{"id":91,"date":"2025-07-03T02:23:22","date_gmt":"2025-07-03T02:23:22","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=91"},"modified":"2025-07-03T02:23:23","modified_gmt":"2025-07-03T02:23:23","slug":"quyen-5-nam-can-duc-thu-2-giap-ty-964","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-5-nam-can-duc-thu-2-giap-ty-964\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 5: N\u0102M C\u00c0N \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 2 (GI\u00c1P T\u00dd, 964)","rendered":"QUY\u1ec2N 5: N\u0102M C\u00c0N \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 2 (GI\u00c1P T\u00dd, 964)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang[footnote]Theo 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a m\u1ee5c 1 \u0111i\u1ec1u 16 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n B\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u1ec1 chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng gi\u00eang, khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u00f4ng nghi\u1ec7p. N\u1ed9i dung chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 ph\u1ea7n ch\u00fa d\u1eabn trong '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c'. Theo l\u1ec7 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi 'th\u00e1ng gi\u00eang' c\u00f3 l\u1ebd b\u1ecb thi\u1ebfu.[\/footnote]<\/p>\n<p><i>(Theo '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng'. Theo ph\u1ea7n bi\u1ec7n ch\u1ee9ng trong 'T\u1ee9 kh\u1ed1 \u0111\u1ec1 y\u1ebfu' c\u1ee7a D\u01b0 Gia T\u00edch, t\u00e1c gi\u1ea3 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' n\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng, ng\u01b0\u1eddi sau nh\u1ea7m th\u00e0nh 'V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng', x\u00e9t k\u1ef9 th\u1ea5y h\u1ee3p l\u00fd. Nay theo \u0111\u00f3.[\/footnote]: Chi\u1ebfu ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 vi\u1ebft: <i>\"C\u01a1 T\u1eed n\u00eau ra 'B\u00e1t Ch\u00ednh', l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0m \u0111\u1ea7u. Di Ng\u00f4 k\u1ec3 v\u1ec1 'T\u1ee9 d\u00e2n', n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. Nay \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u00e0u m\u1ee1, c\u00e2y c\u1ed1i \u0111\u00e2m ch\u1ed3i, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ph\u1ea3i ch\u0103m lo vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y. C\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u00e2u qu\u1eadn c\u1ea7n khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng, nghi\u00eam ng\u0103n n\u1ea1n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c, ch\u00fa tr\u1ecdng sinh k\u1ebf g\u1ed1c, th\u1ef1c hi\u1ec7n theo \u00fd Tr\u1eabm.\"<\/i>)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn V\u01b0\u1eddn Xu\u00e2n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, T\u1ec3 th\u1ea7n Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m s\u1ee9 xem ng\u00e0y c\u1ea3i t\u00e1ng t\u1ea1i An L\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[4] Vua th\u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u01b0ng s\u1ed1ng c\u1ea3nh ngh\u00e8o kh\u00f3, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n cho ph\u00e9p tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0o b\u1ed1n m\u00f9a, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u1ed1c c\u00f9ng quan l\u1ea1i b\u1ea3n ty xem x\u00e9t l\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 th\u1ee9 b\u1eadc v\u00e0 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed1n m\u00f9a.<\/p>\n\n<p>[5] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau xin d\u1ef1a theo l\u1ec5 nghi c\u1ee7a ba \u0111\u1eddi mi\u1ebfu th\u1edd, \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u1ee5y c\u1ee7a Minh Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu th\u00e0nh Chi\u00eau Hi\u1ebfn, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[6] Ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t ph\u00e1i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, quan T\u1eeb b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, sung ch\u1ee9c S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi Nam D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. L\u1ea5y B\u00ed th\u01b0 lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, ban cho \u00e1o b\u00e0o, \u0111ai b\u1ea1c, ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Kh\u1ee9 Hoa d\u00e2ng s\u1edb than phi\u1ec1n v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eef ch\u1ee9c l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng th\u0103ng ti\u1ebfn, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m c\u00f9ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, quan T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u00f4ng c\u1ea1n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 xem ai h\u01a1n k\u00e9m.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n l\u1ec7nh cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa c\u00f9ng thi t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Cao T\u00edch ch\u1ea5m b\u00e0i. B\u00e0i \u0111\u1ed1i s\u00e1ch c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u h\u1ecfi, n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m v\u00e0 Cao T\u00edch v\u1ed1n kh\u00f4ng \u01b0a nhau, Cao T\u00edch nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ea1y Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa ch\u1ec9 tr\u00edch khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m, l\u1ea1i c\u00f9ng \u0110\u00e0o C\u1ed1c h\u1ee3p s\u1ee9c \u1ee7ng h\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa v\u00e0 l\u1ea5n \u00e1t Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u00e1 Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa l\u00e0 k\u1ebb n\u00f4ng n\u1ed5i, t\u1eeb \u0111\u00f3 su\u1ed1t 16 n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ngh\u1ecb. <i>(Tr\u01b0\u01a1ng Ngh\u1ecb, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 hai ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Ph\u00fac \u0111\u1eddi T\u1ea5n. S\u01b0 V\u0103n O\u00e1nh trong s\u00e1ch 'Ng\u1ecdc H\u1ed3 D\u00e3 S\u1eed' ch\u00e9p r\u1eb1ng \u0111i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed S\u01b0 T\u1ee5ng c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"gi\u1ea3n \u0111\u00ecnh \u0111i\u1ec7n vi\u1ec7n\"<\/i>. Nh\u01b0ng ch\u00ednh s\u1eed v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[8] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ti\u1ec1n Khai Phong h\u1ed9 t\u00e0o tham qu\u00e2n Tang Hu\u00e2n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e2u thu\u1eabn, b\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u00e1ng l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh c\u1ee7a huy\u1ec7n l\u1edbn, nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u1ed5 l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh c\u1ee7a huy\u1ec7n trung b\u00ecnh. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu tri\u1ec7u t\u1eadp quan ch\u1ee9c ba th\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c t\u1ea1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, x\u00e9t th\u1ea5y l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ee7a Tang Hu\u00e2n l\u00e0 \u0111\u00fang, b\u00e8n th\u0103ng ch\u1ee9c \u00f4ng l\u00ean l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba. Tang Hu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Tang Duy H\u00e0n.<\/p>\n\n<p>[9] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5, Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1ea7u xin t\u1eeb ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, phong Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o, Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, \u0111\u1ec1u th\u00f4i tham gia ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng khi y\u1ebft ki\u1ebfn thi\u00ean t\u1eed \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi ng\u1ed3i, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn th\u00ec c\u00f9ng b\u00e0n lu\u1eadn tr\u1ef1c ti\u1ebfp, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c thong th\u1ea3 d\u00e2ng tr\u00e0 r\u1ed3i c\u00e1o lui. Nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c nh\u01b0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh b\u1ed5 nhi\u1ec7m, h\u00ecnh ph\u1ea1t khen th\u01b0\u1edfng, b\u00e3i b\u1ecf hay thi\u1ebft l\u1eadp, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u01b0a v\u00e0o t\u1edd t\u1ea5u tr\u00ecnh s\u1eb5n, Vua ph\u00ea <i>\"kh\u1ea3\"<\/i> l\u00e0 ban xu\u1ed1ng thi h\u00e0nh ngay. Tri\u1ec1u \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ng\u0169 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y, v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a ng\u1ed3i b\u00e0n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1eddi x\u01b0a. Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea7n gi\u1eef g\u00ecn h\u00ecnh t\u00edch, l\u1ea1i s\u1ee3 uy v\u0169 c\u1ee7a Vua, n\u00ean m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n t\u1edd t\u1ea5u tr\u00ecnh, lui v\u1ec1 l\u1ea1i ph\u00ea nh\u1eefng l\u1eddi th\u00e1nh ch\u1ec9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t k\u00fd t\u00ean \u0111\u1ec3 ghi nh\u1eadn. \u00d4ng t\u1eebng t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"L\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ebd n\u1eafm r\u00f5 ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c b\u1ea9m b\u00e1o[footnote]Trong c\u00e2u 't\u1eafc t\u1eadn b\u1ea9m th\u1eeba chi ph\u01b0\u01a1ng', ch\u1eef 'th\u1eeba' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u00ecnh', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1eeb T\u1ef1 Minh T\u1ed1ng t\u1ec3 ph\u1ee5 bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c')<\/i>.[\/footnote], tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u1ea7m thi\u1ebfu s\u00f3t\"<\/i>. Vua nghe theo. T\u1eeb \u0111\u00f3, t\u1edd t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn t\u1ed1i m\u1ecbt, l\u1ec5 d\u00e2ng tr\u00e0 c\u0169ng d\u1ea7n b\u1ecf, kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1eddi gian ng\u1ed3i b\u00e0n lu\u1eadn n\u1eefa.<\/p>\n<p>V\u1ec1 sau th\u00e0nh l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c quan. <i>(Theo 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c'.)<\/i> Tuy nhi\u00ean, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t trong th\u1eddi gian t\u1ea1i ch\u1ee9c, kh\u00f4ng t\u1eebng vi ph\u1ea1m lu\u1eadt l\u1ec7 trong c\u00e1c chi\u1ebfu th\u1ea3o. Khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee9 s\u1eed, huy\u1ec7n l\u1ec7nh, \u00f4ng lu\u00f4n coi vi\u1ec7c h\u1ed9 kh\u1ea9u, s\u1ed5 \u0111inh l\u00e0 c\u1ea5p thi\u1ebft. C\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 x\u1eed \u00e1n, \u00f4ng \u0111\u1ec1u tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn, gi\u1ea3ng gi\u1ea3i \u00fd lo l\u1eafng, ch\u0103m ch\u1ec9 c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, r\u1ed3i m\u1edbi sai \u0111i. Th\u1eddi \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 v\u1ecb t\u01b0\u1edbng hi\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ecdp m\u1eb7t trong \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 H\u1ea7u Ch\u01b0\u01a1ng gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Du Th\u1ee9, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u nhi\u1ec7m v\u1ee5 t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea5n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng tham lam t\u00e0n b\u1ea1o. Sau khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Ti\u1ebft vi\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra b\u1ea5t m\u00e3n. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, Ch\u01b0\u01a1ng bu\u00f4ng l\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi t\u1ecf ra khinh th\u01b0\u1eddng \u00f4ng. Ch\u01b0\u01a1ng l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i: <i>\"Khi B\u1eafc ch\u1ee7 b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111\u1ecbnh b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u1edf v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 xin tr\u00e1nh n\u00f3ng \u1edf n\u00fai Tung S\u01a1n, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i k\u1ebb trung t\u00edn. Ta tuy th\u00f4 l\u1ed7, nh\u01b0ng l\u1ea5y chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u m\u00e0 gi\u00e0nh ph\u00fa qu\u00fd, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u1ecbnh h\u00f3t nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i \u0111\u1ec1u l\u1ed9 v\u1ebb x\u1ea5u h\u1ed5. <i>(Ch\u01b0\u01a1ng, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00e1n tam ty Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7[footnote]Ph\u00e1n tam ty Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7: 'Tam ty' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Nh\u1ecb ty', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 257 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]<i>(S\u00f9ng C\u1ee7, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i> l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i u\u00fd, <i>(Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed - T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec3u' ch\u00e9p l\u00e0 Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i b\u1ea3o.)<\/i> sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9. Vua sau khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u1ed5 v\u00e0 S\u00f9ng C\u1ee7, kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng thay m\u1eb7t k\u00fd s\u1eafc. L\u00fac \u0111\u00f3 Vua \u0111ang \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac[footnote]Vua \u0111ang \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac: 'T\u01b0 Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 quy\u1ec3n 1 'V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n Ng\u1ecdc - Qu\u1ed1c l\u00e3o \u0111\u00e0m uy\u1ec3n', quy\u1ec3n 3 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Ph\u1ed5 v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh c\u1ee9 mang s\u1eafc \u0111\u1ebfn, Tr\u1eabm s\u1ebd k\u00fd thay, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a quan ch\u1ee9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai h\u1ecfi H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u l\u1ec7 c\u0169. \u0110\u00e0o C\u1ed1c ki\u1ebfn ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u01b0a bao gi\u1edd b\u1ecf tr\u1ed1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i H\u00f2a, sau s\u1ef1 ki\u1ec7n Cam L\u1ed9 v\u00e0i ng\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, khi \u0111\u00f3 T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 L\u1ec7nh H\u1ed3 S\u1edf thay m\u1eb7t ban h\u00e0nh ch\u1ebf th\u01b0. Nay Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u0169ng l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng quan c\u1ee7a Nam t\u1ec9nh, c\u00f3 th\u1ec3 thay m\u1eb7t k\u00fd s\u1eafc.\"<\/i> \u0110\u1eadu Nghi n\u00f3i: <i>\"\u0110i\u1ec1u C\u1ed1c n\u00eau ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 quy ch\u1ebf th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u1eabn ch\u1ee9ng. Nay Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 gi\u1eef ch\u1ee9c Khai phong do\u00e3n, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ch\u00ednh l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.\"<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi Nghi.<\/p>\n\n<p>[12] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng khoa thi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u01b0 Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00f3i th\u1eb3ng can gi\u00e1n; Kinh h\u1ecdc uy\u00ean th\u00e2m, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu[footnote]Kinh h\u1ecdc uy\u00ean th\u00e2m c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu, ch\u1eef 'S\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u01b0\u1edbng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed nh\u1ea5t chi l\u1ee5c s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]; Th\u00f4ng th\u1ea1o vi\u1ec7c quan, hi\u1ec3u r\u00f5 gi\u00e1o h\u00f3a, ba khoa n\u00e0y \u0111\u1ec1u giao cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 gi\u1ea3i v\u1ec1 L\u1ea1i b\u1ed9, thi lu\u1eadn ba \u0111\u1ec1, gi\u1edbi h\u1ea1n tr\u00ean ba ngh\u00ecn ch\u1eef[footnote]Gi\u1edbi h\u1ea1n tr\u00ean ba ngh\u00ecn ch\u1eef, ch\u1eef 'Thi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng th\u00ed, ph\u1ea3i ch\u0103ng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i cao ch\u1eb3ng mu\u1ed1n b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1edfi l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng kh\u00f3 l\u00f2ng h\u1ee3p v\u1edbi quan l\u1ea1i, n\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u1eabm? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c hay \u0111\u00e3 ngh\u1ec9, k\u1ebb \u00e1o v\u1ea3i, \u00e1o v\u00e0ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 ti\u1ebfn, Tr\u1eabm s\u1ebd th\u00e2n ch\u00ednh th\u1eed s\u1ee9c h\u1ecd.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[13] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ec7nh cho Khai phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a l\u00e0m s\u1ee9 c\u1ea3i b\u1ed1c an l\u0103ng, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a n\u0103m s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[15] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0111\u1ed5i Thanh nguy\u00ean qu\u00e2n th\u00e0nh B\u00ecnh h\u1ea3i qu\u00e2n, l\u1ea5y Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, con trai l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, V\u0103n H\u1ea1o l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Nam ch\u00e2u[footnote]V\u0103n H\u1ea1o l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Nam ch\u00e2u, 'Nam ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft sai th\u00e0nh 'H\u1ea3i ch\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 12 vi\u1ebft l\u00e0 'Nam ch\u00e2u'. Tra 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 483, 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 93 trong truy\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u', s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 6 ch\u00e9p n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, th\u00e1ng ch\u00edn ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, c\u00f3 chi\u1ebfu '\u0110\u1ed5i Nam ch\u00e2u tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u'. V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 Nam ch\u00e2u. 'K\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' \u0111\u00fang, nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn h\u00e0ng n\u0103m d\u00e2ng c\u1ed1ng, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 v\u01a1 v\u00e9t c\u1ee7a d\u00e2n, l\u1ea1i ghi t\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i s\u1ea3n tr\u00ean m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n, b\u1eaft n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7p lu\u1eadt, Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, nh\u01b0ng mi\u1ec5n cho h\u1ecd vi\u1ec7c lao d\u1ecbch. Con ch\u00e1u th\u00e2n th\u00edch, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng h\u1ed1i l\u1ed9, d\u00e2n hai ch\u00e2u \u0111\u1ec1u r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1edf.<\/p>\n<p><i>(Tra 'Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' vi\u1ebft l\u00e0 d\u00e2n m\u1ed9t ch\u00e2u r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1edf.)<\/i><\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ki\u00eam nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1edfi chi\u1ebfu ch\u1ec9 trong tri\u1ec1u[footnote] 'gi\u00e1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'xu\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n nh\u1ea5t \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Nay ch\u1ec9 d\u00f9ng chi\u1ebfu, kh\u00f4ng theo l\u1ec7 c\u0169. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh k\u1ebf th\u1eeba ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, giao cho T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tr\u00e1ch Tam qu\u00e1n. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, ti\u1ebfp theo l\u00e0 Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed, sau c\u00f9ng l\u00e0 T\u1eadp Hi\u1ec1n Vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00ecnh \u00day x\u00e9t x\u1eed \u00e1n ng\u1ee5c, thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u00ecnh xem x\u00e9t h\u00ecnh ph\u1ea1t, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ec7 c\u0169. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp ra th\u1eddi h\u1ea1n x\u1eed l\u00fd c\u00e1c v\u1ee5 vi\u1ec7c l\u1edbn, v\u1eeba v\u00e0 nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1eddi Chu, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p Trung th\u01b0 m\u00f4n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t c\u00e1ch chuy\u00ean quy\u1ec1n. Quy ch\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n, n\u00ean tu\u00e2n theo. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c c\u01a1 quan b\u1ecf b\u00ea ch\u1ee9c tr\u00e1ch, \u0111\u01b0a c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n l\u00ean, khi\u1ebfn ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i t\u1ef1 xem x\u00e9t. T\u1eeb nay, c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u giao xu\u1ed1ng cho \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed, B\u1ed9 H\u00ecnh xem x\u00e9t l\u1ea1i, theo \u0111\u00fang ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Quan ch\u1ee9c c\u1ee7a hai c\u01a1 quan n\u00e0y n\u1ebfu l\u00e0m t\u1ed1t ch\u1ee9c v\u1ee5, sau m\u1ed9t n\u0103m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng c\u1ea5p; n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 ho\u1eb7c sai s\u00f3t, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, c\u1ea5m d\u00e2n ki\u1ec7n c\u00e1o v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[19] Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n Vi\u00ean d\u1ef1 y\u1ebfn v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[20] Ban th\u01b0\u1edfng cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kinh th\u00e0nh tr\u00e0 v\u00e0 g\u1eebng.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Nh\u1eefng quan ch\u1ee9c ch\u00e2u huy\u1ec7n tu\u1ed5i cao, gi\u00e0 y\u1ebfu ho\u1eb7c m\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ec7nh cho Ph\u00e1n quan v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u tra, c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a Ph\u00e1n quan v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 th\u00ec giao cho Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i xem x\u00e9t.<\/p>\n\n<p>[22] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 huy\u1ec7n \u00fay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd v\u00e0o l\u00e0ng x\u00e3 khi kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0 tham d\u1ef1 c\u00e1c cu\u1ed9c h\u1ecdp nhi\u1ec1u c\u1ea5p. Nay l\u1ea1i nh\u1eafc l\u1ea1i, l\u1ec7nh cho Ph\u00e1n quan v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 xem x\u00e9t, n\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. <i>(Chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ban v\u00e0o ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 5 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 4, nh\u01b0ng trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 c\u1ea3 'H\u1ed9i y\u1ebfu' c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[23] Trong th\u00e1ng \u0111\u00f3, Chi\u00eau Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n, Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t Khang Di\u00ean Chi\u1ec3u, M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Do\u00e3n Hu\u00e2n d\u1eabn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh t\u1ea5n c\u00f4ng Li\u00eau Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 H\u00e1c Qu\u00fd Si\u00eau d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, giao chi\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, Qu\u00fd Si\u00eau \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u1ed7 Di\u00ean Thao <i>(Di\u00ean Thao, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i> l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh nguy ng\u1eadp, c\u00f9ng C\u1ee7ng v\u1ec7 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 K\u00fd Ti\u1ebfn <i>(Ti\u1ebfn, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i>, Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, Cung ph\u1ee5ng quan H\u1ea7u M\u1ef9 <i>(H\u1ea7u M\u1ef9, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i>, t\u1eadp h\u1ee3p ba ngh\u00ecn binh l\u00ednh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Di\u00ean Chi\u1ec3u l\u00e0 em c\u1ee7a Di\u00ean Tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>B\u1eafc H\u00e1n sau \u0111\u00f3 d\u1ee5 Khi\u1ebft \u0110an \u0111em s\u00e1u v\u1ea1n b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, K\u1ebf Hu\u00e2n l\u1ea1i c\u00f9ng Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 La Ng\u1ea1n Ho\u00e0n, T\u00e2y S\u01a1n tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n d\u1eabn s\u00e1u v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng c\u1ef1, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0 B\u1eafc H\u00e1n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Li\u00eau Ch\u00e2u. <i>(B\u1ea3n k\u1ef7 kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c B\u1eafc H\u00e1n d\u1ee5 Khi\u1ebft \u0110an, ch\u1ec9 n\u00f3i Khi\u1ebft \u0110an \u0111em s\u00e1u v\u1ea1n k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. [S\u00e1ch] 'L\u01b0u Qu\u00e2n truy\u1ec1n' c\u0169ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, [s\u00e1ch] 'Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n' v\u00e0 'L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n truy\u1ec1n' \u0111\u1ec1u n\u00f3i B\u1eafc H\u00e1n d\u1ee5 Khi\u1ebft \u0110an, nay theo \u0111\u00f3. [S\u00e1ch] 'Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n' l\u1ea1i ghi T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0 V\u0169 Ho\u00e0i ti\u1ebft \u0111\u1ed9, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y. C\u1ea3 s\u00e1ch m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111o\u1ea1n n\u00e0y[footnote]Ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f2n thi\u1ebfu v\u0103n t\u1ef1.[\/footnote], kh\u00f4ng r\u00f5 c\u1ee5 th\u1ec3 th\u1eddi gian n\u00e0o, nay t\u1ea1m ghi th\u00eam. \u0110\u1ed7 Di\u00ean Thao \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u1edf Li\u00eau Ch\u00e2u, L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n li\u1ec1n sai M\u1ed9 Dung Di\u00ean Trung v\u00e0o t\u00e2u, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd \u0111\u1ea7u th\u00e1ng hai, Di\u00ean Trung \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, nay ghi vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng m\u1ed9t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[24] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng hai, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n <i>(ng\u00e0y m\u00f9ng 1)<\/i>, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1eadu Nghi d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n m\u1edbi quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed1n m\u00f9a:<\/p>\n<p><i>\"C\u00e1c ch\u00e2u in ph\u00e1t v\u0103n b\u1ea3n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n s\u1ef1 m\u00f9a xu\u00e2n, t\u1eeb ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u1ebfn n\u0103m ngh\u00ecn d\u1eb7m ngo\u00e0i, chia th\u00e0nh n\u0103m lo\u1ea1i theo th\u1eddi h\u1ea1n ng\u00e0y, m\u1ed7i lo\u1ea1i ph\u1ea3i r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh \u0111\u00f4, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn b\u1ed9 v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 15 th\u00e1ng gi\u00eang[footnote]Ch\u00fa: 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Ng\u0169 nguy\u1ec7t', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o', c\u00e2u n\u00e0y vi\u1ebft 't\u1ecbnh d\u0129 ch\u00e1nh nguy\u1ec7t th\u1eadp ng\u0169 nh\u1eadt ti\u1ec1n \u0111\u00e1o t\u1ec9nh'. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' ch\u00e9p ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed1n m\u00f9a, c\u00f3 c\u00e2u 't\u1ecbnh d\u0129 t\u1ee9 m\u1ea1nh nguy\u1ec7t th\u1eadp ng\u0169 nh\u1eadt ti\u1ec1n \u0111\u1ea1t t\u1ec9nh'. Tr\u00ean v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 'Xu\u00e2n qu\u00fd tuy\u1ec3n nh\u00e2n v\u0103n gi\u1ea3i', n\u00ean c\u00e2u n\u00e0y 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e1ng \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, c\u00f2n 'Ng\u0169 nguy\u1ec7t' kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e1ng \u0111\u1ea7u, ch\u1ee9ng t\u1ecf 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' l\u00e0 \u0111\u00fang. Ch\u1eef 'ch\u00ednh' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'ng\u0169' c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh d\u1ea1ng ch\u1eef g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau. Nay theo 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00e1c m\u00f9a kh\u00e1c theo \u0111\u00f3. N\u1ebfu ch\u00e2u ph\u1ee7 vi ph\u1ea1m th\u1eddi h\u1ea1n ho\u1eb7c trong v\u0103n b\u1ea3n gi\u1ea3i tr\u00ecnh thi\u1ebfu s\u00f3t s\u1ef1 ki\u1ec7n[footnote] 'thi\u1ebfu khi\u1ebfm' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'khi\u1ebfm thi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], kh\u00f4ng theo quy \u0111\u1ecbnh, quan ph\u00e1n s\u1ef1 ph\u1ea1t ti\u1ec1n, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, quan b\u1ea3n t\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn[footnote]b\u1ea3n ph\u00e1n quan ph\u1ea1t tr\u1ef1c, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan \u0111i\u1ec7n tuy\u1ec3n, c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'b\u1ea3n ph\u00e1n quan, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan ph\u1ea1t tr\u1ef1c \u0111i\u1ec7n tuy\u1ec3n'. X\u00e9t 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' vi\u1ebft 'b\u1ea3n ph\u00e1n quan ph\u1ea1t n\u0103m m\u01b0\u01a1i tr\u1ef1c, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf tham gia m\u1ed9t k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.'[\/footnote].<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o m\u1eabu gi\u1ea3i tr\u00ecnh khuy\u1ebft, d\u00f9ng b\u00eca g\u1ed7 ni\u00eam phong k\u1ef9, d\u00e1n \u0111\u1ec1 hi\u1ec7u, theo m\u1ed7i m\u00f9a g\u1eedi \u0111\u1ebfn b\u1ed9 theo quy \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c c\u01a1 quan k\u1ef9 thu\u1eadt \u1edf kinh \u0111\u00f4 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft c\u0169ng theo \u0111\u00f3. Trong m\u00f9a kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ho\u1eb7c c\u00f3 sai s\u00f3t, c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eeb quan ph\u00e1n s\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u1ea1t ti\u1ec1n, b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh \u0111\u00f4 do quan b\u1ea3n th\u00e2n t\u00e2u xin x\u00e9t duy\u1ec7t. C\u00e1c quan tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan, khi \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n, b\u1ed1n m\u00f9a t\u00e2u \u0111\u1ee7 n\u0103m, ch\u1edd chi\u1ebfu ch\u1ec9, theo quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a c\u01a1 quan m\u00ecnh \u0111\u1ec3 tham gia t\u1eadp h\u1ee3p[footnote] 'T\u1eadp' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' b\u1ed5 sung.[\/footnote], L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, theo b\u1ed1n m\u00f9a l\u1ea5y gi\u1ea3i tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n\n<p>[25] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, sai C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0u T\u1ea3i \u0111i c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf Thi\u1ec3m Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[27] L\u1ec7nh cho H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau[footnote]Ch\u1eef 'Th\u1ea7n' trong 'H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 33-6 ghi: 'Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, T\u1ea3 H\u1eefu V\u0169 L\u00e2m, Long V\u0169, Th\u1ea7n V\u0169 l\u00e0 L\u1ee5c Qu\u00e2n, m\u1ed7i qu\u00e2n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Th\u1ed1ng qu\u00e2n.' 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u00e9p Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau 'l\u00e0m qua ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n'. Nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote] d\u1eabn h\u00e0ng ngh\u00ecn d\u00e2n phu \u0111\u00e0o k\u00eanh, t\u1eeb Tr\u01b0\u1edfng X\u00e3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc D\u1ecb v\u1ec1 kinh, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng M\u1eabn. N\u01b0\u1edbc D\u1ecb xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb n\u00fai \u0110\u1ea1i Qu\u1ef9 \u1edf huy\u1ec7n M\u1eadt, ch\u1ea3y qua H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n, m\u1ed7i khi g\u1eb7p m\u01b0a l\u1edbn v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng g\u00e2y ng\u1eadp l\u1ee5t, h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng. Sau khi k\u00eanh \u0111\u00e0o xong, d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n lo l\u0169 l\u1ee5t, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y s\u00f4ng M\u1eabn c\u0169ng th\u00f4ng su\u1ed1t h\u01a1n.