{"id":97,"date":"2025-07-03T02:48:12","date_gmt":"2025-07-03T02:48:12","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=97"},"modified":"2025-08-20T10:05:26","modified_gmt":"2025-08-20T03:05:26","slug":"quyen-8-can-duc-nam-thu-5-dinh-mao-967","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-8-can-duc-nam-thu-5-dinh-mao-967\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 8: N\u0102M C\u00c0N \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 5 (\u0110INH M\u00c3O, 967)","rendered":"QUY\u1ec2N 8: N\u0102M C\u00c0N \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 5 (\u0110INH M\u00c3O, 967)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u00f9ng 1, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn tri\u1ec1u nghi, n\u00e2ng v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 l\u00ean h\u00e0ng trong Long tr\u00ec, tr\u00ean c\u1ea3 Kim Ng\u00f4 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Theo l\u1ec7 c\u0169, nh\u1eefng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u1edf d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng khanh, gi\u00e1m, nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch thay \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u Khai Phong, \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, V\u1eadn, Thi\u1ec1n, Ho\u1ea1t, M\u1ea1nh, B\u1ed9c, T\u1ec1, Truy, Th\u01b0\u01a1ng, L\u1ec7, T\u00e2n, \u0110\u1ee9c, Ho\u00e0i, B\u00e1c, V\u1ec7, Tr\u1ecbnh ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c H\u00e0 \u0111\u00ea s\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00e2u m\u00ecnh.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng H\u00e1n Anh b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn nha m\u00f4n ch\u00e2u Th\u00e1i, v\u00ec t\u1ed9i l\u00fac l\u00e0m Gi\u00e1m \u00e1p \u1edf T\u00e2n T\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ea1o quan.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ra chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e3i nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh v\u1ec1 kinh v\u00e0 mi\u1ec5n th\u1ee7 tuy\u1ec3n ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, chia ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n d\u00e2n \u0111inh t\u1eeb c\u00e1c huy\u1ec7n v\u00f9ng kinh s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u00ea. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7 h\u00e0ng n\u0103m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 ho\u00e0n th\u00e0nh v\u00e0o cu\u1ed1i xu\u00e2n.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, ban cho d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2y Xuy\u00ean gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m nay.\r\n\r\n[7] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng, do th\u1eddi b\u00ecnh, m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, n\u00ean t\u0103ng s\u1ed1 ng\u00e0y th\u1eafp \u0111\u00e8n trong d\u1ecbp Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean l\u00ean th\u00e0nh n\u0103m \u0111\u00eam.\r\n\r\n[8] Ban \u0111\u1ea7u, L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n: <i>\"Ta nghe x\u01b0a nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef tr\u1ecdn c\u00f4ng danh, ta mu\u1ed1n xin c\u00e1o b\u1ec7nh v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, may ra tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed1i h\u1eadn.\"<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean: <i>\"Nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea7y r\u1eaby, kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng r\u1eddi \u0111i.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n b\u00e8n th\u00f4i. Sau \u0111\u00f3, b\u1ec1 t\u00f4i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang Ng\u1ee5y Th\u1ee5c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed1 c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c khi ph\u00e1 Th\u1ee5c \u0111\u00e3 c\u01b0\u1ee1ng \u0111o\u1ea1t con g\u00e1i, ng\u1ecdc l\u1ee5a, t\u1ef1 \u00fd m\u1edf kho ph\u1ee7, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a c\u1ea3i c\u00f9ng nhi\u1ec1u vi\u1ec7c phi ph\u00e1p kh\u00e1c.\r\n\r\nS\u1ee9 gi\u1ea3 m\u1ed7i khi t\u1eeb Th\u1ee5c v\u1ec1 tri\u1ec1u, Vua h\u1ecfi han, \u0111\u1ec1u n\u1eafm r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh. Do \u0111\u00f3, Vua cho tri\u1ec7u h\u1ed3i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng l\u00fac, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Vua ch\u1ea5t v\u1ea5n, Nh\u00e2n Thi\u1ec7m li\u1ec1n \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, hy v\u1ecdng t\u1ef1 gi\u1ea3i tho\u00e1t, nh\u01b0ng Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eadn k\u1ef9 n\u1eef c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u00ecnh Khu\u00ea, m\u1edf kho Phong \u0110\u1ee9c l\u1ea5y v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00f3 sao?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m ho\u1ea3ng s\u1ee3, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1p.\r\n\r\nVua th\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng m\u1edbi l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng mu\u1ed1n giao h\u1ecd cho ng\u1ee5c l\u1ea1i, b\u00e8n l\u1ec7nh Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 b\u1eaft V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o ra \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t. T\u1ed5ng c\u1ed9ng nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t v\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm l\u00ean t\u1edbi 64 v\u1ea1n 4.800 quan ti\u1ec1n, ch\u01b0a k\u1ec3 nh\u1eefng b\u00e1u v\u1eadt trong cung Th\u1ee5c v\u00e0 kho ngo\u1ea1i ph\u1ee7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p[footnote]m\u1ed9t ch\u1eef 'gi\u1ea3' trong c\u00e2u n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 m\u1ea5t, nay d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n C\u00e1c m\u00e0 th\u00eam v\u00e0o.[\/footnote]. L\u1ea1i x\u00e9t vi\u1ec7c t\u1ef1 \u00fd kh\u1ea5u tr\u1eeb ti\u1ec1n trang b\u1ecb c\u1ee7a binh s\u0129, gi\u1ebft h\u00e0ng binh khi\u1ebfn gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ec7nh Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1eadp h\u1ee3p b\u00e1ch quan \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, b\u00e0n t\u1ed9i c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, b\u00e1ch quan d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, thi\u1ebft l\u1eadp S\u00f9ng Ngh\u0129a qu\u00e2n \u1edf T\u00f9y Ch\u00e2u, Chi\u00eau H\u00f3a qu\u00e2n \u1edf Kim Ch\u00e2u. L\u1ea5y Trung v\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m S\u00f9ng Ngh\u0129a L\u01b0u h\u1eadu, V\u0169 t\u00edn Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 B\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m Chi\u00eau H\u00f3a L\u01b0u h\u1eadu. Khu m\u1eadt Ph\u00f3 s\u1ee9, T\u1ea3 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m <i>(theo ghi ch\u00e9p trong 'T\u1ed1ng s\u1eed \u0110\u1ebf k\u1ef7' v\u00e0 'T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec3u', \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.)<\/i> b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh nguy\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y r\u1eb1ng: nh\u1eefng ai t\u1eebng nh\u1eadn con g\u00e1i, ng\u1ef1a, v\u00e0ng l\u1ee5a t\u1eeb d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 s\u0129 \u0111\u1ea1i phu n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5 gi\u1ea3 <i>(t\u1ee9c n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c b\u1ecb xem l\u00e0 <i>\"ng\u1ee5y\"<\/i>)<\/i>, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ch\u1ee7 c\u0169; c\u00f2n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eadn nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3, s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb truy c\u1ee9u.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, phong N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ngh\u0129a Th\u00e0nh; Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ninh Giang L\u01b0u Quang Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i sang ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea5n An; Long ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c; H\u1ed5 ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd Ti\u1ebfn Khanh l\u00e0m B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o Thu\u1eadn. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n v\u00e0 L\u00fd Ti\u1ebfn Khanh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e0nh doanh m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng Quy Ch\u00e2u, theo L\u01b0u Quang Ngh\u0129a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c, l\u1ea1i kh\u00f4ng g\u00e2y nhi\u1ec5u vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00ednh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m khi \u1ea5y ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, ri\u00eang n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng ph\u1ee5 s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ec9 c\u00f3 T\u00e0o B\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nVua v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft T\u00e0o B\u00e2n gi\u1ecfi \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng cho \u00f4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1eadu h\u0129nh. T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u m\u1eafc t\u1ed9i, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ea7n nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 y\u00ean l\u00f2ng? Th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00e2ng chi\u1ebfu.\"<\/i> Vua \u0111\u00e1p: <i>\"Khanh c\u00f3 c\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ef1 khoe khoang. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u00fat l\u1ed7i nh\u1ecf n\u00e0o, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m h\u00e1 l\u1ea1i gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho khanh sao? Th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eeb ch\u1ed1i.\"<\/i>\r\n\r\nL\u00fd Ti\u1ebfn Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng. Vua t\u1eebng \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169, \u0111\u1ee9ng b\u00ean b\u1edd xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn. B\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i qu\u00ean m\u00ecnh v\u00ec n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng ch\u1ebft l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 v\u1edbi ai c\u0169ng v\u1eady, n\u00f3i th\u00ec d\u1ec5 th\u00f4i.\"<\/i> Ti\u1ebfn Khanh \u0111\u00e1p: <i>\"V\u1edbi th\u1ea7n, l\u1ec7nh ch\u1ebft th\u00ec ch\u1ebft v\u1eady.\"<\/i> Li\u1ec1n nh\u1ea3y xu\u1ed1ng h\u1ed3. Vua v\u1ed9i sai m\u1ea5y ch\u1ee5c th\u1ee7y c\u00f4ng v\u1edbt \u00f4ng l\u00ean, su\u00fdt th\u00ec ng\u1ea5t \u0111i. Vua khi\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u1ed1c s\u1ee9c li\u1ec1u m\u00ecnh, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua ban l\u1ee5a v\u00e0 th\u00f3c cho gia \u0111\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u0110\u00e0o v\u00e0 Cao Ng\u1ea1n Huy. K\u1ebf \u0110\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9. Kh\u00e2m T\u1ed9 t\u1eebng vu c\u00e1o K\u1ebf \u0110\u00e0o, Vua cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u K\u1ebf \u0110\u00e0o v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 h\u1ecfi t\u1ed9i, nh\u01b0ng \u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Vua m\u1edbi bi\u1ebft vi\u1ec7c \u00f4ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, n\u00ean c\u00f9ng Ng\u1ea1n Huy \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n th\u01b0\u1edfng d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi t\u1eed n\u1ea1n.\r\n\r\n[15] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, m\u00f9ng m\u1ed9t, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, r\u1ed3i ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, xem binh s\u0129 t\u1eadp b\u1eafn cung v\u00e0 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang.\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, l\u1ea5y T\u00e2y Xuy\u00ean chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00fac \u0111\u1ea7u, Ngh\u0129a Lu\u00e2n theo qu\u00e2n v\u00e0o Th\u00e0nh \u0110\u00f4, \u1edf m\u1ed9t m\u00ecnh t\u1ea1i ch\u00f9a, \u0103n chay, c\u00e1c quan c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5y Th\u1ee5c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em ch\u00e2u b\u00e1u v\u00e0 \u0111\u1ed3 k\u1ef3 l\u1ea1 hi\u1ebfn t\u1eb7ng, nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i. Khi tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, trong r\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i cu\u1ed1n s\u00e1ch tranh m\u00e0 th\u00f4i. Vua t\u1eebng h\u1ecfi thong th\u1ea3 T\u00e0o B\u00e2n v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c quan thi\u1ec7n h\u1ea1nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n ch\u1ec9 gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, vi\u1ec7c th\u1ea9m tra quan l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a th\u1ea7n.\"<\/i> Vua c\u1ed1 h\u1ecfi, B\u00e2n ch\u1ec9 ti\u1ebfn c\u1eed Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng. Vua nghe n\u00f3i Ngh\u0129a Lu\u00e2n c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o trong s\u1ea1ch v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i, b\u00e8n \u0111\u1ec1 b\u1ea1t s\u1eed d\u1ee5ng.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Gi\u00e1m \u00e1p b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i bu\u00f4n b\u00e1n mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec1u giao v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t x\u1eed theo lu\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n t\u1ea5u l\u00ean danh s\u00e1ch m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. L\u1ea1i sai Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh \u1edf Trung th\u01b0 ph\u00fac kh\u1ea3o, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7, b\u00e8n ban cho h\u1ecdc v\u1ecb C\u1eadp \u0111\u1ec7.