{"id":95,"date":"2025-07-03T02:48:08","date_gmt":"2025-07-03T02:48:08","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=95"},"modified":"2025-07-03T02:48:09","modified_gmt":"2025-07-03T02:48:09","slug":"quyen-7-nam-can-duc-thu-4-binh-dan-966","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-7-nam-can-duc-thu-4-binh-dan-966\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 7: N\u0102M C\u00c0N \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 4 (B\u00cdNH D\u1ea6N, 966)","rendered":"QUY\u1ec2N 7: N\u0102M C\u00c0N \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 4 (B\u00cdNH D\u1ea6N, 966)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh \u0111\u1ec3 nh\u1eadn tri\u1ec1u l\u1ec5.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i <i>(m\u00f9ng 9)<\/i>, sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c an t\u00e1ng v\u1ee3 c\u1ee7a Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng l\u00e0 Chu th\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3, Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng \u0111ang t\u1ea1m quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n L\u00e3ng ch\u00e2u. Vua nghe tin v\u1ee3 \u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh m\u1ea5t \u1edf kinh \u0111\u00f4, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho quan lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5. Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng t\u00ednh t\u00ecnh t\u00e0n nh\u1eabn, khi \u1edf L\u00e3ng ch\u00e2u, g\u1eb7p l\u00fac gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh. \u00d4ng ch\u1ed1ng c\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng, nh\u01b0ng sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn nh\u00e0.<\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd <i>(m\u00f9ng 10)<\/i>, sai Cung ph\u1ee5ng quan \u0111\u00f4 tri T\u00e0o Th\u1ee7 K\u00ec <i>(Th\u1ee7 K\u00ec, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn Giang L\u0103ng, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, ban ti\u1ec1n l\u1ee5a cho gia quy\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i nh\u00e0 Th\u1ee5c gi\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh th\u00ec c\u1ea5p thu\u1ed1c men.<\/p>\n\n<p>[4] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c vi\u00ean ph\u00e1n quan c\u1ee7a ba ty l\u00e0 Di\u00eam Thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 Chi, H\u1ed9 B\u1ed9, ngo\u00e0i vi\u1ec7c thi h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n ty, t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9, ph\u00e2n b\u1ed5, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, t\u0103ng gi\u1ea3m \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, chuy\u1ec3n v\u1eadn cung \u1ee9ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, c\u1ea9n th\u1eadn t\u1eeb \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ef1 h\u1ee3p l\u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu vi\u1ec7c ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i tham kh\u1ea3o, th\u00ec n\u00ean g\u1eedi v\u0103n b\u1ea3n h\u1ecfi c\u00e1c ty kh\u00e1c. C\u00e1c ty kh\u00e1c sau khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n, ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, n\u00eau r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. N\u1ebfu tr\u00ec ho\u00e3n, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. N\u1ebfu nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i, h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ea5u tr\u00ecnh, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh v\u00e0o th\u00e0nh t\u00edch.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu trong tri\u1ec1u \u0111\u00e3 tham kh\u1ea3o nhi\u1ec1u l\u1ea7n m\u00e0 vi\u1ec7c v\u1eabn ch\u01b0a quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh[footnote] 'S\u1ef1' do v\u1ecb quy\u1ebft, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'B\u00e1o', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u00ec cho ph\u00e9p g\u1eedi v\u0103n b\u1ea3n h\u1ecfi c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i. C\u00e1c ty chuy\u1ec3n v\u1eadn khi nh\u1eadn c\u00f4ng v\u0103n c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi theo quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y, tr\u1eeb tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ea5p b\u00e1ch. N\u1ebfu vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a tam ty s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u00e1c ph\u00e1n quan b\u1ea3n ty ph\u1ea3i ki\u00ean quy\u1ebft tham kh\u1ea3o. N\u1ebfu s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo, th\u00ec cho ph\u00e9p tr\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ho\u1eb7c vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y, x\u01b0ng l\u00e0 theo ch\u1ec9 th\u1ecb thi h\u00e0nh, nh\u01b0ng ch\u01b0a thu\u1eadn ti\u1ec7n, c\u0169ng cho ph\u00e9p ch\u1ec9 ra. N\u1ebfu ph\u00e1n quan b\u1ea3n ty tr\u00e1nh vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00f3i, th\u00ec cho ph\u00e9p ph\u00e1n quan b\u1ed9 kh\u00e1c ho\u1eb7c c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1ea5u tr\u00ecnh l\u1ee3i h\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n nghi\u00eam ng\u1eb7t. C\u00e1c ph\u00e1n quan c\u1ee7a m\u1ed7i ty ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0o s\u1ed5, c\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1n s\u1ee9 k\u00fd t\u00ean[footnote] C\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1n s\u1ee9 k\u00fd t\u00ean, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u00ed', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m s\u1ebd x\u00e9t x\u1eed th\u0103ng gi\u00e1ng. N\u1ebfu bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i m\u00e0 im l\u1eb7ng, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed l\u00fd ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i cu\u1ed1i n\u0103m. M\u1ed7i ty s\u1ebd \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean suy quan, ph\u1ee5 tr\u00e1ch x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng \u00e1n v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ty, c\u1ea5p ri\u00eang con d\u1ea5u. N\u1ebfu tam ty s\u1ee9 ph\u00e1t hi\u1ec7n ph\u00e1n quan kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u0169ng ph\u1ea3i ghi v\u00e0o s\u1ed5. C\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u1ebfu th\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a tam ty b\u1ea5t ti\u1ec7n cho d\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p th\u1eb3ng th\u1eafn t\u1ea5u tr\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c che gi\u1ea5u. Nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m v\u00e0 t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, c\u0169ng ph\u1ea3i ghi v\u00e0o s\u1ed5 v\u00e0 tr\u00ecnh l\u00ean m\u1ed7i qu\u00fd, \u0111\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 h\u1ea1ng v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u0103ng gi\u00e1ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[5] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, l\u1ea5y Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 l\u00e0m T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, c\u00f9ng D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Ban, N\u1ed9i ban \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 c\u00f9ng d\u1eabn qu\u00e2n m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn T\u00e2y Xuy\u00ean, l\u00fac n\u00e0y \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[7] Ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf v\u00f4 danh m\u00e0 c\u00e1c Th\u1ee9 s\u1eed th\u1eddi Ng\u1ee5y Th\u1ee5c \u1edf \u0110\u1ea1t Ch\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ed1i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[8] B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m l\u1ea5n, Vua ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u1ea5n ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc xu\u1ea5t qu\u00e2n ch\u1ed1ng l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[9] Th\u00e1ng n\u00e0y, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an l\u1ea1i x\u00e2m ph\u1ea1m D\u1ecbch Ch\u00e2u, Gi\u00e1m qu\u00e2n Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Ngh\u0129a <i>(\u0110\u1ee9c Ngh\u0129a, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang. L\u1ec7nh cho Quan Nam binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m c\u00f9ng c\u00e1c Th\u1ee9 s\u1eed c\u00e1c ch\u00e2u H\u00f9ng, B\u00e1, Doanh, M\u1ea1o d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c s\u0103n b\u1eafn \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi U Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng uy v\u0169.<\/p>\n<p><i>(Theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n', 'B\u1ea3n k\u1ef7' ch\u1ec9 ghi vi\u1ec7c ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng uy v\u0169 \u1edf Quan Nam v\u00e0 b\u1ed1n ch\u00e2u, kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c c\u1ee7a Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Ngh\u0129a, m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u01b0 m\u1edbi ghi vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ngh\u0129a, e r\u1eb1ng 'B\u1ea3n k\u1ef7' c\u00f3 sai s\u00f3t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[10] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vua th\u00e2n h\u00e0nh xem x\u00e9t vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung th\u00e0nh, r\u1ed3i ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn B\u1eafc \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, An Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 La Ng\u1ea1n Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u1edf tr\u1ea1i T\u0129nh D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e9m h\u01a1n ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng L\u1ed9c Anh c\u00f9ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 300 ng\u1ef1a v\u00e0 h\u01a1n 3 v\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[12] Vua n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n sai con l\u00e0 \u0110\u1ee9c T\u00f2ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[13] L\u00fac \u0111\u1ea7u, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0110\u1ed7 Th\u1eeba Chi\u1ebft \u1edf Du ch\u00e2u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, bao v\u00e2y th\u00e0nh ch\u00e2u, vi\u1ec7n binh b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Ph\u00e1n quan Bi\u1ec7n Ch\u1ea5n th\u00e2n chinh d\u1eabn qu\u00e2n s\u0129 ch\u1ed1ng gi\u1eef, b\u1ecb t\u00ean l\u1ea1c b\u1eafn tr\u00fang. Vua ra chi\u1ebfu cho c\u1eaft b\u1ecf v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 n\u1eb7ng n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n, qu\u00e2n ch\u00e2u b\u1ecb t\u1ed5n th\u1ea5t n\u1eb7ng, thu qu\u00e2n gi\u00e1p \u0111\u00e0o t\u1ea9u trong \u0111\u00eam.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea7n Th\u1ee7 T\u1eadp <i>(Th\u1ee7 T\u1eadp, ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i> v\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n Th\u1ecb C\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c. Th\u1eeba Chi\u1ebft v\u00e0o chi\u1ebfm ph\u1ee7 ch\u00e2u, d\u00f9ng ch\u1ee9c quan gi\u1ea3 v\u00e0 h\u1ed1i l\u1ed9 l\u1edbn \u0111\u1ec3 d\u1ee5 Bi\u1ec7n Ch\u1ea5n, Ch\u1ea5n \u0111\u1ec1u ch\u00e9m s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00fang. Sau \u0111\u00f3, Ch\u1ea5n sai ng\u01b0\u1eddi thuy\u1ebft ph\u1ee5c t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Ch\u01b0\u01a1ng, tr\u00ecnh b\u00e0y uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9 r\u00f5 h\u1ecda ph\u00fac. Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n l\u00e0 hi\u1ec7u \u00fay b\u1ea3n ch\u00e2u, v\u1eeba s\u1ee3 h\u00e3i v\u1eeba tin t\u01b0\u1edfng, b\u00e8n ph\u1ee5c binh \u0111\u00e1nh Th\u1eeba Bao. Th\u1eeba Bao kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb, qu\u00e2n gi\u1eb7c tan v\u1ee1 l\u1edbn. Ch\u1ea5n c\u00f9ng Th\u1ee7 T\u1eadp chia qu\u00e2n d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ee7 T\u1eadp v\u00e0 C\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng t\u1eebng th\u1ea5t th\u1ee7 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c, \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft. Ch\u1ea5n nh\u1edd c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Th\u1ee7 T\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 \u1edf Truy ch\u00e2u, mi\u1ec5n ch\u1ee9c C\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng. Ch\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e0nh \u0110\u00f4.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n Bi\u1ec7n Ch\u1ea5n ch\u00e9p Th\u1ee7 T\u1eadp l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1eadp, nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf t\u00e2y b\u1eafc c\u1ea5p ru\u1ed9ng, n\u00f4ng c\u1ee5 v\u00e0 h\u1ea1t gi\u1ed1ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sinh kh\u1ea9u b\u1ecb b\u1eaft t\u1eeb B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[15] Quy\u1ec1n tri C\u1ed1ng c\u1eed V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, 9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c. Vua s\u1ee3 b\u1ecf s\u00f3t nh\u00e2n t\u00e0i, l\u1ea1i sai x\u00e9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u01b0u t\u00fa, x\u1ebfp h\u1ea1ng r\u1ed3i th\u0103ng b\u1ed5.<\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, mi\u1ec5n gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m nay cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00f9a m\u00e0ng th\u00ec mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[17] Nh\u1ea1c ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1eeda ch\u00e1y thi\u00eau r\u1ee5i g\u1ea7n h\u1ebft nha m\u00f4n, kho t\u00e0ng, nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[18] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng, v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ecbu nhi\u1ec1u kho\u1ea3n \u0111\u00f3ng g\u00f3p ch\u1ed3ng ch\u00e9o, l\u1ea1i th\u00e0nh g\u00e1nh n\u1eb7ng phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.<\/p>\n\n<p>[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban c\u1ee7i l\u1eeda cho b\u00e1ch quan.<\/p>\n\n<p>[20] Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1eed s\u1ee9 sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 \u00fay D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a m\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng m\u1ea5t ti\u1ebfng. Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m nh\u00e0 \u00f4ng, ban cho hai tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, l\u1ec7nh v\u1eabn n\u1eafm qu\u00e2n nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a trung tr\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng d\u1ea1 kh\u00e1c, n\u00ean Vua giao ph\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 nghi ng\u1edd. Tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u01b0ng ch\u1ec9 tay ra l\u1ec7nh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo, qu\u00e2n ch\u00ednh nghi\u00eam t\u00fac. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec3u \u0111\u1ed3ng t\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ecdc, gi\u1ecfi \u0111o\u00e1n \u00fd D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, m\u1ed7i khi t\u00e2u vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua ho\u1eb7c ti\u1ebfp kh\u00e1ch, ho\u1eb7c r\u0103n d\u1ea1y thu\u1ed9c h\u1ea1, D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a \u0111\u1ec1u quay l\u1ea1i nh\u00ecn \u0110i\u1ec1n Ng\u1ecdc, v\u1ebd ch\u1eef trong l\u00f2ng b\u00e0n tay, \u0110i\u1ec1n Ng\u1ecdc \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u h\u1ebft. Nh\u1edd \u0111\u00f3, \u0110i\u1ec1n Ng\u1ecdc thay D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u1ec1u nh\u01b0 \u00fd c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[22] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Ho\u00e0i Nam t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ea5y ng\u00e0n d\u00e2n \u0111\u00f3i t\u1eeb Giang Nam \u0111\u1ebfn xin gia nh\u1eadp, l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i m\u1edf kho ph\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u \u0111\u00f3i.<\/p>\n\n<p>[23] Ban cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng tr\u00e0 v\u00e0 g\u1eebng.<\/p>\n\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban chi\u1ebfu c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p xem x\u00e9t x\u00f3a b\u1ecf nh\u1eefng kho\u1ea3n thu nh\u1ecf nh\u1eb7t c\u00f2n l\u1ea1i t\u1eeb th\u1eddi H\u1eadu Th\u1ee5c m\u00e0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a x\u00f3a b\u1ecf, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[25] Nh\u00e0 s\u01b0 H\u00e0nh C\u1ea7n v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin du h\u00e0nh T\u00e2y V\u1ef1c, Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p, l\u1ea1i ban ba v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, cho qu\u00e2n l\u00ednh t\u1eadp b\u1eafn c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan \u0111i theo.<\/p>\n\n<p>[27] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 T\u1ea5t L\u1ee3i \u0110\u00e0 B\u00e0n sai s\u1ee9 d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt c\u1ed1ng hi\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[28] C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Kinh H\u1ed3 ch\u1ebf t\u1ea1o b\u00f9a ch\u00fa.<\/p>\n\n<p>[29] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, tu s\u1eeda xong \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean, \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean. Tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e0 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111\u1ebfn xem. Ban cho c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ed3 d\u00f9ng qu\u00fd, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u l\u1ee5a, th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec ban ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[30] Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 c\u0169 \u1edf ch\u00e2u Gi\u00e1ng l\u00e0 Qu\u00e1ch \u0110\u00ecnh V\u1ecb ng\u01b0\u1eddi B\u00e0nh Th\u00e0nh <i>(\u0110\u00ecnh V\u1ecb, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0)<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu \u1edf T\u0129nh Giang, quy\u1ec1n tri ch\u00e2u T\u1eed.<\/p>\n<p>Th\u1eddi H\u1eadu Th\u1ee5c c\u00f3 c\u00e1c h\u1ed9 trang \u0111i\u1ec1n, h\u1ed9 chuy\u00ean ch\u00e2n \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c thu\u1ed9c ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng, h\u1ed9 nu\u00f4i chim \u01b0ng h\u00e0ng ng\u00e0y d\u00e2ng chim tr\u0129 v\u00e0 th\u1ecf, h\u1ed9 s\u0103n b\u1eafn h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p da th\u00fa, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00f4 t\u01b0\u1edbng thay nhau qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n l\u00e0nh. \u0110\u00ecnh V\u1ecb \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i c\u1ed1ng chim \u01b0ng \u1edf ch\u00e2u Quang, th\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nu\u00f4i chim \u01b0ng v\u1ec1 nh\u00e0.<\/p>\n\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean \u0110\u1ee9c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Vu Di\u00ean Si\u00eau c\u00f9ng con l\u00e0 Nh\u00e2n \u00c1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Phong cho Di\u00ean Si\u00eau <i>(Di\u00ean Si\u00eau v\u00e0 Nh\u00e2n \u00c1i ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y)<\/i> l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ki\u00eam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>('Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Canh Th\u00e2n m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c Di\u00ean Si\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c phong H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, nay ghi chung l\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[33] Ti\u1ebfn s\u0129 L\u00fd \u00c1i <i>(theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 L\u00fd \u00c1i)<\/i> \u1edf H\u00e0 Nam ph\u1ee7 b\u1ecb x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n. L\u00fd \u00c1i kh\u00f4ng tin Ph\u1eadt gi\u00e1o, t\u1eebng vi\u1ebft s\u00e1ch h\u00e0ng ng\u00e0n ch\u1eef, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 'Di\u1ec7t t\u00e0 t\u1eadp', l\u1ea1i thu th\u1eadp kinh Ph\u1eadt may th\u00e0nh ch\u0103n \u0111\u1ec7m, b\u1ecb c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o. Do\u00e3n H\u00e0 Nam t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean \u00f4ng b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, phong Ti\u1ec1n Duy Tr\u1ecb, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ki\u00eam \u0110\u00e0i Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, l\u00e0m Ninh Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Ti\u1ec1n Duy Tr\u1ecb l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c.<\/p>\n\n<p>[35] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u1ec7nh \u1edf ph\u1ee7 c\u1ee7a Y\u1ebfn Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa.<\/p>\n\n<p>[36] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00f9ng Giang Nam li\u00ean ti\u1ebfp m\u1ea5t m\u00f9a, cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang ven s\u00f4ng qua s\u00f4ng ki\u1ebfm c\u1ee7i v\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n, ch\u1ec9 c\u1ea5m th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>(Ch\u00e9p \u1edf 'B\u1ea3n k\u1ef7' th\u00e1ng b\u1ea3y, nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[37] Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Gi\u1eef g\u00ecn vi\u1ec7c xu\u1ea5t n\u1ea1p l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a quan l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u1ed1 g\u1eafng t\u00edch l\u0169y th\u1eb7ng d\u01b0, t\u1ea5t s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u00f3c l\u1ed9t. Tri qu\u00e2n Quang H\u00f3a l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng To\u00e0n Thao <i>(To\u00e0n Thao ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i> t\u00e2u r\u1eb1ng: 'Tam ty l\u1ec7nh c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee7 \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1eb7ng d\u01b0 th\u00f3c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch, c\u1ecf h\u01a1n n\u0103m v\u1ea1n b\u00f3, th\u00ec b\u00e1o t\u00ean l\u00ean \u0111\u1ec3 xin th\u01b0\u1edfng.' N\u1ebfu kh\u00f4ng t\u0103ng thu\u1ebf d\u00e2n, gi\u1ea3m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c? N\u00ean b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng ban h\u00e0nh n\u1eefa. Ngo\u00e0i \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c hao h\u1ee5t do quan l\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh, nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n<p><i>('Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ch\u00e9p chi\u1ebfu n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y. Tr\u01b0\u01a1ng To\u00e0n Thao l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang \u0110\u00f4ng. Ch\u00e9p l\u1ea1i \u1edf th\u00e1ng hai n\u0103m H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 hai, c\u00f3 l\u1ebd ch\u00ednh l\u00e0 To\u00e0n Thao n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[38] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Xuy\u00ean, H\u1ea1p, n\u1ebfu c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i ch\u00ednh l\u1ec7nh h\u00e0 kh\u1eafc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c ng\u1ee5y l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban chi\u1ebfu c\u1ea5m v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i v\u1eabn kh\u00f4ng tu\u00e2n th\u1ee7 thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u1ecb t\u1ed9i h\u1ebft. T\u1eeb nay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u1ed9 kh\u00fac \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng nh\u01b0 bu\u00f4n b\u00e1n trong khu v\u1ef1c, tranh gi\u00e0nh l\u1ee3i \u00edch v\u1edbi d\u00e2n, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n m\u1edf ti\u1ec7c b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[40] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng v\u0103n th\u00eau thay cho m\u00e0u s\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[41] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, ch\u00fac m\u1eebng \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[42] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Quang l\u1ed9c thi\u1ebfu khanh Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i> b\u1ecb x\u1eed t\u1eed ch\u1ee3. Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i> gi\u1eef ch\u1ee9c Tri V\u1ec7 Ch\u00e2u, v\u00ec tham nh\u0169ng b\u1ecb t\u1ed1 gi\u00e1c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai T\u1ea3 th\u1eadp di Vi\u00ean Nh\u00e2n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u1ed9i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c x\u1eed t\u1eed, l\u1ea1i sai T\u1ea3 th\u1eadp di Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0a ra x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(Nh\u00e2n Ph\u01b0\u1ee3ng, Thu\u1ea7n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[43] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai H\u1eefu th\u1eadp di T\u00f4n Ph\u00f9ng C\u00e1t <i>(Ph\u00f9ng C\u00e1t, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4 thu th\u1eadp s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c ng\u1ee5y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Ph\u00f9ng C\u00e1t tr\u1edf v\u1ec1, nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m mang v\u1ec1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t h\u1ebft, s\u00e1ch v\u1edf giao cho S\u1eed qu\u00e1n. M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng xa hoa v\u01b0\u1ee3t l\u1ec5, ngay c\u1ea3 v\u1eadt d\u1ee5ng ti\u1ec7n t\u1eb7n c\u0169ng trang tr\u00ed b\u1eb1ng b\u1ea3y b\u00e1u, Vua li\u1ec1n ra l\u1ec7nh \u0111\u1eadp v\u1ee1, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"S\u1eed d\u1ee5ng xa x\u1ec9 nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc sao \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i> Vua lu\u00f4n th\u1ef1c h\u00e0nh ti\u1ebft ki\u1ec7m, th\u01b0\u1eddng m\u1eb7c \u00e1o gi\u1eb7t s\u1ea1ch, xe ng\u1ef1a v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3n d\u1ecb, trong cung ch\u1ec9 treo r\u00e8m lau s\u1eady vi\u1ec1n v\u1ea3i xanh, m\u00e0n trong cung kh\u00f4ng c\u00f3 hoa v\u0103n. Vua t\u1eebng l\u1ea5y gi\u00e0y gai v\u00e0 \u00e1o v\u1ea3i c\u0169 ban cho t\u1ea3 h\u1eefu, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 ta t\u1eebng d\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.\"<\/i> Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a nh\u00e2n d\u1ecbp d\u1ef1 y\u1ebfn trong cung, thong th\u1ea3 n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0103n m\u1eb7c qu\u00e1 s\u01a1 s\u00e0i.\"<\/i> Vua nghi\u00eam m\u1eb7t n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1edb l\u00fac \u1edf doanh tr\u1ea1i Gi\u00e1p M\u00e3 sao?\"<\/i><\/p>\n\n<p>[44] Vua ban \u0111\u1ea7u sai Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng so\u1ea1n ni\u00ean hi\u1ec7u ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 \u1edf c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u hi\u1ec7n t\u1ea1i. Sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c, c\u00f3 cung n\u1eef Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n v\u00e0o cung, Vua nh\u00e2n xem qua \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c c\u1ee7a h\u1ecd, t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t chi\u1ebfc g\u01b0\u01a1ng c\u0169, m\u1eb7t sau g\u01b0\u01a1ng c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef <i>\"C\u00e0n \u0110\u1ee9c t\u1ee9 ni\u00ean \u0111\u00fac\"<\/i>, Vua gi\u1eadt m\u00ecnh, l\u1ea5y g\u01b0\u01a1ng cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng xem v\u00e0 h\u1ecfi: <i>\"Sao \u0111\u00e3 c\u00f3 g\u01b0\u01a1ng \u0111\u00fac t\u1eeb b\u1ed1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y?\"<\/i> C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n tri\u1ec7u H\u1ecdc s\u0129 \u0110\u00e0o C\u1ed1c, \u0110\u1eadu Nghi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, Nghi n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 v\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c, ng\u1ee5y ch\u00faa V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng d\u00f9ng ni\u00ean hi\u1ec7u n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd chi\u1ebfc g\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac v\u00e0o n\u0103m \u0111\u00f3.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n hi\u1ec3u ra, c\u1ea3m th\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng ph\u1ea3i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ecdc s\u00e1ch.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, Vua c\u00e0ng coi tr\u1ecdng c\u00e1c b\u1eadc nho th\u1ea7n. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5 nh\u01b0ng h\u1ecdc v\u1ea5n kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, Vua th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean \u00f4ng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, Ph\u1ed5 t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng r\u1eddi s\u00e1ch.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o, v\u00ec kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u1ee5 th\u1ec3, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p k\u00e8m sau vi\u1ec7c thu th\u1eadp s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 b\u1ea3o v\u1eadt c\u1ee7a ng\u1ee5y Th\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[45] Vua t\u00ednh nghi\u00eam t\u00fac, \u00edt n\u00f3i, ch\u1ec9 th\u00edch \u0111\u1ecdc s\u00e1ch. D\u00f9 \u1edf trong qu\u00e2n ng\u0169, v\u1eabn tay kh\u00f4ng r\u1eddi s\u00e1ch. Khi nghe n\u00f3i nh\u00e2n gian c\u00f3 s\u00e1ch qu\u00fd, Vua kh\u00f4ng ti\u1ebfc b\u1ecf ti\u1ec1n mua.<\/p>\n<p>N\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, khi theo Th\u1ebf T\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t Ho\u00e0i, c\u00f3 k\u1ebb d\u00e8m pha v\u1edbi Th\u1ebf T\u00f4ng r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec7u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n khi \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Th\u1ecd ch\u00e2u, \u0111\u00e3 mang theo m\u1ea5y xe \u0111\u1ed3, to\u00e0n l\u00e0 h\u00e0ng qu\u00fd gi\u00e1.\"<\/i> Th\u1ebf T\u00f4ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra, m\u1edf h\u1ebft c\u00e1c h\u00f2m, ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ea5y ng\u00e0n quy\u1ec3n s\u00e1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Th\u1ebf T\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u Vua \u0111\u1ebfn, d\u1ea1y r\u1eb1ng: <i>\"Khanh \u0111ang l\u00e0m t\u01b0\u1edbng so\u00e1i cho Tr\u1eabm, m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i, n\u00ean ch\u00fa t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb kh\u00ed gi\u1edbi, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i mang theo s\u00e1ch?\"<\/i><\/p>\n<p>Vua c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec cao si\u00eau \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch, th\u01b0\u1eddng lo kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i, n\u00ean thu th\u1eadp s\u00e1ch \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng ki\u1ebfn th\u1ee9c, t\u0103ng th\u00eam tr\u00ed tu\u1ec7.\"<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ebf T\u00f4ng khen: <i>\"Hay!\"<\/i><\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c thu\u1ed9c T\u00e2y Xuy\u00ean v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n r\u1eb1ng: [footnote] L\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u00e1c quan T\u00e2y Xuy\u00ean v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Khoa ti\u1ec1n'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, trong b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a tr\u0103m quan c\u00f3 'li\u1ec7u ti\u1ec1n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u01b0\u01a1ng Ch\u1ee9c quan 57, ph\u1ea7n 18 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng v\u1eadt ph\u1ea9m thay th\u1ebf, t\u1eeb nay s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[47] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u tra d\u00e2n ch\u00fang, n\u1ebfu c\u00f3 ai \u0111\u1ec3 cha m\u1eb9, th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ecb b\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1eddi th\u1ea7y thu\u1ed1c ch\u1eefa tr\u1ecb, th\u00ec x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng. <i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u1ec9 n\u00f3i ri\u00eang v\u1ec1 T\u00e2y Xuy\u00ean, nay theo 'B\u1ea3n k\u1ef7')<\/i>.<\/p>\n\n<p>[48] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua th\u00e2n ch\u1ee7 tr\u00ec thi khoa ch\u1ebf cho c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n nh\u01b0 Kh\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7p \u1edf d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u T\u1eed V\u00e2n, ung dung b\u1ea3o v\u1edbi H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u1ed1c r\u1eb1ng: <i>\"V\u00f5 T\u1eafc Thi\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t n\u1eef ch\u1ee7, tuy h\u00ecnh ph\u1ea1t c\u00f3 l\u00fac oan u\u1ed5ng, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0110\u1ecbch Nh\u00e2n Ki\u1ec7t, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4i b\u00e1u, l\u00fd do ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2y.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3, b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u t\u1ed1i m\u1edbi th\u00f4i. B\u00e0i thi c\u1ee7a Kh\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7p v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u0103n l\u00fd s\u01a1 s\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch v\u1ea5n, n\u00ean \u0111\u1ec1u ban r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[49] B\u1ea3o Ninh l\u01b0u h\u1eadu, H\u1ed5 Ti\u1ec7p t\u1ea3 h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu, quy\u1ec1n tri Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n ty s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng ng\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, giao cho Trung th\u01b0 t\u00ecm x\u00e9t s\u1ef1 th\u1eadt. Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a K\u1ebf Hu\u00e2n, sai T\u1ea3 kim ng\u00f4 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh thay th\u1ebf. Phong K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c l\u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n\n<p>[50] T\u1ea3 th\u1eadp di, quy\u1ec1n tri Duy Ch\u00e2u l\u00e0 T\u1eeb H\u00f9ng do gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1eadt c\u1ee7a quan ph\u1ee7 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n.<\/p>\n\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i huy\u1ec7n Quan Th\u00e0nh, ch\u00e2u Thi\u1ec1n, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0110\u1ea1i Danh, ph\u00e1 h\u1ee7y nh\u00e0 c\u1eeda d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>[52] V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng \u1edf tr\u1ea1i Qu\u00e1n Kh\u1ea9u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai ngh\u00ecn tay ch\u00e2n. S\u01b0 H\u00f9ng \u0111em qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 Kim \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'T\u00e2n l\u1ee5c' v\u00e0 'C\u1ef1u l\u1ee5c' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y, 'B\u1ea3n k\u1ef7' ghi d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea m\u00e0 thi\u1ebfu ng\u00e0y. Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 6 n\u0103m Gi\u00e1p Th\u00ecn. Ng\u00e0y 13 l\u00e0 B\u00ednh Ng\u1ecd, 'B\u1ea3n k\u1ef7' ch\u00e9p chi\u1ebfu c\u1ea5m nu\u00f4i ho\u1ea1n quan, c\u00f9ng v\u1edbi 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 ghi ch\u00e9p. V\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng c\u0169ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 6, Gi\u00e1p Th\u00ecn ch\u0103ng? C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. 'B\u00ecnh Th\u1ee5c Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u00e9p To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 hai t\u1ea1i Kim \u0110\u01b0\u1eddng, kh\u00e1c v\u1edbi 'Qu\u1ed1c s\u1eed'. Nay ch\u1ec9 theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[53] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p quan trong cung t\u1eeb 30 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i m\u1ed9t \u0111\u1ee9a con, d\u00e2n th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i tr\u1ebb nam l\u00e0m ho\u1ea1n quan.<\/p>\n\n<p>[54] Th\u1ee9 s\u1eed L\u1ec5 Ch\u00e2u l\u00e0 B\u1ea1ch To\u00e0n Thi\u1ec7u b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00ec \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c h\u1ea1 nhi\u1ec5u d\u00e2n, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n.<\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ban chi\u1ebfu sai Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ch\u00e9p b\u1ea3n kinh 'Kim C\u01b0\u01a1ng' b\u1eb1ng ch\u1eef v\u00e0ng b\u1ea1c, r\u1ed3i truy\u1ec1n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4[footnote]\u300ctruy\u1ec1n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4\u300d, ch\u1eef 'v\u1ec1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ebfn', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho l\u01b0u tr\u1eef s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Nam Ch\u00e2u d\u00e2ng m\u1ed9t tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng, xin quy thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[57] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ho\u00e0nh H\u1ea3i c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Tang Ti\u1ebfn H\u01b0ng <i>(Ti\u1ebfn H\u01b0ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u1ea3 Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng N\u01b0\u01a1ng T\u1eed v\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Do\u00e3n Vi\u1ec7t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u00e1p Th\u1ea3n \u0111\u1ec1u c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'Qu\u1ed1c s\u1eed' v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, n\u00ean ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y. C\u00e1c b\u1ea3n 'T\u00e2n l\u1ee5c' v\u00e0 'C\u1ef1u l\u1ee5c' kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[58] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 xin gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1c ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Quan s\u00e1t s\u1ee9, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c M\u1ea1c ph\u1ee7, Ch\u00e2u huy\u1ec7n. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch tr\u1ecb l\u00fd xu\u1ea5t s\u1eafc, mu\u1ed1n xin l\u01b0u gi\u1eef, ho\u1eb7c xin d\u1ef1ng bia t\u1ee5ng \u0111\u1ee9c, th\u00ec cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh b\u00e0y, t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd x\u00e9t.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng t\u00e1c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c c\u0169 v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb b\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p thu\u1ed1c men, ban ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nam Di ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed B\u00e1 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed5ng C\u1ea3nh <i>(theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3, \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 \u0110\u1ed5ng H\u1ea1o)<\/i> xin quy thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[61] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a Khai Phong Do\u00e3n \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban ti\u1ec1n b\u1ea1c cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u00e0nh dinh T\u00e2y Xuy\u00ean, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 ch\u00eanh l\u1ec7ch.<\/p>\n\n<p>[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, phong An Th\u1ee7 Trung, nguy\u00ean l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed V\u0129nh Ch\u00e2u \u1edf T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed H\u00e1n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 Trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf H\u00e0 \u00c2m, khi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c H\u01b0ng Nguy\u00ean, Vua tri\u1ec7u Th\u1ee7 Trung \u0111\u1ebfn v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Phong t\u1ee5c xa x\u00f4i \u1edf \u0111\u00f3 h\u00e0 kh\u1eafc, Nam Tr\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i t\u1eadp trung d\u00e2n c\u01b0, khanh h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 v\u00e0 h\u00f2a h\u1ee3p h\u1ecd.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai Th\u1ee7 Trung quy\u1ec1n l\u00e3nh ch\u1ee9c Tri H\u01b0ng Nguy\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Th\u1ee7 Trung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn H\u00e1n Ch\u00e2u, l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a tr\u1edf v\u1ec1, chi ph\u00ed cung \u1ee9ng t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, kho c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, Th\u1ee7 Trung b\u00e8n l\u1ea5y ti\u1ec1n ri\u00eang gi\u00fap th\u00eam. M\u1ed7i khi Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>\"An Th\u1ee7 Trung \u1edf Th\u1ee5c, bi\u1ebft t\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf b\u1ea3n th\u00e2n, ng\u01b0\u01a1i g\u1eb7p h\u1eafn, h\u00e3y h\u1ecdc theo c\u00e1ch l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a h\u1eafn.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00ea ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Thi\u00ean d\u00e2ng \u0111\u1ed3ng c\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u1eb7c s\u1ea3n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, c\u1ea5m vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n t\u01b0 \u1edf Ho\u00e0i Nam \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf m\u1ec5 h\u00f4n \u1edf Ki\u1ebfm Nam \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[67] H\u1ea1 l\u1ec7nh cho d\u00e2n Hoa ch\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf n\u0103m nay v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c cho c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eeb h\u1ed9 d\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu th\u01b0 vi\u1ebft theo l\u1ec7nh n\u0103m C\u00e0n H\u1ef1u th\u1ee9 hai \u0111\u1eddi H\u00e1n. X\u00e9t s\u1eed c\u0169 ghi v\u00e0o th\u00e1ng 7, nh\u01b0ng Th\u00f4ng gi\u00e1m kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[69] Mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf m\u00f9a thu n\u0103m nay cho d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, H\u1ea1p.<\/p>\n\n<p>[70] T\u00e1i l\u1eadp qu\u00e2n T\u0129nh Nhung \u1edf T\u1eed ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[71] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u x\u00e2y d\u1ef1ng s\u1ea3nh Ki\u1ec3m N\u1ea1p t\u1ea1i nha m\u00f4n \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[72] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u1ed5ng Nghi, ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 44 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5. Nghi thi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, nh\u00e2n d\u00e2ng th\u01b0 k\u1ec3 v\u1ec1 gia th\u1ebf, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c m\u1ec7nh.<\/p>\n\n<p>[73] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu x\u00f3a b\u1ecf c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 t\u01b0 c\u1ee7a d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean t\u1eeb th\u1eddi th\u1ea7n li\u00eau n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5 ng\u1ee5y.<\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, tri\u1ec7u t\u1eadp T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9, Khai Phong do\u00e3n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1eadu Nghi, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 c\u00f9ng c\u00e1c quan y\u1ebfn ti\u1ec7c d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u T\u1eed V\u00e2n. Nh\u00e2n b\u00e0n vi\u1ec7c d\u00e2n, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n h\u1ea1 ngu d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadu l\u00faa, nh\u01b0ng n\u1ebfu phi\u00ean h\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, ch\u1ec9 chuy\u00ean h\u00e0 kh\u1eafc, Tr\u1eabm quy\u1ebft kh\u00f4ng dung th\u1ee9.\"<\/i> Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh l\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'H\u1ed9i y\u1ebfu' cho l\u00e0 ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean, nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'. 'B\u1ea3n k\u1ef7' ghi \u0110\u1eadu Nghi \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 n\u0103m nguy\u00ean ni\u00ean m\u1edbi l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 3 m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c tri ch\u1ebf c\u00e1o, sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u0103m nguy\u00ean ni\u00ean th\u00e1ng 8 \u0111\u00e3 c\u00f9ng d\u1ef1 y\u1ebfn? 'H\u1ed9i y\u1ebfu' nh\u1ea7m v\u1eady.)<\/i><\/p>\n\n<p>[75] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb gian t\u00e0, L\u1ea1i b\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i, H\u00ecnh b\u1ed9 x\u00e9t x\u1eed ng\u1ee5c t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. C\u00e1c c\u01a1 quan Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean Nam t\u00e0o, H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, t\u1eeb ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed[footnote] Ch\u1eef 'Th\u1ecb' trong 'Tri t\u1ea1p Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 59 ph\u1ea7n 2, T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp quy\u1ec3n 160 m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], Lang trung, Thi\u1ebfu khanh tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o trong b\u1ea3n ty gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 ba n\u0103m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Th\u1ecb lang, \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh, s\u1ebd b\u00e0n ri\u00eang \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n c\u00e1c L\u1ec7nh s\u1eed, Ph\u1ee7 s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u1ec1 c\u00e1c ty v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/p>\n\n<p>[76] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>\"Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ph\u00f9ng To\u1ea3n t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c hi\u1ebfm c\u00f3 trong \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1eadc k\u1ef3 t\u00e0i.\"<\/i> Vua th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u00f4ng.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 trong l\u00f2ng ghen gh\u00e9t To\u1ea3n, nh\u00e2n l\u00fac Th\u1ee5c v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, b\u00e8n \u0111\u01b0a To\u1ea3n ra l\u00e0m quan \u1edf T\u1eed Ch\u00e2u, ng\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m n\u00f4 b\u1ed9c ri\u00eang c\u1ee7a To\u1ea3n \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a \u00f4ng. Qua m\u1ed9t n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 b\u1ed9c b\u1ecf tr\u1ed1n v\u1ec1, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o To\u1ea3n c\u00f9ng Gi\u00e1m qu\u00e2n L\u0103ng c\u1ea9m ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd M\u1ef9, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd Li\u00eau m\u01b0u vi\u1ec7c gian l\u1ee3i. <i>(L\u00fd M\u1ef9, L\u00fd Li\u00eau, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> Vua v\u1ed9i tri\u1ec7u To\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan v\u1ec1 kinh, tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ea5t v\u1ea5n, giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed tra x\u00e9t, nh\u01b0ng l\u1eddi khai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 b\u1ed9c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u vu kh\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Quan ki\u1ec3m tra h\u00e0nh l\u00fd c\u1ee7a To\u1ea3n, ph\u00e1t hi\u1ec7n d\u00e2y l\u01b0ng v\u00e0ng c\u00f9ng c\u00e1c v\u1eadt qu\u00fd gi\u00e1 kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng d\u1ea5u \u0111\u1ec3 h\u1ed1i l\u1ed9 L\u01b0u Ti\u00ean, l\u00fac \u0111\u00f3 Ti\u00ean \u0111ang l\u00e0m m\u1ea1c kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a. <i>(L\u01b0u Ti\u00ean, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> To\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i. Khi v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean Vua, n\u00f3i r\u1eb1ng To\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua mu\u1ed1n tha t\u1ed9i, nh\u01b0ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, Vua \u0111\u00e0nh ch\u1ea5p nh\u1eadn, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf danh t\u1ecbch, To\u1ea3n b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, L\u00fd M\u1ef9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o H\u1ea3i M\u00f4n, L\u01b0u Ti\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u00fd Li\u00eau tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Du\u1ec7 l\u00e0m m\u1ea1c kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n V\u01b0\u01a1ng Nhi\u00eau, <i>(V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Du\u1ec7, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> Vua v\u00ec Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng h\u1eadu n\u00ean bi\u1ebft \u00f4ng. \u0110\u1ee9c Du\u1ec7 t\u00ednh c\u00e1ch khinh su\u1ea5t, c\u00f2n Li\u00eau c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 trung h\u1eadu, Vua coi nh\u1eb9 \u0110\u1ee9c Du\u1ec7 m\u00e0 tr\u1ecdng Li\u00eau. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u Ti\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trong truy\u1ec7n c\u1ee7a Gi\u1ea3 Vi\u00eam, n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Th\u00e1i T\u00f4ng khi c\u00f2n l\u00e0 phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung, n\u0103m Thi\u00ean Hi cho ch\u00e1u \u00f4ng l\u00e0 T\u00f2ng Gi\u1ea3n l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c. Kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec \u1edf Khai Phong ph\u1ee7. 