<\/p>\n\n<p>[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0110\u1ed7 Thao c\u00f9ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi <i>(X\u00e9t: \u0110\u1ed7 Thao nghi l\u00e0 \u0110\u1ed7 Di\u00ean Thao, b\u1ecb thi\u1ebfu ch\u1eef <i>\"Di\u00ean\"<\/i>.)<\/i> t\u1eeb Li\u00eau Ch\u00e2u v\u1ec1, Vua tha t\u1ed9i cho h\u1ecd, ban cho v\u1eadt ph\u1ea9m theo th\u1ee9 b\u1eadc. Khi D\u01b0\u01a1ng L\u00e2n t\u1eeb Ph\u1ee7 Ch\u00e2u v\u1ec1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n<p>[29] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ec9 d\u1ee5 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua ban chi\u1ebfu tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[30] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u1edf An l\u0103ng b\u1ecb s\u1eadp, hai tr\u0103m l\u00ednh thi c\u00f4ng b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i. Vua ra l\u1ec7nh ch\u00f4n c\u1ea5t, c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng tr\u1ea5n s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 xin v\u1ec1 h\u01b0u, m\u1ed7i khi tri\u1ec1u h\u1ed9i, n\u00ean cho \u0111\u1ee9ng \u1edf ban d\u01b0\u1edbi c\u1eeda Trung th\u01b0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, An Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfn xin ngh\u1ec9 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, Vua mu\u1ed1n t\u1ecf l\u00f2ng \u01b0u \u0111\u00e3i n\u00ean h\u1ea1 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"V\u00e0o th\u1eddi Chu Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn, c\u00f3 s\u1eafc r\u1eb1ng: 'C\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u00e3 xu\u1ea5t tuy\u1ec3n, n\u1ebfu trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch[footnote] trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, ch\u1eef 'L\u1ecbch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1eadp', theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 59 ph\u1ea7n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean b\u1eadc Tri\u1ec1u t\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ee9ng sau l\u1ec7nh ch\u00e2u l\u1edbn, v\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 trong tri\u1ec1u, c\u0169ng nh\u01b0 t\u1eebng l\u00e0m ph\u00e1n quan c\u1ee7a hai s\u1ee9, thi\u1ebfu do\u00e3n c\u00e1c ph\u1ee7, sau khi b\u00e3i nhi\u1ec7m \u0111\u1ee7 m\u1ed9t n\u0103m; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m ph\u00e1n quan tr\u1ea1i ru\u1ed9ng c\u1ee7a hai phi\u00ean, th\u01b0 k\u00fd, chi s\u1ee9, ph\u00e1n quan ph\u00f2ng ng\u1ef1 v\u00e0 \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n, sau khi b\u00e3i nhi\u1ec7m \u0111\u1ee7 hai n\u0103m: \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tuy\u1ec3n ch\u1ecdn kh\u00e1c \u0111\u00e3 qua ba k\u1ef3 tuy\u1ec3n tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch \u0111\u1ec3 tang, quan x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng kh\u00f4ng c\u00f2n k\u1ef3 tuy\u1ec3n n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m, th\u00ec cho n\u1ed9p \u0111\u01a1n t\u1ea1i Nam T\u00e0o, d\u1ef1a theo quy t\u1eafc s\u1eafc l\u1ec7nh m\u00e0 ki\u1ec3m tra kh\u00f4ng c\u00f3 sai ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. N\u1ebfu s\u1ee3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn th\u1eddi h\u1ea1n v\u00e0 th\u1ee9 b\u1eadc, mu\u1ed1n quay l\u1ea1i c\u1eeda tuy\u1ec3n c\u0169ng cho ph\u00e9p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m suy, tu\u1ea7n, ph\u00e1n quan qu\u00e2n s\u1ef1, v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3 xu\u1ea5t tuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo s\u1ed1 l\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1ee7a ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 x\u00e9t duy\u1ec7t, \u01b0u ti\u00ean x\u1ebfp h\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc. C\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan th\u00ec theo l\u1ec7 g\u1eedi \u0111\u1ebfn B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra r\u1ed3i chuy\u1ec3n cho Thuy\u00ean quan'. Nay d\u1ef1a theo nguy\u00ean s\u1eafc m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u1ea5y L\u1ec7nh huy\u1ec7n C\u1ee7ng ki\u00eam l\u00e0m L\u1ec7nh \u0111\u00e0i An L\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[34] \u0110em qu\u00e2n h\u00e0ng c\u1ee7a Li\u00eau Ch\u00e2u chia v\u00e0o \u0111\u1ed9i Hi\u1ec7u Thu\u1eadn, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i l\u1eadp th\u00e0nh qu\u00e2n Ho\u00e0i \u00c2n.<\/p>\n\n<p>[35] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tu\u1ebf c\u1ed1ng, gi\u00fap vi\u1ec7c d\u1eddi \u0111\u1ed5i v\u1ecb tr\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng An L\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[36] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 \u0110inh S\u1eedu, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u1ed1c c\u00f9ng n\u1eafm quy\u1ec1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, C\u1ed1c vu c\u00e1o T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu l\u00e0 Th\u00f4i T\u1ee5ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c l\u00e0 C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 xin ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng k\u1ef3 l\u1ec7nh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u1eabn Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau l\u00e0m ch\u1ee9ng. Vua g\u1ecdi Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi s\u1ef1 vi\u1ec7c, Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau bi\u1ebft C\u1ed1c kh\u00f4ng ngay th\u1eb3ng, b\u00e8n c\u1edfi m\u0169 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i r\u1eb1ng C\u1ed1c l\u1eeba d\u1ed1i tr\u00ean. Vua kh\u00f4ng vui.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Ph\u01b0\u1edfng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng v\u0169 h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, T\u1ee5ng l\u00e0m B\u1ea3o \u0111\u1ea1i h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3. Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau li\u1ec1n ba l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 h\u01b0u, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u1ec1 h\u01b0u v\u1edbi nguy\u00ean ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, ph\u00e0m quan vi\u00ean kinh \u0111\u00f4 t\u1eeb th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n b\u1ed9 L\u1ea1i, \u0111\u1ebfn khi Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau v\u1ec1 h\u01b0u, m\u1edbi d\u00f9ng quan kh\u00e1c t\u1ea1m quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, thay \u0111\u1ed5i kh\u00e1 nhi\u1ec1u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, quan vi\u00ean kinh \u0111\u00f4 t\u1eeb th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, \u0111\u1ec1u do Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00e1c ph\u1ee7 s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd tri\u1ec7u b\u1ed5, c\u00e1c ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ea1i tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. <i>(Theo s\u00e1ch \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019, nh\u01b0ng v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Long, Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh \u0111\u00e3 t\u1ea1m quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u1edf L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n r\u1ed3i. C\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o thuy\u1ec1n, ban th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 th\u1ee7y qu\u00e2n theo th\u1ee9 b\u1eadc. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[38] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n \u00c2m Th\u00e0nh thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh qu\u00e2n Quang H\u00f3a.<\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Di\u1ec7u c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Chu Th\u1ea9m Ng\u1ecdc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c nhau. Th\u1ea9m Ng\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Ph\u1ea7n, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Th\u1eeba T\u1ea5n. <i>(S\u00e1ch \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 7, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1eeba T\u1ea5n l\u00e0m ch\u00e2u Ph\u1ea7n, nay g\u1ed9p l\u1ea1i m\u00e0 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[40] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, sai T\u1ea3 th\u1eadp di l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e1n tr\u1ea1m d\u1ecbch \u0111i \u0111\u1ebfn Ng\u0169 Nh\u1ea1c \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n\n<p>[41] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 khi \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh ho\u1eb7c thay th\u1ebf tr\u1edf v\u1ec1, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd m\u01b0\u1ee3n qu\u00e2n quan \u0111\u01b0a ti\u1ec5n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp ch\u1ed7 \u1edf v\u00e0 h\u00e0nh l\u00fd, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n\n<p>[42] L\u00fac \u0111\u1ea7u, \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ecf ti\u1ec1n l\u1edbn V\u0129nh Th\u00f4ng, theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a H\u00e0n Hi T\u1ea3i, \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111\u00e1ng hai. Hi T\u1ea3i t\u1eeb ch\u1ee9c Trung th\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00fac ti\u1ec1n s\u1ee9. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Nghi\u00eam T\u1ee5c nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i ti\u1ec1n s\u1eaft kh\u00f4ng ti\u1ec7n, Hi T\u1ea3i tranh lu\u1eadn t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, gi\u1ecdng n\u00e9t \u0111\u1ec1u gay g\u1eaft. B\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 Gi\u00e1m, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng ti\u1ec1n s\u1eaft, Hi T\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, ki\u00eam ch\u1ee9c C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110i\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129. D\u00e2n gian nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea5u ti\u1ec1n c\u0169, ti\u1ec1n c\u0169 ng\u00e0y c\u00e0ng \u00edt, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c, bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 thu\u1eadn theo l\u00f2ng d\u00e2n. Quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng b\u1ed5ng l\u1ed9c, nh\u01b0ng d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3, v\u00ec th\u1ebf gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n, Hi T\u1ea3i c\u0169ng t\u1ef1 h\u1ed1i h\u1eadn. <i>(Hi T\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00fac ti\u1ec1n s\u1ee9, s\u00e1ch 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean' v\u00e0 'S\u00f3c K\u00fd' ghi l\u00e0 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 2 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, ki\u00eam ch\u1ee9c C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110i\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m, nay ghi chung t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[43] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o k\u1ef5 binh th\u01b0\u1eddng b\u1ecb c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng s\u1eed d\u1ee5ng, l\u00e0m m\u1ea5t vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n, t\u1eeb nay c\u1ea5m ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[44] Quy\u1ec1n Tri c\u1ed1ng c\u1eed \u0110\u00e0o C\u1ed1c t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n\n<p>[45] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00f9ng 1, b\u1ed5 nhi\u1ec7m D\u0129nh Ch\u00ed, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2u qu\u00e2n s\u1ef1 Ph\u00e1n quan B\u00e1c Ch\u00e2u, l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c T\u00e1 lang. Ch\u00ed \u1ee9ng thi khoa Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh N\u0103ng tr\u1ef1c ng\u00f4n C\u1ef1c gi\u00e1n, b\u00e0i thi \u0111\u1ed1i s\u00e1ch h\u1ee3p \u00fd Vua n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. <i>(Ch\u00ed, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea3i xem x\u00e9t ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n, n\u01a1i n\u00e0o h\u1ea1n h\u00e1n n\u1eb7ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c mi\u1ec5n thu\u1ebf, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1edd b\u00e1o.<\/p>\n\n<p>[47] Ra l\u1ec7nh cho H\u00e0 Trung Ph\u1ee7 m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i.<\/p>\n\n<p>[48] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u1ea3i t\u00e1ng Tuy\u00ean T\u1ed5 Chi\u00eau V\u0169 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf v\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng Th\u00e1i H\u1eadu t\u1ea1i An L\u0103ng, Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng H\u1eadu V\u01b0\u01a1ng th\u1ecb v\u00e0 Hi\u1ebfu Hu\u1ec7 Ho\u00e0ng H\u1eadu H\u1ea1 th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p t\u00e1ng.<\/p>\n\n<p>[49] Th\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ph\u00f3 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 nh\u01b0ng kh\u00f3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh danh x\u01b0ng, b\u00e8n tri\u1ec7u H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c h\u1ecfi: <i>\"Ch\u1ee9c quan n\u00e0o th\u1ea5p h\u01a1n Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng m\u1ed9t b\u1eadc?\"<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u00e0o C\u1ed1c \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 ch\u1ee9c Tham tri c\u01a1 v\u1ee5, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00f4ng tuy\u00ean ch\u1ebf, kh\u00f4ng \u00e1p ban, kh\u00f4ng c\u1ea7m \u1ea5n, kh\u00f4ng l\u00ean ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng Tuy\u00ean huy s\u1ee9 l\u00e0m vi\u1ec7c[footnote]ch\u1ec9 l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng Tuy\u00ean huy s\u1ee9 l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1eef 'Huy' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Vi\u1ec7n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 1 m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ri\u00eang v\u1ecb tr\u00ed g\u1ea1ch ph\u00eda sau t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, cu\u1ed1i chi\u1ebfu ghi ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc th\u1ea5p h\u01a1n t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0i ch\u1eef, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n ph\u1ee5 c\u1ea5p \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, v\u00ec \u00fd c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh ngang h\u00e0ng v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u00e2y l\u00e0 d\u1ef1a theo 'Th\u00e1i T\u1ed5 T\u00e2n L\u1ee5c', 'B\u00e1ch Quan Bi\u1ec3u', v\u00e0 '\u0110\u1ea1i S\u1ef1 K\u00fd'. 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c' ch\u00e9p: Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf ng\u00f4i t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m, \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n ch\u00ednh s\u1ef1, Th\u00e1i T\u1ed5 nghi ng\u1edd \u00f4ng chuy\u00ean quy\u1ec1n, mu\u1ed1n d\u00f9ng Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 gh\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi m\u00ecnh, ch\u1ec9 cho h\u1ecd l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh Tuy\u00ean huy ph\u00f3 th\u01b0\u1ee3ng, v\u1ecb tr\u00ed \u1edf sau t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ch\u1ec9 ph\u1ee5ng h\u00e0nh ch\u1ebf th\u01b0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1eb3ng c\u1ea5p kh\u00e1c nhau. \u1ea4n trung th\u01b0 ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eef, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u do Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u00e3i gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ecb m\u00e0 th\u00f4i. Th\u00e1i T\u1ed5 lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, g\u1eb7p l\u00fac Tri\u1ec7u Phi\u1ec1n t\u1ed1 c\u00e1o, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u1ea1i ng\u00e0y \u0111\u00eam c\u00f4ng k\u00edch, L\u00f4i H\u1eefu C\u01a1 ki\u1ec7n vi\u1ec7c trung th\u01b0 l\u00e0m b\u1ea5t h\u1ee3p ph\u00e1p, Th\u00e1i T\u1ed5 b\u00e8n l\u1ec7nh cho Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia bi\u1ebft \u1ea5n, \u00e1p ban, \u0111\u1ec3 chia b\u1edbt quy\u1ec1n c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. X\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tham ch\u00ednh l\u00e0 do \u0110\u00e0o C\u1ed1c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, v\u00e0 l\u00fac n\u00e0y Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111ang \u0111\u1ed9c nhi\u1ec7m Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00e1n gh\u00e9t s\u1ef1 chuy\u00ean quy\u1ec1n c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean nay kh\u00f4ng theo.<\/i><\/p>\n<p><i>'Th\u00e1i T\u1ed5 T\u00e2n L\u1ee5c: \u0110\u1eadu Nghi Truy\u1ec1n' ch\u00e9p: Th\u00e1i T\u1ed5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i \u0110\u1eadu Nghi c\u00f3 ch\u00ednh tr\u1ef1c, mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 s\u1ee3 Nghi c\u1ee9ng r\u1eafn, li\u1ec1n \u0111\u1ec1 c\u1eed Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Theo \u0111\u00f3, Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh l\u00e0 do Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ti\u1ebfn c\u1eed, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c' ch\u00e9p kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Tuy nhi\u00ean, 'T\u00e2n Truy\u1ec7n' n\u00f3i Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1ee9c ch\u1ebf \u0110\u1eadu Nghi, 'C\u1ef1u Truy\u1ec7n' kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, e r\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u1eed th\u1ea7n L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u00e0n: X\u00e9t vi\u1ec7c c\u0169 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, B\u00f9i T\u1ecbch l\u00e0m B\u1ed9c x\u1ea1 tri ch\u00ednh s\u1ef1, \u0110\u1ed7 Y\u00eam l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu tham ngh\u1ecb tri\u1ec1u ch\u00ednh, Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m tham d\u1ef1 tri\u1ec1u ch\u00ednh, Ti\u00eau V\u0169 l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn tham ngh\u1ecb ch\u00ednh s\u1ef1, L\u01b0u K\u1ef5 l\u00e0m Ho\u00e0ng m\u00f4n th\u1ecb lang tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, L\u01b0u U C\u1ea7u l\u00e0m Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n tham tri c\u01a1 v\u1ee5, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, Cao T\u00f4ng t\u1eebng mu\u1ed1n d\u00f9ng Qu\u00e1ch \u0110\u00e3i C\u1eed l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, sau \u0111\u00f3 b\u1ea3o Th\u00f4i Tri \u00d4n r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e3i C\u1eed v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kinh nghi\u1ec7m c\u00f2n non, ch\u01b0a th\u1ec3 c\u00f9ng c\u00e1c khanh \u0111\u1ed3ng danh x\u01b0ng.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh h\u1ecd \u1edf Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 c\u00f9ng nh\u1eadn l\u1ec7nh ti\u1ebfn ch\u1ec9 b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Theo \u0111\u00f3, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 th\u1ea5p h\u01a1n Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Nay \u0110\u00e0o C\u1ed1c kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1eabn vi\u1ec7c c\u0169 th\u1eddi H\u00e1n v\u1ec1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u00f3 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, l\u1ea1i l\u1ea5y Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00e0m ch\u1ee9c th\u1ea5p h\u01a1n Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, l\u00e0 sai l\u1ea7m c\u1ee7a \u0110\u00e0o C\u1ed1c. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec1u ti\u1ebfc cho vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tri\u1ec7u Bi\u1ec1n, nguy\u00ean Th\u00e1i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m Tam ty. Bi\u1ec1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec1n Ch\u00e2u. <i>(Bi\u1ec1n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[51] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng L\u01b0u Quang Ngh\u0129a d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn L\u1ed9 Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ra l\u1ec7nh v\u1eadn chuy\u1ec3n ba v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c t\u1eeb Kinh Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf Linh V\u0169. <i>(S\u00e1ch 'T\u00e2n l\u1ee5c' v\u00e0 'C\u1ef1u l\u1ee5c' l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[53] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, truy phong Hi\u1ebfu Hu\u1ec7 Ho\u00e0ng h\u1eadu, ch\u1ec9 l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd t\u1ea1i l\u0103ng, d\u00e2ng c\u00fang th\u1ee9c \u0103n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y. \u0110\u1ebfn khi Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng h\u1eadu b\u0103ng, m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp mi\u1ebfu ri\u00eang. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, \u0111\u01b0a hai v\u1ecb ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0o th\u1edd chung m\u1ed9t \u0111i\u1ec7n, kh\u00e1c ph\u00f2ng, Hi\u1ebfu Minh \u1edf tr\u00ean, Hi\u1ebfu Hu\u1ec7 \u1edf d\u01b0\u1edbi, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u00f2a Hi\u1ebfn. Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ph\u1ee7, ty, t\u1ef1, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea1i d\u1ecbch gi\u00e0 c\u1ea3 th\u00ec cho ph\u00e9p con em thay th\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[54] V\u0129nh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ba tr\u0103m hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u h\u1ed9 d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n nu\u00f4i b\u00f9a \u0111\u1ed9c. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u1ea5y \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o vi\u1ec7c d\u1ecbch, v\u00e0 l\u00e0ng x\u00f3m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00f4ng gia.<\/p>\n\n<p>[55] D\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00ea, T\u1ef1, T\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp l\u1eabn nhau, sai \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Ng\u01b0u Do\u00e3n <i>(Do\u00e3n, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i> mang chi\u1ebfu d\u1ee5, sau \u0111\u00f3 y\u00ean \u1ed5n. <i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'H\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'Ch\u00ednh s\u1eed', \u0111\u1ec1u ghi trong th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[56] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan \u0111\u00e0i t\u1ec9nh, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, Qu\u1ed1c t\u1eed t\u01b0 nghi\u1ec7p, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c quan b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u1eefa c\u00e1c quan trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u, r\u1ed3i ban h\u00e0nh. <i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'L\u1ec5 ch\u00ed', ghi k\u00e8m th\u00e1ng t\u01b0.)<\/i><\/p>\n\n<p>[57] M\u00f9a h\u00e8, th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, chi\u1ebfu l\u1ea5y h\u1ea1 cung c\u1ee7a An L\u0103ng c\u0169 l\u00e0m Ph\u1ee5ng Ti\u00ean T\u01b0 Ph\u00fac Thi\u1ec1n vi\u1ec7n, r\u1ed3i r\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5 v\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0o th\u1edd.<\/p>\n\n<p>[58] \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Cao T\u00edch v\u00ec em l\u00e0 Ti\u1ec3n \u1ee9ng thi ti\u1ebfn s\u0129, nh\u1edd Khai Phong ph\u1ee7 suy quan ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam l\u00e0 Th\u1ea1ch Hi T\u1ea3i xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ea7u. Ti\u1ec3n v\u0103n t\u1eeb k\u00e9m c\u1ecfi, Hi T\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, T\u00edch l\u1ea5y l\u00e0m h\u1eadm h\u1ef1c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua n\u00f3i Hi T\u1ea3i ph\u1ee5 t\u00e1 kh\u00f4ng ra g\u00ec. Vua b\u1ea3o ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a r\u1eb1ng: <i>\"N\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Hi T\u1ea3i.\"<\/i> Quang Ngh\u0129a \u0111\u00e1p: <i>\"Hi T\u1ea3i l\u00e0m quan c\u1ea7n m\u1eabn, \u0111\u00e2y h\u1eb3n l\u00e0 do Cao T\u00edch gi\u00e8m pha.\"<\/i> Vua ch\u1ee3t hi\u1ec3u ra, mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i T\u00edch nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u1edb. Nh\u00e2n l\u00fac sai T\u00edch \u0111i s\u1ee9 Thanh Ch\u00e2u, T\u00edch nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Qu\u00e1ch S\u00f9ng, \u0111i qua c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u1eady th\u1ebf hung h\u00e3n, l\u1ea1i t\u1eebng vi\u1ebft th\u01b0 cho Th\u1ee9 s\u1eed L\u1ec5 Ch\u00e2u nh\u1edd xin \u00e1o c\u00e0 sa cho nh\u00e0 s\u01b0, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 tra x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 Lai Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, T\u00f4ng ch\u00ednh thi\u1ebfu khanh Tri\u1ec7u L\u1ec7 v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng, b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u00f3a t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5 quan, tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n. <i>(Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 T\u00f4ng ch\u00ednh khanh Tri\u1ec7u L\u1ec7.)<\/i><\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[61] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 Khai Phong do\u00e3n, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Quang Ngh\u0129a ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, S\u01a1n Nam T\u00e2y \u0111\u1ea1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quang M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[62] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Chi\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Qu\u00fd Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, l\u00fac \u1ea5y 17 tu\u1ed5i. \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ho\u00e0ng t\u1eed ra kh\u1ecfi cung li\u1ec1n phong V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng Vua cho r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u00e0nh ni\u00ean, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u1ea3m b\u1edbt l\u1ec5 nghi, kh\u00f4ng theo quy ch\u1ebf c\u0169.<\/p>\n\n<p>[63] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, phong Qu\u00e1ch T\u00f2ng Ngh\u0129a, nguy\u00ean l\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Ninh, l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u1ed9 Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f2ng Ngh\u0129a t\u1eeb T\u1eeb Ch\u00e2u v\u00e0o tri\u1ec1u <i>(T\u00f2ng Ngh\u0129a v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb Sa \u0110\u00e0, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u01b0\u1edbc v\u1ecb v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n)<\/i>. Vua tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u1ea7u trong s\u00e2n \u0111i\u1ec7n. T\u00f2ng Ngh\u0129a thay y ph\u1ee5c, c\u01b0\u1ee1i l\u1eeba, phi n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i, \u0111\u00e1nh c\u1ea7u r\u1ea5t \u0111i\u00eau luy\u1ec7n, mong nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ch\u00fa \u00fd. Khi xong vi\u1ec7c, Vua tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o ban t\u1ecda, n\u00f3i: <i>\"K\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ee7a khanh qu\u1ea3 th\u1eadt tinh x\u1ea3o, nh\u01b0ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1eadc t\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbng.\"<\/i> T\u00f2ng Ngh\u0129a x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 lui v\u1ec1.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 T\u00f2ng Ngh\u0129a t\u00edch l\u0169y h\u00e0ng v\u1ea1n v\u00e0ng, c\u00f3 ngh\u00ecn \u0111\u1ea7y t\u1edb, h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u1ef1a trong chu\u1ed3ng. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 gi\u00e0u m\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng mang \u00fd chuy\u00ean quy\u1ec1n, nh\u01b0ng uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Vua ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi d\u1ea7n m\u1ea5t hy v\u1ecdng. T\u00f2ng Ngh\u0129a d\u1eddi tr\u1ea5n v\u1ec1 H\u00e0 Trung, th\u01b0\u1eddng bu\u1ed3n b\u00e3, n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>\"T\u00f2ng Ngh\u0129a l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i nh\u1ecf m\u1ecdn, suy s\u1ee5p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, ch\u1eafc s\u1ebd b\u1ecb anh h\u00f9ng ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh c\u1ea7u c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i, c\u00f3 s\u00e1ch ch\u00e9p r\u1eb1ng T\u00f2ng Ngh\u0129a t\u1eeb T\u1eeb Ch\u00e2u v\u00e0o tri\u1ec1u. S\u00e1ch 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n' ch\u00e9p r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra khi \u00f4ng t\u1eeb H\u1ed9 Qu\u1ed1c v\u00e0o tri\u1ec1u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c. Ch\u01b0a r\u00f5 \u0111\u00e2u l\u00e0 \u0111\u00fang.)<\/i><\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong L\u01b0u Hi C\u1ed5, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, quy\u1ec1n tri Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7, l\u00e0m quy\u1ec1n tri T\u1ea7n Ch\u00e2u. Ch\u00e2u n\u00e0y gi\u00e1p bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Nhung, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. Hi C\u1ed5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, d\u00f9ng \u01a1n \u0111\u1ee9c v\u00e0 uy t\u00edn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c, b\u1eaft con em c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0m con tin, ng\u01b0\u1eddi Nhung kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m ph\u00e1p n\u1eefa.<\/p>\n\n<p>[65] T\u1ea3 B\u1ed9c x\u1ea1 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean cha l\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00fac Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng T\u1ed9 <i>(T\u1ed9, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4)<\/i> xin v\u1ec1 h\u01b0u. T\u1ed9 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 d\u00e2ng s\u1edb, nh\u01b0ng ngh\u0129 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, phong T\u1ed9 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ea3 L\u0129nh qu\u00e2n V\u1ec7, cho v\u1ec1 h\u01b0u. T\u1ed9 gi\u1eadn d\u1eef m\u1eafng Ph\u1ed5: <i>\"Ta s\u1ee9c l\u1ef1c ch\u01b0a suy, m\u00e0y mu\u1ed1n gi\u1eef ch\u1eafc danh v\u1ecb m\u00e0 t\u1ed1ng ta v\u00e0o ch\u1ed1n giam c\u1ea7m.\"<\/i> \u00d4ng \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng g\u1eady \u0111\u00e1nh, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n khuy\u00ean gi\u1ea3i n\u00ean kh\u00f4ng l\u00e0m.<\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ao Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n v\u00e0 v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[67] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00f4ng cung tam s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ee9c quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m, b\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 nh\u1ecb ph\u1ea9m, n\u1ebfu tr\u0103m quan d\u00e2ng bi\u1ec3u, kh\u00f4ng bi\u1ebft ai s\u1ebd \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.\"<\/i> Vua ban chi\u1ebfu cho hai c\u01a1 quan b\u00e0n b\u1ea1c. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1eadu Nghi v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u: <i>\"B\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 b\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a tr\u0103m quan, c\u00f2n \u0111\u00f4ng cung tam s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ee9c quan c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, n\u00ean l\u1ea5y b\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.\"<\/i> Vua nghe theo. <i>(\u0110o\u1ea1n bi\u1ec3u s\u1edb n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ghi ch\u00e9p chi ti\u1ebft, c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i theo c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p sau.)