1nh B\u1ea3n, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p.)<\/i>, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2ng v\u1ec1 tri\u1ec1u. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u1ea3 h\u1ecd, l\u1ea1i ban ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o.<\/p>\n<p>T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Linh Th\u1ecd. <i>(L\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 n\u0103m.)<\/i> C\u00f4 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 qu\u00fd phi c\u1ee7a Chu Th\u00e1i T\u1ed5. Vua khi c\u00f2n l\u00e0m ch\u1ee9c t\u1ed5ng qu\u1ea3n t\u00fac v\u1ec7 \u0111\u00e3 r\u1ea5t coi tr\u1ecdng \u00f4ng. T\u00e0o B\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng g\u1eb7p Vua ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u0169ng \u00edt tham d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf T\u1ea5n ch\u00e2u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, h\u1ecfi: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta mu\u1ed1n g\u1ea7n g\u0169i ng\u01b0\u01a1i, sao ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i l\u00e1nh m\u1eb7t?&#8221;<\/i> \u00d4ng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t Chu, gi\u1eef ch\u1ee9c trong c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e2u d\u00e1m k\u1ebft giao v\u1edbi b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd.&#8221;<\/i> Vua c\u00e0ng khen ng\u1ee3i \u00f4ng.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ban b\u1ed9 \u0111o l\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c ch\u00e2u L\u1ec5, L\u00e3ng, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1ec7 n\u1ea1n thu thu\u1ebf n\u1eb7ng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c c\u00e1t c\u1ee9.<\/p>\n<p>[93] V\u00f9ng \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng c\u00f3 t\u1ee5c l\u1ec7, nh\u00e0 n\u00e0o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m th\u00ec d\u00f9 l\u00e0 cha m\u1eb9 c\u0169ng b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng th\u0103m h\u1ecfi, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh th\u01b0\u1eddng ch\u1ebft. V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c xin ban h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 c\u1ea5m t\u1ee5c n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb l\u1ea5y ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan thay th\u1ebf ch\u1ee9c nha t\u01b0\u1edbng l\u0129nh vi\u1ec7c \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu m\u00e3 b\u1ed9. Vua h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p l\u00e0 quan s\u00e1t s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh T\u00edch t\u00e2u xin, \u1ea5y l\u00e0 nh\u1ea7m.)<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, m\u1eb9 c\u1ee7a V\u0129nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 M\u00e3 th\u1ecb b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t, sau \u0111\u00f3 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi An \u1ea4p l\u00e0 L\u01b0u T\u1ed9. Khi V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn tr\u1ecb nh\u1eadm \u0110\u1eb7ng, L\u01b0u T\u1ed9 \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, \u00f4ng li\u1ec1n \u0111\u00f3n b\u00e0 v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. T\u1ea1i dinh th\u1ef1 ch\u00e2u, \u00f4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t x\u00e2y hai t\u00f2a nh\u00e0, b\u00ean tr\u00e1i cho k\u1ebf m\u1eabu L\u01b0u th\u1ecb \u1edf, b\u00ean ph\u1ea3i cho M\u00e3 th\u1ecb \u1edf. V\u0129nh \u0110\u1ee9c m\u1ed7i s\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn hai t\u00f2a nh\u00e0 n\u00e0y v\u1ea5n an. Con c\u1ee7a L\u01b0u T\u1ed9 l\u00e0 T\u00e1i T\u01b0, ch\u00ednh l\u00e0 em c\u00f9ng m\u1eb9 c\u1ee7a V\u0129nh \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1eed th\u00e0nh s\u1ee9, x\u00e2y dinh th\u1ef1 l\u1edbn trong th\u00e0nh Nam D\u01b0\u01a1ng, t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ecd L\u01b0u, l\u1ea1i mua ru\u1ed9ng c\u1ea5p cho h\u1ecd. Khi L\u01b0u th\u1ecb qua \u0111\u1eddi, M\u00e3 th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn trong cung, l\u00fac \u0111\u00f3 b\u00e0 \u0111\u00e3 h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i. Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e2n h\u00e0nh th\u0103m h\u1ecfi, phong b\u00e0 l\u00e0m <i>&#8220;C\u1eed qu\u1ed1c Th\u00e1i phu nh\u00e2n&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ea5y huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Kinh Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Thao l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129, ki\u00eam ch\u1ee9c tri huy\u1ec7n, l\u1ea5y huy\u1ec7n \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ef1u Nguy\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Nguy\u00ean Th\u00e0nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban th\u01b0\u1edfng cho vi\u1ec7c b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n<p>[96] Ra l\u1ec7nh cho T\u1ea3 th\u1eadp di, ki\u00eam tri huy\u1ec7n Oan C\u00fa l\u00e0 H\u1ea7u Tr\u1eafc gi\u00e1m s\u00e1t binh l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa trong huy\u1ec7n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ho\u00e0i Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, v\u00ec d\u1ecbch b\u1ec7nh \u1edf H\u1ed3 Nam, ban thu\u1ed1c cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong qu\u00e2n doanh.<\/p>\n<p>[98] Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong H\u1ed3 T\u01b0\u01a1ng, Tri ch\u00e2u Kh\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 B\u00e0nh Do\u00e3n L\u00e2m v\u00e0 Ti\u1ec1n Kh\u00ea Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed \u0110i\u1ec1n H\u1ed3ng U\u00e2n <a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ti\u1ec1n' tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 'vi', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-89-12\" href=\"#footnote-89-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a> d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy thu\u1eadn. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, l\u1ea5y Do\u00e3n L\u00e2m l\u00e0m Kh\u00ea Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, H\u1ed3ng U\u00e2n l\u00e0m V\u1ea1n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. Do\u00e3n L\u00e2m kh\u00f4ng l\u00e2u sau qua \u0111\u1eddi, l\u1ec7nh cho con \u00f4ng l\u00e0 S\u01b0 Ki\u1ec3u thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng mi\u1ebfu, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn T\u00e2n Tr\u00ec, xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Quy\u1ec1n tri L\u00e3ng Ch\u00e2u Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c U\u00f4ng \u0110oan d\u1eabn m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Do\u00e3n Tr\u1ecdng Du\u1ec7 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p><i>(Do\u00e3n Tr\u1ecdng Du\u1ec7, ch\u01b0a th\u1ea5y s\u1eed ch\u00e9p kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>[101] Mi\u1ec5n cho d\u00e2n trong qu\u1ea3n h\u1ea1t Kinh Nam m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Chu B\u1ea3o Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft ch\u1edd t\u1ed9i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha t\u1ed9i v\u00e0 phong \u00f4ng l\u00e0m H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh tu b\u1ed5 th\u00eam th\u00e0nh L\u00e3ng Ch\u00e2u, \u0111\u00e0o s\u00e2u h\u00e0o v\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay cho d\u00e2n trong v\u00f9ng qu\u1ea3n h\u1ea1t.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111i c\u1ea7u m\u01b0a t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u1ecbnh Giang \u0111\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n H\u00e1n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea9m Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(H\u00e1n Qu\u1ef3nh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 s\u1ef1 \u0110\u1eadu Nghi c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 &#8216;Tr\u1ecdng \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh th\u1ed1ng&#8217; g\u1ed3m 30 quy\u1ec3n v\u00e0 &#8216;Bi\u00ean s\u1eafc&#8217; 4 quy\u1ec3n. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu kh\u1eafc b\u1ea3n in \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh trong thi\u00ean h\u1ea1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1edd tr\u00ecnh ch\u1ec9 ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n trong c\u00e1c \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c c\u1ee7a &#8216;H\u00ecnh th\u1ed1ng&#8217;, \u0110\u1eadu Nghi nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb xem x\u00e9t l\u1ea1i. Vua b\u00e8n sai \u0110\u1eadu Nghi c\u00f9ng Quy\u1ec1n Thi\u1ebfu khanh V\u0169 C\u00f4ng l\u00e0 T\u00f4 Hi\u1ec3u, Ch\u00ednh H\u1ec1 T\u1ef1, Th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Hi T\u1ed1n v\u00e0 c\u00e1c quan Ph\u00e1p tr\u1ef1c thu\u1ed9c B\u1ed9 H\u00ecnh, \u0110\u1ea1i L\u00fd l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ngh\u1ec7, Ph\u00f9ng Th\u00fac H\u01b0\u1edbng c\u00f9ng so\u1ea1n t\u1eadp l\u1ea1i. \u0110\u1eadu Nghi c\u00f9ng c\u00e1c quan c\u00e2n nh\u1eafc m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng nh\u1eb9, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi \u0111\u00f3 khen l\u00e0 chi ti\u1ebft v\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd.<\/p>\n<p><i>(Hi T\u1ed1n, Quang Ngh\u1ec7, Th\u00fac H\u01b0\u1edbng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[107] B\u1eafc H\u00e1n c\u00f3 c\u00e1c quan t\u00fac v\u1ec7 \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c h\u00e0nh th\u1ee7 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u1ea8n, L\u01b0u Chi\u1ebfu, Tri\u1ec7u Loan m\u01b0u ph\u1ea3n, vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c n\u00ean b\u1ecb gi\u1ebft. L\u1eddi khai c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt s\u1ee9 \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u, sau \u0111\u00f3 sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ee9c t\u1eed \u00f4ng.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 s\u1ee7ng \u00e1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp l\u00e0 Qu\u00e1ch th\u1ecb, con g\u00e1i c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0 v\u1ed1n l\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c. Nh\u00e0 s\u01b0 n\u00e0y t\u1eebng th\u00f4ng d\u00e2m v\u1edbi m\u1ed9t qu\u1ea3 ph\u1ee5 r\u1ed3i sinh ra Qu\u00e1ch th\u1ecb. N\u00e0ng c\u00f3 nhan s\u1eafc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eafc h\u00e1n ch\u1ee7 y\u00eau qu\u00fd, mu\u1ed1n l\u1eadp l\u00e0m phi. \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng can r\u1eb1ng n\u00e0ng xu\u1ea5t th\u00e2n kh\u00f4ng x\u1ee9ng, e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng ch\u00ea c\u01b0\u1eddi, B\u1eafc h\u00e1n ch\u1ee7 b\u00e8n th\u00f4i. Anh em v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a Qu\u00e1ch th\u1ecb c\u0169ng b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, n\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn, nh\u00e2n \u0111\u00f3 vu c\u00e1o gi\u1ebft \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng. Th\u01b0\u1eddng ch\u1ebft oan, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.<\/p>\n<p>B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 phong T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng ki\u00eam ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, c\u00f2n L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham ngh\u1ecb trung th\u01b0 s\u1ef1 Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. V\u00f4 Vi kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng, B\u1eafc h\u00e1n ch\u1ee7 b\u00e8n \u0111i\u1ec1u Ho\u1eb1ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 V\u00f4 Vi ki\u00eam nhi\u1ec7m Khu m\u1eadt s\u1ee9, giao ph\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c cho \u00f4ng. V\u00f4 Vi l\u1ea1i vu c\u00e1o Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng tr\u1ecb l\u00fd Ph\u1ea7n Ch\u00e2u kh\u00f4ng t\u1ed1t, n\u00ean Ho\u1eb1ng b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Lam Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed: Li\u1ec7t truy\u1ec7n Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9&#8217;: N\u0103m Thi\u00ean H\u1ed9i th\u1ee9 4, V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1eeb ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9, Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, r\u1ed3i chuy\u1ec3n sang M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9, gia phong T\u01b0 \u0111\u1ed3. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi, n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u. C\u00f2n &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed: Li\u1ec7t truy\u1ec7n Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9&#8217; ghi r\u1eb1ng khi L\u01b0u S\u00f9ng ki\u1ebfn qu\u1ed1c, li\u1ec1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng l\u00e0m Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c \u00f4ng sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, T\u01b0 \u0111\u1ed3, ch\u1ec9 trong &#8216;Th\u1ebf gia&#8217; c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c H\u1ecdc s\u0129 l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ki\u00eam Khu m\u1eadt s\u1ee9, c\u00f9ng Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi \u0111\u1ed3ng ch\u1ea5p ch\u00ednh. &#8216;Li\u1ec7t truy\u1ec7n Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi&#8217; l\u1ea1i vi\u1ebft r\u1eb1ng V\u0103n \u0110\u1ed9 b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi V\u00f4 Vi, sau khi b\u1ecb \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u, \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng li\u1ec1n b\u1ecb gi\u1ebft. &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t l\u1ea1i, khi L\u01b0u S\u00f9ng m\u1edbi ki\u1ebfn qu\u1ed1c, Tr\u1ecbnh K\u1ef3 v\u00e0 Tri\u1ec7u Hoa l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9. Vi\u1ec7c V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ea7n Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u1ea7n Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'B\u00e2n Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-13\" href=\"#footnote-89-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a> c\u0169ng kh\u00f4ng x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc khi \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1ebft. C\u1ea3 &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; \u0111\u1ec1u sai. &#8216;Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; c\u00f2n ghi r\u1eb1ng \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u00ean H\u1ed9i th\u1ee9 5, c\u0169ng l\u00e0 sai. Nay theo &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<p>[108] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed s\u1ebd ti\u1ebfn h\u00e0nh l\u1ec5 t\u1ebf Nam giao. Sau \u0111\u00f3, quan coi vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0110\u00f4ng ch\u00ed l\u00e0 ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ebf l\u1ec5 kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ea7n ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, xin \u0111\u1ed5i sang ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u l\u00e0 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, l\u1ea7n t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean, quan coi vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 cho r\u1eb1ng \u0110\u00f4ng ch\u00ed g\u1ea7n ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, xin d\u00f9ng ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u00e0 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd. Tra s\u00e1ch &#8216;Tam tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; do Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng so\u1ea1n, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u1ebfn s\u00e1ch &#8216;Ng\u0169 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; do V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea so\u1ea1n m\u1edbi ghi vi\u1ec7c g\u1ea7n ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng. S\u00e1ch &#8216;Ng\u0169 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; l\u1ea5y t\u1eeb s\u00e1ch &#8216;Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5&#8217; do Di\u00eau T\u1ecbch bi\u00ean so\u1ea1n, m\u00e0 &#8216;Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5&#8217; l\u1ea1i d\u1ef1a v\u00e0o ghi ch\u00e9p c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u trong &#8216;Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c&#8217; vi\u1ebft: \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m t\u1ed5ng bi\u00ean so\u1ea1n &#8216;Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5&#8217;, sai Di\u00eau T\u1ecbch \u0111\u1ebfn h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ebf Nam giao n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 t\u01b0, c\u1ea3i nguy\u00ean C\u00e0n \u0110\u1ee9c, n\u0103m \u0111\u00f3 ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed l\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i ch\u00edn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, nh\u01b0ng l\u1ec5 t\u1ebf l\u1ea1i c\u1eed h\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u, v\u00ec sao? Sau \u0111\u00f3 tra l\u1ecbch, th\u1ea5y trong chi\u1ebfu x\u00e1 vi\u1ebft: <i>&#8220;Lu\u1eadt h\u1ee3p v\u1edbi Ho\u00e0ng Chung, ng\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 Gi\u00e1p T\u00fd.&#8221;<\/i> \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00ean d\u00f9ng ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u. T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u ch\u1ec9 n\u00f3i tr\u00e1nh ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, nh\u01b0ng &#8216;Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5&#8217; v\u00e0 &#8216;Ng\u0169 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 g\u1ea7n ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1ecbch d\u00e0i, ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t n\u0103m \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i l\u00e0 tr\u00e1nh ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, s\u00e1ch &#8216;Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c&#8217; c\u00f3 sai s\u00f3t.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u l\u1ea1i vi\u1ebft: N\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 hai, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ebf Nam giao nh\u01b0ng \u0110\u00f4ng ch\u00ed l\u1ea1i r\u01a1i v\u00e0o ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, T\u1ed1ng T\u01b0\u1eddng b\u00e8n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf Minh \u0111\u01b0\u1eddng. T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u \u0111\u00e3 d\u1eabn vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 n\u00f3i, th\u00ec vi\u1ec7c n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ho\u00e0ng H\u1ef1u d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5, nghi r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e0m l\u1ecbch l\u00fac \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u00e1nh, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u1eddi ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng sang ba m\u01b0\u01a1i, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf n\u00f3 ph\u1ea3i \u1edf ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i ch\u00edn. &#8216;Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5&#8217; v\u00e0 &#8216;Ng\u0169 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; \u0111\u00e3 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00f9ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng, vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n do T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u ph\u00e1t hi\u1ec7n, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 sai s\u00f3t nh\u01b0 v\u1eady, c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o l\u1ecbch to\u00e1n xem x\u00e9t k\u1ef9. Th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m Hy Ninh th\u1ee9 ba, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00fa th\u00edch sau n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 ba c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o l\u1eabn nhau.)<\/i><\/p>\n<p>[109] L\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed t\u1ebf t\u1ea1i \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y T\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00e1ng c\u1ea7u m\u00f9a, th\u00e1ng t\u01b0 t\u1ebf Vu, th\u00e1ng ch\u00edn t\u1ebf \u0110\u1ea1i H\u01b0\u1edfng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n l\u1ea7n t\u1ebf Tr\u1eddi H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf. Khi nh\u00e0 Vua \u0111\u00edch th\u00e2n t\u1ebf, th\u00ec \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3. Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta theo \u0111\u00f3, d\u1ef1ng \u0111\u00e0n \u1edf ph\u00eda nam kinh th\u00e0nh, ngo\u00e0i c\u1eeda Nam Hu\u00e2n, m\u1ed7i n\u0103m sai quan lo vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ea1i Nam Giao. Vi\u1ec7c t\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3 v\u00e0 Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3 c\u0169ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng. T\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3 v\u00e0o ng\u00e0y h\u1ea1 ch\u00ed, \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e2u c\u00e1ch cung th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc 14 d\u1eb7m. T\u1ebf Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u1ecba K\u1ef3 v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ri\u00eang d\u1ef1ng \u0111\u00e0n \u1edf B\u1eafc Giao.<\/p>\n<p>Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u00f2a Hi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u1ebf kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m nhi\u1ec1u l\u1ea7n, nay v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 11 nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf \u1edf Nam Giao, xin t\u1ea1m d\u1eebng l\u1ec5 t\u1ebf ng\u00e0y 29 l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed, \u0111\u1ec1u nghe theo.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Gia Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh t\u1ef1 s\u00e1t. Qu\u1ef3nh t\u00ednh t\u00ecnh th\u00f4 b\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng hay \u1ee9c hi\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Khi \u0111\u00f3, c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u S\u1eed Khu\u00ea, Th\u1ea1ch H\u00e1n Khanh \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c Vua s\u1ee7ng \u00e1i, Qu\u1ef3nh khinh mi\u1ec7t h\u1ecd l\u00e0 <i>&#8220;vu b\u00e0&#8221;<\/i>, khi\u1ebfn Khu\u00ea v\u00e0 H\u00e1n Khanh h\u1eadn th\u1ea5u x\u01b0\u01a1ng. Qu\u1ef3nh t\u1eebng t\u1ef1 \u00fd ch\u1ecdn ng\u1ef1a c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 \u0111i, l\u1ea1i thu nh\u1eadn gia nh\u00e2n c\u1ee7a L\u00fd Qu\u00e2n v\u00e0o d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng m\u00ecnh. Khu\u00ea v\u00e0 H\u00e1n Khanh nh\u00e2n \u0111\u00f3 vu c\u00e1o Qu\u1ef3nh nu\u00f4i h\u01a1n tr\u0103m b\u1ed9 kh\u00fac, t\u1ef1 tung t\u1ef1 t\u00e1c, khi\u1ebfn l\u00ednh c\u1ea5m v\u1ec7 s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u1ecba \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c Qu\u1ef3nh h\u1ee7y b\u00e1ng Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a khi \u00f4ng c\u00f2n l\u00e0m \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, Vua \u0111\u00e3 ban xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u01b0 t\u1ebf Giao, \u0111ang mu\u1ed1n gi\u1eef y\u00ean kinh \u0111\u00f4, li\u1ec1n tri\u1ec7u Qu\u1ef3nh \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, Qu\u1ef3nh kh\u00f4ng nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai \u0111\u00e1nh, H\u00e1n Khanh l\u1eadp t\u1ee9c d\u00f9ng g\u1eady s\u1eaft \u0111\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ea7u Qu\u1ef3nh, Qu\u1ef3nh g\u1ea7n ch\u1ebft, b\u1ecb l\u00f4i ra ngo\u00e0i, r\u1ed3i giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u00e1i th\u1ea9m v\u1ea5n. Qu\u1ef3nh bi\u1ebft m\u00ecnh kh\u00f3 tho\u00e1t, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c, li\u1ec1n th\u00e1o \u0111ai l\u01b0ng g\u1eedi cho m\u1eb9, r\u1ed3i t\u1ef1 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Vua sau nghe tin nh\u00e0 Qu\u1ef3nh kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i g\u00ec, ch\u1ec9 c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 b\u1ed9c, r\u1ea5t h\u1ed1i h\u1eadn, tr\u00e1ch H\u00e1n Khanh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh n\u00f3i Qu\u1ef3nh nu\u00f4i tr\u0103m b\u1ed9 kh\u00fac, gi\u1edd \u1edf \u0111\u00e2u?