'Ch\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 t\u01b0 th\u00e1ng t\u01b0 ch\u00e9p r\u1eb1ng m\u1eb9 c\u1ee7a Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng Ti\u00ean t\u1eebng l\u00e0m m\u1ea1c kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Th\u00e1i T\u00f4ng, \u0111\u00e3 m\u1ea5t h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, con ch\u00e1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t n\u00ean cho T\u00f2ng Gi\u1ea3n l\u00e0m quan. Nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 Ti\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 ba, L\u01b0u Ti\u00ean t\u1eeb ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan Khai Phong ph\u1ee7, H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung. Nh\u01b0 v\u1eady, Ti\u00ean khi \u1edf phi\u00ean ph\u1ee7 th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan. 'T\u00e2n l\u1ee5c' l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng L\u01b0u Ti\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed l\u00fd theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd d\u00e2y l\u01b0ng v\u00e0ng c\u1ee7a To\u1ea3n kh\u00f4ng ch\u1ec9 h\u1ed1i l\u1ed9 cho Ti\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3, 'T\u00e2n l\u1ee5c' v\u00e0 'C\u1ef1u l\u1ee5c' ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 ki\u00eang k\u1ef5, n\u00ean kh\u00f4ng chi ti\u1ebft, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i,  ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c b\u1eafn t\u00ean.<\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u1edf ch\u00e2u Ho\u00e0nh x\u1ea3y ra v\u1ee5 ch\u00e1y l\u1edbn, thi\u00eau r\u1ee5i nha m\u00f4n, kho t\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00edn tr\u0103m khu.<\/p>\n\n<p>[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u1ee5 l\u00faa m\u00f9a h\u1ea1 \u0111\u00e3 thu ho\u1ea1ch, v\u1ee5 m\u00f9a thu c\u0169ng tr\u00fang m\u00f9a, l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n khuy\u00ean d\u00e2n ch\u0103m lo d\u1ef1 tr\u1eef, ng\u0103n ng\u1eeba th\u00f3i ch\u01a1i b\u1eddi, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' ch\u00e9p: Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"Ca t\u1ee5ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a vang trong th\u01a1 ca, l\u1eddi d\u1ea1y v\u1ec1 d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0u truy\u1ec1n trong s\u00e1ch v\u1edf. Nay ba m\u00f9a kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean tai, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, n\u01a1i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u00f2n ti\u1ebfng than th\u1edf, tr\u00ean lu\u1ed1ng l\u00faa c\u00f2n s\u00f3t nh\u1eefng b\u00f4ng m\u1ea9y. C\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang, n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o h\u1ecd nh\u00e2n n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, lo t\u00edch tr\u1eef, \u0111\u1ec3 khi g\u1eb7p n\u0103m m\u1ea5t m\u1eeba, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu th\u1ed1n. X\u01b0a kho \u0111\u1ee5n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u1ec5 nghi m\u1edbi h\u01b0ng th\u1ecbnh, n\u00ean c\u1ea5m d\u00e2n c\u1edd b\u1ea1c, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd s\u1ed1ng nh\u00e0n h\u1ea1, khuy\u00ean h\u1ecd ti\u1ebft ki\u1ec7m, tr\u00e1nh phung ph\u00ed l\u00faa g\u1ea1o, nghi\u00eam kh\u1eafc ban h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, cho h\u1ee3p \u00fd Tr\u1eabm.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, th\u00e2n h\u00e0nh x\u00e9t t\u00f9, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 ho\u1eb7c gi\u1ea3m t\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[81] S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ch\u00e2u Ho\u1ea1t, l\u00e0m h\u1ecfng \u0111\u00ea l\u1edbn Linh H\u00e0, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n, M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u00e0ng v\u1ea1n binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu s\u1eeda ch\u1eefa. Ru\u1ed9ng d\u00e2n b\u1ecb n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00f9a thu. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, \u0111\u00ea x\u00e2y xong, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i d\u00f2ng c\u0169. \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 l\u00e0 con c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh.<\/p>\n\n<p>[82] Th\u00e1ng Nhu\u1eadn th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n Qu\u00e1n Kh\u1ea9u th\u00e0nh qu\u00e2n V\u0129nh Khang.<\/p>\n\n<p>[83] V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00e3 H\u00e1n, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u Nh\u00e3. H\u00e1n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u L\u00ea r\u1ed3i b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 gi\u1ebft ch\u1ebft, x\u00e1c n\u00e9m xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea3 hai b\u1ed9 'T\u00e2n L\u1ee5c' v\u00e0 'C\u1ef1u L\u1ee5c' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y. 'B\u1ea3n K\u1ec9' ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y sau ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed3ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i l\u00e0 ng\u00e0y 14. Kh\u00f4ng r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra \u0111\u00fang ng\u00e0y n\u00e0o. Xem 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, d\u00f9ng t\u1eedu ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 H\u1ed7 K\u1ebf N\u0103ng quy\u1ec1n coi ch\u00e2u Nh\u00e3. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu l\u00e0 m\u1ed3ng 3. C\u00f3 l\u1ebd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u1edd V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n t\u00e2u chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u Nh\u00e3, m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u1ed7 K\u1ebf N\u0103ng, n\u00ean d\u1eddi vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[84] L\u00fac \u0111\u1ea7u, n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c l\u1eadp qu\u00e2n T\u0129nh Nam \u0111\u1ec3 \u00e1n ng\u1eef v\u00f9ng Cung Lai, B\u00e1ch Tr\u01b0\u1ee3ng, cha con T\u00e0o Quang Th\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Quang Th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Du d\u1ecbch s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ea1o V\u0129nh B\u00ecnh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Di l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Trung L\u1ea1c th\u01b0\u1eddng k\u1ebft b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, l\u1ea1i c\u0103m gi\u1eadn Quang Th\u1ef1c t\u1eebng gi\u1ebft \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u00e2n l\u00fac n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c di\u1ec7t vong, \u0111\u00eam \u0111\u00f3 d\u1eabn m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi v\u00e2y k\u00edn n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a Quang Th\u1ef1c, h\u00f2 reo ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Quang Th\u1ef1c c\u00f5ng m\u1eb9, c\u1ea7m k\u00edch ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 ra, b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1edbi g\u1ea7n. Quang Th\u1ef1c \u0111em c\u1ea3 nh\u00e0 h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi th\u00e1o ch\u1ea1y, b\u1ecdn gi\u1eb7c gi\u1ebft s\u1ea1ch kh\u00f4ng s\u00f3t m\u1ed9t ai. Ch\u00fang c\u00f2n \u0111\u00e0o m\u1ed9 cha \u00f4ng, ph\u00e1 n\u00e1t quan t\u00e0i.<\/p>\n<p>Quang Th\u1ef1c \u0111\u1ebfn g\u1eb7p To\u00e0n B\u00e2n k\u1ec3 r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, v\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u1ecba h\u00ecnh tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a ch\u00e2u Nh\u00e3 c\u00f9ng k\u1ebf ho\u1ea1ch d\u00f9ng binh \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm, xin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc. To\u00e0n B\u00e2n c\u1ea3m ph\u1ee5c s\u1ef1 d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e8n sai l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o cho \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, qu\u1ea3 nhi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, b\u1eaft s\u1ed1ng Trung L\u1ea1c \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9.<\/p>\n<p>To\u00e0n B\u00e2n b\u00e8n b\u1ed5 nhi\u1ec7m Quang Th\u1ef1c l\u00e0m \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ngh\u0129a qu\u00e2n. Quang Th\u1ef1c l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n d\u1eb9p s\u1ea1ch b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t \u1edf ch\u00e2u L\u00ea. To\u00e0n B\u00e2n sai Quang Th\u1ef1c quy\u1ec1n tri ch\u00e2u L\u00ea, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 hai ch\u00e2u L\u00ea, Nh\u00e3. \u00d4ng an d\u00e2n chi\u00eau t\u1eadp, ng\u01b0\u1eddi Man Di \u0111\u1ec1u c\u1ea3m ph\u1ee5c.<\/p>\n\n<p>[85] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ch\u00e2u T\u00e0o b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng ng\u1eadp huy\u1ec7n Nam Hoa, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng nh\u00e0 c\u1eeda d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0o \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c h\u01a1n 15 n\u0103m, ngo\u00e0i ph\u1ea7n m\u1ed9 ra, ru\u1ed9ng nh\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[87] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ch\u00e2u Thi\u1ec1n b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng ng\u1eadp \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n V\u1ec7 Nam, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i l\u00ean g\u00f2 cao \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u0169.<\/p>\n\n<p>[88] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, truy b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i trong qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, l\u1ec7nh x\u0103m ch\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn gi\u00e1m Ngh\u0129a Phong.<\/p>\n\n<p>[89] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 duy\u1ec7t binh l\u1edbn trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[90] T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m. Quan l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m b\u1eady, thu\u1ebf m\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Do v\u1eady, d\u00e2n ch\u00fang th\u1ea5t nghi\u1ec7p, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang nhi\u1ec1u, Vua l\u1ea5y l\u00e0m x\u00f3t xa th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9, cho ph\u00e9p d\u00e2n khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t \u0111ai, ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t, ch\u1ec9 l\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111ang canh t\u00e1c l\u00e0m m\u1ee9c thu\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' ch\u00e9p: Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, binh lo\u1ea1n li\u00ean ti\u1ebfp, qu\u1ed1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, thu\u1ebf kh\u00f3a n\u1eb7ng n\u1ec1. Tr\u1eabm t\u1eebng tr\u1ea3i qua gian nan, hi\u1ec3u r\u00f5 n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ti\u00eau, ch\u01b0a t\u1eebng t\u0103ng thu\u1ebf, \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p thi\u00ean tai, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf. C\u00e1c quan l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ee9c, h\u00e3y r\u00f5 r\u00e0ng truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t, t\u1eeb nay d\u00e2n ch\u00fang ai c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng d\u00e2u, t\u00e1o, khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t hoang, ch\u1ec9 n\u1ed9p thu\u1ebf c\u0169.)<\/i><\/p>\n\n<p>[91] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ch\u00e2u V\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 tr\u00e0n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[92] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Th\u1ee9 s\u1eed Truy ch\u00e2u L\u00fd X\u1eed V\u00e2n m\u1ea5t. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u00e3i tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y. Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Tuy\u00ean \u0111\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang, ban \u0111\u1ea5t ch\u00f4n c\u1ea5t t\u1ea1i Thi\u00ean Ki\u1ec1u, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[93] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a Khai Phong do\u00e3n, r\u1ed3i b\u1eafn cung \u1edf v\u01b0\u1eddn sau.<\/p>\n\n<p>[94] L\u1ea5y \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u1ec7 ch\u00e2u H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 b\u1ea3n ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[95] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 sang c\u1ed1ng, gi\u00fap tu s\u1eeda \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n k\u1ef7 v\u00e0 T\u00e2n l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f3 C\u1ef1u l\u1ee5c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu.)<\/i><\/p>\n\n<p>[96] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 c\u00f9ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n gi\u00e1m h\u1ed9 bi\u00ean ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi trong Trung qu\u00e2n l\u00e0m qu\u00e2n ri\u00eang.<\/p>\n\n<p>[97] Th\u1ea3o d\u00e2n L\u01b0 Ngh\u1ecb <i>(Ngh\u1ecb, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> t\u00e2u r\u1eb1ng: C\u00e1c quan T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n tu\u00e2n th\u1ee7 h\u1ea1n ch\u1ebf trong vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn l\u1ec7nh nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, nh\u1edd \u0111\u00f3 chi\u1ebfm ch\u1ed7 g\u1ea7n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Xin x\u1eed ph\u1ea1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3. Chi\u1ebfu cho th\u00eam th\u1eddi h\u1ea1n m\u1ed9t th\u00e1ng, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ban cho Ngh\u1ecb t\u01b0 c\u00e1ch \u0110\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[98] Th\u00e1ng n\u00e0y, ra chi\u1ebfu t\u00ecm s\u00e1ch th\u1ea5t l\u1ea1c. Ph\u00e0m quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang ai c\u00f3 s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ebfn d\u00e2ng, l\u1ec7nh cho S\u1eed qu\u00e1n xem qua m\u1ee5c l\u1ee5c, n\u1ebfu trong qu\u00e1n ch\u01b0a c\u00f3 th\u00ec thu nh\u1eadn. Ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfn s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 thi v\u1ea5n v\u1ec1 l\u00fd l\u1ebd l\u00e0m quan, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c l\u00e0m quan, s\u1ebd b\u00e1o t\u00ean l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u0103m \u1ea5y, Tam l\u1ec5 Thi\u1ec7p B\u1eadt, Tam truy\u1ec1n B\u00e0nh C\u00e1n, H\u1ecdc c\u1ee9u Chu T\u1ea3i \u0111\u1ec1u \u1ee9ng chi\u1ebfu d\u00e2ng s\u00e1ch, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 1.228 quy\u1ec3n, l\u1ec7nh ph\u00e2n chia \u0111\u1eb7t t\u1ea1i th\u01b0 ph\u1ee7. Ban cho B\u1eadt v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia danh hi\u1ec7u khoa b\u1ea3ng.<\/p>\n<p><i>(Theo 'H\u1ed9i y\u1ebfu'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[99] V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c gi\u1ea3i T\u00f4n Ti\u1ebfn, Ng\u00f4 C\u00f4i v\u00e0 27 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, Vua th\u00e2n ch\u00ednh tra h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u00e0m lo\u1ea1n c\u1ee7a h\u1ecd, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng ch\u00edn, [nh\u1eb1m ng\u00e0y] Nh\u00e2m Th\u00ecn, h\u1ecd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed ngo\u00e0i c\u1ed5ng th\u00e0nh. T\u00f4n Ti\u1ebfn \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t hung \u00e1c, n\u00ean b\u1ecb tru di c\u1ea3 h\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, trong nh\u00f3m gi\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u00ednh th\u00fa t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u00e0o ng\u0169 ho\u1eb7c m\u1ea5t t\u00edch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 gi\u1ebft v\u1ee3 con c\u1ee7a h\u1ecd. Vua h\u1ecfi \u00fd Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7, S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0m ph\u1ea3n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, \u0111\u00e1ng b\u1ecb t\u1ed9i di\u1ec7t gia, nh\u01b0ng tra x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch th\u00ec s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n v\u1ea1n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm lo r\u1eb1ng trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p bu\u1ed9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do b\u1ea3n t\u00e2m.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady, tha h\u1ebft v\u00e0 kh\u00f4ng x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n\n<p>[100] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, l\u1ec5 Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng, Vua m\u1edf ti\u1ec7c t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[101] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 d\u00e2ng voi \u0111\u00e3 thu\u1ea7n h\u00f3a.<\/p>\n\n<p>[102] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, xem qu\u00e2n s\u0129 b\u1eafn c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a.<\/p>\n\n<p>[103] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu cho Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng 5 h\u1ed9 \u1edf huy\u1ec7n C\u1ed1i K\u00ea \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 m\u1ed9 V\u0169 v\u00e0 c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i t\u1ea1i \u0111\u00f3, xu\u00e2n thu d\u00f9ng l\u1ec5 Th\u00e1i Lao.<\/p>\n\n<p>[104] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua sai H\u00ecnh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00f2a Hi\u1ebfn \u0111\u1ed5i x\u00e2y \u0111\u00e0n Nam Giao, c\u00e1ch kinh th\u00e0nh kho\u1ea3ng 9 d\u1eb7m. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[105] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, T\u1ea3 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n ty s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i B\u1ea3o, Ninh Qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, th\u1ee5y l\u00e0 Cung Hi, \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh m\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>[106] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua cho Long Ti\u1ec7p T\u1ea3 H\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n M\u00e3 \u1ea4p quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n ty. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u1ea5m qu\u00e2n t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u00f4 Ngu h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u ghi s\u1ed1 qu\u00e2n m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd l\u00ean c\u00e2y g\u1eady c\u1ea7m tay, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Tr\u01b0\u1ee3ng k\u00fd\"<\/i>, gi\u1ed1ng nh\u01b0 <i>\"H\u1ed1t k\u00fd\"<\/i> v\u1eady. \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i t\u1ed9c, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef, m\u1ed9t h\u00f4m Vua h\u1ecfi \u00f4ng s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 bao nhi\u00eau, \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n gi\u01a1 g\u1eady l\u00ean n\u00f3i: <i>\"T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u00e2y.\"<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi, khen \u00f4ng trung th\u1ef1c, c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u00e3i. Khi \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn m\u1eb7c gi\u00e1p tr\u1ee5, r\u00e2u ria d\u1ef1ng \u0111\u1ee9ng, \u00e1nh m\u1eaft nh\u01b0 \u0111i\u1ec7n, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ea7n nh\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[107] Ph\u1ee7 Ph\u1ed5 Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng th\u1ecf \u0103n h\u1ebft v\u1ee5 m\u00f9a thu g\u1ea7n h\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[108] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eeba thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ee9c t\u00e2n t\u00e1, ki\u00eam \u0111\u1eb7t th\u00eam duy\u1ec7n thu\u1ed9c, c\u00f9ng tham gia ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1eadn, c\u1ed1t gi\u1eef \u0111\u00fang chi\u1ebfu l\u1ec7nh, h\u00e1 \u0111\u1ec3 k\u1ebb t\u00f4i t\u1edb ph\u00e1 v\u1ee1 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, can d\u1ef1 v\u00e0o c\u00f4ng v\u1ee5? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng ban b\u1ed1 \u01b0\u1edbc th\u00fac, ghi r\u00f5 trong gi\u00e1p l\u1ec7nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Ninh l\u00e0 Cao K\u1ebf Xung, nguy\u00ean l\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u00f2ng chinh Cao T\u00f2ng Ch\u00ed, t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u1ed9, vi ph\u1ea1m hi\u1ebfn ph\u00e1p, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec tham nh\u0169ng m\u00e0 b\u1ecb b\u1ea1i l\u1ed9, khi\u1ebfn ph\u1ea3i l\u01b0u \u0111\u00e0y. C\u00e1c phi\u00ean h\u1ea7u, ch\u00e2u m\u1ee5c h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eebng t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y h\u1ed1i h\u1eadn.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[109] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua ban chi\u1ebfu cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, t\u1eeb nay c\u00e1c bu\u1ed5i \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u h\u1ed9i l\u1ea1i s\u1eed d\u1ee5ng hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Ph\u00fac nh\u00e0 T\u1ea5n, trung nguy\u00ean nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, l\u1ec5 nh\u1ea1c d\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf. Vua b\u00e8n sai ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 l\u00e0 H\u00f2a Hi\u1ec7n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ebf t\u1ea1o 36 b\u1ed9 cung huy\u1ec1n b\u00e0y \u1edf s\u00e2n, hai gi\u00e1 \u0111\u0103ng ca \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111i\u1ec7n th\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t 12 \u00e1n c\u1ed5 x\u00fay, c\u00f9ng c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1edd, m\u00e2u, th\u01b0\u1ee3c, tr\u1ea1ch m\u00e0 v\u0169 nh\u00e2n c\u1ea7m v\u00e0 trang ph\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00fang ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u0103ng mi\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef v\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5, c\u1ea5m ch\u1eb7t ph\u00e1, c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, huy\u1ec7n l\u1ec7nh t\u00e1 ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra.<\/p>\n\n<p>[111] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ee9 s\u1eed H\u01b0ng Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed H\u00e1n Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ho\u00e0nh h\u00e0nh, T\u1ea5n Khanh nghi\u00eam ch\u1ec9nh v\u0169 b\u1ecb, \u0111\u1eb7t ra ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, b\u1eaft gi\u1ebft s\u1ea1ch s\u1ebd, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t t\u00ean n\u00e0o. Nh\u1edd v\u1eady, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1edbn kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u1ee7a \u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng l\u1ea1i n\u1ed5i ti\u1ebfng tham nh\u0169ng, Vua ti\u1ebfc t\u00e0i n\u00ean kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i. Khi m\u00e3n nhi\u1ec7m v\u1ec1 kinh, \u00f4ng xin ngh\u1ec9 b\u1ec7nh \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u1ea3n quan, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ph\u1ee5ng tri\u1ec1u th\u1ec9nh. T\u1ea5n Khanh d\u00e2ng 10 t\u1ea5m g\u1ea5m qu\u00fd v\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n. Vua mu\u1ed1n l\u1ea5y li\u00eam ch\u00ednh \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y, b\u00e8n ban chi\u1ebfu t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn. T\u1ea5n Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 S\u00f3c.<\/p>\n\n<p>[112] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, b\u1ea3o c\u00e1c l\u1ec7nh \u00fay \u1edf huy\u1ec7n Th\u1ee5c c\u1ea5m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edfng, ti\u1ebft c\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n vi\u1ec7c thu thu\u1ebf v\u00e0 tu\u1ea7n tra m\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n l\u00e0ng, m\u01b0u c\u1ea7u t\u00e0i v\u1eadt; c\u00e1c tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y danh ngh\u0129a tu\u1ea7n tra mu\u1ed1i r\u01b0\u1ee3u m\u00e0 qu\u1ea5y r\u1ed1i d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>[113] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, cung trai nam giao b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, Vua ra chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ed5ng m\u1ed9t th\u00e1ng c\u1ee7a quy\u1ec1n ph\u00e1n tam ty Tri\u1ec7u Bi\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u1ed9 chi ph\u00e1n quan H\u1ea7u Tr\u1eafc, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi tu s\u1eeda. C\u00e1c l\u1ea1i thu\u1ed9c ch\u01b0\u1edfng s\u1ef1 c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Bi\u1ec1n ghi r\u1eb1ng \u00f4ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ed5ng m\u1ed9t qu\u00fd v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 kh\u00f4ng ki\u1ec3m tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n n\u0103m ngo\u00e1i. Vi\u1ec7c cung trai b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay theo <i>\"T\u00e2n l\u1ee5c\"<\/i>. Vi\u1ec7c cho Bi\u1ec1n l\u00e0m tam ty s\u1ee9 l\u00e0 sai, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 <i>\"B\u00e1ch quan bi\u1ec3u\"<\/i>.)