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n xem th\u1ea5y \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 x\u1eed t\u1ed9i ph\u1ea1t t\u00f9 lao d\u1ecbch, ngo\u00e0i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u1edf T\u01b0\u1edbng t\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c[footnote]ch\u1eef '\u0111\u01b0a' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean v\u0103n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 4-1 v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 168, ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p b\u1ed5 sung[\/footnote]. Gi\u00e1m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c N\u1ed9i t\u00e1c s\u1ee9[footnote] ch\u1eef 'n\u1ed9i' v\u00e0 't\u00e1c' trong nguy\u00ean v\u0103n b\u1ecb \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c c\u01a1 quan T\u1ea3 hi\u1ec7u, H\u1eefu hi\u1ec7u, Trung hi\u1ec7u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c lao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u do c\u00e1c c\u01a1 quan n\u00e0y \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1eed d\u1ee5ng lao d\u1ecbch n\u1eefa. N\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 c\u1ea7n cung c\u1ea5p n\u01b0\u1edbc l\u1eeda, th\u00ec c\u00f3 quan cung c\u1ea5p c\u1ee7a b\u1ea3n ty lo. Xin l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 sau khi x\u1eed t\u1ed9i ph\u1ea1t t\u00f9 lao d\u1ecbch theo th\u1ec3 th\u1ee9c quy \u0111\u1ecbnh[footnote]ch\u1eef 'sau' trong nguy\u00ean v\u0103n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u1ecbch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 c\u00e1c x\u01b0\u1edfng th\u1ee7 c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nT\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, nh\u1eefng quan vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u1ea1i bi\u00ean qu\u1ea3n, ho\u1eb7c giao cho c\u00e1c hi\u1ec7u qu\u00e2n qu\u1ea3n l\u00fd. Nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c khoan h\u1ed3ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u xa x\u00f4i, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 th\u00ec di chuy\u1ec3n g\u1ea7n h\u01a1n, mi\u1ec5n kh\u1ecfi qu\u00e2n t\u1ecbch. Ph\u00e0m nh\u1eefng quan vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u1eed, c\u00f3 khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f3 khi \u0111\u01b0\u1ee3c giao l\u1ea1i c\u00f4ng vi\u1ec7c, n\u1ebfu t\u1ed9i tham nh\u0169ng n\u1eb7ng, th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i; ho\u1eb7c x\u1eed ph\u1ea1t gi\u00e1ng ch\u1ee9c, t\u1eeb n\u01a1i xa d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n v\u1ec1 g\u1ea7n, tr\u1ea3i qua ba b\u1ed1n l\u1ea7n \u00e2n x\u00e1, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i, nh\u1eb1m c\u1ea3nh c\u00e1o nh\u1eefng k\u1ebb tham lam v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn ph\u1ea9m c\u00e1ch quan l\u1ea1i.\r\n\r\n[21] T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n ph\u00e1n Tam T\u01b0 Tri\u1ec7u Bi\u1ec1n, t\u00ednh t\u00ecnh n\u00f3ng n\u1ea3y, th\u1eb3ng th\u1eafn, th\u01b0\u1eddng tr\u00e1i \u00fd Vua, nh\u01b0ng Vua v\u1eabn r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng tha th\u1ee9. \u00d4ng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, b\u00e8n c\u00e1o b\u1ec7nh ch\u00e2n, xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Bi\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c ph\u00e1n.\r\n\r\n<i>(Truy\u1ec1n r\u1eb1ng Bi\u1ec1n \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c Ph\u1ed5 t\u01b0 l\u1ee3i mua g\u1ed7 l\u1edbn \u1edf T\u1ea7n, L\u0169ng, l\u00e9n t\u1ea5u l\u00ean Vua. S\u1ee3 Ph\u1ed5 bi\u1ebft, n\u00ean xin t\u1eeb ch\u1ee9c. X\u00e9t n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u01b0, Vua m\u1edbi nghe vi\u1ec7c Ph\u1ed5 t\u01b0 l\u1ee3i bu\u00f4n g\u1ed7 l\u1edbn, li\u1ec1n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i Ph\u1ed5, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn Bi\u1ec1n b\u1ecf ch\u1ee9c Tam T\u01b0? N\u0103m sau, L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng l\u00e9n t\u1ea5u, Ph\u1ed5 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, c\u00f2n Bi\u1ec1n th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb g\u00ec. \u0110\u00e2y h\u1eb3n l\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn Ph\u1ed5, ch\u1ec9 v\u00ec th\u00f9 ri\u00eang ghen gh\u00e9t Ph\u1ed5 n\u00ean t\u1ef1 xin t\u1eeb ch\u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i. Vi\u1ec7c bu\u00f4n g\u1ed7 x\u1ea3y ra sau \u0111\u00f3 5 n\u0103m, truy\u1ec7n nh\u1ea7m l\u1eabn g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[22] C\u00f9ng ng\u00e0y, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ngh\u0129a Th\u00e0nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c qu\u00e2n s\u1ef1, ra l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e8m pha r\u1eb1ng Tr\u1ecdng U\u00e2n t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y qu\u00e2n th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u00e2m ph\u00fac. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, mu\u1ed1n gi\u1ebft \u00f4ng, b\u00e8n h\u1ecfi \u00fd Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1eafc kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u1ec9 huy qu\u00e2n th\u00e2n t\u00edn, \u1eaft ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi giao ph\u00f3. N\u1ebfu Tr\u1ecdng U\u00e2n b\u1ecb gi\u1ebft v\u00ec l\u1eddi gi\u00e8m, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u s\u1ee3 t\u1ed9i, ai c\u00f2n d\u00e1m gi\u00fap B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ec9 huy n\u1eefa?\"<\/i> Vua v\u1eabn ch\u01b0a ngu\u00f4i gi\u1eadn, Ph\u1ed5 khuy\u00ean gi\u1ea3i th\u00eam, Vua nghe theo, ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh cho Tr\u1ecdng U\u00e2n \u0111i tr\u1ea5n gi\u1eef. Tr\u1ecdng U\u00e2n bi\u1ebft Ph\u1ed5 c\u1ee9u m\u00ecnh, h\u00f4m sau \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Ph\u1ed5 t\u1ea1 \u01a1n, nh\u01b0ng Ph\u1ed5 t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng g\u1eb7p.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Kh\u00e1nh Ch\u00e2u tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn gi\u00e1o thuy\u1ec1n tr\u00ec.\r\n\r\n[25] Th\u00e2m Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1t gi\u1eadn Ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o, b\u1eaft giam v\u00e0o ng\u1ee5c. H\u1ea1o t\u1ef1 nghi ng\u1edd, s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n t\u00edch tr\u1eef v\u0169 kh\u00ed ri\u00eang, \u0111\u1ecbnh ch\u1ea1y sang Khi\u1ebft \u0110an. Gia nh\u00e2n c\u1ee7a H\u1ea1o t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c, chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra, x\u00e9t ra \u0111\u00fang t\u1ed9i, \u0111\u00e1ng x\u1eed t\u1eed, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha ch\u1ebft. Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 3, n\u0103m Canh D\u1ea7n, \u0110\u1ea1t b\u1ecb t\u01b0\u1edbc danh hi\u1ec7u, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o.\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, phong Ti\u1ec1n An qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 l\u00e0m Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, quan huy\u1ec7n mua g\u1ed7 \u1edf Quan Trung, c\u00e1c qu\u1eadn h\u00e0ng n\u0103m xu\u1ea5t ra h\u00e0ng ngh\u00ecn v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n m\u01b0\u1ee3n, quan l\u1edbn l\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n su\u1ea5t ph\u1ea7n, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n. Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 \u1edf \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y. Sau \u0111\u00f3, d\u00e2n c\u00e1c qu\u1eadn kh\u00e1c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 t\u1ed1 c\u00e1o quan l\u1edbn thu ti\u1ec1n su\u1ea5t ph\u1ea7n, \u0111\u1ec1u b\u1ecb truy thu \u0111\u1ec1n b\u00f9. Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, m\u1ed9t th\u1eddi gian sau, c\u00f3 d\u00e2n d\u00e2ng th\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p l\u1ea5y con g\u00e1i h\u1ecd l\u00e0m thi\u1ebfp, l\u1ea1i c\u00f2n c\u01b0\u1edbp h\u01a1n b\u1ed1n ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n.\r\n\r\nVua g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ebfn v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, l\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, d\u00e2n t\u00ecnh ra sao?\"<\/i> \u0110\u00e1p: <i>\"Kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n.\"<\/i> <i>\"Sau khi \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> \u0110\u00e1p: <i>\"Sau khi \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"V\u1eady th\u00ec Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 \u0111\u00e3 c\u1ee9u m\u1ea1ng d\u00e2n Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u01a1n \u1ea5y l\u1edbn l\u1eafm. D\u00f9 \u00f4ng ta c\u00f3 l\u1ea5y con g\u00e1i ng\u01b0\u01a1i, sao ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i o\u00e1n? Nay ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n h\u1ea1 b\u1ec7 \u00f4ng ta, ta c\u1ea7n g\u00ec ti\u1ebfc \u00f4ng ta? Ch\u1ec9 ti\u1ebfc d\u00e2n Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u m\u00e0 th\u00f4i. Nay ta s\u1ebd nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u1eafc nh\u1edf Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, \u00f4ng ta ch\u1eafc kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e1i ph\u1ea1m. Con g\u00e1i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng gi\u00e1 bao nhi\u00eau?\"<\/i> \u0110\u00e1p: <i>\"N\u0103m tr\u0103m quan.\"<\/i> Vua li\u1ec1n sai quan tr\u1ea3 ti\u1ec1n v\u00e0 cho v\u1ec1.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u m\u1eb9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e0 l\u1ea1y t\u1ea1 t\u1ed9i r\u1eb1ng: <i>\"Thi\u1ebfp \u1edf kinh \u0111\u00f4, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec.\"<\/i> Vua l\u1ea1i ban cho b\u00e0 v\u1ea1n quan, b\u1ea3o \u0111\u01b0a cho Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, sai tr\u1ea3 l\u1ea1i ti\u1ec1n \u0111\u00e3 l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n. Vua b\u1ea3o b\u00e0: <i>\"H\u00e3y b\u1ea3o con ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu thi\u1ebfu ti\u1ec1n c\u1ea7n ti\u1ec1n, ph\u1ea3i xin ta, \u0111\u1eebng l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n.\"<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 li\u1ec1n s\u1ee3 h\u00e3i, t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ed1ng thanh li\u00eam c\u1ea9n tr\u1ecdng. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, \u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00ec ch\u00ednh t\u00edch. \u00d4ng tr\u1ea5n nh\u1eadm Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m, n\u00ean \u0111\u1eddi sau g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u <i>(theo 'Quy \u0111i\u1ec1n l\u1ee5c' c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu th\u00ec vi\u1ec7c \u0111o\u1ea1t con g\u00e1i d\u00e2n l\u00e0 c\u1ee7a L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau. X\u00e9t r\u1eb1ng, H\u00e1n Si\u00eau \u1edf Quan Nam, d\u00e2n l\u1eadp bia ca ng\u1ee3i, ch\u1eafc kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, nay theo 'K\u00fd v\u0103n')<\/i>.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua ra chi\u1ebfu, y\u00eau c\u1ea7u H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham tri trong cung, c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 kinh quan ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c quan th\u01b0\u1eddng tham tri.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, l\u01b0u h\u1eadu, quan s\u00e1t s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed9 m\u00ecnh c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, ki\u1ebfn th\u1ee9c xu\u1ea5t ch\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i; ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, th\u1ee9 s\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, sung ch\u1ee9c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129. Khu m\u1eadt s\u1ee9, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i b\u1ea3o L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i ph\u00f3.\r\n\r\n[30] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1eafn cung.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, qu\u00e1n Ki\u1ebfn Long x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n.\r\n\r\n[32] Thi\u1ebft l\u1eadp qu\u00e2n C\u1ea3m Ngh\u0129a \u1edf ch\u00e2u Di\u1ec7u.\r\n\r\n[33] Huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n \u0110\u1ea1o Giang l\u00e0 Nguy\u00ean Ti\u1ec3n v\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 Qu\u00e1ch Tri\u1ec7t v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00e1c thu\u1ed9c l\u1ea1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ch\u00e2u Tr\u1ea5n b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 chi\u00eau thu tr\u1ea1i Th\u1ea1ch B\u1ed3n c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Ng\u00f4n Ch\u01b0\u01a1ng d\u1eabn theo tr\u1ea1i \u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.