<\/i><\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ea5y T\u1ea3 v\u0169 l\u00e2m qu\u00e2n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Ti\u1ebfn t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd Thi\u1ec3m ch\u00e2u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho \u0111i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Di\u00ean Phi c\u00f9ng x\u1eed l\u00fd ch\u00e2u s\u1ef1. <i>(Di\u00ean Phi, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[69] Th\u00e1ng n\u00e0y, c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 Quan T\u00e2y b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u.<\/p>\n\n<p>[70] Th\u1ea3 ngh\u00ecn t\u00f9 binh qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n, ban cho \u00e1o gi\u00e0y, cho nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u00e1c huy\u1ec7n kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[71] Th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n. Khi tr\u1edf v\u1ec1, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 m\u1edbi, xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh hai ch\u00e2u Giai v\u00e0 Th\u00e0nh tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.<\/p>\n\n<p>[73] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 tr\u00ecnh l\u00ean b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh chi ti\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn ch\u1ee9c quan Thi\u1ebfu do\u00e3n v\u00e0 M\u1ea1c ch\u1ee9c do H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u01b0u t\u00fa trong k\u1ef3 thi ph\u00e1n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, ho\u1eb7c \u0111\u1ed7 ph\u00e1n trung trong k\u1ef3 thi c\u1eedu kinh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 s\u01a1 \u0111\u1eb3ng; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ph\u00e1n h\u1ea1 th\u00ec theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c Qu\u00e2n s\u1ef1 suy quan ho\u1eb7c Qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan \u1edf Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng s\u0129 lang, th\u1eed ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 lang. Sau ba n\u0103m \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, L\u01b0\u1ee1ng ph\u1ee7 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan, Qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c Th\u1eeba ph\u1ee5ng lang, th\u1eed ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau ba n\u0103m n\u1eefa \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00e1n quan, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c Tuy\u00ean \u0111\u1ee9c lang, th\u1eed ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 ki\u00eam Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed. Sau hai n\u0103m \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, L\u01b0\u1ee1ng ph\u1ee7, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9, Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c Tri\u1ec1u t\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, th\u1eed ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd ty tr\u1ef1c ki\u00eam Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed. Sau m\u1ed9t n\u0103m, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i ho\u1eb7c Thi\u1ebfu do\u00e3n c\u00e1c ph\u1ee7.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau m\u1ed9t n\u0103m n\u1eefa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi danh s\u00e1ch l\u00ean Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, v\u00e0 t\u00f9y theo c\u1ea5p b\u1eadc quan ch\u1ee9c chia l\u00e0m b\u1ed1n h\u1ea1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c L\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9 ph\u00e1n quan tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu l\u1ea7n nh\u1eadm ch\u1ee9c ti\u1ebfp theo l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u quan ho\u1eb7c chuy\u1ec3n sang Hi\u1ebfn h\u00e0m.<\/i><\/p>\n<p><i>Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ecf 15 n\u0103m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda. M\u1ed7i nhi\u1ec7m k\u1ef3 k\u00e9o d\u00e0i ba n\u0103m, kh\u00f4ng t\u00ednh th\u00e1ng nhu\u1eadn. M\u1ed7i n\u0103m, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1ed9t l\u1ea7n. K\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u01b0\u1eddng theo l\u1ec7 ghi \"<\/i>trung<i>\" ho\u1eb7c \"<\/i>th\u01b0\u1ee3ng<i>\". N\u1ebfu b\u1ecb ph\u1ea1t \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u00e1nh gi\u00e1. N\u1ebfu \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3 xu\u1ea5t s\u1eafc, Nam t\u00e0o s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e1o c\u00f4ng t\u00edch \u0111\u1ec3 xin th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m s\u1ebd ho\u00e0n th\u00e0nh k\u1ef3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ee9 t\u01b0.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c do ph\u1ee7 b\u1ecb gi\u1ea3i t\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n tham gia t\u1eadp h\u1ee3p[footnote] 'Ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eefu', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 do t\u1ea5u th\u1ec9nh, s\u1ebd ghi k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00e0 c\u1ea5p gi\u1ea5y gi\u1ea3i do, theo quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn sau n\u00e0y. N\u1ebfu hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, nh\u01b0ng t\u1ed5ng s\u1ed1 ng\u00e0y \u0111\u1ee7 hai n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh nh\u01b0 m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch. N\u1ebfu b\u1ecb thay th\u1ebf do s\u1eafc l\u1ec7nh gi\u1ea3m bi\u00ean ch\u1ebf, s\u1ebd l\u1ea5y gi\u1ea5y gi\u1ea3i do c\u1ee7a nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 nh\u1eadm ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia t\u1eadp h\u1ee3p ngo\u00e0i th\u1eddi gian quy \u0111\u1ecbnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec l\u00fd do c\u00e1 nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c ho\u1eb7c vi ph\u1ea1m quy \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng xin c\u00e1o th\u00e2n, m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 ph\u1ea3i ch\u1edd hai n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia t\u1eadp h\u1ee3p, hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m, ba nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n tham gia t\u1eadp h\u1ee3p. N\u1ebfu nhi\u1ec7m k\u1ef3 hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p, ph\u1ea3i ch\u1edd m\u1ed9t n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1edd. N\u1ebfu sau khi b\u00e3i ch\u1ee9c m\u1edbi c\u1ea5p gi\u1ea5y gi\u1ea3i do, m\u1ed7i qu\u00fd vi ph\u1ea1m ph\u1ea3i ch\u1edd m\u1ed9t n\u0103m, hai qu\u00fd tr\u1edf l\u00ean ph\u1ea3i ch\u1edd hai n\u0103m.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 tang ho\u1eb7c kh\u00f4ng h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 m\u00e0 t\u1eeb ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u xem nh\u01b0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ea5y gi\u1ea3i do ho\u1eb7c gi\u1ea5y \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a b\u1ed9, ph\u1ea3i ch\u1edd m\u1ed9t n\u0103m. N\u1ebfu m\u1ea5t gi\u1ea5y t\u1edd nh\u01b0ng c\u00f3 gi\u1ea5y c\u00f4ng nh\u1eadn h\u1ee3p l\u1ec7, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m \u0111\u00e1nh gi\u00e1.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c theo quy \u0111\u1ecbnh ho\u1eb7c ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u1ecb b\u1ecf tr\u1ed1ng, ph\u1ea3i ch\u1edd ba n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia t\u1eadp h\u1ee3p[footnote] 'Ba n\u0103m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai n\u0103m', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c do s\u1eafc l\u1ec7nh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t[footnote] 'K\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] ho\u1eb7c b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c v\u00ec t\u1eebng b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n t\u1ed9i, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 s\u1ebd tham gia t\u1eadp h\u1ee3p theo th\u1eddi h\u1ea1n c\u1ee7a ch\u1ee9c v\u1ee5, v\u00e0 ph\u1ea3i xin gi\u1ea5y x\u00f3a \u00e1n \u1edf B\u1ed9 H\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng v\u00e0 mu\u1ed1n nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, s\u1ebd so s\u00e1nh l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t n\u0103m, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u00eanh l\u1ec7ch qu\u00e1 10 quan, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c Ph\u00f2ng, \u0110o\u00e0n ph\u00e1n quan tr\u1edf l\u00ean nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, sau khi b\u00e3i ch\u1ee9c ch\u1ec9 t\u00ednh th\u1eddi gian l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169 \u0111\u1ec3 tham gia t\u1eadp h\u1ee3p. K\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a c\u00e1c Thi\u1ebfu do\u00e3n c\u00e1c ph\u1ee7 c\u0169ng l\u1ea5y ba n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n.\"<\/i> \u0110\u1ebf \u0111\u1ed3ng \u00fd. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan ch\u1ee9c d\u1ea7n c\u00f3 quy c\u1ee7.<\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c c\u00f9ng \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed N\u1ed9i Ho\u00e0ng l\u00e0 S\u01b0 T\u1ee5ng c\u00f9ng 43 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n t\u1ea1i c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n.<\/p>\n\n<p>[75] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ra l\u1ec7nh c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u00e0m quan n\u1eafm ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed.<\/p>\n\n<p>[76] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1eafc kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ea5y l\u00faa.<\/p>\n\n<p>[77] B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp Ty Chi\u1ebft b\u00e1c t\u1ea1i khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng, c\u1ea5m c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u01b0\u1ee3t qua s\u00f4ng. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u00e1o v\u1edbi \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7, lo r\u1eb1ng h\u1ecd l\u1ee3i d\u1ee5ng th\u1ebf l\u1ef1c Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 x\u00e2m l\u1ea5n. <i>(Trong 'Qu\u1ed1c s\u1eed L\u00fd D\u1ee5c truy\u1ec7n' l\u1ea1i ghi r\u1eb1ng n\u0103m nay do Giang Nam li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb \u0111\u00f3i k\u00e9m, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho ph\u00e9p v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u1ec3 chi\u1ebft b\u00e1c v\u00e0 ki\u1ebfm c\u1ee7i, kh\u00e1c v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[78] Th\u00e1ng n\u00e0y, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 phong con tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Tr\u1ecdng Ng\u1ee5 l\u00e0m Thanh Nguy\u00ean c\u00f4ng, con th\u1ee9 l\u00e0 Tr\u1ecdng Nghi l\u00e0m Tuy\u00ean Th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[79] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o, t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn t\u1eadp h\u1ee3p \u1ee9ng tuy\u1ec3n, ph\u1ea3i ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nhi\u1ec1u nhi\u1ec7m k\u1ef3, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, nh\u00e2n t\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ghi t\u00ean g\u1eedi \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o x\u00e9t duy\u1ec7t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2n nh\u1eafc t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00e1ch ch\u1ecdn quan ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e2m ni\u00ean, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi c\u00f3 khi b\u1ecb ch\u00ecm trong ch\u1ee9c nh\u1ecf. <i>(S\u00e1ch 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' ghi v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, nay theo l\u1ec7 c\u0169, c\u1ea3 'T\u00e2n l\u1ee5c' v\u00e0 'C\u1ef1u l\u1ee5c' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[80] M\u00f9a thu, th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan trong ng\u00e0y kh\u1edfi c\u01b0 \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c quan c\u1ee7a L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i chia th\u00e0nh hai nh\u00f3m \u0111\u1ee9ng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n nhau, c\u00e1c Kim ng\u00f4 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ee9ng \u1edf ph\u00eda tr\u00ean c\u1ee7a nh\u00f3m m\u00ecnh. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00e1c quan \u0111\u00e0i t\u1ec9nh v\u00e0 Kim ng\u00f4 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u00e0ng th\u1ecb t\u00f2ng, m\u1ed7i khi kh\u1edfi c\u01b0 \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng ngang ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m. Nh\u00e2n th\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ee9ng sau Th\u1eadp di v\u00e0 B\u1ed5 khuy\u1ebft, Vua b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u1ed5 l\u00e0 c\u1ef1u t\u01b0\u1edbng, sao l\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady?\"<\/i> Li\u1ec1n ra l\u1ec7nh s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn Ty T\u1ea1o thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n vi\u00ean.<\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i Tr\u1ea5n Ngh\u00eanh Loan th\u00e0nh qu\u00e2n Ki\u1ebfn An.<\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh thi\u1ebft l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n tr\u00e0 t\u1ea1i Kinh s\u01b0, Ki\u1ebfn An, H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 K\u1ef3 Kh\u1ea9u. T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 T\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea5m d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 t\u01b0 nh\u00e2n, quy \u0111\u1ecbnh ph\u1ea1t ti\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n t\u1eeb 10 c\u00e2n \u0111\u1ebfn 300 c\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho d\u00e2n n\u1ed9p tr\u1eeb thu\u1ebf, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u do quan mua. Ai d\u00e1m gi\u1ea5u di\u1ebfm kh\u00f4ng n\u1ed9p quan ho\u1eb7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p s\u1ebd b\u1ecb t\u1ecbch thu. T\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1eeb 100 ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea1t 70 tr\u01b0\u1ee3ng; t\u1eeb 8 quan ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111i l\u00e0m lao d\u1ecbch. Quan l\u1ea1i d\u00f9ng tr\u00e0 c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1eeb 500 ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y 2.000 d\u1eb7m; t\u1eeb 1 quan 500 ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean ho\u1eb7c mang v\u0169 kh\u00ed bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 t\u01b0 nh\u00e2n b\u1ecb quan b\u1eaft, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p><i>(T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 T\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn x\u1eed t\u1eed, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch 'B\u1ea3n Ch\u00ed', thu\u1ed9c n\u0103m n\u00e0y, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p sau ph\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00fd tr\u00e0.)<\/i><\/p>\n\n<p>[84] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan v\u0103n v\u0169 t\u1eeb gi\u00e3, b\u00e1i ki\u1ebfn v\u00e0 t\u1ea1 \u01a1n \u1edf ch\u00ednh nha ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean Ng\u1ef1 S\u1eed \u0110\u00e0i th\u00f4ng qua C\u00e1p M\u00f4n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n. Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua tri\u1ec7u B\u1ed9 th\u1ef1 binh m\u00e3 Quan Nam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Y\u00ean t\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khi\u00eam h\u1ecfi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u00ednh nha kh\u00f4ng c\u00f3 phi\u00ean, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o \u0111\u1ed1i. Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, h\u1ecfi, c\u00e1c quan theo l\u1ec7 c\u0169 tr\u1ea3 l\u1eddi, Vua b\u1ea5t b\u00ecnh, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c vi\u1ec7c b\u00e1i ki\u1ebfn, t\u1ea1 \u01a1n, t\u1eeb gi\u00e3, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ed1i, sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u00ednh nha; ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i g\u1ea5p th\u00ec mi\u1ec5n l\u1ec5 t\u1eeb gi\u00e3.<\/p>\n\n<p>[85] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kh\u1ed1 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Di T\u00f4n v\u00e0 Chu D\u1ecbch b\u00e1c s\u0129 H\u1ec1 T\u1ef1 c\u00f9ng kh\u1ea3o th\u00ed con em quan l\u1ea1i. H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c nh\u1edd H\u1ec1 T\u1ef1 gi\u00fap con m\u00ecnh l\u00e0 Ti\u1ec3n. Ti\u1ec3n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch kh\u00f4ng th\u00f4ng, nh\u01b0ng H\u1ec1 T\u1ef1 l\u1ea1i b\u00e1o l\u00e0 \u0111\u1ed7, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ti\u1ebfn m\u00e3 c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n Trung t\u1ec9nh. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 S\u1eed ph\u1ee7 x\u00e9t. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 9, H\u1ec1 T\u1ef1 b\u1ecb t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0 h\u1ed9 tham qu\u00e2n \u1edf C\u00e0n Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng Di T\u00f4n kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu. \u0110\u00e0o C\u1ed1c b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng hai th\u00e1ng.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Di T\u00f4n l\u00e0 con c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng B\u00e1.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, b\u00e8n theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi c\u1eed v\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed b\u1eeba b\u00e3i. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu ban h\u00e0nh. <i>(Chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1eddi Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c n\u0103m th\u1ee9 hai, s\u1eed c\u0169 c\u00f3 ch\u00e9p, nh\u01b0ng 'Th\u00f4ng Gi\u00e1m' kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[87] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Nam di\u1ec7n binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u00e0m ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Phan M\u1ef9, L\u00e3ng ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Do\u00e3n S\u00f9ng Kha, Ho\u00e0nh ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng S\u00e2m ch\u00e2u, h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, gi\u1ebft ch\u1ebft th\u1ee9 s\u1eed L\u1ee5c Quang \u0110\u1ed3 v\u00e0 chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 K\u1ef5 Ng\u1ea1n U\u00e2n, qu\u00e2n c\u00f2n l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef Thi\u1ec1u ch\u00e2u. S\u00f9ng Kha l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, N\u1ed9i th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, V\u0169 d\u01b0 cung s\u1ee9 Thi\u1ec7u \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean Nam H\u00e1n ch\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>\"H\u00e1n th\u1eeba h\u01b0\u1edfng lo\u1ea1n l\u1ea1c t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u01b0 tr\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, may m\u1eafn v\u00ec Trung Qu\u1ed1c nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, chi\u1ebfn tranh ch\u01b0a lan \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng H\u00e1n ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u00eau ng\u1ea1o trong c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh, nay binh l\u00ednh kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1edd tr\u1ed1ng, m\u00e0 nh\u00e0 Vua kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 t\u1ed3n vong. Thi\u00ean h\u1ea1 lo\u1ea1n l\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, lo\u1ea1n l\u00e2u t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 tr\u1ecb, nay nghe n\u00f3i ch\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, s\u1ebd th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, th\u1ebf c\u1ee5c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, xin h\u00e3y chu\u1ea9n b\u1ecb binh l\u1ef1c, n\u1ebfu kh\u00f4ng, h\u00e3y \u0111em h\u1ebft ch\u00e2u b\u00e1u trong n\u1ed9i ph\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111i giao h\u1ea3o.\"<\/i> Nam H\u00e1n ch\u1ee7 m\u01a1 h\u1ed3 kh\u00f4ng lo l\u1eafng, gh\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng c\u1ee7a \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n, r\u1ea5t h\u1eadn \u00f4ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi s\u1ee3 h\u00e3i, nh\u1edb l\u1ea1i l\u1eddi \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n, b\u00e8n phong \u00f4ng l\u00e0m chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, d\u1eabn th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Quang Kh\u1ea9u. \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea7n ch\u00e2u. <i>(S\u00e1ch 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' trong truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n ch\u00e9p r\u1eb1ng qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u1eeba th\u1eafng h\u1ea1 Li\u00ean ch\u00e2u, L\u01b0u S\u01b0\u1edfng s\u1ee3 h\u00e3i, m\u1edbi d\u00f9ng \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n. X\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n\n<p>[88] V\u0129nh an ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung Chi\u1ebft \u0110\u1ee9c \u1ef6 qua \u0111\u1eddi. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, phong con trai \u00f4ng l\u00e0 Ng\u1ef1 Hu\u00e2n l\u00e0m b\u1ea3n ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, quy\u1ec1n tri ph\u1ee7 ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[89] Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3, L\u1ed7 qu\u1ed1c c\u00f4ng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u0103m, s\u1ee3 l\u00e0m \u00f4ng th\u00eam m\u1ec7t m\u1ecfi, b\u00e8n sai n\u1ed9i phu nh\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m. Nh\u00e0 Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t ti\u1ebfp \u0111\u00f3n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, n\u1ed9i phu nh\u00e2n t\u00e2u l\u00ean, Vua li\u1ec1n sai H\u00e0n l\u00e2m ty ban cho gi\u01b0\u1eddng g\u1ed7, b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u0103m \u00f4ng, n\u00f3i: <i>\"Khanh l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, sao l\u1ea1i t\u1ef1 kh\u1ed5 nh\u01b0 v\u1eady?\"<\/i> Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf Trung th\u01b0, kh\u00f4ng nh\u1eadn ri\u00eang ai v\u00e0o c\u1eeda, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f9ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng l\u00fac ngh\u00e8o h\u00e8n, c\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ed3 d\u00f9ng! C\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u1eady kh\u00f4ng s\u1eafm, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng.\"<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t t\u00ednh n\u00f3ng n\u1ea3y, gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, th\u00edch ch\u1ec9 tr\u00edch th\u1eb3ng m\u1eb7t, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u00d4ng t\u1eebng b\u1ea3o \u0111\u1ed3ng li\u1ec7p: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m h\u00edt v\u00e0o ba \u0111\u1ea5u gi\u1ea5m, m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.\"<\/i> T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i v\u1ec1 sau, c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng nh\u1eadn ti\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1eaft b\u1ecf. Ti\u1ec1n l\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban, \u00f4ng d\u00f9ng h\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 k\u1ebb c\u00f4 nhi, b\u1eefa \u0103n kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 m\u00f3n g\u00ec \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u00f4ng d\u1eb7n con l\u00e0 Ph\u1ea1m M\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin th\u1ee5y hi\u1ec7u, kh\u00f4ng kh\u1eafc bia m\u1ed9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t m\u1ea5t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, t\u1eb7ng Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, c\u1ea5p 500 t\u1ea5m l\u1ee5a, 100 h\u1ed9c l\u00faa v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch. Sau n\u00e0y, khi b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2 t\u00e1, Vua b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Tr\u1eabm nghe n\u00f3i Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t ngo\u00e0i nh\u00e0 \u1edf kh\u00f4ng t\u00edch l\u0169y t\u00e0i s\u1ea3n, qu\u1ea3 l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u00edch th\u1ef1c.\"<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng c\u0169ng t\u1eebng k\u00ednh tr\u1ecdng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n, \u00f4ng ca ng\u1ee3i c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u tri\u1ec1u, cho r\u1eb1ng gi\u1eef g\u00ecn quy c\u1ee7, coi tr\u1ecdng danh v\u1ecb, gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o, kh\u00f4ng ai v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u thi\u1ebfu s\u00f3t l\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ebft theo Th\u1ebf T\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n\n<p>[90] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o m\u00f9ng 1, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed S\u00e2m ch\u00e2u[footnote]Ch\u1eef 'S\u00e2m ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'B\u00e2n ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 271, 'Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n truy\u1ec7n' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n t\u00ednh t\u00e0n nh\u1eabn, th\u00edch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i: <i>\"H\u00e3y ch\u00e9m \u0111i!\"<\/i> Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i ph\u1ea3i ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi l\u01b0\u1ee1i g\u01b0\u01a1m. Khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Ho\u00e0nh ch\u00e2u, d\u00e2n ch\u00fang trong ch\u00e2u \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c b\u1ea3o nhau: <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng 'H\u00e3y ch\u00e9m \u0111i' \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, ch\u00fang ta bi\u1ebft l\u00e0m sao y\u00ean \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i><\/p>\n\n<p>[91] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, K\u1ef7 v\u01b0\u01a1ng Hi C\u1ea9n m\u1ea5t, l\u00e0 con trai th\u1ee9 ba c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4ng. <i>(Hi C\u1ea9n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[92] C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean hai ch\u00e2u To\u00e0n v\u00e0 Thi\u1ec7u c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ecba v\u1ecb c\u1ee7a ch\u00fang. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u coi l\u00e0 ch\u00e2u trung \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n\n<p>[93] \u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c th\u00e0nh \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.<\/p>\n\n<p>[94] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Tuy\u00ean Th\u00e0nh c\u00f4ng L\u00fd Tr\u1ecdng Nghi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m K\u1ef3 V\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 Ho\u00e0i Hi\u1ebfn. Tr\u1ecdng Nghi th\u00f4ng minh s\u1edbm, Chi\u00eau Hu\u1ec7 h\u1eadu h\u1ecd Chu r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, v\u00ec th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t m\u00e0 sinh b\u1ec7nh.<\/p>\n\n<p>[95] Th\u00e1ng 11, Chi\u00eau Hu\u1ec7 h\u1eadu c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng b\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[96] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u00e1n quan c\u1ee7a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh V\u0129 <i>(\u0110\u00ecnh V\u0129, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> khuy\u00ean Th\u00f4ng t\u1ea5u s\u1ee9, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u00e0i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec, m\u1ed9t s\u1edbm \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ecb g\u1ea7n Vua, n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1ef1 l\u1eadp \u0111\u1ea1i c\u00f4ng, l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i d\u01b0 lu\u1eadn? Chi b\u1eb1ng sai s\u1ee9 gi\u1ea3 k\u1ebft giao v\u1edbi n\u01b0\u1edbc B\u1eafc H\u00e1n, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u00e1t binh nam h\u1ea1, ta s\u1ebd t\u1eeb Ho\u00e0ng Hoa, T\u1eed Ng\u1ecd c\u1ed1c xu\u1ea5t binh \u1ee9ng chi\u1ebfn, khi\u1ebfn Trung Nguy\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i ph\u00f3 c\u1ea3 trong l\u1eabn ngo\u00e0i, nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ea5t Quan H\u1eefu c\u00f3 th\u1ec3 thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Chi\u00eau Vi\u1ec5n nghe theo, khuy\u00ean ch\u00faa Th\u1ee5c sai \u0110\u1ea1i tr\u00ecnh quan c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u00e0 T\u00f4n Ng\u1ed9, Hi\u1ec7u \u00fay qu\u00e2n H\u01b0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Thao v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Quy\u00ean mang th\u01b0 b\u1ecdc s\u00e1p b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ebfn g\u1eb7p ch\u00faa B\u1eafc H\u00e1n[footnote]Th\u01b0 b\u1ecdc s\u00e1p b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ebfn g\u1eb7p ch\u00faa B\u1eafc H\u00e1n: ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'khi\u1ec3n', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'di', nay theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 t\u0103ng qu\u00e2n \u1edf B\u1ea3o, H\u00e1n, h\u1eb9n v\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n c\u00f9ng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng kh\u1edfi binh. Khi T\u00f4n Ng\u1ed9 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, Ng\u1ea1n Thao l\u00e9n l\u1ea5y th\u01b0 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 M\u1ee5c Chi\u00eau T\u1ef1 <i>(Chi\u00eau T\u1ef1, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>, tr\u01b0\u1edbc kia d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng thu\u1eadt ph\u1ee5ng s\u1ef1 h\u1ecd Cao, l\u00fac n\u00e0y l\u00e0m Y quan c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u ki\u1ebfn, h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c, Chi\u00eau T\u1ef1 n\u00f3i: <i>\"Kinh Nam ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i h\u1ed9i t\u1ee5 c\u1ee7a T\u00e2y Xuy\u00ean, Giang Nam, Qu\u1ea3ng Nam. Nay \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i n\u00e0y, th\u00ec c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn v\u00e0o Th\u1ee5c.\"<\/i> Vua r\u1ea5t vui. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Vua nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 m\u00e0 Ng\u1ea1n Thao d\u00e2ng l\u00ean, xem xong c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"Ta \u0111\u00e3 c\u00f3 danh ngh\u0129a \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh ph\u00eda T\u00e2y r\u1ed3i.\"<\/i> B\u00e8n tha cho c\u1ea3 T\u00f4n Ng\u1ed9 v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Quy\u00ean, sai h\u1ecd ch\u1ec9 r\u00f5 h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng, v\u1ecb tr\u00ed ph\u00f2ng th\u1ee7, kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3. <i>(S\u00e1ch 'Ng\u0169 \u0110\u1ea1i s\u1eed' v\u00e0 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u1ec1u n\u00f3i T\u00f4n Ng\u1ed9 b\u1ecb bi\u00ean l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1eef, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do chi\u1ebfu th\u01b0, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady.)<\/i><\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua sai Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u00e0nh dinh T\u00e2y Xuy\u00ean, <i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' th\u00ec ch\u1ee9c n\u00e0y l\u00e0 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 ti\u1ec1n qu\u00e2n binh m\u00e3 thu\u1ed9c h\u00e0nh dinh T\u00e2y Xuy\u00ean.)<\/i> V\u0169 T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m ph\u00f3, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m; Ninh Giang <i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' l\u00e0 Giang Ninh)<\/i> ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0u Quang Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 Quy Ch\u00e2u, <i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' th\u00ec ch\u1ee9c n\u00e0y l\u00e0 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 ti\u1ec1n qu\u00e2n binh m\u00e3 thu\u1ed9c h\u00e0nh dinh T\u00e2y Xuy\u00ean.)