<\/i><\/p>\n\n<p>[114] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111\u1ed5i t\u00ean qu\u00e2n B\u1ea3o Ninh \u1edf L\u00e3ng Ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n An \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[115] Vua ra chi\u1ebfu: <i>\"Th\u1eddi Ng\u1ee5y Th\u1ee5c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean qu\u1eadn th\u01b0\u1eddng sai nha hi\u1ec7u mang l\u1ec5 v\u1eadt v\u00e0o Ki\u1ec1m Nam v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7n[footnote]'C\u00e1c vi\u1ec7n' - c\u00e1c b\u1ea3n kh\u1eafc ghi l\u00e0 't\u1ec9nh vi\u1ec7n'.[\/footnote] c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u01b0, Ph\u00ed, B\u00e1, Di, L\u00e3o, Nam, Th\u1ea7n, C\u1ea9m, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1ee7a ri\u00eang mua chu\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y h\u1eadu l\u1ec5. Nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c Di, L\u00e3o r\u1ea5t kh\u1ed5 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u00e2u khi c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn c\u1ed1ng ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[116] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua cho r\u1eb1ng nh\u00e3 nh\u1ea1c c\u00f3 \u00e2m thanh qu\u00e1 cao, g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ea7u bi, b\u00e8n sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Ho\u00e0 Hi\u1ec7n b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 l\u00fd l\u1ebd c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u00e0y. Hi\u1ec7n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u: <i>\"\u00c2m thanh c\u1ee7a th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng s\u1ef1 t\u0129nh l\u1eb7ng, b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n th\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00e9p t\u1eafc \u0111\u1ec3 di\u1ec5n xu\u1ea5t n\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u1eadp k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u00e0nh lu\u1eadt l\u00e3, ba ph\u1ea7n t\u0103ng gi\u1ea3m, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi sinh ra nhau, l\u1ea5y h\u1ee3p v\u1edbi \u00e2m thanh, g\u1ecdi l\u00e0 h\u00ecnh kh\u00ed. Ch\u1ec9 v\u00ec k\u00edch th\u01b0\u1edbc d\u00e0i ng\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i qua s\u00e1ch v\u1edf, n\u00ean ph\u1ea3i d\u00f9ng nh\u1eefng h\u1ea1t th\u00f3c \u0111en x\u1ebfp ch\u1ed3ng \u0111\u1ec3 t\u00ecm chu\u1ea9n m\u1ef1c, nh\u01b0ng \u0111\u1eddi sau th\u1eed nghi\u1ec7m l\u1ea1i c\u00f3 khi kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng c\u00e2y \u0111o b\u00f3ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u1edf T\u00e2y Kinh c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m nghi\u1ec7m ph\u00e9p t\u1eafc c\u1ed5 x\u01b0a, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 tr\u00ean c\u1ed9t \u0111o b\u00f3ng t\u1ea1i Ty Thi\u00ean \u0111\u00e0i hi\u1ec7n nay. L\u1ea5y th\u01b0\u1edbc do V\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh \u0111em so s\u00e1nh, ng\u1eafn h\u01a1n th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 b\u1ed1n ph\u00e2n, \u00e2m nh\u1ea1c cao c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do nguy\u00ean nh\u00e2n n\u00e0y. C\u1ed9t \u0111o b\u00f3ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, th\u00ec \u1ed1ng lu\u1eadt qu\u1ea3n c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m chu\u1ea9n m\u1ef1c.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n ra l\u1ec7nh theo ph\u00e9p c\u1ed5 ch\u1ebf t\u1ea1o th\u01b0\u1edbc m\u1edbi v\u00e0 \u1ed1ng Ho\u00e0ng chung d\u00e0i ch\u00edn t\u1ea5c, sai th\u1ee3 ki\u1ec3m nghi\u1ec7m \u00e2m thanh, qu\u1ea3 nhi\u00ean th\u1ea5p h\u01a1n \u1ed1ng do V\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t lu\u1eadt. L\u1ea1i l\u1ea5y nh\u1eefng h\u1ea1t th\u00f3c \u0111en t\u1eeb n\u00fai D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea7u, Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng \u0111em x\u1ebfp th\u00e0nh th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m nghi\u1ec7m lu\u1eadt qu\u1ea3n, c\u0169ng r\u1ea5t kh\u1edbp nhau. Vua l\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p b\u00e0n b\u1ea1c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd. B\u00e8n \u0111\u00fac l\u1ea1i m\u01b0\u1eddi hai \u1ed1ng lu\u1eadt qu\u1ea3n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u00e2m thanh, t\u1eeb \u0111\u00f3 nh\u00e3 nh\u1ea1c m\u1edbi c\u00f3 \u00e2m \u0111i\u1ec7u h\u00e0i ho\u00e0.<\/p>\n\n<p>[117] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed. Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn ch\u1ea7u xong, sau \u0111\u00f3 m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi ch\u00fac th\u1ecd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u s\u1eed d\u1ee5ng nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u0103ng ca c\u00f9ng hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa V\u0103n \u0111\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 c\u00f4ng[footnote] 'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u s\u1eed d\u1ee5ng nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u0103ng ca c\u00f9ng hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa V\u0103n \u0111\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 c\u00f4ng'. 'V\u0103n \u0111\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u0103n minh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch Ng\u1ecdc H\u1ea3i quy\u1ec3n 105, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 126, ch\u00ed Nh\u1ea1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ban r\u01b0\u1ee3u n\u0103m tu\u1ea7n r\u1ed3i lui.<\/p>\n\n<p>[118] T\u1eeb khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh ph\u01b0\u01a1ng Nam, c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00f3 nh\u1ecb, c\u0169ng kh\u00f4ng thu\u1ed9c h\u00e0ng thu\u1ed9c quan, n\u00ean th\u01b0\u1eddng xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i. H\u1ecd th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>\"Ta l\u00e0 Gi\u00e1m ch\u00e2u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed ta \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i.\"<\/i> M\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ecd kh\u1ed1ng ch\u1ebf. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m quy\u1ec1n, t\u01b0 l\u1ee3i, ph\u1ea3i c\u00f9ng tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i li\u00ean k\u00fd th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u00e0nh v\u0103n th\u01b0.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'H\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u00e9p: L\u00fac \u0111\u00f3, do m\u1edbi tuy\u1ec3n d\u1ee5ng quan l\u1ea1i t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc, lo h\u1ecd ch\u01b0a quen vi\u1ec7c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. L\u1eddi chi\u1ebfu trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' c\u0169ng gi\u1ed1ng v\u1edbi 'H\u1ed9i y\u1ebfu'. Ch\u1ec9 c\u00f3 'T\u00e2n l\u1ee5c' l\u00e0 kh\u00e1c, nay theo 'T\u00e2n l\u1ee5c', l\u1ea1i th\u00eam th\u00f4ng tin t\u1eeb 'Quy \u0111i\u1ec1n l\u1ee5c' c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu.)<\/i><\/p>\n\n<p>[119] Ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c l\u01b0u h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n t\u1eeb khi b\u1ecb t\u01b0\u1edbc binh quy\u1ec1n, th\u01b0\u1eddng u\u1ea5t \u1ee9c, chuy\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c x\u1ebbo th\u1ecbt n\u00f4 t\u1ef3 l\u00e0m vui, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc sau r\u1ea5t nhi\u1ec1u. M\u1ed9t h\u00f4m tr\u1eddi m\u01b0a, t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5, \u0111\u00e1m n\u00f4 t\u1ef3 ch\u1ea1y tho\u00e1t, \u0111\u1ebfn c\u1eeda th\u00e0nh k\u00eau oan. Nh\u00e0 Vua kinh h\u00e3i, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, thu th\u1eadp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u00e1c vi\u1ec7c ph\u1ea1m ph\u00e1p c\u1ee7a K\u1ebf Hu\u00e2n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a K\u1ebf Hu\u00e2n, bu\u1ed9c \u00f4ng v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho qu\u00e2n l\u00ednh canh gi\u1eef. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng ch\u00e2u, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u1ee7a H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n V\u1ec7.<\/p>\n\n<p>[120] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh] ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf Kinh H\u1ed3, T\u00e2y Th\u1ee5c m\u1edbi nh\u1eadn l\u1ec7nh, ch\u01b0a th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 m\u1ecdi vi\u1ec7c, c\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c li\u00eau thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c tr\u1ecb l\u00fd. D\u00f9 vi\u1ec7c l\u1edbn hay nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u00f9ng Th\u00f4ng ph\u00e1n, Ph\u00e1n quan ho\u1eb7c L\u1ee5c s\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n<p>[121] Vua t\u1eebng th\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u1eadu Nghi khi \u1edf Tr\u1eeb Ch\u00e2u kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn cho th\u00e2n l\u1ea1i l\u1ee5a <i>(vi\u1ec7c x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3)<\/i>, n\u00ean th\u01b0\u1eddng khen \u00f4ng gi\u1eef v\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc, nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng mu\u1ed1n d\u00f9ng \u00f4ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00ec e ng\u1ea1i \u0110\u1eadu Nghi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, li\u1ec1n d\u1eabn Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh v\u00e0o tham gia ch\u00ednh s\u1ef1. \u0110\u00e0o C\u1ed1c, Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng, Cao T\u00edch[footnote]G\u1ed1c vi\u1ebft l\u00e0 'Cao T\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n c\u00f9ng bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 269 truy\u1ec7n \u0110\u00e0o C\u1ed1c s\u1eeda \u0111\u1ed5i.[\/footnote] l\u1ea1i c\u00f9ng nhau k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng, c\u00f9ng s\u1ee9c b\u00e0i x\u00edch \u0110\u1eadu Nghi, khi\u1ebfn \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Vua ph\u1ea3i gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0110\u1eadu Nghi qua \u0111\u1eddi. Vua th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm ph\u00fac m\u1ecfng, tr\u1eddi sao \u0111o\u1ea1t m\u1ea5t \u0110\u1eadu Nghi c\u1ee7a Tr\u1eabm nhanh v\u1eady?\"<\/i> Ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i, truy t\u1eb7ng \u00f4ng ch\u1ee9c H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng ngh\u1ec9 m\u00e1t \u1edf v\u01b0\u1eddn sau, tri\u1ec7u \u0110\u1eadu Nghi v\u00e0o so\u1ea1n chi\u1ebfu. Khi \u0110\u1eadu Nghi \u0111\u1ebfn c\u1eeda v\u01b0\u1eddn, th\u1ea5y Vua \u0111ang ng\u1ed3i c\u1edfi kh\u0103n, \u0111i ch\u00e2n \u0111\u1ea5t, li\u1ec1n d\u1eebng l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o. Ho\u00e0ng m\u00f4n s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, Vua t\u1ef1 nh\u00ecn r\u1ed3i m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi, v\u1ed9i l\u1ea5y m\u0169 \u00e1o m\u1eb7c ch\u1ec9nh t\u1ec1 r\u1ed3i m\u1edbi tri\u1ec7u v\u00e0o. Ch\u01b0a k\u1ecbp tuy\u00ean chi\u1ebfu, \u0110\u1eadu Nghi \u0111\u00e3 v\u1ed9i n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 s\u00e1ng nghi\u1ec7p truy\u1ec1n ng\u00f4i, n\u00ean l\u1ea5y l\u1ec5 m\u00e0 th\u1ecb hi\u1ec7n cho thi\u00ean h\u1ea1. Th\u1ea7n tuy b\u1ea5t t\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh \u00fd, ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u00e0o ki\u1ec7t nghe m\u00e0 tan r\u00e3.\"<\/i> Vua li\u1ec1n nghi\u00eam m\u1eb7t xin l\u1ed7i. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i khi g\u1eb7p c\u1eadn th\u1ea7n, Vua kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00ean m\u1eb7c \u00e1o m\u0169.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 do \u0110\u00e0o C\u1ed1c, sai v\u1eady. C\u1ed1c ch\u1eafc kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf. \u2018\u0110inh V\u1ecb \u0111\u00e0m l\u1ee5c\u2019 c\u0169ng ghi ch\u00e9p l\u00e0 \u0110\u1eadu Nghi.)<\/i><\/p>\n\n<p>[122] Ban chi\u1ebfu s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ph\u00e9p mu\u1ed1i v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, n\u1edbi r\u1ed9ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7: mu\u1ed1i nh\u1eadp l\u1eadu t\u1edbi 100 c\u00e2n, hay n\u1ea5u ki\u1ec1m \u0111\u1ebfn 50 c\u00e2n; l\u1ea1i vi\u00ean bu\u00f4n b\u00e1n hay nh\u1eadp l\u1eadu 100 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Mu\u1ed1i d\u00f9ng cho t\u1eb1m \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00e0nh th\u1ecb hay th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u1eadp l\u1eadu t\u1eeb 300 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, x\u1eed th\u00eam d\u1ecbch, l\u01b0u, tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m nh\u1eb9. T\u01b0 t\u1ea1o r\u01b0\u1ee3u r\u1ed3i \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00e0nh qu\u00e1ch t\u1eeb 50 c\u00e2n, hay v\u00e0o th\u00f4n x\u00f3m t\u1eeb 100 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean; r\u01b0\u1ee3u t\u01b0 \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u1ea5m \u0111\u1ecba t\u1eeb 2 th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn 3 th\u1ea1ch, hay \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f3 quan th\u1ef1 t\u1eeb 4 th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn 5 th\u1ea1ch tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Ph\u00e9p ng\u00e0y c\u00e0ng nh\u1eb9, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m c\u0169ng \u00edt \u0111i.<\/p>\n\n<p>[123] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u t\u00ean y\u00eau nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Long Nhi v\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Long Nhi c\u00f3 t\u00e0i \u1ea3o thu\u1eadt, c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 s\u0129 D\u01b0\u01a1ng M\u1eadt, L\u00fd B\u1ec9, Nhi\u1ebfp U\u00e2n, L\u01b0u Huy, M\u00e3 Thao, th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e1i Ch\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng V\u01b0\u01a1ng D\u1ee5 \u0111\u00e3 c\u00f9ng m\u01b0u \u0111\u1ed3 vi\u1ec7c b\u1ea5t ch\u00ednh, vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Long Nhi c\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng M\u1eadt, L\u00fd B\u1ec9, Nhi\u1ebfp U\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb tru di t\u1ed9c.<\/p>\n\n<p>[124] Vua \u0111\u00edch th\u00e2n ra v\u01b0\u1eddn sau xem x\u00e9t ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n trong k\u1ef3 thi v\u00f5 ngh\u1ec7 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u00ean ngo\u00e0i.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch 'H\u1ed9i y\u1ebfu'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[125] N\u0103m \u0111\u00f3, Vua n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n l\u00e0 L\u00fd Th\u00e1nh Thi\u00ean sai con trai l\u00e0 \u0110\u1ee9c T\u00f2ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[126] Ch\u00e2u B\u1ed3ng xin d\u00f9ng t\u01a1 thu\u00ea ph\u00e2n ph\u1ed1i cho d\u00e2n d\u1ec7t l\u1ee5a l\u0103ng, tr\u1ea3 c\u00f4ng cho h\u1ecd, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch 'B\u1ea3n ch\u00ed'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[127] \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 c\u00f9ng T\u00e2y Xuy\u00ean binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Th\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi L\u1ed9 Th\u00e0nh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00f4 th\u1ed1ng Khang T\u1ed9, x\u00e9 x\u00e1c \u1edf ch\u1ee3. Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch v\u1eeba x\u00e2y th\u00e0nh Ph\u1ed5 Ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u00eau l\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Di\u00ean Tr\u1ea1ch \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i h\u1ecd, truy k\u00edch \u0111\u1ebfn H\u1ee3p Ch\u00e2u. To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng ch\u1ebft b\u1ec7nh \u1edf Kim \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1eafn suy t\u00f4n T\u1ea1 H\u00e0nh B\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee7, La Th\u1ea5t Qu\u00e2n l\u00e0m T\u00e1 Qu\u1ed1c L\u1ec7nh C\u00f4ng. La Th\u1ea5t Qu\u00e2n c\u00f9ng T\u1ed1ng Uy Ho\u00e0i, \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0o Ki\u00ean chi\u1ebfm n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf \u0110\u1ed3ng S\u01a1n l\u1eadp tr\u1ea1i. Di\u00ean Tr\u1ea1ch ph\u00e1 tan T\u1ea1 H\u00e0nh B\u1ea3n, chi\u1ebfm \u0110\u1ed3ng S\u01a1n, b\u1eaft La Th\u1ea5t Qu\u00e2n. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n chia qu\u00e2n chi\u00eau ph\u1ee7, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y, ph\u1ea7n ch\u00ednh s\u1eed c\u00f9ng c\u00e1c s\u00e1ch t\u00e2n, c\u1ef1u l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi r\u00f5, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c th\u1eddi gian n\u00e0o, nay t\u1ea1m ghi v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m. Chinh ph\u1ea1t Nh\u00e3 Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng Nhu\u1eadn th\u00e1ng t\u00e1m, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n ch\u00e9p To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra sau khi chi\u1ebfm Nh\u00e3 Ch\u00e2u, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ri\u00eang vi\u1ec7c Khang T\u1ed9 b\u1ecb b\u1eaft, L\u01b0u Tr\u1ea1ch, V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u00eau thua ch\u1ea1y, c\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec7n \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 v\u00e0 Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p th\u1eddi gian c\u1ee5 th\u1ec3. Truy\u1ec7n Di\u00ean Tr\u1ea1ch l\u1ea1i n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e3 gi\u1ebft h\u00e0ng binh Th\u00e0nh \u0110\u00f4, Di\u00ean Tr\u1ea1ch li\u1ec1n xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i L\u01b0u Tr\u1ea1ch, V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u00eau, \u0111\u00e2y l\u00e0 sai l\u1ea7m. S\u01b0 H\u00f9ng v\u1eeba \u0111\u00f3ng gi\u1eef Qu\u00e1n Kh\u1ea9u, L\u01b0u Tr\u1ea1ch m\u1edbi h\u1ee3p l\u1ef1c v\u1edbi L\u00e3 H\u00e1n, \u0111u\u1ed5i Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ed5 Ch\u00e2u L\u01b0u S\u1edf T\u00edn, c\u00f2n Di\u00ean Tr\u1ea1ch truy \u0111u\u1ed5i V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u00eau \u0111\u1ebfn H\u1ee3p Ch\u00e2u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn x\u1ea3y ra sau khi Di\u00ean Tr\u1ea1ch nh\u1eadm ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ed5 Ch\u00e2u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc khi l\u00e0m T\u00e2y Xuy\u00ean binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m. N\u1ebfu kh\u00f4ng, Di\u00ean Tr\u1ea1ch v\u1eeba r\u1eddi Th\u00e0nh \u0110\u00f4, sao c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng qua Ph\u1ed5, H\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c?)<\/i><\/p>\n\n<p>[128] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 sai Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u01b0u K\u1ebf Kh\u00e2m \u0111i chi\u1ebfm l\u1ea1i Li\u00eau Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed' v\u00e0 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean', c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai chi\u1ebfm Li\u00eau Ch\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0111\u00f4 th\u1ee7 m\u1edbi, ho\u1eb7c qu\u1ea3 th\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u1ec3 m\u1ea5t. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng ba n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 s\u00e1u, m\u1edbi ghi L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u1ec1 Ch\u00e2u nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Li\u00eau Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[129] Nam H\u00e1n T\u00e2y b\u1eafc di\u1ec7n chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 Ng\u00f4 Ho\u00e0i \u00c2n b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u00e1t h\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 sai Ho\u00e0i \u00c2n \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u. Ho\u00e0i \u00c2n gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thi c\u00f4ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, ph\u00e0m th\u1ea5y v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 t\u1ed1t x\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng hay quy c\u00e1ch s\u01a1 s\u00e0i, li\u1ec1n \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ngay, n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn. \u0110\u1ebfn khi thuy\u1ec1n r\u1ed3ng \u0111\u00f3ng xong, Ho\u00e0i \u00c2n t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra, l\u1ea5y v\u1ea3i qu\u1ea5n tay, s\u1edd kh\u1eafp c\u00e1c m\u00f3c v\u00e0 lan can. L\u00fac \u0111\u00f3, th\u1ee3 Khu Ng\u1ea1n Hi \u0111ang \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh, li\u1ec1n vung r\u00ecu ch\u00e9m \u0111\u1ea7u Ho\u00e0i \u00c2n r\u01a1i xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u kinh h\u00e3i b\u1ecf ch\u1ea1y. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u1ea1n Hi, ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3.<\/p>\n<p>Ho\u00e0i \u00c2n l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u1eadp nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao, khi b\u1ecb h\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng th\u00eam lo s\u1ee3. Nam H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ec7nh Phan S\u00f9ng Tri\u1ec7t thay ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Ho\u00e0i \u00c2n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 8. S\u00f9ng Tri\u1ec7t, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ho\u1ea1n quan. S\u00e1ch 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed' ph\u1ea7n 'Th\u1ebf gia' ch\u00e9p r\u1eb1ng Ho\u00e0i \u00c2n b\u1ecb s\u00e1t h\u1ea1i v\u00e0o n\u0103m \u0110\u1ea1i B\u1ea3o th\u1ee9 3. N\u0103m \u0110\u1ea1i B\u1ea3o th\u1ee9 3 t\u1ee9c n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6 s\u1eed x\u01b0a. Theo truy\u1ec7n v\u1ec1 Ho\u00e0i \u00c2n, sau khi qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c S\u00e2m v\u00e0 Li\u00ean, Ho\u00e0i \u00c2n m\u1edbi ch\u1ebft. L\u1ea1i theo truy\u1ec7n Phan S\u00f9ng Tri\u1ec7t, S\u00f9ng Tri\u1ec7t thay Ho\u00e0i \u00c2n h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, m\u00e0 ph\u1ea7n 'Th\u1ebf gia' ch\u00e9p vi\u1ec7c S\u00f9ng Tri\u1ec7t b\u1ecb b\u00e3i v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0110\u1ea1i B\u1ea3o th\u1ee9 12, v\u1eady vi\u1ec7c Ho\u00e0i \u00c2n b\u1ecb s\u00e1t h\u1ea1i n\u00ean ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m n\u00e0y. Sau khi qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y S\u00e2m Ch\u00e2u 6 n\u0103m m\u1edbi l\u1ea5y Li\u00ean Ch\u00e2u, nay g\u1ed9p n\u00f3i S\u00e2m v\u00e0 Li\u00ean c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. Kh\u00f4ng r\u00f5 Phan S\u00f9ng Tri\u1ec7t thay Ho\u00e0i \u00c2n b\u1eb1ng ch\u1ee9c g\u00ec, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. T\u01b0 M\u00e3 Quang trong 'S\u00f3c K\u00fd' vi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Ki\u1ebfn Long nguy\u00ean ni\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng Ho\u00e0i \u00c2n b\u1ecb h\u1ea1i v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00ecn th\u00e1ng \u0111\u00f3, l\u00e0 ng\u00e0y thuy\u1ec1n r\u1ed3ng ho\u00e0n th\u00e0nh. C\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a theo 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean', nay kh\u00f4ng theo c\u00e1ch ch\u00e9p \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh \u0111\u1ec3 nh\u1eadn tri\u1ec1u l\u1ec5.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i <i>(m\u00f9ng 9)<\/i>, sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c an t\u00e1ng v\u1ee3 c\u1ee7a Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng l\u00e0 Chu th\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3, Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng \u0111ang t\u1ea1m quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n L\u00e3ng ch\u00e2u. Vua nghe tin v\u1ee3 \u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh m\u1ea5t \u1edf kinh \u0111\u00f4, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho quan lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5. Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng t\u00ednh t\u00ecnh t\u00e0n nh\u1eabn, khi \u1edf L\u00e3ng ch\u00e2u, g\u1eb7p l\u00fac gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh. \u00d4ng ch\u1ed1ng c\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng, nh\u01b0ng sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn nh\u00e0.