\r\n\r\n[36] Th\u00e1ng n\u00e0y, n\u0103m ng\u00f4i sao t\u1ee5 l\u1ea1i nh\u01b0 chu\u1ed7i ng\u1ecdc, \u1edf ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb Gi\u00e1ng L\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1eadu Nghi\u1ec5m c\u00f9ng v\u1edbi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, D\u01b0\u01a1ng Huy Chi v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Hi\u1ec3n \u0110\u1ea5t nh\u00e0 Chu, c\u00f9ng l\u00e0m gi\u00e1n quan. Nghi\u1ec5m gi\u1ecfi v\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n l\u1ecbch ph\u00e1p, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Huy Chi r\u1eb1ng: <i>\"N\u0103m \u0110inh M\u00e3o, n\u0103m sao t\u1ee5 \u1edf Khu\u00ea, t\u1eeb \u0111\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh, hai ng\u01b0\u1eddi Th\u1eadp di nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, c\u00f2n ta th\u00ec kh\u00f4ng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo truy\u1ec7n H\u00e0n Hi T\u1ea3i trong 'Qu\u1ed1c s\u1eed', Khu\u00ea tinh ch\u1ee7 v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i thu\u1ed9c ph\u00e2n d\u00e3 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc L\u1ed7. L\u00fac \u1ea5y Th\u00e1i T\u00f4ng tr\u1ea5n gi\u1eef Duy\u1ec5n H\u1ea3i, l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o th\u00e1i b\u00ecnh cho Trung Qu\u1ed1c. X\u00e9t r\u1eb1ng, v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Ki\u1ebfn Long nguy\u00ean ni\u00ean, Th\u00e1i T\u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai th\u00ec nh\u1eadn ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi sai 'th\u00e1ng 2 ng\u00e0y 7'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed', quy\u1ec3n 1, b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5, v\u00e0 quy\u1ec3n 2 s\u00e1ch n\u00e0y, Tri\u1ec7u Quang Ngh\u0129a nh\u1eadn ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, nay theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eed \u0111\u00ednh ch\u00ednh.[\/footnote], sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00fac \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ea5n gi\u1eef Duy\u1ec5n H\u1ea3i? Truy\u1ec7n n\u00e0y nh\u1ea7m v\u1eady.)<\/i>\r\n\r\n[37] M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ebf th\u01b0, ti\u1ebfn s\u0129, c\u1eedu kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ef1 quan s\u01a1 c\u1ea5p. L\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ebf l\u1ec7nh, c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ebf, \u1ee8ng, \u0110\u00e0o, tuy\u1ec3n c\u00e1c K\u00fd l\u1ee5c ph\u00ea ph\u00e1n th\u00e0nh ch\u1ee9c s\u1ef1 quan \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nay L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n d\u00f9ng c\u1ef1u ti\u1ebfn s\u0129 L\u00fd T\u00fac \u1edf Khai Phong \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd \u1edf qu\u00e2n B\u1ea3o Thu\u1eadn ti\u1ebft \u0111\u1ed9, tr\u00e1i v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, xin tu\u00e2n theo khu\u00f4n ph\u00e9p x\u1eed ph\u1ea1t.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Chuy\u1ec7n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed5 t\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ef1', nh\u01b0ng b\u1ea3n ch\u00ed c\u00f3 \u0111\u00f4i ch\u00fat kh\u00e1c bi\u1ec7t.)<\/i>\r\n\r\n[38] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai c\u00e1c quan Th\u1ecb lang hai t\u1ec9nh, Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp hi\u1ec1n c\u1ea7n ch\u00ednh thay nhau canh g\u00e1c t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, c\u00f9ng nhau \u0111\u00e0m \u0111\u1ea1o, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam m\u1edbi ngh\u1ec9. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 r\u1ea5t th\u00e0nh k\u00ednh v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u00e0n v\u1ec1 Ph\u1eadt ph\u00e1p, nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 cho x\u00e2y ch\u00f9a trong cung, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m t\u0103ng ni, c\u00e1c cung n\u1eef t\u1eeb \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t gia l\u00e0m ni c\u00f4. Sau khi thi\u1ebft tri\u1ec1u, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 m\u1eb7c \u00e1o c\u00e0 sa t\u1ee5ng kinh, l\u1ec5 b\u00e1i t\u1eadn t\u1ee5y, kh\u00f4ng h\u1ec1 m\u1ec7t m\u1ecfi. C\u00f3 t\u0103ng nh\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m, quan ch\u1ee9c xin x\u1eed theo lu\u1eadt, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eebng ph\u1ea1t t\u1ee9c l\u00e0 chi\u1ec1u theo d\u1ee5c v\u1ecdng c\u1ee7a h\u1eafn v\u1eady.\"<\/i> B\u00e8n cho l\u1ea1y Ph\u1eadt ba tr\u0103m l\u1ea7n r\u1ed3i tha t\u1ed9i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1p, trang tr\u00ed xa x\u1ec9, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 ch\u00ea tr\u00e1ch. Nh\u00e0 s\u01b0 n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ea5y trong Kinh Hoa Nghi\u00eam r\u1eb1ng Ph\u1eadt c\u0169ng gi\u00e0u sang \u01b0?\"<\/i> Ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, Ph\u1eadt s\u1ef1 c\u00e0ng h\u01b0ng th\u1ecbnh. L\u00fac \u1ea5y, nhi\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u0169ng \u0103n chay gi\u1eef gi\u1edbi \u0111\u1ec3 th\u1edd Ph\u1eadt, duy c\u00f3 Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n T\u1eeb Huy\u1ec1n l\u00e0 kh\u00f4ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i r\u1ea5t m\u00ea t\u00edn vi\u1ec7c qu\u1ef7 th\u1ea7n.\r\n\r\n<i>(T\u1eeb Huy\u1ec1n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed9i K\u00ea. Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6, ng\u01b0\u1eddi To\u00e0n Ti\u00eau.)<\/i>\r\n\r\n[39] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ki\u1ec3m tra 126 ng\u01b0\u1eddi trong \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd, ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u V\u1eadn, T\u1ec1, K\u00fd, B\u00e1c, \u0110\u1ee9c, Th\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n.\r\n\r\n[41] C\u1ea5p s\u1ef1 trung ng\u01b0\u1eddi Khai Phong l\u00e0 M\u00e3 S\u0129 Nguy\u00ean v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh vi\u1ec7c, Ngh\u0129a Lu\u00e2n n\u00f3i chuy\u1ec7n m\u00e0 qu\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd S\u0129 Nguy\u00ean, S\u0129 Nguy\u00ean c\u00e1o t\u1eeb ra v\u1ec1 r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0: <i>\"Ta l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i g\u1ea7n g\u0169i trong \u0111\u00e0i t\u1ec9nh m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb quan r\u1ed3i.\"<\/i> Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, S\u0129 Nguy\u00ean b\u00e8n xin ngh\u1ec9.\r\n\r\n[42] C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eeb khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong hai v\u00f9ng Xuy\u00ean, H\u1ea1p, \u0111\u00e3 ban b\u1ed1 b\u1ed9 lu\u1eadt H\u00ecnh th\u1ed1ng v\u00e0 s\u1eafc l\u1ec7nh bi\u00ean so\u1ea1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u trong v\u00f9ng qu\u1ea3n h\u1ea1t, trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u ghi r\u00f5 chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 3 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3 v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1ec1 vi\u1ec7c k\u1ebft \u00e1n. Th\u1ebf nh\u01b0ng, quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u l\u01a1 l\u00e0, ch\u1eb3ng ai tu\u00e2n theo. Khi x\u1eed c\u00e1c tr\u1ecdng t\u1ed9i, ch\u1ec9 vi\u1ebft \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i qu\u00fd m\u1edbi d\u00e2ng l\u00ean. Trong t\u1edd t\u00e2u ch\u1ec9 n\u00f3i vi\u1ec7c x\u1eed tr\u1ea3m ho\u1eb7c l\u01b0u \u0111\u00e0y, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u00e1p d\u1ee5ng. K\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i \u00e1c ngh\u1ecbch m\u00e0 v\u1eabn d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t tr\u1ea3m. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 do t\u1eeb khi binh \u0111ao n\u1ed5i l\u00ean, v\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a y\u00ean, n\u00ean t\u1ea1m d\u00f9ng quy\u1ec1n bi\u1ebfn \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e k\u1ebb x\u1ea5u. Nay \u0111\u00e3 th\u00e1i b\u00ecnh, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i? Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh nghi\u00eam kh\u1eafc cho c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, H\u1ea1p ph\u1ea3i tu\u00e2n theo c\u00f4ng ph\u00e1p, k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng tu\u00e2n th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1c quan x\u00e9t x\u1eed.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed d\u00f9 kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed. T\u1eeb nay, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o gi\u00e1 tr\u1ecb t\u00e0i v\u1eadt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i.\"<\/i>\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, L\u0103ng Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 V\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, do t\u1ed9i v\u01a1 v\u00e9t c\u1ee7a c\u1ea3i trong b\u1ed9 h\u1ea1 c\u1ee7a m\u00ecnh. L\u0103ng Ch\u00e2u c\u00f3 gi\u1ebfng L\u0103ng, th\u1eddi n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5y Th\u1ee5c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1m, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n c\u00e2n mu\u1ed1i. N\u0103m Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1ee9 23, mi\u1ec7ng gi\u1ebfng s\u1ee5p l\u1edf, kh\u00ed \u0111\u1ed9c b\u1ed1c l\u00ean nh\u01b0 kh\u00f3i, th\u1ee3 n\u1ea5u mu\u1ed1i d\u00f9ng d\u00e2y th\u1ea3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ch\u1ebft. Sau \u0111\u00f3 gi\u1ebfng c\u00e0ng b\u1ecb t\u1eafc, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f3 ki\u1ebfm mu\u1ed1i \u0103n. Th\u00f4ng ph\u00e1n, H\u1ef1u T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Gi\u1ea3 Li\u1ec5n m\u1edbi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb kh\u01a1i th\u00f4ng gi\u1ebfng. Th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y s\u1ebd x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn long m\u1ea1ch c\u1ee7a gi\u1ebfng, d\u00e2n phu kh\u00f4ng d\u00e1m xu\u1ed1ng. Gi\u1ea3 Li\u1ec5n t\u1ef1 c\u1ea7m mai x\u1ebbng \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c \u0111\u00e0o, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc. Gi\u1ebfng n\u00e0y nguy\u00ean s\u00e2u n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e0o v\u00e0o \u0111\u00e1, ch\u00ednh gi\u1eefa g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u1ec3u \u00c1nh Kh\u1ea9u, tr\u00ean Ti\u1ec3u \u00c1nh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u1ed7 nam v\u00e0 b\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1. L\u00fac \u0111\u1ea7u m\u1ed7i ng\u00e0y n\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ba tr\u0103m c\u00e2n mu\u1ed1i, sau t\u0103ng d\u1ea7n l\u00ean ba ng\u00e0n s\u00e1u tr\u0103m c\u00e2n. Gi\u1ea3 Li\u1ec5n d\u00e2ng s\u1ef1 vi\u1ec7c l\u00ean, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Tri ch\u00e2u s\u1ef1. Sau, \u00f4ng m\u1ea5t t\u1ea1i ch\u1ee9c, d\u00e2n ch\u00e2u v\u1ebd t\u01b0\u1ee3ng th\u1edd.\r\n\r\n<i>(Theo 'K\u1ef3 C\u1ef1u Truy\u1ec1n', Gi\u1ea3 Li\u1ec5n l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n L\u0103ng Ch\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u t\u1ea1i th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 3. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 5, V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, Gi\u1ea3 Li\u1ec5n nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri L\u0103ng Ch\u00e2u. C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 k\u1ebf nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3. Nay ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c s\u1eeda gi\u1ebfng, ph\u1ee5 ch\u00e9p sau s\u1ef1 vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.)<\/i>\r\n\r\n[45] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 h\u1ed9i c\u1ea7u th\u1ea7n, t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111ua thuy\u1ec1n v\u00e0 l\u1eadp h\u1ed9i t\u1ebf tr\u1eddi m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft gi\u1eef nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m.\r\n\r\n[46] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u1ee7 H\u01b0ng Nguy\u00ean, huy\u1ec7n Tam Tuy\u1ec1n tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban qu\u1ea7n \u00e1o cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u1edf kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[48] Ch\u00e2u Tr\u1ea5n b\u00e1o r\u1eb1ng ch\u1ec9 huy s\u1ee9 chi\u00eau thu c\u1ee7a tr\u1ea1i H\u1ed3ng \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Ph\u00e0n Huy \u0111\u00e3 gi\u1ebft gi\u00e1m qu\u00e2n Th\u00e0nh Chi\u00eau c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111em tr\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.\r\n\r\n[49] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, nh\u1eadt th\u1ef1c x\u1ea3y ra.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c th\u00f4ng ph\u00e1n, ki\u1ec1m h\u1ea1t v\u00e0 \u0111\u00f4 gi\u00e1m s\u1ee9 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn th\u00eam ti\u1ec1n c\u1ee7a do quan ch\u00e2u c\u1ea5p ngo\u00e0i l\u1ec7.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng ch\u00f9a Ki\u1ebfn Long, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Phi Long.\r\n\r\n[52] Tri ch\u00e2u Thi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n \u0110\u00f4 thu gom c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda c\u1ed1ng ph\u1ea9m, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho Nh\u00e2n \u0110\u00f4 tr\u1ea3 l\u1ea1i ti\u1ec1n cho d\u00e2n. <i>(Nh\u00e2n \u0110\u00f4, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u)<\/i>.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, tri s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ed9 l\u1ea1c Nam Ninh ch\u00e2u \u1edf T\u00e2y Nam Phi\u00ean l\u00e0 Long Ng\u1ea1n Thao \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong Ng\u1ea1n Thao l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed Nam Ninh ch\u00e2u ki\u00eam s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ed9 l\u1ea1c. L\u1ea1i phong V\u0169 T\u00e0i, con trai c\u1ee7a Thu\u1eadn H\u00f3a v\u01b0\u01a1ng[footnote]Ch\u1eef 't\u1eed' trong 'V\u0169 T\u00e0i, con trai c\u1ee7a Thu\u1eadn H\u00f3a v\u01b0\u01a1ng' t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, thi\u00ean Phi\u00ean Di 5\/10, v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed, quy\u1ec3n 2, Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 b\u1ed5 sung. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.[\/footnote] l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, em trai c\u1ee7a V\u0169 T\u00e0i l\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c Kh\u1ea3i l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c ty giai. V\u01b0\u01a1ng t\u1eed Nh\u01b0\u1ee3c D\u1eadt c\u00f9ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf b\u1ed9 l\u1ea1c V\u0169 Long ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ty qua.\r\n\r\n[54] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, \u0111\u00fac \u1ea5n \u0110\u00f4 ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ng\u0169 Kh\u00ea ban cho ch\u00e2u Kh\u00ea.\r\n\r\n[55] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u thu gom t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng ch\u1edf v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 h\u1ee7y. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng h\u1ee7y n\u1eefa, l\u1ec7nh cho gi\u1eef l\u1ea1i n\u01a1i s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 th\u1edd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac th\u00eam.\r\n\r\n<i>(Chu Th\u1ebf T\u00f4ng t\u1eebng h\u1ee7y t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac ti\u1ec1n, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u1eadt gi\u00e1o cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea7u m\u1eaft t\u1ee7y n\u00e3o \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i cho ch\u00fang sinh, c\u00f2n kh\u00f4ng ti\u1ebfc, h\u00e1 l\u1ea1i ti\u1ebfc t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng?\"<\/i> T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea1i Bi b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u1edf Tr\u1ea5n ch\u00e2u r\u1ea5t linh thi\u00eang, khi h\u1ee7y, d\u00f9ng r\u00ecu \u0111\u1ee5c ng\u1ef1c m\u00e0 ph\u00e1. Th\u00e1i T\u1ed5 nghe chuy\u1ec7n n\u00e0y. Sau \u0111\u00f3, Th\u1ebf T\u00f4ng b\u1eafc chinh, b\u1ec7nh \u0111\u1ed9c ph\u00e1t n\u01a1i ng\u1ef1c, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 b\u00e1o \u1ee9ng. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eeb \u0111\u00f3 coi tr\u1ecdng Ph\u1eadt gi\u00e1o. Chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u1ea5y trong \u0110\u00e0m uy\u1ec3n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i>\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u00e2u khi thu thu\u1ebf hai kho\u1ea3n, l\u1ec7nh cho c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 ph\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m tra hai n\u01a1i, g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u th\u00eam.\r\n\r\n[57] \u1ea4t T\u1ef5, mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n n\u1ee3 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba c\u1ee7a 25 ch\u00e2u ph\u1ee7 bao g\u1ed3m Giang L\u0103ng.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb h\u1ea1 \u0111\u1ebfn thu, l\u0169 l\u1ee5t v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n g\u00e2y tai h\u1ecda, lo ng\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc d\u00e2n ch\u00fang s\u1ebd l\u01b0u l\u1ea1c. N\u00ean l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng quan khuy\u00ean d\u00e2n kh\u00f4ng di c\u01b0, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thi\u00ean tai s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Th\u00e1ng 8, quan ch\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Kinh H\u1ed3 n\u1ed9p thu\u1ebf, xin thu th\u00eam \u0111\u1ea7u t\u1eed ti\u1ec1n nh\u01b0 c\u00e1c qu\u1eadn trong n\u01b0\u1edbc. Chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[60] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Th\u1ee9 s\u1eed V\u1ecb Ch\u00e2u Ph\u1ea1m Nh\u00e2n D\u1ee5 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec t\u1ed9i che gi\u1ea5u ph\u1ea1m nh\u00e2n, gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Di\u1ec7u Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Nh\u00e2n D\u1ee5, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[61] Lang trung Ngu b\u1ed9 Tri\u1ec7u Nguy\u00ean Ch\u1ea5n, Th\u1eeba Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Cao Di\u00ean T\u1ef1 khi kh\u1ea3o th\u00ed trai lang, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch sai l\u1ec7ch. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Nguy\u00ean Ch\u1ea5n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Th\u01b0\u01a1ng b\u1ed9, Di\u00ean T\u1ef1 l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.\r\n\r\n<i>(Nguy\u00ean Ch\u1ea5n, Di\u00ean T\u1ef1, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Th\u00e1i t\u1eed B\u1ed9 T\u00e0i[footnote]Th\u00e1i t\u1eed B\u1ed9 T\u00e0i: 'B\u1ed9 T\u00e0i', trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 2, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'Phi\u00ean di' m\u1ee5c 5 ch\u01b0\u01a1ng 10 l\u1ea1i ghi l\u00e0 'V\u0169 T\u00e0i'. Xem l\u1ea1i ph\u1ea7n ghi ch\u00e9p trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', th\u1ea5y th\u00e1ng 7 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2, Th\u00e1i t\u1eed V\u0169 T\u00e0i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. Nghi r\u1eb1ng 'B\u1ed9 T\u00e0i' ch\u00ednh l\u00e0 'V\u0169 T\u00e0i'.[\/footnote] c\u00f9ng \u0111o\u00e0n s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, H\u1ea1 Ch\u00e2u t\u00e2u Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i u\u00fd ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, T\u00e2y B\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng L\u00fd Di H\u01b0ng qua \u0111\u1eddi. \u0110\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, truy phong H\u1ea1 V\u01b0\u01a1ng. Con \u00f4ng l\u00e0 H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3 Quang Du\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed t\u1ea1m qu\u1ea3n ch\u00e2u s\u1ef1.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu ph\u00f3 v\u1ec1 h\u01b0u S\u00e0i Th\u1ee7 L\u1ec5 qua \u0111\u1eddi. Sai Trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[66] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tr\u0103m th\u1ee3 d\u1ec7t g\u1ea5m. M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t L\u0103ng C\u1ea9m vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, sai Th\u01b0\u1eddng tham quan gi\u00e1m s\u00e1t.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Ph\u00e1n quan \u0110\u1ed9 chi H\u1ea7u Tr\u1eafc t\u00e2u: <i>\"Tam ty c\u00f3 24 \u00e1n, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u1ee5 tr\u00e1ch 6, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch 4, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u do \u0110\u1ed9 chi ph\u1ee5 tr\u00e1ch. T\u1eeb khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Kinh H\u1ed3 v\u00e0 T\u00e2y Th\u1ee5c, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e0ng nhi\u1ec1u, xin cho Tam ty c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch 8 \u00e1n.\"<\/i> Chi\u1ebfu ph\u00e1i Suy quan Tam ty Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n chia s\u1ebb vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00e1c \u00e1n c\u1ee7a \u0110\u1ed9 chi.\r\n\r\n<i>(Theo ghi ch\u00e9p c\u0169.)<\/i>\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u00ea ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 B\u00e0nh Do\u00e3n T\u00fac l\u00e0m B\u1ed9c ch\u00e2u \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ngh\u0129a qu\u00e2n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 B\u00e0nh Do\u00e3n Hi\u1ec1n l\u00e0m V\u1ec7 ch\u00e2u \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Tr\u00e2n ch\u00e2u l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Hi\u1ec3u l\u00e0m B\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9. B\u00e0nh Do\u00e3n T\u00fac v\u00e0 c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng v\u00f9ng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, th\u01b0\u1eddng gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 hai m\u1eb7t, n\u00ean nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ecd v\u00e0o tri\u1ec1u m\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ecd v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba.\r\n\r\n[69] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u1ea4t D\u1eadu, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang V\u00f4 Th\u1ee7 T\u1ed1 b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1ea5y thi\u1ebfp trong th\u1eddi k\u1ef3 tang cha l\u00e0 Chi\u00eau Du\u1ec7. Ch\u00e1u trai c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Nh\u1ea1c ch\u00e2u t\u01b0 ph\u00e1p tham qu\u00e2n Ch\u00ednh K\u1ec9 t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean Ch\u00ednh K\u1ec9 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 quan ch\u1ee9c.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u0103m v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng. Ban cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a.\r\n\r\n[71] Cung ph\u1ee5ng quan V\u0169 Nh\u00e2n H\u1ed1i, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Gi\u00e1m \u00e1p \u1edf Gia Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi oan n\u00ean b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, nh\u1eb1m ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn l\u1ec5 tri\u1ec1u y\u1ebft.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111\u1ed5i Kim Th\u1ee7y huy\u1ec7n th\u00e0nh Ho\u00e0i An qu\u00e2n.\r\n\r\n[74] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u thu h\u1ed3i c\u00e1c lo\u1ea1i ti\u1ec1n nh\u1ecf, ti\u1ec1n x\u1ea5u v\u00e0 ti\u1ec1n s\u1eaft g\u1ec9, gi\u1edbi h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u1ebft l\u00ean quan, n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eb9 t\u00f9y theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9, ai d\u00e1m \u0111\u00fac ti\u1ec1n ri\u00eang s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. L\u00fac \u1ea5y, Khai Phong ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u00fac trong d\u00e2n gian m\u1ed7i 10 \u0111\u1ed3ng ch\u1ec9 n\u1eb7ng 5,5 \u0111\u1ed3ng, lo\u1ea1i nh\u1ecf nh\u1ea5t ch\u1ec9 n\u1eb7ng 2,5 \u0111\u1ed3ng, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e1p ch\u1ebf, kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n.\r\n\r\n[75] L\u1ea1i c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n v\u1ea3i l\u1ee5a th\u00f4 k\u00e9m hay d\u00f9ng ph\u1ea5n tr\u1ed9n v\u00e0o thu\u1ed1c, n\u1ebfu quan l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Quy\u1ec1n tri H\u1ea1 ch\u00e2u L\u00fd Quang Du\u1ec7 l\u00e0m \u0110\u1ecbnh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n Ki\u1ebfn Ninh \u1edf L\u00e2n Ch\u00e2u. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu.\r\n\r\n[78] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111ang \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c ch\u1ee9c v\u1ee5.\r\n\r\n[79] Ban \u00e2n x\u00e1 mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf h\u1ea1 c\u1ee7a 37 ch\u00e2u, ph\u1ee7 \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean.\r\n\r\n[80] N\u0103m \u0111\u00f3, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Xuy\u00ean, Thi\u1ec3m c\u1eed c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, th\u00f4ng ph\u00e1n ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, m\u1ed7i n\u0103m th\u01b0\u1eddng t\u1eeb n\u0103m \u0111\u1ebfn s\u00e1u l\u1ea7n, m\u1ed7i s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng tr\u0103m d\u00e2n phu. Quan l\u1ea1i nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c gian tr\u00e1, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y b\u1edbt thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, n\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu b\u1ed5. Tri ch\u00e2u, Th\u00e1i t\u1eed T\u00e2n kh\u00e1ch Bi\u00ean Quang Ph\u1ea1m t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c, xin d\u00f9ng qu\u00e2n ch\u00e2u thay cho d\u00e2n, quan c\u1ea5p d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i, d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u00f9ng 1, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn tri\u1ec1u nghi, n\u00e2ng v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 l\u00ean h\u00e0ng trong Long tr\u00ec, tr\u00ean c\u1ea3 Kim Ng\u00f4 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Theo l\u1ec7 c\u0169, nh\u1eefng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u1edf d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng khanh, gi\u00e1m, nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch thay \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u Khai Phong, \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, V\u1eadn, Thi\u1ec1n, Ho\u1ea1t, M\u1ea1nh, B\u1ed9c, T\u1ec1, Truy, Th\u01b0\u01a1ng, L\u1ec7, T\u00e2n, \u0110\u1ee9c, Ho\u00e0i, B\u00e1c, V\u1ec7, Tr\u1ecbnh ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c H\u00e0 \u0111\u00ea s\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00e2u m\u00ecnh.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng H\u00e1n Anh b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn nha m\u00f4n ch\u00e2u Th\u00e1i, v\u00ec t\u1ed9i l\u00fac l\u00e0m Gi\u00e1m \u00e1p \u1edf T\u00e2n T\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ea1o quan.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ra chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e3i nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh v\u1ec1 kinh v\u00e0 mi\u1ec5n th\u1ee7 tuy\u1ec3n ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, chia ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n d\u00e2n \u0111inh t\u1eeb c\u00e1c huy\u1ec7n v\u00f9ng kinh s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u00ea. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7 h\u00e0ng n\u0103m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 ho\u00e0n th\u00e0nh v\u00e0o cu\u1ed1i xu\u00e2n.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, ban cho d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2y Xuy\u00ean gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf h\u1ea1 n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[7] Ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng, do th\u1eddi b\u00ecnh, m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, n\u00ean t\u0103ng s\u1ed1 ng\u00e0y th\u1eafp \u0111\u00e8n trong d\u1ecbp Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean l\u00ean th\u00e0nh n\u0103m \u0111\u00eam.<\/p>\n<p>[8] Ban \u0111\u1ea7u, L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n: <i>&#8220;Ta nghe x\u01b0a nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef tr\u1ecdn c\u00f4ng danh, ta mu\u1ed1n xin c\u00e1o b\u1ec7nh v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, may ra tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed1i h\u1eadn.&#8221;<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean: <i>&#8220;Nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea7y r\u1eaby, kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng r\u1eddi \u0111i.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n b\u00e8n th\u00f4i. Sau \u0111\u00f3, b\u1ec1 t\u00f4i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang Ng\u1ee5y Th\u1ee5c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed1 c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c khi ph\u00e1 Th\u1ee5c \u0111\u00e3 c\u01b0\u1ee1ng \u0111o\u1ea1t con g\u00e1i, ng\u1ecdc l\u1ee5a, t\u1ef1 \u00fd m\u1edf kho ph\u1ee7, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a c\u1ea3i c\u00f9ng nhi\u1ec1u vi\u1ec7c phi ph\u00e1p kh\u00e1c.<\/p>\n<p>S\u1ee9 gi\u1ea3 m\u1ed7i khi t\u1eeb Th\u1ee5c v\u1ec1 tri\u1ec1u, Vua h\u1ecfi han, \u0111\u1ec1u n\u1eafm r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh. Do \u0111\u00f3, Vua cho tri\u1ec7u h\u1ed3i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng l\u00fac, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Vua ch\u1ea5t v\u1ea5n, Nh\u00e2n Thi\u1ec7m li\u1ec1n \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, hy v\u1ecdng t\u1ef1 gi\u1ea3i tho\u00e1t, nh\u01b0ng Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eadn k\u1ef9 n\u1eef c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u00ecnh Khu\u00ea, m\u1edf kho Phong \u0110\u1ee9c l\u1ea5y v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00f3 sao?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m ho\u1ea3ng s\u1ee3, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1p.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng m\u1edbi l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng mu\u1ed1n giao h\u1ecd cho ng\u1ee5c l\u1ea1i, b\u00e8n l\u1ec7nh Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 b\u1eaft V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o ra \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t. T\u1ed5ng c\u1ed9ng nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t v\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm l\u00ean t\u1edbi 64 v\u1ea1n 4.800 quan ti\u1ec1n, ch\u01b0a k\u1ec3 nh\u1eefng b\u00e1u v\u1eadt trong cung Th\u1ee5c v\u00e0 kho ngo\u1ea1i ph\u1ee7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p<a class=\"footnote\" title=\"m\u1ed9t ch\u1eef 'gi\u1ea3' trong c\u00e2u n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 m\u1ea5t, nay d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n C\u00e1c m\u00e0 th\u00eam v\u00e0o.\" id=\"return-footnote-97-1\" href=\"#footnote-97-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>. L\u1ea1i x\u00e9t vi\u1ec7c t\u1ef1 \u00fd kh\u1ea5u tr\u1eeb ti\u1ec1n trang b\u1ecb c\u1ee7a binh s\u0129, gi\u1ebft h\u00e0ng binh khi\u1ebfn gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ec7nh Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1eadp h\u1ee3p b\u00e1ch quan \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, b\u00e0n t\u1ed9i c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, b\u00e1ch quan d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, thi\u1ebft l\u1eadp S\u00f9ng Ngh\u0129a qu\u00e2n \u1edf T\u00f9y Ch\u00e2u, Chi\u00eau H\u00f3a qu\u00e2n \u1edf Kim Ch\u00e2u. L\u1ea5y Trung v\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m S\u00f9ng Ngh\u0129a L\u01b0u h\u1eadu, V\u0169 t\u00edn Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 B\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m Chi\u00eau H\u00f3a L\u01b0u h\u1eadu. Khu m\u1eadt Ph\u00f3 s\u1ee9, T\u1ea3 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m <i>(theo ghi ch\u00e9p trong &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed \u0110\u1ebf k\u1ef7&#8217; v\u00e0 &#8216;T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec3u&#8217;, \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.)<\/i> b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh nguy\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y r\u1eb1ng: nh\u1eefng ai t\u1eebng nh\u1eadn con g\u00e1i, ng\u1ef1a, v\u00e0ng l\u1ee5a t\u1eeb d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 s\u0129 \u0111\u1ea1i phu n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5 gi\u1ea3 <i>(t\u1ee9c n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c b\u1ecb xem l\u00e0 <i>&#8220;ng\u1ee5y&#8221;<\/i>)<\/i>, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ch\u1ee7 c\u0169; c\u00f2n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eadn nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3, s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb truy c\u1ee9u.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, phong N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ngh\u0129a Th\u00e0nh; Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ninh Giang L\u01b0u Quang Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i sang ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea5n An; Long ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c; H\u1ed5 ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd Ti\u1ebfn Khanh l\u00e0m B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o Thu\u1eadn. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n v\u00e0 L\u00fd Ti\u1ebfn Khanh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u00e0nh doanh m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng Quy Ch\u00e2u, theo L\u01b0u Quang Ngh\u0129a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c, l\u1ea1i kh\u00f4ng g\u00e2y nhi\u1ec5u vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00ednh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m khi \u1ea5y ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, ri\u00eang n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng ph\u1ee5 s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ec9 c\u00f3 T\u00e0o B\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft T\u00e0o B\u00e2n gi\u1ecfi \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng cho \u00f4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1eadu h\u0129nh. T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u m\u1eafc t\u1ed9i, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ea7n nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 y\u00ean l\u00f2ng? Th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00e2ng chi\u1ebfu.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Khanh c\u00f3 c\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ef1 khoe khoang. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u00fat l\u1ed7i nh\u1ecf n\u00e0o, V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m h\u00e1 l\u1ea1i gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho khanh sao? Th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eeb ch\u1ed1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fd Ti\u1ebfn Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng. Vua t\u1eebng \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169, \u0111\u1ee9ng b\u00ean b\u1edd xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn. B\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i qu\u00ean m\u00ecnh v\u00ec n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng ch\u1ebft l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 v\u1edbi ai c\u0169ng v\u1eady, n\u00f3i th\u00ec d\u1ec5 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Ti\u1ebfn Khanh \u0111\u00e1p: <i>&#8220;V\u1edbi th\u1ea7n, l\u1ec7nh ch\u1ebft th\u00ec ch\u1ebft v\u1eady.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n nh\u1ea3y xu\u1ed1ng h\u1ed3. Vua v\u1ed9i sai m\u1ea5y ch\u1ee5c th\u1ee7y c\u00f4ng v\u1edbt \u00f4ng l\u00ean, su\u00fdt th\u00ec ng\u1ea5t \u0111i. Vua khi\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u1ed1c s\u1ee9c li\u1ec1u m\u00ecnh, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua ban l\u1ee5a v\u00e0 th\u00f3c cho gia \u0111\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u0110\u00e0o v\u00e0 Cao Ng\u1ea1n Huy. K\u1ebf \u0110\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9. Kh\u00e2m T\u1ed9 t\u1eebng vu c\u00e1o K\u1ebf \u0110\u00e0o, Vua cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u K\u1ebf \u0110\u00e0o v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 h\u1ecfi t\u1ed9i, nh\u01b0ng \u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Vua m\u1edbi bi\u1ebft vi\u1ec7c \u00f4ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, n\u00ean c\u00f9ng Ng\u1ea1n Huy \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n th\u01b0\u1edfng d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi t\u1eed n\u1ea1n.<\/p>\n<p>[15] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, m\u00f9ng m\u1ed9t, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, r\u1ed3i ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, xem binh s\u0129 t\u1eadp b\u1eafn cung v\u00e0 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, l\u1ea5y T\u00e2y Xuy\u00ean chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. L\u00fac \u0111\u1ea7u, Ngh\u0129a Lu\u00e2n theo qu\u00e2n v\u00e0o Th\u00e0nh \u0110\u00f4, \u1edf m\u1ed9t m\u00ecnh t\u1ea1i ch\u00f9a, \u0103n chay, c\u00e1c quan c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5y Th\u1ee5c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em ch\u00e2u b\u00e1u v\u00e0 \u0111\u1ed3 k\u1ef3 l\u1ea1 hi\u1ebfn t\u1eb7ng, nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i. Khi tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, trong r\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i cu\u1ed1n s\u00e1ch tranh m\u00e0 th\u00f4i. Vua t\u1eebng h\u1ecfi thong th\u1ea3 T\u00e0o B\u00e2n v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c quan thi\u1ec7n h\u1ea1nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n ch\u1ec9 gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, vi\u1ec7c th\u1ea9m tra quan l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a th\u1ea7n.&#8221;<\/i> Vua c\u1ed1 h\u1ecfi, B\u00e2n ch\u1ec9 ti\u1ebfn c\u1eed Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng. Vua nghe n\u00f3i Ngh\u0129a Lu\u00e2n c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o trong s\u1ea1ch v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i, b\u00e8n \u0111\u1ec1 b\u1ea1t s\u1eed d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Gi\u00e1m \u00e1p b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i bu\u00f4n b\u00e1n mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec1u giao v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t x\u1eed theo lu\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n t\u1ea5u l\u00ean danh s\u00e1ch m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. L\u1ea1i sai Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh \u1edf Trung th\u01b0 ph\u00fac kh\u1ea3o, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7, b\u00e8n ban cho h\u1ecdc v\u1ecb C\u1eadp \u0111\u1ec7.