<\/i> N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m. H\u1ee3p b\u1ed9 b\u1ed9 k\u1ef5 s\u00e1u v\u1ea1n, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. C\u1ea5p s\u1ef1 trung Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Qu\u00e2n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 m\u1eb7t t\u00e2y nam. <i>(H\u00e0n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t. V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u1ea5y ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m h\u00e0nh dinh, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, b\u1edfi l\u00fac n\u00e0y ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a T\u00e2y ph\u1ee7 ch\u01b0a cao.)<\/i><\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, n\u00ean ban chi\u1ebfu d\u1ee5, b\u1ea3o h\u1ecd chuy\u1ec3n h\u1ecda th\u00e0nh ph\u00fac, ai c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 h\u00e0ng, d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n lu\u1eadn ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129. H\u00e0nh dinh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 c\u1eeda, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c quan d\u00e2n, khai qu\u1eadt m\u1ed3 m\u1ea3, ch\u1eb7t ph\u00e1 c\u00e2y c\u1ed1i, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i theo qu\u00e2n ph\u00e1p. Vua sai B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111o \u0111\u1ea1c c\u1eeda H\u1eefu D\u1ecbch, ph\u00eda nam gi\u00e1p s\u00f4ng Bi\u1ec7n, x\u00e2y dinh th\u1ef1 cho ch\u00faa Th\u1ee5c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m gian, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[98] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, To\u00e0n B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng \u0111ai ng\u1ecdc v\u00e0ng, v\u1ea3i l\u1ee5a, ng\u1ef1a chi\u1ebfn, binh kh\u00ed \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i. Vua xu\u1ea5t hi\u1ec7n, trao b\u1ea3n \u0111\u1ed3 cho To\u00e0n B\u00e2n v\u00e0 h\u1ecfi: <i>\"T\u00e2y Xuy\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i><\/p>\n<p>To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"Ch\u00fang th\u1ea7n nh\u1edd uy tr\u1eddi, theo m\u01b0u k\u1ebf hay, th\u1eddi gian \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t t\u00ednh b\u1eb1ng ng\u00e0yi.\"<\/i><\/p>\n<p>Long Ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 S\u1eed Di\u00ean \u0110\u1ee9c <i>(Di\u00ean \u0110\u1ee9c, s\u1eed ch\u01b0a ch\u00e9p)<\/i> b\u01b0\u1edbc l\u00ean t\u00e2u: <i>\"N\u1ebfu T\u00e2y Xuy\u00ean \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1edbi, nh\u01b0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ebfn l\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 qu\u1ea3 c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng, an \u1ee7i kh\u00edch l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o To\u00e0n B\u00e2n: <i>\"H\u1ec5 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh tr\u1ea1i, ch\u1ec9 thu kh\u00ed gi\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, c\u00f2n ti\u1ec1n b\u1ea1c chia h\u1ebft cho chi\u1ebfn s\u0129, \u0111i\u1ec1u ta mu\u1ed1n ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[99] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, V\u0103n T\u01b0 s\u1ee9 Th\u01b0\u1eddng S\u1ea7m b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n; ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ed1ng Di\u00ean T\u01b0 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e0y v\u1ec1 Tr\u1ea7n Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i gi\u00e1m th\u1ee7 t\u1ef1 \u0111\u1ea1o, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 t\u1ed1 c\u00e1o.<\/p>\n\n<p>[100] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf c\u1eadn giao.<\/p>\n\n<p>[101] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vi\u1ec7n Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng t\u00e2u: <i>\"Ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n, t\u1ebf tr\u1eddi H\u1ea1o Thi\u00ean, n\u0103m ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ebf c\u00f9ng t\u1ebf. Nh\u01b0ng theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, ri\u00eang t\u1ebf X\u00edch \u0110\u1ebf l\u00e0 c\u1ea3m sinh, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ee9c H\u1ecfa. Trong m\u1ed9t ng\u00e0y, hai n\u01a1i c\u00f9ng t\u1ebf, l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m t\u1ebf l\u1ec5 nhi\u1ec1u, hu\u1ed1ng h\u1ed3 c\u00f9ng l\u00fac t\u1ebf hai ch\u1ed7, theo l\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Xin b\u1ecf ch\u1ed7 ng\u1ed3i c\u1ee7a X\u00edch \u0110\u1ebf trong t\u1ebf H\u1ea1o Thi\u00ean.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Mi\u1ebfu Chu V\u0103n V\u01b0\u01a1ng x\u01b0a t\u1ebf S\u01b0 Tr\u00f9 H\u00f9ng v\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng V\u1ecdng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Nay Th\u00e1i C\u00f4ng \u0111\u00e3 phong V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, xu\u00e2n thu h\u00e0nh l\u1ec5 Th\u00edch \u0110i\u1ec7n, xin ch\u1ec9 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng S\u01b0 Tr\u00f9 H\u00f9ng.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[102] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, sai T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u1ee5y Phi sang Giang Nam \u0111i\u1ebfu t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[103] Th\u1ee5c ch\u1ee7 nghe tin qu\u00e2n B\u1eafc tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn, b\u00e8n l\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng B\u1eafc di\u1ec7n h\u00e0nh dinh, Tri\u1ec7u S\u00f9ng Thao <i>(S\u00f9ng Thao, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, con c\u1ee7a \u0110\u00ecnh \u1ea8n, \u0110\u00ecnh \u1ea8n xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng th\u1ee9 hai)<\/i> l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, H\u00e0n B\u1ea3o Ch\u00ednh <i>(B\u1ea3o Ch\u00ednh, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> l\u00e0m Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, L\u00fd Ti\u1ebfn <i>(Ti\u1ebfn, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai)<\/i> l\u00e0m Ph\u00f3 chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. Th\u1ee5c ch\u1ee7 b\u1ea3o Chi\u00eau Vi\u1ec5n: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ng\u00e0y nay, do khanh tri\u1ec7u t\u1eadp, h\u00e3y g\u1eafng s\u1ee9c l\u1eadp c\u00f4ng cho Tr\u1eabm.\"<\/i><\/p>\n<p>Chi\u00eau Vi\u1ec5n th\u00edch \u0111\u1ecdc s\u00e1ch binh ph\u00e1p, t\u1ef1 cho m\u00ecnh c\u00f3 t\u00e0i m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c. Khi xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Th\u00e0nh \u0110\u00f4, Th\u1ee5c ch\u1ee7 sai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd H\u1ea1o c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ti\u1ec5n \u0111\u01b0a ngo\u00e0i th\u00e0nh. Chi\u00eau Vi\u1ec5n c\u1ea7m g\u1eady s\u1eaft \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n qu\u00e2n s\u1ef1, t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh nh\u01b0 Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, khi r\u01b0\u1ee3u say, vung tay n\u00f3i v\u1edbi H\u1ea1o: <i>\"L\u1ea7n n\u00e0y ta ra qu\u00e2n, ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u1ecbch m\u00e0 c\u00f2n s\u1ebd d\u1eabn hai ba v\u1ea1n qu\u00e2n hung d\u1eef n\u00e0y, l\u1ea5y Trung Nguy\u00ean d\u1ec5 nh\u01b0 l\u1eadt b\u00e0n tay.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[104] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, m\u00f9ng 1, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u1edf Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[105] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169.<\/p>\n\n<p>[106] K\u1ec3 t\u1eeb khi Th\u00e2n S\u01b0 H\u1eadu b\u1ecf tr\u1ed1n v\u1ec1, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n qu\u1ea3n l\u00fd L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, do \u0111\u00f3, m\u1ea5y ch\u1ee5c th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u1ebfn cung \u0111\u00ecnh xin c\u1eed t\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ea5y Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 Kh\u00fac Ng\u1ea1n Nhi\u00eau l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 T\u00e2y. <i>(S\u01b0 H\u1eadu, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean, Ng\u1ea1n Nhi\u00eau ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[107] Do vi\u1ec7c d\u00f9ng binh \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, Vua ban \u01a1n mi\u1ec5n thu\u1ebf thu cho d\u00e2n ch\u00e2u Quy, Thi\u1ec3m \u0111\u00e3 n\u1ed9p xong, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh v\u00e0o s\u1ed1 thu\u1ebf n\u0103m sau.<\/p>\n\n<p>[108] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u00e1c tr\u1ea1i C\u00e0n C\u1eeb \u0110\u1ed9, V\u1ea1n Nh\u1eadn, Y\u1ebfn T\u1eed, r\u1ed3i chi\u1ebfm H\u01b0ng Ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i b\u1ea3y ng\u00e0n qu\u00e2n Th\u1ee5c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, Th\u1ee9 s\u1eed Lam T\u01b0 Uy\u1ec3n r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef huy\u1ec7n T\u00e2y. To\u00e0n B\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh c\u00e1c tr\u1ea1i Th\u1ea1ch \u0110\u1ed3, Ng\u01b0 Quan, B\u1ea1ch Th\u1ee7y C\u00e1c g\u1ed3m h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i tr\u1ea1i, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3.<\/p>\n\n<p>[109] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn s\u1eeda so\u1ea1n l\u1ec5 c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[111] Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c l\u00e0 H\u00e0n B\u1ea3o Ch\u00ednh nghe tin H\u01b0ng Ch\u00e2u b\u1ecb ph\u00e1, b\u00e8n b\u1ecf S\u01a1n Nam r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef T\u00e2y Huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 S\u1eed Di\u00ean \u0110\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n ti\u00ean phong \u0111\u1ebfn, B\u1ea3o Ch\u00ednh nh\u00fat nh\u00e1t, s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m ra \u0111\u00e1nh, sai m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai, d\u1ef1a l\u01b0ng v\u00e0o th\u00e0nh, b\u00e0y tr\u1eadn c\u1ed1 th\u1ee7. Di\u00ean \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n Th\u1ee5c, truy b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ea3o Ch\u00ednh v\u00e0 ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 L\u00fd Ti\u1ebfn, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng. <i>(S\u00e1ch 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed' ch\u00e9p r\u1eb1ng B\u1ea3o Ch\u00ednh b\u1ecf H\u01b0ng Nguy\u00ean, gi\u1eef T\u00e2y Huy\u1ec7n. Qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh T\u00e2y Huy\u1ec7n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ea3o Ch\u00ednh. S\u00e1ch 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean' v\u00e0 'Th\u1ef1c L\u1ee5c' ch\u00e9p n\u01a1i b\u1eaft B\u1ea3o Ch\u00ednh l\u00e0 Tam Tuy\u1ec1n. 'Qu\u1ed1c S\u1eed' ch\u00e9p truy\u1ec7n B\u1ea3o Ch\u00ednh v\u00e0 L\u00fd Ti\u1ebfn gi\u1ed1ng v\u1edbi 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed', nay theo \u0111\u00f3.)<\/i> Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn c\u00f9ng m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch \u0111u\u1ed5i theo qu\u00e2n Th\u1ee5c qua Tam Tuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn Gia Xuy\u00ean, gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Th\u1ee5c ch\u1ee7 \u0111\u1ed1t ch\u00e1y c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef Gia Manh.<\/p>\n\n<p>L\u01b0u Quang Ngh\u0129a d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m, li\u00ean ti\u1ebfp ph\u00e1 c\u00e1c tr\u1ea1i T\u00f9ng M\u1ed9c, Tam H\u1ed9i, Vu S\u01a1n, gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng Nam Quang H\u1ea3i c\u00f9ng h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n, b\u1eaft s\u1ed1ng chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Vi\u00ean \u0110\u1ee9c Ho\u1eb1ng c\u00f9ng h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, l\u1ea1i ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n s\u00e1u ngh\u00ecn th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, qu\u00e2n Th\u1ee5c \u1edf Qu\u1ef3 Ch\u00e2u b\u1eafc c\u1ea7u phao ngang s\u00f4ng, tr\u00ean c\u1ea7u \u0111\u1eb7t ba t\u1ea7ng l\u1ea7u chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, hai b\u00ean s\u00f4ng b\u00e0y c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7. Khi Quang Ngh\u0129a xu\u1ea5t qu\u00e2n, Vua l\u1ea5y b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ra, ch\u1ec9 v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111\u00f3 b\u1ea3o Quang Ngh\u0129a r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1ee3c s\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, ch\u1edb d\u00f9ng th\u1ee7y qu\u00e2n tranh th\u1eafng, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc sai b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh \u0111\u00e1nh \u00fap[footnote] 'khi\u1ec3n' nguy\u00ean l\u00e0 'ti\u1ebfn', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 2 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ee3i ch\u00fang lui ch\u00fat, r\u1ed3i d\u00f9ng thuy\u1ec1n chi\u1ebfn \u0111\u00e1nh k\u1eb9p, \u1eaft th\u1eafng.\"<\/i> Quang Ngh\u0129a ch\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u00f4ng To\u1ea3 Giang kho\u1ea3ng ba m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, b\u1ecf thuy\u1ec1n, ti\u1ebfn l\u00ean chi\u1ebfm c\u1ea7u phao, r\u1ed3i l\u1ea1i d\u1eabn thuy\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y mi\u1ebfu B\u1ea1ch \u0110\u1ebf.<\/p>\n\n<p>Th\u1ee5c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ninh Giang l\u00e0 Cao Ng\u1ea1n Th\u00f9 <i>(ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean, Ng\u1ea1n Th\u00f9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai)<\/i>, n\u00f3i v\u1edbi ph\u00f3 s\u1ee9 Tri\u1ec7u S\u00f9ng T\u1ebf <i>(S\u00f9ng T\u1ebf ch\u01b0a r\u00f5 xu\u1ea5t th\u00e2n)<\/i> v\u00e0 gi\u00e1m qu\u00e2n V\u0169 Th\u1ee7 Khi\u00eam <i>(Th\u1ee7 Khi\u00eam ch\u01b0a r\u00f5 xu\u1ea5t th\u00e2n)<\/i> r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m tr\u1edf xa x\u00f4i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1ee3i th\u1ebf c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 t\u1ea5n c\u00f4ng nhanh, ta n\u00ean c\u1ed1 th\u1ee7 ch\u1edd \u0111\u1ee3i.\"<\/i> Th\u1ee7 Khi\u00eam n\u00f3i: <i>\"Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, c\u00f2n ch\u1edd g\u00ec n\u1eefa?\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Th\u1ee7 Khi\u00eam m\u1ed9t m\u00ecnh d\u1eabn h\u01a1n ngh\u00ecn qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng ra \u0111\u00e1nh. Quang Ngh\u0129a ph\u00e1i m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u0103ng Xuy\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi Th\u1ee7 Khi\u00eam t\u1ea1i Xung \u0110\u1ea7u Ph\u1ed1. Th\u1ee7 Khi\u00eam thua ch\u1ea1y, \u0110\u00ecnh H\u00e0n th\u1eeba th\u1eafng tr\u00e8o l\u00ean th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1n Th\u00f9 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ecbnh ra \u0111\u00e1nh, nh\u01b0ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n c\u00f9ng qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e3 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c trong th\u00e0nh. Ng\u1ea1n Th\u00f9 \u0111\u00e1nh g\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng th\u1eafng, b\u1ecb h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u tan t\u00e1c. Ng\u1ea1n Th\u00f9 ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, ph\u00e1n quan La T\u1ebf <i>(T\u1ebf ch\u01b0a r\u00f5 xu\u1ea5t th\u00e2n)<\/i> khuy\u00ean Ng\u1ea1n Th\u00f9 m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a v\u1ec1 Th\u1ee5c. Ng\u1ea1n Th\u00f9 n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 m\u1ea5t T\u1ea7n Xuy\u00ean, nay l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 n\u00e0y, d\u00f9 ch\u1ee7 kh\u00f4ng gi\u1ebft ta, ta c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c?\"<\/i> T\u1ebf l\u1ea1i khuy\u00ean \u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ng\u1ea1n Th\u00f9 n\u00f3i: <i>\"Gia \u0111\u00ecnh h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4, n\u1ebfu ta m\u1ed9t th\u00e2n s\u1ed1ng s\u00f3t, \u0111\u1ec3 c\u1ea3 h\u1ecd ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i sao? H\u00f4m nay ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Li\u1ec1n c\u1edfi \u1ea5n ph\u00f9 trao cho T\u1ebf, n\u00f3i: <i>\"\u00d4ng h\u00e3y t\u1ef1 lo li\u1ec7u.\"<\/i> R\u1ed3i \u0111\u00f3ng c\u1eeda l\u1ea1i, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n y ph\u1ee5c, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 t\u00e2y b\u1eafc l\u1ea1y hai l\u1ea1y, l\u00ean l\u1ea7u, ph\u00f3ng h\u1ecfa t\u1ef1 thi\u00eau. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Quang Ngh\u0129a c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0i c\u1ed1t \u00f4ng trong \u0111\u1ed1ng tro t\u00e0n, \u0111em ch\u00f4n c\u1ea5t theo l\u1ec5.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed' ch\u00e9p: Qu\u00e2n tri\u1ec1u ph\u00e1 c\u1eeda v\u00e0o, Ng\u1ea1n Th\u00f9 c\u1ea7m ki\u1ebfm ch\u1ed1ng c\u1ef1, gi\u1ebft h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i l\u00ean l\u1ea7u, ph\u00f3ng h\u1ecfa t\u1ef1 thi\u00eau m\u00e0 ch\u1ebft. S\u00e1ch 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ec9 Ni\u00ean' c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, khi\u1ebfn \u0111\u1ea1i qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean, b\u00e8n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh theo \u0111\u01b0\u1eddng La Xuy\u00ean ti\u1ebfn v\u00e0o Th\u1ee5c. Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i v\u1edbi Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn: <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng La Xuy\u00ean hi\u1ec3m tr\u1edf, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 c\u00f9ng \u0111i qua \u0111\u01b0\u1ee3c, chi b\u1eb1ng chia qu\u00e2n s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, h\u1eb9n h\u1ed9i qu\u00e2n t\u1ea1i s\u00f4ng Th\u00e2m \u0110\u1ed9 th\u00ec h\u01a1n.\"<\/i> Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn b\u00e1o l\u1ea1i v\u1edbi To\u00e0n B\u00e2n, To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ho\u00e0n th\u00e0nh, b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh tr\u1ea1i Kim S\u01a1n, l\u1ea1i ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i Ti\u1ec3u M\u1ea1n Thi\u00ean. To\u00e0n B\u00e2n c\u0169ng d\u1eabn \u0111\u1ea1i qu\u00e2n t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng La Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn Th\u00e2m \u0110\u1ed9, h\u1ed9i qu\u00e2n c\u00f9ng Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn. Ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c d\u1ef1a v\u00e0o s\u00f4ng b\u00e0y tr\u1eadn, Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn sai B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n H\u1eefu <i>(V\u1ea1n H\u1eefu, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i> \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u1ea7u. \u0110\u00eam xu\u1ed1ng, qu\u00e2n Th\u1ee5c r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef tr\u1ea1i \u0110\u1ea1i M\u1ea1n Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m sau, Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, Di\u00ean Tr\u1ea1ch, V\u1ea1n H\u1eefu chia qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n Th\u1ee5c d\u1ed1c to\u00e0n l\u1ef1c tinh nhu\u1ec7 ch\u1ed1ng c\u1ef1, l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, ta th\u1eeba th\u1eafng chi\u1ebfm lu\u00f4n tr\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea1i ch\u1ee7 Ngh\u0129a Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m Si\u00eau, Gi\u00e1m qu\u00e2n Tri\u1ec7u S\u00f9ng \u1ed0c v\u00e0 Tam Tuy\u1ec1n Gi\u00e1m qu\u00e2n L\u01b0u Di\u00ean T\u1ed9. \u0110\u00f4 th\u1ed1ng V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Tri\u1ec7u S\u00f9ng Thao d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn giao chi\u1ebfn, ba l\u1ea7n \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec1u thua, b\u1ecb truy k\u00edch \u0111\u1ebfn ph\u00eda b\u1eafc L\u1ee3i Ch\u00e2u, Chi\u00eau Vi\u1ec5n b\u1ecf ch\u1ea1y, v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng K\u1ebft B\u00e1ch T\u00e2n, \u0111\u1ed1t c\u1ea7u phao, r\u00fat gi\u1eef Ki\u1ebfm M\u00f4n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n cu\u1ed1i th\u00e1ng, To\u00e0n B\u00e2n ti\u1ebfn v\u00e0o L\u1ee3i Ch\u00e2u, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 80 v\u1ea1n h\u1ed9c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. <i>(S\u00e1ch 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed', 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean', 'Th\u1ee5c \u0110\u00e0o Ng\u1ed9t' \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c d\u00f9 \u0111\u1ed1t \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u1ea1n, b\u1edd s\u00f4ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111i b\u1ed9 ti\u1ebfn l\u00ean, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u00ednh s\u1eed, vi\u1ec7c n\u00e0y e kh\u00f4ng \u0111\u00fang, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y. 'T\u00e2n L\u1ee5c' ch\u00e9p v\u1ec1 tr\u1eadn \u0110\u1ea1i M\u1ea1n Thi\u00ean, To\u00e0n B\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea1i ch\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m Si\u00eau, Gi\u00e1m qu\u00e2n Tri\u1ec7u S\u00f9ng \u1ed0c, Tam Tuy\u1ec1n Gi\u00e1m qu\u00e2n L\u01b0u Di\u00ean T\u1ed9. B\u1ea3n truy\u1ec7n v\u1ec1 To\u00e0n B\u00e2n l\u1ea1i n\u00f3i Tri\u1ec7u S\u00f9ng \u1ed0c ch\u1ea1y tr\u1ed1n, sau \u0111\u00f3 c\u00f9ng Tam Tuy\u1ec1n Gi\u00e1m qu\u00e2n L\u01b0u Di\u00ean T\u1ed9 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Theo s\u00e1ch 'Th\u1ef1c L\u1ee5c' ghi ch\u00e9p ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, qu\u00e2n ti\u00ean phong \u0111\u00e3 \u00e1p gi\u1ea3i Tr\u1ea1i ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i M\u1ea1n Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m Si\u00eau, Gi\u00e1m qu\u00e2n Tri\u1ec7u S\u00f9ng \u1ed0c, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 c\u1ea3 hai b\u1ecb b\u1eaft c\u00f9ng l\u00fac. Nay theo 'T\u00e2n L\u1ee5c'. C\u00f2n L\u01b0u Di\u00ean T\u1ed9 r\u1ed1t cu\u1ed9c ra sao th\u00ec c\u1ea7n x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[112] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Nh\u1eefng ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n doanh T\u00e2y Xuy\u00ean chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 ng\u1ee5y tri\u1ec1u c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00ecnh \u0111ang \u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u th\u00fa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[113] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, kinh s\u01b0 c\u00f3 tuy\u1ebft l\u1edbn, Vua cho d\u1ef1ng m\u00e0n chi\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, m\u1eb7c \u00e1o l\u00f4ng \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1ed9i m\u0169 l\u00f4ng ch\u1ed3n \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh. B\u1ed7ng nhi\u00ean Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Tr\u1eabm m\u1eb7c \u0111\u1ed3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y m\u00e0 v\u1eabn c\u1ea3m th\u1ea5y l\u1ea1nh, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111ang chinh chi\u1ebfn n\u01a1i ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, x\u00f4ng pha trong s\u01b0\u01a1ng tuy\u1ebft, l\u00e0m sao ch\u1ecbu n\u1ed5i!\"<\/i> Li\u1ec1n c\u1edfi \u00e1o l\u00f4ng v\u00e0 m\u0169, sai Trung ho\u00e0ng m\u00f4n ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111em ban cho V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, v\u00e0 d\u1ee5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ban cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. To\u00e0n B\u00e2n l\u1ea1y t\u1ea1, c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft.<\/p>\n\n<p>[114] Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Huy, ch\u1ec9 huy qu\u00e2n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1ea1i t\u00e1n quan, th\u00e2n h\u00e0nh v\u1ed7 v\u1ec1 s\u0129 t\u1ed1t, v\u1eeba l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eeba chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi qu\u00ean c\u1ea3 m\u1ec7t nh\u1ecdc. \u0110\u1ebfn n\u00fai Thanh N\u00ea, Huy l\u00e2m b\u1ec7nh qua \u0111\u1eddi. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[115] N\u0103m \u0111\u00f3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf d\u00e2n v\u00e0 thu\u1ebf qu\u1ea3n gi\u00e1c[footnote]T\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf d\u00e2n v\u00e0 thu\u1ebf qu\u1ea3n gi\u00e1c, ch\u1eef 'gi\u00e1c' nguy\u00ean l\u00e0 'quy\u1ec1n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], tr\u1eeb ph\u1ea7n chi d\u00f9ng ra, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u1ea1i ti\u1ec1n l\u1ee5a \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0. Quan ph\u1ee7 n\u00e0o thi\u1ebfu xe tr\u00e2u th\u00ec thu\u00ea c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. <i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00f9ng v\u1edbi chi\u1ebfu th\u01b0 th\u00e1ng ba n\u0103m sau, ho\u1eb7c chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m sau l\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1ec7nh n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[116] L\u1ea5y T\u1ec1 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau ki\u00eam ch\u1ee9c Quan Nam binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>H\u00e1n Si\u00eau l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi V\u00e2n Ch\u00e2u. <i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e1n Si\u00eau ch\u00e9p r\u1eb1ng khi l\u00e0m T\u1ec1 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 th\u00ec ki\u00eam lu\u00f4n ch\u1ee9c Quan Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m. X\u00e9t T\u00e2n l\u1ee5c, H\u00e1n Si\u00eau l\u00e0m T\u1ec1 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y m\u00f9a thu n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c ki\u00eam ch\u1ee9c Quan Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m, kh\u00f4ng r\u00f5 b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00ec sao l\u1ea1i n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady? Bia \u0111\u1ee9c ch\u00ednh c\u1ee7a H\u00e1n Si\u00eau do T\u1eeb Huy\u1ec1n so\u1ea1n ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai l\u00e0m T\u1ec1 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111\u1ebfn n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai m\u1edbi ki\u00eam ch\u1ee9c Quan Nam binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean ghi ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m n\u00e0y. Bia c\u1ee7a Huy\u1ec1n c\u00f2n ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai H\u00e1n Si\u00eau v\u1ec1 kinh s\u01b0, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0m Quan Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay c\u0169ng l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n\n<p>[117] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 b\u1ed1n l\u1ea7n sai s\u1ee9 sang Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n, ng\u00e0y sinh th\u1ea7n v\u00e0 ng\u00e0y \u0110oan Ng\u1ecd, \u0111\u1ec1u b\u1ecb Khi\u1ebft \u0110an b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i. <i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed'. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u n\u00f3i B\u1eafc H\u00e1n d\u1eabn qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u1ea5n qu\u00e2n B\u00ecnh T\u1ea5n, trong tr\u1eadn \u1edf Li\u00eau Ch\u00e2u, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1eb7t. Th\u1ebf m\u00e0 vi\u1ec7c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng h\u00f2a l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef, l\u1ebd n\u00e0o m\u1eb7c d\u00f9 b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3, v\u1eabn m\u01b0\u1ee3n qu\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd sao? C\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang<a class=\"footnote\" title=\"Theo 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a m\u1ee5c 1 \u0111i\u1ec1u 16 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n B\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u1ec1 chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng gi\u00eang, khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u00f4ng nghi\u1ec7p. N\u1ed9i dung chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 ph\u1ea7n ch\u00fa d\u1eabn trong '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c'. Theo l\u1ec7 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi 'th\u00e1ng gi\u00eang' c\u00f3 l\u1ebd b\u1ecb thi\u1ebfu.\" id=\"return-footnote-91-1\" href=\"#footnote-91-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng'. Theo ph\u1ea7n bi\u1ec7n ch\u1ee9ng trong 'T\u1ee9 kh\u1ed1 \u0111\u1ec1 y\u1ebfu' c\u1ee7a D\u01b0 Gia T\u00edch, t\u00e1c gi\u1ea3 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' n\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng, ng\u01b0\u1eddi sau nh\u1ea7m th\u00e0nh 'V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng', x\u00e9t k\u1ef9 th\u1ea5y h\u1ee3p l\u00fd. Nay theo \u0111\u00f3.\" id=\"return-footnote-91-2\" href=\"#footnote-91-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>: Chi\u1ebfu ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 vi\u1ebft: <i>&#8220;C\u01a1 T\u1eed n\u00eau ra &#8216;B\u00e1t Ch\u00ednh&#8217;, l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0m \u0111\u1ea7u. Di Ng\u00f4 k\u1ec3 v\u1ec1 &#8216;T\u1ee9 d\u00e2n&#8217;, n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. Nay \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u00e0u m\u1ee1, c\u00e2y c\u1ed1i \u0111\u00e2m ch\u1ed3i, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ph\u1ea3i ch\u0103m lo vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y. C\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u00e2u qu\u1eadn c\u1ea7n khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng, nghi\u00eam ng\u0103n n\u1ea1n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c, ch\u00fa tr\u1ecdng sinh k\u1ebf g\u1ed1c, th\u1ef1c hi\u1ec7n theo \u00fd Tr\u1eabm.&#8221;<\/i>)<\/i>.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn V\u01b0\u1eddn Xu\u00e2n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, T\u1ec3 th\u1ea7n Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m s\u1ee9 xem ng\u00e0y c\u1ea3i t\u00e1ng t\u1ea1i An L\u0103ng.<\/p>\n<p>[4] Vua th\u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u01b0ng s\u1ed1ng c\u1ea3nh ngh\u00e8o kh\u00f3, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n cho ph\u00e9p tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0o b\u1ed1n m\u00f9a, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u1ed1c c\u00f9ng quan l\u1ea1i b\u1ea3n ty xem x\u00e9t l\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 th\u1ee9 b\u1eadc v\u00e0 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed1n m\u00f9a.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau xin d\u1ef1a theo l\u1ec5 nghi c\u1ee7a ba \u0111\u1eddi mi\u1ebfu th\u1edd, \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u1ee5y c\u1ee7a Minh Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu th\u00e0nh Chi\u00eau Hi\u1ebfn, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[6] Ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t ph\u00e1i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, quan T\u1eeb b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, sung ch\u1ee9c S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi Nam D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. L\u1ea5y B\u00ed th\u01b0 lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, ban cho \u00e1o b\u00e0o, \u0111ai b\u1ea1c, ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Kh\u1ee9 Hoa d\u00e2ng s\u1edb than phi\u1ec1n v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eef ch\u1ee9c l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng th\u0103ng ti\u1ebfn, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m c\u00f9ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, quan T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u00f4ng c\u1ea1n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 xem ai h\u01a1n k\u00e9m.