&#8221;<\/i> H\u00e1n Khanh \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ef3nh nu\u00f4i, m\u1ed9t \u0111\u1ecbch tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n ra l\u1ec7nh \u01b0u \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh Qu\u1ef3nh, cho quan lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5. V\u00ec con Qu\u1ef3nh c\u00f2n nh\u1ecf, b\u00e8n ch\u1ecdn anh trai \u00f4ng l\u00e0 Ti\u1ebfn l\u00e0m Long Ti\u1ec7p ph\u00f3 ch\u1ec9 huy s\u1ee9. Tuy nhi\u00ean, Vua c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i H\u00e1n Khanh. Khu\u00ea l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. H\u00e1n Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u1ea1nh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; c\u00f9ng truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh do T\u1ed1ng B\u1ea1ch vi\u1ebft \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng sau khi \u00e1n x\u1eed xong, Qu\u1ef3nh b\u1ecb ban ch\u1ebft \u1edf \u0111\u00ecnh gi\u1ebfng ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh. Nay theo &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217;. Nghi r\u1eb1ng &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; c\u00f9ng T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 th\u00eam th\u1eaft. Khu\u00ea, \u0111\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ng\u1ef1 m\u00e3 tr\u1ef1c, b\u1ed1n l\u1ea7n th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn Ph\u00f3 \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u M\u00e3 b\u1ed9 ki\u00eam \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Kh\u1ed1ng H\u1ea1c cung n\u1ed7 \u0111\u1ea1i ki\u1ebfm. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Th\u1ee9 s\u1eed Ngh\u1ecb Ch\u00e2u. H\u00e1n Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p k\u00e8m trong truy\u1ec7n T\u01b0 Si\u00eau, \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"'Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Khai \u0110\u1ee9c', v\u00ec B\u1eafc T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ni\u00ean hi\u1ec7u 'Khai \u0110\u1ee9c', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-14\" href=\"#footnote-89-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e1n vi\u00ean ch\u1ec9 huy s\u1ee9, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Th\u1ee9 s\u1eed Vi\u00ean Ch\u00e2u. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed s\u00e1ch ghi ch\u00e9p. H\u00e1n Khanh kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1, nghi l\u00e0 b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t. L\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 g\u00ec, n\u00ean trong s\u00e1ch ch\u1ec9 ghi chung l\u00e0 qu\u00e2n hi\u1ec7u, \u0111\u1ee3i sau tra c\u1ee9u th\u00eam. &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;: Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, th\u00e1ng 11, n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3, L\u1ea5y c\u1ef1u V\u0169 l\u00e2m t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n S\u1eed Khu\u00ea l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.)<\/i><\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng ki\u00eam Th\u1ecb trung Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9 Nam Giao, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 ki\u00eam L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u00e0o C\u1ed1c l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau l\u00e0m L\u1ed7 b\u1ea1 s\u1ee9, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a l\u00e0m Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9.<\/p>\n<p>N\u0103m ch\u1ee9c s\u1ee9 Nam Giao, t\u1eeb th\u1eddi Nguy\u00ean H\u00f2a tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, s\u1eed s\u00e1ch kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. Sau ni\u00ean hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh, L\u1ec5 nghi s\u1ee9 do Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9 do Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Th\u1eddi Ai \u0110\u1ebf, Trung th\u1eeba l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p v\u1ec1 \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9. Th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 Nam do\u00e3n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, hai ch\u1ee9c s\u1ee9 c\u00f2n l\u1ea1i gi\u1eef nguy\u00ean, l\u1ea1i th\u00eam Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00e1p v\u1eadt s\u1ee9, do v\u00f5 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Th\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang l\u00e0m L\u1ed7 b\u1ea1 s\u1ee9, Khai Phong do\u00e3n l\u00e0m \u0110\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9. Th\u1eddi Chu, ch\u1ec9 giao L\u1ec5 nghi cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 kh\u00e1c gi\u1eef nguy\u00ean. Nay theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9, \u0110\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9 do T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0110\u00e0i th\u1eeba v\u00e0 Kinh do\u00e3n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 kh\u00e1c do H\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 kh\u00e1c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ri\u00eang \u0110\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9 th\u00eam t\u00ean Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f2n c\u00f3 L\u1ec5 nghi ph\u00e1n quan, th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i c\u00f3 \u0110\u1ea1i l\u1ec5 ph\u00f3 s\u1ee9 ph\u00e1n quan v\u00e0 Tu trang Ph\u00e1p v\u1eadt s\u1ee9, nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t, m\u00e0 sai n\u1ed9i th\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c ty c\u00f9ng tu s\u1eeda ph\u00e1p v\u1eadt.<\/p>\n<p>[112] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Long Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, H\u00e1n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 t\u1eebng ng\u1ea7m \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh cho tri c\u1ed1ng c\u1eed Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, nh\u01b0ng C\u01b0 Ch\u00ednh th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u00e0 ch\u1ec9 mi\u1ec7ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y y\u1ebfn ti\u1ec7c m\u1eebng, Nh\u00e2n V\u0169 nh\u00e2n l\u00fac say mang ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ebfn m\u1eafng nhi\u1ebfc C\u01b0 Ch\u00ednh. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua tuy gi\u1eadn nh\u01b0ng v\u1eabn khoan dung b\u1ecf qua.<\/p>\n<p>Long Ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, B\u00e0nh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 em trai m\u1eb9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, c\u1eady th\u1ebf ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng khinh nh\u1eddn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00e9 tr\u00e1nh, duy ch\u1ec9 c\u00f3 Nh\u00e2n V\u0169 ch\u1ed1ng l\u1ea1i, hai b\u00ean th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00e3i v\u00e3, Nh\u00e2n V\u0169 c\u00f2n khoa tay \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh K\u1ebf Hu\u00e2n. K\u1ebf Hu\u00e2n s\u1ee3 s\u1ef1 d\u0169ng m\u00e3nh c\u1ee7a Nh\u00e2n V\u0169 n\u00ean t\u1ecf ra nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng m\u1ed1i th\u00f9 ng\u00e0y c\u00e0ng s\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, hai ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn chi\u1ebfu duy\u1ec7t binh ngo\u00e0i th\u00e0nh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 mu\u1ed1n h\u1ea1i nhau, \u00e2m th\u1ea7m l\u1ec7nh cho b\u1ed9 h\u1ea1 mua g\u1eady g\u1ed9c. Vua nghe tin, li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c duy\u1ec7t binh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u00e3i ch\u1ee9c Nh\u00e2n V\u0169, \u0111\u1ed5i l\u00e0m M\u1eadt Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, c\u00f2n K\u1ebf Hu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>[113] L\u1ea5y Th\u00e1i Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Phan M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u00e0m Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Qu\u00e2n Nam H\u00e1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Giang Hoa, Phan M\u1ef9 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang. Ng\u01b0\u1eddi man l\u00e3o \u1edf Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng t\u1eeb lo\u1ea1n l\u1ea1c cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u1ed1ng n\u1ea1p, th\u01b0\u1eddng hay c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf. Phan M\u1ef9 d\u1eabn qu\u00e2n s\u00e2u v\u00e0o, \u0111\u00e1nh t\u1eadn hang \u1ed5, ch\u00e9m h\u01a1n tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1ecdn c\u00f2n l\u1ea1i tan t\u00e1c. Phan M\u1ef9 ra l\u1ec7nh chi\u00eau d\u1ee5, tha t\u1ed9i, d\u00f9ng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u khao th\u01b0\u1edfng, ban v\u00e0ng l\u1ee5a an \u1ee7i, b\u1ed9 l\u1ea1c man di t\u1eeb \u0111\u00f3 y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p><i>(Phan M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd x\u1ea3y ra sau, nay ghi ch\u00e9p k\u00e8m.)<\/i><\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, sai c\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0u T\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1ebf l\u0103ng Y\u00ean L\u0103ng.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ea1i c\u00f9ng Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, T\u00e0o B\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh huy\u1ec7n L\u1ea1c B\u00ecnh c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft h\u00e0ng cung v\u1ec7 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau <i>(Si\u00eau, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> c\u00f9ng h\u01a1n 1800 qu\u00e2n. Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 U\u1ea5t Ti\u1ebfn, m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e1c Qu\u00fd Si\u00eau c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n \u0111em to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, ba l\u1ea7n giao chi\u1ebfn \u0111\u1ec1u thua, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ea1p B\u00ecnh, b\u00e8n l\u1eadp l\u00e0m qu\u1eadn L\u1ea1p B\u00ecnh.<\/p>\n<p><i>(S\u1eed ch\u00e9p trong &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; n\u00f3i H\u00e1c Qu\u00fd Si\u00eau b\u1ecb b\u1eaft. Theo tra c\u1ee9u, n\u0103m sau Qu\u00fd Si\u00eau l\u1ea1i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1edf Li\u00eau Ch\u00e2u, ch\u1eafc l\u00e0 nh\u1ea7m, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[116] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 cho ph\u00e1t tr\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n c\u01b0 D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i t\u1eeb th\u1eddi Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c \u0111ang \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1eed. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 xin ho\u00e3n th\u1eddi h\u1ea1n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(&#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; ch\u00e9p ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd l\u1ea7n \u0111\u1ea7u sai L\u00fd D\u1ee5c thi h\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 sai. Nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng t\u1eeb L\u1ea1c B\u00ecnh c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u1eadp l\u00e0m Hi\u1ec7u Thu\u1eadn qu\u00e2n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ee5a theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n: nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi C\u1eedu Kinh r\u1edbt, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, cho ph\u00e9p thi l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[119] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, n\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ng\u1ef1a n\u1ed5i ti\u1ebfng.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, th\u1ee7 l\u0129nh 18 tr\u1ea1i T\u0129nh D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[121] Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u1edf Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[122] T\u1ebf Ch\u00e2u b\u00e1o s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea.<\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[124] Quan tr\u1ea5n th\u1ee7 K\u1ef3 C\u00e2u quan \u1edf U Ch\u00e2u l\u00e0 S\u00e0i \u0110\u00ecnh H\u00e1n d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[125] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00e1 cho d\u00e2n \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n thu\u1ed9c \u0110\u0103ng Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u0103ng Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c th\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1eddi.