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd <i>(m\u00f9ng 10)<\/i>, sai Cung ph\u1ee5ng quan \u0111\u00f4 tri T\u00e0o Th\u1ee7 K\u00ec <i>(Th\u1ee7 K\u00ec, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn Giang L\u0103ng, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, ban ti\u1ec1n l\u1ee5a cho gia quy\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i nh\u00e0 Th\u1ee5c gi\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh th\u00ec c\u1ea5p thu\u1ed1c men.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c vi\u00ean ph\u00e1n quan c\u1ee7a ba ty l\u00e0 Di\u00eam Thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 Chi, H\u1ed9 B\u1ed9, ngo\u00e0i vi\u1ec7c thi h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n ty, t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9, ph\u00e2n b\u1ed5, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, t\u0103ng gi\u1ea3m \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, chuy\u1ec3n v\u1eadn cung \u1ee9ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, c\u1ea9n th\u1eadn t\u1eeb \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ef1 h\u1ee3p l\u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu vi\u1ec7c ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i tham kh\u1ea3o, th\u00ec n\u00ean g\u1eedi v\u0103n b\u1ea3n h\u1ecfi c\u00e1c ty kh\u00e1c. C\u00e1c ty kh\u00e1c sau khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n, ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, n\u00eau r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. N\u1ebfu tr\u00ec ho\u00e3n, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. N\u1ebfu nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i, h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ea5u tr\u00ecnh, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh v\u00e0o th\u00e0nh t\u00edch.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu trong tri\u1ec1u \u0111\u00e3 tham kh\u1ea3o nhi\u1ec1u l\u1ea7n m\u00e0 vi\u1ec7c v\u1eabn ch\u01b0a quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh<a class=\"footnote\" title=\"'S\u1ef1' do v\u1ecb quy\u1ebft, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'B\u00e1o', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-95-1\" href=\"#footnote-95-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, th\u00ec cho ph\u00e9p g\u1eedi v\u0103n b\u1ea3n h\u1ecfi c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i. C\u00e1c ty chuy\u1ec3n v\u1eadn khi nh\u1eadn c\u00f4ng v\u0103n c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi theo quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y, tr\u1eeb tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ea5p b\u00e1ch. N\u1ebfu vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a tam ty s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u00e1c ph\u00e1n quan b\u1ea3n ty ph\u1ea3i ki\u00ean quy\u1ebft tham kh\u1ea3o. N\u1ebfu s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo, th\u00ec cho ph\u00e9p tr\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ho\u1eb7c vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y, x\u01b0ng l\u00e0 theo ch\u1ec9 th\u1ecb thi h\u00e0nh, nh\u01b0ng ch\u01b0a thu\u1eadn ti\u1ec7n, c\u0169ng cho ph\u00e9p ch\u1ec9 ra. N\u1ebfu ph\u00e1n quan b\u1ea3n ty tr\u00e1nh vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00f3i, th\u00ec cho ph\u00e9p ph\u00e1n quan b\u1ed9 kh\u00e1c ho\u1eb7c c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1ea5u tr\u00ecnh l\u1ee3i h\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n nghi\u00eam ng\u1eb7t. C\u00e1c ph\u00e1n quan c\u1ee7a m\u1ed7i ty ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0o s\u1ed5, c\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1n s\u1ee9 k\u00fd t\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"C\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1n s\u1ee9 k\u00fd t\u00ean, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u00ed', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-95-2\" href=\"#footnote-95-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m s\u1ebd x\u00e9t x\u1eed th\u0103ng gi\u00e1ng. N\u1ebfu bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i m\u00e0 im l\u1eb7ng, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed l\u00fd ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i cu\u1ed1i n\u0103m. M\u1ed7i ty s\u1ebd \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean suy quan, ph\u1ee5 tr\u00e1ch x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng \u00e1n v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ty, c\u1ea5p ri\u00eang con d\u1ea5u. N\u1ebfu tam ty s\u1ee9 ph\u00e1t hi\u1ec7n ph\u00e1n quan kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u0169ng ph\u1ea3i ghi v\u00e0o s\u1ed5. C\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u1ebfu th\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a tam ty b\u1ea5t ti\u1ec7n cho d\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p th\u1eb3ng th\u1eafn t\u1ea5u tr\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c che gi\u1ea5u. Nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m v\u00e0 t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, c\u0169ng ph\u1ea3i ghi v\u00e0o s\u1ed5 v\u00e0 tr\u00ecnh l\u00ean m\u1ed7i qu\u00fd, \u0111\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 h\u1ea1ng v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u0103ng gi\u00e1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, l\u1ea5y Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 l\u00e0m T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, c\u00f9ng D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Ban, N\u1ed9i ban \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 c\u00f9ng d\u1eabn qu\u00e2n m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn T\u00e2y Xuy\u00ean, l\u00fac n\u00e0y \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[7] Ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf v\u00f4 danh m\u00e0 c\u00e1c Th\u1ee9 s\u1eed th\u1eddi Ng\u1ee5y Th\u1ee5c \u1edf \u0110\u1ea1t Ch\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ed1i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1.<\/p>\n<p>[8] B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m l\u1ea5n, Vua ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u1ea5n ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc xu\u1ea5t qu\u00e2n ch\u1ed1ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[9] Th\u00e1ng n\u00e0y, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an l\u1ea1i x\u00e2m ph\u1ea1m D\u1ecbch Ch\u00e2u, Gi\u00e1m qu\u00e2n Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Ngh\u0129a <i>(\u0110\u1ee9c Ngh\u0129a, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang. L\u1ec7nh cho Quan Nam binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m c\u00f9ng c\u00e1c Th\u1ee9 s\u1eed c\u00e1c ch\u00e2u H\u00f9ng, B\u00e1, Doanh, M\u1ea1o d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c s\u0103n b\u1eafn \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi U Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng uy v\u0169.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n&#8217;, &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ch\u1ec9 ghi vi\u1ec7c ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng uy v\u0169 \u1edf Quan Nam v\u00e0 b\u1ed1n ch\u00e2u, kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c c\u1ee7a Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Ngh\u0129a, m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u01b0 m\u1edbi ghi vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ngh\u0129a, e r\u1eb1ng &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; c\u00f3 sai s\u00f3t.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vua th\u00e2n h\u00e0nh xem x\u00e9t vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung th\u00e0nh, r\u1ed3i ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn B\u1eafc \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, An Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 La Ng\u1ea1n Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u1edf tr\u1ea1i T\u0129nh D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e9m h\u01a1n ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng L\u1ed9c Anh c\u00f9ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 300 ng\u1ef1a v\u00e0 h\u01a1n 3 v\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[12] Vua n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n sai con l\u00e0 \u0110\u1ee9c T\u00f2ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.<\/p>\n<p>[13] L\u00fac \u0111\u1ea7u, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0110\u1ed7 Th\u1eeba Chi\u1ebft \u1edf Du ch\u00e2u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, bao v\u00e2y th\u00e0nh ch\u00e2u, vi\u1ec7n binh b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Ph\u00e1n quan Bi\u1ec7n Ch\u1ea5n th\u00e2n chinh d\u1eabn qu\u00e2n s\u0129 ch\u1ed1ng gi\u1eef, b\u1ecb t\u00ean l\u1ea1c b\u1eafn tr\u00fang. Vua ra chi\u1ebfu cho c\u1eaft b\u1ecf v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 n\u1eb7ng n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n, qu\u00e2n ch\u00e2u b\u1ecb t\u1ed5n th\u1ea5t n\u1eb7ng, thu qu\u00e2n gi\u00e1p \u0111\u00e0o t\u1ea9u trong \u0111\u00eam.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea7n Th\u1ee7 T\u1eadp <i>(Th\u1ee7 T\u1eadp, ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i> v\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n Th\u1ecb C\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c. Th\u1eeba Chi\u1ebft v\u00e0o chi\u1ebfm ph\u1ee7 ch\u00e2u, d\u00f9ng ch\u1ee9c quan gi\u1ea3 v\u00e0 h\u1ed1i l\u1ed9 l\u1edbn \u0111\u1ec3 d\u1ee5 Bi\u1ec7n Ch\u1ea5n, Ch\u1ea5n \u0111\u1ec1u ch\u00e9m s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00fang. Sau \u0111\u00f3, Ch\u1ea5n sai ng\u01b0\u1eddi thuy\u1ebft ph\u1ee5c t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Ch\u01b0\u01a1ng, tr\u00ecnh b\u00e0y uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9 r\u00f5 h\u1ecda ph\u00fac. Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n l\u00e0 hi\u1ec7u \u00fay b\u1ea3n ch\u00e2u, v\u1eeba s\u1ee3 h\u00e3i v\u1eeba tin t\u01b0\u1edfng, b\u00e8n ph\u1ee5c binh \u0111\u00e1nh Th\u1eeba Bao. Th\u1eeba Bao kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb, qu\u00e2n gi\u1eb7c tan v\u1ee1 l\u1edbn. Ch\u1ea5n c\u00f9ng Th\u1ee7 T\u1eadp chia qu\u00e2n d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ee7 T\u1eadp v\u00e0 C\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng t\u1eebng th\u1ea5t th\u1ee7 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c, \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft. Ch\u1ea5n nh\u1edd c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Th\u1ee7 T\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 \u1edf Truy ch\u00e2u, mi\u1ec5n ch\u1ee9c C\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng. Ch\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e0nh \u0110\u00f4.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n Bi\u1ec7n Ch\u1ea5n ch\u00e9p Th\u1ee7 T\u1eadp l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1eadp, nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf t\u00e2y b\u1eafc c\u1ea5p ru\u1ed9ng, n\u00f4ng c\u1ee5 v\u00e0 h\u1ea1t gi\u1ed1ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sinh kh\u1ea9u b\u1ecb b\u1eaft t\u1eeb B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p>[15] Quy\u1ec1n tri C\u1ed1ng c\u1eed V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, 9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c. Vua s\u1ee3 b\u1ecf s\u00f3t nh\u00e2n t\u00e0i, l\u1ea1i sai x\u00e9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u01b0u t\u00fa, x\u1ebfp h\u1ea1ng r\u1ed3i th\u0103ng b\u1ed5.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, mi\u1ec5n gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m nay cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00f9a m\u00e0ng th\u00ec mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[17] Nh\u1ea1c ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1eeda ch\u00e1y thi\u00eau r\u1ee5i g\u1ea7n h\u1ebft nha m\u00f4n, kho t\u00e0ng, nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n<p>[18] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng, v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ecbu nhi\u1ec1u kho\u1ea3n \u0111\u00f3ng g\u00f3p ch\u1ed3ng ch\u00e9o, l\u1ea1i th\u00e0nh g\u00e1nh n\u1eb7ng phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban c\u1ee7i l\u1eeda cho b\u00e1ch quan.<\/p>\n<p>[20] Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1eed s\u1ee9 sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 \u00fay D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a m\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng m\u1ea5t ti\u1ebfng. Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m nh\u00e0 \u00f4ng, ban cho hai tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, l\u1ec7nh v\u1eabn n\u1eafm qu\u00e2n nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a trung tr\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng d\u1ea1 kh\u00e1c, n\u00ean Vua giao ph\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 nghi ng\u1edd. Tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u01b0ng ch\u1ec9 tay ra l\u1ec7nh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo, qu\u00e2n ch\u00ednh nghi\u00eam t\u00fac. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec3u \u0111\u1ed3ng t\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ecdc, gi\u1ecfi \u0111o\u00e1n \u00fd D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, m\u1ed7i khi t\u00e2u vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua ho\u1eb7c ti\u1ebfp kh\u00e1ch, ho\u1eb7c r\u0103n d\u1ea1y thu\u1ed9c h\u1ea1, D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a \u0111\u1ec1u quay l\u1ea1i nh\u00ecn \u0110i\u1ec1n Ng\u1ecdc, v\u1ebd ch\u1eef trong l\u00f2ng b\u00e0n tay, \u0110i\u1ec1n Ng\u1ecdc \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u h\u1ebft. Nh\u1edd \u0111\u00f3, \u0110i\u1ec1n Ng\u1ecdc thay D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u1ec1u nh\u01b0 \u00fd c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Ho\u00e0i Nam t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ea5y ng\u00e0n d\u00e2n \u0111\u00f3i t\u1eeb Giang Nam \u0111\u1ebfn xin gia nh\u1eadp, l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i m\u1edf kho ph\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[23] Ban cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng tr\u00e0 v\u00e0 g\u1eebng.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban chi\u1ebfu c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p xem x\u00e9t x\u00f3a b\u1ecf nh\u1eefng kho\u1ea3n thu nh\u1ecf nh\u1eb7t c\u00f2n l\u1ea1i t\u1eeb th\u1eddi H\u1eadu Th\u1ee5c m\u00e0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a x\u00f3a b\u1ecf, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[25] Nh\u00e0 s\u01b0 H\u00e0nh C\u1ea7n v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin du h\u00e0nh T\u00e2y V\u1ef1c, Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p, l\u1ea1i ban ba v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, cho qu\u00e2n l\u00ednh t\u1eadp b\u1eafn c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan \u0111i theo.<\/p>\n<p>[27] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 T\u1ea5t L\u1ee3i \u0110\u00e0 B\u00e0n sai s\u1ee9 d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt c\u1ed1ng hi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[28] C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Kinh H\u1ed3 ch\u1ebf t\u1ea1o b\u00f9a ch\u00fa.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, tu s\u1eeda xong \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean, \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean. Tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e0 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111\u1ebfn xem. Ban cho c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ed3 d\u00f9ng qu\u00fd, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u l\u1ee5a, th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec ban ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[30] Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 c\u0169 \u1edf ch\u00e2u Gi\u00e1ng l\u00e0 Qu\u00e1ch \u0110\u00ecnh V\u1ecb ng\u01b0\u1eddi B\u00e0nh Th\u00e0nh <i>(\u0110\u00ecnh V\u1ecb, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0)<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu \u1edf T\u0129nh Giang, quy\u1ec1n tri ch\u00e2u T\u1eed.<\/p>\n<p>Th\u1eddi H\u1eadu Th\u1ee5c c\u00f3 c\u00e1c h\u1ed9 trang \u0111i\u1ec1n, h\u1ed9 chuy\u00ean ch\u00e2n \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c thu\u1ed9c ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng, h\u1ed9 nu\u00f4i chim \u01b0ng h\u00e0ng ng\u00e0y d\u00e2ng chim tr\u0129 v\u00e0 th\u1ecf, h\u1ed9 s\u0103n b\u1eafn h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p da th\u00fa, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00f4 t\u01b0\u1edbng thay nhau qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n l\u00e0nh. \u0110\u00ecnh V\u1ecb \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i c\u1ed1ng chim \u01b0ng \u1edf ch\u00e2u Quang, th\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nu\u00f4i chim \u01b0ng v\u1ec1 nh\u00e0.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean \u0110\u1ee9c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Vu Di\u00ean Si\u00eau c\u00f9ng con l\u00e0 Nh\u00e2n \u00c1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Phong cho Di\u00ean Si\u00eau <i>(Di\u00ean Si\u00eau v\u00e0 Nh\u00e2n \u00c1i ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y)<\/i> l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ki\u00eam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(&#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Canh Th\u00e2n m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c Di\u00ean Si\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c phong H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, nay ghi chung l\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Ti\u1ebfn s\u0129 L\u00fd \u00c1i <i>(theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217; c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 L\u00fd \u00c1i)<\/i> \u1edf H\u00e0 Nam ph\u1ee7 b\u1ecb x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n. L\u00fd \u00c1i kh\u00f4ng tin Ph\u1eadt gi\u00e1o, t\u1eebng vi\u1ebft s\u00e1ch h\u00e0ng ng\u00e0n ch\u1eef, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 &#8216;Di\u1ec7t t\u00e0 t\u1eadp&#8217;, l\u1ea1i thu th\u1eadp kinh Ph\u1eadt may th\u00e0nh ch\u0103n \u0111\u1ec7m, b\u1ecb c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o. Do\u00e3n H\u00e0 Nam t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean \u00f4ng b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, phong Ti\u1ec1n Duy Tr\u1ecb, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ki\u00eam \u0110\u00e0i Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, l\u00e0m Ninh Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Ti\u1ec1n Duy Tr\u1ecb l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u1ec7nh \u1edf ph\u1ee7 c\u1ee7a Y\u1ebfn Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00f9ng Giang Nam li\u00ean ti\u1ebfp m\u1ea5t m\u00f9a, cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang ven s\u00f4ng qua s\u00f4ng ki\u1ebfm c\u1ee7i v\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n, ch\u1ec9 c\u1ea5m th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>(Ch\u00e9p \u1edf &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; th\u00e1ng b\u1ea3y, nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[37] Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Gi\u1eef g\u00ecn vi\u1ec7c xu\u1ea5t n\u1ea1p l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a quan l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u1ed1 g\u1eafng t\u00edch l\u0169y th\u1eb7ng d\u01b0, t\u1ea5t s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u00f3c l\u1ed9t. Tri qu\u00e2n Quang H\u00f3a l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng To\u00e0n Thao <i>(To\u00e0n Thao ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i> t\u00e2u r\u1eb1ng: &#8216;Tam ty l\u1ec7nh c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee7 \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1eb7ng d\u01b0 th\u00f3c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch, c\u1ecf h\u01a1n n\u0103m v\u1ea1n b\u00f3, th\u00ec b\u00e1o t\u00ean l\u00ean \u0111\u1ec3 xin th\u01b0\u1edfng.&#8217; N\u1ebfu kh\u00f4ng t\u0103ng thu\u1ebf d\u00e2n, gi\u1ea3m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c? N\u00ean b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng ban h\u00e0nh n\u1eefa. Ngo\u00e0i \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c hao h\u1ee5t do quan l\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh, nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(&#8216;Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed&#8217; ch\u00e9p chi\u1ebfu n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y. Tr\u01b0\u01a1ng To\u00e0n Thao l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang \u0110\u00f4ng. Ch\u00e9p l\u1ea1i \u1edf th\u00e1ng hai n\u0103m H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 hai, c\u00f3 l\u1ebd ch\u00ednh l\u00e0 To\u00e0n Thao n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[38] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Xuy\u00ean, H\u1ea1p, n\u1ebfu c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i ch\u00ednh l\u1ec7nh h\u00e0 kh\u1eafc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c ng\u1ee5y l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban chi\u1ebfu c\u1ea5m v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i v\u1eabn kh\u00f4ng tu\u00e2n th\u1ee7 thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u1ecb t\u1ed9i h\u1ebft. T\u1eeb nay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u1ed9 kh\u00fac \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng nh\u01b0 bu\u00f4n b\u00e1n trong khu v\u1ef1c, tranh gi\u00e0nh l\u1ee3i \u00edch v\u1edbi d\u00e2n, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n m\u1edf ti\u1ec7c b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng v\u0103n th\u00eau thay cho m\u00e0u s\u1eafc.<\/p>\n<p>[41] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, ch\u00fac m\u1eebng \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Quang l\u1ed9c thi\u1ebfu khanh Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i> b\u1ecb x\u1eed t\u1eed ch\u1ee3. Qu\u00e1ch <i>(?)<\/i> gi\u1eef ch\u1ee9c Tri V\u1ec7 Ch\u00e2u, v\u00ec tham nh\u0169ng b\u1ecb t\u1ed1 gi\u00e1c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai T\u1ea3 th\u1eadp di Vi\u00ean Nh\u00e2n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u1ed9i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c x\u1eed t\u1eed, l\u1ea1i sai T\u1ea3 th\u1eadp di Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0a ra x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(Nh\u00e2n Ph\u01b0\u1ee3ng, Thu\u1ea7n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[43] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai H\u1eefu th\u1eadp di T\u00f4n Ph\u00f9ng C\u00e1t <i>(Ph\u00f9ng C\u00e1t, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4 thu th\u1eadp s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c ng\u1ee5y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Ph\u00f9ng C\u00e1t tr\u1edf v\u1ec1, nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m mang v\u1ec1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t h\u1ebft, s\u00e1ch v\u1edf giao cho S\u1eed qu\u00e1n. M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng xa hoa v\u01b0\u1ee3t l\u1ec5, ngay c\u1ea3 v\u1eadt d\u1ee5ng ti\u1ec7n t\u1eb7n c\u0169ng trang tr\u00ed b\u1eb1ng b\u1ea3y b\u00e1u, Vua li\u1ec1n ra l\u1ec7nh \u0111\u1eadp v\u1ee1, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u1eed d\u1ee5ng xa x\u1ec9 nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc sao \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i> Vua lu\u00f4n th\u1ef1c h\u00e0nh ti\u1ebft ki\u1ec7m, th\u01b0\u1eddng m\u1eb7c \u00e1o gi\u1eb7t s\u1ea1ch, xe ng\u1ef1a v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3n d\u1ecb, trong cung ch\u1ec9 treo r\u00e8m lau s\u1eady vi\u1ec1n v\u1ea3i xanh, m\u00e0n trong cung kh\u00f4ng c\u00f3 hoa v\u0103n. Vua t\u1eebng l\u1ea5y gi\u00e0y gai v\u00e0 \u00e1o v\u1ea3i c\u0169 ban cho t\u1ea3 h\u1eefu, n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 ta t\u1eebng d\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.&#8221;<\/i> Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a nh\u00e2n d\u1ecbp d\u1ef1 y\u1ebfn trong cung, thong th\u1ea3 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0103n m\u1eb7c qu\u00e1 s\u01a1 s\u00e0i.