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n l\u1ec7nh cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa c\u00f9ng thi t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Cao T\u00edch ch\u1ea5m b\u00e0i. B\u00e0i \u0111\u1ed1i s\u00e1ch c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u h\u1ecfi, n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m v\u00e0 Cao T\u00edch v\u1ed1n kh\u00f4ng \u01b0a nhau, Cao T\u00edch nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ea1y Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa ch\u1ec9 tr\u00edch khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m, l\u1ea1i c\u00f9ng \u0110\u00e0o C\u1ed1c h\u1ee3p s\u1ee9c \u1ee7ng h\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa v\u00e0 l\u1ea5n \u00e1t Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u00e1 Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa l\u00e0 k\u1ebb n\u00f4ng n\u1ed5i, t\u1eeb \u0111\u00f3 su\u1ed1t 16 n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ee9 Hoa l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ngh\u1ecb. <i>(Tr\u01b0\u01a1ng Ngh\u1ecb, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 hai ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Ph\u00fac \u0111\u1eddi T\u1ea5n. S\u01b0 V\u0103n O\u00e1nh trong s\u00e1ch &#8216;Ng\u1ecdc H\u1ed3 D\u00e3 S\u1eed&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng \u0111i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed S\u01b0 T\u1ee5ng c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;gi\u1ea3n \u0111\u00ecnh \u0111i\u1ec7n vi\u1ec7n&#8221;<\/i>. Nh\u01b0ng ch\u00ednh s\u1eed v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ti\u1ec1n Khai Phong h\u1ed9 t\u00e0o tham qu\u00e2n Tang Hu\u00e2n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e2u thu\u1eabn, b\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u00e1ng l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh c\u1ee7a huy\u1ec7n l\u1edbn, nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u1ed5 l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh c\u1ee7a huy\u1ec7n trung b\u00ecnh. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu tri\u1ec7u t\u1eadp quan ch\u1ee9c ba th\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c t\u1ea1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, x\u00e9t th\u1ea5y l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ee7a Tang Hu\u00e2n l\u00e0 \u0111\u00fang, b\u00e8n th\u0103ng ch\u1ee9c \u00f4ng l\u00ean l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba. Tang Hu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Tang Duy H\u00e0n.<\/p>\n<p>[9] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5, Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1ea7u xin t\u1eeb ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, phong Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o, Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, \u0111\u1ec1u th\u00f4i tham gia ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng khi y\u1ebft ki\u1ebfn thi\u00ean t\u1eed \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi ng\u1ed3i, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn th\u00ec c\u00f9ng b\u00e0n lu\u1eadn tr\u1ef1c ti\u1ebfp, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c thong th\u1ea3 d\u00e2ng tr\u00e0 r\u1ed3i c\u00e1o lui. Nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c nh\u01b0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh b\u1ed5 nhi\u1ec7m, h\u00ecnh ph\u1ea1t khen th\u01b0\u1edfng, b\u00e3i b\u1ecf hay thi\u1ebft l\u1eadp, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u01b0a v\u00e0o t\u1edd t\u1ea5u tr\u00ecnh s\u1eb5n, Vua ph\u00ea <i>&#8220;kh\u1ea3&#8221;<\/i> l\u00e0 ban xu\u1ed1ng thi h\u00e0nh ngay. Tri\u1ec1u \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ng\u0169 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y, v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a ng\u1ed3i b\u00e0n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1eddi x\u01b0a. Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea7n gi\u1eef g\u00ecn h\u00ecnh t\u00edch, l\u1ea1i s\u1ee3 uy v\u0169 c\u1ee7a Vua, n\u00ean m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n t\u1edd t\u1ea5u tr\u00ecnh, lui v\u1ec1 l\u1ea1i ph\u00ea nh\u1eefng l\u1eddi th\u00e1nh ch\u1ec9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t k\u00fd t\u00ean \u0111\u1ec3 ghi nh\u1eadn. \u00d4ng t\u1eebng t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ebd n\u1eafm r\u00f5 ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c b\u1ea9m b\u00e1o<a class=\"footnote\" title=\"Trong c\u00e2u 't\u1eafc t\u1eadn b\u1ea9m th\u1eeba chi ph\u01b0\u01a1ng', ch\u1eef 'th\u1eeba' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u00ecnh', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1eeb T\u1ef1 Minh T\u1ed1ng t\u1ec3 ph\u1ee5 bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c').\" id=\"return-footnote-91-3\" href=\"#footnote-91-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u1ea7m thi\u1ebfu s\u00f3t&#8221;<\/i>. Vua nghe theo. T\u1eeb \u0111\u00f3, t\u1edd t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn t\u1ed1i m\u1ecbt, l\u1ec5 d\u00e2ng tr\u00e0 c\u0169ng d\u1ea7n b\u1ecf, kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1eddi gian ng\u1ed3i b\u00e0n lu\u1eadn n\u1eefa.<\/p>\n<p>V\u1ec1 sau th\u00e0nh l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c quan. <i>(Theo &#8216;V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c&#8217;.)<\/i> Tuy nhi\u00ean, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t trong th\u1eddi gian t\u1ea1i ch\u1ee9c, kh\u00f4ng t\u1eebng vi ph\u1ea1m lu\u1eadt l\u1ec7 trong c\u00e1c chi\u1ebfu th\u1ea3o. Khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee9 s\u1eed, huy\u1ec7n l\u1ec7nh, \u00f4ng lu\u00f4n coi vi\u1ec7c h\u1ed9 kh\u1ea9u, s\u1ed5 \u0111inh l\u00e0 c\u1ea5p thi\u1ebft. C\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 x\u1eed \u00e1n, \u00f4ng \u0111\u1ec1u tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn, gi\u1ea3ng gi\u1ea3i \u00fd lo l\u1eafng, ch\u0103m ch\u1ec9 c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, r\u1ed3i m\u1edbi sai \u0111i. Th\u1eddi \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 v\u1ecb t\u01b0\u1edbng hi\u1ec1n.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ecdp m\u1eb7t trong \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 H\u1ea7u Ch\u01b0\u01a1ng gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Du Th\u1ee9, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u nhi\u1ec7m v\u1ee5 t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea5n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng tham lam t\u00e0n b\u1ea1o. Sau khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Ti\u1ebft vi\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra b\u1ea5t m\u00e3n. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, Ch\u01b0\u01a1ng bu\u00f4ng l\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi t\u1ecf ra khinh th\u01b0\u1eddng \u00f4ng. Ch\u01b0\u01a1ng l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i: <i>&#8220;Khi B\u1eafc ch\u1ee7 b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111\u1ecbnh b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u1edf v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 xin tr\u00e1nh n\u00f3ng \u1edf n\u00fai Tung S\u01a1n, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i k\u1ebb trung t\u00edn. Ta tuy th\u00f4 l\u1ed7, nh\u01b0ng l\u1ea5y chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u m\u00e0 gi\u00e0nh ph\u00fa qu\u00fd, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u1ecbnh h\u00f3t nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i \u0111\u1ec1u l\u1ed9 v\u1ebb x\u1ea5u h\u1ed5. <i>(Ch\u01b0\u01a1ng, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00e1n tam ty Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00e1n tam ty Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7: 'Tam ty' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Nh\u1ecb ty', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 257 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-4\" href=\"#footnote-91-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a><i>(S\u00f9ng C\u1ee7, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i> l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i u\u00fd, <i>(Xem &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed &#8211; T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec3u&#8217; ch\u00e9p l\u00e0 Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i b\u1ea3o.)<\/i> sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9. Vua sau khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u1ed5 v\u00e0 S\u00f9ng C\u1ee7, kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng thay m\u1eb7t k\u00fd s\u1eafc. L\u00fac \u0111\u00f3 Vua \u0111ang \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac<a class=\"footnote\" title=\"Vua \u0111ang \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac: 'T\u01b0 Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 quy\u1ec3n 1 'V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n Ng\u1ecdc - Qu\u1ed1c l\u00e3o \u0111\u00e0m uy\u1ec3n', quy\u1ec3n 3 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-5\" href=\"#footnote-91-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, Ph\u1ed5 v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh c\u1ee9 mang s\u1eafc \u0111\u1ebfn, Tr\u1eabm s\u1ebd k\u00fd thay, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a quan ch\u1ee9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai h\u1ecfi H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u l\u1ec7 c\u0169. \u0110\u00e0o C\u1ed1c ki\u1ebfn ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u01b0a bao gi\u1edd b\u1ecf tr\u1ed1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i H\u00f2a, sau s\u1ef1 ki\u1ec7n Cam L\u1ed9 v\u00e0i ng\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, khi \u0111\u00f3 T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 L\u1ec7nh H\u1ed3 S\u1edf thay m\u1eb7t ban h\u00e0nh ch\u1ebf th\u01b0. Nay Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u0169ng l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng quan c\u1ee7a Nam t\u1ec9nh, c\u00f3 th\u1ec3 thay m\u1eb7t k\u00fd s\u1eafc.&#8221;<\/i> \u0110\u1eadu Nghi n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1u C\u1ed1c n\u00eau ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 quy ch\u1ebf th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u1eabn ch\u1ee9ng. Nay Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 gi\u1eef ch\u1ee9c Khai phong do\u00e3n, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, ch\u00ednh l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.&#8221;<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi Nghi.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng khoa thi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u01b0 Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00f3i th\u1eb3ng can gi\u00e1n; Kinh h\u1ecdc uy\u00ean th\u00e2m, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu<a class=\"footnote\" title=\"Kinh h\u1ecdc uy\u00ean th\u00e2m c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu, ch\u1eef 'S\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u01b0\u1edbng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed nh\u1ea5t chi l\u1ee5c s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-91-6\" href=\"#footnote-91-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>; Th\u00f4ng th\u1ea1o vi\u1ec7c quan, hi\u1ec3u r\u00f5 gi\u00e1o h\u00f3a, ba khoa n\u00e0y \u0111\u1ec1u giao cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 gi\u1ea3i v\u1ec1 L\u1ea1i b\u1ed9, thi lu\u1eadn ba \u0111\u1ec1, gi\u1edbi h\u1ea1n tr\u00ean ba ngh\u00ecn ch\u1eef<a class=\"footnote\" title=\"Gi\u1edbi h\u1ea1n tr\u00ean ba ngh\u00ecn ch\u1eef, ch\u1eef 'Thi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-91-7\" href=\"#footnote-91-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng th\u00ed, ph\u1ea3i ch\u0103ng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i cao ch\u1eb3ng mu\u1ed1n b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1edfi l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng kh\u00f3 l\u00f2ng h\u1ee3p v\u1edbi quan l\u1ea1i, n\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u1eabm? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c hay \u0111\u00e3 ngh\u1ec9, k\u1ebb \u00e1o v\u1ea3i, \u00e1o v\u00e0ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 ti\u1ebfn, Tr\u1eabm s\u1ebd th\u00e2n ch\u00ednh th\u1eed s\u1ee9c h\u1ecd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ec7nh cho Khai phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a l\u00e0m s\u1ee9 c\u1ea3i b\u1ed1c an l\u0103ng, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a n\u0103m s\u1ee9.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0111\u1ed5i Thanh nguy\u00ean qu\u00e2n th\u00e0nh B\u00ecnh h\u1ea3i qu\u00e2n, l\u1ea5y Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, con trai l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, V\u0103n H\u1ea1o l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Nam ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"V\u0103n H\u1ea1o l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Nam ch\u00e2u, 'Nam ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft sai th\u00e0nh 'H\u1ea3i ch\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 12 vi\u1ebft l\u00e0 'Nam ch\u00e2u'. Tra 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 483, 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 93 trong truy\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u', s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 6 ch\u00e9p n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, th\u00e1ng ch\u00edn ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, c\u00f3 chi\u1ebfu '\u0110\u1ed5i Nam ch\u00e2u tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u'. V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 Nam ch\u00e2u. 'K\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' \u0111\u00fang, nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-91-8\" href=\"#footnote-91-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>. Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn h\u00e0ng n\u0103m d\u00e2ng c\u1ed1ng, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 v\u01a1 v\u00e9t c\u1ee7a d\u00e2n, l\u1ea1i ghi t\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i s\u1ea3n tr\u00ean m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n, b\u1eaft n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7p lu\u1eadt, Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, nh\u01b0ng mi\u1ec5n cho h\u1ecd vi\u1ec7c lao d\u1ecbch. Con ch\u00e1u th\u00e2n th\u00edch, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng h\u1ed1i l\u1ed9, d\u00e2n hai ch\u00e2u \u0111\u1ec1u r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1edf.<\/p>\n<p><i>(Tra &#8216;Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217; vi\u1ebft l\u00e0 d\u00e2n m\u1ed9t ch\u00e2u r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1edf.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ki\u00eam nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1edfi chi\u1ebfu ch\u1ec9 trong tri\u1ec1u<a class=\"footnote\" title=\"'gi\u00e1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'xu\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n nh\u1ea5t \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-9\" href=\"#footnote-91-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>. Nay ch\u1ec9 d\u00f9ng chi\u1ebfu, kh\u00f4ng theo l\u1ec7 c\u0169. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh k\u1ebf th\u1eeba ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, giao cho T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tr\u00e1ch Tam qu\u00e1n. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, ti\u1ebfp theo l\u00e0 Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed, sau c\u00f9ng l\u00e0 T\u1eadp Hi\u1ec1n Vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00ecnh \u00day x\u00e9t x\u1eed \u00e1n ng\u1ee5c, thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u00ecnh xem x\u00e9t h\u00ecnh ph\u1ea1t, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ec7 c\u0169. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp ra th\u1eddi h\u1ea1n x\u1eed l\u00fd c\u00e1c v\u1ee5 vi\u1ec7c l\u1edbn, v\u1eeba v\u00e0 nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1eddi Chu, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p Trung th\u01b0 m\u00f4n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t c\u00e1ch chuy\u00ean quy\u1ec1n. Quy ch\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n, n\u00ean tu\u00e2n theo. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c c\u01a1 quan b\u1ecf b\u00ea ch\u1ee9c tr\u00e1ch, \u0111\u01b0a c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n l\u00ean, khi\u1ebfn ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i t\u1ef1 xem x\u00e9t. T\u1eeb nay, c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u giao xu\u1ed1ng cho \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed, B\u1ed9 H\u00ecnh xem x\u00e9t l\u1ea1i, theo \u0111\u00fang ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Quan ch\u1ee9c c\u1ee7a hai c\u01a1 quan n\u00e0y n\u1ebfu l\u00e0m t\u1ed1t ch\u1ee9c v\u1ee5, sau m\u1ed9t n\u0103m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng c\u1ea5p; n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 ho\u1eb7c sai s\u00f3t, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, c\u1ea5m d\u00e2n ki\u1ec7n c\u00e1o v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[19] Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n Vi\u00ean d\u1ef1 y\u1ebfn v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[20] Ban th\u01b0\u1edfng cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kinh th\u00e0nh tr\u00e0 v\u00e0 g\u1eebng.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Nh\u1eefng quan ch\u1ee9c ch\u00e2u huy\u1ec7n tu\u1ed5i cao, gi\u00e0 y\u1ebfu ho\u1eb7c m\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ec7nh cho Ph\u00e1n quan v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u tra, c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a Ph\u00e1n quan v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 th\u00ec giao cho Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>[22] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 huy\u1ec7n \u00fay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd v\u00e0o l\u00e0ng x\u00e3 khi kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0 tham d\u1ef1 c\u00e1c cu\u1ed9c h\u1ecdp nhi\u1ec1u c\u1ea5p. Nay l\u1ea1i nh\u1eafc l\u1ea1i, l\u1ec7nh cho Ph\u00e1n quan v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 xem x\u00e9t, n\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. <i>(Chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ban v\u00e0o ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 5 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 4, nh\u01b0ng trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 c\u1ea3 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Trong th\u00e1ng \u0111\u00f3, Chi\u00eau Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n, Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t Khang Di\u00ean Chi\u1ec3u, M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Do\u00e3n Hu\u00e2n d\u1eabn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh t\u1ea5n c\u00f4ng Li\u00eau Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 H\u00e1c Qu\u00fd Si\u00eau d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, giao chi\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, Qu\u00fd Si\u00eau \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u1ed7 Di\u00ean Thao <i>(Di\u00ean Thao, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i> l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh nguy ng\u1eadp, c\u00f9ng C\u1ee7ng v\u1ec7 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 K\u00fd Ti\u1ebfn <i>(Ti\u1ebfn, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i>, Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, Cung ph\u1ee5ng quan H\u1ea7u M\u1ef9 <i>(H\u1ea7u M\u1ef9, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i>, t\u1eadp h\u1ee3p ba ngh\u00ecn binh l\u00ednh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Di\u00ean Chi\u1ec3u l\u00e0 em c\u1ee7a Di\u00ean Tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>B\u1eafc H\u00e1n sau \u0111\u00f3 d\u1ee5 Khi\u1ebft \u0110an \u0111em s\u00e1u v\u1ea1n b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, K\u1ebf Hu\u00e2n l\u1ea1i c\u00f9ng Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 La Ng\u1ea1n Ho\u00e0n, T\u00e2y S\u01a1n tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n d\u1eabn s\u00e1u v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng c\u1ef1, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0 B\u1eafc H\u00e1n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Li\u00eau Ch\u00e2u. <i>(B\u1ea3n k\u1ef7 kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c B\u1eafc H\u00e1n d\u1ee5 Khi\u1ebft \u0110an, ch\u1ec9 n\u00f3i Khi\u1ebft \u0110an \u0111em s\u00e1u v\u1ea1n k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. [S\u00e1ch] &#8216;L\u01b0u Qu\u00e2n truy\u1ec1n&#8217; c\u0169ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, [s\u00e1ch] &#8216;Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n&#8217; v\u00e0 &#8216;L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n truy\u1ec1n&#8217; \u0111\u1ec1u n\u00f3i B\u1eafc H\u00e1n d\u1ee5 Khi\u1ebft \u0110an, nay theo \u0111\u00f3. [S\u00e1ch] &#8216;Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n&#8217; l\u1ea1i ghi T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0 V\u0169 Ho\u00e0i ti\u1ebft \u0111\u1ed9, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y. C\u1ea3 s\u00e1ch m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111o\u1ea1n n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f2n thi\u1ebfu v\u0103n t\u1ef1.\" id=\"return-footnote-91-10\" href=\"#footnote-91-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u1ee5 th\u1ec3 th\u1eddi gian n\u00e0o, nay t\u1ea1m ghi th\u00eam. \u0110\u1ed7 Di\u00ean Thao \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u1edf Li\u00eau Ch\u00e2u, L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n li\u1ec1n sai M\u1ed9 Dung Di\u00ean Trung v\u00e0o t\u00e2u, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd \u0111\u1ea7u th\u00e1ng hai, Di\u00ean Trung \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, nay ghi vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng m\u1ed9t.)<\/i><\/p>\n<p>[24] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng hai, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n <i>(ng\u00e0y m\u00f9ng 1)<\/i>, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1eadu Nghi d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n m\u1edbi quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed1n m\u00f9a:<\/p>\n<p><i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u in ph\u00e1t v\u0103n b\u1ea3n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n s\u1ef1 m\u00f9a xu\u00e2n, t\u1eeb ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u1ebfn n\u0103m ngh\u00ecn d\u1eb7m ngo\u00e0i, chia th\u00e0nh n\u0103m lo\u1ea1i theo th\u1eddi h\u1ea1n ng\u00e0y, m\u1ed7i lo\u1ea1i ph\u1ea3i r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh \u0111\u00f4, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn b\u1ed9 v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 15 th\u00e1ng gi\u00eang<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00fa: 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Ng\u0169 nguy\u1ec7t', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o', c\u00e2u n\u00e0y vi\u1ebft 't\u1ecbnh d\u0129 ch\u00e1nh nguy\u1ec7t th\u1eadp ng\u0169 nh\u1eadt ti\u1ec1n \u0111\u00e1o t\u1ec9nh'. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' ch\u00e9p ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed1n m\u00f9a, c\u00f3 c\u00e2u 't\u1ecbnh d\u0129 t\u1ee9 m\u1ea1nh nguy\u1ec7t th\u1eadp ng\u0169 nh\u1eadt ti\u1ec1n \u0111\u1ea1t t\u1ec9nh'. Tr\u00ean v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 'Xu\u00e2n qu\u00fd tuy\u1ec3n nh\u00e2n v\u0103n gi\u1ea3i', n\u00ean c\u00e2u n\u00e0y 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e1ng \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, c\u00f2n 'Ng\u0169 nguy\u1ec7t' kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e1ng \u0111\u1ea7u, ch\u1ee9ng t\u1ecf 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' l\u00e0 \u0111\u00fang. Ch\u1eef 'ch\u00ednh' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'ng\u0169' c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh d\u1ea1ng ch\u1eef g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau. Nay theo 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-11\" href=\"#footnote-91-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, c\u00e1c m\u00f9a kh\u00e1c theo \u0111\u00f3. N\u1ebfu ch\u00e2u ph\u1ee7 vi ph\u1ea1m th\u1eddi h\u1ea1n ho\u1eb7c trong v\u0103n b\u1ea3n gi\u1ea3i tr\u00ecnh thi\u1ebfu s\u00f3t s\u1ef1 ki\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"'thi\u1ebfu khi\u1ebfm' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'khi\u1ebfm thi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-12\" href=\"#footnote-91-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng theo quy \u0111\u1ecbnh, quan ph\u00e1n s\u1ef1 ph\u1ea1t ti\u1ec1n, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, quan b\u1ea3n t\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn<a class=\"footnote\" title=\"b\u1ea3n ph\u00e1n quan ph\u1ea1t tr\u1ef1c, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan \u0111i\u1ec7n tuy\u1ec3n, c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'b\u1ea3n ph\u00e1n quan, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan ph\u1ea1t tr\u1ef1c \u0111i\u1ec7n tuy\u1ec3n'. X\u00e9t 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' vi\u1ebft 'b\u1ea3n ph\u00e1n quan ph\u1ea1t n\u0103m m\u01b0\u01a1i tr\u1ef1c, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf tham gia m\u1ed9t k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.'\" id=\"return-footnote-91-13\" href=\"#footnote-91-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o m\u1eabu gi\u1ea3i tr\u00ecnh khuy\u1ebft, d\u00f9ng b\u00eca g\u1ed7 ni\u00eam phong k\u1ef9, d\u00e1n \u0111\u1ec1 hi\u1ec7u, theo m\u1ed7i m\u00f9a g\u1eedi \u0111\u1ebfn b\u1ed9 theo quy \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c c\u01a1 quan k\u1ef9 thu\u1eadt \u1edf kinh \u0111\u00f4 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft c\u0169ng theo \u0111\u00f3. Trong m\u00f9a kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ho\u1eb7c c\u00f3 sai s\u00f3t, c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eeb quan ph\u00e1n s\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u1ea1t ti\u1ec1n, b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh \u0111\u00f4 do quan b\u1ea3n th\u00e2n t\u00e2u xin x\u00e9t duy\u1ec7t. C\u00e1c quan tr\u1edf v\u1ec1 c\u01a1 quan, khi \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n, b\u1ed1n m\u00f9a t\u00e2u \u0111\u1ee7 n\u0103m, ch\u1edd chi\u1ebfu ch\u1ec9, theo quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a c\u01a1 quan m\u00ecnh \u0111\u1ec3 tham gia t\u1eadp h\u1ee3p<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1eadp' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-91-14\" href=\"#footnote-91-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, theo b\u1ed1n m\u00f9a l\u1ea5y gi\u1ea3i tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, sai C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0u T\u1ea3i \u0111i c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf Thi\u1ec3m Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[27] L\u1ec7nh cho H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Th\u1ea7n' trong 'H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 33-6 ghi: 'Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, T\u1ea3 H\u1eefu V\u0169 L\u00e2m, Long V\u0169, Th\u1ea7n V\u0169 l\u00e0 L\u1ee5c Qu\u00e2n, m\u1ed7i qu\u00e2n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Th\u1ed1ng qu\u00e2n.' 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u00e9p Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau 'l\u00e0m qua ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n'. Nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-91-15\" href=\"#footnote-91-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a> d\u1eabn h\u00e0ng ngh\u00ecn d\u00e2n phu \u0111\u00e0o k\u00eanh, t\u1eeb Tr\u01b0\u1edfng X\u00e3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc D\u1ecb v\u1ec1 kinh, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng M\u1eabn. N\u01b0\u1edbc D\u1ecb xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb n\u00fai \u0110\u1ea1i Qu\u1ef9 \u1edf huy\u1ec7n M\u1eadt, ch\u1ea3y qua H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n, m\u1ed7i khi g\u1eb7p m\u01b0a l\u1edbn v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng g\u00e2y ng\u1eadp l\u1ee5t, h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng. Sau khi k\u00eanh \u0111\u00e0o xong, d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n lo l\u0169 l\u1ee5t, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y s\u00f4ng M\u1eabn c\u0169ng th\u00f4ng su\u1ed1t h\u01a1n.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0110\u1ed7 Thao c\u00f9ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi <i>(X\u00e9t: \u0110\u1ed7 Thao nghi l\u00e0 \u0110\u1ed7 Di\u00ean Thao, b\u1ecb thi\u1ebfu ch\u1eef <i>&#8220;Di\u00ean&#8221;<\/i>.)<\/i> t\u1eeb Li\u00eau Ch\u00e2u v\u1ec1, Vua tha t\u1ed9i cho h\u1ecd, ban cho v\u1eadt ph\u1ea9m theo th\u1ee9 b\u1eadc. Khi D\u01b0\u01a1ng L\u00e2n t\u1eeb Ph\u1ee7 Ch\u00e2u v\u1ec1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[29] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ec9 d\u1ee5 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua ban chi\u1ebfu tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u1edf An l\u0103ng b\u1ecb s\u1eadp, hai tr\u0103m l\u00ednh thi c\u00f4ng b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i. Vua ra l\u1ec7nh ch\u00f4n c\u1ea5t, c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng tr\u1ea5n s\u1ee9 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 xin v\u1ec1 h\u01b0u, m\u1ed7i khi tri\u1ec1u h\u1ed9i, n\u00ean cho \u0111\u1ee9ng \u1edf ban d\u01b0\u1edbi c\u1eeda Trung th\u01b0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, An Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfn xin ngh\u1ec9 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, Vua mu\u1ed1n t\u1ecf l\u00f2ng \u01b0u \u0111\u00e3i n\u00ean h\u1ea1 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u00e0o th\u1eddi Chu Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn, c\u00f3 s\u1eafc r\u1eb1ng: &#8216;C\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u00e3 xu\u1ea5t tuy\u1ec3n, n\u1ebfu trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch<a class=\"footnote\" title=\"trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, ch\u1eef 'L\u1ecbch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1eadp', theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 59 ph\u1ea7n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-16\" href=\"#footnote-91-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean b\u1eadc Tri\u1ec1u t\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ee9ng sau l\u1ec7nh ch\u00e2u l\u1edbn, v\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 trong tri\u1ec1u, c\u0169ng nh\u01b0 t\u1eebng l\u00e0m ph\u00e1n quan c\u1ee7a hai s\u1ee9, thi\u1ebfu do\u00e3n c\u00e1c ph\u1ee7, sau khi b\u00e3i nhi\u1ec7m \u0111\u1ee7 m\u1ed9t n\u0103m; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m ph\u00e1n quan tr\u1ea1i ru\u1ed9ng c\u1ee7a hai phi\u00ean, th\u01b0 k\u00fd, chi s\u1ee9, ph\u00e1n quan ph\u00f2ng ng\u1ef1 v\u00e0 \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n, sau khi b\u00e3i nhi\u1ec7m \u0111\u1ee7 hai n\u0103m: \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tuy\u1ec3n ch\u1ecdn kh\u00e1c \u0111\u00e3 qua ba k\u1ef3 tuy\u1ec3n tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch \u0111\u1ec3 tang, quan x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng kh\u00f4ng c\u00f2n k\u1ef3 tuy\u1ec3n n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m, th\u00ec cho n\u1ed9p \u0111\u01a1n t\u1ea1i Nam T\u00e0o, d\u1ef1a theo quy t\u1eafc s\u1eafc l\u1ec7nh m\u00e0 ki\u1ec3m tra kh\u00f4ng c\u00f3 sai ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. N\u1ebfu s\u1ee3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn th\u1eddi h\u1ea1n v\u00e0 th\u1ee9 b\u1eadc, mu\u1ed1n quay l\u1ea1i c\u1eeda tuy\u1ec3n c\u0169ng cho ph\u00e9p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m suy, tu\u1ea7n, ph\u00e1n quan qu\u00e2n s\u1ef1, v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3 xu\u1ea5t tuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo s\u1ed1 l\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1ee7a ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 x\u00e9t duy\u1ec7t, \u01b0u ti\u00ean x\u1ebfp h\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc. C\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan th\u00ec theo l\u1ec7 g\u1eedi \u0111\u1ebfn B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra r\u1ed3i chuy\u1ec3n cho Thuy\u00ean quan&#8217;. Nay d\u1ef1a theo nguy\u00ean s\u1eafc m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u1ea5y L\u1ec7nh huy\u1ec7n C\u1ee7ng ki\u00eam l\u00e0m L\u1ec7nh \u0111\u00e0i An L\u0103ng.