\" id=\"return-footnote-89-15\" href=\"#footnote-89-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, l\u1ec7nh cho h\u1ecd chuy\u00ean lo vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ng\u1ef1a c\u1ed1ng c\u1ee7a N\u1eef Ch\u00e2n qua s\u00f4ng.<\/p>\n<p>[126] M\u1eb9 c\u1ee7a H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh, b\u00e0 Thanh H\u00e0 qu\u1eadn th\u00e1i qu\u00e2n h\u1ecd Ng\u00f4 qua \u0111\u1eddi. D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang quy\u1ec1n tri T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, Vua sai s\u1ee9 trung \u01b0\u01a1ng lo vi\u1ec7c tang, v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u01b0a ti\u1ec5n \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3, D\u01b0 Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169.<\/p>\n<p>[127] Th\u00e1ng n\u00e0y, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 l\u1ea5y l\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Du Gi\u1ea3n Ng\u00f4n \u1edf Ki\u1ebfn An qu\u1ea3n vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, sau th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;Giang Nam l\u1ee5c&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[128] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, Nam di\u1ec7n qu\u00e2n ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u1ee5c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110\u1eb1ng B\u1ea1ch v\u00ec \u0111\u1ec3 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng h\u01b0 h\u1ecfng, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[129] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n xin th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 \u1ee8ng Thi\u00ean Qu\u1ea3ng V\u1eadn Nh\u00e2n Th\u00e1nh V\u0103n V\u0169, Vua ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[130] \u0110\u0103ng Ch\u00e2u b\u00e1o, Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau sai s\u1ee9 Th\u1eddi T\u00e1n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, qua bi\u1ec3n g\u1eb7p b\u00e3o l\u1edbn thuy\u1ec1n \u0111\u1eafm, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, ri\u00eang T\u00e1n may m\u1eafn s\u1ed1ng s\u00f3t. Vua ban chi\u1ebfu th\u0103m h\u1ecfi, \u1ee7i an.<\/p>\n<p>[131] Ra chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 tuy\u1ec3n t\u00e1m tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i nh\u1ea1c c\u00f4ng, t\u1ea1m giao v\u1ec1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 t\u1eadp nh\u1ea1c, chu\u1ea9n b\u1ecb cho l\u1ec5 t\u1ebf Giao.<\/p>\n<p>[132] Chi\u1ebfu: <i>&#8220;Tr\u1eabm nghe r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7, tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng can d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng. T\u1eeb nay nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[133] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ea5u nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[134] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd X\u1eed V\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Truy.<\/p>\n<p>Trong chi\u1ebfn d\u1ecbch Kinh H\u1ed3, X\u1eed V\u00e2n v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n h\u1ed9 qu\u00e2n, t\u1ef1 \u00fd quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng m\u00e0ng \u0111\u1ebfn \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Khi v\u1eeba \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho qu\u00e2n s\u0129 b\u1ecb gi\u1ea3m b\u1edbt. Hai binh s\u0129 t\u1ecf ra b\u1ea5t m\u00e3n v\u00e0 c\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd x\u00fac ph\u1ea1m, X\u1eed V\u00e2n b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 giao cho M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau, nh\u01b0ng Di\u00ean Chi\u00eau t\u1ee9c gi\u1eadn kh\u00f4ng nh\u1eadn. Sau ba b\u1ed1n l\u1ea7n qua l\u1ea1i, X\u1eed V\u00e2n li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u00e9m h\u1ecd \u1edf ch\u1ee3 \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.<\/p>\n<p>Ti\u1ec3u hi\u1ec7u T\u01b0 Ngh\u0129a thu\u1ed9c qu\u00e2n c\u1ee7a Di\u00ean Chi\u00eau t\u00e1 t\u00fac \u1edf nh\u00e0 kh\u00e1ch t\u01b0\u1edbng h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i Kinh Ch\u00e2u, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u c\u00e0n qu\u1ea5y, h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi X\u1eed V\u00e2n, X\u1eed V\u00e2n li\u1ec1n g\u1ecdi Ngh\u0129a \u0111\u1ebfn qu\u1edf tr\u00e1ch. Ngh\u0129a l\u1ea1i gi\u00e8m pha X\u1eed V\u00e2n v\u1edbi Di\u00ean Chi\u00eau.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khi \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch H\u1ed3, X\u1eed V\u00e2n th\u1ea5y qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n, m\u1ed9t l\u00fac sau trong nh\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfng k\u00eau c\u1ee9u, li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft l\u1ea1i, th\u00ec ra l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1ee7a Di\u00ean Chi\u00eau, X\u1eed V\u00e2n b\u00e8n \u0111\u00e1nh roi v\u00e0o l\u01b0ng h\u1eafn. Di\u00ean Chi\u00eau t\u1ee9c gi\u1eadn ch\u00e9m ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3. T\u1eeb \u0111\u00f3, hai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t h\u00f2a, li\u00ean t\u1ee5c t\u1ed1 c\u00e1o l\u1eabn nhau.<\/p>\n<p>Vua x\u00e9t Di\u00ean Chi\u00eau l\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u00e2u n\u0103m, n\u00ean tha l\u1ed7i, ch\u1ec9 tr\u1ecb t\u1ed9i X\u1eed V\u00e2n. X\u1eed V\u00e2n c\u0169ng s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 bi\u1ec7n b\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[135] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[136] N\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 d\u00e2ng ng\u1ef1a qu\u00fd.<\/p>\n<p>[137] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Chi\u1ebfu l\u1ec7nh L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1eed: T\u1eeb nay c\u00e1c tri\u1ec1u th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed c\u00f4ng khai, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng. Theo l\u1ec7 c\u0169, h\u00e0ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng thi, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n g\u1ea7n g\u0169i c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;C\u00f4ng ti\u1ebfn&#8221;<\/i>, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ef1a kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi thi\u00ean v\u1ecb, n\u00ean nay nghi\u00eam c\u1ea5m.<\/p>\n<p>[138] M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau b\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c U\u00f4ng \u0110oan, x\u1eed l\u0103ng tr\u00ec t\u1ea1i ch\u1ee3 L\u00e3ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, \u0110oan t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1ea9n n\u00fap r\u1eebng l\u00e0m c\u01b0\u1edbp. Gi\u00e1m qu\u00e2n s\u1ee9 nghi ng\u1edd h\u01a1n ng\u00e0n t\u0103ng nh\u00e2n trong th\u00e0nh \u00e2m m\u01b0u gi\u00fap \u0110oan, b\u00e8n b\u1eaft gi\u1eef h\u1ebft, \u0111\u1ecbnh x\u1eed t\u1eed. Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh d\u00f9ng k\u1ebf ho\u00e3n vi\u1ec7c, r\u1ed3i th\u00fac qu\u00e2n ti\u00eau di\u1ec7t b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0110oan \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi, x\u00e1c minh r\u1eb1ng c\u00e1c t\u0103ng nh\u00e2n kh\u00f4ng li\u00ean quan, n\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha m\u1ea1ng.<\/p>\n<p>[139] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 chi\u00eau m\u1ed9 con em c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, l\u1ea5y v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ng\u0169 Tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp T\u00e2y Th\u1ee7y C\u1ed1i, c\u1eed B\u00e1t T\u00e1c s\u1ee9 Tri\u1ec7u To\u1ea1i <i>(To\u1ea1i, ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i> \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00f4ng vi\u1ec7c. Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1eadp ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn xem, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch ch\u00ed ghi l\u00e0 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, sai v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[140] Th\u00e1ng n\u00e0y, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 d\u1ee5 qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e1nh qu\u00e2n B\u00ecnh T\u1ea5n, sai Minh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, B\u1ed9c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn <i>(Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i>, Kh\u00e1ch T\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, Tri\u1ec7u Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea7n V\u1ea1n Th\u00f4ng d\u1eabn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t doanh, B\u1eafc H\u00e1n r\u00fat qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Qu\u1ed1c s\u1eed Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y sau khi \u0110\u1ed7 Di\u00ean Thao d\u1eabn Li\u00eau Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, nay theo T\u00e2n l\u1ee5c v\u00e0 B\u1ea3n k\u1ef7.)<\/i><\/p>\n<p>Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn c\u1ea7m qu\u00e2n nghi\u00eam kh\u1eafc v\u00e0 th\u00edch ch\u00e9m gi\u1ebft, b\u1ed9 d\u01b0\u1edbi k\u1ef7 lu\u1eadt ch\u1ec9nh t\u1ec1, m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n, kh\u00f4ng l\u1ea7n n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1eafng. Khi Vua ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i tr\u1ea5n gi\u1eef, th\u01b0\u1eddng d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, ta c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha t\u1ed9i, nh\u01b0ng Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn s\u1ebd gi\u1ebft c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n ch\u1ecdn ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c qu\u00e2n Ng\u1ef1 M\u00e3 Tr\u1ef1c, giao d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 x\u1ebfp tr\u1eadn, g\u1eb7p \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ch\u1ea1y, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn ch\u00e9m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, Vua \u0111ang duy\u1ec7t qu\u00e2n \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u1ef1 M\u00e3 Tr\u1ef1c, trong ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 h\u01a1i sai l\u1ec7ch qu\u00e2n l\u1ec7nh, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m. N\u1ebfu c\u1ee9 th\u1ebf n\u00e0y, ngay c\u1ea3 l\u00ednh gi\u1ecfi c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.&#8221;<\/i> L\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt sai trung s\u1ee9 d\u1eb7n Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn: <i>&#8220;K\u1ebb n\u00e0o d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e2n c\u1eadn n\u01a1i c\u1ea5m v\u1ec7, ki\u00eau ng\u1ea1o kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh, gi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u00fang.&#8221;<\/i> Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n m\u1ed9t qu\u00e2n hi\u1ec7u \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed1 c\u00e1o Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, Vua b\u1ea3o c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1 c\u00e1o \u0111a ph\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, \u1eaft l\u00e0 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn qu\u1ea3n qu\u00e2n qu\u00e1 nghi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 t\u1ed9i, s\u1ee3 h\u00e3i n\u00ean vu c\u00e1o.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eaft giao cho Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, b\u1ea3o t\u1ef1 x\u1eed t\u1ed9i. Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, g\u1eb7p l\u00fac qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m l\u1ea5n, b\u00e8n b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o ta, \u0111\u00fang l\u00e0 c\u00f3 gan, nay ta tha t\u1ed9i cho ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, ta s\u1ebd ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u01a1i l\u00ean tri\u1ec1u, n\u1ebfu thua, h\u00e3y \u0111i \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1eebng tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Qu\u00e2n hi\u1ec7u h\u0103ng h\u00e1i nghe l\u1eddi, qu\u1ea3 nhi\u00ean l\u1eadp c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn t\u00e2u xin th\u0103ng ch\u1ee9c cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, Vua vui l\u00f2ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[141] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o m\u00f9ng 1, \u0110\u1ee9c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed H\u00e0 \u1ea8n t\u1ef1 \u00fd m\u1edf kho c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t cho qu\u00e2n s\u0129. Ph\u00e1n quan Qu\u00e1ch T\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ed1 c\u00e1o, sau khi tra x\u00e9t r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, H\u00e0 \u1ea8n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m Bi\u1ec7t gi\u00e1 B\u1ea1c ch\u00e2u, c\u00f2n Qu\u00e1ch T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quy\u1ec1n tri \u0110\u1ee9c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[142] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1ea3n l\u00fd s\u1ed5 s\u00e1ch h\u1ed9 t\u1ecbch, h\u1ed9 thi\u1ebfp, h\u1ed9 sao, giao cho Ph\u00e1n quan v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111\u00f3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng n\u01a1i ch\u01b0a c\u00f3 th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ea1o m\u1edbi. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea3i d\u00e2ng s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch h\u00e0ng n\u0103m, trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5: nam gi\u1edbi 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 \u0111inh, 60 tu\u1ed5i l\u00e0 gi\u00e0; n\u1eef gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u1ea7n kh\u1ea3o s\u00e1t.<\/p>\n<p>[143] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, huy\u1ec7n l\u1ec7nh M\u00f4ng Th\u00e0nh thu\u1ed9c B\u1ea1c ch\u00e2u l\u00e0 Chu Anh b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 l\u00e0m quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Chu Anh t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh, \u0111\u00e3 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c so s\u00e1nh n\u0103ng l\u1ef1c v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau V\u01b0\u01a1ng T\u00edn. Sau khi x\u00e9t duy\u1ec7t, th\u1ea5y Chu Anh kh\u00f4ng b\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng T\u00edn, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[144] L\u1ec7nh cho T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u thu h\u1ed3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft trong chi\u1ebfn d\u1ecbch H\u1ed3 Nam, ph\u00e1i quan l\u1ea1i \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u1ec1 nh\u00e0; th\u1ea3 h\u00e0ng ngh\u00ecn qu\u00e2n h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng \u1edf \u0110\u00e0m ch\u00e2u v\u00e0 Thi\u1ec7u ch\u00e2u v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng; gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf c\u0169 c\u1ee7a d\u00e2n \u1edf Giang L\u0103ng ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[145] L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau d\u00e2ng l\u00ean 5 quy\u1ec3n s\u00e1ch ghi ch\u00e9p s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a danh th\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i s\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[146] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u00fd Quan T\u01b0\u1ee3ng, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ec9nh ch\u00e2u, l\u00e0m T\u1ea3 B\u1ed5 khuy\u1ebft, \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u trong vi\u1ec7c quy thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[147] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[148] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c sai con trai l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng, gi\u00fap l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao.<\/p>\n<p>[149] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n H\u1ed7 M\u00f4ng nh\u1eadn b\u1ed9c phu H\u1ed7 K\u1ebf Vi\u1ec5n l\u00e0m con nu\u00f4i, giao cho \u0111\u1ed3ng ni\u00ean sinh l\u00e0 Ho\u00e0i Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 C\u1eebu Hoa qu\u1ea3n l\u00fd. K\u1ebf Vi\u1ec5n \u0103n c\u1eafp mu\u1ed1i c\u00f4ng, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, H\u1ed7 M\u00f4ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ph\u1ea9m h\u00e0m Kim T\u1eed, gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i phu.<\/p>\n<p>[150] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[151] Ng\u1ee5y Nh\u00e2n T\u1ebf mang bi\u1ec3u c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn. H\u1ed3ng Ti\u1ebfn t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Thanh Nguy\u00ean Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 Ph\u00f3 s\u1ee9, Quy\u1ec1n tri Tuy\u1ec1n ch\u00e2u v\u00e0 Nam ch\u00e2u, xin quy ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u00e3 ph\u00e1i Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Ban mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 d\u1ee5.<\/p>\n<p>[152] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua ban chi\u1ebfu cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7, gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5 l\u00fd do ti\u1ebfp nh\u1eadn Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u00e0 s\u1ebd ban cho ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng Ban, kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch.)<\/i><\/p>\n<p>[153] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Nam giao ng\u1ef1 doanh s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Doanh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[154] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu. \u0110\u00eam \u1ea5y, tr\u1eddi \u00e2m u, \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam th\u00ec quang \u0111\u00e3ng. Vua l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu, ng\u1ed3i tr\u00ean xe ng\u1ecdc. T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Th\u00f4i T\u1ee5ng t\u1ea1m quy\u1ec1n Th\u00e1i b\u1ed9c, Vua h\u1ecfi r\u1ea5t k\u1ef9 v\u1ec1 t\u00ean g\u1ecdi v\u00e0 v\u1eadt d\u1ee5ng trong nghi tr\u01b0\u1ee3ng, Th\u00f4i T\u1ee5ng \u1ee9ng \u0111\u1ed1i r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 nhanh nh\u1eb9n, Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.<\/p>\n<p>[155] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam giao, l\u1ea5y Tuy\u00ean T\u1ed5 l\u00e0m ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Sau \u0111\u00f3, Vua v\u1ec1 ng\u1ef1 \u1edf Minh \u0110\u1ee9c m\u00f4n. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p \u0111\u01b0a v\u1ec1 an t\u00e1ng. Mi\u1ec5n tr\u1eeb c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 quan t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 ba. T\u1eeb khi khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u t\u1eed tr\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec3 phong t\u01b0\u1edbc cho con ch\u00e1u. Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng s\u00e1ch, t\u00f4n hi\u1ec7u cho Vua \u1edf S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9 Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t r\u1eb1ng: <i>&#8220;Trung nguy\u00ean nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, h\u01a1n tr\u0103m n\u0103m nay, l\u1ec5 nh\u1ea1c nghi ch\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f2n li\u00ean t\u1ee5c. Nay may g\u1eb7p th\u1eddi thu\u1eadn n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 t\u1ebf Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p th\u1ea7n linh, khanh c\u00f9ng n\u0103m v\u1ecb s\u1ee9 n\u00ean t\u00ecm hi\u1ec3u nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t, tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169, ch\u1edb \u0111\u1ec3 sai l\u1ea7m, nh\u1eb1m \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u00fd nguy\u1ec7n k\u00ednh c\u1ea9n c\u1ee7a Tr\u1eabm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm hi\u1ec3u nh\u1eefng \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169<a class=\"footnote\" title=\"'T\u00ecm hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Th\u1ecb s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 28\/1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-89-16\" href=\"#footnote-89-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>. L\u00fac \u1ea5y, s\u1ed5 s\u00e1ch quan l\u1ea1i t\u1ea3n m\u00e1t, c\u00e1c quan c\u0169 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n v\u1ebd nghi l\u1ec5 Nam Giao th\u1eddi Thi\u00ean Th\u00e0nh, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi l\u1ec5 nghi hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u00ec th\u1ea5y c\u00f2n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t v\u00e0 sai l\u1ec7ch. Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t b\u00e8n so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh b\u1ea3n m\u1edbi, g\u1ecdi l\u00e0 &#8216;Nam Giao h\u00e0nh l\u1ec5 \u0111\u1ed3&#8217;, l\u1ea1i sai Ty thi\u00ean gi\u00e1m v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1c v\u00ec sao tham gia t\u1ebf l\u1ec5, d\u00e2ng l\u00ean Vua. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng Vi Th\u00e1o l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u1ec5 nghi, \u0110\u1ed7 H\u1ed3ng Ti\u1ec7m, D\u01b0\u01a1ng Quy\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t. C\u0103n c\u1ee9 theo nghi ch\u00fa, L\u1ec5 nghi s\u1ee9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch d\u1eabn l\u1ec5, nh\u01b0ng theo l\u1ec5 ch\u1ebf Khai Nguy\u00ean th\u00ec d\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh. Nay xin \u0111\u1eb7t c\u1ea3 hai ch\u1ee9c, chia l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu d\u1eabn \u0111\u1ea7u. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c quan tham gia t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf mi\u1ebfu v\u00e0 Tr\u1eddi, v\u1ed1n n\u00ean th\u1ee5 th\u1ec7 gi\u1edbi \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3y ng\u00e0y, nay l\u1ea1i c\u00f9ng nh\u1eadn m\u1ed9t ng\u00e0y, e c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t v\u1ec1 l\u00f2ng th\u00e0nh. Mong cho chia ng\u00e0y \u0111\u1ec3 th\u1ec7 gi\u1edbi c\u00e1c quan.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ec1u nghe theo.<\/p>\n<p>Khi s\u1eafp l\u00ean \u0111\u00e0n t\u1ebf, h\u1eefu ty \u0111\u1eb7t th\u1ea3m v\u00e0ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, Vua b\u1ea3o: <i>&#8220;Tr\u1eabm l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh t\u1ebf Tr\u1eddi, kh\u00f4ng c\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf.&#8221;<\/i> R\u1ed3i sai d\u1eb9p b\u1ecf. Khi tr\u1edf v\u1ec1 cung, Vua \u0111\u1ecbnh ng\u1ed3i xe kim l\u1ed9c, nh\u00ecn t\u1ea3 h\u1eefu h\u1ecfi: <i>&#8220;Theo \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i ki\u1ec7u kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u00e1p l\u00e0 kh\u00f4ng sao, Vua b\u00e8n ng\u1ed3i ki\u1ec7u.