&#8221;<\/i> Vua nghi\u00eam m\u1eb7t n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1edb l\u00fac \u1edf doanh tr\u1ea1i Gi\u00e1p M\u00e3 sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[44] Vua ban \u0111\u1ea7u sai Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng so\u1ea1n ni\u00ean hi\u1ec7u ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 \u1edf c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u hi\u1ec7n t\u1ea1i. Sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c, c\u00f3 cung n\u1eef Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n v\u00e0o cung, Vua nh\u00e2n xem qua \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c c\u1ee7a h\u1ecd, t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t chi\u1ebfc g\u01b0\u01a1ng c\u0169, m\u1eb7t sau g\u01b0\u01a1ng c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef <i>&#8220;C\u00e0n \u0110\u1ee9c t\u1ee9 ni\u00ean \u0111\u00fac&#8221;<\/i>, Vua gi\u1eadt m\u00ecnh, l\u1ea5y g\u01b0\u01a1ng cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng xem v\u00e0 h\u1ecfi: <i>&#8220;Sao \u0111\u00e3 c\u00f3 g\u01b0\u01a1ng \u0111\u00fac t\u1eeb b\u1ed1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i> C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n tri\u1ec7u H\u1ecdc s\u0129 \u0110\u00e0o C\u1ed1c, \u0110\u1eadu Nghi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, Nghi n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 v\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c, ng\u1ee5y ch\u00faa V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng d\u00f9ng ni\u00ean hi\u1ec7u n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd chi\u1ebfc g\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac v\u00e0o n\u0103m \u0111\u00f3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n hi\u1ec3u ra, c\u1ea3m th\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng ph\u1ea3i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ecdc s\u00e1ch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, Vua c\u00e0ng coi tr\u1ecdng c\u00e1c b\u1eadc nho th\u1ea7n. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5 nh\u01b0ng h\u1ecdc v\u1ea5n kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, Vua th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean \u00f4ng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, Ph\u1ed5 t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng r\u1eddi s\u00e1ch.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o, v\u00ec kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u1ee5 th\u1ec3, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p k\u00e8m sau vi\u1ec7c thu th\u1eadp s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 b\u1ea3o v\u1eadt c\u1ee7a ng\u1ee5y Th\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Vua t\u00ednh nghi\u00eam t\u00fac, \u00edt n\u00f3i, ch\u1ec9 th\u00edch \u0111\u1ecdc s\u00e1ch. D\u00f9 \u1edf trong qu\u00e2n ng\u0169, v\u1eabn tay kh\u00f4ng r\u1eddi s\u00e1ch. Khi nghe n\u00f3i nh\u00e2n gian c\u00f3 s\u00e1ch qu\u00fd, Vua kh\u00f4ng ti\u1ebfc b\u1ecf ti\u1ec1n mua.<\/p>\n<p>N\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, khi theo Th\u1ebf T\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t Ho\u00e0i, c\u00f3 k\u1ebb d\u00e8m pha v\u1edbi Th\u1ebf T\u00f4ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec7u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n khi \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Th\u1ecd ch\u00e2u, \u0111\u00e3 mang theo m\u1ea5y xe \u0111\u1ed3, to\u00e0n l\u00e0 h\u00e0ng qu\u00fd gi\u00e1.&#8221;<\/i> Th\u1ebf T\u00f4ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra, m\u1edf h\u1ebft c\u00e1c h\u00f2m, ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ea5y ng\u00e0n quy\u1ec3n s\u00e1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Th\u1ebf T\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u Vua \u0111\u1ebfn, d\u1ea1y r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh \u0111ang l\u00e0m t\u01b0\u1edbng so\u00e1i cho Tr\u1eabm, m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i, n\u00ean ch\u00fa t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb kh\u00ed gi\u1edbi, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i mang theo s\u00e1ch?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec cao si\u00eau \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch, th\u01b0\u1eddng lo kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i, n\u00ean thu th\u1eadp s\u00e1ch \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng ki\u1ebfn th\u1ee9c, t\u0103ng th\u00eam tr\u00ed tu\u1ec7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ebf T\u00f4ng khen: <i>&#8220;Hay!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c thu\u1ed9c T\u00e2y Xuy\u00ean v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n r\u1eb1ng: <a class=\"footnote\" title=\"L\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u00e1c quan T\u00e2y Xuy\u00ean v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Khoa ti\u1ec1n'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, trong b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a tr\u0103m quan c\u00f3 'li\u1ec7u ti\u1ec1n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u01b0\u01a1ng Ch\u1ee9c quan 57, ph\u1ea7n 18 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-95-3\" href=\"#footnote-95-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a> nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng v\u1eadt ph\u1ea9m thay th\u1ebf, t\u1eeb nay s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1ebf.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u tra d\u00e2n ch\u00fang, n\u1ebfu c\u00f3 ai \u0111\u1ec3 cha m\u1eb9, th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ecb b\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1eddi th\u1ea7y thu\u1ed1c ch\u1eefa tr\u1ecb, th\u00ec x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng. <i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u1ec9 n\u00f3i ri\u00eang v\u1ec1 T\u00e2y Xuy\u00ean, nay theo &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua th\u00e2n ch\u1ee7 tr\u00ec thi khoa ch\u1ebf cho c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n nh\u01b0 Kh\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7p \u1edf d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u T\u1eed V\u00e2n, ung dung b\u1ea3o v\u1edbi H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u1ed1c r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u00f5 T\u1eafc Thi\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t n\u1eef ch\u1ee7, tuy h\u00ecnh ph\u1ea1t c\u00f3 l\u00fac oan u\u1ed5ng, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0110\u1ecbch Nh\u00e2n Ki\u1ec7t, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4i b\u00e1u, l\u00fd do ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2y.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3, b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u t\u1ed1i m\u1edbi th\u00f4i. B\u00e0i thi c\u1ee7a Kh\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7p v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u0103n l\u00fd s\u01a1 s\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch v\u1ea5n, n\u00ean \u0111\u1ec1u ban r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[49] B\u1ea3o Ninh l\u01b0u h\u1eadu, H\u1ed5 Ti\u1ec7p t\u1ea3 h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu, quy\u1ec1n tri Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n ty s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng ng\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, giao cho Trung th\u01b0 t\u00ecm x\u00e9t s\u1ef1 th\u1eadt. Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a K\u1ebf Hu\u00e2n, sai T\u1ea3 kim ng\u00f4 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh thay th\u1ebf. Phong K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c l\u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>[50] T\u1ea3 th\u1eadp di, quy\u1ec1n tri Duy Ch\u00e2u l\u00e0 T\u1eeb H\u00f9ng do gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1eadt c\u1ee7a quan ph\u1ee7 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i huy\u1ec7n Quan Th\u00e0nh, ch\u00e2u Thi\u1ec1n, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0110\u1ea1i Danh, ph\u00e1 h\u1ee7y nh\u00e0 c\u1eeda d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n<p>[52] V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng \u1edf tr\u1ea1i Qu\u00e1n Kh\u1ea9u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai ngh\u00ecn tay ch\u00e2n. S\u01b0 H\u00f9ng \u0111em qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 Kim \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y, &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ghi d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea m\u00e0 thi\u1ebfu ng\u00e0y. Theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 6 n\u0103m Gi\u00e1p Th\u00ecn. Ng\u00e0y 13 l\u00e0 B\u00ednh Ng\u1ecd, &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ch\u00e9p chi\u1ebfu c\u1ea5m nu\u00f4i ho\u1ea1n quan, c\u00f9ng v\u1edbi &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 ghi ch\u00e9p. V\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng c\u0169ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 6, Gi\u00e1p Th\u00ecn ch\u0103ng? C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. &#8216;B\u00ecnh Th\u1ee5c Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 hai t\u1ea1i Kim \u0110\u01b0\u1eddng, kh\u00e1c v\u1edbi &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;. Nay ch\u1ec9 theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p quan trong cung t\u1eeb 30 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i m\u1ed9t \u0111\u1ee9a con, d\u00e2n th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i tr\u1ebb nam l\u00e0m ho\u1ea1n quan.<\/p>\n<p>[54] Th\u1ee9 s\u1eed L\u1ec5 Ch\u00e2u l\u00e0 B\u1ea1ch To\u00e0n Thi\u1ec7u b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00ec \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c h\u1ea1 nhi\u1ec5u d\u00e2n, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ban chi\u1ebfu sai Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ch\u00e9p b\u1ea3n kinh &#8216;Kim C\u01b0\u01a1ng&#8217; b\u1eb1ng ch\u1eef v\u00e0ng b\u1ea1c, r\u1ed3i truy\u1ec1n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"\u300ctruy\u1ec1n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4\u300d, ch\u1eef 'v\u1ec1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ebfn', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho l\u01b0u tr\u1eef s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-95-4\" href=\"#footnote-95-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Nam Ch\u00e2u d\u00e2ng m\u1ed9t tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng, xin quy thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ho\u00e0nh H\u1ea3i c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Tang Ti\u1ebfn H\u01b0ng <i>(Ti\u1ebfn H\u01b0ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u1ea3 Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng N\u01b0\u01a1ng T\u1eed v\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Do\u00e3n Vi\u1ec7t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u00e1p Th\u1ea3n \u0111\u1ec1u c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, n\u00ean ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y. C\u00e1c b\u1ea3n &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217; kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[58] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 xin gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1c ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Quan s\u00e1t s\u1ee9, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c M\u1ea1c ph\u1ee7, Ch\u00e2u huy\u1ec7n. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch tr\u1ecb l\u00fd xu\u1ea5t s\u1eafc, mu\u1ed1n xin l\u01b0u gi\u1eef, ho\u1eb7c xin d\u1ef1ng bia t\u1ee5ng \u0111\u1ee9c, th\u00ec cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh b\u00e0y, t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng t\u00e1c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c c\u0169 v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb b\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p thu\u1ed1c men, ban ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nam Di ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed B\u00e1 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed5ng C\u1ea3nh <i>(theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217; c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3, \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 \u0110\u1ed5ng H\u1ea1o)<\/i> xin quy thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a Khai Phong Do\u00e3n \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban ti\u1ec1n b\u1ea1c cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u00e0nh dinh T\u00e2y Xuy\u00ean, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 ch\u00eanh l\u1ec7ch.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, phong An Th\u1ee7 Trung, nguy\u00ean l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed V\u0129nh Ch\u00e2u \u1edf T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed H\u00e1n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 Trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf H\u00e0 \u00c2m, khi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c H\u01b0ng Nguy\u00ean, Vua tri\u1ec7u Th\u1ee7 Trung \u0111\u1ebfn v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Phong t\u1ee5c xa x\u00f4i \u1edf \u0111\u00f3 h\u00e0 kh\u1eafc, Nam Tr\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i t\u1eadp trung d\u00e2n c\u01b0, khanh h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 v\u00e0 h\u00f2a h\u1ee3p h\u1ecd.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai Th\u1ee7 Trung quy\u1ec1n l\u00e3nh ch\u1ee9c Tri H\u01b0ng Nguy\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Th\u1ee7 Trung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn H\u00e1n Ch\u00e2u, l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a tr\u1edf v\u1ec1, chi ph\u00ed cung \u1ee9ng t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, kho c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, Th\u1ee7 Trung b\u00e8n l\u1ea5y ti\u1ec1n ri\u00eang gi\u00fap th\u00eam. M\u1ed7i khi Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;An Th\u1ee7 Trung \u1edf Th\u1ee5c, bi\u1ebft t\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf b\u1ea3n th\u00e2n, ng\u01b0\u01a1i g\u1eb7p h\u1eafn, h\u00e3y h\u1ecdc theo c\u00e1ch l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a h\u1eafn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00ea ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Thi\u00ean d\u00e2ng \u0111\u1ed3ng c\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u1eb7c s\u1ea3n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, c\u1ea5m vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n t\u01b0 \u1edf Ho\u00e0i Nam \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf m\u1ec5 h\u00f4n \u1edf Ki\u1ebfm Nam \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>[67] H\u1ea1 l\u1ec7nh cho d\u00e2n Hoa ch\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf n\u0103m nay v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c cho c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eeb h\u1ed9 d\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu th\u01b0 vi\u1ebft theo l\u1ec7nh n\u0103m C\u00e0n H\u1ef1u th\u1ee9 hai \u0111\u1eddi H\u00e1n. X\u00e9t s\u1eed c\u0169 ghi v\u00e0o th\u00e1ng 7, nh\u01b0ng Th\u00f4ng gi\u00e1m kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf m\u00f9a thu n\u0103m nay cho d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, H\u1ea1p.<\/p>\n<p>[70] T\u00e1i l\u1eadp qu\u00e2n T\u0129nh Nhung \u1edf T\u1eed ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[71] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u x\u00e2y d\u1ef1ng s\u1ea3nh Ki\u1ec3m N\u1ea1p t\u1ea1i nha m\u00f4n \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf d\u00e2n.<\/p>\n<p>[72] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u1ed5ng Nghi, ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 44 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5. Nghi thi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, nh\u00e2n d\u00e2ng th\u01b0 k\u1ec3 v\u1ec1 gia th\u1ebf, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c m\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[73] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu x\u00f3a b\u1ecf c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 t\u01b0 c\u1ee7a d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean t\u1eeb th\u1eddi th\u1ea7n li\u00eau n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5 ng\u1ee5y.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, tri\u1ec7u t\u1eadp T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9, Khai Phong do\u00e3n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1eadu Nghi, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 c\u00f9ng c\u00e1c quan y\u1ebfn ti\u1ec7c d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u T\u1eed V\u00e2n. Nh\u00e2n b\u00e0n vi\u1ec7c d\u00e2n, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n h\u1ea1 ngu d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadu l\u00faa, nh\u01b0ng n\u1ebfu phi\u00ean h\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, ch\u1ec9 chuy\u00ean h\u00e0 kh\u1eafc, Tr\u1eabm quy\u1ebft kh\u00f4ng dung th\u1ee9.&#8221;<\/i> Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh l\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; cho l\u00e0 ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean, nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;. &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ghi \u0110\u1eadu Nghi \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 n\u0103m nguy\u00ean ni\u00ean m\u1edbi l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 3 m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c tri ch\u1ebf c\u00e1o, sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u0103m nguy\u00ean ni\u00ean th\u00e1ng 8 \u0111\u00e3 c\u00f9ng d\u1ef1 y\u1ebfn? &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; nh\u1ea7m v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb gian t\u00e0, L\u1ea1i b\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i, H\u00ecnh b\u1ed9 x\u00e9t x\u1eed ng\u1ee5c t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. C\u00e1c c\u01a1 quan Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean Nam t\u00e0o, H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, t\u1eeb ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Th\u1ecb' trong 'Tri t\u1ea1p Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 59 ph\u1ea7n 2, T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp quy\u1ec3n 160 m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-95-5\" href=\"#footnote-95-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, Lang trung, Thi\u1ebfu khanh tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o trong b\u1ea3n ty gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 ba n\u0103m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Th\u1ecb lang, \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh, s\u1ebd b\u00e0n ri\u00eang \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n c\u00e1c L\u1ec7nh s\u1eed, Ph\u1ee7 s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u1ec1 c\u00e1c ty v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>[76] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>&#8220;Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ph\u00f9ng To\u1ea3n t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c hi\u1ebfm c\u00f3 trong \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1eadc k\u1ef3 t\u00e0i.&#8221;<\/i> Vua th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u00f4ng.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 trong l\u00f2ng ghen gh\u00e9t To\u1ea3n, nh\u00e2n l\u00fac Th\u1ee5c v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, b\u00e8n \u0111\u01b0a To\u1ea3n ra l\u00e0m quan \u1edf T\u1eed Ch\u00e2u, ng\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m n\u00f4 b\u1ed9c ri\u00eang c\u1ee7a To\u1ea3n \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a \u00f4ng. Qua m\u1ed9t n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 b\u1ed9c b\u1ecf tr\u1ed1n v\u1ec1, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o To\u1ea3n c\u00f9ng Gi\u00e1m qu\u00e2n L\u0103ng c\u1ea9m ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd M\u1ef9, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd Li\u00eau m\u01b0u vi\u1ec7c gian l\u1ee3i. <i>(L\u00fd M\u1ef9, L\u00fd Li\u00eau, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> Vua v\u1ed9i tri\u1ec7u To\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan v\u1ec1 kinh, tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ea5t v\u1ea5n, giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed tra x\u00e9t, nh\u01b0ng l\u1eddi khai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 b\u1ed9c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u vu kh\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Quan ki\u1ec3m tra h\u00e0nh l\u00fd c\u1ee7a To\u1ea3n, ph\u00e1t hi\u1ec7n d\u00e2y l\u01b0ng v\u00e0ng c\u00f9ng c\u00e1c v\u1eadt qu\u00fd gi\u00e1 kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng d\u1ea5u \u0111\u1ec3 h\u1ed1i l\u1ed9 L\u01b0u Ti\u00ean, l\u00fac \u0111\u00f3 Ti\u00ean \u0111ang l\u00e0m m\u1ea1c kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a. <i>(L\u01b0u Ti\u00ean, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> To\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i. Khi v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean Vua, n\u00f3i r\u1eb1ng To\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua mu\u1ed1n tha t\u1ed9i, nh\u01b0ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, Vua \u0111\u00e0nh ch\u1ea5p nh\u1eadn, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf danh t\u1ecbch, To\u1ea3n b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, L\u00fd M\u1ef9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o H\u1ea3i M\u00f4n, L\u01b0u Ti\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u00fd Li\u00eau tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Du\u1ec7 l\u00e0m m\u1ea1c kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n V\u01b0\u01a1ng Nhi\u00eau, <i>(V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Du\u1ec7, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> Vua v\u00ec Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng h\u1eadu n\u00ean bi\u1ebft \u00f4ng. \u0110\u1ee9c Du\u1ec7 t\u00ednh c\u00e1ch khinh su\u1ea5t, c\u00f2n Li\u00eau c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 trung h\u1eadu, Vua coi nh\u1eb9 \u0110\u1ee9c Du\u1ec7 m\u00e0 tr\u1ecdng Li\u00eau. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u Ti\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trong truy\u1ec7n c\u1ee7a Gi\u1ea3 Vi\u00eam, n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Th\u00e1i T\u00f4ng khi c\u00f2n l\u00e0 phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung, n\u0103m Thi\u00ean Hi cho ch\u00e1u \u00f4ng l\u00e0 T\u00f2ng Gi\u1ea3n l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c. Kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec \u1edf Khai Phong ph\u1ee7. &#8216;Ch\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 t\u01b0 th\u00e1ng t\u01b0 ch\u00e9p r\u1eb1ng m\u1eb9 c\u1ee7a Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng Ti\u00ean t\u1eebng l\u00e0m m\u1ea1c kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Th\u00e1i T\u00f4ng, \u0111\u00e3 m\u1ea5t h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, con ch\u00e1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t n\u00ean cho T\u00f2ng Gi\u1ea3n l\u00e0m quan. Nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 Ti\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 ba, L\u01b0u Ti\u00ean t\u1eeb ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan Khai Phong ph\u1ee7, H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung. Nh\u01b0 v\u1eady, Ti\u00ean khi \u1edf phi\u00ean ph\u1ee7 th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan. &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng L\u01b0u Ti\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed l\u00fd theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd d\u00e2y l\u01b0ng v\u00e0ng c\u1ee7a To\u1ea3n kh\u00f4ng ch\u1ec9 h\u1ed1i l\u1ed9 cho Ti\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3, &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1ef1u l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 ki\u00eang k\u1ef5, n\u00ean kh\u00f4ng chi ti\u1ebft, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i,  ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c b\u1eafn t\u00ean.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u1edf ch\u00e2u Ho\u00e0nh x\u1ea3y ra v\u1ee5 ch\u00e1y l\u1edbn, thi\u00eau r\u1ee5i nha m\u00f4n, kho t\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00edn tr\u0103m khu.