<\/p>\n<p>[34] \u0110em qu\u00e2n h\u00e0ng c\u1ee7a Li\u00eau Ch\u00e2u chia v\u00e0o \u0111\u1ed9i Hi\u1ec7u Thu\u1eadn, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i l\u1eadp th\u00e0nh qu\u00e2n Ho\u00e0i \u00c2n.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tu\u1ebf c\u1ed1ng, gi\u00fap vi\u1ec7c d\u1eddi \u0111\u1ed5i v\u1ecb tr\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng An L\u0103ng.<\/p>\n<p>[36] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 \u0110inh S\u1eedu, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u1ed1c c\u00f9ng n\u1eafm quy\u1ec1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, C\u1ed1c vu c\u00e1o T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu l\u00e0 Th\u00f4i T\u1ee5ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c l\u00e0 C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 xin ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng k\u1ef3 l\u1ec7nh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u1eabn Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau l\u00e0m ch\u1ee9ng. Vua g\u1ecdi Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi s\u1ef1 vi\u1ec7c, Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau bi\u1ebft C\u1ed1c kh\u00f4ng ngay th\u1eb3ng, b\u00e8n c\u1edfi m\u0169 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i r\u1eb1ng C\u1ed1c l\u1eeba d\u1ed1i tr\u00ean. Vua kh\u00f4ng vui.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Ph\u01b0\u1edfng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng v\u0169 h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, T\u1ee5ng l\u00e0m B\u1ea3o \u0111\u1ea1i h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3. Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau li\u1ec1n ba l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 h\u01b0u, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u1ec1 h\u01b0u v\u1edbi nguy\u00ean ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, ph\u00e0m quan vi\u00ean kinh \u0111\u00f4 t\u1eeb th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n b\u1ed9 L\u1ea1i, \u0111\u1ebfn khi Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau v\u1ec1 h\u01b0u, m\u1edbi d\u00f9ng quan kh\u00e1c t\u1ea1m quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, thay \u0111\u1ed5i kh\u00e1 nhi\u1ec1u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, quan vi\u00ean kinh \u0111\u00f4 t\u1eeb th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, \u0111\u1ec1u do Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00e1c ph\u1ee7 s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd tri\u1ec7u b\u1ed5, c\u00e1c ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ea1i tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. <i>(Theo s\u00e1ch \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019, nh\u01b0ng v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Long, Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh \u0111\u00e3 t\u1ea1m quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u1edf L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n r\u1ed3i. C\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o thuy\u1ec1n, ban th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 th\u1ee7y qu\u00e2n theo th\u1ee9 b\u1eadc. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n \u00c2m Th\u00e0nh thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh qu\u00e2n Quang H\u00f3a.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Di\u1ec7u c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Chu Th\u1ea9m Ng\u1ecdc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c nhau. Th\u1ea9m Ng\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Ph\u1ea7n, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Th\u1eeba T\u1ea5n. <i>(S\u00e1ch \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 7, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1eeba T\u1ea5n l\u00e0m ch\u00e2u Ph\u1ea7n, nay g\u1ed9p l\u1ea1i m\u00e0 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, sai T\u1ea3 th\u1eadp di l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e1n tr\u1ea1m d\u1ecbch \u0111i \u0111\u1ebfn Ng\u0169 Nh\u1ea1c \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[41] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 khi \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh ho\u1eb7c thay th\u1ebf tr\u1edf v\u1ec1, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd m\u01b0\u1ee3n qu\u00e2n quan \u0111\u01b0a ti\u1ec5n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp ch\u1ed7 \u1edf v\u00e0 h\u00e0nh l\u00fd, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[42] L\u00fac \u0111\u1ea7u, \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ecf ti\u1ec1n l\u1edbn V\u0129nh Th\u00f4ng, theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a H\u00e0n Hi T\u1ea3i, \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111\u00e1ng hai. Hi T\u1ea3i t\u1eeb ch\u1ee9c Trung th\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00fac ti\u1ec1n s\u1ee9. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Nghi\u00eam T\u1ee5c nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i ti\u1ec1n s\u1eaft kh\u00f4ng ti\u1ec7n, Hi T\u1ea3i tranh lu\u1eadn t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, gi\u1ecdng n\u00e9t \u0111\u1ec1u gay g\u1eaft. B\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 Gi\u00e1m, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng ti\u1ec1n s\u1eaft, Hi T\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, ki\u00eam ch\u1ee9c C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110i\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129. D\u00e2n gian nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea5u ti\u1ec1n c\u0169, ti\u1ec1n c\u0169 ng\u00e0y c\u00e0ng \u00edt, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c, bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 thu\u1eadn theo l\u00f2ng d\u00e2n. Quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng b\u1ed5ng l\u1ed9c, nh\u01b0ng d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3, v\u00ec th\u1ebf gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n, Hi T\u1ea3i c\u0169ng t\u1ef1 h\u1ed1i h\u1eadn. <i>(Hi T\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00fac ti\u1ec1n s\u1ee9, s\u00e1ch &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217; v\u00e0 &#8216;S\u00f3c K\u00fd&#8217; ghi l\u00e0 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 2 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, ki\u00eam ch\u1ee9c C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110i\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m, nay ghi chung t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[43] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o k\u1ef5 binh th\u01b0\u1eddng b\u1ecb c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng s\u1eed d\u1ee5ng, l\u00e0m m\u1ea5t vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n, t\u1eeb nay c\u1ea5m ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[44] Quy\u1ec1n Tri c\u1ed1ng c\u1eed \u0110\u00e0o C\u1ed1c t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n<p>[45] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00f9ng 1, b\u1ed5 nhi\u1ec7m D\u0129nh Ch\u00ed, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2u qu\u00e2n s\u1ef1 Ph\u00e1n quan B\u00e1c Ch\u00e2u, l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c T\u00e1 lang. Ch\u00ed \u1ee9ng thi khoa Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh N\u0103ng tr\u1ef1c ng\u00f4n C\u1ef1c gi\u00e1n, b\u00e0i thi \u0111\u1ed1i s\u00e1ch h\u1ee3p \u00fd Vua n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. <i>(Ch\u00ed, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea3i xem x\u00e9t ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n, n\u01a1i n\u00e0o h\u1ea1n h\u00e1n n\u1eb7ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c mi\u1ec5n thu\u1ebf, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1edd b\u00e1o.<\/p>\n<p>[47] Ra l\u1ec7nh cho H\u00e0 Trung Ph\u1ee7 m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u1ea3i t\u00e1ng Tuy\u00ean T\u1ed5 Chi\u00eau V\u0169 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf v\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng Th\u00e1i H\u1eadu t\u1ea1i An L\u0103ng, Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng H\u1eadu V\u01b0\u01a1ng th\u1ecb v\u00e0 Hi\u1ebfu Hu\u1ec7 Ho\u00e0ng H\u1eadu H\u1ea1 th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p t\u00e1ng.<\/p>\n<p>[49] Th\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ph\u00f3 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 nh\u01b0ng kh\u00f3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh danh x\u01b0ng, b\u00e8n tri\u1ec7u H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c h\u1ecfi: <i>&#8220;Ch\u1ee9c quan n\u00e0o th\u1ea5p h\u01a1n Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng m\u1ed9t b\u1eadc?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u00e0o C\u1ed1c \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 ch\u1ee9c Tham tri c\u01a1 v\u1ee5, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00f4ng tuy\u00ean ch\u1ebf, kh\u00f4ng \u00e1p ban, kh\u00f4ng c\u1ea7m \u1ea5n, kh\u00f4ng l\u00ean ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng Tuy\u00ean huy s\u1ee9 l\u00e0m vi\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1ec9 l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng Tuy\u00ean huy s\u1ee9 l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1eef 'Huy' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Vi\u1ec7n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 1 m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-91-17\" href=\"#footnote-91-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ri\u00eang v\u1ecb tr\u00ed g\u1ea1ch ph\u00eda sau t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, cu\u1ed1i chi\u1ebfu ghi ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc th\u1ea5p h\u01a1n t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0i ch\u1eef, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n ph\u1ee5 c\u1ea5p \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, v\u00ec \u00fd c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh ngang h\u00e0ng v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u00e2y l\u00e0 d\u1ef1a theo &#8216;Th\u00e1i T\u1ed5 T\u00e2n L\u1ee5c&#8217;, &#8216;B\u00e1ch Quan Bi\u1ec3u&#8217;, v\u00e0 &#8216;\u0110\u1ea1i S\u1ef1 K\u00fd&#8217;. &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p: Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf ng\u00f4i t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m, \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n ch\u00ednh s\u1ef1, Th\u00e1i T\u1ed5 nghi ng\u1edd \u00f4ng chuy\u00ean quy\u1ec1n, mu\u1ed1n d\u00f9ng Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 gh\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi m\u00ecnh, ch\u1ec9 cho h\u1ecd l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh Tuy\u00ean huy ph\u00f3 th\u01b0\u1ee3ng, v\u1ecb tr\u00ed \u1edf sau t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ch\u1ec9 ph\u1ee5ng h\u00e0nh ch\u1ebf th\u01b0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1eb3ng c\u1ea5p kh\u00e1c nhau. \u1ea4n trung th\u01b0 ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eef, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u do Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u00e3i gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ecb m\u00e0 th\u00f4i. Th\u00e1i T\u1ed5 lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, g\u1eb7p l\u00fac Tri\u1ec7u Phi\u1ec1n t\u1ed1 c\u00e1o, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u1ea1i ng\u00e0y \u0111\u00eam c\u00f4ng k\u00edch, L\u00f4i H\u1eefu C\u01a1 ki\u1ec7n vi\u1ec7c trung th\u01b0 l\u00e0m b\u1ea5t h\u1ee3p ph\u00e1p, Th\u00e1i T\u1ed5 b\u00e8n l\u1ec7nh cho Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia bi\u1ebft \u1ea5n, \u00e1p ban, \u0111\u1ec3 chia b\u1edbt quy\u1ec1n c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. X\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tham ch\u00ednh l\u00e0 do \u0110\u00e0o C\u1ed1c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, v\u00e0 l\u00fac n\u00e0y Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111ang \u0111\u1ed9c nhi\u1ec7m Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00e1n gh\u00e9t s\u1ef1 chuy\u00ean quy\u1ec1n c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean nay kh\u00f4ng theo.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8216;Th\u00e1i T\u1ed5 T\u00e2n L\u1ee5c: \u0110\u1eadu Nghi Truy\u1ec1n&#8217; ch\u00e9p: Th\u00e1i T\u1ed5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i \u0110\u1eadu Nghi c\u00f3 ch\u00ednh tr\u1ef1c, mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 s\u1ee3 Nghi c\u1ee9ng r\u1eafn, li\u1ec1n \u0111\u1ec1 c\u1eed Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Theo \u0111\u00f3, Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh l\u00e0 do Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ti\u1ebfn c\u1eed, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Tuy nhi\u00ean, &#8216;T\u00e2n Truy\u1ec7n&#8217; n\u00f3i Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1ee9c ch\u1ebf \u0110\u1eadu Nghi, &#8216;C\u1ef1u Truy\u1ec7n&#8217; kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, e r\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u1eed th\u1ea7n L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u00e0n: X\u00e9t vi\u1ec7c c\u0169 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, B\u00f9i T\u1ecbch l\u00e0m B\u1ed9c x\u1ea1 tri ch\u00ednh s\u1ef1, \u0110\u1ed7 Y\u00eam l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu tham ngh\u1ecb tri\u1ec1u ch\u00ednh, Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m tham d\u1ef1 tri\u1ec1u ch\u00ednh, Ti\u00eau V\u0169 l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn tham ngh\u1ecb ch\u00ednh s\u1ef1, L\u01b0u K\u1ef5 l\u00e0m Ho\u00e0ng m\u00f4n th\u1ecb lang tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, L\u01b0u U C\u1ea7u l\u00e0m Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n tham tri c\u01a1 v\u1ee5, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, Cao T\u00f4ng t\u1eebng mu\u1ed1n d\u00f9ng Qu\u00e1ch \u0110\u00e3i C\u1eed l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, sau \u0111\u00f3 b\u1ea3o Th\u00f4i Tri \u00d4n r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00e3i C\u1eed v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kinh nghi\u1ec7m c\u00f2n non, ch\u01b0a th\u1ec3 c\u00f9ng c\u00e1c khanh \u0111\u1ed3ng danh x\u01b0ng.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh h\u1ecd \u1edf Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 c\u00f9ng nh\u1eadn l\u1ec7nh ti\u1ebfn ch\u1ec9 b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Theo \u0111\u00f3, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 th\u1ea5p h\u01a1n Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Nay \u0110\u00e0o C\u1ed1c kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1eabn vi\u1ec7c c\u0169 th\u1eddi H\u00e1n v\u1ec1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u00f3 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, l\u1ea1i l\u1ea5y Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00e0m ch\u1ee9c th\u1ea5p h\u01a1n Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, l\u00e0 sai l\u1ea7m c\u1ee7a \u0110\u00e0o C\u1ed1c. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec1u ti\u1ebfc cho vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tri\u1ec7u Bi\u1ec1n, nguy\u00ean Th\u00e1i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m Tam ty. Bi\u1ec1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec1n Ch\u00e2u. <i>(Bi\u1ec1n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng L\u01b0u Quang Ngh\u0129a d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn L\u1ed9 Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ra l\u1ec7nh v\u1eadn chuy\u1ec3n ba v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c t\u1eeb Kinh Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf Linh V\u0169. <i>(S\u00e1ch &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217; l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, truy phong Hi\u1ebfu Hu\u1ec7 Ho\u00e0ng h\u1eadu, ch\u1ec9 l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd t\u1ea1i l\u0103ng, d\u00e2ng c\u00fang th\u1ee9c \u0103n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y. \u0110\u1ebfn khi Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng h\u1eadu b\u0103ng, m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp mi\u1ebfu ri\u00eang. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, \u0111\u01b0a hai v\u1ecb ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0o th\u1edd chung m\u1ed9t \u0111i\u1ec7n, kh\u00e1c ph\u00f2ng, Hi\u1ebfu Minh \u1edf tr\u00ean, Hi\u1ebfu Hu\u1ec7 \u1edf d\u01b0\u1edbi, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u00f2a Hi\u1ebfn. Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ph\u1ee7, ty, t\u1ef1, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea1i d\u1ecbch gi\u00e0 c\u1ea3 th\u00ec cho ph\u00e9p con em thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[54] V\u0129nh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ba tr\u0103m hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u h\u1ed9 d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n nu\u00f4i b\u00f9a \u0111\u1ed9c. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u1ea5y \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o vi\u1ec7c d\u1ecbch, v\u00e0 l\u00e0ng x\u00f3m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00f4ng gia.<\/p>\n<p>[55] D\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00ea, T\u1ef1, T\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp l\u1eabn nhau, sai \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Ng\u01b0u Do\u00e3n <i>(Do\u00e3n, ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i> mang chi\u1ebfu d\u1ee5, sau \u0111\u00f3 y\u00ean \u1ed5n. <i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; v\u00e0 &#8216;Ch\u00ednh s\u1eed&#8217;, \u0111\u1ec1u ghi trong th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[56] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan \u0111\u00e0i t\u1ec9nh, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, Qu\u1ed1c t\u1eed t\u01b0 nghi\u1ec7p, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c quan b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u1eefa c\u00e1c quan trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u, r\u1ed3i ban h\u00e0nh. <i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;L\u1ec5 ch\u00ed&#8217;, ghi k\u00e8m th\u00e1ng t\u01b0.)<\/i><\/p>\n<p>[57] M\u00f9a h\u00e8, th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, chi\u1ebfu l\u1ea5y h\u1ea1 cung c\u1ee7a An L\u0103ng c\u0169 l\u00e0m Ph\u1ee5ng Ti\u00ean T\u01b0 Ph\u00fac Thi\u1ec1n vi\u1ec7n, r\u1ed3i r\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5 v\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0o th\u1edd.<\/p>\n<p>[58] \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Cao T\u00edch v\u00ec em l\u00e0 Ti\u1ec3n \u1ee9ng thi ti\u1ebfn s\u0129, nh\u1edd Khai Phong ph\u1ee7 suy quan ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam l\u00e0 Th\u1ea1ch Hi T\u1ea3i xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ea7u. Ti\u1ec3n v\u0103n t\u1eeb k\u00e9m c\u1ecfi, Hi T\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, T\u00edch l\u1ea5y l\u00e0m h\u1eadm h\u1ef1c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua n\u00f3i Hi T\u1ea3i ph\u1ee5 t\u00e1 kh\u00f4ng ra g\u00ec. Vua b\u1ea3o ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Hi T\u1ea3i.&#8221;<\/i> Quang Ngh\u0129a \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Hi T\u1ea3i l\u00e0m quan c\u1ea7n m\u1eabn, \u0111\u00e2y h\u1eb3n l\u00e0 do Cao T\u00edch gi\u00e8m pha.&#8221;<\/i> Vua ch\u1ee3t hi\u1ec3u ra, mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i T\u00edch nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u1edb. Nh\u00e2n l\u00fac sai T\u00edch \u0111i s\u1ee9 Thanh Ch\u00e2u, T\u00edch nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Qu\u00e1ch S\u00f9ng, \u0111i qua c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u1eady th\u1ebf hung h\u00e3n, l\u1ea1i t\u1eebng vi\u1ebft th\u01b0 cho Th\u1ee9 s\u1eed L\u1ec5 Ch\u00e2u nh\u1edd xin \u00e1o c\u00e0 sa cho nh\u00e0 s\u01b0, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 tra x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 Lai Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, T\u00f4ng ch\u00ednh thi\u1ebfu khanh Tri\u1ec7u L\u1ec7 v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng, b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u00f3a t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5 quan, tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n. <i>(Xem &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217; c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 T\u00f4ng ch\u00ednh khanh Tri\u1ec7u L\u1ec7.)<\/i><\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[61] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 Khai Phong do\u00e3n, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Quang Ngh\u0129a ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, S\u01a1n Nam T\u00e2y \u0111\u1ea1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quang M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Chi\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Qu\u00fd Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, l\u00fac \u1ea5y 17 tu\u1ed5i. \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ho\u00e0ng t\u1eed ra kh\u1ecfi cung li\u1ec1n phong V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng Vua cho r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u00e0nh ni\u00ean, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u1ea3m b\u1edbt l\u1ec5 nghi, kh\u00f4ng theo quy ch\u1ebf c\u0169.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, phong Qu\u00e1ch T\u00f2ng Ngh\u0129a, nguy\u00ean l\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Ninh, l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u1ed9 Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f2ng Ngh\u0129a t\u1eeb T\u1eeb Ch\u00e2u v\u00e0o tri\u1ec1u <i>(T\u00f2ng Ngh\u0129a v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb Sa \u0110\u00e0, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u01b0\u1edbc v\u1ecb v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n)<\/i>. Vua tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u1ea7u trong s\u00e2n \u0111i\u1ec7n. T\u00f2ng Ngh\u0129a thay y ph\u1ee5c, c\u01b0\u1ee1i l\u1eeba, phi n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i, \u0111\u00e1nh c\u1ea7u r\u1ea5t \u0111i\u00eau luy\u1ec7n, mong nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ch\u00fa \u00fd. Khi xong vi\u1ec7c, Vua tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o ban t\u1ecda, n\u00f3i: <i>&#8220;K\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ee7a khanh qu\u1ea3 th\u1eadt tinh x\u1ea3o, nh\u01b0ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1eadc t\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbng.&#8221;<\/i> T\u00f2ng Ngh\u0129a x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 lui v\u1ec1.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 T\u00f2ng Ngh\u0129a t\u00edch l\u0169y h\u00e0ng v\u1ea1n v\u00e0ng, c\u00f3 ngh\u00ecn \u0111\u1ea7y t\u1edb, h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u1ef1a trong chu\u1ed3ng. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 gi\u00e0u m\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng mang \u00fd chuy\u00ean quy\u1ec1n, nh\u01b0ng uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Vua ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi d\u1ea7n m\u1ea5t hy v\u1ecdng. T\u00f2ng Ngh\u0129a d\u1eddi tr\u1ea5n v\u1ec1 H\u00e0 Trung, th\u01b0\u1eddng bu\u1ed3n b\u00e3, n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>&#8220;T\u00f2ng Ngh\u0129a l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i nh\u1ecf m\u1ecdn, suy s\u1ee5p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, ch\u1eafc s\u1ebd b\u1ecb anh h\u00f9ng ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh c\u1ea7u c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i, c\u00f3 s\u00e1ch ch\u00e9p r\u1eb1ng T\u00f2ng Ngh\u0129a t\u1eeb T\u1eeb Ch\u00e2u v\u00e0o tri\u1ec1u. S\u00e1ch &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra khi \u00f4ng t\u1eeb H\u1ed9 Qu\u1ed1c v\u00e0o tri\u1ec1u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c. Ch\u01b0a r\u00f5 \u0111\u00e2u l\u00e0 \u0111\u00fang.)<\/i><\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, phong L\u01b0u Hi C\u1ed5, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, quy\u1ec1n tri Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7, l\u00e0m quy\u1ec1n tri T\u1ea7n Ch\u00e2u. Ch\u00e2u n\u00e0y gi\u00e1p bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Nhung, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. Hi C\u1ed5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, d\u00f9ng \u01a1n \u0111\u1ee9c v\u00e0 uy t\u00edn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c, b\u1eaft con em c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0m con tin, ng\u01b0\u1eddi Nhung kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m ph\u00e1p n\u1eefa.<\/p>\n<p>[65] T\u1ea3 B\u1ed9c x\u1ea1 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean cha l\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00fac Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng T\u1ed9 <i>(T\u1ed9, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4)<\/i> xin v\u1ec1 h\u01b0u. T\u1ed9 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 d\u00e2ng s\u1edb, nh\u01b0ng ngh\u0129 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, phong T\u1ed9 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ea3 L\u0129nh qu\u00e2n V\u1ec7, cho v\u1ec1 h\u01b0u. T\u1ed9 gi\u1eadn d\u1eef m\u1eafng Ph\u1ed5: <i>&#8220;Ta s\u1ee9c l\u1ef1c ch\u01b0a suy, m\u00e0y mu\u1ed1n gi\u1eef ch\u1eafc danh v\u1ecb m\u00e0 t\u1ed1ng ta v\u00e0o ch\u1ed1n giam c\u1ea7m.&#8221;<\/i> \u00d4ng \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng g\u1eady \u0111\u00e1nh, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n khuy\u00ean gi\u1ea3i n\u00ean kh\u00f4ng l\u00e0m.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ao Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n v\u00e0 v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[67] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00f4ng cung tam s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ee9c quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m, b\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 nh\u1ecb ph\u1ea9m, n\u1ebfu tr\u0103m quan d\u00e2ng bi\u1ec3u, kh\u00f4ng bi\u1ebft ai s\u1ebd \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.&#8221;<\/i> Vua ban chi\u1ebfu cho hai c\u01a1 quan b\u00e0n b\u1ea1c. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1eadu Nghi v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u: <i>&#8220;B\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 b\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a tr\u0103m quan, c\u00f2n \u0111\u00f4ng cung tam s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ee9c quan c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, n\u00ean l\u1ea5y b\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. <i>(\u0110o\u1ea1n bi\u1ec3u s\u1edb n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ghi ch\u00e9p chi ti\u1ebft, c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i theo c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p sau.)<\/i><\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ea5y T\u1ea3 v\u0169 l\u00e2m qu\u00e2n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Ti\u1ebfn t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd Thi\u1ec3m ch\u00e2u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho \u0111i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Di\u00ean Phi c\u00f9ng x\u1eed l\u00fd ch\u00e2u s\u1ef1. <i>(Di\u00ean Phi, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Th\u00e1ng n\u00e0y, c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 Quan T\u00e2y b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u.<\/p>\n<p>[70] Th\u1ea3 ngh\u00ecn t\u00f9 binh qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n, ban cho \u00e1o gi\u00e0y, cho nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u00e1c huy\u1ec7n kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[71] Th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n. Khi tr\u1edf v\u1ec1, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 m\u1edbi, xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh hai ch\u00e2u Giai v\u00e0 Th\u00e0nh tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 tr\u00ecnh l\u00ean b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh chi ti\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn ch\u1ee9c quan Thi\u1ebfu do\u00e3n v\u00e0 M\u1ea1c ch\u1ee9c do H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u01b0u t\u00fa trong k\u1ef3 thi ph\u00e1n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, ho\u1eb7c \u0111\u1ed7 ph\u00e1n trung trong k\u1ef3 thi c\u1eedu kinh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 s\u01a1 \u0111\u1eb3ng; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ph\u00e1n h\u1ea1 th\u00ec theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c Qu\u00e2n s\u1ef1 suy quan ho\u1eb7c Qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan \u1edf Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng s\u0129 lang, th\u1eed ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 lang. Sau ba n\u0103m \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, L\u01b0\u1ee1ng ph\u1ee7 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan, Qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c Th\u1eeba ph\u1ee5ng lang, th\u1eed ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau ba n\u0103m n\u1eefa \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00e1n quan, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c Tuy\u00ean \u0111\u1ee9c lang, th\u1eed ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 ki\u00eam Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed. Sau hai n\u0103m \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, L\u01b0\u1ee1ng ph\u1ee7, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9, Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c Tri\u1ec1u t\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, th\u1eed ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd ty tr\u1ef1c ki\u00eam Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed. Sau m\u1ed9t n\u0103m, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i ho\u1eb7c Thi\u1ebfu do\u00e3n c\u00e1c ph\u1ee7.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau m\u1ed9t n\u0103m n\u1eefa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi danh s\u00e1ch l\u00ean Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, v\u00e0 t\u00f9y theo c\u1ea5p b\u1eadc quan ch\u1ee9c chia l\u00e0m b\u1ed1n h\u1ea1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c L\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9 ph\u00e1n quan tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu l\u1ea7n nh\u1eadm ch\u1ee9c ti\u1ebfp theo l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u quan ho\u1eb7c chuy\u1ec3n sang Hi\u1ebfn h\u00e0m.<\/i><\/p>\n<p><i>Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ecf 15 n\u0103m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda. M\u1ed7i nhi\u1ec7m k\u1ef3 k\u00e9o d\u00e0i ba n\u0103m, kh\u00f4ng t\u00ednh th\u00e1ng nhu\u1eadn. M\u1ed7i n\u0103m, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1ed9t l\u1ea7n. K\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u01b0\u1eddng theo l\u1ec7 ghi &#8220;<\/i>trung<i>&#8221; ho\u1eb7c &#8220;<\/i>th\u01b0\u1ee3ng<i>&#8220;. N\u1ebfu b\u1ecb ph\u1ea1t \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u00e1nh gi\u00e1. N\u1ebfu \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3 xu\u1ea5t s\u1eafc, Nam t\u00e0o s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e1o c\u00f4ng t\u00edch \u0111\u1ec3 xin th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m s\u1ebd ho\u00e0n th\u00e0nh k\u1ef3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ee9 t\u01b0.