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u00e1c quan b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, xin \u0111\u01b0a Hi T\u1ed5 l\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau d\u00e2ng ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi Tu\u1ef3, \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, d\u00f9 c\u00f3 truy l\u1eadp b\u1ed1n mi\u1ebfu, ho\u1eb7c s\u00e1u, b\u1ea3y mi\u1ebfu, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n th\u00eam hi\u1ec7u \u0111\u1ebf kh\u1eafp n\u01a1i<a class=\"footnote\" title=\"m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n th\u00eam hi\u1ec7u \u0111\u1ebf kh\u1eafp n\u01a1i, ch\u1eef 'Bi\u1ebfn' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Thi\u00ean', theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-89-17\" href=\"#footnote-89-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>. Th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n, t\u1ebf Nam Giao Thi\u00ean Ho\u00e0ng, l\u1ea5y Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Th\u1eddi B\u1eafc T\u1ec1, t\u1ebf Ho\u00e0ng Thi\u00ean \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u, l\u1ea5y Th\u1ea7n V\u0169 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Th\u1eddi Tu\u1ef3, t\u1ebf Ho\u00e0ng Thi\u00ean t\u1ea1i Vi\u00ean Kh\u00e2u, l\u1ea5y Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n, l\u1ea5y Cao T\u1ed5 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u. Th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5, t\u1ebf tr\u1eddi, l\u1ea5y Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o Li\u1ec7t T\u1ed5 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. K\u00ednh ngh\u0129 Tuy\u00ean T\u1ed5 t\u00edch l\u0169y c\u00f4ng lao, m\u1edf n\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p, xin l\u1ea5y Tuy\u00ean T\u1ed5 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> L\u1eddi t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[156] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn gi\u00fap t\u1ebf Nam Giao v\u00e0 ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c t\u00f4n hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>[157] Ban y ph\u1ee5c, \u0111ai v\u00e0ng, b\u1ea1c l\u1ee5a, ng\u1ef1a y\u00ean cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 g\u1ea7n c\u1eadn theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[158] Ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e3i b\u1ecf t\u00ean \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n, Th\u1ee9 s\u1eed v\u1ed1n c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Th\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[159] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, v\u00ec l\u1ec5 Nam Giao ho\u00e0n t\u1ea5t, m\u1edf \u0111\u1ea1i y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, g\u1ecdi l\u00e0 y\u1ebfn <i>&#8220;\u1ea8m ph\u00fac&#8221;<\/i>. T\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p>[160] Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;C\u1eeda B\u1eafc nghi\u00eam c\u1ea9n, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1eadn tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1eadu Nghi thanh li\u00eam, c\u1ea9n tr\u1ecdng, nh\u01b0ng \u1edf tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c H\u00e0n L\u00e2m chuy\u1ec3n sang \u0110oan Minh, nay l\u1ea1i l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, kh\u00f3 m\u00e0 tri\u1ec7u l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Trong c\u1ea5m cung kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, khanh n\u00ean hi\u1ec3u \u00fd Tr\u1eabm, khuy\u00ean \u00f4ng \u1ea5y tr\u1edf l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u1eadu Nghi l\u00e0m H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129. Khi \u0111\u00f3, c\u00f3 Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u1ea1i \u0110\u1ed7 V\u1ef9, Ch\u1ea5t n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec hay u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, V\u1ef9 c\u0169ng nghi\u1ec7n r\u01b0\u1ee3u h\u01a1n c\u1ea3 Tr\u1ee9, sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1ea1i?&#8221;<\/i> Vi\u1ec7c b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n<p>[161] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, s\u0103n b\u1eafn \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[162] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua c\u00f3 \u00fd c\u1eed binh \u1edf Nam Giao, sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p>T\u1eeb ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, ki\u00eam \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea5n, Th\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t M\u1ea1nh l\u00e0 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c <i>(Khi\u00eam B\u1ea1c, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> c\u00f9ng Tr\u1ecbnh ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00f4n Di\u00ean Ti\u1ebfn <i>(Di\u00ean Ti\u1ebfn, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i>, Gi\u00e1ng ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Th\u1ea9m Duy Th\u00e2m <i>(Duy Th\u00e2m, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i>, Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 <i>(V\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n ra kh\u1ecfi \u00c2m \u0110\u1ecba, l\u1ea5y Khi\u00eam B\u1ea1c l\u00e0m ti\u00ean phong, h\u1ed9i qu\u00e2n \u1edf Ho\u1eafc \u1ea4p.<\/p>\n<p>Khi\u00eam B\u1ea1c b\u00e8n v\u1ea1ch k\u1ebf ho\u1ea1ch t\u1ea5n c\u00f4ng, nh\u01b0ng Di\u00ean Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nghe theo, qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ebfn c\u1eeda h\u1ebbm B\u1ea1ch B\u00edch. Khi\u00eam B\u1ea1c l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ecbch ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd \u0111u\u1ed5i theo sau, c\u1ea7n chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng.&#8221;<\/i> Di\u00ean Ti\u1ebfn v\u1eabn kh\u00f4ng nghe, Khi\u00eam B\u1ea1c li\u1ec1n m\u1ed9t m\u00ecnh h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 h\u1ea1 m\u1eb7c gi\u00e1p. L\u00e1t sau, qu\u00e2n k\u1ef5 binh \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ebfn, Di\u00ean Ti\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c v\u1ed9i v\u00e3 ch\u1ea1y v\u00e0o trong h\u1ebbm, Khi\u00eam B\u1ea1c ch\u1ec9 huy qu\u00e2n kh\u00e1ng chi\u1ebfn, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n r\u00fat lui.<\/p>\n<p>Khi\u00eam B\u1ea1c sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u1ea5p ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217;, Khi\u00eam B\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1eeb ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m \u0111\u00f3, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i. &#8216;B\u1ea3n Truy\u1ec7n&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u sang Th\u1ea5p ch\u00e2u, nh\u01b0ng &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ba n\u0103m sau, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c l\u1ea5y T\u1eeb ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed H\u00e0n Lu\u00e2n l\u00e0m B\u1ea1c ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, H\u1eefu v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n B\u1ea1ch \u0110\u00ecnh H\u1ed1i qu\u1ea3n T\u1eeb ch\u00e2u. Kh\u00f4ng r\u00f5 Khi\u00eam B\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u sang Th\u1ea5p ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng ng\u00e0y n\u00e0o, nay t\u1ea1m ghi l\u1ea1i sau s\u1ef1 ki\u1ec7n Nam Giao th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t. L\u1ea1i x\u00e9t &#8216;T\u00e2n L\u1ee5c&#8217; v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 n\u0103m, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c l\u1ea5y T\u1ebf ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 T\u1ea5n ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c, s\u1ef1 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Chu Hu\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng &#8216;C\u1ef1u L\u1ee5c&#8217; kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i. C\u00f3 l\u1ebd Khi\u00eam B\u1ea1c hai l\u1ea7n l\u00e0m Th\u1ea5p ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, l\u1ea7n sau l\u00e0 thay th\u1ebf Chu Hu\u00e2n. &#8216;T\u00e2n L\u1ee5c&#8217; ch\u1ec9 ghi l\u1ea7n th\u1ee9 hai m\u00e0 b\u1ecf s\u00f3t l\u1ea7n \u0111\u1ea7u.)<\/i><\/p>\n<p>[163] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n T\u00e1n Chi h\u1eadu L\u00fd L\u00e2n gi\u1ebft vi\u00ean li\u00eau l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u1edf ch\u1ee3. L\u00e2n t\u1ef1 khai l\u00e0 b\u00e1o th\u00f9 cho cha, quan tr\u00ean x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00fang. Cu\u1ed1i n\u0103m Khai V\u1eadn, H\u1eefu nh\u00e2n l\u00fac gi\u1eb7c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 gi\u1ebft cha c\u1ee7a L\u00e2n v\u00e0 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi trong gia \u0111\u00ecnh. Vua khen l\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m r\u1ed3i tha ch\u1ebft cho L\u00e2n.<\/p>\n<p>[164] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, theo chi\u1ebfu s\u00e1ch ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban th\u0103ng c\u1ea5p b\u1eadc, t\u01b0\u1edbc v\u1ecb, th\u1ef1c \u1ea5p cho c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau. T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam Th\u1ecb trung, Ti\u00eau qu\u1ed1c c\u00f4ng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i phong l\u00e0m L\u1ed7 qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[165] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Kinh Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Cao K\u1ebf Xung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u0169 Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, K\u1ebf Xung d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111em c\u1ea3 gia t\u1ed9c quy thu\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n.<\/p>\n<p>[166] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Ho\u00e0ng h\u1eadu h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng b\u0103ng h\u00e0. Khi \u1ea5y, h\u1eadu m\u1edbi l\u00e2m b\u1ec7nh, H\u00e0n l\u00e2m y quan V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ngu d\u00e2ng thu\u1ed1c kh\u00f4ng k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, khi\u1ebfn b\u1ec7nh t\u00ecnh tr\u1edf n\u1eb7ng, Th\u1ee7 Ngu b\u1ecb gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>[167] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ecbnh Kh\u1edfi l\u00e0m T\u00e2y H\u00e0 l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2u, t\u00ednh t\u00ecnh khinh su\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ti\u1ec3u ti\u1ebft. Cu\u1ed1i tri\u1ec1u Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, \u00f4ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed, th\u1ea5y Vua n\u1eafm qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng v\u1ec1, b\u00e8n g\u1eedi th\u01b0 cho Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t, n\u00f3i r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh, nh\u01b0ng Ch\u1ea5t kh\u00f4ng nghe. C\u00f3 l\u1ea7n g\u1eb7p Vua tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u00f4ng c\u1eaft ngang \u0111o\u00e0n ti\u1ec1n nghi m\u00e0 \u0111i qua, Vua ban \u0111\u1ea7u c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ecfi. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan coi vi\u1ec7c thu\u1ebf \u1edf T\u1ee9 ch\u00e2u. Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Ph\u1ea1m gi\u1eef ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u T\u01b0 \u0111\u1ed3, c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1i b\u1ea3o. Kh\u1edfi ngh\u00e8o, th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1ee1i l\u1eeba. M\u1ed9t h\u00f4m, theo Di\u00ean Ph\u1ea1m ra ngo\u1ea1i th\u00e0nh, Di\u00ean Ph\u1ea1m m\u1eddi \u00f4ng xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, Kh\u1edfi n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eeba, sao l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 ng\u1ef1a!&#8221;<\/i> Di\u00ean Ph\u1ea1m ghi nh\u1edb s\u00e2u s\u1eafc, b\u00e8n m\u1eadt t\u1ea5u r\u1eb1ng Kh\u1edfi nghi\u1ec7n r\u01b0\u1ee3u, b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c. Kh\u1edfi b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[168] H\u1eefu Th\u1eadp di ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 Th\u00e0nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u0169ng t\u1eebng t\u00e2u v\u1edbi Th\u1ebf T\u00f4ng r\u1eb1ng Vua \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n, kh\u00f4ng n\u00ean n\u1eafm qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u1ecbnh nh\u00e2n vi\u1ec7c kh\u00e1c m\u00e0 gi\u1ebft \u00f4ng, Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 trung th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e0 Chu, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf, \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00ean H\u01b0ng l\u1ec7nh.<\/p>\n<p><i>(D\u01b0\u01a1ng Huy Chi v\u00e0 Tr\u1ecbnh Kh\u1edfi gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u00e2y d\u1ef1a theo \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 v\u00e0 \u2018B\u1ea3n truy\u1ec7n\u2019, s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00ec l\u1ea5y t\u1eeb \u2018K\u00fd v\u0103n\u2019.)<\/i><\/p>\n<p>[169] Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn ph\u00e1i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[170] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba Cao Ph\u00f2ng qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ban chi\u1ebfu cho con \u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 th\u1eeba T\u1ef1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Cha ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng tr\u1ecb qu\u1ed1c, gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o trung th\u00e0nh, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1eabm tin c\u1eady, nay \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi, nghe tin khi\u1ebfn Tr\u1eabm \u0111au l\u00f2ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi \u00f4ng v\u1ed1n thanh li\u00eam, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba, vi\u1ec7c tang l\u1ec5 c\u1ea7n thi\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u01b0u \u0111\u00e3i. Nay sai Cung ph\u1ee5ng quan Tr\u1ea7n Ng\u1ea1n Tu\u00e2n lo vi\u1ec7c \u0111\u01b0a v\u1ec1 an t\u00e1ng t\u1ea1i T\u00e2y L\u1ea1c, m\u1ecdi chi ph\u00ed \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cung c\u1ea5p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Cao Ph\u00f2ng t\u00ednh c\u00e1ch tr\u1ea7m t\u0129nh, gi\u1eef l\u1ec5 ph\u00e1p, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ti\u1ebfng t\u0103m, l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb quan thanh li\u00eam \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.