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u1ee5 l\u00faa m\u00f9a h\u1ea1 \u0111\u00e3 thu ho\u1ea1ch, v\u1ee5 m\u00f9a thu c\u0169ng tr\u00fang m\u00f9a, l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n khuy\u00ean d\u00e2n ch\u0103m lo d\u1ef1 tr\u1eef, ng\u0103n ng\u1eeba th\u00f3i ch\u01a1i b\u1eddi, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c&#8217; ch\u00e9p: Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;Ca t\u1ee5ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a vang trong th\u01a1 ca, l\u1eddi d\u1ea1y v\u1ec1 d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0u truy\u1ec1n trong s\u00e1ch v\u1edf. Nay ba m\u00f9a kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean tai, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, n\u01a1i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u00f2n ti\u1ebfng than th\u1edf, tr\u00ean lu\u1ed1ng l\u00faa c\u00f2n s\u00f3t nh\u1eefng b\u00f4ng m\u1ea9y. C\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang, n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o h\u1ecd nh\u00e2n n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, lo t\u00edch tr\u1eef, \u0111\u1ec3 khi g\u1eb7p n\u0103m m\u1ea5t m\u1eeba, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu th\u1ed1n. X\u01b0a kho \u0111\u1ee5n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u1ec5 nghi m\u1edbi h\u01b0ng th\u1ecbnh, n\u00ean c\u1ea5m d\u00e2n c\u1edd b\u1ea1c, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd s\u1ed1ng nh\u00e0n h\u1ea1, khuy\u00ean h\u1ecd ti\u1ebft ki\u1ec7m, tr\u00e1nh phung ph\u00ed l\u00faa g\u1ea1o, nghi\u00eam kh\u1eafc ban h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, cho h\u1ee3p \u00fd Tr\u1eabm.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, th\u00e2n h\u00e0nh x\u00e9t t\u00f9, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 ho\u1eb7c gi\u1ea3m t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[81] S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ch\u00e2u Ho\u1ea1t, l\u00e0m h\u1ecfng \u0111\u00ea l\u1edbn Linh H\u00e0, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n, M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u00e0ng v\u1ea1n binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu s\u1eeda ch\u1eefa. Ru\u1ed9ng d\u00e2n b\u1ecb n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00f9a thu. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, \u0111\u00ea x\u00e2y xong, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i d\u00f2ng c\u0169. \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 l\u00e0 con c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh.<\/p>\n<p>[82] Th\u00e1ng Nhu\u1eadn th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n Qu\u00e1n Kh\u1ea9u th\u00e0nh qu\u00e2n V\u0129nh Khang.<\/p>\n<p>[83] V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00e3 H\u00e1n, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u Nh\u00e3. H\u00e1n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u L\u00ea r\u1ed3i b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 gi\u1ebft ch\u1ebft, x\u00e1c n\u00e9m xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea3 hai b\u1ed9 &#8216;T\u00e2n L\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1ef1u L\u1ee5c&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y. &#8216;B\u1ea3n K\u1ec9&#8217; ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y sau ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed3ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i l\u00e0 ng\u00e0y 14. Kh\u00f4ng r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra \u0111\u00fang ng\u00e0y n\u00e0o. Xem &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, d\u00f9ng t\u1eedu ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 H\u1ed7 K\u1ebf N\u0103ng quy\u1ec1n coi ch\u00e2u Nh\u00e3. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu l\u00e0 m\u1ed3ng 3. C\u00f3 l\u1ebd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u1edd V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n t\u00e2u chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u Nh\u00e3, m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u1ed7 K\u1ebf N\u0103ng, n\u00ean d\u1eddi vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[84] L\u00fac \u0111\u1ea7u, n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c l\u1eadp qu\u00e2n T\u0129nh Nam \u0111\u1ec3 \u00e1n ng\u1eef v\u00f9ng Cung Lai, B\u00e1ch Tr\u01b0\u1ee3ng, cha con T\u00e0o Quang Th\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Quang Th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Du d\u1ecbch s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ea1o V\u0129nh B\u00ecnh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Di l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Trung L\u1ea1c th\u01b0\u1eddng k\u1ebft b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, l\u1ea1i c\u0103m gi\u1eadn Quang Th\u1ef1c t\u1eebng gi\u1ebft \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u00e2n l\u00fac n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c di\u1ec7t vong, \u0111\u00eam \u0111\u00f3 d\u1eabn m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi v\u00e2y k\u00edn n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a Quang Th\u1ef1c, h\u00f2 reo ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Quang Th\u1ef1c c\u00f5ng m\u1eb9, c\u1ea7m k\u00edch ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 ra, b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1edbi g\u1ea7n. Quang Th\u1ef1c \u0111em c\u1ea3 nh\u00e0 h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi th\u00e1o ch\u1ea1y, b\u1ecdn gi\u1eb7c gi\u1ebft s\u1ea1ch kh\u00f4ng s\u00f3t m\u1ed9t ai. Ch\u00fang c\u00f2n \u0111\u00e0o m\u1ed9 cha \u00f4ng, ph\u00e1 n\u00e1t quan t\u00e0i.<\/p>\n<p>Quang Th\u1ef1c \u0111\u1ebfn g\u1eb7p To\u00e0n B\u00e2n k\u1ec3 r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, v\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u1ecba h\u00ecnh tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a ch\u00e2u Nh\u00e3 c\u00f9ng k\u1ebf ho\u1ea1ch d\u00f9ng binh \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm, xin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc. To\u00e0n B\u00e2n c\u1ea3m ph\u1ee5c s\u1ef1 d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e8n sai l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o cho \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, qu\u1ea3 nhi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, b\u1eaft s\u1ed1ng Trung L\u1ea1c \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9.<\/p>\n<p>To\u00e0n B\u00e2n b\u00e8n b\u1ed5 nhi\u1ec7m Quang Th\u1ef1c l\u00e0m \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ngh\u0129a qu\u00e2n. Quang Th\u1ef1c l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n d\u1eb9p s\u1ea1ch b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t \u1edf ch\u00e2u L\u00ea. To\u00e0n B\u00e2n sai Quang Th\u1ef1c quy\u1ec1n tri ch\u00e2u L\u00ea, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 hai ch\u00e2u L\u00ea, Nh\u00e3. \u00d4ng an d\u00e2n chi\u00eau t\u1eadp, ng\u01b0\u1eddi Man Di \u0111\u1ec1u c\u1ea3m ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ch\u00e2u T\u00e0o b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng ng\u1eadp huy\u1ec7n Nam Hoa, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng nh\u00e0 c\u1eeda d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0o \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c h\u01a1n 15 n\u0103m, ngo\u00e0i ph\u1ea7n m\u1ed9 ra, ru\u1ed9ng nh\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ch\u00e2u Thi\u1ec1n b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng ng\u1eadp \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n V\u1ec7 Nam, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i l\u00ean g\u00f2 cao \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u0169.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, truy b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i trong qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, l\u1ec7nh x\u0103m ch\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn gi\u00e1m Ngh\u0129a Phong.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 duy\u1ec7t binh l\u1edbn trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>[90] T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m. Quan l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m b\u1eady, thu\u1ebf m\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Do v\u1eady, d\u00e2n ch\u00fang th\u1ea5t nghi\u1ec7p, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang nhi\u1ec1u, Vua l\u1ea5y l\u00e0m x\u00f3t xa th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9, cho ph\u00e9p d\u00e2n khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t \u0111ai, ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t, ch\u1ec9 l\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111ang canh t\u00e1c l\u00e0m m\u1ee9c thu\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c&#8217; ch\u00e9p: Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, binh lo\u1ea1n li\u00ean ti\u1ebfp, qu\u1ed1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, thu\u1ebf kh\u00f3a n\u1eb7ng n\u1ec1. Tr\u1eabm t\u1eebng tr\u1ea3i qua gian nan, hi\u1ec3u r\u00f5 n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ti\u00eau, ch\u01b0a t\u1eebng t\u0103ng thu\u1ebf, \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p thi\u00ean tai, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf. C\u00e1c quan l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ee9c, h\u00e3y r\u00f5 r\u00e0ng truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t, t\u1eeb nay d\u00e2n ch\u00fang ai c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng d\u00e2u, t\u00e1o, khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t hoang, ch\u1ec9 n\u1ed9p thu\u1ebf c\u0169.)<\/i><\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ch\u00e2u V\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 tr\u00e0n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Th\u1ee9 s\u1eed Truy ch\u00e2u L\u00fd X\u1eed V\u00e2n m\u1ea5t. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u00e3i tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y. Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Tuy\u00ean \u0111\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang, ban \u0111\u1ea5t ch\u00f4n c\u1ea5t t\u1ea1i Thi\u00ean Ki\u1ec1u, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a Khai Phong do\u00e3n, r\u1ed3i b\u1eafn cung \u1edf v\u01b0\u1eddn sau.<\/p>\n<p>[94] L\u1ea5y \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u1ec7 ch\u00e2u H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 b\u1ea3n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[95] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai s\u1ee9 sang c\u1ed1ng, gi\u00fap tu s\u1eeda \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n k\u1ef7 v\u00e0 T\u00e2n l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f3 C\u1ef1u l\u1ee5c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu.)<\/i><\/p>\n<p>[96] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 c\u00f9ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n gi\u00e1m h\u1ed9 bi\u00ean ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi trong Trung qu\u00e2n l\u00e0m qu\u00e2n ri\u00eang.<\/p>\n<p>[97] Th\u1ea3o d\u00e2n L\u01b0 Ngh\u1ecb <i>(Ngh\u1ecb, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> t\u00e2u r\u1eb1ng: C\u00e1c quan T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n tu\u00e2n th\u1ee7 h\u1ea1n ch\u1ebf trong vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn l\u1ec7nh nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, nh\u1edd \u0111\u00f3 chi\u1ebfm ch\u1ed7 g\u1ea7n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Xin x\u1eed ph\u1ea1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3. Chi\u1ebfu cho th\u00eam th\u1eddi h\u1ea1n m\u1ed9t th\u00e1ng, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ban cho Ngh\u1ecb t\u01b0 c\u00e1ch \u0110\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p>[98] Th\u00e1ng n\u00e0y, ra chi\u1ebfu t\u00ecm s\u00e1ch th\u1ea5t l\u1ea1c. Ph\u00e0m quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang ai c\u00f3 s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ebfn d\u00e2ng, l\u1ec7nh cho S\u1eed qu\u00e1n xem qua m\u1ee5c l\u1ee5c, n\u1ebfu trong qu\u00e1n ch\u01b0a c\u00f3 th\u00ec thu nh\u1eadn. Ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfn s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 thi v\u1ea5n v\u1ec1 l\u00fd l\u1ebd l\u00e0m quan, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c l\u00e0m quan, s\u1ebd b\u00e1o t\u00ean l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u0103m \u1ea5y, Tam l\u1ec5 Thi\u1ec7p B\u1eadt, Tam truy\u1ec1n B\u00e0nh C\u00e1n, H\u1ecdc c\u1ee9u Chu T\u1ea3i \u0111\u1ec1u \u1ee9ng chi\u1ebfu d\u00e2ng s\u00e1ch, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 1.228 quy\u1ec3n, l\u1ec7nh ph\u00e2n chia \u0111\u1eb7t t\u1ea1i th\u01b0 ph\u1ee7. Ban cho B\u1eadt v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia danh hi\u1ec7u khoa b\u1ea3ng.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[99] V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c gi\u1ea3i T\u00f4n Ti\u1ebfn, Ng\u00f4 C\u00f4i v\u00e0 27 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, Vua th\u00e2n ch\u00ednh tra h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u00e0m lo\u1ea1n c\u1ee7a h\u1ecd, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng ch\u00edn, [nh\u1eb1m ng\u00e0y] Nh\u00e2m Th\u00ecn, h\u1ecd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed ngo\u00e0i c\u1ed5ng th\u00e0nh. T\u00f4n Ti\u1ebfn \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t hung \u00e1c, n\u00ean b\u1ecb tru di c\u1ea3 h\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, trong nh\u00f3m gi\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u00ednh th\u00fa t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u00e0o ng\u0169 ho\u1eb7c m\u1ea5t t\u00edch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 gi\u1ebft v\u1ee3 con c\u1ee7a h\u1ecd. Vua h\u1ecfi \u00fd Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7, S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0m ph\u1ea3n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, \u0111\u00e1ng b\u1ecb t\u1ed9i di\u1ec7t gia, nh\u01b0ng tra x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch th\u00ec s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n v\u1ea1n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm lo r\u1eb1ng trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p bu\u1ed9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do b\u1ea3n t\u00e2m.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady, tha h\u1ebft v\u00e0 kh\u00f4ng x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, l\u1ec5 Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng, Vua m\u1edf ti\u1ec7c t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 d\u00e2ng voi \u0111\u00e3 thu\u1ea7n h\u00f3a.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, xem qu\u00e2n s\u0129 b\u1eafn c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu cho Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng 5 h\u1ed9 \u1edf huy\u1ec7n C\u1ed1i K\u00ea \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 m\u1ed9 V\u0169 v\u00e0 c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i t\u1ea1i \u0111\u00f3, xu\u00e2n thu d\u00f9ng l\u1ec5 Th\u00e1i Lao.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua sai H\u00ecnh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00f2a Hi\u1ebfn \u0111\u1ed5i x\u00e2y \u0111\u00e0n Nam Giao, c\u00e1ch kinh th\u00e0nh kho\u1ea3ng 9 d\u1eb7m. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, T\u1ea3 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n ty s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i B\u1ea3o, Ninh Qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, th\u1ee5y l\u00e0 Cung Hi, \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua cho Long Ti\u1ec7p T\u1ea3 H\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n M\u00e3 \u1ea4p quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n ty. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u1ea5m qu\u00e2n t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u00f4 Ngu h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u ghi s\u1ed1 qu\u00e2n m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd l\u00ean c\u00e2y g\u1eady c\u1ea7m tay, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Tr\u01b0\u1ee3ng k\u00fd&#8221;<\/i>, gi\u1ed1ng nh\u01b0 <i>&#8220;H\u1ed1t k\u00fd&#8221;<\/i> v\u1eady. \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i t\u1ed9c, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef, m\u1ed9t h\u00f4m Vua h\u1ecfi \u00f4ng s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 bao nhi\u00eau, \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n gi\u01a1 g\u1eady l\u00ean n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u00e2y.&#8221;<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi, khen \u00f4ng trung th\u1ef1c, c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u00e3i. Khi \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn m\u1eb7c gi\u00e1p tr\u1ee5, r\u00e2u ria d\u1ef1ng \u0111\u1ee9ng, \u00e1nh m\u1eaft nh\u01b0 \u0111i\u1ec7n, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ea7n nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[107] Ph\u1ee7 Ph\u1ed5 Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng th\u1ecf \u0103n h\u1ebft v\u1ee5 m\u00f9a thu g\u1ea7n h\u1ebft.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eeba thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ee9c t\u00e2n t\u00e1, ki\u00eam \u0111\u1eb7t th\u00eam duy\u1ec7n thu\u1ed9c, c\u00f9ng tham gia ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1eadn, c\u1ed1t gi\u1eef \u0111\u00fang chi\u1ebfu l\u1ec7nh, h\u00e1 \u0111\u1ec3 k\u1ebb t\u00f4i t\u1edb ph\u00e1 v\u1ee1 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, can d\u1ef1 v\u00e0o c\u00f4ng v\u1ee5? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng ban b\u1ed1 \u01b0\u1edbc th\u00fac, ghi r\u00f5 trong gi\u00e1p l\u1ec7nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Ninh l\u00e0 Cao K\u1ebf Xung, nguy\u00ean l\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u00f2ng chinh Cao T\u00f2ng Ch\u00ed, t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u1ed9, vi ph\u1ea1m hi\u1ebfn ph\u00e1p, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec tham nh\u0169ng m\u00e0 b\u1ecb b\u1ea1i l\u1ed9, khi\u1ebfn ph\u1ea3i l\u01b0u \u0111\u00e0y. C\u00e1c phi\u00ean h\u1ea7u, ch\u00e2u m\u1ee5c h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eebng t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y h\u1ed1i h\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[109] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua ban chi\u1ebfu cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, t\u1eeb nay c\u00e1c bu\u1ed5i \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u h\u1ed9i l\u1ea1i s\u1eed d\u1ee5ng hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Ph\u00fac nh\u00e0 T\u1ea5n, trung nguy\u00ean nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, l\u1ec5 nh\u1ea1c d\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf. Vua b\u00e8n sai ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 l\u00e0 H\u00f2a Hi\u1ec7n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ebf t\u1ea1o 36 b\u1ed9 cung huy\u1ec1n b\u00e0y \u1edf s\u00e2n, hai gi\u00e1 \u0111\u0103ng ca \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111i\u1ec7n th\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t 12 \u00e1n c\u1ed5 x\u00fay, c\u00f9ng c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1edd, m\u00e2u, th\u01b0\u1ee3c, tr\u1ea1ch m\u00e0 v\u0169 nh\u00e2n c\u1ea7m v\u00e0 trang ph\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00fang ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u0103ng mi\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef v\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5, c\u1ea5m ch\u1eb7t ph\u00e1, c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, huy\u1ec7n l\u1ec7nh t\u00e1 ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p>[111] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ee9 s\u1eed H\u01b0ng Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed H\u00e1n Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ho\u00e0nh h\u00e0nh, T\u1ea5n Khanh nghi\u00eam ch\u1ec9nh v\u0169 b\u1ecb, \u0111\u1eb7t ra ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, b\u1eaft gi\u1ebft s\u1ea1ch s\u1ebd, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t t\u00ean n\u00e0o. Nh\u1edd v\u1eady, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1edbn kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u1ee7a \u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng l\u1ea1i n\u1ed5i ti\u1ebfng tham nh\u0169ng, Vua ti\u1ebfc t\u00e0i n\u00ean kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i. Khi m\u00e3n nhi\u1ec7m v\u1ec1 kinh, \u00f4ng xin ngh\u1ec9 b\u1ec7nh \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u1ea3n quan, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ph\u1ee5ng tri\u1ec1u th\u1ec9nh. T\u1ea5n Khanh d\u00e2ng 10 t\u1ea5m g\u1ea5m qu\u00fd v\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n. Vua mu\u1ed1n l\u1ea5y li\u00eam ch\u00ednh \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y, b\u00e8n ban chi\u1ebfu t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn. T\u1ea5n Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 S\u00f3c.<\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, b\u1ea3o c\u00e1c l\u1ec7nh \u00fay \u1edf huy\u1ec7n Th\u1ee5c c\u1ea5m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edfng, ti\u1ebft c\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n vi\u1ec7c thu thu\u1ebf v\u00e0 tu\u1ea7n tra m\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n l\u00e0ng, m\u01b0u c\u1ea7u t\u00e0i v\u1eadt; c\u00e1c tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y danh ngh\u0129a tu\u1ea7n tra mu\u1ed1i r\u01b0\u1ee3u m\u00e0 qu\u1ea5y r\u1ed1i d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, cung trai nam giao b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, Vua ra chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ed5ng m\u1ed9t th\u00e1ng c\u1ee7a quy\u1ec1n ph\u00e1n tam ty Tri\u1ec7u Bi\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u1ed9 chi ph\u00e1n quan H\u1ea7u Tr\u1eafc, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi tu s\u1eeda. C\u00e1c l\u1ea1i thu\u1ed9c ch\u01b0\u1edfng s\u1ef1 c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Bi\u1ec1n ghi r\u1eb1ng \u00f4ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ed5ng m\u1ed9t qu\u00fd v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 kh\u00f4ng ki\u1ec3m tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n n\u0103m ngo\u00e1i. Vi\u1ec7c cung trai b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay theo <i>&#8220;T\u00e2n l\u1ee5c&#8221;<\/i>. Vi\u1ec7c cho Bi\u1ec1n l\u00e0m tam ty s\u1ee9 l\u00e0 sai, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 <i>&#8220;B\u00e1ch quan bi\u1ec3u&#8221;<\/i>.)<\/i><\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111\u1ed5i t\u00ean qu\u00e2n B\u1ea3o Ninh \u1edf L\u00e3ng Ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n An \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[115] Vua ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;Th\u1eddi Ng\u1ee5y Th\u1ee5c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean qu\u1eadn th\u01b0\u1eddng sai nha hi\u1ec7u mang l\u1ec5 v\u1eadt v\u00e0o Ki\u1ec1m Nam v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"'C\u00e1c vi\u1ec7n' - c\u00e1c b\u1ea3n kh\u1eafc ghi l\u00e0 't\u1ec9nh vi\u1ec7n'.