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c do ph\u1ee7 b\u1ecb gi\u1ea3i t\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n tham gia t\u1eadp h\u1ee3p<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eefu', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-18\" href=\"#footnote-91-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 do t\u1ea5u th\u1ec9nh, s\u1ebd ghi k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00e0 c\u1ea5p gi\u1ea5y gi\u1ea3i do, theo quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn sau n\u00e0y. N\u1ebfu hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, nh\u01b0ng t\u1ed5ng s\u1ed1 ng\u00e0y \u0111\u1ee7 hai n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh nh\u01b0 m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch. N\u1ebfu b\u1ecb thay th\u1ebf do s\u1eafc l\u1ec7nh gi\u1ea3m bi\u00ean ch\u1ebf, s\u1ebd l\u1ea5y gi\u1ea5y gi\u1ea3i do c\u1ee7a nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 nh\u1eadm ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia t\u1eadp h\u1ee3p ngo\u00e0i th\u1eddi gian quy \u0111\u1ecbnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec l\u00fd do c\u00e1 nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c ho\u1eb7c vi ph\u1ea1m quy \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng xin c\u00e1o th\u00e2n, m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 ph\u1ea3i ch\u1edd hai n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia t\u1eadp h\u1ee3p, hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m, ba nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n tham gia t\u1eadp h\u1ee3p. N\u1ebfu nhi\u1ec7m k\u1ef3 hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p, ph\u1ea3i ch\u1edd m\u1ed9t n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1edd. N\u1ebfu sau khi b\u00e3i ch\u1ee9c m\u1edbi c\u1ea5p gi\u1ea5y gi\u1ea3i do, m\u1ed7i qu\u00fd vi ph\u1ea1m ph\u1ea3i ch\u1edd m\u1ed9t n\u0103m, hai qu\u00fd tr\u1edf l\u00ean ph\u1ea3i ch\u1edd hai n\u0103m.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 tang ho\u1eb7c kh\u00f4ng h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 m\u00e0 t\u1eeb ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u xem nh\u01b0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ea5y gi\u1ea3i do ho\u1eb7c gi\u1ea5y \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a b\u1ed9, ph\u1ea3i ch\u1edd m\u1ed9t n\u0103m. N\u1ebfu m\u1ea5t gi\u1ea5y t\u1edd nh\u01b0ng c\u00f3 gi\u1ea5y c\u00f4ng nh\u1eadn h\u1ee3p l\u1ec7, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m \u0111\u00e1nh gi\u00e1.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c theo quy \u0111\u1ecbnh ho\u1eb7c ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u1ecb b\u1ecf tr\u1ed1ng, ph\u1ea3i ch\u1edd ba n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia t\u1eadp h\u1ee3p<a class=\"footnote\" title=\"'Ba n\u0103m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai n\u0103m', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-19\" href=\"#footnote-91-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c do s\u1eafc l\u1ec7nh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t<a class=\"footnote\" title=\"'K\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-20\" href=\"#footnote-91-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a> ho\u1eb7c b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c v\u00ec t\u1eebng b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n t\u1ed9i, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 s\u1ebd tham gia t\u1eadp h\u1ee3p theo th\u1eddi h\u1ea1n c\u1ee7a ch\u1ee9c v\u1ee5, v\u00e0 ph\u1ea3i xin gi\u1ea5y x\u00f3a \u00e1n \u1edf B\u1ed9 H\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ed1ng v\u00e0 mu\u1ed1n nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, s\u1ebd so s\u00e1nh l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t n\u0103m, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u00eanh l\u1ec7ch qu\u00e1 10 quan, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c Ph\u00f2ng, \u0110o\u00e0n ph\u00e1n quan tr\u1edf l\u00ean nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, sau khi b\u00e3i ch\u1ee9c ch\u1ec9 t\u00ednh th\u1eddi gian l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169 \u0111\u1ec3 tham gia t\u1eadp h\u1ee3p. K\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a c\u00e1c Thi\u1ebfu do\u00e3n c\u00e1c ph\u1ee7 c\u0169ng l\u1ea5y ba n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n.&#8221;<\/i> \u0110\u1ebf \u0111\u1ed3ng \u00fd. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan ch\u1ee9c d\u1ea7n c\u00f3 quy c\u1ee7.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c c\u00f9ng \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed N\u1ed9i Ho\u00e0ng l\u00e0 S\u01b0 T\u1ee5ng c\u00f9ng 43 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n t\u1ea1i c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ra l\u1ec7nh c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u00e0m quan n\u1eafm ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1eafc kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ea5y l\u00faa.<\/p>\n<p>[77] B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp Ty Chi\u1ebft b\u00e1c t\u1ea1i khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng, c\u1ea5m c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u01b0\u1ee3t qua s\u00f4ng. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u00e1o v\u1edbi \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7, lo r\u1eb1ng h\u1ecd l\u1ee3i d\u1ee5ng th\u1ebf l\u1ef1c Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 x\u00e2m l\u1ea5n. <i>(Trong &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed L\u00fd D\u1ee5c truy\u1ec7n&#8217; l\u1ea1i ghi r\u1eb1ng n\u0103m nay do Giang Nam li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb \u0111\u00f3i k\u00e9m, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho ph\u00e9p v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u1ec3 chi\u1ebft b\u00e1c v\u00e0 ki\u1ebfm c\u1ee7i, kh\u00e1c v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p>[78] Th\u00e1ng n\u00e0y, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 phong con tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Tr\u1ecdng Ng\u1ee5 l\u00e0m Thanh Nguy\u00ean c\u00f4ng, con th\u1ee9 l\u00e0 Tr\u1ecdng Nghi l\u00e0m Tuy\u00ean Th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[79] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o, t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn t\u1eadp h\u1ee3p \u1ee9ng tuy\u1ec3n, ph\u1ea3i ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nhi\u1ec1u nhi\u1ec7m k\u1ef3, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, nh\u00e2n t\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ghi t\u00ean g\u1eedi \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o x\u00e9t duy\u1ec7t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2n nh\u1eafc t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00e1ch ch\u1ecdn quan ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e2m ni\u00ean, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi c\u00f3 khi b\u1ecb ch\u00ecm trong ch\u1ee9c nh\u1ecf. <i>(S\u00e1ch &#8216;Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed&#8217; ghi v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, nay theo l\u1ec7 c\u0169, c\u1ea3 &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[80] M\u00f9a thu, th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan trong ng\u00e0y kh\u1edfi c\u01b0 \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c quan c\u1ee7a L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i chia th\u00e0nh hai nh\u00f3m \u0111\u1ee9ng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n nhau, c\u00e1c Kim ng\u00f4 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ee9ng \u1edf ph\u00eda tr\u00ean c\u1ee7a nh\u00f3m m\u00ecnh. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00e1c quan \u0111\u00e0i t\u1ec9nh v\u00e0 Kim ng\u00f4 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u00e0ng th\u1ecb t\u00f2ng, m\u1ed7i khi kh\u1edfi c\u01b0 \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng ngang ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m. Nh\u00e2n th\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ee9ng sau Th\u1eadp di v\u00e0 B\u1ed5 khuy\u1ebft, Vua b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u1ed5 l\u00e0 c\u1ef1u t\u01b0\u1edbng, sao l\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady?&#8221;<\/i> Li\u1ec1n ra l\u1ec7nh s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn Ty T\u1ea1o thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n vi\u00ean.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i Tr\u1ea5n Ngh\u00eanh Loan th\u00e0nh qu\u00e2n Ki\u1ebfn An.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh thi\u1ebft l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n tr\u00e0 t\u1ea1i Kinh s\u01b0, Ki\u1ebfn An, H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 K\u1ef3 Kh\u1ea9u. T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 T\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea5m d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 t\u01b0 nh\u00e2n, quy \u0111\u1ecbnh ph\u1ea1t ti\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n t\u1eeb 10 c\u00e2n \u0111\u1ebfn 300 c\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho d\u00e2n n\u1ed9p tr\u1eeb thu\u1ebf, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u do quan mua. Ai d\u00e1m gi\u1ea5u di\u1ebfm kh\u00f4ng n\u1ed9p quan ho\u1eb7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p s\u1ebd b\u1ecb t\u1ecbch thu. T\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1eeb 100 ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea1t 70 tr\u01b0\u1ee3ng; t\u1eeb 8 quan ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111i l\u00e0m lao d\u1ecbch. Quan l\u1ea1i d\u00f9ng tr\u00e0 c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1eeb 500 ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y 2.000 d\u1eb7m; t\u1eeb 1 quan 500 ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean ho\u1eb7c mang v\u0169 kh\u00ed bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 t\u01b0 nh\u00e2n b\u1ecb quan b\u1eaft, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p><i>(T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 T\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn x\u1eed t\u1eed, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch &#8216;B\u1ea3n Ch\u00ed&#8217;, thu\u1ed9c n\u0103m n\u00e0y, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p sau ph\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00fd tr\u00e0.)<\/i><\/p>\n<p>[84] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan v\u0103n v\u0169 t\u1eeb gi\u00e3, b\u00e1i ki\u1ebfn v\u00e0 t\u1ea1 \u01a1n \u1edf ch\u00ednh nha ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean Ng\u1ef1 S\u1eed \u0110\u00e0i th\u00f4ng qua C\u00e1p M\u00f4n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n. Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua tri\u1ec7u B\u1ed9 th\u1ef1 binh m\u00e3 Quan Nam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Y\u00ean t\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khi\u00eam h\u1ecfi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u00ednh nha kh\u00f4ng c\u00f3 phi\u00ean, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o \u0111\u1ed1i. Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, h\u1ecfi, c\u00e1c quan theo l\u1ec7 c\u0169 tr\u1ea3 l\u1eddi, Vua b\u1ea5t b\u00ecnh, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c vi\u1ec7c b\u00e1i ki\u1ebfn, t\u1ea1 \u01a1n, t\u1eeb gi\u00e3, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ed1i, sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u00ednh nha; ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i g\u1ea5p th\u00ec mi\u1ec5n l\u1ec5 t\u1eeb gi\u00e3.<\/p>\n<p>[85] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kh\u1ed1 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Di T\u00f4n v\u00e0 Chu D\u1ecbch b\u00e1c s\u0129 H\u1ec1 T\u1ef1 c\u00f9ng kh\u1ea3o th\u00ed con em quan l\u1ea1i. H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c nh\u1edd H\u1ec1 T\u1ef1 gi\u00fap con m\u00ecnh l\u00e0 Ti\u1ec3n. Ti\u1ec3n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch kh\u00f4ng th\u00f4ng, nh\u01b0ng H\u1ec1 T\u1ef1 l\u1ea1i b\u00e1o l\u00e0 \u0111\u1ed7, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ti\u1ebfn m\u00e3 c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n Trung t\u1ec9nh. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 S\u1eed ph\u1ee7 x\u00e9t. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 9, H\u1ec1 T\u1ef1 b\u1ecb t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0 h\u1ed9 tham qu\u00e2n \u1edf C\u00e0n Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng Di T\u00f4n kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu. \u0110\u00e0o C\u1ed1c b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng hai th\u00e1ng.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Di T\u00f4n l\u00e0 con c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng B\u00e1.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, b\u00e8n theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi c\u1eed v\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed b\u1eeba b\u00e3i. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu ban h\u00e0nh. <i>(Chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1eddi Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c n\u0103m th\u1ee9 hai, s\u1eed c\u0169 c\u00f3 ch\u00e9p, nh\u01b0ng &#8216;Th\u00f4ng Gi\u00e1m&#8217; kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Nam di\u1ec7n binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u00e0m ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Phan M\u1ef9, L\u00e3ng ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Do\u00e3n S\u00f9ng Kha, Ho\u00e0nh ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng S\u00e2m ch\u00e2u, h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, gi\u1ebft ch\u1ebft th\u1ee9 s\u1eed L\u1ee5c Quang \u0110\u1ed3 v\u00e0 chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 K\u1ef5 Ng\u1ea1n U\u00e2n, qu\u00e2n c\u00f2n l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef Thi\u1ec1u ch\u00e2u. S\u00f9ng Kha l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, N\u1ed9i th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, V\u0169 d\u01b0 cung s\u1ee9 Thi\u1ec7u \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean Nam H\u00e1n ch\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00e1n th\u1eeba h\u01b0\u1edfng lo\u1ea1n l\u1ea1c t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u01b0 tr\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, may m\u1eafn v\u00ec Trung Qu\u1ed1c nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, chi\u1ebfn tranh ch\u01b0a lan \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng H\u00e1n ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u00eau ng\u1ea1o trong c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh, nay binh l\u00ednh kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1edd tr\u1ed1ng, m\u00e0 nh\u00e0 Vua kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 t\u1ed3n vong. Thi\u00ean h\u1ea1 lo\u1ea1n l\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, lo\u1ea1n l\u00e2u t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 tr\u1ecb, nay nghe n\u00f3i ch\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, s\u1ebd th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, th\u1ebf c\u1ee5c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, xin h\u00e3y chu\u1ea9n b\u1ecb binh l\u1ef1c, n\u1ebfu kh\u00f4ng, h\u00e3y \u0111em h\u1ebft ch\u00e2u b\u00e1u trong n\u1ed9i ph\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111i giao h\u1ea3o.&#8221;<\/i> Nam H\u00e1n ch\u1ee7 m\u01a1 h\u1ed3 kh\u00f4ng lo l\u1eafng, gh\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng c\u1ee7a \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n, r\u1ea5t h\u1eadn \u00f4ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi s\u1ee3 h\u00e3i, nh\u1edb l\u1ea1i l\u1eddi \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n, b\u00e8n phong \u00f4ng l\u00e0m chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, d\u1eabn th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Quang Kh\u1ea9u. \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea7n ch\u00e2u. <i>(S\u00e1ch &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; trong truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n ch\u00e9p r\u1eb1ng qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u1eeba th\u1eafng h\u1ea1 Li\u00ean ch\u00e2u, L\u01b0u S\u01b0\u1edfng s\u1ee3 h\u00e3i, m\u1edbi d\u00f9ng \u0110\u00ecnh Ho\u00e0n. X\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[88] V\u0129nh an ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung Chi\u1ebft \u0110\u1ee9c \u1ef6 qua \u0111\u1eddi. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, phong con trai \u00f4ng l\u00e0 Ng\u1ef1 Hu\u00e2n l\u00e0m b\u1ea3n ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, quy\u1ec1n tri ph\u1ee7 ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[89] Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3, L\u1ed7 qu\u1ed1c c\u00f4ng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u0103m, s\u1ee3 l\u00e0m \u00f4ng th\u00eam m\u1ec7t m\u1ecfi, b\u00e8n sai n\u1ed9i phu nh\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m. Nh\u00e0 Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t ti\u1ebfp \u0111\u00f3n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, n\u1ed9i phu nh\u00e2n t\u00e2u l\u00ean, Vua li\u1ec1n sai H\u00e0n l\u00e2m ty ban cho gi\u01b0\u1eddng g\u1ed7, b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u0103m \u00f4ng, n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, sao l\u1ea1i t\u1ef1 kh\u1ed5 nh\u01b0 v\u1eady?&#8221;<\/i> Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf Trung th\u01b0, kh\u00f4ng nh\u1eadn ri\u00eang ai v\u00e0o c\u1eeda, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f9ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng l\u00fac ngh\u00e8o h\u00e8n, c\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ed3 d\u00f9ng! C\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u1eady kh\u00f4ng s\u1eafm, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t t\u00ednh n\u00f3ng n\u1ea3y, gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, th\u00edch ch\u1ec9 tr\u00edch th\u1eb3ng m\u1eb7t, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u00d4ng t\u1eebng b\u1ea3o \u0111\u1ed3ng li\u1ec7p: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m h\u00edt v\u00e0o ba \u0111\u1ea5u gi\u1ea5m, m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.&#8221;<\/i> T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i v\u1ec1 sau, c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng nh\u1eadn ti\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1eaft b\u1ecf. Ti\u1ec1n l\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban, \u00f4ng d\u00f9ng h\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 k\u1ebb c\u00f4 nhi, b\u1eefa \u0103n kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 m\u00f3n g\u00ec \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u00f4ng d\u1eb7n con l\u00e0 Ph\u1ea1m M\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin th\u1ee5y hi\u1ec7u, kh\u00f4ng kh\u1eafc bia m\u1ed9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t m\u1ea5t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, t\u1eb7ng Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, c\u1ea5p 500 t\u1ea5m l\u1ee5a, 100 h\u1ed9c l\u00faa v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch. Sau n\u00e0y, khi b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2 t\u00e1, Vua b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Tr\u1eabm nghe n\u00f3i Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t ngo\u00e0i nh\u00e0 \u1edf kh\u00f4ng t\u00edch l\u0169y t\u00e0i s\u1ea3n, qu\u1ea3 l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u00edch th\u1ef1c.&#8221;<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng c\u0169ng t\u1eebng k\u00ednh tr\u1ecdng Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n, \u00f4ng ca ng\u1ee3i c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u tri\u1ec1u, cho r\u1eb1ng gi\u1eef g\u00ecn quy c\u1ee7, coi tr\u1ecdng danh v\u1ecb, gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o, kh\u00f4ng ai v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u thi\u1ebfu s\u00f3t l\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ebft theo Th\u1ebf T\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>[90] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o m\u00f9ng 1, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed S\u00e2m ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'S\u00e2m ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'B\u00e2n ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 271, 'Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n truy\u1ec7n' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-21\" href=\"#footnote-91-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>. Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n t\u00ednh t\u00e0n nh\u1eabn, th\u00edch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e3y ch\u00e9m \u0111i!&#8221;<\/i> Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i ph\u1ea3i ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi l\u01b0\u1ee1i g\u01b0\u01a1m. Khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Ho\u00e0nh ch\u00e2u, d\u00e2n ch\u00fang trong ch\u00e2u \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c b\u1ea3o nhau: <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng &#8216;H\u00e3y ch\u00e9m \u0111i&#8217; \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, ch\u00fang ta bi\u1ebft l\u00e0m sao y\u00ean \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, K\u1ef7 v\u01b0\u01a1ng Hi C\u1ea9n m\u1ea5t, l\u00e0 con trai th\u1ee9 ba c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4ng. <i>(Hi C\u1ea9n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c.)<\/i><\/p>\n<p>[92] C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean hai ch\u00e2u To\u00e0n v\u00e0 Thi\u1ec7u c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ecba v\u1ecb c\u1ee7a ch\u00fang. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u coi l\u00e0 ch\u00e2u trung \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n<p>[93] \u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c th\u00e0nh \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>[94] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Tuy\u00ean Th\u00e0nh c\u00f4ng L\u00fd Tr\u1ecdng Nghi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m K\u1ef3 V\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 Ho\u00e0i Hi\u1ebfn. Tr\u1ecdng Nghi th\u00f4ng minh s\u1edbm, Chi\u00eau Hu\u1ec7 h\u1eadu h\u1ecd Chu r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, v\u00ec th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t m\u00e0 sinh b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[95] Th\u00e1ng 11, Chi\u00eau Hu\u1ec7 h\u1eadu c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng b\u0103ng.<\/p>\n<p>[96] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u00e1n quan c\u1ee7a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh V\u0129 <i>(\u0110\u00ecnh V\u0129, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> khuy\u00ean Th\u00f4ng t\u1ea5u s\u1ee9, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u00e0i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec, m\u1ed9t s\u1edbm \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ecb g\u1ea7n Vua, n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1ef1 l\u1eadp \u0111\u1ea1i c\u00f4ng, l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i d\u01b0 lu\u1eadn? Chi b\u1eb1ng sai s\u1ee9 gi\u1ea3 k\u1ebft giao v\u1edbi n\u01b0\u1edbc B\u1eafc H\u00e1n, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u00e1t binh nam h\u1ea1, ta s\u1ebd t\u1eeb Ho\u00e0ng Hoa, T\u1eed Ng\u1ecd c\u1ed1c xu\u1ea5t binh \u1ee9ng chi\u1ebfn, khi\u1ebfn Trung Nguy\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i ph\u00f3 c\u1ea3 trong l\u1eabn ngo\u00e0i, nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ea5t Quan H\u1eefu c\u00f3 th\u1ec3 thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Chi\u00eau Vi\u1ec5n nghe theo, khuy\u00ean ch\u00faa Th\u1ee5c sai \u0110\u1ea1i tr\u00ecnh quan c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u00e0 T\u00f4n Ng\u1ed9, Hi\u1ec7u \u00fay qu\u00e2n H\u01b0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Thao v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Quy\u00ean mang th\u01b0 b\u1ecdc s\u00e1p b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ebfn g\u1eb7p ch\u00faa B\u1eafc H\u00e1n<a class=\"footnote\" title=\"Th\u01b0 b\u1ecdc s\u00e1p b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ebfn g\u1eb7p ch\u00faa B\u1eafc H\u00e1n: ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'khi\u1ec3n', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'di', nay theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-91-22\" href=\"#footnote-91-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 t\u0103ng qu\u00e2n \u1edf B\u1ea3o, H\u00e1n, h\u1eb9n v\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n c\u00f9ng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng kh\u1edfi binh. Khi T\u00f4n Ng\u1ed9 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, Ng\u1ea1n Thao l\u00e9n l\u1ea5y th\u01b0 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 M\u1ee5c Chi\u00eau T\u1ef1 <i>(Chi\u00eau T\u1ef1, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>, tr\u01b0\u1edbc kia d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng thu\u1eadt ph\u1ee5ng s\u1ef1 h\u1ecd Cao, l\u00fac n\u00e0y l\u00e0m Y quan c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u ki\u1ebfn, h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c, Chi\u00eau T\u1ef1 n\u00f3i: <i>&#8220;Kinh Nam ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i h\u1ed9i t\u1ee5 c\u1ee7a T\u00e2y Xuy\u00ean, Giang Nam, Qu\u1ea3ng Nam. Nay \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i n\u00e0y, th\u00ec c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn v\u00e0o Th\u1ee5c.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t vui. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Vua nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 m\u00e0 Ng\u1ea1n Thao d\u00e2ng l\u00ean, xem xong c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;Ta \u0111\u00e3 c\u00f3 danh ngh\u0129a \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh ph\u00eda T\u00e2y r\u1ed3i.&#8221;<\/i> B\u00e8n tha cho c\u1ea3 T\u00f4n Ng\u1ed9 v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Quy\u00ean, sai h\u1ecd ch\u1ec9 r\u00f5 h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng, v\u1ecb tr\u00ed ph\u00f2ng th\u1ee7, kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3. <i>(S\u00e1ch &#8216;Ng\u0169 \u0110\u1ea1i s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; \u0111\u1ec1u n\u00f3i T\u00f4n Ng\u1ed9 b\u1ecb bi\u00ean l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1eef, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do chi\u1ebfu th\u01b0, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua sai Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u00e0nh dinh T\u00e2y Xuy\u00ean, <i>(Theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; th\u00ec ch\u1ee9c n\u00e0y l\u00e0 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 ti\u1ec1n qu\u00e2n binh m\u00e3 thu\u1ed9c h\u00e0nh dinh T\u00e2y Xuy\u00ean.)<\/i> V\u0169 T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m ph\u00f3, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m; Ninh Giang <i>(Theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; l\u00e0 Giang Ninh)<\/i> ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0u Quang Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 Quy Ch\u00e2u, <i>(Theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; th\u00ec ch\u1ee9c n\u00e0y l\u00e0 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 ti\u1ec1n qu\u00e2n binh m\u00e3 thu\u1ed9c h\u00e0nh dinh T\u00e2y Xuy\u00ean.)<\/i> N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m. H\u1ee3p b\u1ed9 b\u1ed9 k\u1ef5 s\u00e1u v\u1ea1n, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. C\u1ea5p s\u1ef1 trung Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Qu\u00e2n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 m\u1eb7t t\u00e2y nam. <i>(H\u00e0n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t. V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u1ea5y ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m h\u00e0nh dinh, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, b\u1edfi l\u00fac n\u00e0y ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a T\u00e2y ph\u1ee7 ch\u01b0a cao.)<\/i><\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, n\u00ean ban chi\u1ebfu d\u1ee5, b\u1ea3o h\u1ecd chuy\u1ec3n h\u1ecda th\u00e0nh ph\u00fac, ai c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 h\u00e0ng, d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n lu\u1eadn ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129. H\u00e0nh dinh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 c\u1eeda, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c quan d\u00e2n, khai qu\u1eadt m\u1ed3 m\u1ea3, ch\u1eb7t ph\u00e1 c\u00e2y c\u1ed1i, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i theo qu\u00e2n ph\u00e1p. Vua sai B\u00e1t t\u00e1c ty \u0111o \u0111\u1ea1c c\u1eeda H\u1eefu D\u1ecbch, ph\u00eda nam gi\u00e1p s\u00f4ng Bi\u1ec7n, x\u00e2y dinh th\u1ef1 cho ch\u00faa Th\u1ee5c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m gian, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, To\u00e0n B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng \u0111ai ng\u1ecdc v\u00e0ng, v\u1ea3i l\u1ee5a, ng\u1ef1a chi\u1ebfn, binh kh\u00ed \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i. Vua xu\u1ea5t hi\u1ec7n, trao b\u1ea3n \u0111\u1ed3 cho To\u00e0n B\u00e2n v\u00e0 h\u1ecfi: <i>&#8220;T\u00e2y Xuy\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ch\u00fang th\u1ea7n nh\u1edd uy tr\u1eddi, theo m\u01b0u k\u1ebf hay, th\u1eddi gian \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t t\u00ednh b\u1eb1ng ng\u00e0yi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Long Ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 S\u1eed Di\u00ean \u0110\u1ee9c <i>(Di\u00ean \u0110\u1ee9c, s\u1eed ch\u01b0a ch\u00e9p)<\/i> b\u01b0\u1edbc l\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;N\u1ebfu T\u00e2y Xuy\u00ean \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1edbi, nh\u01b0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ebfn l\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 qu\u1ea3 c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng, an \u1ee7i kh\u00edch l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o To\u00e0n B\u00e2n: <i>&#8220;H\u1ec5 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh tr\u1ea1i, ch\u1ec9 thu kh\u00ed gi\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, c\u00f2n ti\u1ec1n b\u1ea1c chia h\u1ebft cho chi\u1ebfn s\u0129, \u0111i\u1ec1u ta mu\u1ed1n ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, V\u0103n T\u01b0 s\u1ee9 Th\u01b0\u1eddng S\u1ea7m b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n; ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ed1ng Di\u00ean T\u01b0 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e0y v\u1ec1 Tr\u1ea7n Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i gi\u00e1m th\u1ee7 t\u1ef1 \u0111\u1ea1o, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 t\u1ed1 c\u00e1o.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf c\u1eadn giao.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vi\u1ec7n Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n, t\u1ebf tr\u1eddi H\u1ea1o Thi\u00ean, n\u0103m ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ebf c\u00f9ng t\u1ebf. Nh\u01b0ng theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, ri\u00eang t\u1ebf X\u00edch \u0110\u1ebf l\u00e0 c\u1ea3m sinh, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ee9c H\u1ecfa. Trong m\u1ed9t ng\u00e0y, hai n\u01a1i c\u00f9ng t\u1ebf, l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m t\u1ebf l\u1ec5 nhi\u1ec1u, hu\u1ed1ng h\u1ed3 c\u00f9ng l\u00fac t\u1ebf hai ch\u1ed7, theo l\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Xin b\u1ecf ch\u1ed7 ng\u1ed3i c\u1ee7a X\u00edch \u0110\u1ebf trong t\u1ebf H\u1ea1o Thi\u00ean.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Mi\u1ebfu Chu V\u0103n V\u01b0\u01a1ng x\u01b0a t\u1ebf S\u01b0 Tr\u00f9 H\u00f9ng v\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng V\u1ecdng c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Nay Th\u00e1i C\u00f4ng \u0111\u00e3 phong V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, xu\u00e2n thu h\u00e0nh l\u1ec5 Th\u00edch \u0110i\u1ec7n, xin ch\u1ec9 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng S\u01b0 Tr\u00f9 H\u00f9ng.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, sai T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u1ee5y Phi sang Giang Nam \u0111i\u1ebfu t\u1ebf.