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n xem th\u1ea5y \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 x\u1eed t\u1ed9i ph\u1ea1t t\u00f9 lao d\u1ecbch, ngo\u00e0i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u1edf T\u01b0\u1edbng t\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef '\u0111\u01b0a' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean v\u0103n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 4-1 v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 168, ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-97-2\" href=\"#footnote-97-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. Gi\u00e1m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c N\u1ed9i t\u00e1c s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'n\u1ed9i' v\u00e0 't\u00e1c' trong nguy\u00ean v\u0103n b\u1ecb \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-97-3\" href=\"#footnote-97-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c c\u01a1 quan T\u1ea3 hi\u1ec7u, H\u1eefu hi\u1ec7u, Trung hi\u1ec7u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c lao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u do c\u00e1c c\u01a1 quan n\u00e0y \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1eed d\u1ee5ng lao d\u1ecbch n\u1eefa. N\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 c\u1ea7n cung c\u1ea5p n\u01b0\u1edbc l\u1eeda, th\u00ec c\u00f3 quan cung c\u1ea5p c\u1ee7a b\u1ea3n ty lo. Xin l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 sau khi x\u1eed t\u1ed9i ph\u1ea1t t\u00f9 lao d\u1ecbch theo th\u1ec3 th\u1ee9c quy \u0111\u1ecbnh<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'sau' trong nguy\u00ean v\u0103n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u1ecbch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-97-4\" href=\"#footnote-97-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 c\u00e1c x\u01b0\u1edfng th\u1ee7 c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, nh\u1eefng quan vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u1ea1i bi\u00ean qu\u1ea3n, ho\u1eb7c giao cho c\u00e1c hi\u1ec7u qu\u00e2n qu\u1ea3n l\u00fd. Nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c khoan h\u1ed3ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u xa x\u00f4i, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 th\u00ec di chuy\u1ec3n g\u1ea7n h\u01a1n, mi\u1ec5n kh\u1ecfi qu\u00e2n t\u1ecbch. Ph\u00e0m nh\u1eefng quan vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u1eed, c\u00f3 khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f3 khi \u0111\u01b0\u1ee3c giao l\u1ea1i c\u00f4ng vi\u1ec7c, n\u1ebfu t\u1ed9i tham nh\u0169ng n\u1eb7ng, th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i; ho\u1eb7c x\u1eed ph\u1ea1t gi\u00e1ng ch\u1ee9c, t\u1eeb n\u01a1i xa d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n v\u1ec1 g\u1ea7n, tr\u1ea3i qua ba b\u1ed1n l\u1ea7n \u00e2n x\u00e1, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i, nh\u1eb1m c\u1ea3nh c\u00e1o nh\u1eefng k\u1ebb tham lam v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn ph\u1ea9m c\u00e1ch quan l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[21] T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n ph\u00e1n Tam T\u01b0 Tri\u1ec7u Bi\u1ec1n, t\u00ednh t\u00ecnh n\u00f3ng n\u1ea3y, th\u1eb3ng th\u1eafn, th\u01b0\u1eddng tr\u00e1i \u00fd Vua, nh\u01b0ng Vua v\u1eabn r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng tha th\u1ee9. \u00d4ng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, b\u00e8n c\u00e1o b\u1ec7nh ch\u00e2n, xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Bi\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c ph\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec1n r\u1eb1ng Bi\u1ec1n \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c Ph\u1ed5 t\u01b0 l\u1ee3i mua g\u1ed7 l\u1edbn \u1edf T\u1ea7n, L\u0169ng, l\u00e9n t\u1ea5u l\u00ean Vua. S\u1ee3 Ph\u1ed5 bi\u1ebft, n\u00ean xin t\u1eeb ch\u1ee9c. X\u00e9t n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u01b0, Vua m\u1edbi nghe vi\u1ec7c Ph\u1ed5 t\u01b0 l\u1ee3i bu\u00f4n g\u1ed7 l\u1edbn, li\u1ec1n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i Ph\u1ed5, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn Bi\u1ec1n b\u1ecf ch\u1ee9c Tam T\u01b0? N\u0103m sau, L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng l\u00e9n t\u1ea5u, Ph\u1ed5 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, c\u00f2n Bi\u1ec1n th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb g\u00ec. \u0110\u00e2y h\u1eb3n l\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn Ph\u1ed5, ch\u1ec9 v\u00ec th\u00f9 ri\u00eang ghen gh\u00e9t Ph\u1ed5 n\u00ean t\u1ef1 xin t\u1eeb ch\u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i. Vi\u1ec7c bu\u00f4n g\u1ed7 x\u1ea3y ra sau \u0111\u00f3 5 n\u0103m, truy\u1ec7n nh\u1ea7m l\u1eabn g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[22] C\u00f9ng ng\u00e0y, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ngh\u0129a Th\u00e0nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c qu\u00e2n s\u1ef1, ra l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e8m pha r\u1eb1ng Tr\u1ecdng U\u00e2n t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y qu\u00e2n th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u00e2m ph\u00fac. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, mu\u1ed1n gi\u1ebft \u00f4ng, b\u00e8n h\u1ecfi \u00fd Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1eafc kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u1ec9 huy qu\u00e2n th\u00e2n t\u00edn, \u1eaft ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi giao ph\u00f3. N\u1ebfu Tr\u1ecdng U\u00e2n b\u1ecb gi\u1ebft v\u00ec l\u1eddi gi\u00e8m, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u s\u1ee3 t\u1ed9i, ai c\u00f2n d\u00e1m gi\u00fap B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ec9 huy n\u1eefa?&#8221;<\/i> Vua v\u1eabn ch\u01b0a ngu\u00f4i gi\u1eadn, Ph\u1ed5 khuy\u00ean gi\u1ea3i th\u00eam, Vua nghe theo, ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh cho Tr\u1ecdng U\u00e2n \u0111i tr\u1ea5n gi\u1eef. Tr\u1ecdng U\u00e2n bi\u1ebft Ph\u1ed5 c\u1ee9u m\u00ecnh, h\u00f4m sau \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Ph\u1ed5 t\u1ea1 \u01a1n, nh\u01b0ng Ph\u1ed5 t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng g\u1eb7p.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Kh\u00e1nh Ch\u00e2u tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn gi\u00e1o thuy\u1ec1n tr\u00ec.<\/p>\n<p>[25] Th\u00e2m Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1t gi\u1eadn Ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o, b\u1eaft giam v\u00e0o ng\u1ee5c. H\u1ea1o t\u1ef1 nghi ng\u1edd, s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n t\u00edch tr\u1eef v\u0169 kh\u00ed ri\u00eang, \u0111\u1ecbnh ch\u1ea1y sang Khi\u1ebft \u0110an. Gia nh\u00e2n c\u1ee7a H\u1ea1o t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c, chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra, x\u00e9t ra \u0111\u00fang t\u1ed9i, \u0111\u00e1ng x\u1eed t\u1eed, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha ch\u1ebft. Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 3, n\u0103m Canh D\u1ea7n, \u0110\u1ea1t b\u1ecb t\u01b0\u1edbc danh hi\u1ec7u, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, phong Ti\u1ec1n An qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 l\u00e0m Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, quan huy\u1ec7n mua g\u1ed7 \u1edf Quan Trung, c\u00e1c qu\u1eadn h\u00e0ng n\u0103m xu\u1ea5t ra h\u00e0ng ngh\u00ecn v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n m\u01b0\u1ee3n, quan l\u1edbn l\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n su\u1ea5t ph\u1ea7n, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n. Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 \u1edf \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y. Sau \u0111\u00f3, d\u00e2n c\u00e1c qu\u1eadn kh\u00e1c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 t\u1ed1 c\u00e1o quan l\u1edbn thu ti\u1ec1n su\u1ea5t ph\u1ea7n, \u0111\u1ec1u b\u1ecb truy thu \u0111\u1ec1n b\u00f9. Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, m\u1ed9t th\u1eddi gian sau, c\u00f3 d\u00e2n d\u00e2ng th\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p l\u1ea5y con g\u00e1i h\u1ecd l\u00e0m thi\u1ebfp, l\u1ea1i c\u00f2n c\u01b0\u1edbp h\u01a1n b\u1ed1n ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ebfn v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, l\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, d\u00e2n t\u00ecnh ra sao?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1p: <i>&#8220;Kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n.&#8221;<\/i> <i>&#8220;Sau khi \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1p: <i>&#8220;Sau khi \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u1eady th\u00ec Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 \u0111\u00e3 c\u1ee9u m\u1ea1ng d\u00e2n Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u01a1n \u1ea5y l\u1edbn l\u1eafm. D\u00f9 \u00f4ng ta c\u00f3 l\u1ea5y con g\u00e1i ng\u01b0\u01a1i, sao ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i o\u00e1n? Nay ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n h\u1ea1 b\u1ec7 \u00f4ng ta, ta c\u1ea7n g\u00ec ti\u1ebfc \u00f4ng ta? Ch\u1ec9 ti\u1ebfc d\u00e2n Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u m\u00e0 th\u00f4i. Nay ta s\u1ebd nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u1eafc nh\u1edf Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, \u00f4ng ta ch\u1eafc kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e1i ph\u1ea1m. Con g\u00e1i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng gi\u00e1 bao nhi\u00eau?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1p: <i>&#8220;N\u0103m tr\u0103m quan.&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n sai quan tr\u1ea3 ti\u1ec1n v\u00e0 cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u m\u1eb9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e0 l\u1ea1y t\u1ea1 t\u1ed9i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Thi\u1ebfp \u1edf kinh \u0111\u00f4, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i ban cho b\u00e0 v\u1ea1n quan, b\u1ea3o \u0111\u01b0a cho Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, sai tr\u1ea3 l\u1ea1i ti\u1ec1n \u0111\u00e3 l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n. Vua b\u1ea3o b\u00e0: <i>&#8220;H\u00e3y b\u1ea3o con ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu thi\u1ebfu ti\u1ec1n c\u1ea7n ti\u1ec1n, ph\u1ea3i xin ta, \u0111\u1eebng l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 li\u1ec1n s\u1ee3 h\u00e3i, t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ed1ng thanh li\u00eam c\u1ea9n tr\u1ecdng. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, \u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00ec ch\u00ednh t\u00edch. \u00d4ng tr\u1ea5n nh\u1eadm Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m, n\u00ean \u0111\u1eddi sau g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u <i>(theo &#8216;Quy \u0111i\u1ec1n l\u1ee5c&#8217; c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu th\u00ec vi\u1ec7c \u0111o\u1ea1t con g\u00e1i d\u00e2n l\u00e0 c\u1ee7a L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau. X\u00e9t r\u1eb1ng, H\u00e1n Si\u00eau \u1edf Quan Nam, d\u00e2n l\u1eadp bia ca ng\u1ee3i, ch\u1eafc kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, nay theo &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua ra chi\u1ebfu, y\u00eau c\u1ea7u H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham tri trong cung, c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 kinh quan ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c quan th\u01b0\u1eddng tham tri.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, l\u01b0u h\u1eadu, quan s\u00e1t s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed9 m\u00ecnh c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, ki\u1ebfn th\u1ee9c xu\u1ea5t ch\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i; ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, th\u1ee9 s\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, sung ch\u1ee9c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129. Khu m\u1eadt s\u1ee9, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i b\u1ea3o L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i ph\u00f3.<\/p>\n<p>[30] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, qu\u00e1n Ki\u1ebfn Long x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n.<\/p>\n<p>[32] Thi\u1ebft l\u1eadp qu\u00e2n C\u1ea3m Ngh\u0129a \u1edf ch\u00e2u Di\u1ec7u.<\/p>\n<p>[33] Huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n \u0110\u1ea1o Giang l\u00e0 Nguy\u00ean Ti\u1ec3n v\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 Qu\u00e1ch Tri\u1ec7t v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00e1c thu\u1ed9c l\u1ea1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ch\u00e2u Tr\u1ea5n b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 chi\u00eau thu tr\u1ea1i Th\u1ea1ch B\u1ed3n c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Ng\u00f4n Ch\u01b0\u01a1ng d\u1eabn theo tr\u1ea1i \u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[36] Th\u00e1ng n\u00e0y, n\u0103m ng\u00f4i sao t\u1ee5 l\u1ea1i nh\u01b0 chu\u1ed7i ng\u1ecdc, \u1edf ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb Gi\u00e1ng L\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1eadu Nghi\u1ec5m c\u00f9ng v\u1edbi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, D\u01b0\u01a1ng Huy Chi v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Hi\u1ec3n \u0110\u1ea5t nh\u00e0 Chu, c\u00f9ng l\u00e0m gi\u00e1n quan. Nghi\u1ec5m gi\u1ecfi v\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n l\u1ecbch ph\u00e1p, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Huy Chi r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u0103m \u0110inh M\u00e3o, n\u0103m sao t\u1ee5 \u1edf Khu\u00ea, t\u1eeb \u0111\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh, hai ng\u01b0\u1eddi Th\u1eadp di nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, c\u00f2n ta th\u00ec kh\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo truy\u1ec7n H\u00e0n Hi T\u1ea3i trong &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;, Khu\u00ea tinh ch\u1ee7 v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i thu\u1ed9c ph\u00e2n d\u00e3 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc L\u1ed7. L\u00fac \u1ea5y Th\u00e1i T\u00f4ng tr\u1ea5n gi\u1eef Duy\u1ec5n H\u1ea3i, l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o th\u00e1i b\u00ecnh cho Trung Qu\u1ed1c. X\u00e9t r\u1eb1ng, v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Ki\u1ebfn Long nguy\u00ean ni\u00ean, Th\u00e1i T\u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai th\u00ec nh\u1eadn ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi sai 'th\u00e1ng 2 ng\u00e0y 7'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed', quy\u1ec3n 1, b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5, v\u00e0 quy\u1ec3n 2 s\u00e1ch n\u00e0y, Tri\u1ec7u Quang Ngh\u0129a nh\u1eadn ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, nay theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eed \u0111\u00ednh ch\u00ednh.