<\/p>\n<p>[171] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 d\u00e2ng bi\u1ec3u, n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn hai l\u00f2ng, kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo, xin b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u00f4ng ta. Vua l\u1ea1i ban chi\u1ebfu d\u1ee5, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 m\u1edbi nghe l\u1ec7nh.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd D\u1ee5c xin b\u00e3i b\u1ecf \u00e2n m\u1ec7nh c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t bi\u1ec3u n\u00e0y. Qu\u1ed1c s\u1eed l\u1ea1i ghi hai bi\u1ec3u, m\u1ed9t v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 ba, m\u1ed9t v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 t\u01b0. Vi\u1ec7c ghi n\u0103m th\u1ee9 ba l\u00e0 sai, nay kh\u00f4ng theo. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 truy\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn trong qu\u1ed1c s\u1eed sai l\u1ea7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u.)<\/i><\/p>\n<p>[172] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u00ean, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[173] C\u1ea5m \u0111\u1ea1o ch\u00e2u b\u1eaft d\u00e2n khai th\u00e1c chu sa, tr\u1eeb thu\u1ebf hai ch\u00e2u Ho\u00e0nh, Nh\u1ea1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft d\u00e2n n\u1ea5u \u0111\u1ed3ng v\u00e0 l\u00e0m than<a class=\"footnote\" title=\"'Dao' trong b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 '\u3008\u91d2\u975e\u3009', T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 3 ghi l\u00e0 'kho\u00e1ng'. X\u00e9t ch\u1eef 'kho\u00e1ng' trong c\u1ed5 v\u0103n vi\u1ebft l\u00e0 '(?)', '(?)' v\u1edbi '\u3008\u91d2\u975e\u3009', 'dao' c\u00f3 th\u1ec3 do h\u00ecnh d\u1ea1ng gi\u1ed1ng nhau m\u00e0 sai, nghi ng\u1edd n\u00ean ghi l\u00e0 'kho\u00e1ng'.\" id=\"return-footnote-89-18\" href=\"#footnote-89-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[174] Sai N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Qu\u00e2n <i>(K\u1ebf Qu\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111\u1ebfn T\u1ea5n, L\u1ed9 ch\u00e2u, c\u00f9ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Huy, L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n h\u1ed9i qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e1n, t\u1ea5n c\u00f4ng c\u00e1c v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 ch\u00e2u Li\u00eau, Th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[175] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn, m\u1ec7nh Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 kh\u1ea3o x\u00e9t ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c y quan H\u00e0n l\u00e2m, c\u00e1ch ch\u1ee9c 22 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tinh th\u00f4ng.<\/p>\n<p>[176] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, m\u1ec7nh c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u tuy\u1ebft t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[177] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, H\u00e0 Nam qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau qua \u0111\u1eddi<a class=\"footnote\" title=\"H\u00e0 Nam qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau qua \u0111\u1eddi, ch\u1eef 'H\u00e0 Nam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nam H\u00e0', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n quy\u1ec3n 251 trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-89-19\" href=\"#footnote-89-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. Vua v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Di\u00ean Chi\u00eau, th\u01b0\u1eddng coi \u00f4ng nh\u01b0 anh, v\u00e0 sau khi l\u00ean ng\u00f4i v\u1eabn g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 anh. Khi Di\u00ean Chi\u00eau l\u00e2m b\u1ec7nh, Vua t\u1ef1 \u0111\u00f3ng thu\u1ed1c ban cho.<\/p>\n<p>Nghe tin \u00f4ng m\u1ea5t, Vua kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng. Quan l\u1ec5 t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i th\u00e2n c\u1eadn m\u00e0 ph\u00e1t tang, ti\u1ebfng kh\u00f3c n\u00ean c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebfng kh\u00f3c xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0111\u00e2u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[178] Hi\u1ec7u qu\u00e2n Long Ti\u1ec7p l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Minh \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng s\u01a1 \u0111\u1ed3 tr\u1eadn ph\u00e1p, xin \u0111\u00e1nh U Ch\u00e2u. Vua khen ng\u1ee3i, ban cho \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng Minh, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[179] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Vua s\u1eafp B\u1eafc chinh, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. D\u00e2n ch\u00fang H\u00e0 Nam ho\u1ea3ng s\u1ee3, b\u1ecf tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn b\u1ed1n v\u1ea1n h\u1ed9. Vua lo l\u1eafng, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i g\u1ea5p chi\u00eau t\u1eadp, h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau m\u1edbi y\u00ean \u1ed5n tr\u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a C\u01b0 Ch\u00ednh ch\u00e9p r\u1eb1ng xa gi\u00e1 s\u1eafp th\u00e2n chinh Th\u00e1i Nguy\u00ean, huy \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u d\u00e2n phu v\u1eadn chuy\u1ec3n, n\u00ean d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n. X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh th\u00e2n chinh, c\u00f3 l\u1ebd b\u1ea3n truy\u1ec7n sai. Nay l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m s\u1ef1 th\u1eadt.)<\/i><\/p>\n<p>[180] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, tri\u1ec7u t\u1eadp H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n ph\u00fac th\u00ed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 khoa B\u1ea1t T\u1ee5y do L\u1ea1i b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c: \u0110i\u1ec1n Kh\u1ea3 Phong, T\u00f4n M\u1ea1i, T\u1ed1ng B\u1ea1ch, \u0110\u00e0m L\u1ee3i D\u1ee5ng. Vua \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc hi\u00ean xem. Khi thi xong h\u1ee3p \u00fd, phong L\u1ee3i D\u1ee5ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1eadp di, B\u1ea1ch l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, \u0111\u1ec1u ban \u00e1o l\u1ec5 v\u00e0 \u0111ai s\u1eebng t\u00ea. L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam ng\u1ef1a c\u00f9ng y\u00ean c\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c. Kh\u1ea3 Phong v\u00e0 M\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n l\u1edbn. B\u1ea1ch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh.<\/p>\n<p><i>(Kh\u1ea3 Phong, M\u1ea1i, L\u1ee3i D\u1ee5ng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[181] N\u0103m \u1ea5y, khi Chu Th\u1ebf T\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u chinh ph\u1ea1t Ho\u00e0i Nam th\u00ec Tuy\u00ean T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c an t\u00e1ng t\u1ea1i An L\u0103ng. An L\u0103ng n\u1eb1m \u1edf g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, sai Ty thi\u00ean gi\u00e1m Tu\u1ea5n Nghi l\u00e0 Tri\u1ec7u Tu K\u1ec9 <i>(Tu K\u1ec9, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i>, N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u1ed5i ch\u1ecdn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m an t\u00e1ng t\u1ea1i th\u00f4n Nam Ti, h\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eb7ng Phong, c\u00e1ch ph\u00eda t\u00e2y nam huy\u1ec7n C\u1ee7ng, T\u00e2y Kinh b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m.<\/p>\n<p>[182] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu b\u1ecf \u0111i c\u00e1c trang s\u1ee9c ch\u00e2u ng\u1ecdc tr\u00ean m\u0169 mi\u1ec7n c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.<\/p>\n<p>[183] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh An l\u00e0 Chi\u1ebft \u0110\u1ee9c \u1ef6 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ee9 s\u1eed V\u1ec7 Ch\u00e2u c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng L\u00e2n.<\/p>\n<p>[184] Qu\u1ed1c tri\u1ec1u theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o d\u1ecbp ngh\u00eanh kh\u00ed \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u00e0y Th\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng, t\u1ebf l\u1ec5 Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, l\u1ea5y Ng\u0169 Nh\u00e2n \u0110\u1ebf l\u00e0m ph\u1ed1i t\u1ebf, Ng\u0169 Quan, Tam Th\u1ea7n, Th\u1ea5t T\u00fac theo l\u00e0m t\u00f2ng t\u1ef1.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Nhi\u1ebfp S\u00f9ng Ngh\u0129a d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>&#8220;Ho\u00e0ng gia l\u1ea5y H\u1ecfa \u0111\u1ee9c k\u1ebf th\u1eeba ch\u00ednh th\u1ed1ng, nh\u1eadn v\u01b0\u01a1ng kh\u00ed c\u1ee7a Ng\u0169 H\u00e0nh, n\u1ed1i ti\u1ebfp m\u1ec7nh l\u1ecbch c\u1ee7a Tam Nguy\u00ean. K\u00ednh x\u00e9t theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5. K\u00ednh xin t\u00f4n ph\u1ee5ng X\u00edch \u0110\u1ebf l\u00e0m C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang, t\u1ebf l\u1ec5 ri\u00eang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh b\u00e0n b\u1ea1c, theo nh\u01b0 l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a S\u00f9ng Ngh\u0129a. C\u00e1c quan c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u00f9y, d\u1ef1ng \u0111\u00e0n C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf \u1edf ph\u00eda nam Giao, cao b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng b\u1ed1n tr\u01b0\u1ee3ng, t\u00f4n Tuy\u00ean T\u1ed5 l\u00ean l\u00e0m ph\u1ed1i t\u1ebf. D\u00f9ng hai con b\u00f2 \u0111\u1ecf l\u00e0m l\u1ec5 v\u1eadt, ng\u1ecdc d\u00f9ng b\u1ed1n khu\u00ea c\u00f3 \u0111\u1ebf, l\u1ee5a theo m\u00e0u ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb, th\u01b0\u1eddng t\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang.<\/p>\n<p>C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t trong Ng\u0169 Ph\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf.<\/p>\n<p>[185] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, m\u1ed7i khi d\u1ef1 tri\u1ec1u h\u1ed9i, n\u00ean \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u l\u00e0 H\u1ea7u \u00cdch c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c d\u1ef1 l\u1ec5 Giao t\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1ecd nh\u01b0 b\u1eadc k\u1ef3 c\u1ef1u, l\u1ec5 nghi ngang v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[186] Ban \u0111\u1ea7u, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u00ean ng\u00f4i, vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u01a1 s\u00e0i, kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1eddi Th\u1ebf T\u1ed5 m\u1ed7i vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ea9m b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc. <i>(L\u01b0u H\u1ea1o, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ebf T\u1ed5.)