<\/p>\n<p>[103] Th\u1ee5c ch\u1ee7 nghe tin qu\u00e2n B\u1eafc tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn, b\u00e8n l\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng B\u1eafc di\u1ec7n h\u00e0nh dinh, Tri\u1ec7u S\u00f9ng Thao <i>(S\u00f9ng Thao, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, con c\u1ee7a \u0110\u00ecnh \u1ea8n, \u0110\u00ecnh \u1ea8n xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng th\u1ee9 hai)<\/i> l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, H\u00e0n B\u1ea3o Ch\u00ednh <i>(B\u1ea3o Ch\u00ednh, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m C\u00e0n H\u1eefu nguy\u00ean ni\u00ean)<\/i> l\u00e0m Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, L\u00fd Ti\u1ebfn <i>(Ti\u1ebfn, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai)<\/i> l\u00e0m Ph\u00f3 chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. Th\u1ee5c ch\u1ee7 b\u1ea3o Chi\u00eau Vi\u1ec5n: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ng\u00e0y nay, do khanh tri\u1ec7u t\u1eadp, h\u00e3y g\u1eafng s\u1ee9c l\u1eadp c\u00f4ng cho Tr\u1eabm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u00eau Vi\u1ec5n th\u00edch \u0111\u1ecdc s\u00e1ch binh ph\u00e1p, t\u1ef1 cho m\u00ecnh c\u00f3 t\u00e0i m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c. Khi xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Th\u00e0nh \u0110\u00f4, Th\u1ee5c ch\u1ee7 sai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd H\u1ea1o c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ti\u1ec5n \u0111\u01b0a ngo\u00e0i th\u00e0nh. Chi\u00eau Vi\u1ec5n c\u1ea7m g\u1eady s\u1eaft \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n qu\u00e2n s\u1ef1, t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh nh\u01b0 Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, khi r\u01b0\u1ee3u say, vung tay n\u00f3i v\u1edbi H\u1ea1o: <i>&#8220;L\u1ea7n n\u00e0y ta ra qu\u00e2n, ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u1ecbch m\u00e0 c\u00f2n s\u1ebd d\u1eabn hai ba v\u1ea1n qu\u00e2n hung d\u1eef n\u00e0y, l\u1ea5y Trung Nguy\u00ean d\u1ec5 nh\u01b0 l\u1eadt b\u00e0n tay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[104] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, m\u00f9ng 1, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u1edf Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169.<\/p>\n<p>[106] K\u1ec3 t\u1eeb khi Th\u00e2n S\u01b0 H\u1eadu b\u1ecf tr\u1ed1n v\u1ec1, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n qu\u1ea3n l\u00fd L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, do \u0111\u00f3, m\u1ea5y ch\u1ee5c th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u1ebfn cung \u0111\u00ecnh xin c\u1eed t\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ea5y Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 Kh\u00fac Ng\u1ea1n Nhi\u00eau l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 T\u00e2y. <i>(S\u01b0 H\u1eadu, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn nguy\u00ean ni\u00ean, Ng\u1ea1n Nhi\u00eau ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[107] Do vi\u1ec7c d\u00f9ng binh \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, Vua ban \u01a1n mi\u1ec5n thu\u1ebf thu cho d\u00e2n ch\u00e2u Quy, Thi\u1ec3m \u0111\u00e3 n\u1ed9p xong, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh v\u00e0o s\u1ed1 thu\u1ebf n\u0103m sau.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u00e1c tr\u1ea1i C\u00e0n C\u1eeb \u0110\u1ed9, V\u1ea1n Nh\u1eadn, Y\u1ebfn T\u1eed, r\u1ed3i chi\u1ebfm H\u01b0ng Ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i b\u1ea3y ng\u00e0n qu\u00e2n Th\u1ee5c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, Th\u1ee9 s\u1eed Lam T\u01b0 Uy\u1ec3n r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef huy\u1ec7n T\u00e2y. To\u00e0n B\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh c\u00e1c tr\u1ea1i Th\u1ea1ch \u0110\u1ed3, Ng\u01b0 Quan, B\u1ea1ch Th\u1ee7y C\u00e1c g\u1ed3m h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i tr\u1ea1i, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn s\u1eeda so\u1ea1n l\u1ec5 c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc.<\/p>\n<p>[111] Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c l\u00e0 H\u00e0n B\u1ea3o Ch\u00ednh nghe tin H\u01b0ng Ch\u00e2u b\u1ecb ph\u00e1, b\u00e8n b\u1ecf S\u01a1n Nam r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef T\u00e2y Huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 S\u1eed Di\u00ean \u0110\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n ti\u00ean phong \u0111\u1ebfn, B\u1ea3o Ch\u00ednh nh\u00fat nh\u00e1t, s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m ra \u0111\u00e1nh, sai m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai, d\u1ef1a l\u01b0ng v\u00e0o th\u00e0nh, b\u00e0y tr\u1eadn c\u1ed1 th\u1ee7. Di\u00ean \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n Th\u1ee5c, truy b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ea3o Ch\u00ednh v\u00e0 ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 L\u00fd Ti\u1ebfn, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng. <i>(S\u00e1ch &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng B\u1ea3o Ch\u00ednh b\u1ecf H\u01b0ng Nguy\u00ean, gi\u1eef T\u00e2y Huy\u1ec7n. Qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh T\u00e2y Huy\u1ec7n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ea3o Ch\u00ednh. S\u00e1ch &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217; v\u00e0 &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p n\u01a1i b\u1eaft B\u1ea3o Ch\u00ednh l\u00e0 Tam Tuy\u1ec1n. &#8216;Qu\u1ed1c S\u1eed&#8217; ch\u00e9p truy\u1ec7n B\u1ea3o Ch\u00ednh v\u00e0 L\u00fd Ti\u1ebfn gi\u1ed1ng v\u1edbi &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217;, nay theo \u0111\u00f3.)<\/i> Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn c\u00f9ng m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch \u0111u\u1ed5i theo qu\u00e2n Th\u1ee5c qua Tam Tuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn Gia Xuy\u00ean, gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Th\u1ee5c ch\u1ee7 \u0111\u1ed1t ch\u00e1y c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef Gia Manh.<\/p>\n<p>L\u01b0u Quang Ngh\u0129a d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m, li\u00ean ti\u1ebfp ph\u00e1 c\u00e1c tr\u1ea1i T\u00f9ng M\u1ed9c, Tam H\u1ed9i, Vu S\u01a1n, gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng Nam Quang H\u1ea3i c\u00f9ng h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n, b\u1eaft s\u1ed1ng chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Vi\u00ean \u0110\u1ee9c Ho\u1eb1ng c\u00f9ng h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, l\u1ea1i ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n s\u00e1u ngh\u00ecn th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, qu\u00e2n Th\u1ee5c \u1edf Qu\u1ef3 Ch\u00e2u b\u1eafc c\u1ea7u phao ngang s\u00f4ng, tr\u00ean c\u1ea7u \u0111\u1eb7t ba t\u1ea7ng l\u1ea7u chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, hai b\u00ean s\u00f4ng b\u00e0y c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7. Khi Quang Ngh\u0129a xu\u1ea5t qu\u00e2n, Vua l\u1ea5y b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ra, ch\u1ec9 v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111\u00f3 b\u1ea3o Quang Ngh\u0129a r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1ee3c s\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, ch\u1edb d\u00f9ng th\u1ee7y qu\u00e2n tranh th\u1eafng, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc sai b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh \u0111\u00e1nh \u00fap<a class=\"footnote\" title=\"'khi\u1ec3n' nguy\u00ean l\u00e0 'ti\u1ebfn', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 2 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-23\" href=\"#footnote-91-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ee3i ch\u00fang lui ch\u00fat, r\u1ed3i d\u00f9ng thuy\u1ec1n chi\u1ebfn \u0111\u00e1nh k\u1eb9p, \u1eaft th\u1eafng.&#8221;<\/i> Quang Ngh\u0129a ch\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u00f4ng To\u1ea3 Giang kho\u1ea3ng ba m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, b\u1ecf thuy\u1ec1n, ti\u1ebfn l\u00ean chi\u1ebfm c\u1ea7u phao, r\u1ed3i l\u1ea1i d\u1eabn thuy\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y mi\u1ebfu B\u1ea1ch \u0110\u1ebf.<\/p>\n<p>Th\u1ee5c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ninh Giang l\u00e0 Cao Ng\u1ea1n Th\u00f9 <i>(ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean, Ng\u1ea1n Th\u00f9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai)<\/i>, n\u00f3i v\u1edbi ph\u00f3 s\u1ee9 Tri\u1ec7u S\u00f9ng T\u1ebf <i>(S\u00f9ng T\u1ebf ch\u01b0a r\u00f5 xu\u1ea5t th\u00e2n)<\/i> v\u00e0 gi\u00e1m qu\u00e2n V\u0169 Th\u1ee7 Khi\u00eam <i>(Th\u1ee7 Khi\u00eam ch\u01b0a r\u00f5 xu\u1ea5t th\u00e2n)<\/i> r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m tr\u1edf xa x\u00f4i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1ee3i th\u1ebf c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 t\u1ea5n c\u00f4ng nhanh, ta n\u00ean c\u1ed1 th\u1ee7 ch\u1edd \u0111\u1ee3i.&#8221;<\/i> Th\u1ee7 Khi\u00eam n\u00f3i: <i>&#8220;Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, c\u00f2n ch\u1edd g\u00ec n\u1eefa?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Th\u1ee7 Khi\u00eam m\u1ed9t m\u00ecnh d\u1eabn h\u01a1n ngh\u00ecn qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng ra \u0111\u00e1nh. Quang Ngh\u0129a ph\u00e1i m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u0103ng Xuy\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi Th\u1ee7 Khi\u00eam t\u1ea1i Xung \u0110\u1ea7u Ph\u1ed1. Th\u1ee7 Khi\u00eam thua ch\u1ea1y, \u0110\u00ecnh H\u00e0n th\u1eeba th\u1eafng tr\u00e8o l\u00ean th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1n Th\u00f9 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ecbnh ra \u0111\u00e1nh, nh\u01b0ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n c\u00f9ng qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e3 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c trong th\u00e0nh. Ng\u1ea1n Th\u00f9 \u0111\u00e1nh g\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng th\u1eafng, b\u1ecb h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u tan t\u00e1c. Ng\u1ea1n Th\u00f9 ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, ph\u00e1n quan La T\u1ebf <i>(T\u1ebf ch\u01b0a r\u00f5 xu\u1ea5t th\u00e2n)<\/i> khuy\u00ean Ng\u1ea1n Th\u00f9 m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a v\u1ec1 Th\u1ee5c. Ng\u1ea1n Th\u00f9 n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 m\u1ea5t T\u1ea7n Xuy\u00ean, nay l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 n\u00e0y, d\u00f9 ch\u1ee7 kh\u00f4ng gi\u1ebft ta, ta c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c?&#8221;<\/i> T\u1ebf l\u1ea1i khuy\u00ean \u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ng\u1ea1n Th\u00f9 n\u00f3i: <i>&#8220;Gia \u0111\u00ecnh h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4, n\u1ebfu ta m\u1ed9t th\u00e2n s\u1ed1ng s\u00f3t, \u0111\u1ec3 c\u1ea3 h\u1ecd ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i sao? H\u00f4m nay ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n c\u1edfi \u1ea5n ph\u00f9 trao cho T\u1ebf, n\u00f3i: <i>&#8220;\u00d4ng h\u00e3y t\u1ef1 lo li\u1ec7u.&#8221;<\/i> R\u1ed3i \u0111\u00f3ng c\u1eeda l\u1ea1i, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n y ph\u1ee5c, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 t\u00e2y b\u1eafc l\u1ea1y hai l\u1ea1y, l\u00ean l\u1ea7u, ph\u00f3ng h\u1ecfa t\u1ef1 thi\u00eau. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Quang Ngh\u0129a c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0i c\u1ed1t \u00f4ng trong \u0111\u1ed1ng tro t\u00e0n, \u0111em ch\u00f4n c\u1ea5t theo l\u1ec5.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217; ch\u00e9p: Qu\u00e2n tri\u1ec1u ph\u00e1 c\u1eeda v\u00e0o, Ng\u1ea1n Th\u00f9 c\u1ea7m ki\u1ebfm ch\u1ed1ng c\u1ef1, gi\u1ebft h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i l\u00ean l\u1ea7u, ph\u00f3ng h\u1ecfa t\u1ef1 thi\u00eau m\u00e0 ch\u1ebft. S\u00e1ch &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ec9 Ni\u00ean&#8217; c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, khi\u1ebfn \u0111\u1ea1i qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean, b\u00e8n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh theo \u0111\u01b0\u1eddng La Xuy\u00ean ti\u1ebfn v\u00e0o Th\u1ee5c. Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i v\u1edbi Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng La Xuy\u00ean hi\u1ec3m tr\u1edf, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 c\u00f9ng \u0111i qua \u0111\u01b0\u1ee3c, chi b\u1eb1ng chia qu\u00e2n s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, h\u1eb9n h\u1ed9i qu\u00e2n t\u1ea1i s\u00f4ng Th\u00e2m \u0110\u1ed9 th\u00ec h\u01a1n.&#8221;<\/i> Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn b\u00e1o l\u1ea1i v\u1edbi To\u00e0n B\u00e2n, To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ho\u00e0n th\u00e0nh, b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh tr\u1ea1i Kim S\u01a1n, l\u1ea1i ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i Ti\u1ec3u M\u1ea1n Thi\u00ean. To\u00e0n B\u00e2n c\u0169ng d\u1eabn \u0111\u1ea1i qu\u00e2n t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng La Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn Th\u00e2m \u0110\u1ed9, h\u1ed9i qu\u00e2n c\u00f9ng Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn. Ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c d\u1ef1a v\u00e0o s\u00f4ng b\u00e0y tr\u1eadn, Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn sai B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n H\u1eefu <i>(V\u1ea1n H\u1eefu, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i> \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u1ea7u. \u0110\u00eam xu\u1ed1ng, qu\u00e2n Th\u1ee5c r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef tr\u1ea1i \u0110\u1ea1i M\u1ea1n Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m sau, Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, Di\u00ean Tr\u1ea1ch, V\u1ea1n H\u1eefu chia qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n Th\u1ee5c d\u1ed1c to\u00e0n l\u1ef1c tinh nhu\u1ec7 ch\u1ed1ng c\u1ef1, l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, ta th\u1eeba th\u1eafng chi\u1ebfm lu\u00f4n tr\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea1i ch\u1ee7 Ngh\u0129a Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m Si\u00eau, Gi\u00e1m qu\u00e2n Tri\u1ec7u S\u00f9ng \u1ed0c v\u00e0 Tam Tuy\u1ec1n Gi\u00e1m qu\u00e2n L\u01b0u Di\u00ean T\u1ed9. \u0110\u00f4 th\u1ed1ng V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Tri\u1ec7u S\u00f9ng Thao d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn giao chi\u1ebfn, ba l\u1ea7n \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec1u thua, b\u1ecb truy k\u00edch \u0111\u1ebfn ph\u00eda b\u1eafc L\u1ee3i Ch\u00e2u, Chi\u00eau Vi\u1ec5n b\u1ecf ch\u1ea1y, v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng K\u1ebft B\u00e1ch T\u00e2n, \u0111\u1ed1t c\u1ea7u phao, r\u00fat gi\u1eef Ki\u1ebfm M\u00f4n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n cu\u1ed1i th\u00e1ng, To\u00e0n B\u00e2n ti\u1ebfn v\u00e0o L\u1ee3i Ch\u00e2u, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 80 v\u1ea1n h\u1ed9c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. <i>(S\u00e1ch &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217;, &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217;, &#8216;Th\u1ee5c \u0110\u00e0o Ng\u1ed9t&#8217; \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c d\u00f9 \u0111\u1ed1t \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u1ea1n, b\u1edd s\u00f4ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111i b\u1ed9 ti\u1ebfn l\u00ean, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u00ednh s\u1eed, vi\u1ec7c n\u00e0y e kh\u00f4ng \u0111\u00fang, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y. &#8216;T\u00e2n L\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p v\u1ec1 tr\u1eadn \u0110\u1ea1i M\u1ea1n Thi\u00ean, To\u00e0n B\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea1i ch\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m Si\u00eau, Gi\u00e1m qu\u00e2n Tri\u1ec7u S\u00f9ng \u1ed0c, Tam Tuy\u1ec1n Gi\u00e1m qu\u00e2n L\u01b0u Di\u00ean T\u1ed9. B\u1ea3n truy\u1ec7n v\u1ec1 To\u00e0n B\u00e2n l\u1ea1i n\u00f3i Tri\u1ec7u S\u00f9ng \u1ed0c ch\u1ea1y tr\u1ed1n, sau \u0111\u00f3 c\u00f9ng Tam Tuy\u1ec1n Gi\u00e1m qu\u00e2n L\u01b0u Di\u00ean T\u1ed9 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Vi\u1ec5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Theo s\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; ghi ch\u00e9p ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, qu\u00e2n ti\u00ean phong \u0111\u00e3 \u00e1p gi\u1ea3i Tr\u1ea1i ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i M\u1ea1n Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m Si\u00eau, Gi\u00e1m qu\u00e2n Tri\u1ec7u S\u00f9ng \u1ed0c, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 c\u1ea3 hai b\u1ecb b\u1eaft c\u00f9ng l\u00fac. Nay theo &#8216;T\u00e2n L\u1ee5c&#8217;. C\u00f2n L\u01b0u Di\u00ean T\u1ed9 r\u1ed1t cu\u1ed9c ra sao th\u00ec c\u1ea7n x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[112] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Nh\u1eefng ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n doanh T\u00e2y Xuy\u00ean chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 ng\u1ee5y tri\u1ec1u c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00ecnh \u0111ang \u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u th\u00fa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[113] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, kinh s\u01b0 c\u00f3 tuy\u1ebft l\u1edbn, Vua cho d\u1ef1ng m\u00e0n chi\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, m\u1eb7c \u00e1o l\u00f4ng \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1ed9i m\u0169 l\u00f4ng ch\u1ed3n \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh. B\u1ed7ng nhi\u00ean Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Tr\u1eabm m\u1eb7c \u0111\u1ed3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y m\u00e0 v\u1eabn c\u1ea3m th\u1ea5y l\u1ea1nh, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111ang chinh chi\u1ebfn n\u01a1i ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, x\u00f4ng pha trong s\u01b0\u01a1ng tuy\u1ebft, l\u00e0m sao ch\u1ecbu n\u1ed5i!&#8221;<\/i> Li\u1ec1n c\u1edfi \u00e1o l\u00f4ng v\u00e0 m\u0169, sai Trung ho\u00e0ng m\u00f4n ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111em ban cho V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, v\u00e0 d\u1ee5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ban cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. To\u00e0n B\u00e2n l\u1ea1y t\u1ea1, c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft.<\/p>\n<p>[114] Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Huy, ch\u1ec9 huy qu\u00e2n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1ea1i t\u00e1n quan, th\u00e2n h\u00e0nh v\u1ed7 v\u1ec1 s\u0129 t\u1ed1t, v\u1eeba l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eeba chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi qu\u00ean c\u1ea3 m\u1ec7t nh\u1ecdc. \u0110\u1ebfn n\u00fai Thanh N\u00ea, Huy l\u00e2m b\u1ec7nh qua \u0111\u1eddi. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng.<\/p>\n<p>[115] N\u0103m \u0111\u00f3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf d\u00e2n v\u00e0 thu\u1ebf qu\u1ea3n gi\u00e1c<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf d\u00e2n v\u00e0 thu\u1ebf qu\u1ea3n gi\u00e1c, ch\u1eef 'gi\u00e1c' nguy\u00ean l\u00e0 'quy\u1ec1n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-91-24\" href=\"#footnote-91-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, tr\u1eeb ph\u1ea7n chi d\u00f9ng ra, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u1ea1i ti\u1ec1n l\u1ee5a \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0. Quan ph\u1ee7 n\u00e0o thi\u1ebfu xe tr\u00e2u th\u00ec thu\u00ea c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. <i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00f9ng v\u1edbi chi\u1ebfu th\u01b0 th\u00e1ng ba n\u0103m sau, ho\u1eb7c chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m sau l\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1ec7nh n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[116] L\u1ea5y T\u1ec1 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau ki\u00eam ch\u1ee9c Quan Nam binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>H\u00e1n Si\u00eau l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi V\u00e2n Ch\u00e2u. <i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e1n Si\u00eau ch\u00e9p r\u1eb1ng khi l\u00e0m T\u1ec1 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 th\u00ec ki\u00eam lu\u00f4n ch\u1ee9c Quan Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m. X\u00e9t T\u00e2n l\u1ee5c, H\u00e1n Si\u00eau l\u00e0m T\u1ec1 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y m\u00f9a thu n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c ki\u00eam ch\u1ee9c Quan Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m, kh\u00f4ng r\u00f5 b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00ec sao l\u1ea1i n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady? Bia \u0111\u1ee9c ch\u00ednh c\u1ee7a H\u00e1n Si\u00eau do T\u1eeb Huy\u1ec1n so\u1ea1n ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai l\u00e0m T\u1ec1 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111\u1ebfn n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai m\u1edbi ki\u00eam ch\u1ee9c Quan Nam binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean ghi ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m n\u00e0y. Bia c\u1ee7a Huy\u1ec1n c\u00f2n ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai H\u00e1n Si\u00eau v\u1ec1 kinh s\u01b0, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0m Quan Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay c\u0169ng l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<p>[117] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 b\u1ed1n l\u1ea7n sai s\u1ee9 sang Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n, ng\u00e0y sinh th\u1ea7n v\u00e0 ng\u00e0y \u0110oan Ng\u1ecd, \u0111\u1ec1u b\u1ecb Khi\u1ebft \u0110an b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i. <i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217;. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u n\u00f3i B\u1eafc H\u00e1n d\u1eabn qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u1ea5n qu\u00e2n B\u00ecnh T\u1ea5n, trong tr\u1eadn \u1edf Li\u00eau Ch\u00e2u, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1eb7t. Th\u1ebf m\u00e0 vi\u1ec7c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng h\u00f2a l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef, l\u1ebd n\u00e0o m\u1eb7c d\u00f9 b\u1eaft gi\u1eef s\u1ee9 gi\u1ea3, v\u1eabn m\u01b0\u1ee3n qu\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd sao? C\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-91-1\">Theo 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a m\u1ee5c 1 \u0111i\u1ec1u 16 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 1, ph\u1ea7n B\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u1ec1 chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng gi\u00eang, khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u00f4ng nghi\u1ec7p. N\u1ed9i dung chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 ph\u1ea7n ch\u00fa d\u1eabn trong '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c'. Theo l\u1ec7 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi 'th\u00e1ng gi\u00eang' c\u00f3 l\u1ebd b\u1ecb thi\u1ebfu. <a href=\"#return-footnote-91-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-2\">Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng'. Theo ph\u1ea7n bi\u1ec7n ch\u1ee9ng trong 'T\u1ee9 kh\u1ed1 \u0111\u1ec1 y\u1ebfu' c\u1ee7a D\u01b0 Gia T\u00edch, t\u00e1c gi\u1ea3 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' n\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng, ng\u01b0\u1eddi sau nh\u1ea7m th\u00e0nh 'V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng', x\u00e9t k\u1ef9 th\u1ea5y h\u1ee3p l\u00fd. Nay theo \u0111\u00f3. <a href=\"#return-footnote-91-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-3\">Trong c\u00e2u 't\u1eafc t\u1eadn b\u1ea9m th\u1eeba chi ph\u01b0\u01a1ng', ch\u1eef 'th\u1eeba' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u00ecnh', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1eeb T\u1ef1 Minh T\u1ed1ng t\u1ec3 ph\u1ee5 bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c')<\/i>. <a href=\"#return-footnote-91-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-4\">Ph\u00e1n tam ty Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7: 'Tam ty' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Nh\u1ecb ty', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 257 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-5\">Vua \u0111ang \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac: 'T\u01b0 Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 quy\u1ec3n 1 'V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n Ng\u1ecdc - Qu\u1ed1c l\u00e3o \u0111\u00e0m uy\u1ec3n', quy\u1ec3n 3 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-6\">Kinh h\u1ecdc uy\u00ean th\u00e2m c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu, ch\u1eef 'S\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u01b0\u1edbng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed nh\u1ea5t chi l\u1ee5c s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-91-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-7\">Gi\u1edbi h\u1ea1n tr\u00ean ba ngh\u00ecn ch\u1eef, ch\u1eef 'Thi\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-91-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-8\">V\u0103n H\u1ea1o l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Nam ch\u00e2u, 'Nam ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft sai th\u00e0nh 'H\u1ea3i ch\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 12 vi\u1ebft l\u00e0 'Nam ch\u00e2u'. Tra 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 483, 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 93 trong truy\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u', s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 6 ch\u00e9p n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, th\u00e1ng ch\u00edn ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, c\u00f3 chi\u1ebfu '\u0110\u1ed5i Nam ch\u00e2u tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u'. V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, Ch\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 Nam ch\u00e2u. 'K\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' \u0111\u00fang, nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-91-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-9\"> 'gi\u00e1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'xu\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n nh\u1ea5t, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n nh\u1ea5t \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-10\">Ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f2n thi\u1ebfu v\u0103n t\u1ef1. <a href=\"#return-footnote-91-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-11\">Ch\u00fa: 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Ng\u0169 nguy\u1ec7t', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o', c\u00e2u n\u00e0y vi\u1ebft 't\u1ecbnh d\u0129 ch\u00e1nh nguy\u1ec7t th\u1eadp ng\u0169 nh\u1eadt ti\u1ec1n \u0111\u00e1o t\u1ec9nh'. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' ch\u00e9p ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed1n m\u00f9a, c\u00f3 c\u00e2u 't\u1ecbnh d\u0129 t\u1ee9 m\u1ea1nh nguy\u1ec7t th\u1eadp ng\u0169 nh\u1eadt ti\u1ec1n \u0111\u1ea1t t\u1ec9nh'. Tr\u00ean v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 'Xu\u00e2n qu\u00fd tuy\u1ec3n nh\u00e2n v\u0103n gi\u1ea3i', n\u00ean c\u00e2u n\u00e0y 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e1ng \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, c\u00f2n 'Ng\u0169 nguy\u1ec7t' kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e1ng \u0111\u1ea7u, ch\u1ee9ng t\u1ecf 'Ch\u00ednh nguy\u1ec7t' l\u00e0 \u0111\u00fang. Ch\u1eef 'ch\u00ednh' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'ng\u0169' c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh d\u1ea1ng ch\u1eef g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau. Nay theo 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-12\"> 'thi\u1ebfu khi\u1ebfm' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'khi\u1ebfm thi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-13\">b\u1ea3n ph\u00e1n quan ph\u1ea1t tr\u1ef1c, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan \u0111i\u1ec7n tuy\u1ec3n, c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'b\u1ea3n ph\u00e1n quan, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan ph\u1ea1t tr\u1ef1c \u0111i\u1ec7n tuy\u1ec3n'. X\u00e9t 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' vi\u1ebft 'b\u1ea3n ph\u00e1n quan ph\u1ea1t n\u0103m m\u01b0\u01a1i tr\u1ef1c, l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, b\u1ea3n t\u00e0o quan m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf tham gia m\u1ed9t k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.' <a href=\"#return-footnote-91-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-14\"> 'T\u1eadp' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 38, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 158, ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-91-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-15\">Ch\u1eef 'Th\u1ea7n' trong 'H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 33-6 ghi: 'Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, T\u1ea3 H\u1eefu V\u0169 L\u00e2m, Long V\u0169, Th\u1ea7n V\u0169 l\u00e0 L\u1ee5c Qu\u00e2n, m\u1ed7i qu\u00e2n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Th\u1ed1ng qu\u00e2n.' 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u00e9p Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau 'l\u00e0m qua ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n'. Nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-91-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-16\"> trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, ch\u1eef 'L\u1ecbch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1eadp', theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 59 ph\u1ea7n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-17\">ch\u1ec9 l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng Tuy\u00ean huy s\u1ee9 l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1eef 'Huy' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Vi\u1ec7n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 1 m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-91-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-18\"> 'Ph\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eefu', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-19\"> 'Ba n\u0103m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai n\u0103m', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-20\"> 'K\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-21\">Ch\u1eef 'S\u00e2m ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'B\u00e2n ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 271, 'Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n truy\u1ec7n' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-22\">Th\u01b0 b\u1ecdc s\u00e1p b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ebfn g\u1eb7p ch\u00faa B\u1eafc H\u00e1n: ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'khi\u1ec3n', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'di', nay theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-91-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-23\"> 'khi\u1ec3n' nguy\u00ean l\u00e0 'ti\u1ebfn', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 2 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-91-24\">T\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf d\u00e2n v\u00e0 thu\u1ebf qu\u1ea3n gi\u00e1c, ch\u1eef 'gi\u00e1c' nguy\u00ean l\u00e0 'quy\u1ec1n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-91-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":5,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-91","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/91","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/91\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/91\/revisions\/92"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/91\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=91"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=91"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=91"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}