\" id=\"return-footnote-97-5\" href=\"#footnote-97-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00fac \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ea5n gi\u1eef Duy\u1ec5n H\u1ea3i? Truy\u1ec7n n\u00e0y nh\u1ea7m v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[37] M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf th\u01b0, ti\u1ebfn s\u0129, c\u1eedu kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ef1 quan s\u01a1 c\u1ea5p. L\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ebf l\u1ec7nh, c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ebf, \u1ee8ng, \u0110\u00e0o, tuy\u1ec3n c\u00e1c K\u00fd l\u1ee5c ph\u00ea ph\u00e1n th\u00e0nh ch\u1ee9c s\u1ef1 quan \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nay L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n d\u00f9ng c\u1ef1u ti\u1ebfn s\u0129 L\u00fd T\u00fac \u1edf Khai Phong \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd \u1edf qu\u00e2n B\u1ea3o Thu\u1eadn ti\u1ebft \u0111\u1ed9, tr\u00e1i v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, xin tu\u00e2n theo khu\u00f4n ph\u00e9p x\u1eed ph\u1ea1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Chuy\u1ec7n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;T\u1ed5 t\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ef1&#8217;, nh\u01b0ng b\u1ea3n ch\u00ed c\u00f3 \u0111\u00f4i ch\u00fat kh\u00e1c bi\u1ec7t.)<\/i><\/p>\n<p>[38] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai c\u00e1c quan Th\u1ecb lang hai t\u1ec9nh, Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp hi\u1ec1n c\u1ea7n ch\u00ednh thay nhau canh g\u00e1c t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, c\u00f9ng nhau \u0111\u00e0m \u0111\u1ea1o, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam m\u1edbi ngh\u1ec9. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 r\u1ea5t th\u00e0nh k\u00ednh v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u00e0n v\u1ec1 Ph\u1eadt ph\u00e1p, nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 cho x\u00e2y ch\u00f9a trong cung, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m t\u0103ng ni, c\u00e1c cung n\u1eef t\u1eeb \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t gia l\u00e0m ni c\u00f4. Sau khi thi\u1ebft tri\u1ec1u, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 m\u1eb7c \u00e1o c\u00e0 sa t\u1ee5ng kinh, l\u1ec5 b\u00e1i t\u1eadn t\u1ee5y, kh\u00f4ng h\u1ec1 m\u1ec7t m\u1ecfi. C\u00f3 t\u0103ng nh\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m, quan ch\u1ee9c xin x\u1eed theo lu\u1eadt, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eebng ph\u1ea1t t\u1ee9c l\u00e0 chi\u1ec1u theo d\u1ee5c v\u1ecdng c\u1ee7a h\u1eafn v\u1eady.&#8221;<\/i> B\u00e8n cho l\u1ea1y Ph\u1eadt ba tr\u0103m l\u1ea7n r\u1ed3i tha t\u1ed9i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1p, trang tr\u00ed xa x\u1ec9, \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 ch\u00ea tr\u00e1ch. Nh\u00e0 s\u01b0 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ea5y trong Kinh Hoa Nghi\u00eam r\u1eb1ng Ph\u1eadt c\u0169ng gi\u00e0u sang \u01b0?&#8221;<\/i> Ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, Ph\u1eadt s\u1ef1 c\u00e0ng h\u01b0ng th\u1ecbnh. L\u00fac \u1ea5y, nhi\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u0169ng \u0103n chay gi\u1eef gi\u1edbi \u0111\u1ec3 th\u1edd Ph\u1eadt, duy c\u00f3 Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n T\u1eeb Huy\u1ec1n l\u00e0 kh\u00f4ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i r\u1ea5t m\u00ea t\u00edn vi\u1ec7c qu\u1ef7 th\u1ea7n.<\/p>\n<p><i>(T\u1eeb Huy\u1ec1n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed9i K\u00ea. Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 6, ng\u01b0\u1eddi To\u00e0n Ti\u00eau.)<\/i><\/p>\n<p>[39] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ki\u1ec3m tra 126 ng\u01b0\u1eddi trong \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd, ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u V\u1eadn, T\u1ec1, K\u00fd, B\u00e1c, \u0110\u1ee9c, Th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>[41] C\u1ea5p s\u1ef1 trung ng\u01b0\u1eddi Khai Phong l\u00e0 M\u00e3 S\u0129 Nguy\u00ean v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh vi\u1ec7c, Ngh\u0129a Lu\u00e2n n\u00f3i chuy\u1ec7n m\u00e0 qu\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd S\u0129 Nguy\u00ean, S\u0129 Nguy\u00ean c\u00e1o t\u1eeb ra v\u1ec1 r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0: <i>&#8220;Ta l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i g\u1ea7n g\u0169i trong \u0111\u00e0i t\u1ec9nh m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb quan r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, S\u0129 Nguy\u00ean b\u00e8n xin ngh\u1ec9.<\/p>\n<p>[42] C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eeb khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong hai v\u00f9ng Xuy\u00ean, H\u1ea1p, \u0111\u00e3 ban b\u1ed1 b\u1ed9 lu\u1eadt H\u00ecnh th\u1ed1ng v\u00e0 s\u1eafc l\u1ec7nh bi\u00ean so\u1ea1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u trong v\u00f9ng qu\u1ea3n h\u1ea1t, trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u ghi r\u00f5 chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 3 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3 v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1ec1 vi\u1ec7c k\u1ebft \u00e1n. Th\u1ebf nh\u01b0ng, quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u l\u01a1 l\u00e0, ch\u1eb3ng ai tu\u00e2n theo. Khi x\u1eed c\u00e1c tr\u1ecdng t\u1ed9i, ch\u1ec9 vi\u1ebft \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i qu\u00fd m\u1edbi d\u00e2ng l\u00ean. Trong t\u1edd t\u00e2u ch\u1ec9 n\u00f3i vi\u1ec7c x\u1eed tr\u1ea3m ho\u1eb7c l\u01b0u \u0111\u00e0y, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u00e1p d\u1ee5ng. K\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i \u00e1c ngh\u1ecbch m\u00e0 v\u1eabn d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t tr\u1ea3m. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 do t\u1eeb khi binh \u0111ao n\u1ed5i l\u00ean, v\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a y\u00ean, n\u00ean t\u1ea1m d\u00f9ng quy\u1ec1n bi\u1ebfn \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e k\u1ebb x\u1ea5u. Nay \u0111\u00e3 th\u00e1i b\u00ecnh, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i? Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh nghi\u00eam kh\u1eafc cho c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, H\u1ea1p ph\u1ea3i tu\u00e2n theo c\u00f4ng ph\u00e1p, k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng tu\u00e2n th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1c quan x\u00e9t x\u1eed.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed d\u00f9 kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed. T\u1eeb nay, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o gi\u00e1 tr\u1ecb t\u00e0i v\u1eadt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, L\u0103ng Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 V\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, do t\u1ed9i v\u01a1 v\u00e9t c\u1ee7a c\u1ea3i trong b\u1ed9 h\u1ea1 c\u1ee7a m\u00ecnh. L\u0103ng Ch\u00e2u c\u00f3 gi\u1ebfng L\u0103ng, th\u1eddi n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5y Th\u1ee5c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1m, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n c\u00e2n mu\u1ed1i. N\u0103m Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1ee9 23, mi\u1ec7ng gi\u1ebfng s\u1ee5p l\u1edf, kh\u00ed \u0111\u1ed9c b\u1ed1c l\u00ean nh\u01b0 kh\u00f3i, th\u1ee3 n\u1ea5u mu\u1ed1i d\u00f9ng d\u00e2y th\u1ea3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ch\u1ebft. Sau \u0111\u00f3 gi\u1ebfng c\u00e0ng b\u1ecb t\u1eafc, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f3 ki\u1ebfm mu\u1ed1i \u0103n. Th\u00f4ng ph\u00e1n, H\u1ef1u T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Gi\u1ea3 Li\u1ec5n m\u1edbi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb kh\u01a1i th\u00f4ng gi\u1ebfng. Th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y s\u1ebd x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn long m\u1ea1ch c\u1ee7a gi\u1ebfng, d\u00e2n phu kh\u00f4ng d\u00e1m xu\u1ed1ng. Gi\u1ea3 Li\u1ec5n t\u1ef1 c\u1ea7m mai x\u1ebbng \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c \u0111\u00e0o, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc. Gi\u1ebfng n\u00e0y nguy\u00ean s\u00e2u n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e0o v\u00e0o \u0111\u00e1, ch\u00ednh gi\u1eefa g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u1ec3u \u00c1nh Kh\u1ea9u, tr\u00ean Ti\u1ec3u \u00c1nh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u1ed7 nam v\u00e0 b\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1. L\u00fac \u0111\u1ea7u m\u1ed7i ng\u00e0y n\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ba tr\u0103m c\u00e2n mu\u1ed1i, sau t\u0103ng d\u1ea7n l\u00ean ba ng\u00e0n s\u00e1u tr\u0103m c\u00e2n. Gi\u1ea3 Li\u1ec5n d\u00e2ng s\u1ef1 vi\u1ec7c l\u00ean, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Tri ch\u00e2u s\u1ef1. Sau, \u00f4ng m\u1ea5t t\u1ea1i ch\u1ee9c, d\u00e2n ch\u00e2u v\u1ebd t\u01b0\u1ee3ng th\u1edd.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;K\u1ef3 C\u1ef1u Truy\u1ec1n&#8217;, Gi\u1ea3 Li\u1ec5n l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n L\u0103ng Ch\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u t\u1ea1i th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 3. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 5, V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, Gi\u1ea3 Li\u1ec5n nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri L\u0103ng Ch\u00e2u. C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 k\u1ebf nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3. Nay ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c s\u1eeda gi\u1ebfng, ph\u1ee5 ch\u00e9p sau s\u1ef1 vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.)<\/i><\/p>\n<p>[45] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 h\u1ed9i c\u1ea7u th\u1ea7n, t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111ua thuy\u1ec1n v\u00e0 l\u1eadp h\u1ed9i t\u1ebf tr\u1eddi m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft gi\u1eef nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>[46] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u1ee7 H\u01b0ng Nguy\u00ean, huy\u1ec7n Tam Tuy\u1ec1n tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban qu\u1ea7n \u00e1o cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u1edf kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[48] Ch\u00e2u Tr\u1ea5n b\u00e1o r\u1eb1ng ch\u1ec9 huy s\u1ee9 chi\u00eau thu c\u1ee7a tr\u1ea1i H\u1ed3ng \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Ph\u00e0n Huy \u0111\u00e3 gi\u1ebft gi\u00e1m qu\u00e2n Th\u00e0nh Chi\u00eau c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111em tr\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[49] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, nh\u1eadt th\u1ef1c x\u1ea3y ra.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c th\u00f4ng ph\u00e1n, ki\u1ec1m h\u1ea1t v\u00e0 \u0111\u00f4 gi\u00e1m s\u1ee9 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn th\u00eam ti\u1ec1n c\u1ee7a do quan ch\u00e2u c\u1ea5p ngo\u00e0i l\u1ec7.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng ch\u00f9a Ki\u1ebfn Long, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Phi Long.<\/p>\n<p>[52] Tri ch\u00e2u Thi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n \u0110\u00f4 thu gom c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda c\u1ed1ng ph\u1ea9m, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho Nh\u00e2n \u0110\u00f4 tr\u1ea3 l\u1ea1i ti\u1ec1n cho d\u00e2n. <i>(Nh\u00e2n \u0110\u00f4, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u)<\/i>.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, tri s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ed9 l\u1ea1c Nam Ninh ch\u00e2u \u1edf T\u00e2y Nam Phi\u00ean l\u00e0 Long Ng\u1ea1n Thao \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong Ng\u1ea1n Thao l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed Nam Ninh ch\u00e2u ki\u00eam s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ed9 l\u1ea1c. L\u1ea1i phong V\u0169 T\u00e0i, con trai c\u1ee7a Thu\u1eadn H\u00f3a v\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u1eed' trong 'V\u0169 T\u00e0i, con trai c\u1ee7a Thu\u1eadn H\u00f3a v\u01b0\u01a1ng' t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, thi\u00ean Phi\u00ean Di 5\/10, v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed, quy\u1ec3n 2, Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 b\u1ed5 sung. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.\" id=\"return-footnote-97-6\" href=\"#footnote-97-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a> l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, em trai c\u1ee7a V\u0169 T\u00e0i l\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c Kh\u1ea3i l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c ty giai. V\u01b0\u01a1ng t\u1eed Nh\u01b0\u1ee3c D\u1eadt c\u00f9ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf b\u1ed9 l\u1ea1c V\u0169 Long ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ty qua.<\/p>\n<p>[54] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, \u0111\u00fac \u1ea5n \u0110\u00f4 ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ng\u0169 Kh\u00ea ban cho ch\u00e2u Kh\u00ea.<\/p>\n<p>[55] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u thu gom t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng ch\u1edf v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 h\u1ee7y. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng h\u1ee7y n\u1eefa, l\u1ec7nh cho gi\u1eef l\u1ea1i n\u01a1i s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 th\u1edd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac th\u00eam.<\/p>\n<p><i>(Chu Th\u1ebf T\u00f4ng t\u1eebng h\u1ee7y t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac ti\u1ec1n, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u1eadt gi\u00e1o cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea7u m\u1eaft t\u1ee7y n\u00e3o \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i cho ch\u00fang sinh, c\u00f2n kh\u00f4ng ti\u1ebfc, h\u00e1 l\u1ea1i ti\u1ebfc t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng?&#8221;<\/i> T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea1i Bi b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u1edf Tr\u1ea5n ch\u00e2u r\u1ea5t linh thi\u00eang, khi h\u1ee7y, d\u00f9ng r\u00ecu \u0111\u1ee5c ng\u1ef1c m\u00e0 ph\u00e1. Th\u00e1i T\u1ed5 nghe chuy\u1ec7n n\u00e0y. Sau \u0111\u00f3, Th\u1ebf T\u00f4ng b\u1eafc chinh, b\u1ec7nh \u0111\u1ed9c ph\u00e1t n\u01a1i ng\u1ef1c, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 b\u00e1o \u1ee9ng. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eeb \u0111\u00f3 coi tr\u1ecdng Ph\u1eadt gi\u00e1o. Chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u1ea5y trong \u0110\u00e0m uy\u1ec3n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u00e2u khi thu thu\u1ebf hai kho\u1ea3n, l\u1ec7nh cho c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 ph\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m tra hai n\u01a1i, g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u th\u00eam.<\/p>\n<p>[57] \u1ea4t T\u1ef5, mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n n\u1ee3 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba c\u1ee7a 25 ch\u00e2u ph\u1ee7 bao g\u1ed3m Giang L\u0103ng.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb h\u1ea1 \u0111\u1ebfn thu, l\u0169 l\u1ee5t v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n g\u00e2y tai h\u1ecda, lo ng\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc d\u00e2n ch\u00fang s\u1ebd l\u01b0u l\u1ea1c. N\u00ean l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng quan khuy\u00ean d\u00e2n kh\u00f4ng di c\u01b0, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thi\u00ean tai s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Th\u00e1ng 8, quan ch\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Kinh H\u1ed3 n\u1ed9p thu\u1ebf, xin thu th\u00eam \u0111\u1ea7u t\u1eed ti\u1ec1n nh\u01b0 c\u00e1c qu\u1eadn trong n\u01b0\u1edbc. Chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[60] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Th\u1ee9 s\u1eed V\u1ecb Ch\u00e2u Ph\u1ea1m Nh\u00e2n D\u1ee5 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec t\u1ed9i che gi\u1ea5u ph\u1ea1m nh\u00e2n, gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Di\u1ec7u Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Nh\u00e2n D\u1ee5, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Lang trung Ngu b\u1ed9 Tri\u1ec7u Nguy\u00ean Ch\u1ea5n, Th\u1eeba Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Cao Di\u00ean T\u1ef1 khi kh\u1ea3o th\u00ed trai lang, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch sai l\u1ec7ch. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Nguy\u00ean Ch\u1ea5n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Th\u01b0\u01a1ng b\u1ed9, Di\u00ean T\u1ef1 l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p><i>(Nguy\u00ean Ch\u1ea5n, Di\u00ean T\u1ef1, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Th\u00e1i t\u1eed B\u1ed9 T\u00e0i<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e1i t\u1eed B\u1ed9 T\u00e0i: 'B\u1ed9 T\u00e0i', trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 2, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'Phi\u00ean di' m\u1ee5c 5 ch\u01b0\u01a1ng 10 l\u1ea1i ghi l\u00e0 'V\u0169 T\u00e0i'. Xem l\u1ea1i ph\u1ea7n ghi ch\u00e9p trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', th\u1ea5y th\u00e1ng 7 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2, Th\u00e1i t\u1eed V\u0169 T\u00e0i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. Nghi r\u1eb1ng 'B\u1ed9 T\u00e0i' ch\u00ednh l\u00e0 'V\u0169 T\u00e0i'.\" id=\"return-footnote-97-7\" href=\"#footnote-97-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> c\u00f9ng \u0111o\u00e0n s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, H\u1ea1 Ch\u00e2u t\u00e2u Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i u\u00fd ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, T\u00e2y B\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng L\u00fd Di H\u01b0ng qua \u0111\u1eddi. \u0110\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, truy phong H\u1ea1 V\u01b0\u01a1ng. Con \u00f4ng l\u00e0 H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3 Quang Du\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed t\u1ea1m qu\u1ea3n ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu ph\u00f3 v\u1ec1 h\u01b0u S\u00e0i Th\u1ee7 L\u1ec5 qua \u0111\u1eddi. Sai Trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[66] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tr\u0103m th\u1ee3 d\u1ec7t g\u1ea5m. M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t L\u0103ng C\u1ea9m vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, sai Th\u01b0\u1eddng tham quan gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Ph\u00e1n quan \u0110\u1ed9 chi H\u1ea7u Tr\u1eafc t\u00e2u: <i>&#8220;Tam ty c\u00f3 24 \u00e1n, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u1ee5 tr\u00e1ch 6, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch 4, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u do \u0110\u1ed9 chi ph\u1ee5 tr\u00e1ch. T\u1eeb khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Kinh H\u1ed3 v\u00e0 T\u00e2y Th\u1ee5c, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e0ng nhi\u1ec1u, xin cho Tam ty c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch 8 \u00e1n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ph\u00e1i Suy quan Tam ty Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n chia s\u1ebb vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00e1c \u00e1n c\u1ee7a \u0110\u1ed9 chi.<\/p>\n<p><i>(Theo ghi ch\u00e9p c\u0169.)<\/i><\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u00ea ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 B\u00e0nh Do\u00e3n T\u00fac l\u00e0m B\u1ed9c ch\u00e2u \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ngh\u0129a qu\u00e2n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 B\u00e0nh Do\u00e3n Hi\u1ec1n l\u00e0m V\u1ec7 ch\u00e2u \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Tr\u00e2n ch\u00e2u l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n \u0110i\u1ec1n T\u01b0 Hi\u1ec3u l\u00e0m B\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9. B\u00e0nh Do\u00e3n T\u00fac v\u00e0 c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng v\u00f9ng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, th\u01b0\u1eddng gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 hai m\u1eb7t, n\u00ean nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ecd v\u00e0o tri\u1ec1u m\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ecd v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba.<\/p>\n<p>[69] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u1ea4t D\u1eadu, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang V\u00f4 Th\u1ee7 T\u1ed1 b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1ea5y thi\u1ebfp trong th\u1eddi k\u1ef3 tang cha l\u00e0 Chi\u00eau Du\u1ec7. Ch\u00e1u trai c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Nh\u1ea1c ch\u00e2u t\u01b0 ph\u00e1p tham qu\u00e2n Ch\u00ednh K\u1ec9 t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean Ch\u00ednh K\u1ec9 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 quan ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u0103m v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng. Ban cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[71] Cung ph\u1ee5ng quan V\u0169 Nh\u00e2n H\u1ed1i, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Gi\u00e1m \u00e1p \u1edf Gia Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi oan n\u00ean b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, nh\u1eb1m ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn l\u1ec5 tri\u1ec1u y\u1ebft.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111\u1ed5i Kim Th\u1ee7y huy\u1ec7n th\u00e0nh Ho\u00e0i An qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[74] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u thu h\u1ed3i c\u00e1c lo\u1ea1i ti\u1ec1n nh\u1ecf, ti\u1ec1n x\u1ea5u v\u00e0 ti\u1ec1n s\u1eaft g\u1ec9, gi\u1edbi h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u1ebft l\u00ean quan, n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eb9 t\u00f9y theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9, ai d\u00e1m \u0111\u00fac ti\u1ec1n ri\u00eang s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. L\u00fac \u1ea5y, Khai Phong ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u00fac trong d\u00e2n gian m\u1ed7i 10 \u0111\u1ed3ng ch\u1ec9 n\u1eb7ng 5,5 \u0111\u1ed3ng, lo\u1ea1i nh\u1ecf nh\u1ea5t ch\u1ec9 n\u1eb7ng 2,5 \u0111\u1ed3ng, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e1p ch\u1ebf, kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n.<\/p>\n<p>[75] L\u1ea1i c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n v\u1ea3i l\u1ee5a th\u00f4 k\u00e9m hay d\u00f9ng ph\u1ea5n tr\u1ed9n v\u00e0o thu\u1ed1c, n\u1ebfu quan l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Quy\u1ec1n tri H\u1ea1 ch\u00e2u L\u00fd Quang Du\u1ec7 l\u00e0m \u0110\u1ecbnh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n Ki\u1ebfn Ninh \u1edf L\u00e2n Ch\u00e2u. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>[78] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111ang \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c ch\u1ee9c v\u1ee5.<\/p>\n<p>[79] Ban \u00e2n x\u00e1 mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf h\u1ea1 c\u1ee7a 37 ch\u00e2u, ph\u1ee7 \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>[80] N\u0103m \u0111\u00f3, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Xuy\u00ean, Thi\u1ec3m c\u1eed c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, th\u00f4ng ph\u00e1n ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, m\u1ed7i n\u0103m th\u01b0\u1eddng t\u1eeb n\u0103m \u0111\u1ebfn s\u00e1u l\u1ea7n, m\u1ed7i s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng tr\u0103m d\u00e2n phu. Quan l\u1ea1i nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c gian tr\u00e1, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y b\u1edbt thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, n\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu b\u1ed5. Tri ch\u00e2u, Th\u00e1i t\u1eed T\u00e2n kh\u00e1ch Bi\u00ean Quang Ph\u1ea1m t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c, xin d\u00f9ng qu\u00e2n ch\u00e2u thay cho d\u00e2n, quan c\u1ea5p d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i, d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-97-1\">m\u1ed9t ch\u1eef 'gi\u1ea3' trong c\u00e2u n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 m\u1ea5t, nay d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n C\u00e1c m\u00e0 th\u00eam v\u00e0o. <a href=\"#return-footnote-97-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-97-2\">ch\u1eef '\u0111\u01b0a' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean v\u0103n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 4-1 v\u00e0 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 168, ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-97-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-97-3\"> ch\u1eef 'n\u1ed9i' v\u00e0 't\u00e1c' trong nguy\u00ean v\u0103n b\u1ecb \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-97-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-97-4\">ch\u1eef 'sau' trong nguy\u00ean v\u0103n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u1ecbch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-97-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-97-5\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi sai 'th\u00e1ng 2 ng\u00e0y 7'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed', quy\u1ec3n 1, b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5, v\u00e0 quy\u1ec3n 2 s\u00e1ch n\u00e0y, Tri\u1ec7u Quang Ngh\u0129a nh\u1eadn ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, nay theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eed \u0111\u00ednh ch\u00ednh. <a href=\"#return-footnote-97-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-97-6\">Ch\u1eef 't\u1eed' trong 'V\u0169 T\u00e0i, con trai c\u1ee7a Thu\u1eadn H\u00f3a v\u01b0\u01a1ng' t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, thi\u00ean Phi\u00ean Di 5\/10, v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed, quy\u1ec3n 2, Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 b\u1ed5 sung. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. <a href=\"#return-footnote-97-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-97-7\">Th\u00e1i t\u1eed B\u1ed9 T\u00e0i: 'B\u1ed9 T\u00e0i', trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 2, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'Phi\u00ean di' m\u1ee5c 5 ch\u01b0\u01a1ng 10 l\u1ea1i ghi l\u00e0 'V\u0169 T\u00e0i'. Xem l\u1ea1i ph\u1ea7n ghi ch\u00e9p trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', th\u1ea5y th\u00e1ng 7 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2, Th\u00e1i t\u1eed V\u0169 T\u00e0i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. Nghi r\u1eb1ng 'B\u1ed9 T\u00e0i' ch\u00ednh l\u00e0 'V\u0169 T\u00e0i'. <a href=\"#return-footnote-97-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":8,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-97","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/97","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/97\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1278,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/97\/revisions\/1278"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/97\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=97"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=97"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=97"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}