<\/i> Do \u0111\u00f3, Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng, \u0111\u1ea1i \u00fd r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed5 ti\u00ean ng\u01b0\u01a1i l\u00fac c\u00f9ng kh\u1ed1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd ta, ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i nh\u01b0 ru\u1ed9t th\u1ecbt. Khi ta k\u1ebf v\u1ecb, c\u00e0ng th\u00eam tu s\u1eeda t\u00ecnh h\u1eefu h\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Cha ng\u01b0\u01a1i qua \u0111\u1eddi, ta \u0111\u00e3 phong cho ng\u01b0\u01a1i l\u00ean ng\u00f4i, gi\u1eef l\u1eddi h\u1ee9a son s\u1eaft, ta kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u1ee5 b\u1ea1c. Cha ng\u01b0\u01a1i chi\u1ebfm gi\u1eef Ph\u1ea7n Ch\u00e2u b\u1ea3y n\u0103m, ch\u1ec9 x\u01b0ng ni\u00ean hi\u1ec7u C\u00e0n H\u1ef1u, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng tu\u00e2n theo ch\u00ed nguy\u1ec7n c\u1ee7a ti\u00ean nh\u00e2n, t\u1ef1 ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i. L\u00fd Qu\u00e2n mang l\u00f2ng d\u1ea1 hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c, b\u1ecf l\u1edbn theo nh\u1ecf, kh\u00f4ng ch\u00fat lo l\u1eafng, ch\u1ec9 v\u00ec tham v\u1ecdng, ngang nhi\u00ean kh\u1edfi binh, ch\u1eb3ng h\u1ec1 b\u00e1o cho ta. \u0110o\u00e0n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n c\u1ee7a cha ng\u01b0\u01a1i, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i l\u1edbn, b\u1ed7ng ch\u1ed1c b\u1ecb vu h\u1ea1i, gi\u1ebft c\u1ea3 v\u1ee3 con, nghe theo l\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u01a1i th\u00ec l\u00e0 ai? Ta c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1eef \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, bao dung nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m, \u0111\u1ea1o cha con, ta kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m tr\u00e1i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean noi theo \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, s\u1eeda \u0111\u1ed5i h\u00e0nh vi, \u0111\u1eebng t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y tai h\u1ecda.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 s\u1ee3 h\u00e3i, sai s\u1ee9 mang tr\u1ecdng l\u1ec5 \u0111\u1ebfn t\u1ea1 t\u1ed9i, nh\u01b0ng Khi\u1ebft \u0110an b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00fac \u0111\u00e1p. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ea1i sai s\u1ee9 d\u00e2ng c\u1ed1ng ph\u1ea9m, Khi\u1ebft \u0110an v\u1eabn b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ea5t h\u1eb9p, s\u1ea3n v\u1eadt ngh\u00e8o n\u00e0n, l\u1ea1i h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ea1p c\u1ed1ng cho Khi\u1ebft \u0110an, n\u00ean qu\u1ed1c kh\u1ed1 ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u1ec7t qu\u1ec7. Do \u0111\u00f3, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 phong t\u0103ng nh\u00e2n K\u1ebf Ngung \u1edf Ng\u0169 \u0110\u00e0i l\u00e0m H\u1ed3ng l\u01b0 khanh.<\/p>\n<p>K\u1ebf Ngung v\u1ed1n l\u00e0 con c\u1ee7a Y\u00ean V\u01b0\u01a1ng L\u01b0u Th\u1ee7 Quang, sau khi Th\u1ee7 Quang ch\u1ebft, v\u00ec l\u00e0 con tr\u1ebb n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, c\u1ea1o t\u00f3c \u0111i tu, sau \u0111\u1ebfn \u1edf n\u00fai Ng\u0169 \u0110\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y nhi\u1ec1u m\u01b0u tr\u00ed, gi\u1ecfi t\u00ednh to\u00e1n l\u1ee3i t\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ebf T\u1ed5 r\u1ea5t tin c\u1eady. K\u1ebf Ngung gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c kinh Hoa Nghi\u00eam, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00fang d\u01b0\u1eddng t\u1eeb b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, t\u00edch l\u0169y nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o qu\u1ed1c kh\u1ed1. Ng\u0169 \u0110\u00e0i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, K\u1ebf Ngung th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an ban ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"Th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an ban ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' nguy\u00ean l\u00e0 'lo\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 5, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 2 \u0111\u1ed5i\" id=\"return-footnote-89-20\" href=\"#footnote-89-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Thi\u00eam \u0111\u00f4 m\u00e3&#8221;<\/i>, h\u00e0ng n\u0103m kho\u1ea3ng v\u00e0i tr\u0103m con. L\u1ea1i l\u1eadp x\u01b0\u1edfng luy\u1ec7n b\u1ea1c \u1edf B\u00e1ch C\u1ed1c, chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang khai m\u1ecf luy\u1ec7n b\u1ea1c. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ea5y b\u1ea1c \u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1ed9p cho Khi\u1ebft \u0110an, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t ng\u00e0n c\u00e2n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1eadp qu\u00e2n B\u1ea3o H\u01b0ng t\u1ea1i n\u01a1i \u1ea5y.<\/p>\n<p>[187] T\u0129nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ng\u00f4 X\u01b0\u01a1ng V\u0103n qua \u0111\u1eddi <i>(X\u01b0\u01a1ng V\u0103n xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t)<\/i>, c\u00e1c tham m\u01b0u Ng\u00f4 X\u1eed Th\u1eafng, Hoan Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Ki\u1ec1u Tri H\u1eefu, V\u0169 Ninh Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed D\u01b0\u01a1ng Huy, nha t\u01b0\u1edbng \u0110\u1ed7 C\u1ea3nh Th\u1ea1c tranh nhau k\u1ebf v\u1ecb, g\u00e2y n\u00ean \u0111\u1ea1i lo\u1ea1n t\u1ea1i 12 ch\u00e2u Giao Ch\u1ec9, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean kh\u1eafp n\u01a1i.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 l\u00e0m T\u0129nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai nha t\u01b0\u1edbng \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u1ea1m quy\u1ec1n Hoan Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. C\u00f4ng Tr\u1ee9 m\u1ea5t, con l\u00e0 \u0110inh B\u1ed9 L\u0129nh k\u1ebf nhi\u1ec7m. Khi \u1ea5y, B\u1ed9 L\u0129nh c\u00f9ng con l\u00e0 \u0110inh Li\u1ec5n \u0111em ba v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i X\u1eed Th\u1eafng, trong c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, b\u00e8n t\u1ef1 l\u1eadp l\u00e0m V\u1ea1n Th\u1eafng V\u01b0\u01a1ng, phong Li\u1ec5n l\u00e0m T\u0129nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai s\u1ee9 b\u00e1o cho Nam H\u00e1n. Nam H\u00e1n ch\u1ee7 nh\u00e2n \u0111\u00f3 trao ch\u1ee9c cho Li\u1ec5n.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217;, \u0110inh B\u1ed9 L\u0129nh t\u1ef1 x\u01b0ng V\u1ea1n Th\u1eafng V\u01b0\u01a1ng, phong con l\u00e0 Li\u1ec5n l\u00e0m T\u0129nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, vi\u1ec7c b\u00e1o cho Nam H\u00e1n l\u00e0 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, nay g\u1ed9p ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-89-1\">'chi\u1ebfm l\u1ea5y' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u00e1nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-2\">Ch\u1eef 'Nh\u1ea5t th\u1eadp' b\u1ecb thi\u1ebfu trong b\u1ea3n g\u1ed1c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. X\u00e9t b\u1ea3n g\u1ed1c \u0111o\u1ea1n tr\u00ean n\u00f3i 'Si h\u00ecnh c\u00f3 n\u0103m m\u1ee9c', nh\u01b0ng ch\u1ec9 li\u1ec7t k\u00ea t\u1eeb si 50 xu\u1ed1ng 20. 'T\u1ed1ng h\u00ecnh th\u1ed1ng' quy\u1ec3n 1 ghi: 'Si 20, 10, quy\u1ebft \u0111\u00e1nh 7 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o m\u00f4ng'; 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 ghi: '20, 10, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 7'. Do \u0111\u00f3, b\u1ea3n T\u1ed1ng l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c. <a href=\"#return-footnote-89-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-3\">Ch\u1eef 'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u01b0\u1edfng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 166 c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 199 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-4\">'L\u00fd S\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd \u0110\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c, s\u00e1ch 'Ng\u1ee5y th\u01b0' quy\u1ec3n 66 'L\u00fd S\u00f9ng truy\u1ec7n', 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1ch ti\u1ec1n t\u1eadp' quy\u1ec3n 36 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-5\">C\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u00e0o, R\u00e1ng, ch\u1eef 'Thi\u1ec1n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u00e0m', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-6\">Qu\u1ea7n th\u1ea7n ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u, hai ch\u1eef 'th\u01b0\u1ee3ng' v\u00e0 'bi\u1ec3u' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-7\"> C\u00e1c l\u1ec7nh gi\u1ea3m hai vi\u00ean, T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'nay gi\u1ea3m hai vi\u00ean', ngh\u0129a \u01b0u h\u01a1n. <a href=\"#return-footnote-89-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-8\"> S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Ti\u1ebfn m\u00e3 c\u1ea7n xem x\u00e9t, theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t ghi: 'Binh b\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m b\u1ed5 Ti\u1ebfn m\u00e3 m\u01b0\u1eddi vi\u00ean.' <a href=\"#return-footnote-89-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-9\"> L\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t, 'l\u1ea7n \u0111\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'ch\u01b0a th\u1ea5y', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-10\">Ch\u1eef 'M\u1ed9ng' trong 'D\u01b0\u01a1ng \u1ee8ng M\u1ed9ng tri V\u0129nh T\u1ebf huy\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'M\u00f4ng', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 1, 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7' quy\u1ec3n 42. C\u00e1c ch\u1ed7 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 sau c\u0169ng v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-89-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-11\">'T\u00e2y S\u01a1n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'S\u01a1n T\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 5, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 16, 'Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-89-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-12\">Ch\u1eef 'ti\u1ec1n' tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 'vi', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-89-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-13\"> 'Ph\u1ea7n Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'B\u00e2n Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-14\"> 'Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Khai \u0110\u1ee9c', v\u00ec B\u1eafc T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ni\u00ean hi\u1ec7u 'Khai \u0110\u1ee9c', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-15\">'\u0110\u0103ng Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c th\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1eddi. <a href=\"#return-footnote-89-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-16\"> 'T\u00ecm hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Th\u1ecb s\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 28\/1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-89-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-17\"> m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n th\u00eam hi\u1ec7u \u0111\u1ebf kh\u1eafp n\u01a1i, ch\u1eef 'Bi\u1ebfn' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Thi\u00ean', theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-89-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-18\">'Dao' trong b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 '\u3008\u91d2\u975e\u3009', T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 3 ghi l\u00e0 'kho\u00e1ng'. X\u00e9t ch\u1eef 'kho\u00e1ng' trong c\u1ed5 v\u0103n vi\u1ebft l\u00e0 '<i>(?)<\/i>', '<i>(?)<\/i>' v\u1edbi '\u3008\u91d2\u975e\u3009', 'dao' c\u00f3 th\u1ec3 do h\u00ecnh d\u1ea1ng gi\u1ed1ng nhau m\u00e0 sai, nghi ng\u1edd n\u00ean ghi l\u00e0 'kho\u00e1ng'. <a href=\"#return-footnote-89-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-19\">H\u00e0 Nam qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng M\u1ed9 Dung Di\u00ean Chi\u00eau qua \u0111\u1eddi, ch\u1eef 'H\u00e0 Nam' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nam H\u00e0', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n quy\u1ec3n 251 trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-89-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-89-20\">Th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an ban ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' nguy\u00ean l\u00e0 'lo\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 5, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 2 \u0111\u1ed5i <a href=\"#return-footnote-89-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":4,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-89","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/89","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/89\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2563,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/89\/revisions\/2563"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/89\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=89"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=89"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=89"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}