\" id=\"return-footnote-95-6\" href=\"#footnote-95-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a> c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u01b0, Ph\u00ed, B\u00e1, Di, L\u00e3o, Nam, Th\u1ea7n, C\u1ea9m, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1ee7a ri\u00eang mua chu\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y h\u1eadu l\u1ec5. Nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c Di, L\u00e3o r\u1ea5t kh\u1ed5 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u00e2u khi c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn c\u1ed1ng ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[116] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua cho r\u1eb1ng nh\u00e3 nh\u1ea1c c\u00f3 \u00e2m thanh qu\u00e1 cao, g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ea7u bi, b\u00e8n sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Ho\u00e0 Hi\u1ec7n b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 l\u00fd l\u1ebd c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u00e0y. Hi\u1ec7n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u: <i>&#8220;\u00c2m thanh c\u1ee7a th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng s\u1ef1 t\u0129nh l\u1eb7ng, b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n th\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00e9p t\u1eafc \u0111\u1ec3 di\u1ec5n xu\u1ea5t n\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u1eadp k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u00e0nh lu\u1eadt l\u00e3, ba ph\u1ea7n t\u0103ng gi\u1ea3m, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi sinh ra nhau, l\u1ea5y h\u1ee3p v\u1edbi \u00e2m thanh, g\u1ecdi l\u00e0 h\u00ecnh kh\u00ed. Ch\u1ec9 v\u00ec k\u00edch th\u01b0\u1edbc d\u00e0i ng\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i qua s\u00e1ch v\u1edf, n\u00ean ph\u1ea3i d\u00f9ng nh\u1eefng h\u1ea1t th\u00f3c \u0111en x\u1ebfp ch\u1ed3ng \u0111\u1ec3 t\u00ecm chu\u1ea9n m\u1ef1c, nh\u01b0ng \u0111\u1eddi sau th\u1eed nghi\u1ec7m l\u1ea1i c\u00f3 khi kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng c\u00e2y \u0111o b\u00f3ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u1edf T\u00e2y Kinh c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m nghi\u1ec7m ph\u00e9p t\u1eafc c\u1ed5 x\u01b0a, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 tr\u00ean c\u1ed9t \u0111o b\u00f3ng t\u1ea1i Ty Thi\u00ean \u0111\u00e0i hi\u1ec7n nay. L\u1ea5y th\u01b0\u1edbc do V\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh \u0111em so s\u00e1nh, ng\u1eafn h\u01a1n th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 b\u1ed1n ph\u00e2n, \u00e2m nh\u1ea1c cao c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do nguy\u00ean nh\u00e2n n\u00e0y. C\u1ed9t \u0111o b\u00f3ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, th\u00ec \u1ed1ng lu\u1eadt qu\u1ea3n c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m chu\u1ea9n m\u1ef1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n ra l\u1ec7nh theo ph\u00e9p c\u1ed5 ch\u1ebf t\u1ea1o th\u01b0\u1edbc m\u1edbi v\u00e0 \u1ed1ng Ho\u00e0ng chung d\u00e0i ch\u00edn t\u1ea5c, sai th\u1ee3 ki\u1ec3m nghi\u1ec7m \u00e2m thanh, qu\u1ea3 nhi\u00ean th\u1ea5p h\u01a1n \u1ed1ng do V\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t lu\u1eadt. L\u1ea1i l\u1ea5y nh\u1eefng h\u1ea1t th\u00f3c \u0111en t\u1eeb n\u00fai D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea7u, Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng \u0111em x\u1ebfp th\u00e0nh th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m nghi\u1ec7m lu\u1eadt qu\u1ea3n, c\u0169ng r\u1ea5t kh\u1edbp nhau. Vua l\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p b\u00e0n b\u1ea1c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd. B\u00e8n \u0111\u00fac l\u1ea1i m\u01b0\u1eddi hai \u1ed1ng lu\u1eadt qu\u1ea3n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u00e2m thanh, t\u1eeb \u0111\u00f3 nh\u00e3 nh\u1ea1c m\u1edbi c\u00f3 \u00e2m \u0111i\u1ec7u h\u00e0i ho\u00e0.<\/p>\n<p>[117] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed. Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn ch\u1ea7u xong, sau \u0111\u00f3 m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi ch\u00fac th\u1ecd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u s\u1eed d\u1ee5ng nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u0103ng ca c\u00f9ng hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa V\u0103n \u0111\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 c\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u s\u1eed d\u1ee5ng nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u0103ng ca c\u00f9ng hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa V\u0103n \u0111\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 c\u00f4ng'. 'V\u0103n \u0111\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u0103n minh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch Ng\u1ecdc H\u1ea3i quy\u1ec3n 105, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 126, ch\u00ed Nh\u1ea1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-95-7\" href=\"#footnote-95-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, ban r\u01b0\u1ee3u n\u0103m tu\u1ea7n r\u1ed3i lui.<\/p>\n<p>[118] T\u1eeb khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh ph\u01b0\u01a1ng Nam, c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00f3 nh\u1ecb, c\u0169ng kh\u00f4ng thu\u1ed9c h\u00e0ng thu\u1ed9c quan, n\u00ean th\u01b0\u1eddng xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i. H\u1ecd th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>&#8220;Ta l\u00e0 Gi\u00e1m ch\u00e2u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed ta \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i.&#8221;<\/i> M\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ecd kh\u1ed1ng ch\u1ebf. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m quy\u1ec1n, t\u01b0 l\u1ee3i, ph\u1ea3i c\u00f9ng tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i li\u00ean k\u00fd th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u00e0nh v\u0103n th\u01b0.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; ch\u00e9p: L\u00fac \u0111\u00f3, do m\u1edbi tuy\u1ec3n d\u1ee5ng quan l\u1ea1i t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc, lo h\u1ecd ch\u01b0a quen vi\u1ec7c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. L\u1eddi chi\u1ebfu trong &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; c\u0169ng gi\u1ed1ng v\u1edbi &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;. Ch\u1ec9 c\u00f3 &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217; l\u00e0 kh\u00e1c, nay theo &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217;, l\u1ea1i th\u00eam th\u00f4ng tin t\u1eeb &#8216;Quy \u0111i\u1ec1n l\u1ee5c&#8217; c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu.)<\/i><\/p>\n<p>[119] Ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c l\u01b0u h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n t\u1eeb khi b\u1ecb t\u01b0\u1edbc binh quy\u1ec1n, th\u01b0\u1eddng u\u1ea5t \u1ee9c, chuy\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c x\u1ebbo th\u1ecbt n\u00f4 t\u1ef3 l\u00e0m vui, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc sau r\u1ea5t nhi\u1ec1u. M\u1ed9t h\u00f4m tr\u1eddi m\u01b0a, t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5, \u0111\u00e1m n\u00f4 t\u1ef3 ch\u1ea1y tho\u00e1t, \u0111\u1ebfn c\u1eeda th\u00e0nh k\u00eau oan. Nh\u00e0 Vua kinh h\u00e3i, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, thu th\u1eadp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u00e1c vi\u1ec7c ph\u1ea1m ph\u00e1p c\u1ee7a K\u1ebf Hu\u00e2n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a K\u1ebf Hu\u00e2n, bu\u1ed9c \u00f4ng v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho qu\u00e2n l\u00ednh canh gi\u1eef. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng ch\u00e2u, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u1ee7a H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n V\u1ec7.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh] ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf Kinh H\u1ed3, T\u00e2y Th\u1ee5c m\u1edbi nh\u1eadn l\u1ec7nh, ch\u01b0a th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 m\u1ecdi vi\u1ec7c, c\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c li\u00eau thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c tr\u1ecb l\u00fd. D\u00f9 vi\u1ec7c l\u1edbn hay nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u00f9ng Th\u00f4ng ph\u00e1n, Ph\u00e1n quan ho\u1eb7c L\u1ee5c s\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[121] Vua t\u1eebng th\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u1eadu Nghi khi \u1edf Tr\u1eeb Ch\u00e2u kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn cho th\u00e2n l\u1ea1i l\u1ee5a <i>(vi\u1ec7c x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3)<\/i>, n\u00ean th\u01b0\u1eddng khen \u00f4ng gi\u1eef v\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc, nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng mu\u1ed1n d\u00f9ng \u00f4ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00ec e ng\u1ea1i \u0110\u1eadu Nghi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, li\u1ec1n d\u1eabn Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh v\u00e0o tham gia ch\u00ednh s\u1ef1. \u0110\u00e0o C\u1ed1c, Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng, Cao T\u00edch<a class=\"footnote\" title=\"G\u1ed1c vi\u1ebft l\u00e0 'Cao T\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n c\u00f9ng bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 269 truy\u1ec7n \u0110\u00e0o C\u1ed1c s\u1eeda \u0111\u1ed5i.\" id=\"return-footnote-95-8\" href=\"#footnote-95-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a> l\u1ea1i c\u00f9ng nhau k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng, c\u00f9ng s\u1ee9c b\u00e0i x\u00edch \u0110\u1eadu Nghi, khi\u1ebfn \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Vua ph\u1ea3i gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0110\u1eadu Nghi qua \u0111\u1eddi. Vua th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm ph\u00fac m\u1ecfng, tr\u1eddi sao \u0111o\u1ea1t m\u1ea5t \u0110\u1eadu Nghi c\u1ee7a Tr\u1eabm nhanh v\u1eady?&#8221;<\/i> Ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i, truy t\u1eb7ng \u00f4ng ch\u1ee9c H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng ngh\u1ec9 m\u00e1t \u1edf v\u01b0\u1eddn sau, tri\u1ec7u \u0110\u1eadu Nghi v\u00e0o so\u1ea1n chi\u1ebfu. Khi \u0110\u1eadu Nghi \u0111\u1ebfn c\u1eeda v\u01b0\u1eddn, th\u1ea5y Vua \u0111ang ng\u1ed3i c\u1edfi kh\u0103n, \u0111i ch\u00e2n \u0111\u1ea5t, li\u1ec1n d\u1eebng l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o. Ho\u00e0ng m\u00f4n s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, Vua t\u1ef1 nh\u00ecn r\u1ed3i m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi, v\u1ed9i l\u1ea5y m\u0169 \u00e1o m\u1eb7c ch\u1ec9nh t\u1ec1 r\u1ed3i m\u1edbi tri\u1ec7u v\u00e0o. Ch\u01b0a k\u1ecbp tuy\u00ean chi\u1ebfu, \u0110\u1eadu Nghi \u0111\u00e3 v\u1ed9i n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 s\u00e1ng nghi\u1ec7p truy\u1ec1n ng\u00f4i, n\u00ean l\u1ea5y l\u1ec5 m\u00e0 th\u1ecb hi\u1ec7n cho thi\u00ean h\u1ea1. Th\u1ea7n tuy b\u1ea5t t\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh \u00fd, ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u00e0o ki\u1ec7t nghe m\u00e0 tan r\u00e3.&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n nghi\u00eam m\u1eb7t xin l\u1ed7i. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i khi g\u1eb7p c\u1eadn th\u1ea7n, Vua kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00ean m\u1eb7c \u00e1o m\u0169.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 do \u0110\u00e0o C\u1ed1c, sai v\u1eady. C\u1ed1c ch\u1eafc kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf. \u2018\u0110inh V\u1ecb \u0111\u00e0m l\u1ee5c\u2019 c\u0169ng ghi ch\u00e9p l\u00e0 \u0110\u1eadu Nghi.)<\/i><\/p>\n<p>[122] Ban chi\u1ebfu s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ph\u00e9p mu\u1ed1i v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, n\u1edbi r\u1ed9ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7: mu\u1ed1i nh\u1eadp l\u1eadu t\u1edbi 100 c\u00e2n, hay n\u1ea5u ki\u1ec1m \u0111\u1ebfn 50 c\u00e2n; l\u1ea1i vi\u00ean bu\u00f4n b\u00e1n hay nh\u1eadp l\u1eadu 100 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Mu\u1ed1i d\u00f9ng cho t\u1eb1m \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00e0nh th\u1ecb hay th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u1eadp l\u1eadu t\u1eeb 300 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, x\u1eed th\u00eam d\u1ecbch, l\u01b0u, tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m nh\u1eb9. T\u01b0 t\u1ea1o r\u01b0\u1ee3u r\u1ed3i \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00e0nh qu\u00e1ch t\u1eeb 50 c\u00e2n, hay v\u00e0o th\u00f4n x\u00f3m t\u1eeb 100 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean; r\u01b0\u1ee3u t\u01b0 \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u1ea5m \u0111\u1ecba t\u1eeb 2 th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn 3 th\u1ea1ch, hay \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f3 quan th\u1ef1 t\u1eeb 4 th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn 5 th\u1ea1ch tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Ph\u00e9p ng\u00e0y c\u00e0ng nh\u1eb9, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m c\u0169ng \u00edt \u0111i.<\/p>\n<p>[123] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u t\u00ean y\u00eau nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Long Nhi v\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Long Nhi c\u00f3 t\u00e0i \u1ea3o thu\u1eadt, c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 s\u0129 D\u01b0\u01a1ng M\u1eadt, L\u00fd B\u1ec9, Nhi\u1ebfp U\u00e2n, L\u01b0u Huy, M\u00e3 Thao, th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e1i Ch\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng V\u01b0\u01a1ng D\u1ee5 \u0111\u00e3 c\u00f9ng m\u01b0u \u0111\u1ed3 vi\u1ec7c b\u1ea5t ch\u00ednh, vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Long Nhi c\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng M\u1eadt, L\u00fd B\u1ec9, Nhi\u1ebfp U\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb tru di t\u1ed9c.<\/p>\n<p>[124] Vua \u0111\u00edch th\u00e2n ra v\u01b0\u1eddn sau xem x\u00e9t ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n trong k\u1ef3 thi v\u00f5 ngh\u1ec7 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u00ean ngo\u00e0i.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[125] N\u0103m \u0111\u00f3, Vua n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n l\u00e0 L\u00fd Th\u00e1nh Thi\u00ean sai con trai l\u00e0 \u0110\u1ee9c T\u00f2ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[126] Ch\u00e2u B\u1ed3ng xin d\u00f9ng t\u01a1 thu\u00ea ph\u00e2n ph\u1ed1i cho d\u00e2n d\u1ec7t l\u1ee5a l\u0103ng, tr\u1ea3 c\u00f4ng cho h\u1ecd, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[127] \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 c\u00f9ng T\u00e2y Xuy\u00ean binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Th\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi L\u1ed9 Th\u00e0nh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00f4 th\u1ed1ng Khang T\u1ed9, x\u00e9 x\u00e1c \u1edf ch\u1ee3. Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch v\u1eeba x\u00e2y th\u00e0nh Ph\u1ed5 Ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u00eau l\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Di\u00ean Tr\u1ea1ch \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i h\u1ecd, truy k\u00edch \u0111\u1ebfn H\u1ee3p Ch\u00e2u. To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng ch\u1ebft b\u1ec7nh \u1edf Kim \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1eafn suy t\u00f4n T\u1ea1 H\u00e0nh B\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee7, La Th\u1ea5t Qu\u00e2n l\u00e0m T\u00e1 Qu\u1ed1c L\u1ec7nh C\u00f4ng. La Th\u1ea5t Qu\u00e2n c\u00f9ng T\u1ed1ng Uy Ho\u00e0i, \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0o Ki\u00ean chi\u1ebfm n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf \u0110\u1ed3ng S\u01a1n l\u1eadp tr\u1ea1i. Di\u00ean Tr\u1ea1ch ph\u00e1 tan T\u1ea1 H\u00e0nh B\u1ea3n, chi\u1ebfm \u0110\u1ed3ng S\u01a1n, b\u1eaft La Th\u1ea5t Qu\u00e2n. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n chia qu\u00e2n chi\u00eau ph\u1ee7, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y, ph\u1ea7n ch\u00ednh s\u1eed c\u00f9ng c\u00e1c s\u00e1ch t\u00e2n, c\u1ef1u l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi r\u00f5, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c th\u1eddi gian n\u00e0o, nay t\u1ea1m ghi v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m. Chinh ph\u1ea1t Nh\u00e3 Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng Nhu\u1eadn th\u00e1ng t\u00e1m, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n ch\u00e9p To\u00e0n S\u01b0 H\u00f9ng ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra sau khi chi\u1ebfm Nh\u00e3 Ch\u00e2u, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ri\u00eang vi\u1ec7c Khang T\u1ed9 b\u1ecb b\u1eaft, L\u01b0u Tr\u1ea1ch, V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u00eau thua ch\u1ea1y, c\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec7n \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 v\u00e0 Khang Di\u00ean Tr\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p th\u1eddi gian c\u1ee5 th\u1ec3. Truy\u1ec7n Di\u00ean Tr\u1ea1ch l\u1ea1i n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n \u0111\u00e3 gi\u1ebft h\u00e0ng binh Th\u00e0nh \u0110\u00f4, Di\u00ean Tr\u1ea1ch li\u1ec1n xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i L\u01b0u Tr\u1ea1ch, V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u00eau, \u0111\u00e2y l\u00e0 sai l\u1ea7m. S\u01b0 H\u00f9ng v\u1eeba \u0111\u00f3ng gi\u1eef Qu\u00e1n Kh\u1ea9u, L\u01b0u Tr\u1ea1ch m\u1edbi h\u1ee3p l\u1ef1c v\u1edbi L\u00e3 H\u00e1n, \u0111u\u1ed5i Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ed5 Ch\u00e2u L\u01b0u S\u1edf T\u00edn, c\u00f2n Di\u00ean Tr\u1ea1ch truy \u0111u\u1ed5i V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u00eau \u0111\u1ebfn H\u1ee3p Ch\u00e2u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn x\u1ea3y ra sau khi Di\u00ean Tr\u1ea1ch nh\u1eadm ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u1ed5 Ch\u00e2u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc khi l\u00e0m T\u00e2y Xuy\u00ean binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m. N\u1ebfu kh\u00f4ng, Di\u00ean Tr\u1ea1ch v\u1eeba r\u1eddi Th\u00e0nh \u0110\u00f4, sao c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng qua Ph\u1ed5, H\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c?)<\/i><\/p>\n<p>[128] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 sai Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u01b0u K\u1ebf Kh\u00e2m \u0111i chi\u1ebfm l\u1ea1i Li\u00eau Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217; v\u00e0 &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217;, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai chi\u1ebfm Li\u00eau Ch\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0111\u00f4 th\u1ee7 m\u1edbi, ho\u1eb7c qu\u1ea3 th\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u1ec3 m\u1ea5t. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng ba n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 s\u00e1u, m\u1edbi ghi L\u00fd Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u1ec1 Ch\u00e2u nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Li\u00eau Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[129] Nam H\u00e1n T\u00e2y b\u1eafc di\u1ec7n chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 Ng\u00f4 Ho\u00e0i \u00c2n b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u00e1t h\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 sai Ho\u00e0i \u00c2n \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u. Ho\u00e0i \u00c2n gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thi c\u00f4ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, ph\u00e0m th\u1ea5y v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 t\u1ed1t x\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng hay quy c\u00e1ch s\u01a1 s\u00e0i, li\u1ec1n \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ngay, n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn. \u0110\u1ebfn khi thuy\u1ec1n r\u1ed3ng \u0111\u00f3ng xong, Ho\u00e0i \u00c2n t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra, l\u1ea5y v\u1ea3i qu\u1ea5n tay, s\u1edd kh\u1eafp c\u00e1c m\u00f3c v\u00e0 lan can. L\u00fac \u0111\u00f3, th\u1ee3 Khu Ng\u1ea1n Hi \u0111ang \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh, li\u1ec1n vung r\u00ecu ch\u00e9m \u0111\u1ea7u Ho\u00e0i \u00c2n r\u01a1i xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u kinh h\u00e3i b\u1ecf ch\u1ea1y. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u1ea1n Hi, ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3.<\/p>\n<p>Ho\u00e0i \u00c2n l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u1eadp nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao, khi b\u1ecb h\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng th\u00eam lo s\u1ee3. Nam H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ec7nh Phan S\u00f9ng Tri\u1ec7t thay ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Ho\u00e0i \u00c2n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 8. S\u00f9ng Tri\u1ec7t, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ho\u1ea1n quan. S\u00e1ch &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217; ph\u1ea7n &#8216;Th\u1ebf gia&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng Ho\u00e0i \u00c2n b\u1ecb s\u00e1t h\u1ea1i v\u00e0o n\u0103m \u0110\u1ea1i B\u1ea3o th\u1ee9 3. N\u0103m \u0110\u1ea1i B\u1ea3o th\u1ee9 3 t\u1ee9c n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6 s\u1eed x\u01b0a. Theo truy\u1ec7n v\u1ec1 Ho\u00e0i \u00c2n, sau khi qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c S\u00e2m v\u00e0 Li\u00ean, Ho\u00e0i \u00c2n m\u1edbi ch\u1ebft. L\u1ea1i theo truy\u1ec7n Phan S\u00f9ng Tri\u1ec7t, S\u00f9ng Tri\u1ec7t thay Ho\u00e0i \u00c2n h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, m\u00e0 ph\u1ea7n &#8216;Th\u1ebf gia&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c S\u00f9ng Tri\u1ec7t b\u1ecb b\u00e3i v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0110\u1ea1i B\u1ea3o th\u1ee9 12, v\u1eady vi\u1ec7c Ho\u00e0i \u00c2n b\u1ecb s\u00e1t h\u1ea1i n\u00ean ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m n\u00e0y. Sau khi qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y S\u00e2m Ch\u00e2u 6 n\u0103m m\u1edbi l\u1ea5y Li\u00ean Ch\u00e2u, nay g\u1ed9p n\u00f3i S\u00e2m v\u00e0 Li\u00ean c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. Kh\u00f4ng r\u00f5 Phan S\u00f9ng Tri\u1ec7t thay Ho\u00e0i \u00c2n b\u1eb1ng ch\u1ee9c g\u00ec, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. T\u01b0 M\u00e3 Quang trong &#8216;S\u00f3c K\u00fd&#8217; vi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Ki\u1ebfn Long nguy\u00ean ni\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng Ho\u00e0i \u00c2n b\u1ecb h\u1ea1i v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00ecn th\u00e1ng \u0111\u00f3, l\u00e0 ng\u00e0y thuy\u1ec1n r\u1ed3ng ho\u00e0n th\u00e0nh. C\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a theo &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217;, nay kh\u00f4ng theo c\u00e1ch ch\u00e9p \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-95-1\"> 'S\u1ef1' do v\u1ecb quy\u1ebft, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'B\u00e1o', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-95-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-95-2\"> C\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1n s\u1ee9 k\u00fd t\u00ean, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u00ed', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-95-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-95-3\"> L\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u00e1c quan T\u00e2y Xuy\u00ean v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Khoa ti\u1ec1n'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, trong b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a tr\u0103m quan c\u00f3 'li\u1ec7u ti\u1ec1n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u01b0\u01a1ng Ch\u1ee9c quan 57, ph\u1ea7n 18 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-95-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-95-4\">\u300ctruy\u1ec1n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4\u300d, ch\u1eef 'v\u1ec1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ebfn', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho l\u01b0u tr\u1eef s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-95-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-95-5\"> Ch\u1eef 'Th\u1ecb' trong 'Tri t\u1ea1p Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 59 ph\u1ea7n 2, T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp quy\u1ec3n 160 m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-95-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-95-6\">'C\u00e1c vi\u1ec7n' - c\u00e1c b\u1ea3n kh\u1eafc ghi l\u00e0 't\u1ec9nh vi\u1ec7n'. <a href=\"#return-footnote-95-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-95-7\"> 'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u s\u1eed d\u1ee5ng nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u0103ng ca c\u00f9ng hai \u0111i\u1ec7u m\u00faa V\u0103n \u0111\u1ee9c v\u00e0 V\u0169 c\u00f4ng'. 'V\u0103n \u0111\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u0103n minh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch Ng\u1ecdc H\u1ea3i quy\u1ec3n 105, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 126, ch\u00ed Nh\u1ea1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-95-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-95-8\">G\u1ed1c vi\u1ebft l\u00e0 'Cao T\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n c\u00f9ng bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 269 truy\u1ec7n \u0110\u00e0o C\u1ed1c s\u1eeda \u0111\u1ed5i. <a href=\"#return-footnote-95-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":7,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-95","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/95","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/95\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/95\/revisions\/96"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/95\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=95"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=95"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=95"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}